/
Автор: Гончарова И.Г.
Теги: эсперанто (составленный заменгофом) языкознание лингвистика язык эсперанто эсперанто
ISBN: 5-17-038546-3
Год: 2006
Текст
вйсТ’йе;
ZJ-A-ТМД
Реальные самоучители
иностранных языков
язык
ЭСПЕРАНТО
ЗА ОДИН МЕСЯЦ
САМОУЧИТЕЛЬ
РАЗГОВОРНОГО ЯЗЫКА
Не требует доказательств преиму-
щество даже ограниченного владе-
ния иностранным языком. Это бе-
зусловно позволит найти выход в
ситуациях, которые в противном
случае окажутся безнадежными...
восток.
ЗаЛ-аД
Реальные самоучители
иностранных языков
И. Г. Гончарова
ЯЗЫК ЭСПЕРАНТО
ЗА ОДИН МЕСЯЦ
САМОУЧИТЕЛЬ
РАЗГОВОРНОГО ЯЗЫКА
Москва
ВОСТОК.
3-АХ-АД
2006
УДК 811.922(075.4)
ББК 81.8-9
Г 65
Серия «Реальные самоучители иностранных языков»
Автор проекта О. Н. Кун
Язык эсперанто:
«Язык эсперанто за один месяц (самоучитель разговорного языка)»
«Элементарная грамматика языка эсперанто»
«500 самых важных слов языка эсперанто»
«Страна Эсперантия: карманная энциклопедия»
Гончарова, И.Г.
Г65 Язык эсперанто за один месяц. Самоучитель разго-
ворного языка / И.Г. Гончарова. — М.: ACT: Восток —
Запад, 2006. — 156, [4] с. — (Реальные самоучители
иностранных языков).
ISBN 5-17-038546-3 (ООО «Издательство АСТ»)
ISBN 5-478-00351-4 (ООО «Восток — Запад»)
Предлагаемый вниманию читателя самоучитель позволит в
короткий срок овладеть основами разговорного языка эспе-
ранто и научиться вести беседы на бытовые темы. В пособии
систематизированно излагаются основы грамматики, позво-
ляющие по приведенным моделям строить самые разнообраз-
ные фразы. Разбираются понятные и не слишком сложные вы-
ражения, охватывающие основные области общения.
УДК 811.922(075.4)
ББК 81.8-9
© И. Г. Гончарова, 2006
© «Восток - Запад», 2006
СОДЕРЖАНИЕ
ПРЕДИСЛОВИЕ.......................4
УРОК 1............................7
УРОК 2...........................16
УРОКЗ............................25
УРОК 4...........................34
УРОК 5...........................42
УРОК 6...........................51
УРОК 7...........................64
УРОК 8...........................76
УРОК 9...........................86
УРОК 10..........................96
УРОК 11.........................108
УРОК 12.........................120
СЛОВАРИК........................132
ПРЕДИСЛОВИЕ
Уважаемые читатели!
Вы заинтересовались языком, который действи-
тельно можно выучить за короткое время (условно —
за месяц), пользуясь только этим учебным пособием.
Но что такое «короткое время» и что такое «выучить»?
Для каждого из вас это «короткое время» будет
свое, так же и результат. Давайте ориентироваться на
то, сколько времени лично вам необходимо для того,
чтобы в объеме нашего курса выучить, например, анг-
лийский, или французский, или шведский и т. п. Мы
гарантируем, что вам при тех же самых ваших времен-
ных и интеллектуальных затратах для освоения плано-
вого языка эсперанто в объеме нашего курса потребу-
ется в среднем в 8-10 раз меньше времени, чем для ос-
воения в том же объеме любого из европейских язы-
ков. В нашем распоряжении месяц? Отлично! На какие
результаты мы ориентируемся?
Мы можем абсолютно гарантированно выучиться
читать, понимать письменную речь и переводить в обе
стороны, а также участвовать в устных диалогах на по-
вседневные темы. По поводу разговорной речи поосто-
рожничаем с обещаниями. Освоить и это тоже вполне
возможно — за целый-то месяц, — но тут необходимо
Предисловие
5
живое общение (т. е. устные контакты с эсперантиста-
ми, например, в эсперанто-клубах) или хотя бы аудио-
видеокурсы, которые можно найти в Интернете. Хоро-
шо, если у вас есть возможность использовать эти сред-
ства параллельно с изучением эсперанто по нашему по-
собию. Но пока будем ориентироваться только на него.
Никаких особых рекомендаций по работе с пособи-
ем нет. Главное — как во всем — заниматься с удо-
вольствием и регулярно. Скажем, не менее трех раз в
неделю (лучше, конечно, каждый день, но мы реали-
сты!). Вполне можно разбивать урок по времени на не-
сколько частей, если вам так удобнее. Читайте матери-
ал, старайтесь полностью усвоить разъяснения по грам-
матике, выполняйте письменно все упражнения по мере
их появления в пособии (пожалуйста, заведите себе для
этого специальную тетрадь и выполняйте в ней все уп-
ражнения без пропусков!) и тут же сверяйтесь по клю-
чам (это правильно выполненные упражнения в конце
каждого урока.).
Не ленитесь, не подглядывайте, учитесь на собст-
венных ошибках. Ошибка должна радовать, а не огор-
чать. Почему? Потому что она сигналит вам, на что
надо обратить внимание, к какому материалу вернуть-
ся и заново его проработать! Исправляйте ошибки в
своей тетради цветной ручкой, просматривайте ранее
выполненные упражнения, вспоминая, где и почему вы
ошибались, и радуйтесь тому, что теперь вы этих оши-
бок не допускаете!
В начале каждого урока приведены тексты для чте-
ния и понимания. В них масса полезных разговорных
6
Язык эсперанто за один месяц
фраз. В первом уроке вы научитесь читать на эсперан-
то. Чтобы не утратить это умение, читайте, пожалуй-
ста, вслух все тексты каждого урока, лучше по не-
скольку раз, добиваясь непринужденного произноше-
ния. Среди текстов есть и стихи. Может быть, вам за-
хочется выучить что-то наизусть? Очень полезно!
В конце пособия приведен эсперанто-русский сло-
варик. Он включает все корневые слова, присутст-
вующие в этом курсе, в некоторых случаях так же и
однокоренные слова, но не все эсперанто-слова, встре-
чающиеся в пособии. Запоминание слов — одна из ос-
новных ваших задач. И тут следует действительно
важная рекомендация. То есть, очень настоятельная.
Мы настоятельно рекомендуем вам тут же, с первого
урока завести свой русско-эсперантский словарик, ор-
ганизовав его по буквам русского алфавита, и заносить
туда все слова с переводом на эсперанто, которые
встретились вам в тексте урока. Регулярно заглядывай-
те сюда в неучебное время в течение своего учебного
«месяца» Обратите внимание, что ваш русско-эспе-
рантский словарик должен содержать больше слов,
чем наш базовый словник в конце пособия.
Очень полезно почитать грамматический очерк,
входящий в нашу серию. Это поможет систематизиро-
вать знания по грамматике. И доставит вам приятную
радость узнавания!
Искренне желаем вам успехов! До встречи в Эспе-
рантии!
УРОК 1
LECIONO 1
Перед вами — первый урок эсперанто. Он позна-
комит с алфавитом и произношением, даст понятие об
интернациональной лексике, представит состав слова и
основные части речи.
§ 1. Алфавит эсперанто построен на основе латин-
ской графики и содержит 28 букв, которые соответст-
вуют 28 звукам — 5 гласным (а, е, i, о, и), двум полу-
гласным (j, й) и 21 согласному.
В квадратных скобках указано произношение каж-
дой буквы.
Аа [а] Bb 16] Cc lul Cc |h] Dd [Д] Ее Pl Ff 1Ф1
Gg Gg Hh Hh li Jj Л
Id [дж] [h] И ]и] |й] |ж]
Kk LI Mm Nn Oo Pp Rr
Ik] П1 Im] [H] Io] |n] IP]
Ss Ss Tt Uu Ufi Vv Zz
Id ]ш] It] lyl |y*J (Bl 13]
8
Язык эсперанто за один месяц
Большинство звуков эсперанто, как видите, совпа-
дают со звуками русского языка, но есть и специфиче-
ские, которые мы рассмотрим ниже.
А сейчас, чтобы не делать ошибок в примерах на
произношение звуков в словах, обратим внимание на
то, что в эсперанто:
— все читается, как написано, то есть, одной бу-
кве соответствует один и всегда один и тот же звук:
temo [тэмо], etiko [этйко], jes [йэс], projekto [пройэкто],
skemo [скэмо], jubileo [йубилёо], januaro [йануаро];
— ударение всегда падает на предпоследний
слог: do-mo, ad-vo-ka-to, sta-tis-ti-ko, sin-jo-ro, e-le-
gan-ta, i-lu-zi-a, fo-to-do-ku-men-to, kos-mo-nati-to, fi-
la-te-li-o. Последите за собой, пожалуйста: не kom-
panio, a kompanfo, не respilbliko, a respubliko, не forumo,
a forumo, не Germanio, a Germanio, не psikoldgio, a psi-
kologio.
Теперь можно вернуться к комментариям по произ-
ношению звуков:
— буква h обозначает придыхательный звук, по-
добный украинскому [г], или тому звуку, который
слышится в слове ага: harmonfo, hfmno, hotelo, homo;
— буква l передает звук, более мягкий, чем русский
[л], но более твердый, чем [ль]: lampo, lekcio, klaso,
salato;
— звук [дж] или [чж], передаваемый буквой g,
слитный и более мягкий, чем русское [дж]: girafo,
prestfgo, angelo, etago, gangalo;
Урок !
9
— буква i обозначает звук, более напряженный, чем
русский [и], нечто среднее между [и] и [ы], как в сло-
вах акаг)ия, акция', gimnastiko, ideologic, ingeniero,
fiziko, Italio;
— буква й передает краткий безударный [у], кото-
рый слышится в словах аудитория, аутотренинг'.
automobile, autoro, kosmonauto, laflro, laureate, Europo.
Этот звук никогда не бывает под ударением, так же,
как и другой полугласный — [й], отображаемый бук-
вой J. Не являясь гласными, два этих звука не образуют
слогов, и их не надо учитывать при постановке ударе-
ния на вторую гласную с конца: ай-to, a-di-ай, kont-rau,
ko-smo-nau-to, ma-jo, ай-di-to-n'-oj, kro-ko-di-loj.
Серьезное внимание нам, говорящим по-русски,
следует обратить на четкое произношение о в безудар-
ной позиции. Вот посмотрите: orango — апельсин,
arango — мероприятие, okeidento — запад, akeidento —
авария. Прочитаем вслух: oktobro, objekto, projekto,
kompoto, akademio, populara, kompetenta.
В эсперанто зачастую рядом стоят две гласные.
Произносить их нужно очень четко и раздельно: аёго
[аэро], роёто [поэмо] , di^to [дуэто], idea [идэа], епег-
gie [энергйэ], operacii [операции], sekretarii [сэкрэта-
рйи], utopiisto [утопийсто].
§ 2. Вы заметили, что почти все (или даже все?)
слова, приведенные здесь в качестве примеров, ясны
вам. Словник эсперанто создавался на основе сравни-
тельного анализа многих языков, и значительный пласт
10
Язык эсперанто за один меси.
эсперанто-слов принадлежит к интернациональной
лексике: internacia, institute), universala, aparato, kino,
moderns. Корни этих слов понятны многим народам
мира без перевода; они лишь оформлены в соответст-
вии с правилами грамматики эсперанто.
§ 3. Важнейшее из этих правил — одинаковость
окончаний у одних и тех же частей речи. Запомните,
пожалуйста, что все
существительные (кто? что?) имеют окончание -О interest) (интерес)
прилагательные (какой?..) имеют окончание -А interest (интересный)
производные наречия (как? когда?.,) имеют окончание -Е interesE (интересно)
глаголы в инфинитиве (что делать?..) имеют окончание -I interes/ (интересовать)
Имея в виду, что корень слова никогда не изме-
няется, попробуйте образовать по этой схеме основ-
ные части речи от корней inform-, sport-, gitar-, skan-
dal-. Все полученные слова обязательно переведите.
Лучше — письменно! (Ключ 1)
Внимание! Безударные окончания -О и -А надо
произносить четко: от этого зависит смысл высказы-
вания: progresA ideO — прогрессивная идея, ideA рго-
gresO — идейный прогресс. А теперь переведите са-
Урок 1
И
ми: рекламный концерт — концертная реклама, фи-
зический эксперимент — экспериментальная физика,
революционная культура — культурная революция
(Ключ 2).
§ 4. Очень удобно, что в эсперанто, в отличие от
русского языка, части слова всегда сохраняются неиз-
менными и значение их четко определено. Это позво-
ляет не запоминать слова, а легко конструировать их
из известных элементов. Так, в русском слове летЧИК
суффикс -ЧИК- означает профессию, а в слове стулъ-
ЧИК тот же суффикс — уменьшительный. Одно и то
же значение у нас может выражаться несколькими
суффиксами (для обозначения профессий их не менее
десятка). В эсперанто же для обозначения профессии
служит один-единственный суффикс -1ST-. Сравним:
aviadlSTo — летчик, fiziklSTo — физик, hokelSTo —
хоккеист, marlSTo — моряк, pastlSTo — пастух. Суф-
фикс -1ST- обозначает также «последователь учения»,
«сторонник идеи»: marksISTo, utopilSTo, esperantlSTo.
Образуйте, пожалуйста, и переведите слова с суффик-
сом -1ST- от корней: masin-, elektr-, muzik-, post-, mate-
rial-, lingv-. He забудьте при этом, что все существи-
тельные имеют окончание -01 (Ключ 3)
В заключение предлагаем вам немного поперево-
дить:
1. Internacia lingvo, Esperanta gramatiko, speciala
komento, kontrola projekto, atitobusa signalo, reklama
afiso, serioza karaktero, futbalista klubo, profesie organ-
12 Язык эсперанто за один мееш)
izi, informi telefone, teatra bileto, kvanta mekaniko.
(Ключ 4)
2. Автобусный билет, эсперантский клуб, почтовый
роман, Западная Европа, языковая практика, классный
оркестр, утопическая идея, лекционная программа,
инженер-механик, популярно комментировать, специ-
ально организовать, рекламировать афишей, экспери-
ментировать по плану. (Ключ 5)
3. Поиграем? Попробуйте догадаться, что обозна-
чают слова, корни которых пришли в эсперанто из ев-
ропейских языков: saluto, amiko, tablo, tago, dankon,
pardonon, birdo, lakto, simpla, uzi, mangi, rapide, urbo,
palaeo, placo, sukceso, promeni, defendi, elekti, afldi, unu,
fajro, mesago, dolfia. (Ключ 6)
Советуем вам прямо сейчас начать составление эс-
перанто-русского и русско-эсперантского карманного
словарика. А чтобы проверить, правильно ли выполне-
ны задания 1 -го урока, обратитесь к ключам.
Успехов!
КЛЮЧИ К ЗАДАНИЯМ УРОКА № 1
Ключ 1
informO — информация, informA — информацион-
ный (не пугать с причастием информированный'.), in-
formE — информационно, informi — информировать;
Урок 1
13
sportE — спортивно, по-спортивному, sportl — за-
ниматься спортом; gitarE — по-гитарному, gitarl — иг-
рать на гитаре.
Ключ 2
revoluciA kulturO, kulturA revoluciO — революци-
онная культура, культурная революция;
fizikA eksperimentO, eksperimentA fizikO — физиче-
ский эксперимент, экспериментальная физика.
Ключ 3
postlSTo — почтальон (posto — почта);
lingvISTo — лингвист, языковед (lingvo — язык).
Ключ 4
Международный язык, эсперантская грамматика,
специальный комментарий, контрольный проект, авто-
бусный сигнал, рекламная афиша, серьезный характер,
клуб футболистов, профессионально организовать,
информировать по телефону, театральный билет, кван-
товая механика.
Ключ 5
Autobusa bileto, Esperanta klubo, poSta romano,
Okcidenta Europo, lingva praktiko, klasa orkestro, uto-
pia ideo, lekcia programo, ingeniero-mekanikisto, popu-
lare komenti, speciale organizi, reklami afise, eksperi-
menti plane.
14
Язык эсперанто за один месяц
Ключ 6
saluto — привет, amiko — друг, tablo — стол,
tago— день, dankon — спасибо, pardonon — изви-
нимте), birdo — птица, lakto — молоко, simpla — про-
стой, uzi — использовать, mangi — есть (кушать),
rapide — быстро, urbo — город, palaeo — дворец,
placo — площадь, sukceso — успех, promeni — гулять,
defendi — защищать, elekti — выбирать, audi — слы-
шать, mesago — сообщение, unu — один, fajro —
огонь, dolca — сладкий.
Итак, если у вас были ошибки, вы их исправили и
чувствуете себя увереннее. Осталось только убедиться,
что вы правильно поняли все слова примеров. Вот они:
adiati — прощай
аего — воздух
angelo — ангел
kosmonauto — космонавт
auto — автомобиль
autoro — автор
domo — дом
energie — энергично
etago — этаж
harmonio — гармония
himno — гимн
homo — человек
hotelo — отель
idea — идейный
iluzia — иллюзорный
Урок 1
15
ingeniero — инженер
Italio — Италия
januaro — январь
jes — да
jubileo — юбилей
klaso — класс
kompetenta — компетентный
kontrati — против
kosmonaflto — космонавт
lampo — лампа
laureate — лауреат
lauro — лавр
lekcio — лекция
majo — май
objekto — объект, предмет
oktobro — октябрь
operacii — оперировать
prestigo — престиж
gangalo — джунгли
girafo — жираф
rapide — быстро
sekretarii — секретарствовать
skemo — схема
temo — тема
universala — универсальный
В 1-м уроке вы узнали около 150 новых слов!
Дальнейших успехов!
УРОК 2
LECIONO 2
Здравствуйте, друзья! Saluton, amikoj!
Во втором уроке вы познакомитесь с местоимения-
ми и числительными, узнаете об определенном артик-
ле LA и о том, как образуется форма множественного
числа именных частей речи, а главное, мы будем
учиться говорить: строить фразы с глаголом-связкой
ESTAS и с вопросительной частицей CU. Вот с этого и
начнем.
§ 1. Си vi komprenas? (Вы понимаете?) — Jes, mi
komprenas. (Да, я понимаю). А может быть: Ne, mi пе
komprenas. (Нет, я не понимаю.)? Ведь в русском язы-
ке прямого аналога вопросительной частице CU нет.
А в эсперанто вопросительные фразы на утверждение-
отрицание, то есть, требующие в ответе да (jes) или
нет (пе), начинаются с вопросительной частицы си,
которая на русский не переводится или иногда переда-
ется частицей ли: Си nun vi legas? (Сейчас вы читае-
те?) — Jes, mi legas. (Да, я читаю.) Си nun vi parolas?
(Сейчасi вы говорите?) — Ne, nun mi пе parolas. (Нет,
сейчас я не говорю). Си vi nun komprenas? (Понимаете
ли вы теперь?) — Jes, nun mi komprenas! Тогда — к
следующему параграфу! Ознакомьтесь с ним и со-
Урок 2
17
ставьте из его примеров вопросительные фразы на ут-
верждение-отрицание. Ответьте на свои вопросы
(примеры — в Ключе I).
§ 2. Итак, глагол-связка ESTAS. Для разминки
попробуйте перевести с эсперанто: Azoto estas gaso.
Moskvo estas urbo. Puskin estas granda poeto. Scepkin
estas rusa aktoro. Volgo estas granda rusa rivero. Не-
трудно, верно? Только по-русски мы глагол-связку в
настоящем времени опускаем: Азот — газ. Москва —
город. Пушкин — великий поэт. Щепкин — русский
актер. Волга — большая русская река. Если посмот-
реть глубже, то и русскому языку глагол-связка не
чужд — это тот же глагол быть (ESTI), в настоя-
щем времени, которое в эсперанто передается окон-
чанием -AS: есть (estAS). Он хорошо просматривает-
ся у нас во временах прошедшем и будущем (Роза
была красива. Роза будет красива.) Впрочем, и в
русском языке встречаются фразы в настоящем вре-
мени типа Жизнь есть действие. Зато в большинстве
европейских языков глагол-связка присутствует все-
гда. По аналогии с ними и в эсперанто estas никогда
не опускается.
Переведите еще, пожалуйста:
1) L a institute estas scienca. La romano estas aktuala
kaj interesa. La elektrogitaro estas bona kaj la muziko estas
modema. La franca flago estas trikolora: blua, blanka kaj
ruga vertikale. AnkaQ la rusia flago estas blanka, blua kaj
ruga horizontale.
18
Язык эсперанто за один месяц
2) L a Esperanta flago estas ne trikolora, sed verda.
Ankau la Esperanta stelo estas verda. La verda stelo estas
simbolo de Esperanto. Esperanto estas intemacia lingvo.
Ludoviko Zamenhof estas homo, genia lingvisto, atitoro de
Esperanto. La lingvo estas logika, harmonia kaj facila. Es-
perantologio estas science, parto de interlingvistiko. Uni-
versal Esperanta Asocio (UEA) estas la cefa organize de
esperantistoj. Esperantistoj estas idealistoj, pacifistoj.
science — наука
kaj — u, a
bona—хороший
апкай — тоже, также
rusia—российский
ne — не, нет
sed — но
verda — зеленый
stelo — звезда
simbolo — символ
genia — гениальный
facila — легкий
parto — часть
cefa — главный
А вот примеры с наречиями: Lerni estas interese. —
Учиться интересно. Skit estas utile kaj agrable. — Ка-
таться на лыжах полезно и приятно. Legi kaj paroli
Esperante estas facile. — Читать и говорить на эспе-
ранто легко.
§ 3. Здесь следует сказать об определенном артикле
LA. Он относится только к существительным, обозна-
чающим предметы, лица и пр., о которых уже что-то из-
вестно. Если вы вернетесь к предыдущему параграфу,
вы убедитесь, что в ряде примеров 1а легко мысленно
заменяется на этот-, однако при первом упоминании
«предмета» 1а, как правило, не употребляется. В приме-
рах с флагами ясно, что невозможно сказать неизвестно
Урок 2
19
какой, все равно, какой французский флаг, то есть, кон-
кретный, известный, а значит, 1а необходим. После estas
la ставится в редких случаях. Перед именами собствен-
ными (включая название языка Esperanto) и местоиме-
ниями, при обращениях 1а не используется. Если перед
существительным есть определяющее его прилагатель-
ное, 1а ставится перед прилагательным.
Потренируемся. Вставьте, где нужно, 1а\
Gleb estas_____studento. Li lemas en______universitato,
kiu nomigas______Moskva Fiziko-Teknika Universitato.________
universitato estas stata. Ankau______ Sergeo — amiko de
Nikolao — estas________studento de______sama universitato.
En______universitato______amikoj lemas________tre interesan
lingvon._____lingvo nomigas______Esperanto. (Ключ 2)
li — он
kiu — который
nomigi — называться
stata — государственный
sama — тот же (самый)
en — в
tre — очень
§ 4. В первом уроке из основных частей речи мы не
затронули местоимения. Для начала выучим личные —
по знакомой со школьных времен схеме:
единственное число множественное число
1-е лицо mi — я ni — мы
2-е лицо vi — ты, Вы vi — вы
20
Язык эсперанто за один месяц
3-е лицо li — он, si — она, gi — оно ili — они
Поскольку в эсперанто нет грамматической ка-
тегории рода, личные местоимения П и si применяют-
ся только к живым существам, пол которых известен.
Все остальное — предметы, явления, чувства, живот-
ные, пол которых не важен, и даже младенцы — это gi.
Причем, стол (он, мой), кровать (она, моя), окно (оно,
мое) — все это gi.
Притяжательные местоимения (чей? чья? чье?
чьи?) образуются присоединением к личным оконча-
ния -A'. miA —мой, моя, мое; ViA — твой, твоя, твое,
Ваш, Ваша, Ваше; ША — их и т. п.
Переведите:
Mi estas instruisto de Esperanto. Esperanto estas mia
laboro. Nun mi estas en via klaso. Gleb kaj lia amiko Ser-
geo estas lernantoj de Esperanto. Hi estas novaj esper-
antistoj. Esperanto estas ilia hobio. Gi estas vere interesa.
Gia gramatiko estas simpla.
instruisto —учитель
laboro — работа
nun — сейчас
lernanto —ученик
vere — действительно
Еще несколько слов о местоимении GI. Оно может
переводиться на русский и словом ЭТО'. Gi estas infano.
Gia rido estas carma — ЭТО ребенок. Его смех очаро-
Урок 2
21
вателеи. Gi estas libro. Jen estas gia loko. — ЭТО книга.
Вот ее место.
§ 5. Интересно, как вы перевели слова lernantoj и
esperantistoj из предыдущего упражнения? Ну, конеч-
но— ученики, эсперантисты. Вы видите теперь, как
образуется множественное число существительных
(напоминаем — окончание -О!), а заодно прилага-
тельных и прочих -А — слов, т. е. частей речи,
имеющих окончание -А. Здесь нам помогает оконча-
ние -J, которое присоединяется только к -О к -А сло-
вам: programoJ — программы, niaJ unuaJ instru-
isto J— наши первые учителя, siaJ esperoJ — ее на-
дежды, HaJ lernantoj — его ученики, iliaJ respon-
ded— их ответы.
В эсперанто притяжательные местоимения 3 лица
согласуются в числе с существительными, сравните:
ЕГО учитель — Па instruisto, ЕГО учителя — liaJ in-
struistoJ
Си vi komprenas? — Tre bone! (Очень хорошо!)
Вставьте, пожалуйста, пропущенные местоимения:
Gleb estas studento. En_____instituto estas kurso de
Esperanto.____kaj______amiko Gleb lernas en la kurso.
Esperanto estas _____ hobio. Aliaj _____ hobioj estas
muziko kaj parasuta sporto. Ankati___amikoj interesigas
pri Esperanto. La Esperanta instruisto diris, ke ankati __
povas lemi en la kurso. (Ключ 3)
22
Язык эсперанто за один месяг/
aliaj — другие
interesigi —- интересоваться
pri — о
diri — сказать
ке — что
povi —мочь
§ 6. Теперь — об имени числительном. Количе-
ственные числительные (они отвечают на вопрос
сколько?) вы запомните без труда: 0 — nul(o), 1 —
unu (униформа), 2 — du (дуэт), 3 — tri, 4 — kvar
(квартет), 5 — kvin, 6 — ses, 7 — sep, 8 — ok (окта-
ва), 9— пай, 10 — dek (декада), 100 — cent (цент-
нер), 1000 — mil (миллиметр и т. п./ 10000 —
miliono, 11 — dek unu, 20 — dudek, 33 — tridek tri,
48 — kvardek ok, 500 — kvincent, 106 — cent ses,
794— sepcent natidek kvar, 6000 ses mil, 1897 — mil
okcent natidek sep, 1035 — mil tridek kvin, 2006 —
dumil ses.
Порядковые числительные (который?) образу-
ются от количественных присоединением окончания
-А: первый — ипиА, восемнадцатый — dekokA, сто
второй — cent duA, тысяча девятьсот сорок пятый —
mil пайсеМ kvardek kvinA. Перед порядковыми числи-
тельными обычно ставится определенный артикль 1а.
По знакомой нам из 1-ого урока схеме от количествен-
ных числительных (которые не имеют окончаний) об-
разуем существительные тройка, десяток, дюжина и
наречия во-первых, во-вторых, в-пятых. Что у вас по-
лучилось? Правильно: triO, dekO, dekduO, unuE, duE,
kvinE.
Урок 2
23
Переведите, пожалуйста, словосочетания:
одна луна, одно солнце, один день, первый актер,
третий человек, пятый десяток, миллионный трактор,
1987-й год, в-четверых, в четвертом сообщении, в чет-
верках, в сороковых годах. (Ключ 4)
луна — luno
солнце — suno
трактор — traktoro
год — jaro
КЛЮЧИ К ЗАДАНИЯМ УРОКА № 2
Ключ 1
Си azoto estas gaso? — Jes, azoto estas gaso. Си
Puskin estas granda aktoro? — Ne, Puskin ne estas aktoro.
Си Volgo estas granda urbo? — Ne, Volgo ne estas ganda
urbo, Volgo estas granda rivero. Си la franca flago estas
trikolora? — Jes, trikolora. Си ankau la rusia flago estas
trikolora? — Jes, ankau la rusia. Си апкай la Esperanta
flago estas trikolora? — Ne, ne estas. Esperanta flago estas
unukolora — la verda.
Ключ 2
Gleb estas studento. Li lemas en universitato, kiu
nomigas Moskva Fiziko-Teknika Universitato. La univer-
sitato estas stata. Ankau Sergeo — amiko de Nikolao —
estas studento de la sama universitato. En la universitato la
amikoj lemas intemacian lingvon. La lingvo nomigas Es-
peranto.
24
Язык эсперанто за один месяц
Си estas eraroj? (Есть ошибки?) Это нормально! К
артиклю нам придется долго привыкать, зато потом
вы будете интуитивно использовать его правильно!
Ключ 3
Gleb estas studento. En lia institute estas kurso de Es-
peranto. Li kaj lia amiko Sergeo lemas en la kurso. Espe-
ranto estas ilia hobio. Aliaj iliaj hobioj estas muziko kaj
parasuta sporto. Апкай iliaj amikoj interesigas pri Espe-
ranto. La Esperanta instruisto diris, ke апкай ili povas lerni
en la kurso.
Ключ 4
unu luno, unu suno, unu tago, la unua aktoro, la tria
homo, la kvina deko, la miliona traktoro, la mil naQcent
okdek sesa jaro, kvare, en la kvara mesago, en kvaroj, en la
kvardekaj jaroj
Си lerni estas interese? Си vi laboras bone? Jen via
bona respondo: jes kaj jes!
УРОКЗ
LECIONO 3
Amikoj! Cu vi bone fartas? (Вы хорошо себя чувст-
вуете?) Jen estas la tria leciono. Сегодня мы продолжим
строить вопросительные предложения — со словами
KIU, KIO, KIA, поговорим подробнее о глагольном
окончании настоящего времени -AS и познакомимся с
окончанием прошедшего времени -IS, узнаем новые
части слова — суффиксы -IN-, -ID- и приставки GE-,
MAL-.
Но для начала (чтобы вспомнить материал преды-
дущих уроков) — короткий диалог между двумя под-
ругами — Мариной и Кларой.
Просто прочитайте и переведите:
Saluton, Klara!
Но, Marina, mi tre gojas!
Cu vi bone fartas? Vi estas pala.
Mi fartas tre bone. Kaj vi?
Dankon, normale.
Cu vi scias, ke Gleb kaj Sergeo nun muzikas en nia klubo?
Cu vere? En «Brava bardo», cu?
Jes, vere. Jen la mesago, en mia pos-telefono.
Do, mi volas danci! Cu ankati vi?
Jes, certe!
26
Язык эсперанто за один .месяц
ho! — о!
goji —радоваться
pala — бледный
scii — знать
poso — карман
voli —хотеть, желать
danci — танцевать
do — итак, значит
certe — конечно
§ 1. Расширим наши возможности строить вопроси-
тельные фразы. Для этого нам необходимы вопроси-
тельные слова. Запомним для начала такие: К1Ш —
кто? который?, KIO? — что?, К1А? — какой? На-
пример: Kiu si estas? (Кто она?) — Si estas Klara
(Она — Клара.). Kio estas Klara? (Кто Клара?) — Si es-
tas desegnisto (Kiapa дизайнер). Kia si estas? (Какая
она?) — Si estas juna kaj tre bela. (Она молодая и очень
красивая). Поясним: если речь о человеке, то KIU
спрашивает, как правило, об имени, a KIO — о про-
фессии.
В вопросительных и ответных фразах могут быть
использованы соотносительные этим словам указа-
тельные местоимения TIU (фактически, синоним опре-
деленного артикля la), TIO, TIA. Ekzemple (Например):
Kio estas tio? — Tio estas poso. (Что это? — Это кар-
ман.) Kio estas en tin poso? — En la (=tiu) poso estas
pos-telefono. (Что в том кармане? — В том кармане
мобильный телефон.) Kia estas tiu postelefono? — Jen
tia — stila kaj eleganta. (Какой этот мобильный теле-
фон? — Вот такой — стильный и элегантный.)
Atenton! (Внимание!) Kio, tio никогда не присое-
диняют окончание множественного числа -у! Посмот-
Урок J 27
рите: Kio estas «Nokia» kaj «Motorola»? — Tio estas pos-
telefonoj. (Что такое «Nokia» и «Motorola»? — Это
мобильные телефоны).
Апкогай ekzemploj (Еще примеры): Kia estas la
libro? — Gi estas tia bela! (Какова книга? Она такая
красивая!) Kia estas la (=tiu) viro? — Tin (~la) viro es-
tas saga kaj rica. (Каков этот мужчина? — Этот
мужчина умен и богат.) Kiaj estas tiujfloroj? — Ili es-
tas diversaj. (Какие эти цветы? — Они разные).
Запомните фразы: Kiu volas, tiu povas. — Кто хо-
чет, тот может.
Kia demando, На respondo. — Каков вопрос, таков
ответ.
Переведите вопросы и подумайте, как можно было
бы на них ответить. Сравните ваши версии с Ключом 1:
Kiu vi estas? Kio vi estas? Kiu estas la unua kosmo-
natito? Kiu estas la direktoro? Kiu romano estas nova?
Kiuj revuoj estas fresaj? (Ключ 1)
Вы держите в руках книгу. Составьте о ней столько
вопросов, сколько позволит вам усвоенный материал,
и ответьте на них. (Ключ 2). Возможно, вам понадобят-
ся слова, которые еще не встречались в уроках, напри-
мер: учебник — lernolibro, издавать — eldoni, изда-
тельство — eldonejo, восток — oriento, запад — okci-
dento, а также информация о том, что родительный
падеж существительных (нет кого? чего?) передается
28
Язык эсперанто за один месяц
предлогом DE, с чем мы уже неоднократно встреча-
лись: kurso de Esperanto (курс эсперанто), amiko de
Sergeo (друг Сергея).
§ 2. Все составленные вами предложения должны
содержать глагол-связку estas, которая ни в коем слу-
чае не опускается, если во фразе нет другого глагола
в настоящем времени: La vero venkas. — Правда по-
беждает. Ni ne komprenas. — Мы не понимаем. Kiu
bruas en la cambro? — Кто шумит в комнате? Cu vi
scias pri tiu familio? — Знаете ли вы об этой семье?
Итак, все глаголы в настоящем времени имеют
окончание -AS независимо от лица и числа. То есть:
пишу, пишешь, пишет, пишем, пишете, пишут — все
это skribAS. А как же обозначить лицо и число?
Очень просто: посредством личных местоимений: mi
mangas — я ем, li ludas — он играет, Hi kantas — они
поют и т. п. Вы оценили, что вместо 6 глагольных
окончаний в настоящем времени надо запомнить лишь
одно? Так же и в будущем времени — одно окончание
-IS (skriblS) для всех лиц и чисел: mi skribis —я писал,
vi skribis — ты писал, И, si, gi skribis — он писал, она
писала, оно писало, мы, вы, они писали — ni, vi, Hi
skribis. Проспрягайте, пожалуйста, глаголы mangi, ludi,
kanti в прошедшем времени. Dankon, bone! (Спасибо,
хорошо!)
Вы видите — эсперанто, действительно, очень ло-
гичный и «экономный» язык. Вот еще одно блестящее
этому подтверждение.
Урок 3
29
§ 3. Приставка MAL-, присоединяясь к слову, при-
дает ему противоположный смысл: друг — amiko,
враг — MALamiko, длинный — longa, короткий —
MALlonga, быстро — rapide, медленно — MALrapide,
любить — ami, ненавидеть — MALami, впереди —
entail, позади — MALantau.
Составьте, пожалуйста, фразы, противоположные
по смыслу этим:
1. Он радуется. — Li gojas. 2. Сейчас я сыта. — Nun
mi estas sata. 3. Эта собака плохо слышит. — La hundo
malbone aQdas. 4. Перед нашим садом расположено
большое озеро. — Antau nia gardeno situas granda Iago.
5. У нас дома очень тепло. — Се ni hejme estas tre
varme. 6. Мой давний друг — очень добрый и вежли-
вый человек, но он стар и слаб. — Mia malnova amiko
estas tre bona kaj gentila homo, sed li estas maljuna kaj
malforta (forta — сильный).
Понятна ли вам пословица: Malsato ne estas frato?
(Ключ 3)
§ 4. Если MAL- экономит нашу память вдвое, то
знакомство с частями слова, о которых мы будем гово-
рить сейчас, — втрое и вчетверо. Предлагаем вам изу-
чить примеры и самим сделать вывод о значении суф-
фиксов -IN- и -ID-:
koko петух kokINo курица kokIDo цыпленок
kato katINo katIDo
КОТ кошка котенок
30
Язык эсперанто за один месяц
bovo бык bovINo корова bovIDo теленок
cevalo cevallNo cevallDo
конь кобыла жеребенок
Вы правы: суффикс -IN- означает «существо жен-
ского пола», суффикс -ID--«детеныш, потомок». Те-
перь заполните, пожалуйста, второй столбик сами:
мальчик — knabo девочка — ребята — GEknaboj
отец — patro мать — родители —
дед — avo бабушка — дед и бабушка —
брат — frato сестра — брат и сестра —
муж — edzo жена — . супруги —
ученик — lemanto ученица —- ученики —
А что обозначают слова, вынесенные в 3-й стол-
бик? Они обозначают людей обоего пола. Для передачи
этого значения есть специальная приставка GE-. Пе-
реведите сами эти слова. (Ключ 4.)
Вам осталось прочитать вслух и перевести текст, а
также задать к нему 5-8 вопросов.
Урок 3
31
SAKISTA FAMILIO
Cu vi scias pri la sakistino Zsuzsa (Juja) Polgar? Si es-
tis monda sakcampionino inter virinoj, si апкай regule
venkis en viraj mondcampionadoj. Mi volas rakonti pri sia
familio. La hungaraj pedagogoj geedzoj Laszlo kaj Klara
Polgar pruvas (pruvi — доказывать)'. La infanoj estas
geniaj. Tri iliaj filinoj Zsuzsa, Zsofia (Jofia) kaj Judit tre
bone sakludas. La fratinoj lemis ne en lernejo {школа), sed
hejme ce (y) la gepatroj. Hi sportas (futbalas kaj tenisas),
kantas, parolas en diversaj lingvoj. Zsuzsa scias paroli
ruse, angle, germane, bulgare, hispane kaj Esperante. La
knabinoj evoluis tre rapide kaj en sakludo vere estas
geniaj. Vi povas legi pri tiu eduk-sistemo (eduki — воспи-
тывать) en la esperantlingva revuo «Fokuso».
Gis la sekva leciono! — До следующего урока!
КЛЮЧИ К ЗАДАНИЯМ УРОКА № 3
Ключ 1
Кто вы? — Mi estas Ivan/ Jelena/ Marija Fjodorovna/
Snusmumrik (Я Иван/....)
Кто вы? — Mi estas programisto/ psikologo/ biblio-
tekisto/ lemanto (Я программист/...).
Кто первый космонавт? — La unua kosmonaflto estas
Jurij Gagarin. (Первый космонавт — Юрий Гагарин).
Кто директор? — La direktoro estas Mihail Iljic
Scukin. (Директор — Михаил Ильич Щукин).
32
Язык эсперанто за один месяц
Который роман новый? — Tin, kiu estas en la tablo.
(Тот, который в столе).
Которые журналы свежие? — Jen tiuj — «La
eksperto» kaj «Si». (Вон те — «Эксперт» и «Она»).
Ключ 2
Kio estas tio? — Tio estas libro. (Что это? —- Это
книга.)
Kio estas la libro? — Gi estas lemolibro de la inter-
nacia lingvo Esperanto. (Что за книга? — Это учебник
международного языка эсперанто.)
Kiu estas la eldonejo? — La eldonejo nomigas «Ori-
ento — Okcidento» (Которое [=Как называется] изда-
тельство? — Издательство называется «Восток - За-
пад»),
Kiu estas la jaro de la eldono? — La jaro de la eldono
estas 2006. (Какой год издания? — Год издания —
2006)
Kia estas la libro? — La libro estas nova. Gi estas in-
teresa. (Какова книга? — Книга новая. Она интерес-
ная.)
Ключ 3
1. Он грустит. — Li malgojas. 2. Сейчас я голод-
на. — Nun mi estas malsata. 3. Эта собака хорошо слы-
шит. — La hundo bone audas. 4. За нашим садом распо-
ложено маленькое озеро. — MalantaO nia gardeno situas
malgranda Iago. 5. У нас дома очень холодно. — Се ni
hejme estas tre malvarme. 6. Мой новый враг — очень
злой и грубый человек, но он молод и силен. — Mia
Урок 3
33
nova malamiko estas tre malbona kaj malgentila homo, sed
li estas juna kaj forta.
Malsato ne estas frato. — Буквально: Голод — не
брат. Русский эквивалент: Голод — не тетка.
Ключ 4
Родители — gepatroj, дед и бабушка — geavoj, бра-
тья и сестры — gefratoj, супруги — geedzoj, ученики —
gelemantoj.
УРОК 4
LECIONO 4
Saluton, geamikoj!
4-й урок будет посвящен выражению падежных от-
ношений в эсперанто. Но сначала послушаем, о чем
говорят наши девушки — Клара и Марина — в клубе,
где играют их друзья.
EN LA KLUBO
Klara: Marina, mi delonge volis demandi — kio estas
Gleb?
Marina: Cu vi ne scias? Li estas mia frato, studento de
MFTU.
Klara: Cu via frato? Kia surprizo! Li tre bone flutas!
Marina: Imagu — li lemis muzikon en ordinara Domo
de infana kreado. Li estas tre talenta!
Klara: Jes, mi vidas. Kaj kiu estas la alia muzikisto,
kun la violono?
Marina: Estas Rajt, mi malbone konas lin. Kaj kantas
Lerta, lia amikino.
Klara: Cu tiu, kiu ludas harpon? Kia bela muziko! Kia
carma voco!
Marina: Cu vi satas folk-rokon?
Урок 4
35
Klara: Jes, tre! Speciale la keltan muzikon. Kaj mi
scipovas danci irlandajn dancojn!
Klara: Алкай mi! Jen bona sanco!
delonge — давно
fluti — играть на флей-
те
imago — воображение
kreado — творчество
kun — с
violono — скрипка
koni — быть знакомым
rajti — иметь право
lerta — искусный, ловкий
harpo — арфа
carma — очаровательный
voco — голос
Sati — нравиться
speciale — особенно
scipovi —уметь
Си vi komprenis la tekston? И новое окончание -N не
смутило вас? Очень хорошо! Tre bone! Сейчас разбе-
ремся и с этим тоже!
§ 1. В эсперанто всего два падежа (а в русском, на-
помним, 6) — общий и винительный (В. п., или акку-
затив). В. п. отвечает на вопросы кого? что? (вижу) и
в эсперанто имеет специальное окончание -N. Это
окончание отмечает объект, на который направлено
действие главного лица (субъекта).
В русском языке, где именительный и В.п. в неко-
торых случаях совпадают, встречаются фразы типа
Мать любит дочь. О том, кто кого любит, здесь можно
догадаться только по порядку слов в предложении. Эс-
перанто же, в котором допускается свободный порядок
слов, стремится к предельной точности. Если именно
мать любит дочь, — patrino amas la filinoN. А уж если
36
Язык эсперанто за один месяц
дочь любит мать, тогда filino amas la patrinoN. Или
как без В. п. разобраться во фразе: Li salutas si? Кто ко-
го приветствует — он ее или она его? Эта фраза непо-
нятна и безграмотна. Должно быть так: Li salutas
siN. — Он приветствует ее. LiN salutas si. — Его при-
ветствует она. Еще пример: La avo rakontas fabeloN,
sed la nepino UN ne auskultas. — Дед рассказывает
сказку, но внучка его не слушает. Найдите примеры с
аккузативом в первом диалоге этого урока (Ключ 1).
Попробуйте придумать 3-5 своих примеров.
§ 2. Надо помнить, что все -А — слова согласуют-
ся с существительными в падеже: Gleb acetas novAN
ginzON kaj Marina — diverskolorAJN sportAJN ce-
mizOJN. — Глеб покупает новые джинсы, а Марина —
разноцветные футболки. Mi konas liaN amikinoN. — Я
знаю его подругу. Klara ricevis unuaN tiaN dikaN kover-
toN el Hispanio. — Клара получила первый такой тол-
стый конверт из Испании.
Предложите свои примеры.
§ 3. Теперь посмотрим, как ведут себя вопроси-
тельные местоимения и их «родственники» в В. п.:
Mi vidas krokodiloN. — KioN mi vidas? — KrokodiloN.
(Я вижу крокодила. — Что я вижу? — Крокодила).
Вопросительное слово заменяет собой предмет, о ко-
тором спрашивается, и имеет его грамматическую фор-
му, т. е. В. п. То же самое: KiuN vidas la krokodilo? —
La krokodilo vidas miN. MiN vidas la krokodilo. MiN.
(Кого видит крокодил? — Крокодил видит меня. Меня
Урок 4
37
видит крокодил. Меня). Это вопросы к объекту, на ко-
торый действие направлено. А вот как спрашивают о
субъекте: Kiu vidas la krokodiloN? — Mi. Kill vidas
miN? — La krokodilo. (Кто видит крокодила? — Я.
Кто видит меня? — Крокодил). Вопрос к главному
члену предложения (подлежащему) может быть тольк
в именительном (т. е. общем) падеже. Давайте никогда
не путать вопросы к субъекту и объекту!
Переведите, пожалуйста:
Profesoro amas la studentinoN. Kiu amas? — La pro-
fesoro. KiuN li amas? — Li amas tiuN studentinoN. Ser-
geo legas interesajN librojN. KiajN librojN li legas? —
TiajN interesajN! Vulpovskij acetis tri insignojN (in-
signo— значок). — KioN li acetis? — Jen tioN: tri tiajN
insignojN. La triaN insignoN li donacis (donaci —
дарить). — KiuN insignoN? — TiuN, la triaN. — KiaN
insignoN? — TiaN — trikoloraN. (Ключ 2)
Внимательно изучив эти примеры, вы заметили, что
если слово стоит во множественном числе, окончание
-N присоединяется к -J, а местоимение kio в форме
множественного числа не имеет окончания -J ни в об-
щем, ни в В. п.: Li mangas tiuJN fresaJN fruktoJN. KioN
Hi mangas? — TiuJNfresaJNfruktoJN. KiuJNfruktoJN Hi
mangas? — TiuJN. KiaJN fruktoJN Hi mangas? — Fre-
saJN.
Вы будете правильно употреблять -N, если учтете,
что в эсперанто, как и в русском языке, есть глаголы
переходные и непереходные.
38
Язык эсперанто за один месяц
Переходные глаголы «требуют» после себя слов в
винительном падеже: Вижу (кого? что?) тебя и твою
новую машину. Вот некоторые переходные эсперанто-
глаголы, совпадающие по этому грамматическому при-
знаку с русскими: vidi — видеть, doni — давать, bati —
бить, havi — иметь, fari — делать, fumi— курить,
sendi— посылать, preni — брать, trovi — находить,
teni — держать, trinki — пить, ricevi — получать.
Непереходные глаголы винительного падежа по-
сле себя не «требуют»: sidi — сидеть, start — стоять,
iri — идти, кип — бежать, veni — прибывать, приез-
жать, korespondi — переписываться. Верно ведь:
нельзя стоять кого-нибудь или что-то сидеть!
Составьте, пожалуйста, несколько предложений с
переходными глаголами, в которых в качестве объек-
тов действия выступали бы словосочетания: tiu homo,
ducent rubloj, usona cigaredo, ekzotikaj bestoj, vermicela
supo, sesa numero, belaj rozoj, nialvarma akvo, iliaj
geamikoj, verda stelo, tagika lingvo, agrahla donaco. За-
дайте к вашим предложениям вопросы и коротко от-
ветьте на них. (Ключ 3)
§ 4. Все остальные падежные отношения в эспе-
ранто передаются с помощью предлогов. Так, для
обозначения русского родительного падежа (нет ко-
го? чего?) служит, как мы уже знаем, предлог DE, да-
тельного (дать кому? чему?) — AL, творительного
орудия действия (делать чем?) — PER. Ясно, что
предлогов значительно больше, но мы фиксируем ваше
Урок 4
39
внимание на этих, потому что они наиболее продук-
тивны для передачи русских беспредложных конст-
рукций:
• Р. п.: член (чего?) клуба — membro de la klubo,
письмо (кого?) моей дорогой жены — letero de mia
kara edzino;
• Д. п.: помочь (кому?) нам и нашим гостям — helpi
al ni kaj al niaj gastoj, показать (чему?) всему ми-
ру — montri al la tuta mondo;
• T. п.: чертить (чем?) мелом — desegni per kreto, ду-
мать (чем?) собственной головой — pensi per la
propra kapo.
Надо иметь в виду, что не всегда механический пе-
ревод предлогов дает правильный результат. Так, на-
пример, предлог sur — на обозначает только «на по-
верхности, сверху»: veturi sur azeno — ехать на осле,
pentri sur vitro — рисовать на стекле, labori sur
kampo— работать на поле. Но: veturi per tramo —
ехать на трамвае, kanti dum lekcio — петь на лекции
(dum — в течение, в продолжение), labori en uzino —
работать на заводе, paroli en la angla — говорить на
английском, ludiper violono — играть на скрипке и т. п.
Завершая урок, предлагаем вам проанализировать
употребление предлогов в стихотворении 3. Петренко:
AMIKA POSTO
En belaj kovertoj, maldikaj kaj dikaj,
Mi sendas leterojn al miaj amikoj.
Al Prago, Tokio kaj al Kongolando
Jen flugas salutoj en lingv’ Esperanto.
40
Язык эсперанто за один месяц
Al samidean’, kiun konas malbone,
Mi skribas gentile, salutas bontone:
«Mi satas la bildon de la ikebano
Sur via tre bela postkarto japana».
En belaj kovertoj, maldikaj kaj dikaj,
Respondoj alvenas de miaj amikoj.
Jen varma letero de Zdenek el Prago,
Jen cina postkarto kun vido de Iago.
Jen bildo de larga river’ argentina —
Gin sendis al mi korespondamikino.
Alflugas salutoj de la tuta mond’.
Mi trovas plezuron en la korespond’.
koverto — конверт
flugi —лететь
samideano — единомыш-
ленник
bontono —хороший тон
bildo — картина
alveni — прибывать
letero — письмо
el — из
cina — китайский
larga — широкий
rivero —река
tuta — весь, целый
plezuro —удовольствие
КЛЮЧИ К ЗАДАНИЯМ УРОКА № 4
Ключ 1
Li lemis muzikON en la Domo de infana kreado. —
Он изучал музыку в Доме детского творчества. Mi
malbone konas liN. — Я плохо знаю его. Cu tiu, kiu
ludas harpON? — Та, которая играет на арфе? Cu vi sa-
tas folk-rokON? — Ты любишь фолк-рок? Jes, tre! Spe-
Урок 4
41
ciale la keltAN muzikON. — Да, очень. Особенно кельт-
скую музыку. Kaj mi scipovas danci irlandATN
dancOJN. — А я умею танцевать ирландские танцы.
Ключ 2
Профессор любит студентку. Кто любит? — (Этот)
профессор. Кого он любит? — Он любит (э)ту сту-
дентку. Сергей читает интересные книги. Какие книги
он читает? — Такие интересные! Вульповский купил
три значка. — Что он купил? — Вот что: три таких
значка. Третий значок он подарил. — Который зна-
чок? — Третий. — Какой значок? — Такой — трех-
цветный.
Ключ 3
В ваших предложениях, возможно, встретились та-
кие предложения:
En urba biblioteko Sergeo trovis interesan libron. Rajt
havis ducent rublojn. Li acetis ne usonajn cigaredojn, sed
belajn rozojn. Lerta ricevis agrablan donacon. Si ne trinkas
maivarman akvon. Ankau vermicelan supon si ne satas. Hi
ne konas tiun homon.
Вопросы к ним и ответные реплики могли бы быть
такими:
Kian libron trovis Sergeo? — Interesan. Kion havis
Rajt? — Ducent rublojn. Kion li ne acetis? — Usonajn
cigaredojn. Kion ricevis Lerta? — Donacon. Kian dona-
con? — Agrablan. Kion si ne trinkas? — Maivarman ak-
von. Kion si ne satas? — Vermicelan supon. Kiun ili ne
konas? — La homon. Kiun homon ili ne konas? — Tiun.
УРОК 5
LECIONO 5
Saluton, karaj geamikoj!
Этот урок почти полностью посвящен очень важ-
ной теме — использованию винительного падежа (ак-
кузатива). Мы узнаем также новые вопросительные
слова KIE, KIEN, К1АМ и некоторые соотносящиеся с
ними, познакомимся с суффиксом -EJ-. Но сначала —
к нашим героям!
POST LA KONCERTO
Post la koncerto Marina, Gleb, Sergeo, Klara, Rajt kaj
Lerta sidas ce la tablo, trinkas diversajn koktelojn kaj in-
terparolas.
Klara: Via ensemblo estas tre bona. Mi ricevis grandio-
zan plezuron. Dankon!
Lerta: Kaj ni tre satas nian publikon! La homoj vere
komprenas nian muzikon, multaj ankati bone dancas la ir-
landajn dancojn. Ekzemple vi, Klara.
Klara: Dankon! Tre agrable! Kelta muziko estas unu el
miaj pasiaj hobioj.
Rajt: Kiuj estas aliaj?
Урок 5
43
Klara: Но, multaj! Ekzemple, nun mi lernas Esperan-
tos
Gleb: Ne povas esti! Ankau mi!
Klara: Cu vere? Mi ne vidis vin en nia kurso!
Gleb: Mi kaj Sergeo lemas en nia universitato kaj
ankau per Interreto. Mi ec ne sciis, ke ekzistas alia Esper-
anta kurso en nia urbo.
Klara: Jes! Kaj tre bona! Vi povas frekventi gin kun mi.
Sergeo: Cu ankau mi rajtas? Esperanto interesas min.
Marina: Cu vi povas kunpreni min? Mi satas lingvojn.
Sergeo: Lerta, Rajt! Cu lingvoj interesas vin?
Rajt: Dume nur la malnova angla.
Lerta: Jes — dume! Versajne, poste ankau Esperanto!
interparoli — разговаривать
multe —много
pasio — страсть
Interreto — Интернет
frekventi — посещать
kunpreni — взять с собой
dume — пока
versajne — вероятно
poste — потом
§ 1. Мы уже знаем, что в эсперанто всего два паде-
жа — общий и винительный. В В. п. стоит первое сло-
во этого урока: saluton. Можете ли вы объяснить, по-
чему? Подскажем: это слово представляет собой часть
фразы: Я посылаю вам (что) привет (В. п.). — Mi sen-
das al vi (kioN?) salutoN. Переходный глагол sendi тре-
бует после себя существительного в В. п. Та же логика
и во многих других неполных фразах, хотя, достраивая
их по-русски, мы можем получить другой падеж, на-
пример, родительный: Я желаю вам (кого? чего?) доб-
44
Язык эсперанто за один .месяц
рого утра/ доброго дня/ доброго вечера/ доброй ночи/
доброго здоровья (Р. п.). — Mi deziras al vi (kioN?) bo-
naN matenoN/ bonaN tagoN/ bonaN vesperoN/ bonaN
noktoN/ bonaNsanoN (B. n.).
Аналогичного происхождения «вежливые» слова
DankoN! — Спасибо! PardonoN — Извините! CioN bo-
naN! — Всего доброго! BonvenoN! — Добро пожало-
вать! SukcesojN — Успехов! FelicaN vojoN! — Счаст-
ливого пути! и т. п.
§ 2. Итак, В. п. отмечает объект, на который на-
правлено действие. Но у него есть и другие функции.
Например, он указывает направление движения: Маль-
чик прыгает в луже (где? в чем? Предложный па-
деж). Мальчик прыгает в лужу (куда? во что?
В. п.). — La knabo saltas en flako. La knabo saltas en fla-
kofN. — Я гуляю во фруктовом саду (где? в чем?
П. п.). Я иду во фруктовый сад (куда? во что?
В. п.). — Mi promenas en la frukta gardeno. Mi iras en la
fruktaN gardenoN. Книга лежит на моем столе (где?
на чем? П. п.). Я кладу книгу на мой стол (куда? на
что? В. п.). — La libro kusas sur mia tablo. Mi metas la
libron sur miaN tabloN.
Потренируемся. Переведите:
1. Глеб не пошел в клуб. Он потерял (терять —
perdi) флейту, но потом нашел ее в кабинете. Кто по-
ложил ее в стол? 2. Лерта сейчас в саду. Она собирает
Урок 5
45
(собирать — kolekti) фрукты в сумку (сумка — sako).
Мы тоже хотим пойти в этот сад. (Ключ 1)
§ 3. Сейчас придется отвлечься на словообразова-
ние, потому что нам понадобится суффикс -EJ-. По-
пробуйте определить его значение: Infanoj lemas en
lernEJo (Дети учатся в школе). La patro laboras en la-
borEJo. La familio tagmangas en mangEJo. La cevaloj es-
tas en cevalEJo (Лошади в конюшне). И по-русски: му-
зей, лицей, оранжерея. Наш с вами вывод: суффикс
-EJ- обозначает место, помещение для чего-либо. Пе-
реведите, пожалуйста: детская, псарня, птичник,
офис, почта. (Ключ 2)
§ 4. А теперь вернемся к прерванной теме. На на-
правление в эсперанто указывает и предлог дательно-
го падежа AL, который буквально обозначает «по на-
правлению к». Винительный падеж направления обо-
значает «вовнутрь»:
Mi iras al la vendejo. —Я иду к магазину (Д. п.)
Mi iras en la vendejoN. — Я иду в магазин (В. п.)
Mi veturas al la Ruga Placo. — Я еду к Красной
площади (Д. п.).
Mi veturas en la RugaN PlacoN. — Я еду на Крас-
ную площадь (В. п.).
vendi — продавать
veturi — ехать
46
Язык эсперанто за один месяц
Попробуйте перевести: Я пишу моей сестре, иду на
почту и бросаю (бросать — jeti) письмо в почтовый
ящик (ящик — kesto). (Ключ 3)
§ 5. Окончание -N для обозначения направления
может присоединяться даже к наречиям: hejme — дома,
hejmEN — домой. НосИай Sergeo rapidis hejmEN: li estis
malsata, sed hejmE estis tagmango. — Сегодня Сергей
спешил домой: он был голоден, а дома был обед. La tra-
jno iras orientEN. — Поезд идет на восток. Ni ne veturas
MoskvEN — Мы не едем в Москву. Kiu ne iras аЩайЕИ,
iras malantauEN. — Кто не идет вперед, идет назад.
(Сравните: АШайЕ estis lumo. — Впереди был свет.)
§ 6. Теперь научимся задавать вопросы ко всем
этим фразам. Нам нужны лишь два новых вопроси-
тельных слова: Kie vi estas? — Ni estas en kinejo / en
auto/ en la sudo/ en akvo. Где вы? — Мы в кинотеатре/
в машине/ на юге/ в воде. Kien vi iras? — Ni iras al ki-
nejo/ en kinejon (al auto/ en auton, al la sudo/ sudden, al
akvo/ en akvon/ akven). Куда вы идете? — Мы идем к
кинотеатру/ в кинотеатр (в машину/ к машине, к югу/
на юг, к воде/ в воду).
Задайте вопросы к предложениям § 2. (Ключ 4)
§ 7. Здесь уместно вспомнить о соотносительных
словах: kio — что, Но — то, kia — какой, tia — такой
и т. п. А как будет там, туда, если где — kie, а куда —
kien? Все верно: TIE, TIEN.
Урок 5
47
Сегодня мы познакомимся с новой группой соотно-
сительных слов — обобщающими местоимениями.
Для их образования первую букву вопросительного
слова надо заменить на С: kio — что, Но — то, CIO —
всё; kiu — который, Ни — тот, CIU — всякий, каж-
дый; kien — куда, Ней — туда, CIEN — во все сторо-
ны. А как сказать всяческий, везде? (Ключ 5)
Переведите пословицы:
1. Fino bona — cio bona. 2. Ciu komenco estas mal-
facila. 3. Ne al cia demando necesas (necesa — нужный,
необходимый) respondo. 4. Kie estas sano (sano — здо-
ровье), tie estas belo.
§ 8. Винительный падеж имеет еще одну функцию:
он используется для обозначения времени: TutaN
monatoN li ripozis. — Целый месяц он отдыхал. CiuN
triaN tagoN Rajt vizitas sportejon. — Каждый третий
день Райт посещает спортзал. Unu semajnoN li lernas,
aliajN laboras. — Одну неделю он учится, другую ра-
ботает. Si dormas jam kvaraN horoN. — Она спит уже
четвертый час.
Винительный падеж употребляется и при обозначе-
нии дат: L. Zamenhof naskigis la 15-ап (dekkvinan) de
decembro en la jaro 1859. —Л. Заменгоф родился 15-го
декабря 1859 года. Lastan fojon si renkontis Sergeon la
21-an (duduk unuan) de aprilo. — Последний раз она
встретила Сергея 21-го апреля. La 30-ап (tridekan) de
majo multaj homoj kunvenis en ilia hejmo. — 30-го мая
много народу собралось в их доме.
48
Язык эсперанто за один месяц
§ 9. В связи с этим нам необходимо вопроситель-
ное слово KIAM — когда и все его «родственники».
Подумайте: tiam =? ciam
1. La luno ne auskultas, kiam hundo gin insultas.
2. Ne ciam dauras malbona vetero, ne ciam dauras homa
sufero. 3. Ni ciam gojas vin vidi! 4. Cu ili ciam mal-
fruas? — Ne, ne ciam. Kiam ili ne laboras, tiam ili ne
malfruas. (Ключ 6)
insulti -—ругать sufero — страдание
dauri — длиться malfrui — опаздывать
vetero — погода
Для закрепления материала сегодняшнего урока
переведите текст и задайте к нему не менее 8 вопросов:
La Universala Kongreso de Esperanto (UK) estas la
cefa arango de esperantistoj. Gi pasas ciun jaron en alia
lando. La unua Universala Kongreso de Esperanto okazis
en la jaro 1905 en Francio.
Cu vi scias, kie kaj kiam okazis la 91-a UK? Gi estis la
29-an de julio — la 5-an de augusto 2006 en la luksa itala
urbo Florenco. Gin partoprenis cirkau 3 mil homoj el 58
landoj. Tien venis ankau 120 personoj el Rusio.
La kongresejo estis Florenca Centro, tre impona kaj
fama en Italio konferencejo. En la granda cefa salono
okazis komunaj arangoj, en la malgrandaj haloj pasis
paralele multaj fakaj kunvenoj pri diversaj sociaj, politikaj,
Урок 5
49
sciencaj, ekologiaj, lingvistikaj kaj esperantologiaj temoj.
La esperantistoj ekskursis, vizitis muzejojn. Ni ne povas
rakonti pri la tuta programo, car gi estis tre rica. Tio estis
grandioza festo de geamikoj kaj samideanoj el la tuta
mondo, kiu denove pruvis utilon kaj sukceson de Espe-
ranto.
arango — мероприятие
pasi — проходить
okazi — происходить
partopreni — принимать
участие
cirkau — около
fako — специальность
kunveno — собрание
amuzi — развлекать
fama — известный
car — потому что
festo — праздник
pruvi — доказывать
КЛЮЧИ К ЗАДАНИЯМ УРОКА № 5
Ключ 1
1. Gleb ne iris en la klubon. Li perdis la fluton, sed
poste trovis gin en la kabineto. Kiu metis gin en la tabion?
2. Lerta nun estas en la gardeno. Si kolektas fruktojn en la
sakon. Ankau ni volas iri en tiun gardenon.
Ключ 2
infanejo, hundejo, birdejo, oficejo, postejo
Ключ 3
Mi skribas al mia fratino, iras al la postejo (= en la
postejon) kaj jetas la leteron en postan keston.
50
Язык эсперанто за один месяц
Ключ 4
Kie saltas la knabo? Kien saltas la knabo? Kie mi
promenas? Kien mi iras? Kie kusas la libro? Kien mi metas
la libron?
Kien ne iris Gleb? Kie li trovis la fluton? Kie nun estas
Lerta? Kien si metas la fruktojn? Kien ni volas iri?
Ключ 5
cia, cie;
1. Конец хорош — все хорошо (Конец — делу ве-
нец). 2. Каждое начало трудно. 3. Не на всякий вопрос
необходим ответ. 4. Где здоровье — там красота.
Ключ 6
tiam — тогда, ciam — всегда
1. Луна не слушает, когда собака ее ругает. 2. Не
всегда длится плохая погода, не всегда длится челове-
ческое страдание. 3. Мы всегда рады тебя/вас видеть!
4. Они всегда опаздывают? — Нет, не всегда. Когда не
работают, тогда не опаздывают.
УРОК 6
LECIONO 6
Bonan tagon al vi, karaj geamikoj! La temo de nia nuna
leciono estas TEMPO. Cu vi komprenas? Jes, certe: tempo
estas время. Мы поговорим о сезонах, днях недели,
обозначении времени на часах. Для этого нам необхо-
димо глагольное окончание будущего времени -OS,
вопросительное слово KIOMA, а также предлог DA и
суффикс -ON-. Еще мы начнем изучать неопределен-
ные слова.
А как, между тем, продвигаются дела у наших дру-
зей?
PRI ESPERANTAJ NOMOJ KAJ VIZITO
AL LA KURSO
Gleb telefonas al Klara.
G: Bonan vesperon, klara Klara!
К (ridas)'. Saluton!
G: Cu viaj gepatroj speciale elektis por vi esperantan
nomon?
K: Vi ne kredos — sed jes! Minimume — tio ne estas
hazarde. Miaj geavoj estis esperantistoj. Kaj la gepatroj
52
Язык эсперанто за один месяц
simpatiis al la afero. Kaj mia malgranda fratino nomigas
Karina.
G: Kara ino, kara virino — fantastike! Do, mia fratino
Marina ankati havas esperantan nomon — mara ino? Miaj
gepetroj, certe, ne suspektas tion! Sed — kiam ni iros al la
kurso? Kie ni renkontigos? Marina kaj Sergeo turmentas
min!
K: Postmorgati, vendrede. Mi atendos vin ce le Centra
Telegrafo je la 18-a45. Cu bone?
G: Cu kvaronon antau la sepa? Kaj kien ni iros?
K: Ni iros en la Lemejon de Fremdaj Lingvoj. Nu, vi
vidos.
G: Bone! Mi transdonos al la geknaboj. Gis baldati!
K: Gis! Saluton al la niaj!
elekti — выбирать
рог — для
kredi — верить
hazarde — случайно
afero — дело
suspekti — подозревать
renkontigi — встречаться
turmenti — мучить
postmorgau — послезавтра
vendredeo — пятница
atendi — ждать
kvarono — четверть
fremda — чужой,
иностранный
transdoni — передавать
gis — до
baldaO — скоро
§ 1. Из предисловия к уроку и предваряющего тек-
ста вы уже все про глагольное окончание будущего
времени поняли — это -OS: я пойду, ты пойдешь, он,
она, оно пойдет, мы пойдем, вы пойдете, они пой-
дут — Mi/ vi/ Н/ si/ gi/ ni/ vi/ ili irOS.
Урок б
53
Тут важен один нюанс. Если по-русски будущее
время иной раз передается двумя глаголами: я буду
читать, ты будешь читать, ..., они будут чгтать, то
в эсперанто такого не бывает, глагола быть будущее
время в эсперанто не требует: Mi/ vi/ Н/ si/ gi/ ni/ vi/ ili
legOS.
Вы, конечно, помните, как обозначаются времена
настоящее и прошедшее? Обобщим: все глаголы в
настоящем времени имеют окончание -AS, в про-
шедшем ------IS, в будущем------OS. Тренировочный
текст про природу-погоду — и важнейшие для нашей
сегодняшней темы слова: сегодня — hodiaii, вчера —
hieraii, завтра — morgau, утро — mateno, день — Iago,
вечер — vespero, ночь — nokto, сутки — diurno, весна—
printempo, лето — somero, осень — aiituno, vintro —
зима.
1. Hieraii, la 25-an de decevdro, estis forta frosto. Ho-
diaO estas ankorau malvarme, sed morgau jam nepre estos
varme. 2. Necesas pluki rozojn somere, car vintre ili fores-
tos. 3. Nun estas printempo, kaj si revas pri aiituno, sed
kiam venos aiituno, si revos pri printempo. 4. Lerta ne
vidis Rajton jam ses tagojn — de la 5-a de januaro! Sed li
nepre venos tiun vesperon: li sendis mesagon pri tio al sia
postelefono. Li revas vidi sin denove! 5. Marina ne skiis
jam du jarojn. Post kelkaj tagoj si plezure iros en la urban
parkon por skii kun ni. 6. lam li revis danci irlandajn dan-
cojn. Kiam Klara instruos lin? — lam. Jes, iam, post kelkaj
jaroj, ankaii li perfekte dancos! (Ключ 1)
54
Язык эсперанто за один месяц
forta — сильный
frosto — мороз
jam —уже
перге — непременно
pluki — рвать (цветы)
foresti — отсутствовать
revi —мечтать
iam — когда-то, когда-ни-
будь
kelkaj — несколько
§ 2. В последнем предложении мы впервые встре-
тились с неопределенным наречием IAM — когда-
нибудь, когда-то. Оно соотносится с наречиями kiam,
tiam и ciam. Помните: когда, тогда, всегда? Что вы
думаете об образовании неопределенных местоимений
и наречий? Да, правильно! Надо просто опустить пер-
вую букву: кто-либо — IU, какой-то — IA, когда-
нибудь — IAM. Продолжите: что-либо— ..., где-то —
куда-то — ...
Переведите:
1. Se io venas al la buso, necesas gin malfermi. 2. Ili
kuiris ion en la kuirejo. 3. Li perdis iun libron. 4. In aten-
das vin ce la pordo. 5. Iam si scios cion. 6. Ni suspektis, ke
ili ricevis ian respondon. 7. le nun estas somero. (Ключ 2)
se — если
buso —pom
fermi — закрывать
kuiri — готовить пищу
pordo — дверь
§ 3. Еще немного лексики по теме. Название меся-
цев (месяц — monato) предлагаем без перевода:
januaro, februaro, marto, aprilo, majo, junio, julio, ай-
gusto, septembro, oktobro, novembro, decembro. Запом-
Урок б
55
нить дни недели (неделя — semajno) поможет такой
стишок:
SEMAJNA KALENDARO
Lundo, mardo kaj merkredo,
Poste jaudo kaj vendredo.
Sekvas ilin nur sabato
Kaj dimanco — ruga dato.
En la kapo sen eraro
La semajna kalendaro.
lundo — понедельник
mardo — вторник
merkredo — среда
jaudo — четверг
vendredo — пятница
sabato — суббота
dimanco — воскресенье
Примеры вас развлекут. Подчеркните изучаемые
слова, обратите внимание на их грамматическую фор-
му и сопутствующие предлоги:
По воскресеньям вечерами у дядюшки Курт-Крута
грустное настроение, потому что с понедельника он
должен целую неделю работать. — Dum dimancoj ves-
pere la onklo Kurt-Krut havas malgajan humoron, car ekde
lundo li devas la tutan semajnon labori. С апреля по июнь
он обычно размышляет о смысле жизни, а к осени ре-
шает уехать в теплые страны. — De aprilo gis junio li
kutime meditas pri la esenco de la vivo kaj al la autuno de-
cidas forveturi en varmajn landojn.
56
Язык эсперанто за один месяц
И еще несколько важных слов: пип — сейчас, Jus —
только что, tuj — сейчас же, тут же (в ближайший
момент), gis пип — до сих пор, jam — уже, ЬаШай —
скоро. По примерам задание то же. Sukcesojn!
Gis nun la onklo Kurt-Krut ne plenumis la revojn pri la
varmaj landoj, kaj ni, liaj genevoj, jam al li ne kredas. —
До сих пор дядюшка Курт-Крут не исполнил своей
мечты о теплых странах, и мы, его племянники и пле-
мянницы, уже ему не верим. Nun li spektas televidilon
kaj ni scias, ke tre baldafl, tuj, li dolce dormos post la ves-
pera biero, kiun li jus trinkis. — Сейчас он смотрит теле-
визор, и мы знаем, что очень скоро, сейчас же, он бу-
дет сладко спать после вечернего пива, которое он
только что выпил.
§ 4. А как спросить: Сколько месяцев в году?
Сколько дней в неделе? Вот как: Kiom da monaloj estas
en la jaro? Kiom da tagoj estas en la semajno? Вы види-
те, что здесь, кроме, естественно, вопросительного
слова сколько — kiom, необходим предлог родитель-
ного падежа DA. Этот предлог, в отличие от de, при-
меняют для обозначения количества, меры, веса.
При словах kiom (tiom, ciom, iom ...), multe — много,
kelke — несколько используется только da, причем
только в тех случаях, когда за da следует имя сущест-
вительное (которое и надо поставить в родительный
падеж): Kiom da jaroj havas la onklo Kurt-Krut?
(Сколько лет дядюшке Курт-Круту?) — Li havas
multe da jaroj. (Ему много лет.) — Kiom guste?
Урок б
57
(Сколько точно?) — Li havas cirkail sesdek jarojn.
(Ему около 60 лет.) Kiom da rubloj kostas la cirkak-
monda vojago? (Сколько рублей стоит кругосветное
путешествие?) — Но, gi kostas tre multe! (О, оно
стоит очень много!) Tre multe da rubloj! (Очень мно-
го рублей!) — Bone: kiom gi kostas? (Хорошо: сколько
это стоит?) — Milionojn. Mi ne scias guste. (Миллио-
ны. Я не знаю точно.)
Если количество определено именем числитель-
ным, da не ставится. Сравните:
1) La knabo acetris ok pomojN. — Мальчик купил 8
яблок (определенное количество, выражено числи-
тельным, прямое дополнение в винительном падеже,
предлога da нет). 2) La knabo acetris kelke da
pomoj. — Мальчик купил несколько яблок (неопреде-
ленное количество, косвенное дополнение в роди-
тельном падеже, предлог da). 3) La knabo acetis tri
kilogramojN(l) da pomoj(2). — Мальчик купил 3 кило-
грамма яблок (1-й + 2-й случаи; слова типа кило-
грамм, не являясь числительными, приравниваются к
словам, обозначающим неопределенное количество,
типа много).
Переведите:
1. Продавец дал мне 400 граммов масла. 2. Они
воспитали нескольких ребят. 3. Собака не ела несколь-
ко дней. 4. У Сергея очень много книг. 5. Однажды дя-
дюшка Курт-Крут выпил литр кваса и бутылку кефира.
6. Сколько лет Глебу? — Ему 21 год. (Ключ 3)
58
Язык эсперанто за один месяц
продавать — vendi
воспитывать — eduki
масло — butero
однажды —foje
бутылка — botelo
§ 5. Теперь поучимся задавать вопросы о времени.
Который теперь час? — Kioma horo estas пип? Вопро-
сительное слово kioma — который (в значении по по-
рядку) образовано так же, как порядковое числитель-
ное — прибавлением к слову kiom — сколько оконча-
ния -А:
kiom — сколько? — tri (три)
kiomA — который? — la triA (третий).
Вот именно порядковое числительное мы использу-
ем в эсперанто, когда нужно назвать «полный» час. То
есть, не как в русском. По-русски, говоря третий час,
мы имеем в виду, что уже есть два часа и начинается
третий. В эсперанто, употребляя порядковое числи-
тельное, мы имеем в виду, что этот час уже наступил:
Nun estas la duA horo. — Сейчас два часа. Nun estas
precize la sesA. — Сейчас ровно шесть. Estis jam la
dudek duA (horo). — Было уже двадцать два (часа).
§ 6. Для того чтобы научиться обозначать полови-
ны и четверти часа, нам понадобятся два предлога
post — после и antau — перед, а также новый суффикс
-ON-. Суффикс этот употребляется только с числи-
тельными и обозначает часть, доля. Котепсо bona —
laboro duona. — Хорошее начало — половина работы.
Урок б
59
Смысл фразы Сейчас половина третьего может быть
передан так: Nun estas la dua kaj duono. Nun estas duono
post la dua. Nun estas la dua kaj tridek. Nun estas duono
antaii la tria. Nun estas tridek (minutoj) antait la tria.
Другие примеры: Было четверть восьмого. — Estis
kvarono post la sepa/ 15 minutoj post la sepa/ la sepa kaj
kvarono. Скоро будет без четверти три. — Baldaii es-
tos kvarono antau la tria.
Придумайте свои примеры. Sukcesojn!
Atenton! Внимание! He надо при обозначении
времени на часах ставить слово horo во множествен-
ном числе: Ni dancis de la sepa horo dum kvin horoj. —
Мы танцевали с семи часов в течение пяти часов. Ы
venis je la kvara kaj tri horojn ludis komputilajn ludojn. —
Он пришел в 4 часа и 3 часа играл в компьютерные иг-
ры.
А теперь переведите:
1. Шесть часов. Начинаем (начинать — komenci)
урок. 2. Когда будет без четверти семь, мы пойдем до-
мой. 3. Было 21.38, когда вы позвонили. (Ключ 4.)
Попробуйте самостоятельно перевести фразу «>/
ужинаю в полночь», составив необходимые сложные
слова и ориентируясь по фразе Ili matenmangas
meztage. — Они завтракают в полдень. (Ключ 4.)
§ 7. Для того чтобы сказать, например: Я приду к
тебе в 4 часа дня, используется предлог JE Mi venos
60
Язык эсперанто за один месяц
al vi Je la kvara horo tage. Je kiomA horo ni havas la
ekzamenon? — Je la kvina kaj kvarono. (В котором часу
у нас экзамен? — В четверть шестого.)
Заметим сразу, что предлог je применяется не только
при обозначении времени, но во всех случаях, когда ни-
какой другой предлог не подходит. Например: plena je
zorgoj — полон забот, lama je la dekstra kruro — хромой
на правую ногу, malsani je gripo — болеть гриппом, preni
je mano — взять за руку, larga je kvin metroj — шириной
в 10 метров и т.д. Но не надо им злоупотреблять! Будем
помнить, что je используется, в основном, со временем
и очень редко — в других случаях.
В заключение выполните задания:
1. Переведите текст, обратив внимание на грамма-
тическую форму слов, обозначающих дни недели.
La onklo Kurt-Krut tre malsatas lundon, la unuan labo-
ran tagon de semajno. Pro la malbona humoro li ne povas
legi ec gazetojn. En la sekva tago, marde, li jam kapablas
foliumi revuojn kun koloraj bildoj. En la meza tago de la
labora semajno — en merkredo, tuj post la tagmango, li
komencas revi pri la semajnfino. Same pasas jafldo. La
kompatinda onklo ne povas labori, car konstante rigardas
la horlogon. Kaj jen estas vendredo — la lasta labor-tago,
kiun li tre satas. Dum la tuta vendredo, de la 9-a 30 gis la
18 kaj kvarono, li kun la kolegoj nur trinkas teon kaj
planas la ripoztagojn. Ili venis! Sabate kaj dimance tutajn
tagojn li kusas sur la divano kaj meditas pri tio, kia felica
estas la vivo de katoj, kiuj tute ne devas labori.
Урок 6
61
pro — из-за
kapabla — способный
foliumi —листать
kompatinda — бедный,
несчастный
konstante — постоянно
rigardi — смотреть
horlogo — часы
teo — чай
ripozi — отдыхать
mediti — размышлять
felico — счастье
devi — быть должным
2. Переведите вопросы и ответьте на них на эспе-
ранто.
1. Приятный ли день понедельник? 2. В котором
часу вы начинаете работать по вторникам? 3. В какие
дни недели вы отдыхаете? 4. Какой день недели был
13 января 2006 года? 5. Какой день середина недели?
(Ключ 5)
3. Напишите небольшое сочинение о вашем дне или
вашей неделе. Sukcesojn!
КЛЮЧИ КУРСКУ 6
Ключ 1
1. Вчера был сильный мороз. Сегодня еще холодно,
но завтра уже обязательно будет тепло. 2. Надо рвать
розы летом, потому что зимой их не будет. 3. Сейчас
весна, а она мечтает об осени, но когда придет осень,
она будет мечтать о весне. 4. Лерта не видела Райта
уже шесть дней — с 5 января! Но он непременно при-
дет этим вечером, потому что он прислал сообщение
62
Язык эсперанто за один месяц
об этом на ее мобильный телефон. Он мечтает увидеть
ее снова! 5. Марина не каталась на лыжах уже два года.
Через несколько дней она с удовольствием пойдет в
городской парк, чтобы покататься с нами. 6. Когда-то
он мечтал танцевать ирландские танцы. Когда же Кла-
ра научит его? Когда-нибудь. Да, когда-нибудь, через
несколько лет, он тоже будет отлично танцевать.
Ключ 2
io, ie, ien
1. Если что-то приходит в рот, надо его открыть.
2. Они готовили что-то на кухне. 3. Он потерял некую
книгу. 4. Кто-то ждет вас у двери. 5. Когда-нибудь она
будет знать все. 6. Мы подозреваем, что они получили
некий ответ. 7. Где-то сейчас лето.
Ключ 3
1. La vendisto donis al mi kvarcent gramojn da butero.
2. Hi edukis kelkajn geknabojn. 3. La hundo ne mangis
kelkajn tagojn. 4.Sergeo havas tre multe da libroj. 5. Foje
la onklo trinkis litron da kvaso kaj boteion da kefiro.
6. Kiom da jaroj havas Gleb? — Li havas dudek unu
jarojn.
Ключ 4
1. La sesa (horo). Ni komencas la lecionon. 2. Kiam es-
tos kvarono antau la sepa, ni iros hejmen. 3. Estis 21.38,
kiam vi telefonis.
Mi vespermangas meznokte.
Урок 6
63
Ключ 5
1. Cu lundo estas agrabla tago? 2. Je kioma horo vi
komencas labori tnarde? 3. Dum kiuj/ En kiuj tagoj de se-
majno vi ripozas? 4. Kiu tago de semajno estis la 13-a de
januaro 2006? 5. Kiu tago estas mezo de semajno?
УРОК 7
LECIONO 7
Saluton, geamikoj! Kiel vi fartas? (Как поживаете?)
Cu vi pretas (вы готовы) lerni la 7-an lecionon? Certe,
jes! Do, ni komencu! (Начнем же!) La leciono rakontos
al vi multan novan! Мы разберем отрицательные пред-
ложения, степени сравнения прилагательных и наре-
чий, повелительное наклонение глагола с окончанием
-U, таблицу соотносительных местоимений и наре-
чий, глаголы sati — ami — placi, суффиксы -ЕТ-,
-EG-.
Sed — kiel fartas niaj junaj geamikoj — Marina, Gleb,
Klara kaj Sergeo?
POST LA UNUA LECIONO DE ESPERANTO
Klara: Do, cu placis al vi la kurso?
Gleb: Jes — estas tre originala metodo.
Marina: Sed pro tio, ke la gvidantino parolas nur en
Esperanto, estas nefacile por mi. Kvankam multe helpas la
situacioj.
Sergeo: Al mi helpas ankau mia scio de la franca
lingvo. Kaj mi preskafl cion komprenis.
Урок 7
65
Klara: La metodo nomigas situaci-komunika. Vi baldati
alkutimigos kaj dum la sekva leciono jam pli multe kom-
prenos! Cu vi frekventos la kurson?
Gleb: Mi — nepre! Al mi tre placis!
Marina: Kiom da lecionoj restis? Post du motatoj mi
forveturos kun mia onklo Kurt-Krut en varmajn landojn.
Gleb: Kien-kien?
Marina: Li mem апкогай ne scias guste.
Klara: Ne gravas! Post du monatoj la kurso certe
finigos. Gi havas 10 lecionojn, restis nur ok!
Sergeo: Do, vendrede kaj ..?
Klara: Kaj marde. La sekva leciono okazos la 28-an,
same je la 19-a horo. Cu vi mem trovos la vojon?
Sergeo: Jes, certe!
Klara: Tiam — gis! Mi rapidas hejmen. Cu ni iru?
Gleb: Cu mi rajtas akompani vin?
Klara: Jes, volonte!
Marina, Sergeo: Kaj ni — hejmen! Gis!
placi — нравиться
gvidi —руководить
kvankam — хотя
preskau — почти
komunika -— коммуника-
тивный
komuniki — сообщать
alkutimigi — привыкать
pli — более
resti — оставатья
mem — сам
akompani — сопровож-
дать
volonte — охотно
same — так же
gis! — пока!
§ 1. Вот приятные фразы: Си vi pretas? (Вы гото-
вы?), Ne gravas! (Не важно!), Mi certas (Я уверен) и им
66
Язык эсперанто за один месяц
подобные. Это свернутые предложения Си vi estas
preta? Ne estas grave! Mi estas certa, в которых состав-
ное именное сказуемое «сжато» в простое глагольное.
Это делает речь более динамичной и экспрессивной.
§ 2. Ni komencu! — Начнем! или: Давайте начнем!
В этой фразе, так же как и во фразе Си ni iru? — Пой-
демте! заключается просьба/приказ самим себе. Гла-
голы, обозначающие просьбу или приказ, стоят в по-
велительном наклонении, для которого в эсперанто
существует окончание -U. Чтобы было ясно, к кому
обращаются, необходимо местоимение. Если к самому
себе, т. е. к 1-му лицу — mi, ni, если к 3-ему лицу — И/
si/ Hi: Li (si, Hi) komencU. — Пусть он (она, они) начи-
нают! А чаще всего просьба или приказ адресуются 2-
му лицу KomencU! — Начинай/me! В этом случае vi
может опускаться: Iru kun mi! — (Идите/Идемте со
мной!), AtendU min! (Подожди/me меня!), RipetU (По-
втори/те!)
§ 3. Для выражения вежливой формы использует-
ся слово bonvoli (буквально: соблаговолить) в повели-
тельном наклонении плюс основной глагол в неопре-
деленной форме: BonvolU donl al mi bileton gis
Londono. (Дайте мне, пожалуйста, билет до Лондо-
на.) BonvolU telefonl postmorgau. (Позвоните, пожа-
луйста, послезавтра!)
Bonvolu traduki la proverbojn en la rusan. (Переведи-
те, пожалуйста, пословицы на русский):
Урок 7
67
1. Vivu, progresu, sed lerni ne cesu! 2. Ne prokrastu gis
rnorgad kion vi povas fari hodiau. 3. Ni amu nin frate, sed
kalkulu akurate. 4. Kio min ne tusas, kusu kiel kusas.
5. Kiam io venas al la buso, la buson ne fermu! 6. Kiu
volas panon, ne dorlotu la manon. (Ключ 1)
cesi — прекращать
prokrasti — отсрочить
kalkuli — считать
akurate — пунктуально
tusi — трогать
pano —хлеб
dorloti — баловать
Kai nun bonvolu traduki el la rusa:
1. Обязательно прочитайте этот роман! 2. Приходи-
те, пожалуйста, после полудня! 3. Давайте споем эту
песню! 4. Пусть они идут в кино, а мы давайте пойдем
на дискотеку. (Ключ 2)
§ 4. А как сказать Говорите громче! Будьте вни-
мательнее! ? Вот так: Parolu pH laute! Estu pH atentaj!
Переведите:
La blanka kvadrato estas pli granda ol la nigra.
PH bone saga malamiko, ol malsaga amiko.
В вашем переводе выявилось два новых слова:
PLJ— более, OL — чем. Эти слова используются для
передачи сравнительной степени прилагательных и
наречий. Pli da faroj, malpli da vortoj. — Больше дела,
меньше слов. Kiu pli frue venas, pli bonan lokon
prenas. — Кто раньше приходит, лучшее место зани-
68
Язык эсперанто за один месяц
мает. Обратите внимание, что при опущенном суще-
ствительном притяжательное местоимение употребля-
ется с артиклем: Кш fiancino estas pli svelta, ol la mia. —
Твоя невеста стройнее, чем моя.
Bonvolu traduki ankoraii:
1. Kion vi pli satas — cu telefoni al amikoj afl skribi
elektronikajn mesagojn? 2. Kiu lingvo estas pli facila ol la
angla? 3. Pli bone malgoja fino ol malgojo sen fino. 4. Si
estas multe pli saga ol sia fianco. 5. Mi estas je unu jaro pli
juna ol vi. 6. Li venos pli-malpli baldau. 7. Mi ricevis pli
da mono ol ili ciuj. 8. Sergeo estas malpli sperta esperanti-
sto ol Gleb. (Ключ 3)
§ 5. При сравнении вам может пригодиться слово-
сочетание: JU PLI... — DES (mal)PLI (чем более...,
тем более/менее), ju malpli... — des (mal)pli (чем ме-
нее..., тем более/менее): Ju pli da juroj, des pli da sus-
pekto. — Чем больше клятв, тем больше подозрений.
Ju pli da spuroj, des malpli da puro. — Чем больше сле-
дов, тем меньше чистоты.
§ 6. Превосходная степень передается словами
PLEJ, malplej. Попробуйте перевести сначала сами:
Марина самая красивая из всех. Глеб самый младший
из нас, — а потом сравните: Marina estas la plej bela el
ciuj. Gleb estas la plej malaga el ni./ Gleb estas la malplej
aga el ni.
Урок 7
69
Bonvolu traduki:
1. Ec la plej nigra bovino donas nur blankan lakton.
2. Malplena barelo (бочка) sonas (soni — звучать) plej
latite (latite — громко). 3. Cie estas varme, sed hejme plej
carme. (Ключ 4)
§ 7. Наречие PLU обозначает далее, более, больше:
Ni iru plu. (Пойдем дальше). Mi ne plu povas tie! vivi.
(Я не могу больше так жить [Раньше мог, а сейчас не
могу]). Mi plu ne povas tiel vivi. (Я дальше не могу так
жить [=Раньше не мог и сейчас не могу]). Mi ne plu
sportas. (Я больше не занимаюсь спортом [=Раньше
занимался, а теперь нет]). Mi plu ne sportas. (Я по-
прежнему не занимаюсь спортом [=И раньше не за-
нимался]). Kaj tielplu. (И так далее), ktp — ит. д.
§ 8. А как вы переведете фразы: Больше всего я
люблю горячее молоко и Ее он любил больше жизни?
Здесь надо иметь в виду, что глагол AMI использу-
ется только по отношению к людям, может быть, к Ро-
дине, словом, когда речь идет о духовном чувстве. Во
всех других случаях применим глагол SATI. Итак: Mi
plej satas varman lakton. Sin li amis pli ol la vivon. Вот
вам стишок, чтобы лучше усвоить это правило:
PRI AMI KAJ 5477
Mi amas patrinon,
Sed satas la katon,
Mi amas Rusion,
Sed satas salaton.
70
Язык эсперанто за один месяц
Mi amas knabinon
Kaj volas sin svati.
Cu ciuj distingas nun
Ami kaj satil
svati — сватать
distingi —различить
Здесь уместно вспомнить и глагол PLACI. Имея то
же значение, что и переходный глагол §ati, он исполь-
зуется в непереходных конструкциях: Мне нравятся
другие люди. — Mi satas aliajN homojN = Al ni placas
aliaj homo). Она не любила желтые цветы. — Si пе
satis flavajN florojN. = Al si ne placis flavaj floroj. (B
предложениях нами подчеркнуты подлежащие.)
Составить 2-3 аналогичных примера.
§ 9. Продолжая разговор о сравнениях, скажем о
двух противоположных по значению суффиксах -ЕТ-
(уменьшительный) и -EG- (увеличительный): domo
(дом) — domETo (домишко) — domEGo (домище),
pordo (дверь) — pordETo (калитка) — pordEGo
(ворота). Еще: grizETa — сероватый, rapidEGe —
очень быстро. А вот как можно перевести словосоче-
тание очень смелый маленький мальчик: kuragEGa kna-
ЬЕТо, tre kuraga ETa knabo, EGe kuraga malgranda
knabo ktp. Выбрать один из вариантов — дело вкуса
переводчика. Попробуйте: городок, собачонка, пре-
красный, малюсенький, большая комната, маленький
человек. (Ключ 5)
Урок 7
71
§ 10. Сегодня мы познакомимся с последней группой
соотносительных слов — отрицательными местоиме-
ниями. Они образуются прибавлением к неопреде-
ленным местоимениям отрицательной части NEN-:
NENiu — никто, NENies — ничей, NENial — без причи-
ны. Тут нам встретились два совсем новых корня. Об-
разуйте, пожалуйста, для них соотносительные слова
из предыдущих рядов: чей, чей-то, того, всякого; по-
чему, почему-то, по некой причине. (Ключ 6)
Вот теперь мы можем представить полную табли-
цу образования местоимений и местоименных на-
речий:
неопределенные
вопросительные
указательные
собирательные
отрицательные
лицо
предмет
качество
принадлежность
место
направление
образ действия
количество
причина
время
§ 11. При помощи частицы CI образуются «при-
ближенные» местоимения и наречия, например, tiu ci
(ci tiu) — этот, tio ci (ci tio) — это, tie ci (ci tie) —
72
Язык эсперанто за один месяц
здесь, cio ci — все это. Иногда частица ci употребляет-
ся и в других сочетаниях: ci-jare — в этом году.
§ 12. Очень важно отметить, что в отрицательных
предложениях используется только одно отрицание:
Его никогда никто здесь не видел. — Neniam iu vidis lin
ci tie./ Neniu iam vidis lin ci tie. Никакое начало не бы-
вает легким. — Neniu komenco estas facila. Я никак не
могу тебя забыть. — Mi neniel povas vin forgesi. Я ни-
чего не знаю. — Mi nenion scias.
Bonvolu traduki. Задайте вопросы к фразам 1-3.
1. Теперь ничто ему не мешало. 2. Никто не пришел
к ней в гости. 3. Сергей открыл шкаф (sranko) — здесь
ничего не было. 4. Кого вы послали в магазин? —- Ни-
кого. (Ключ 7)
§ 13. И, наконец, небольшой адаптированный отры-
вок из сказки Андерсена «Новое платье короля» в пе-
реводе Л. Заменгофа.
Ciuj homoj en la urbo parolis nur pri la belega stofo.
Kaj la mem rego volis gin vidi. Kun tuta amaso da oficistoj
li iris al la ruzaj trompantoj.
«Nu, cu tio Ci ne estas efektive belega? — diris la ofi-
cistoj. — Via Rega Mosto nur admiru — kia omamo, kiaj
koloroj!» Kaj ce tio ci ili montris sur la malplenan teksi-
lon.
«Kio tio ci estas, — pensis la rego, — Mi ja nenion vi-
das! Cu mi estas malsaga? Cu mi ne taugas kiel rego?»
Урок 7
73
— Но, gi estas tre bela, — diris tiam la rego laute. —
Gi havas mian plej altan aprobon.
Kaj ciuj oficistoj atente rigardis, sed nenion pli ri-
markis, ol ciuj aliaj; tamen ili ciam ripetis post la rego:
«Ho, gi ja estas tre bela!»
— Cion bonan, amikoj! Gis la sekva leciono!
stofo — ткань
rego — король
amaso — толпа
ruza — хитрый
trompanto — обманщик
efektive — действитель-
но
admiri — восхищаться
ornamo—узор
teksilo — ткацкий станок
taijgi — годиться, подхо-
дить
alta — высокий
aprobo — одобрение
rimarki — замечать
tamen — однако
КЛЮЧИ К ЗАДАНИЯМ УРОКА № 7
Ключ 1
1. Живи, развивайся, но учиться не переставай.
2. Не откладывай на завтра то, что можно сделать се-
годня. 3. Давйте любить друг друга по-братски, но
считать четко. 4. Что меня не трогает, лежи, как лежит.
5. Когда что-то идет в рот, рот не закрывай! 6. Кто хо-
чет хлеба, пусть не нежит руку.
Ключ 2
1. Nepre legu tiun romanon! 2. Bonvolu veni post la
tagmezo! 3. Ni kantu tiun kanton! 4. Ili vizitu kinejon, sed
ni iru al la dancejo.
74
Язык эсперанто за один месяц
Ключ 3
1. Что вам больше нравится — звонить друзьям или
писать электронные сообщения? 2. Какой язык легче
английского? 3. Лучше грустный конец, чем грусть без
конца. 4. Она намного умнее, чем ее жених. 5. Я на год
моложе тебя. 6. Он придет более-менее скоро. 7. Я по-
лучил больше денег, чем они все. 8. Сергей менее
опытный эсперантист, чем Глеб.
Ключ 4
1. Даже самая черная корова дает только белое мо-
локо. 2. Пустая бочка звучит наиболее громко. 3. Везде
тепло, но дома милее всего.
Ключ 5
городок — urbeto, собачонка — hundeto, прекрас-
ный — belega, малюсенький — malgrandeta, большая
комната — granda cambro, cambrego, маленький чело-
век — hometo, malgranda homo, eta homo.
Ключ 6
чей — kies, чей-то — ies, того — ties, всякого —
cies; почему — kial, почему-то — ial, по некой причи-
не — cial
Ключ 7
1. Nun nenio al li malhelpas. 2. Neniu venis al si gaste.
3. Sergeo malfermis la srankon — ci tie estis nenio.
4. Kiun vi sendis al la vendejo? — Neniun.
Урок 7
75
1. Kio nun malhelpas al li? Al kiu nun nenio malhal-
pas? Kiam nenio al li malhelpas? 2. Kiu venis al si gaste?
Al kiu neniu venis gaste? 3. Kiu malfermis la srankon?
Kion faris Sergeo? Kion malfermis Sergeo? Kio estis ci
tie? Kie nenio estis?
УРОК 8
LECIONO 8
Karaj geamikoj! Mi gojas denove saluti vin! Vi havas
jam sufice (sufice — достаточно) da scioj pri Esperanta
gramatiko, konas multajn vortojn, povas traduki simplajn
frazojn. Hodiau vi scios pli multe: pri la verba finajo -US,
pri la pronomoj SI kaj MEM, pri la sufiksoj -AN-, -AR-,
-ER-, pri la prefikso RE-, legos tekston pri Esperanta stilo
ktp. Nian lecionon ni komencu de dialogo inter Klara kaj
Gleb.
GLEB AKOMPANAS KLARAN
Gleb: — Mi havas al vi demandon — pri viaj planoj
por la somero. Cu vi ien vojagos?
Klara: Estas tiom da allogajoj! Mi ne povas elekti! Kaj
rolludoj, kaj folk-festivaloj, kaj esperantaj arangoj...
Gleb: Jen pri tio mi volus kun vi paroli. Kiuj esper-
antistaj renkontigoj en Europo sajnas al vi la plej allogaj?
Klara: Nu, certe, IJK — Intemacia Junulara Kongreso.
Ci-somere gi pasos en Sarajevo. Tio oportunas, car antau
gi eblas viziti MIROn en Kroatio kaj post gi — IJSon en
Hungario.
Gleb: Kio estas cio tio?
Урок 8
77
Klara: Estas tradiciaj arangoj de kroatia kaj hubgaria
esperantistaj organizajoj, cefe por junularo, sed ec via
onklo Kurt-Krut povus partopreni, se li, certe, lemos Es-
peranton.
Gleb: Vi sercas, sed tio vere povus intresi lin: Li revas
pri vojagoj al varmaj landoj!
Klara: Tiam prefere al UK en Italion!
Gleb: Sed kion elektu ni?
Klara: Ni? Ci vi volas, ke ni vojagu kune?
Gleb: Nu, kial ne? Ciuj kune — kun la niaj — Marina
kaj Sergeo, vi kaj mi. Cu?
Klara: Nemalbona ideo... Tiam mi proponus iri al ciuj
tri geografie proksimaj esperantistaj arangoj: MIRO —
UK— IJS, tio estas: Kroatio — Bosnio kaj Hercego-
vino — Hungario.
Gleb: Bonege! La piano tre placas al mi!
Klara: Kaj jen jam mia domo. Cu ni eniru: mi havas
perfektajn cinajn teojn!
Gleb: Dankon, volonte!
allogajo — соблазн
allogi — привлекать
rolludo — ролевая игра
sajni — казаться
oportune —удобно
eble — возможно
Kroatio —Хорватия
Hungario — Венгрия
organizajo — организация
serci — шутить
preferi — предпочитать
proponi — предлагать
proksima — близкий
eniri — входить
§ 1. В эсперанто всего 6 глагольных окончаний. 5 из
них нам уже известны. Вспомним: -/ — неопределен-
78
Язык эсперанто за один месяц
ная форма, -as — настоящее время, -os — прошедшее
время, -is —- будущее время, -и — повелительное на-
клонение. Нам осталось познакомиться с окончанием
сослагательного (или условного) наклонения -US:
Mi vol US skribi pli bele. — Я хотел БЫ писать краси-
вее. Mi пе erarUS, se mi komprenUS la sencon de la
verko. — Я не ошибся БЫ, если БЫ понял смысл этого
сочинения.
Bonvolu traduki:
1. Если бы он пришел вчера, я показал бы ему весь
сад. 2. У нас был бы сейчас хороший чай, если бы вы
купили самовар. 3. Если бы Клара не нравилась Глебу,
он не провожал бы ее домой. 4. Если бы дядюшка
Курт-Крут знал эсперанто, он поехал бы с ребятами в
теплые страны. (Ключ 1)
§ 2. Сейчас мы займемся возвратным местоиме-
нием SI.
В эсперанто, в отличие от русского, это местоиме-
ние употребляется только в 3-м лице: Sinjoro Umeda
ofte rakontas al siaj amikoj pri si kaj sia lando. — Госпо-
дин Умеда часто рассказывает своим друзьям о себе и
своей стране. Во всех остальных случаях используются
соответствующие личные или притяжательные место-
имения: Я беру свою кошку с собой. — Mi prenas mian
katinon kun mi. Признаетесь ли вы себе в своей ви-
не? — Си vi konfesas al vi pri via kulpo? Мы перевели
для себя свою часть текста. — Ni tradukis рог ni nian
parton de la teksto. А как мы переведем: Li akiris рог li
Урок 8
79
la saman magnetofonon? Вот как: Он приобрел для него
(не себе!) такой же магнитофон. А если себе? Тогда:
Li akiris рог si la saman magnetrofonon.
Bonvolu traduki:
Курт-Крут гулял в парке со своей женой. Она наде-
ла (надеть — surmeti) свои новые туфли (туфли —
suoj). Через час они уже шли к себе домой.
Если у вас Kurt-Krut promenis кип Па edzino, то это
значит, что Курт-Крут гулял с чьей-то женой, а не со
своей! Заметим, что возвратное местоимение часто ис-
пользуется при переводе русских возвратных глаголов:
бриться — razi sin, sin razi, купаться — bani sin, sin
bani, мыться — lavi sin, sin lavi, причесываться —
kombi sin, sin kombi.
Traduku:
1. Ciumatene la eta knabino kombis sin. 2. Li diris al si:
«Mi перге veturos Moskven en la proksimaj semajnoj»
3. La carma skatolo havis en si strangan objekton. 4. Li de-
cidis vesti sin plej elegante (vesto — одежда).
Kai nun el la rusa:
1. Для себя он готов сделать все. 2. Что ты купила
себе? 3. Она носила (носить — porti) эти мысли в себе
и не доверяла их никому. 4. Все повернулись (пово-
рот— turno) к ней. 5. Все возьмите с собой чистые
тетради (тетрадь — kajero). 6. Я нашел в себе силы и
не курил в течение недели. (Ключ 2)
80
Язык эсперанто за один месяц
Местоимения сам, сама, сами переводятся словом
МЕМ: Он сам не знал, что делать. — Li mem ne sciis,
kion fari. Она сама выбрала себе это платье. — Si mem
elektis рог si tiun robon. Я сам считал, что так будет
лучше. — Mi mem opiniis, ke tiel estos pli bone. Они сами
просили об этом. — Hi mem petis pri tio.
§ 3. А теперь давайте обобщим наши знания по
словообразованию. Эсперанто, в отличие от нацио-
нальных языков, позволяет конструировать слова по
мере необходимости из известных элементов. Опыт-
ный эсперантист проделывает это автоматически, по
ходу разговора, и собеседник любой национальности
свободно его понимает. Если все элементы слова соб-
раны верно и смысл его логичен, то никто не скажет:
«Так не говорят!», даже если это слово никто раньше
не употреблял, а родилось оно только что, в процессе
беседы. Получать новые слова можно при помощи
приставок. Самая продуктивная из них — приставка
MAL-, которая придает слову противоположный
смысл: dekstra — правый, MALdekstra — левый, sama —
тот же самый, такой же, MALsama — противопо-
ложный, ordo — порядок, MALordo — беспорядок и
т. п. Очень продуктивны при словообразовании суф-
фиксы. Мы хорошо помним некоторые из них (-IN-,
-1ST-, -EG-, -ЕТ-) и сейчас узнаем еще несколько.
§ 4. Суффикс -AN- обозначает «член какого-
нибудь коллектива, житель местности, последователь
какого-либо учения»: klubANo — член клуба, akade-
Урок 8
81
miANo — академик, moskvANo — москвич, sami-
deANo — единомышленник (буквально: сторонник той
же идеи). Сравните в русском: горожанин, парижа-
нин, волжанин. Переведите: киевлянин, канадец, кол-
хозник, одноклассник, земляк, член семьи. (Ключ 3)
§ 5. Суффикс -ER- обозначает «частица чего-
либо»: sablo — песок, sablERo — песчинка, mono —
деньги, monERo — монета, nego — снег, negERo —
снежинка. Далее сами: хлеб — рапо, крошка /хлеба/ -
..., огонь — fajro, искра — ..., солома — pajlo, соломи-
на— ... . (Ключ 4)
§ 6. А о значении суффикса -AR- догадайтесь, по-
жалуйста, сами, анализируя наши примеры: vorto —
слово, vortARo — словарь, arbo — дерево, arbARo —
лес, tendo — палатка, tendARo — лагерь, homo — чело-
век, homARo — человечество, safo — овца, safARo —
отара. Да, суффикс -AR- обозначает совокупность од-
нородных лиц или предметов. Он есть и в русском
языке: букварь, словарь, кустарник.
Traduku:
1. La vagonaro konsistas (konsisti — состоять) el
multaj vagonoj kaj lokomotivo. 2. Amaso da arboj sur unu
loko estas arbaro. 3. Montaro estas multaj montoj (mon-
to — гора) unu apud (возле) alia. 4. Afltune birdaroj flugas
al varmaj landoj. Printempe ili are revenas. 5.Granda aro
de cevaloj estas cevalaro. (Ключ 5)
82
Язык эсперанто за один .месяц
Попробуйте сами придумать аналогичные предло-
жения, т. е. поясняющие любое слово с новыми суф-
фиксами (типа: Panero estas eta ресо de рано. Maho-
metano estas adepto de islama religio).
§ 7. Некоторые наши примеры подсказывают нам
еще один способ словообразования: превращение при-
ставок и суффиксов в самостоятельные слова по-
средством присоединения к ним окончаний тех или
иных частей речи: eta —маленький, ege — очень, ido —
дитя, male — наоборот, его — частица, апо — член.
§ 8. Пополним этот ряд приставкой RE-, обозна-
чающей обратное или повторное действие: veni — при-
ходить, REveni — возвращаться, brill — блестеть,
REbrilo — отблеск, REe — снова, REen — назад.
Traduku: перечитать, переписать, отдать, поворот на-
зад, обратный билет. (Ключ 6)
§ 9. Некоторые приставки в эсперанто могут пре-
вращаться в предлоги и наоборот. Предлоги, как и при-
ставки, легко переходят в другие части речи: кипе —
вместе, епа — внутренний; super — над, superi — пре-
восходить, preter — мимо, preteri — проходить мимо и
т. п.
§ 10. И, наконец, надо сказать о сложных словах —
мы встречали их уже немало: tag+mangi — обедать,
ciu+tage — ежедневно, labor+tago — рабочий день, se-
majn+fmo — конец недели, parto+preni — принимать
Урок 8
83
участие (parto — часть, preni — брать), post+marko —
почтовая марка, korespond+amiKO — друг по переписке,
sak+ludi — играть в шахматы. При составлении слож-
ных слов обратите внимание на то, что на первом месте
должен стоять корень, определяющий значение второго,
основного корня. В некоторых случаях при слиянии
корней окончание первого слова может для благозвучия
сохраниться: nigrAblanka — черно-белый, gustAtempe —
вовремя, fulmOtondro — гроза (fulmo — молния, tondro —
гром), siNteno — поведение.
Bonvolu konstrui la vortojn kaj traduki ilin: fru+matene,
laflt+legi, bon+farti, mil+jaro, sur+voje (Ключ 7). Словооб-
разование — увлекательное занятие, попробуйте!
Нащ урок мы завершаем фрагментом из статьи соз-
дателя эсперанто Л. Заменгофа об эсперанто-стиле.
Предлагаем вам составить 5-6 вопросов к этому
тексту и ответить на них.
Kelkaj esperantistoj pensas, ke mi uzas en miaj verkoj
stilon slavan. Tia opinio estas tute erara. Estas vero, ke sla-
voj ofte posedas en Esperanto pli bonan stilon, ol germanoj
ай romanoj; sed tio ci venas ne de tio, ke la stilo en Espe-
ranto estas slava, sed nur de tio, ke la slavaj lingvoj havas
vort+ordon pli simplan kaj sekve апкай pli proksiman al la
vortordo de Esperanto.
La vera stilo Esperanta estas nek slava, nek germana,
nek romana, gi estas — ай almenafl devas esti — nur stilo
simpla kaj logika....
84
Язык эсперанто за один месяц
La stilo Esperanta ne imitas blinde la stilojn de aliaj
lingvoj, sed havas sian karakteron tute specialan kaj
mem+staran... Se iu slavo ne havas ankorati sufice da
sperto en la lingvo kaj volas traduki en Esperanton
lati+vorte el sia nacia lingvo, lia stilo estos tiel same mal-
bona kaj sen+senca. kiel la Esperanta stilo de nesperta
romano ай germano...
«Lingvaj respondoj», 1906
verko — сочинение
opinio — мнение
posed i — обладать
ай — или
nek...nek — ни...ни
al шепай — no крайней
мере
1ай — в соответствии с
blinda — слепой
senco — смысл
КЛЮЧИ К ЗАДАНИЯМ УРОКА № 8
Ключ 1
1. Se li venus hierau, mi montrus al li la tutan garde-
non. 2. Ni havus nun bonan teon, se vi acetus samovaron.
3. Se Klara ne placus al Gleb, li ne akompanus sin hejmen.
4. Se la onklo Kurt-Krut scius Esperanton, li veturus kun la
geknaboj al varmaj landoj.
Ключ 2
Si surmetis siajn novajn suojn. Post horo ili jam iris al
si hejmen.
1. Каждое утро маленькая девочка причесывалась.
2. Я сказал себе: «Я непременно поеду в Москву в
Урок 8
85
ближайшие недели» 3. Очаровательная шкатулка со-
держала странный предмет. 4. Он решил одеться наи-
более элегантно.
1. Рог si li pretas fari Cion. 2. Kion vi acetis рог vi? 3. Si
portis tiujn pensojn en si kaj konfesis ilin al neniu. 4. Ciuj
turnis sin al si. 5. Ciuj prenu kun vi purajn kajerojn! 6. Mi
trovis en mi fortojn kaj ne fumis dum semajno.
Ключ 3
kievano, kanadano, kolhozano, samklasano, samlan-
dano, samfamiliano
Ключ 4
panero, fajrero, pajlero
Ключ 5
1. Поезд состоит из многих вагонов и локомотива.
2. Множество деревьев в одном месте — это лес. 3. Го-
ры — это много (одиночных) гор одна возле другой.
4. Осенью стаи птиц летят в теплые страны. Весной они
стаями возвращаются. 5. Много лошадей — это табун.
Ключ 6
relegi, reskribi, redoni, retumo, rea bileto
Ключ 7
frumatene — спозаранку, lautlegi — читать вслух,
bonfarti — хорошо себя чувствовать, miljaro — тысяче-
летие, survoje — на пути.
УРОК 9
LECIONO 9
Karaj samideanoj, bonan tagon! Hodiafl nin atendas tre
serioza nova materialo — la sufiksoj -IG-, -I&-, -AD-, la
prefikso EK-, апкай interesa teksto kaj bela poemo. Cu via
humoro estas taflga por komenci? Mi kredas, ke jes. Do, ek
al la laboro!
RAJT KAJ LERTA DECIDAS LERNI ESPERANTON
Rajt: Cu vi afldis, kion Gleb rakontis al Sergeo dum la
provludo? Li kun la fratino kaj Klara planas vojagi somere
al Ейгоро por partopreni esperantistajn renkontigojn. Li
invitis апкай Sergeon.
Lerta: Kiel interese! Mi nenion scias. Kial апкай ni ne
veturu?
Rajt: Tute simple — car ni ne scias Esperanton!
Lerta: Mi afldis, ke estas tre facila lingvo. Pli facila, ol
la angla. Kaj ni апкогай havas tempon.
Rajt: Cu ni iru morgafl kun la geknaboj al la kurso?
Lerta: Jes, ili tre lafidas la metodon de la instruado.
Krome, ni povas lerni per la Interreto — kiel Gleb. Eksciu
de li la ret-adreson!
Rajt: Mi jam eksciis. Tre simple: www.lernu.net!
Урок 9
87
Lerta: Bonege! HodiaQ vespere mi iros al la pagaro por
konatigi kun la bazaj informoj pri la gramatiko. Ni ja pre-
terlasis du lecionojn!
Rajt: Mi faros same. Nia decido tre gojigas min! Ek al
novaj aventuroj!
Lerta: Ek al novaj scioj kaj novaj atnikoj!
provludo —репетиция
inviti — приглашать
lafldi —хвалить
reto — сеть
pago — страница
preterlasi — пропустить
§ 1. Попробуем перевести пословицу: Единствен-
ная капля стакан не наполнит. Мобилизуя наши зна-
ния, мы можем предложить такой вариант: Unu sola
guto ne faras la glason plena. — Единственная капля
не делает стакан полным. Не очень элегантно, не так
ли? Особенно в длинных фразах типа: Mi faris lego-
mojn ptiraj, faris salaton preta kaj poste faris teon
varma. — Я сделал овогци чистыми, сделал салат го-
товым, а потом сделал чай теплым. Гораздо изящнее
и точнее получится, если мы используем суффикс
-IG-'. plena (полный) — plenilGi (наполнять), рига
(чистый) —purlGi (чистить), preta (готовый) — рге-
tlGi (готовить), varma (теплый) — varmlGi (нагре-
вать). Итак, мы получаем: Unu sola guto ne plenlGas
la glason. Mi purlGis legomojn, pretlGis salaton kaj
poste varmlGis teon.
Так, при помощи суффикса -IG- от прилагатель-
ных и других частей речи получаются глаголы со
88
Язык эсперанто за один мест/
значением «заставить кого-то/ что-то стать каким-
либо, кем-либо, чем-либо»: proksima (близкий) —
proksimJGi (приближать), edzino (жена) — edzinIGi
(взять в жены), plezuro (удовольствие) — plezurIGi
(доставить удовольствие), duono (половина) —
duonIGi (разделить пополам), parkere (наизусть) —
parkerIGi (выучить наизусть), tro (слишком) — troIGi
(преувеличивать), кип (с) — kunIGi (соединять) и т. п.
Предлагаем вам головоломку для перевода: La avino
surtabligis la supon. La patro enlitigis (lito — кровать)
la gefilojn. (Ключ 1)
Суффикс -IG- широко используется и с глаголами,
превращая непереходные глаголы в переходные: start
(стоять) — starilGi (ставить), bruit (гореть) —
brulIGi (зажигать), memori (помнить) — memorIGi
(напоминать), timi (бояться) — timIGi (пугать). Все
глаголы с -IG- переходные, т. е. требуют после себя
винительного падежа (-п).
Теперь поупражняемся в переводе:
1. Они усадили гостя на диван. 2. Обязательно при-
веди с собой твоих друзей. 3. Мы уложим детей в 8 ча-
сов вечера. 4. Я не знаю, как заставить его работать.
5. Курт-Крута хочет женить на себе наша соседка (со-
сед — najbaro). 6. Вчера мы побелили весь дом.
(Ключ 2)
Придумайте несколько своих фраз с суффиксом -ig-
Урок 9
89
§ 2. Суффикс -IG- парный суффиксу -IG-: его зна-
чение прямо противоположное. Если у -IG- действие
переходит на другой предмет, то -IG- возвращает его
«на самого себя», т. е. обозначает «делаться, стано-
виться каким-либо, кем-либо, чем-либо»: plenIGi —
наполняться, purIGi — чиститься, preparIGi — гото-
виться, varmilGi — нагреваться, edzIGi — жениться.
Далее сами: приближаться — ..., разделиться попо-
лам —..., соединиться — ... . (Ключ 3)
MalsanIGi — заболеть (болеть — malsani),
junIGi — молодеть (молодой — juna), rugIGi — крас-
неть (красный — ruga). Здесь значение слов с -IG-
можно описать на эсперанто: «EdzIGi» signifas «IGi
edzo» — «EdzIGi» означает «стать мужем». «RugIGi»
signifas «IGi ruga». — «RugIGi» означает «стать крас-
ным». La knabino subite rugIGis (= farIGis ruga — IGis
ruga). —Девочка вдруг покраснела.
Поупражняйтесь так сами, используя другие слова
этого раздела. Имейте в виду, что все глаголы с -IG-
непереходные.
Затем давайте переведем фразы: 1. De zorgoj, ne de
jaroj blankigas la haroj (волосы). 2. En ciu objekto trovi-
gas difekto. 3. Ne naskigu bela kaj rica, sed naskigu felica.
4. Садитесь, пожалуйста! 5. Собака легла у двери.
6. Весной она выйдет замуж. 7. Кинотеатр опустел.
(Ключ 4)
Несколько фраз с суффиксом -is- за вами!
Atenton! Внимание! Помните, что мы целых 8 уро-
ков замечательно обходились без суффиксов -ig- и -/g-!
90
Язык эсперанто за один месяц
Это значит, что вовсе не надо добавлять их ко всем
глаголам подряд. Прежде всего, используйте эти суф-
фиксы при превращении в глагол других частей речи.
Если же вы имеете дело с глаголом, подумайте, дейст-
вительно ли он нуждается в дополнительном смысле,
который вносит суффикс. Не каждый глагол может
иметь все три формы (kusi — лежать, kusigi — поло-
жить, kusigi — ложиться), или же одна из форм
встречается в исключительных случаях. Например, пе-
реходный глагол veki сам по себе означает будить (ко-
го, что) и не нуждается в суффиксе -ig-, а пробудить-
ся, проснуться — vekigi. Если же вы говорите vekigi, то
это означает, что вы просите, чтобы некто посредством
третьего человека или предмета разбудил вас, т. е.,
чтобы этот некто заставил кого-то/что-то вас разбу-
дить. Подобные контексты возникают достаточно ред-
ко, поэтому надо очень осторожно использовать -ig- с
переходными глаголами.
Помните об этом, составляя нужные слова с корня-
ми, указанными в скобках:
1. La supo ... rapide, car la kuiristo povas bone ...
(kuir-) 2. La kunveno jam ..., car la prezidanto satas ...
gustatempe. (komenc-). 3. Ni jam ... la laboron (fin-), car
ni... gin kune (far-). (Ключ 5)
В следующем задании надо вставить нужный суф-
фикс. Обязательно переведите на русский язык полу-
ченные фразы так, как вам было бы естественно их
сказать. Наша версия предложена в Ключе.
Урок 9
91
1. En la pluvo (дождь) la vestoj malsek...is. (seka —
сухой). — La pluvo malsek...is la vestojn. 2. Antaiihieraii
li malsan...is, sed baldati resan...is 3. Si pal...is pro
timo. — Timo pal...is sin. 4. Dum la jaro tridek novaj
membroj Силен) al...is al nia klubo kaj ankorau kelkajn per-
sonojn ni al...os morgafl (в качестве корня используйте
предлог аГ). 5. Matene la patrino ellit...as kaj ellit...as la
infanojn. (Ключ 6)
§ 3. Суффиксу -ig- по значению близка приставка
EK-, обозначающая начало, мгновенность или неожи-
данность действия. Иногда слова с -ig- и ЕК- могут
даже заменять друг друга: Dum horo И trankvde sidis,
sed subite ekstaris (starigis). — В течение часа он сидел
спокойно и вдруг встал. Kiam la gasroj foriris, si tuj
ekkusis (kusigis). — Когда гости ушли, она тотчас же
легла. Однако чаше ЕК- используется без всякой связи
с -ig--. Post la enlitigo mi tuj ekdormis. — После того, как
я лег, я сразу заснул. Pro mia serco si ekridis kaj pro la
via ekploris. — От моей шутки она засмеялась, а от
твоей заплакала. La libro ekplacis al mi, kaj mi eklegis
gin. — Книга понравилась мне, и я начал ее читать.
Обратите внимание на все случаи использования
ек- в первом тексте о Райте и Лерте.
§ 4. Для выражения длительности или повторяемо-
сти действия в эсперанто служит суффикс -AD-: En 1а
tendaro geknaboj ludADis, kurADis, nagADis. — В лагере
ребята играли, бегали, плавали. Суффикс -AD- часто
используется для образования существительных с гла-
92
Язык эсперанто за один месяг)
гольным значением: kanti (петь) — kanto (песня) —
kantADo (пенне), verki (сочинять) — verko (сочине-
ние) — verkADo (сочинительство) и т. п.
Ni traduku:
1. Ripetado estas plej bona lernado. 2. De legado sen
atento ne ricigas la prudento (благоразумие). Legado sen
atento ne ricigas la prudenton. 3. Apetito venas dum la
mangado. (Ключ 7)
Задайте, пожалуйста, вопросы к тексту и попробуй-
те его пересказать.
Atitoro de la intemacia lingvo Esperanto Lazaro Lu-
doviko Zamenhof naskigis la 15-an (27-an) de decembro
1859 en la urbo Belostoko, kie vivis rusoj, poloj, litovoj,
germanoj kaj hebreoj. Ili ciuj parolis sian nacian lingvon.
Kaj rilatoj inter diversnacianoj ne estis amikaj, kaj la mal-
granda Ludoviko infane decidis, ke foresto de komuna
lingvo estas la Cefa kialo de la malpaco.
La revo pri unu homa lingvo ekposedis lin kaj de tiu
tempo neniam lin lasis. En Varsovia klasika gimnazio li
konatigis kun antikvaj lingvoj kaj ekpensis pri revivigo de
unu el tiuj lingvoj por komuna uzado, sed ili ciuj eviden-
tigis esti tro komplikaj. La angla gramatiko mirigis lin, car
estis tre simpla; li komencis liberigi sian lingvoprojekton
de superfluaj gramatikaj formoj, kaj baldaii la gramatiko
lokigis nur sur kelkaj pagoj. Nun lin maltrankviligis la
grandioza vortaro. Tiun problemon helpis solvi sufiksoj,
kiuj reduktas la vortaron kaj faciligas enmemorigon.
Урок 9
93
Kaj poste la juna autoro rimarkis, ke ciuj lingvoj havas
multajn intemaciajn vortojn, komunajn por ciuj popoloj —
kaj li sukcese utiligis tion en la vortaro. En 1878 la lingvo-
projekto estis preskaQ preta... Kaj pri aperigo de la unua
Esperanta lemolibro aludas lia sekva poemo:
HO, MIA KOR’
Ho, mia kor’, ne batu maltrankvile,
El mia brusto nun ne saltu for!
Jam teni min ne povas mi facile,
Ho mia kor’!
Ho, mia kor’! Post longa laborado
Cu mi ne venkos en decida hor’?
Sufice! Trankviligu de 1’batado,
Ho, mia kor’!
Gis baldati, niaj bravaj lemantoj!
vivi —жить
hebreo — еврей
rilato — отношение
for — прочь
paco — мир
Iasi — оставлять
evidenta — очевидный
komplika — сложный
miri —удивляться
libero — свобода
superflua — лишний
solvi — решать
redukti —уменьшать
aludi — намекать
aperi — появляться
кого — сердце
brusto — грудь
94
Язык эсперанто за один месяц
КЛЮЧИ К ЗАДАНИЯМ УРОКА № 9
Ключ 1
Бабушка подала на стол суп. Отец уложил детей в
кровать.
Ключ 2
1. Ili sidigis la gaston sur la divanon. 2. Nepre venigu
kun vi viajn amikojn. 3. Ni enlitigis la infanojn je la 8-a
vespere. 4. Mi ne scias, kiel laborigi lin. 5. Kurt-Kruton
volas edzinigi nia najbarino. 6. HieraQ ni blankigis la tutan
domon.
Ключ 3
proksimigi, duonigi, kunigi
Ключ 4
1. От забот, не от лет, белеют волосы. 2. В каждой
вещи найдется дефект. 3. Не родись красивой и бога-
той, а родись счастливой. 4. Bonvolu sidigi! 5. La hundo
kusigis ce la pordo. 6. Printempe si edzinigos. 7. La kinejo
malplenigis.
Ключ 5
1. La supo kuirigis rapide, car la kuiristo povas bone
kuiri. 2. La kunveno jam komencigis, car la prezidanto sa-
tas komenci gustatempe. 3. Ni jam finis la laboron, car ni
faris gin kune.
Урок 9
95
Ключ 6
1. En la pluvo la vestoj malsekigis. La pluvo malsekigis
la vestojn. — Под дождем одежда вымокла. Дождь на-
мочил одежду. 2. АШайЫегай li malsanigis, sed baldati
resanigis. — Позавчера он заболел, но скоро выздоро-
вел. 3. Si paligis pro timo. Timo paligis sin. — Она по-
бледнела от страха. Страх сделал ее бледной. 4. Dum la
jaro tridek novaj membroj aligis al nia klubo kaj ankorau
kelkajn personojn ni aligos morgail. — В течение года
тридцать новых членов вступили в наш клуб, и еще не-
сколько человек мы примем завтра. 5. Matene la patrino
ellitigas kaj ellitigas la infanojn. — Утром мать встает и
поднимает детей.
Ключ 7
1. Повторение — лучшее учение. 2. От чтения без
внимания не обогащается благоразумие. Чтение без
внимания не обогащает благоразумия. 3. Аппетит при-
ходит во время еды.
УРОК 10
LECIONO 10
Bonfarton, niaj lemantoj! En tiu ci leciono vi ekscios
cefe pri novaj vortelementoj — sufiksoj -A J-, -EC-, -IL-, -
UM-, -UJ-, -NJ-, -CJ- kaj prefikso DIS-. Ni parolos апкай
pri similaspektaj prepozicioj POR, PRO, PER, PRI kaj pri
apliko de la vortetoj CAR kaj TIAL. Agrablan lernadon!
PREPARO DE ESPERANTA ARANGO
En la klubejo «Brava bardo», cirkati la kutima tablo,
sidas ciuj — Marina, Klara, Lerta, Gleb, Sergeo kaj Rajt.
Gleb: Nu, kiuj proponoj por la programo?
Lerta: Mi ec ne imagas! Ni tute ne havas sperton!
Neniu el ni partoprenis Esperantajn arangojn. Nu, kion ni
povas proroni?!
Sergeo: Sen paniko! Ciuj iam komencas. Necesas
pensi: kion ni mem satus fari dum tiaspeca esperantista
renkontigo.
Rajt: Nu, certe — praktiki la lingvon!
Marina: Jes, nepre! Kaj konatigi kun novaj homoj!
Lerta: Kaj ludi, kaj muziki, kaj danci, kaj promeni!
Gleb: Nu, jen kia rica programo! Ni skribu la tagordon!
Tuj post la matenmango — Esperanto-kurso por progre-
Урок 10
97
santoj, poste — metioj: mi instruos vin ludi fluton kaj
Rajt — pri fajrotumado, cu?
Rajt: Volonte! Kaj Marinjo povas gvidi pentradon sur
T-cemizoj, Lerta kaj Klara— irlandajn dancojn...
Gleb: Bone! Psikologiaj trejnadoj kaj lingvaj ludoj —
post tagmango. Klara, tion organizes mi kun vi.
Sergeo: Mi povas okupigi pri rolludoj.
Rajt: Kaj mi — pri vesperaj koncertoj kaj distraj kon-
tribuoj.
Gleb: Nu jen, la skizo pretas. Kaj vi timis!
Klara: Ne, tiel ne taiigas! Tute ne estas seriozaj pro-
grameroj! Ni devas konatigi kun Esperanta kulturo, kun
historio de la movado, pridiskuti,kion ni mem povus fari
por progresigi Esperanton en nia lando.
Gleb: Bonege! Sed tro nekonkrete. Cu vi pretas pre-
cizigi kaj dum la sekva kunveno prezenti al la Organize
Komitato viajn proponojn?
Klara: Jes, mi faros!
Gleb: Tiam, samideanoj — gis la sekva kunveno de nia
OK! Kaj — ek al la preparado! Ja ciuj programeroj devas
pasi en Esperanto!
cirkaO — вокруг
kutima — привычный
speco — сорт
tagordo —распорядок дня
progresanto — зд.: продол-
жающий
metio — ремесло
fajrotumado — кручение огня
T-cemizo — футболка
okupigi — заниматься
distra —развлекательный
kontribuo — вклад
skizo — набросок
ja — ведь
movado — движение
prezenti — представлять
98
Язык эсперанто за один месяц
Сегодня мы рассмотрим несколько предлогов, ко-
торые внешне похожи и потому могут путаться: рог,
pro, per, pri.
§ 1. Сначала вспомним предлог PER. Он использу-
ется для передачи творительного падежа со значени-
ем орудия действия (чем?), имеет значение посредст-
вом и при необходимости так и переводится: Ni veturos
al Parizo PER bicikloj. — Мы поедем в Париж на вело-
сипедах. Ni vidas PER la okuloj. — Мы видим глазами.
Поупражняемся в переводе:
1. Д ети играли большими пестрыми мячами. 2. Она
любила его всем сердцем. 3. Наши дядя и тетя уехали в
деревню на автобусе. 4. Она слышала это собственны-
ми ушами! 5. Пошли документы с курьером! 6. Нужно
наполнить все бутылки чистой водой. 7. Они выслали
информацию о мероприятии на все эсперанто-
рассылки. (Ключ I)
пестрый — bunta
мяч —pilko
ухо — orelo
курьер — kuriero
бутылка — botelo
рассылка — dissendolisto
§ 2. Не надо путать предлоги POR — для и PRO —
из-за, по причине: Mi faris tion рог vi (Я сделал это для
тебя). — Mi faris tion pro vi (Я сделал это из-за тебя).
Урок 10
99
Si ekmalsanis kaj pro tio ne venis. (Она заболела и из-за
этого не пришла.). — Si ne venis рог ne malsanigi nin.
(Она не пришла, [для того] чтобы не заразить нас.)
Ciuj vocdonis рог vi. (Все проголосовали за тебя) — Рог
vi ciuj vocdonis pro via gusta konduto. (За тебя все про-
голосовали из-за твоего правильного поведения). Рог
kiu celo? (С какой целью? Для чего? Зачем?) Pro kio?
(Из-за чего? Почему?) Dankon pro la atento. (Спасибо
за внимание).
§ 3. Предлог PRI в значении о (то есть, типичный
предложный падеж о чем?) не вызывает трудностей,
однако он может использоваться и для передачи дру-
гих падежей: kurso pri literature (курс по литературе),
profesoro pri fiziko (профессор физики), okupigi pri па-
gado (заниматься плаванием).
Bonvolu traduki:
1. Мы ничего не узнали для них. Мы ничего не уз-
нали из-за них. Мы ничего не узнали о них. 2. Из-за
дождя (дождь — pluvo) ребята встретились в кафе.
3. Марина целыми днями думала о Сергее. 4. Лерта
будет петь сегодня только для друзей. 5. Клара купи-
ла ткань по (по — ро) 120 рублей за метр. 6. Курт-
Крут никогда не занимался языками. 7. Око (глаз —
okulo) за око, зуб (зуб — dent о) за зуб 8. Чем вы инте-
ресуетесь? 9. Спроси на кафедре (кафедра — katedro)
математики. 10. Зачем вы сделали это? 11. Все из-за
тебя! (Ключ 2)
100
Язык эсперанто за один месяц
§ 4. Переходим к нашим сегодняшним суффиксам.
Суффикс -IL- имеет очень конкретное значение —
орудие действия: skribi (писать) — skriblLo (ручка),
slosi (запирать) — slosILo (ключ), kombi (расчесы-
вать) — kombILo (расческа), kalkuli (считать) —
kalkullLo (калькулятор), komputi (вычислять) — кот-
putllo (компьютер). Естественно, он часто использует-
ся с предлогом ... каким же? Вспомнили? Тогда пере-
ведите: писать мелом (мел — kreto), расчесываться
расческой, бриться бритвой, работать на компьютере,
отпирать ключом, резать (tranci) хлеб ножом, резать
(tondi) бумагу ножницами, ехать на мотоцикле, видеть
глазами. (Ключ 3)
§ 5. Суффикс -AJ- обозначает предмет, характери-
стика которого дана в корне слова: изготовленный из
данного материала: ovo (яйцо) — ovAJo (яичница), ligno
(древесина) — UgnAJo (деревянный предмет); выпол-
ненный определенным способом: triki (вязать) —
trikAJo (вязаная вещь), skribajo (записка); предназна-
ченный для некоей цели: trinki (пить) — trinkAJo (на-
питок), glut (клеить) — gluAJo (клей) и т. п.: novAJo
(новость), sendi (посылать) —sendAJo (посылка)
Несколько предложений для перевода:
1. Тут и там лежали предметы из дерева.
2. Живопись Марины казалась ему профессиональной.
3. Ни у кого не было целительной мази. 4. Клара не
пользовалась декоративными косметическими средст-
Урок 10
101
вами. 5. На елке висели всякие забавные украшения.
6. Сладостей на ужин никто не обещал. (Ключ 4)
обещать — promesi
писать красками — pentri
лечить — kuraci
украшение — dekoro
елка — abio
украшать — ornami
мазать — smiri
§ 6. Суффикс -ЕС- выражает абстрактное состоя-
ние, свойство, качество: ЬопЕСо — доброта,
simplECo— простота, respondECo — ответствен-
ность, varmECo — теплота, infanECo — детство,
ЕСо — качество. UnuECo donas fortECon. — Единство
дает силу.
§ 7. Суффикс -UJ- имеет несколько значений, по-
казавшихся схожими автору эсперанто, но теперь вы-
тесняемых другими морфемами:
1) предмет, в котором что-либо содержится, вме-
стилище: mono (деньги) — monUJo (кошелек), cindro
(пепел) — cindrUJo (пепельница)',
2) страна (замещающийся суффиксом -I-) greko
(грек) — GrekUJo, Greklo (Греция)',
3) плодоносящее дерево (вместо суффикса чаще
используется корень arb-\. рото (яблоко) — pomUJo,
pomARBo (яблоня).
§ 8. Есть в эсперанто два особых «ласкательных»
суффикса — для женских имен -NJ-, для мужских —
102
Язык эсперанто за один месяц
-CJ-. Это единственные суффиксы, которым «разреша-
ется» встревать в слово там, где они наиболее уместны
по звучанию (всем другим морфемам категорически
запрещается ломать соседние словоэлементы). Вот
пример: patro — patrINo. но: paNJo (мама), paCJo (па-
па), hundeCJo (песик) — от hund-et-o (маленькая соба-
ка), SteCJo — от Stefano, MaNJo — от Maria. Bonvolu
traduki el la rusa:
1. Дедушка дал девчушке каши (каша — kaco).
2. «Мариночка, — сказал мне брат, — попроси, пожа-
луйста, у папы денег на дорогу!» 3. Мама давно обо
всем забыла. 4. Крокодил Гена живет (проживать —
logi) возле зоопарка. 5. Купите Леночке игрушек!
(Ключ 5)
§ 9. Суффикс -UM- не имеет определенного значе-
ния: plena (полный) — plenUMi (исполнять), proksime
(близко) — proksimUMe (приблизительно), malvarma
(холодный) — malvarmlI ’.i дитпся), folio
(лист) —foliUMi (листан,t). слова с этим
суффиксом связаны с одеждой: butono (пуговица) —
butonUMi (застегиваться), zipo (молния) — zipUMi
(застегивать мочнию), kolo (шея) — kolUMo (ворот-
ник), kalkano (пятка) — kalkanUMo (каблук).
§ 10. Приставка DIS- очень проста для русского-
ворящих, так как полностью соответствует (и по зна-
чению, и по употреблению) нашей приставке РАЗ-/
РАС-, то есть, обозначает разъединение, рассеивание,
раздробление: doni (дать) — DISdoni (раздать), jeti
Урок 10
103
(бросать) — DISjeti (разбросать), DISe — врозь,
DISigi —разъединять, DISigi — расстаться.
1. Распалась связь времен. 2. Она гневно разорвала
письмо. 3. Дядюшка случайно рассыпал соль. 4. Все
мгновенно развалилось. 5. Интернет рассылает инфор-
мацию по всему миру. 6. Друзья расстались лишь на
время. 7. Их разъединили какие-то люди. (Ключ 6)
связь — ligo
сыпать — suti
гнев — bolero
рвать — siri
падать — fali
§ 11. Напоследок хочется удостовериться, что вы
хорошо понимаете разницу между употреблением слов
CAR (потому что) и TIAL (поэтому). Тут нет ничего
сложного, необходимо поначалу только немного вни-
мания.
Переведите и сами сделайте вывод:
1. Kato пе amikas kun hundo, tial ili ne mangas el la
sama ujo. Kato ne amikas kun hundo, car ili havas diver-
sajn karakterojn. 2. Car estas malbona vetero, ni ne iros al
la parko. Estas malbona vetero, tial ni ne iros al la parko.
Понятно ли?
1. Кошка не дружит с собакой, поэтому они не
едят из одной посуды. Кошка не дружит с собакой,
потому что у них разные характеры. 2. Поскольку
погода плохая, мы не идем в парк. Погода плохая, по-
этому мы не идем в парк.
104
Язык эсперанто за один месяц
Вставьте, пожалуйста, нужные слова и переведите:
1. Sergeo neniam mangas viandon (viando — мясо),
____li opinias, ke tio malutilas al la sano. Li mangas multe
da fruktoj,____li estas sana. 2. Ili ne konas min,_ni
neniam vidis unu la alian. Li ne konas min,_li ne povas
renkonti min, kiam mi alvenos al la stacidomo. 3. Li estas
vere saga,_____li tuj cion komprenas. Li estas vere saga,
____li tuj cion komprenas. 4.Klara ridas,___ankati mi
gojas. Klara ridas,_________________________§i gojas. Si gojas,_venis sia
amiko. (Ключ 7)
На десерт сегодня — прелестный перевод прелест-
ного стихотворения.
Anna AHMATOVA
Traduko de Je. Bebenina, O. Dadaev
Nokto, lundo, la dudek unua.
La konturoj de 1’ urb’ en malhel’.
Fantaziis maldilegentulo,
Ke ekzistas la am’ sub ciel’.
Pro enuo au pro oportuno
Ciuj kredas 1’ fabelon en kor’:
Renkontigas kaj timas malkunon,
Kantas kantojn pri arda amor’.
Klaras ver’ nur por raraj rigardoj.
Kovras ilin mistera silent’.
Mi eksciis pri tio hazarde
Kaj malsanas de tiu moment’.
Урок 10
105
Анна АХМАТОВА
Двадцать первое. Ночь. Понедельник.
Очертанья столицы во мгле.
Сочинил же какой-то бездельник,
Что бывает любовь на земле.
И от лености или со скуки
Все поверили. Так и живут.
Ждут свиданий, боятся разлуки
И любовные песни поют.
Но иным открывается тайна
И почиет на них тишина.
Я на это наткнулась случайно
И с тех пор все как будто больна.
КЛЮЧИ К ЗАДАНИЯМ УРОКА № 10
Ключ 1
1. La infanoj ludis per la grandaj buntaj pilkoj. 2. Si
amis lin per la tuta кого. 3.Niaj geonkloj forveturis en la
vilagon per atitobuso. 4. Si afldis tion per la propraj oreloj 1
5. Sendu la dokumentojn per kuriero! 6. Necesas plenigi
ciujn botelojn per pura akvo. 7. Ili dissendis la informon
pri la arango al ciuj esperantaj dissendolistoj.
106
Язык эсперанто за один месяц
Ключ 2
1. Ni nenion eksciis рог ili. Ni nenion eksciis pro ili. Ni
nenion eksciis pri ili. 2. Pro la pluvo la geknaboj renkon-
tigis en kafejo. 3. Marina tutajn tagojn pensis pri Sergeo.
4. Lerta kantos hodiau nur por la geamikoj. 5. Klara acetis
stofon po 120 rubloj por metro. 6. Kurt-Krut neniam ok-
upigis pri lingvoj. 7. Demandu en la katedro pri mate-
matiko. 8. Okulo pro okulo, dento pro dento. 9. Pri kio vi
interesigas? 10. Por kiu celo vi faris tion? 1 l.Cio pro vi!
He огорчайтесь из-за ошибок! Грамотность прихо-
дит с практикой!
Ключ 3
skribi per kreto, sin kombi per kombilo, razi sin per ra-
zilo, labori per komputilo, malslosi per slosilo, tranci
panon per trancilo, tondi paperon per tondilo, veturi per
motorciklo, vidi per la okuloj
Ключ 4
1. Ci tie kaj tie kusis lignajoj. 2. Pentrajoj de Marina sa-
jnis al li profesiaj. 3. Neniu havis kuracan smirajon.
4. Klara ne uzis dekorajn kosmetikajojn. 5. Sur la abio
pendis diversaj amuzaj omamajoj. 6. Dolcajojn por la ves-
permango neniu promesis.
Ключ 5
1. La avcjo donis al la knabinjo kacon.
2. «Marinjo, — diris al mi la frato, — bonvolu peti de la
pacjo monon por la vojo!» 3. Panjo delonge pri cio forge-
Урок 10
107
sis. 4. Krokodilo Gecjo logas apud zooparko. 5. Acetu
por Lenjo ludilojn!
Ключ 6
1. Disigis ligo de tempoj. 2. Si kolere dissiris la leteron.
3. Ocjo hazarde dissutis al salon. 4. Cio momente disfalis.
5. La Interreto dissendas informojn tra la tuta mondo. 6. La
amikoj disigis nur portempe. 7. Ilin disigis iuj homoj.
Ключ 7
1. Сергей никогда не ест мяса, потому что (саг) он
считает, что это вредит здоровью. Он ест много фрук-
тов, и поэтому (tial) он здоров. 2. Они не знают меня,
потому что (саг) мы никогда не видели друг друга.
Они не знают меня, поэтому (tial) они не могут встре-
тить меня, когда я приеду на вокзал. 3. Он действи-
тельно умен, поэтому (tial) он сейчас же все понимает.
Он действительно умен, потому что (саг) он сейчас
же все понимает. 4. Клэра смзека, поэтому (tial) и я
радуюсь. Клара смеется, потому что (саг) она радует-
ся. Она радуется, потому что (саг) пришел ее друг.
УРОК 11
LECIONO11
Bonan humoron, karaj samideanoj! Kiel vi fartas? Cu
vi regule okupigas pri Esperanto — relegas niajn lecionojn,
provas pensi, skribi kaj paroli en la intemacia lingvo? Vi ja
scias: ripetado estas la plej bona lemado! HodiaQ ni lemos
tre interesan pronomon ONI, specialajn sufiksojn por navaj
formoj de verbo kaj la sufiksojn -EBL-, -IND-, -END-.
Antatien! Kaj bonvenon gaste al la sinjoro Kurt-Krut kune
kun Marina kaj Gleb!
PARENCA TAGMANGO
lun dimancon sinjoro Kurt-Krut invitis la genevojn al
sia hejmo por kuna tagmango.
Kurt-Krut: Antau cio, miaj karaj, — la sukoj, fresegaj,
jus eligitaj per la sukelpremilo. Kiun vi preferas: cu ceri-
zan, cu vinberan?
Marina: Por mi — la cerizan!
Gleb: Por mi — la vinberan!
Marina: Kia dolca, mirinde!
Kurt-Krut: Verdire, mi ciam sukerigas ciujn sukojn.
Gleb: Tre bonguste!
Kurt-Krut: Kaj nun — bonvenon al la tablo!
Урок J1
109
Marina: Kia luksa vazaro!
Kurt-Krut: Jes, estas nova. Speciale placas al mi la su-
pujo.
Gleb: Tute malnecesa ajo. Kiu uzas supujojn
nuntempe?
Kurt-Krut: Nu, jen, mi devas uzi, car ja gi estas en la
vazaro. Pro tio mi ec supon kuiris!
Gleb: Kiun?
Kurt-Krut: Fungan nudel-supon! Jen la verdajoj por gi:
aneto kaj petroselo.
Marina: Kaj kio por deserto?
Kurt-Krut: Marinjo! Ankorati la dua plado!
Marina: Sed mi jam satas!
Kurt-Krut: Nu, se vi tiel kondutos, mi ne kunprenos vin
al varmaj landoj!
Marina: Estas ni, kiu ne kunprenos vin al varmaj lan-
doj! Sekvontan someron ni iros al Vjetnamio kun nia es-
peranta klubo!
Kurt-Krut: Mi aQdis-atidis... Glebcjo, cu ankati vi ne
kunprenos vian maljunan ocjon, kiu preparis por vi tiun ra-
van pilafon por la dua?
Gleb: Senprobleme, ocjo! Sed nur se vi lemos Esperan-
ton kaj pretas partopreni junularan arangon!
Kurt-Krut: Certe, mi pretas! Mi gustumos tie fresajn
bananojn kaj regalos vjetnaminojn per rusaj pelmenoj kaj
flanoj!
Marina: Nu, bone, tiam ankati mi mangos iom da via
pilafo! Tamen — kio por deserto?
Kurt-Krut: Glaciaja torto, karinjo!
Marina kaj Gleb: Hura-a-a! Gloron al la ocjo!
по
Язык эсперанто за один месяц
suko — сок
premi — жать, давить
elpremi — выжимать
cerizo — вишня
vinberoj — виноград
verdire — честно говоря
sukero — сахар
bonguste — вкусно
vazaro — посуда
fungo — гриб
nudelo —лапша
aneto —укроп
petroselo — петрушка
rava — восхитительный
pilafo — плов
plado — блюдо
gustumi — пробовать
regali —угощать
pelmenoj — пельмени
fl апо — блин
glaciajo —мороженое
gloro — слава
§ 1. Hodiau ni renkontigos kun la vorto ONI. Это не-
определенно-личное местоимение, употребляемое в
неопределенно-личных предложениях. На русский
язык слово это не переводится, однако мысленно мы
можем заменить его словом люди: Kion oni volas, tion
oni povas. — Чего (люди) хотят, то (люди) могут. Oni
kalkulas kokidojn autune. — Цыплят no осени считают.
Ci tie oni ne fumas. — Здесь не курят. Oni dir as, ke ... —
Говорят, что ....
Переведите, пожалуйста:
1. Дома на песке не строят 2. Меня снова спраши-
вали о нем. 3. В моем доме делают только то, что хо-
тят. 4. На Востоке едят палочками (палка — bastono).
5. Дают — бери, бьют — беги. (Ключ 1)
§ 2. Настало время познакомиться с причастиями
и деепричастиями. Уверяю вас — ничего страшного!
Урок 11
111
Сейчас убедитесь! Это формы глагола, которые обра-
зуются посредством трех похожих суффиксов, кото-
рые соответствуют трем временам: -ANT- для на-
стоящего времени, -INT- для прошедшего времени и
-ONT- для будущего времени: Knabo, kiu legAS, estas
legANTA knabo. — Мальчик, который читает, это
читающий .мальчик. Studentoj, kiuj respondlS. estas
respondINTAj studentoj. — Студенты, которые от-
ветили, это ответившие студенты. Tago, kiu
sekvOS, estas sekvONTA tago. — День, который по-
следует, это следующий день. Перед нами — дейст-
вительные причастия. Поскольку эта глагольная
форма имеет свойства прилагательного, например,
относится к существительному, она имеет окончание
-А (как прилагательные).
Переведите:
1. Verdantaj arboj cirkauis la lagon. 2. En la koridoro
ni renkontis ridantajn studento;-: 3. Forveturontaj gekna-
boj jam ne venos en la instituton. 4. La homoj, venintaj al
ili, estis iliaj samkursanoj. (Ключ 2)
§ 3. Деепричастия относятся к глаголу и образуют-
ся так же, как причастия, но имеют окончание наречий
-Е: legANTE — читая, legINTE — прочитав,
legONTE— собираясь читать. LegantE, li пе povis
koncentrigi. — Читая, он не мог сосредоточиться.
LegintE la artikolon, si tuj ekdormis. — Прочитав ста-
тью, она тут же уснула. Legonte, mi jenlitigis. — Соби-
раясь читать, я лег в кровать.
112
Язык эсперанто за один месяц
Traduku:
1. Konstruonte la domon, li revis edzigi. Konstruante
la domon, li multe pensis pri nova familio. Konstruinte la
domon, li forveturis al varmaj landoj. 2. Preparante la
programon, la membroj de la Organize Komitato arde
diskutis. Pridiskutinte la programon, ili decidis konsideri
(принимать во внимание) cies interesojn. (Ключ 3)
§ 4. Перейдем к страдательным причастиям.
Сейчас вы сами определите суффикс страдательного
причастия настоящего времени, проанализировав сле-
дующие примеры: La libro, kiun oni legas, estas legata
libro. La domo, kiun oni konstruas, estas konstruata
domo. La persono, kiun oni estimas, estas estimata per-
sono. Итак, суффикс страдательного причастия на-
стоящего времени--------AT-: legATa, konstruATa, es-
timATa. Нетрудно догадаться по аналогии, что суф-
фиксы страдательного причастия прошедшего вре-
мени -IT-, будущего-------ОТ-: La domo, kiun oni jam
konstruis, estas konstruITa domo. — Дом, который
уже построили, это построенный дом. Letero, kiun
oni intencas skribi, estas skribOTa letero. — Письмо,
которое собираются написать, это письмо, которое
будет написано. Вот так неэлегантно, но что поде-
лать? Нет подходящей глагольной формы в русском
языке.
Далее переведите самостоятельно:
1. Zorge li ordigis la legotajn librojn. 2. Dum multaj
jaroj si pripensis la verkotan romanon. 3. Si ne plu renkon-
Урок 11
ИЗ
tis homqjn, amitajn de si en §ia juneco. 4. Neniam iu audis
pri la perdita manuskripto.
1. Ребенок, которого любят, это любимый ребенок.
2. Моя любимая всегда со мной. 3. Мой любимый ско-
ро навсегда уедет. 4. Его любимая песня «Миллион
алых (алый — skarlata) роз». 5. Любимая работа не
утомляет (утомлять — lacigi). 6. Начатая работа важ-
нее планируемой. (Ключ 4)
§ 5. Как и в предыдущем случае, возможна замена
-А на -Е: Multe estas komencitE, malmulte estas plenu-
mitE. — Много начато, мало выполнено. DirlTE —
farlTE. — Сказано — сделано. KomprenITE. — Поня-
то.
§ 6. Причастия могут легко превращаться в суще-
ствительные, если заменить окончание -А на -О: ler-
nantO — учащийся, ученик, legantO — читатель, vizi-
tantO — посетитель. Интересное слово perantO —
посредник составлено из предлога per в качестве кор-
ня и суффикса действительного причастия настояще-
го времени -ant-. Это еще один пример того, как ув-
лекательно может быть в эсперанто занятие словооб-
разованием!
Сейчас надо будет выполнить занятное упражне-
ние. В этом вам поможет ваш предыдущий перевод,
все ошибки которого вы прояснили по Ключу 4. Будьте
внимательны: теперь вам потребуются почти все из-
114
Язык эсперанто за один месяц
вестные вам формы слов страдательного и действи-
тельного залогов!
Итак, попробуем перевести:
1. Любящий не видит недостатков (недостаток —
тапко) возлюбленной. 2. Любящее сердце всегда про-
стит любимому даже то, что ненавидит в других.
3. Любящие никогда не скучают вместе, потому что все-
гда говорят о самих себе. 4. Его любимое стихотворе-
ние— «С любимыми не расставайтесь». 5. Каждый
день она перечитывала любовные письма от когда-то
любивших ее мужчин и воображала тех, кто ее будет
любить. 6. Только взаимно (reciproke) любя, люди ис-
тинно счастливы. 7. Прояснять взаимоотношения (взаи-
моотношение — interrilato) лучше без посредников.
(Ключ 5)
Если при переводе вы допустили не более трех
ошибок, смело можете поставить себе «отлично» и пе-
реходить к следующему материалу.
§ 7. Сейчас мы познакомимся с группой сходных по
значению суффиксов. Широко используемый суффикс
-EBL- обозначает возможность, пригодность: porti (не-
сти) — portEBLa (переносной; ср. транспортабель-
ный), legEBLa (пригодный для чтения; ср. читабель-
ный), kredi (верить) — nekredEBLe (невероятно), tra-
vidEBLa (tra — сквозь, через — прозрачный. Кот-
prenEBLe! — Понятно! Tuso kaj ато ne estas kura-
ceblaj. —Кашель и любовь неизлечимы.
Урок И
115
Traduku:
1. La supo ne estas mangebla. 2. Si aspektis nekredeble
bone. 3. Muzeaj bildoj ne estas aceteblaj. 4. Komprenebla
frazo estis nur unusola. 5. La maro ne videblis. 6. La let-
ero, skribita per krajono, estis nelegebla. (Ключ 6)
§ 8. Суффикс -IND- имеет смысл «достойный, за-
служивающий чего-либо»: miri (удивляться) — mir-
INDe (удивительно), laiidi (хвалить) — laiidINDa (по-
хвальный), kompati (жалеть) — kompatINDa (жалкий,
бедный, несчастный), bedauri (сожалеть) — bedaur-
INDe (к сожалению).
Значительно реже употребляется суффикс -END-,
обозначающий обязательность, то, что должно быть:
pagi (платить) — pagENDa (подлежащий оплате), lik-
vidENDa (подлежащий ликвидации).
§ 9. Все эти суффиксы широко используются как
корни самостоятельных слов: Tio ci estas tute ebla. —
Это вполне возможно. ЕЫе, li estas mortigita? — Мо-
жет быть, он убит? Kaj tiel eblis la felico! — А сча-
стье было так возможно! Tion ne eblas ne kredi. — В
это невозможно не поверить. Indas spekti tiun
fdmon. — Стоит посмотреть этот фильм. Эту зада-
чу надлежит решить. — Tiun taskon endas solvi. La af-
ero ne nur farebias, sed апкай farindas kaj farendas. —
Это дело не только осуществимо, но и заслуживает
выполнения и должно быть сделано.
116
Язык эсперанто за один месяц
Составьте по 2-3 предложения со словами, содер-
жащими -ebl-, -ind-, -end- в качестве корней или суф-
фиксов. Dankon!
§ 10. В заключение урока рекомендуем вам пере-
вести гимн эсперантистов, текст которого автор языка
Людвиг Заменгоф, вдохновленный мечтами о лучшем
будущем человечества, написал в самом начале про-
шлого века.
LA ESPERO
muziko de Menu de Menil
En la mondon venis nova sento,
Tra la mondo iras forta voko;
Per flugiloj de facila vento
Nun de loko flugu gi al loko.
Ne al glavo sangon soifanta
Gi la homan tiras familion;
Al la mond’ eteme militanta
Gi promesas sanktan harmonion.
Sub la sankta signo de 1’espero
Kolektigas pacaj batalantoj,
Kaj rapide kreskas la afero
Per laboro de la esperantoj.
Forte staras muroj de miljaroj
Inter la popoloj dividitaj,
Sed dissaltos la obstinaj baroj,
Per la sankta amo disbatitaj.
Урок 11
117
Sur nefltrala lingva fundamento,
Komprenante unu la alian,
La popoloj faros en konsento
Unu grandan rondon Tamilian.
Nia diligenta kolegaro
En laboro paca ne lacigos,
Gis la bela songo de Г homaro
Por etema ben’ efektivigos.
sento — чувство
voko — зов
vento — ветер
glavo—меч
sango — кровь
soifo — жажда
tiri — тянуть
eteme — вечно
sankta — святой
batali — сражаться
kreski — расти
muro — стена
dividi —разделять
disbati —разбивать
popolo — народ
konsento — согласие
rondo — круг
baro — преграда
songo — сон (сновидение)
beno — благо
efektivigi — осуществляться
КЛЮЧИ К ЗАДАНИЯМ УРОКА № 11
Ключ 1
1. Domojn sur sablo oni ne konstruas. 2. Oni denove
demandis min pri li. 3. En mia hejmo oni faras nur tion,
kion volas. 4. En Oriento oni mangas per bastonetoj. 5. Oni
donas — prenu, oni batas — kuru.
118 Язык эсперанто ш один месяг)
Ключ 2
1. Зеленеющие деревья окружали озеро. 2. В кори-
доре мы встретили смеющихся студентов. 3. Соби-
рающиеся уезжать ребята уже не придут в институт.
4. Люди, пришедшие к ним, были их однокурсниками.
Ключ 3
1. Собираясь строить дом, он мечтал жениться.
Строя дом, он много думал о новой семье. Построив
дом, он уехал в теплые страны. 2. Готовя программу,
члены Организационного Комитета пылко дискутиро-
вали. Обсудив программу, они решили учесть интере-
сы всех.
Ключ 4
1. Он заботливо приводил в порядок книги, которые
собирался читать. 2. В течение многих лет она обду-
мывала роман, который собиралась написать. 3. Она
боаыпе не «т' , , . л л •'чмых ею в юности.
4. Никто никогда не и потерянной рукописи.
1. Infano, kiun oni amas, estas amata infano. 2. Mia
amatino ciam estas kun mi. 3. Mia amato baldaij forveturos
por ciam. 4. Lia satata kantc estas «Miliono da skarlataj
rozoj». 5. Satata laboro ne lacigas. 6. Komencita laboro pli
gravas, ol planata.
Ключ 5
1. Amanto ne vidas mankojn de la amatino. 2. Amanta
кого ciam pardonos al la amato ec tion, kion maiamas en la
aliaj. 3. Geamantoj neniam enuas kune, car Siam parolas
Урок 11
119
pri si mem. 4. Lia satata poemo estas «De la amatoj ne
disigu». 5. Ciutage si relegis amajn leterojn de iam amintaj
sin viroj kaj imagis tiujn, kiuj sin amos. 6. Nur reciproke
amante homoj estas vere felicaj. 7. Klarigi interrilatojn es-
tas pli bone sen perantoj.
Ключ 6
1. Этот суп несъедобен. 2. Она выглядела невероят-
но хорошо. 3. Музейные картины купить невозможно.
4. Понятной была только одна фраза. 5. Море не было
видно. 6. Письмо, написанное карандашом, было нечи-
табельно.
УРОК 12
LECIONO 12
Karaj geamikoj! Jen estas la lasta leciono de nia Es-
peranta kurso. La fina paso (шаг) proksimigas, kaj mi
certas, ke vi faros gin brave kaj sukcece. Fresan kapon al
vi! Kaj saman bonan humoron, kiun havas nun niaj
geamikoj — la partoprenantoj de la Internacia Junulara
Kongreso (UK).
EN LA IJK
Gaja kompanio de diversnaciaj kongresanoj revenas
post la ekskurso en la kongresejon. Inter ili estas Marina
kaj Sergeo, vigle babilantaj kun alilandaj samideanoj. En la
vestiblo ili kunpusigas kun Klara kaj Gleb.
Klara: Saluton, fin-fine! Mi preskau tute ne vidas vin
dum tiuj tagoj. Kie vi estis?
Marina: Ni partoprenis bonegan duontagan ekskurson
tra la urbo. Kial vi ne ekskursis?
Gleb: Dum tiu tempo okazis la malfermita kunveno de
TEJO1 — Estraro kaj ni emis ceesti. (Al la alvenanta
Lerta) Hej, Lerta, kiel vi?
1 TEJO — Tutmonda Esperantista Junulara Organize.
Урок 12
121
Lerta: Perfekte! La hungaraj aktuvuloj invitis nin ciujn
koncerti dum la Intemacia Junulara Semajno, nu, vi
scias — tiu arango tuj post UK. Kaj ni havos pro nia kon-
tribuo financajn rabatojn.
Gleb: Gratulojn! Sed ni kun Klara decidis iom vojagi
tra Etiropo lafl la Pasporta Servo.
Sergeo: Kiel interese! Kio estas Pasporta Servo?
Marina: Cu vi forgesis? Estas adresaro de esperantistoj,
kiuj pretas akcepti gaste ciun vojageman samideanon... Ci-
jare en la libreto estas 1320 adresoj el 92 landoj!
Sergeo: ...kondice, ke la persono vere parolas en Espe-
ranto. Jes, mi rememoris, oni rakontis pri tio dum nia ler-
nado. Kaj nin kun Marinjo niaj novaj francaj geamikoj in-
vitis partopreni la «Feston», estas ilia tradicia arango...
Rajt (alveninte): Bonon al ciuj! Cetere, cu vi konscias,
ke jam eblas aligi al UK en Vjetnamio? Ni ja ciuj veturos,
cu ne?
Gleb: Kompreneble! Ni aligis ankati al la novjara Inter-
nacia Seminario en Germanio.
Marina kaj Sergeo: Ankati ni jam aligis kaj al UK, kaj
al IS. Se vi faros tion nun, vi havos bonajn rabatojn!
Lerta: Bone, ni kun Rajt iras aligi. Bonvolu okupi por
ni lokojn en la halo, kie pasos la Komuna Koncerto. Gleb,
cu vi flutos tie?
Gleb: Nu, certe. Ni kreis intemacian ensemblon dum
nia flut-kurso.
Rajt: Ankati ni multe muzikos tie. Gis baldati!
Nun — al la gramatiko!
122
Язык эсперанто за один месяц
vigle — оживленно
babili — болтать
pusi — толкать
fin-fine — наконец-то
estraro — правление
emi — быть склонным
ceesti — присутство-
вать
rabato — скидка, льгота
gratuli — поздравлять
servo — служба
akcepti — принимать
kondico —условие
cetere — между прочим
konscii — сознавать
aligi — присоединиться
novjara — новогодний
okupi — занимать
§ 1. Сначала о группе словообразующих элементов
с негативным значением. Приставка MIS- обозначает
неверность, ошибочность действия: MISinformi — де-
зинформировать, MISkalkuli — обсчитаться, MISa —
ошибочный, MISe— неверно.
Приставка FI- выражает презрение, отвращение:
ago (действие, поступок) — Flago (недостойный,
мерзкий поступок), odori (пахнуть) — Flodori (во-
нять), uzi (использовать) — Fluzi (злоупотреблять),
Fla — мерзкий, гадкий. Интересный ряд: afero— дело,
aferisto — деловой человек, Flafero — гнусное дело,
Flaferisto — аферист.
Суффикс -АС- отражает пренебрежительное от-
ношение, зачастую — по внешнему виду: cevalACo —
кляча, domACo — хибара, farACi — делать кое-как,
плохо (ср. судачить, портачить, свинячить). Kiu satas
okulaACi, пе havos kion maci. — Кто любит глазеть,
тому нечего будет жевать.
Урок 12
123
Bonvolu traduki:
Veturinte al la vilago (деревня) mi misvojis, car la
maljuna obstina (упрямый) azenaco, kiun oni pruntedonis
(pruntedoni — давать в долг) al mi, konstante mispasis
kaj malhelpis al mi koncentrigi, fivocante per akraj
(akra— резкий) abruptaj (ahrupta — внезапный) sonoj,
memorigantaj kriacojn (krii — кричать) de frenezaj (fre-
neza — сумасшедший) simioj (simio — обезьяна).
(Ключ 1)
Задайте к этому предложению столько вопросов,
сколько сможете.
§ 2. Следующие суффиксы часто используются для
характеристики человека. Суффикс -UL- обозначает
лицо, обладающее качеством, свойством, которое вы-
ражается корнем слова: juna (молодой) — junULo
(юноша), junULino (девушка), maljnULo (старик);
stulta (глупый) - - stultlJLo (дурак). belULino — краса-
вица, fiULo — подлец, мерзавец, pensiULo — пенсио-
нер: NaivULoj jam пе ekzistas. RicULo veturas, mal-
ricULo kuras.
Суффикс -EM- указывает на склонность к чему-
нибудь: timi (бояться) — timEMa (боязливый), cedi
(уступать) — cedEMa (уступчивый), zorgi (заботить-
ся) — zorgEMa (заботливый).
Traduku:
Multaj saguloj havas emon dividi sian vivpercepton
(percepti — воспринимать) kun gejunuloj, sed ofte ec la
124
Язык эсперанто за один месяц
plej laborema junularo malemas lerni ce la spertuloj.
(Ключ 2)
В нашем курсе мы не рассматриваем ряд менее
употребительных приставок и суффиксов, чьи значе-
ния вы можете легко отыскать в любом словаре или
пособии по эсперанто.
§ 3. Мы не намерены подробно останавливаться и
на сложных временных формах глаголов, которые суть
принадлежность письменного языка и редко исполь-
зуются в разговорной речи. Они служат для более точ-
ного определения моментов действия и их последова-
тельности и состоят из вспомогательного глагола esti и
причастия смыслового глагола:
mi estas mangANTa — я ем
mi estas manglNTa — я поел (уже)
mi estas mangONTa — я собираюсь есть
Mi telefonis, kiam si estlS skribANTa la leteron — Я
позвонил, когда она писала письмо (еще писала). Mi
telefonis, kiam si estlS skriblNTa la leteron. — Я позво-
нил, когда она написала письмо (уже написала). Mi
telefonis, kiam si estlS skribONTa la leteron. — Я позво-
нил, когда она собиралась писать письмо (еще не пи-
сала).
Provu traduki:
Mi telefonos, kiam §i estos skribinta la leteron. Mi ciam
telefonas, kiam si estas skribonta leteron. Mi telefonis,
Урок 12
125
kiam si intencis (intenco — намерение) leteri al li.
(Ключ 3)
§ 4. В последнем уроке стоит сказать несколько
слов об эсперанто-синтаксисе. По сравнению с рус-
ским языком он имеет несколько особенностей, дос-
тойных специального упоминания. В первую очередь
запомните следующее правило: если сказуемое главно-
го предложения выражает обязанность, приказание,
просьбу или желание, то в придаточном дополни-
тельном предложении сказуемое стоит в повелитель-
ном наклонении. Такие придаточные предложения
вводятся союзом КЕ в значении чтобы: Mi petas, ke vi
helpU al mi. — Я прошу, чтобы вы помогли .мне. Си vi
ne deziras, ke la homaro memorU vin eterne? — Неужели
вы не хотите, чтобы человечество помнило вас веч-
но? — Ne, mi ne volas, ke estU tiel. — Нет, я не хочу,
чтобы так было.
Такую же конструкцию имеет и сложное предло-
жение, придаточная часть которого имеет значение
для того чтобы: Li kantis tiel laute, рог ke si ekaudU
lin. — Он пел так громко для того, чтобы она его
услышала. Mi donas multain ekzemplojn, por ke vi
komprenU la gramatikajn regulojn. — Я даю много
примеров для того, чтобы вы поняли правила грам-
матики.
После POR КЕ всегда -U , а вот после КЕ — не
всегда. Ведь ke присоединяет придаточное предложе-
ние не только к тому главному, в котором содержатся
126
Язык эсперанто за один месяц
указанные выше значения, а к любому, например; Oni
diras, ke nun vi aspektas perfekte. — Говорят, что сей-
час вы выглядите отлично. Си ciuj konscias, ke песе-
sas disigi? — Все ли осознают, что необходимо рас-
статься? Си vi scias, ke ...? — Знаете ли вы, что ...?
Начинающие в этих случаях иногда переводят союз
«что» вопросительным местоимением kio. Это невер-
но. Местоимение kio является самостоятельным чле-
ном предложения, к нему можно задать вопрос, а к
союзу — нельзя:
Mi vidas, ke vi skribas. — Я вижу, что вы пишете.
Mi vidas, kion vi skribas. — Kion do? — Kz skribas versa-
foin. (Я вижу, что вы пишете. — Что же? — Вы пи-
шете стихи.) Си indas diri, kio tio estis? — Стоит ли
говорить, что это было? Си indas diri, ke tio estis? —
Стоит ли говорить, что это было? Си indas diri, ke tio
estis interese? — Стоит ли говорить, что это было
интересно?
Kai nun provu traduki mem:
I. 1. «...Sed por ke mi travivu pli,
Bezonas scii mi matene,
Ke tage vin ekvidos mi.»
bezoni — иметь потребность в чем-либо, нуждаться
2. Ofte minuto montras, ke vi dum jaroj estis
blinda. — Ofte minuto montras, kion vi dum jaroj ne
Урок 12
127
vidis. 3. La vizago (лицо) raportas, kion la кого por-
tas. — La vizago raportas, ke la кого portas malicon (ma-
tico — злоба).
II. 1. Увидев, что вы вышли, она заплакала. — Уви-
дев, что вы сделали, она заплакала. 2. Я слышал, что
вы рассказали об этом соседям. — Я слышал, что вы
рассказали об этом соседям. 3. Он не знал, что у вас в
кармане. — Он не знал, что у вас в кармане пистолет
(стрелять — pafi). 4. Неужели не ясно, что надо де-
лать? — Неужели не ясно, что надо делать все свое-
временно? (Ключ 4)
§ 5. А еще в эсперанто есть конструкция, которой
нет в русском языке и которая называется сложное до-
полнение (аккузатив+инфинитив), которая заменяет
придаточное предложение: Mi memoras lin insulti la
edzinon = Mi memoras, ke li ibsutis la edzinon (Я помню,
что он ругал жену). Вы сами можете эту конструкцию
не использовать, но, если встретите ее в тексте, пусть
она вас не смущает!
А теперь переведите:
Marina kaj Gleb audis la onklon Kurt-Krut paroli pri
vojago al varmaj landoj. Poste ili vidis lin en la stacidomo
aceti bileton ien. (Ключ 5).
Ni finas nian kurson per versaj bondeziroj de la poeto
Gafur Gazizi.
128
Язык эсперанто за один месяц
AL NOVULO
Saluton, kara komencanto!
Okaze de la kurso-fin’
pro via ven’ al Esperanto
tutkore ni gratulas vin!
Vi post lemado nur monata
Г intemacian lingvon nun
scipovas uzi kaj kompreni
en multnacia komunum’.
Al nia lando Esperanta
ni vin invitas por bonfar’.
Senlima estas gi, senranda
kaj tial mankas en mapar’.
Eniru nian vastan rondon!
La lingvo bela helpos vin
Amiki kun la tuta mondo
Kaj liberigi de rutin’!
okaze de — no случаю
komunumo — сообще
ство, община
limo — граница
rando — край
таро — карта
vasta — обширный, широкий
Мы присоединяемся к этим теплым словам!
Estimataj samideanoj!
Урок 12
129
Mi volas danki Siujn, kiuj atingis la finalon, pro la tol-
eremo (toleri — терпеть) kaj diligenteco. Mi kore gratu-
las vin okaze de la kursofino kaj esperas, ke scio de Espe-
ranto multe ricigos vian vivon!
KION FARI PLU?
ЧТО ДЕЛАТЬ ДАЛЬШЕ?
Unue, vi povas daurigi la studadon de Esperanto — en
Esperanto-klubo en via urbo; se gi ne ekzistas — per Inter-
reto ай vizitante specialan renkontigon —- ciujare oni or-
ganizes en nia lando renkontigojn por komencantaj esper-
antistoj. kie ili povas ricevi lingvan praktikon. En la libro
de la sama serio «La lando Esperantio. Posenciklope-
dio» — «Страна Эсперантия. Карманная энцикло-
педия» vi trovos kelkajn utilajn post — kaj interretadre-
sojn.
Nepre aktivu kaj progresu! Sukcecojn al vi kaj cion la
plej bonan!
Amike — Irina Goncarova
КЛЮЧИ К ЗАДАНИЯМ УРОКА № 12
Ключ 1
Когда я ехал к деревне, я сбился о пути, потому что
старый упрямый осел, которого мне одолжили, посто-
янно оступался и мешал мне сосредоточиться, издавая
130
Язык эсперанто за один месяц
внезапные резкие звуки, напоминающие вопли сума-
сшедших обезьян. (Возможны варианты.)
Ключ 2
Многие мудрецы имеют склонность делиться своим
восприятием жизни с молодыми людьми, но часто да-
же самая трудолюбивая молодежь не намерена учиться
у людей опытных. (Возможны варианты).
Ключ 3
Я позвоню, когда она напишет письмо. Я всегда
звоню, когда она собирается писать письмо. Я позво-
нил, когда она намеревалась писать ему письмо.
Ключ 4
I. 1. ...Но чтоб продлилась жизнь моя,
Я утром должен быть уверен,
Что с вами днем увижусь я».
2. Часто минута показывает, что ты годами был
слеп. — Часто минута показывает, чего ты годами не
видел.
3. Лицо докладывает, что сердце носит. — Лицо
докладывает, что сердце носит злобу.
И. 1. Vidinte, ke vi eliris, si ekploris. — Vidinte, kion
vi faris, si ekploris. 2. Mi audis, ke vi rakontis pri tio al la
najbaroj. — Mi aQdis, kion vi rakontis pri tio al la na-
Урок 12
131
jbaroj. 3. Li ne sciis, kio estas en via poso. — Li ne sciis,
ke en via poso estas pafilo. 4. Cu ne klaras, kion necesas
fari? — Cu ne estas klare, ke necesas cion fari gus-
tatempe?
Ключ 5
Марина и Глеб слышали, что дядя Курт-Крут гово-
рил о поездке в теплые страны. Потом они видели, что
он на вокзале покупал куда-то билет.
СЛОВАРИК
VORTARETO
Цифры после слова указывают на урок, где это
слово впервые встретилось.
А
abio 10 пихта, елка
abrupta 12 резкий, вне-
запный
aceti 4 покупать
adepto 8 сторонник
adiau 1 прощай
adrriiri 7 восхищаться
advokato 1 адвокат
aero 1 воздух
aferisto 12 деловой чело-
век
afero 6 дело
afiso 1 афиша
ago 12 действие, посту-
пок
agrable 2 приятно
ago 7 возраст
akademiano 8 академик
akademio 1 академия
akcepti 12 принимать
akcidento? авария
akiri 8 приобретать
akompani 7 сопровождать
акта 12 резкий, острый
aktiva 12 активный
aktoro 2 актер
aktuala 2 актуальный
akurata 7 пунктуальный
akvo 4 вода
al 4 к, дательный падеж
alflugi 4 прилетать
alia 2 другой
aligi 12 присоединяться
alkutimigi 7 привыкать
Словарик
133
allogajo 8 соблазн
allogi 8 привлекать
almenafl 8 по крайней
мере
alta 7 высокий
aludi 9 намекать
alveni 4 прибывать
amaso 7 толпа
ami 3 любить
amiko 1 друг
amoro 10 любовная
страсть
amuzi 5 развлекать
aneto 11 укроп
angle 3 по-английски
ankati 2 тоже, также
апкогай 3 еще
angelo 1 ангел
an tail 3 перед
antafle 5 впереди
antauen 5 вперед
antauhierau 9 позавчера
antikva 9 древний
апо 8 член
aparato / аппарат
aperi 9 появляться
apetito 9 аппетит
apliko 10 применение
aprilo 5 апрель
aprobi 7 одобрять
apud 8 возле, около
arango 5 мероприятие
arbaro 8 лес
arbo 8 дерево
arda 10 пылкий, раска-
ленный
argentina 4 аргентинский
аго 8 совокупность.
группа, стая
artikolo 11 статья
aspekti 10 выглядеть
atendi 6 ждать
atento 7 внимание
aventuro 9 приключение
aviadisto 1 летчик
avinoJ бабушка
avo3 дед
ай 8 или
aQdi 1 слышать
auditorio 1 аудитория
aflgusto 5 август
aiiskulti 4 слушать
ailto / (=automobilo) ав-
томобиль
afltobuso 1 автобус
autoro / автор
айШпо 6 осень
azeno 4 осел
azoto 2 азот
134
Язык эсперанто за один месяц
В
babili 12 болтать
baldafl скоро
bani 8 купать
bardo 3 бард
barelo 7 бочка
Ьаго 11 преграда
bastono 11 палка
batali И сражаться
bati 4 бить
baza 9 основной
bedauri 11 сожалеть
bela 3 красивый
belega 7 прекрасный
belulino 12 красавица
Ьепо 11 благо
besto 4 зверь
bezoni 12 нуждаться
biblioteko 4 библиотека
biciklo 10 велосипед
biero 6 пиво
bildo картина
bileto 1 билет
birdaro 8 птичья стая
birdejo 5 птичник
birdo 1 птица
Ыапка 2 белый
blinda 8 слепой
Ыиа 2 синий
bona 2 хороший
bondeziro 12 пожелание
bonege 8 отлично
bongusta 11 вкусный
bonvenon 5 добро пожа-
ловать
bonvolu 7 пожалуйста
Bosnio 8 Босния
botelo 6 бутылка
bovido 3 теленок
bovino 3 корова
bovo 3 бык
brava 3 смелый, отваж-
ный
brili 8 блестеть
brui 3 шуметь
bruli 9 гореть
brusto 9 грудь
bulgare 3 по-болгарски
bunta 10 пестрый
butero 6 масло
butono 10 пуговица
butonumi 10 застегиваться
buso рот
С
cedema 12 уступчивый
cedi 12 уступать
Словарик
135
celo 10 цель
cent 2 сто
centra 5 центр
certe 3 конечно
cetere 12 между прочим
cigaredo 4 сигарета
cindro 10 пепел
cindrujo 10 пепельница
С
cambro 3 комната
campionado 3 чемпионат
campiono 3 чемпион
саг 5 потому что
carma 2 очаровательный
се 3 у
ceesti 12 присутствовать
cefa2 главный
cemizo 4 рубашка
cerizo 11 вишня
cesi 7 прекращать
cevalaco 12 кляча
cevalejo 5 конюшня
cevalido 3 жеребенок
cevalino 3 кобыла
cevalo 3 лошадь
ci 7 «приближающая»
частица
ciam 5 всегда
cielo 10 небо
cien 5 во все стороны
cina 4 китайский
cio 5 все
£ю ci 7 все это
cirkafl 5, 10 вокруг, около
cirkaiimonda 6 кругосвет-
ный
ciu 5 каждый
ciuj 7 все
си 2 ли, вопросительная
частица
D
da б родительный падеж
количества
dancejo 7 дискотека
danci 3 танцевать
danki 1 благодарить
daflri 5 длиться
de 2 от, родительный па-
деж
decembro 5 декабрь
decidi 6 принимать реше-
ние
defendi 1 защищать
dekduo 2 дюжина
136
Язык эсперанто за один месяц
deko 2 десяток
dekoro 10 украшение
dekstra б правый
delonge 4 давно
demando 3 вопрос
dento 10 зуб
des 7 тем {соотноситель-
но с ju чем)
desegni 4 чертить, рисо-
вать, конструировать
desegnisto 3 дизайнер,
конструктор
deserto 11 десерт
devi быть должным
deziri 5 желать
dialogo 8 диалог
difekto 9 дефект
dika 4 толстый
diligenta 10 усердный,
прилежный
dimanco воскресенье
direktoro 3 директор
diri 2 сказать
disjeti 10 разбрасывать
disbati 11 разбивать
disdoni 10 раздавать
dise 10 врозь
disigi 10 разъединять
disigi 10 расставаться
dissendolisto 10 рассылка
distingi 7 различить
distra 10 развлекатель-
ный
diumo 6 сутки
divano б диван
diversa 3 разный
do 3 итак, значит
dolcajo 10 сладость
dolca / сладкий
domo 1 дом
donaci 4 дарить
doni 4 давать
dorloti 7 баловать
dormi 5 спать
dueto 1 дуэт
dum 4 в течение, в про-
должение
dume 5 пока
duono б половина
Е
еЫе 8 возможно
есо 10 качество
ес 5 даже
eduki 3 воспитывать
edzino 3 жена
edzo 3 муж
efektive 7 действительно
Словарик
137
efektivigi 7 7 осуществ-
ляться
ege 8 очень
ek 9 побуждающее меж-
дометие
ekologio 5 экология
ekscii 9 узнать
ekskurso 5 экскурсия
eksperimento 1 экспери-
мент
ekzameno 6 экзамен
ekzemplo 3 пример
ekzisti 5 существовать
ekzotika 4 экзотический
el 4 из
eldonejo 3 издательство
eldonii издавать
eleganta 7 элегантный
elekti 1 выбирать
elektrogitaro 2 электроги-
тара
elektroniko 7 электроника
elpremi 77 выжимать
ema 12 склонный
en 2 в
ena 8 внутренний
energie 7 энергично
eniri 8 входить
ensemblo 5 ансамбль
enuo 10 скука
eraro 2 ошибка
его 8 частица
esenco б сущность, суть
esperantisto 2 эсперантист
esperantologio 2 эсперан-
тология
espero 2 надежда
esti 2 быть
estimi 11 уважать
estraro 12 правление
eta 8 маленький
etago 1 этаж
eteme 11 вечно
evidenta 9 очевидный
evolui 3 развиваться
Ейгоро 7 Европа
F
fabelo 4 сказка
facila 2 легкий
fajrero 8 искра
fajro 7 огонь
fajrotumado 10 кручение
огня
fako 5 специальность
fali 10 падать
fama 5 известный
familio 3 семья
138
Язык эсперанто за один месяц
fantastiko 6 фантастика
fantazio 10 фантазия
faraci 12 делать кое-как,
плохо
fari 4 делать
farigi 9 становиться
farti 3 поживать
februaro февраль
felico счастье
fermi закрывать
festo 5 праздник
fia 12 мерзкий
fiaferisto 12 аферист
fiancino 7 невеста
fianco 7 жених
filatelio 1 филателия
filino 3 дочь
fi Imo 11 фильм
filo 3 сын
finajo 8 окончание
finalo 12 финал
financo 12 финансы
fin-fine 12 наконец-то
finigi 7 заканчиваться
fino 3 конец
fiodori 12 вонять
fiulo 12 подлец, мерзавец
fiuzi 12 злоупотреблять
fizikisto 1 физик
flago 2 флаг
flako 5 лужа
flano 11 блин
flava 7 желтый
Florence 5 Флоренция
Лого 3 цветок
flugi 4 летать
fluti 4 играть на флейте
fojo 5 раз
fokuso 3 фокус
folio 10 лист
foliumi 6 листать
folk-roko 4 фолк-рок
for 9 прочь
foresti 6 отсутствовать
forgesi 7 забывать
formo 9 форма
forta 3 сильный
forumo 1 форум
forveturi б уезжать
franca 2 французский
fratino 3 сестра
frato 3 брат
frazo 8 фраза
frekventi 5 регулярно по-
сещать
fremda чужой, иностран-
ный
freneza 12 сумасшедший
fresa 3 свежий
frosto мороз
Слоеарик
139
frua 7 ранний
frukto 4 плод, фрукт
frumatene 8 спозаранку
fiilmo 8 молния
fulmotondro 8 гроза
fumi 4 курить
fungo И гриб
futbali 3 играть в футбол
G
gaso 2 газ
gasto 4 гость
gazeto 6 журнал
geavoj 3 дедушка и ба-
бушка
geedzoj 3 супруги
gefratoj 3 брат и сестра
gejunuloj 12 молодежь
geknaboj 3 ребята
genia 2 гениальный
geografio 8 география
gepatroj 3 родители
germane 3 по-немецки
Germanio 1 Германия
gimnazio 9 гимназия
gitaro 1 гитара
glaciajo 11 мороженое
glaso 9 стакан
glavo 11 меч
gloro77 слава
gluajo 10 клей
glui 10 клеить
gramatiko 1 грамматика
gramo 6 грамм
granda 2 большой
grandioza 5 грандиозный
gratuli 12 поздравлять
grava 7 важный
Grekio, Grekujo 10 Греция
greko 10 грек
gripo 6 грипп
griza 7 серый
gusto вкус
gustumi 11 пробовать
guto 9 капля
gvidanto 7 руководитель
gvidi 7 руководить
G
gangalo 1 джунгли
gardeno 3 сад
gentila 3 вежливый
gi 2 оно
ginzo 4 джинсы
girafo 1 жираф
gis! 7 пока!
140
Язык эсперанто за один месяц
gis 3 до
goji 3 радоваться
guste 6 точно
Н
halo 5 зал
harmonio 1 гармония
haroj 9 волосы
harpo 4 арфа
havi 4 иметь
hazards 6 случайно
hebreo 9 еврей
hejme 3 дома
hela 10 светлый
helpi 4 помогать
Hercegovino 8 Герцегови-
на
hierau б вчера
himno I гимн
hispane 3 по-испански
Hispanic 4 Испания
historic 10 история
ho! 3 о!
hodiail 5 сегодня
hokeisto/ хоккеист
homaro 8 человечество
homo 1 человек
horizontale 2 горизон-
тально
horlogo 6 часы
hotelo 1 отель
humoro 6 настроение
hundo 3 собака
hungara 3 венгерский
Hungario 8 Венгрия
I
ia 6 какой-то, некий
iam 6 когда-то, когда-
нибудь
idealisto 2 идеалист
ideo 1 идея
। ido 8 дитя
ie 6 где-то
igi 9 становиться
ikebano 4 икебана
I ili 2 они
ilia 2 их
iluzia / иллюзорный
imago 4 воображение
imiti 8 подражать
impona 5 внушающий
уважение
inde 11 достойно
infaneco 10 детство
infanejo 5 детская (комна-
та)
Словарик
141
infano 2 ребенок
infbrmo 1 информация
ino 6 существо женского
пола
ingeniero 1 инженер
insigno 4 значок
institute 1 институт
instruisto учитель
insult! 5 ругать
inter 3 между
interesigi 2 интересо-
ваться
intereso 7 интерес
interlingvistiko 2 интер-
лингвистика
intemacia 7 международ-
ный
interparoli 5 разговари-
вать
Interreto 5 Интернет
interrilatoj 77 взаимоот-
ношения
inviti 9 приглашать
iri 4 идти
irlanda 4 ирландский
islamo 8 ислам
itala 5 итальянский
Italio7 Италия
iu 6 кто-то, некто
J
ja 10 ведь
jam 6 уже
januaro 1 январь
japana 4 японский
jaro 2 год
je 6 неопределенный
предлог
jen 2 вот
jes 7 да
ju 7 чем (только при
сравнении)
jubileo 7 юбилей
julio 5 июль
juna 3 молодой
juneco 77 молодость
junio 6 июнь
junularo 8 молодежь
junulino 12 девушка
junulo 12 юноша
J
jatido 6 четверг
jeti 10 бросать
juro 7 клятва
jus 6 только что
142
Язык эсперанто за один месяц
К
kabineto 5 кабинет
касо 10 каша
kaj 7 и, а
kaj его 8 тетрадь
kalendaro б календарь
kalkano 10 пятка
kalkanumo 10 каблук
kalkuli 7 считать
kalkulilo 10 калькулятор
kampo 4 поле
kanadano 8 канадец
kanti 3 петь
kapabla 6 способный
каро 4 голова
кага 4 дорогой
karaktero 7 характер
katedro 10 кафедра
katido 3 котенок
katino 3 кошка
kato 3 кот
ke 2 что (союз)
kefiro 6 кефир
kelke 6 несколько
kelta 4 кельтский
kesto 5 ящик
kia 3 какой
kialo 9 причина
kiam 5 когда
kie 5 где
kiel 7 как
kien 5 куда
kievano 8 киевлянин
kilogramo 6 килограмм
kinejo 5 кинотеатр
kino 7 кино
kio 3 что
kioma 6 который (час)
kiu 2 кто, который
klara 4 ясный
klasika 9 классический
klaso 1 класс
klubo 1 клуб
knabino 3 девочка
knabo 3 мальчик
kokido 3 цыпленок
kokino 3 курица
koko 3 петух
koktelo 5 коктейль
kolhozano 8 колхозник
kolego 6 коллега
kolekti 5 собирать
kolero 10 гнев
kolo 10 шея
koloro 6 цвет
kolumo 10 воротник
kombi 8 причесывать
kombilo 10 расческа
komencanto 72 начинаю-
щий
Словарик
143
komenci 6 начинать
komenti 1 комментиро-
вать
komitato 10 комитет
kompanio 1 компания
kompati 11 жалеть
kompatinda 6 бедный, не-
счастный
kompetenta 1 компетент-
ный
komplika 9 сложный
kompoto 1 компот
kompreni 2 понимать
komputi 10 вычислять
komputilo 6 компьютер
komuna 9 общий
komunika 7 коммуника-
тивный
komuniki 7 сообщать
komunumo 12 община
koncentrigi 11 сосредота-
чиваться
koncerto 5 концерт
kondico 12 условие
konduto 10 поведение
konfesi 8 доверять
Kongolando 4 Конго
kongresejo 5 здание кон-
гресса
kongreso 5 конгресс
koni 4 быть знакомым
konkreta 10 конкретный
konscii 12 сознавать
konsideri 11 принимать во
внимание
konsisti 8 состоять (из)
konstante 6 постоянно
kontrau 1 против
kontribuo 10 вклад
kontrola 1 контрольный
korespondi 4 переписы-
ваться
кого 9 сердце
kosmetikajo 10 космети-
ческое средство
kosmonauto 1 космонавт
kosti 6 стоить
koverto 4 конверт
kovri 10 накрывать
kreado 4 творчество
kredi 6 верить
krei 12 творить
kroata 8 хорватский
Kroatio 8 Хорватия
krokodilo 4 крокодил
kruro 6 нога (вся)
kruta И крутой
ktp 7 и т. д.
kuiri 6 готовить пищу
kuiristo 9 повар
144
Язык эсперанто за один месяц
kulpo 8 вина
kulturo 10 культура
kun 4 с
kune 8 вместе
kunpreni 5 взять с собой
kunveno 5 собрание
kuraci 10 лечить
kuraga 7 смелый
kuri 4 бежать
kuriero 10 курьер
kurso 2 курс
Icurta 11 короткий
kutima 6 привычный
kusi 5 лежать
kvadrato 7 квадрат
xvankam 7 хотя
kvanto / количество;
квант
kvarono 6 четверть
kvaso 6 квас
L
1а 2 определенный ар-
тикль
laborejo 5 офис, рабочее
помещение
laborema 12 трудолюби-
вый
laboro 2 работа
Iago 3 озеро
lakto 1 молоко
lama б хромой
lampo/ лампа
lando 4 страна
larga 4 широкий
Iasi 9 оставлять
lasta 5 последний
lavi 8 мыть
1ай 8 в соответствии с, со-
гласно, по
laudi 9 хвалить
laildinde 11 похвально
latireato 1 лауреат
lauro 1 лавр
laute 7 громко
leciono / урок
leganto 11 читатель
legi 2 читать
legomo 9 овощ
lekcio 1 лекция
lemanto 2 ученик
lemejo 3 школа
lerni 2 учить(ся)
lemolibro 3 учебник
lerta 4 искусный, ловкий
letero 4 письмо
li 2 он
Па 2 его
Словарик
145
libero 9 свобода libro 2 книга ligno 10 древесина ligo 10 связь likvidi 11 уничтожать limo 12 граница lingvistiko 5 лингвистика lingvisto 2 лингвист lingvo 1 язык lito 9 кровать litovo 9 литовец litro 6 литр logiko 2 логика loko 2 место lokomotivo 8 локомотив Londono 7 Лондон longa 3 длинный logi 10 проживать ludi 3 играть ludilo 10 игрушка luksa 5 роскошный lundo понедельник luno 2 луна majo 1 май malarni 3 ненавидеть malamiko 3 враг malantaii 3 позади, за malantaiie 5 сзади malantatien 5 назад malbone 4 плохо maldekstra 8 левый maldilegentulo 10 без- дельник male 8 наоборот malfermi 6 открывать malforta 3 слабый malfrui 5 опаздывать malgaja 6 грустный malgranda 5 маленький malhela 10 темный malhelpi 7 мешать malico 12 злоба maljunulo 12 старик maljuna 3 старый (немо- лодой) mallonga 3 короткий malnecesa 11 ненужный
м malnova 3 старый (нено- вый)
magnetofono 8 магнито- фон mahometano 8 мусульма- нин malplej 7 наименее malpli 7 меньше malgoja 7 печальный malrapide 3 медленно
146
Язык эсперанто за один месяц
malriculo 12 бедняк
malsani 6 болеть
malsaga 7 глупый
malsata 5 больной
malvarma 4 холодный
malvarmumi 10 просту-
диться
manko II недостаток
mano 6 рука (кисть)
mangebla И съедобный
mangejo 5 столовая
mangi 1 есть (кушать)
manuskripto И рукопись
таро 12 карта
mardo 6 вторник
maristo 1 моряк
maro 6 море
marto 6 март
matenmangi 6 завтракать
mateno 5 утро
materialo 9 материал
maci 12 жевать
mediti 6 размышлять
mekanikisto 1 механик
mekaniko 1 механика
mem 7 сам
membro 4 член
memori 9 помнить
memstara 8 самостоятель-
ный
merkredo 6 среда
mesago 1 сообщение
meti 5 класть
metio 10 ремесло
metodo 7 метод
metro 6 метр
meza 6 средний
meznokto 6 полночь
mi 2 я
mil 2 тысяча
miliono 2 миллион
minuto 6 минута
miri 9 удивляться
mirinde И удивительно
misa 12 ошибочный
misinform! 72 дезинфор-
мировать
mistera 10 таинственный
moderne 1 современно
momenta 10 мгновение
monato 5 месяц
mondo 3 мир
monero 8 монета
mono 7 деньги
monto 8 гора
montri 4 показывать
monujo 10 кошелек
morgati 6 завтра
mortigi 11 убивать
morto И смерть
Словарик
147
moskvano 8 москвич nia 2 наш
Moskvo 2 Москва nigra 7 черный
motorciklo 10 мотоцикл nokto 5 ночь
movado 10 движение nomigi 2 называться
mosto 7 высочество nomo 6 имя
multe 5 много normale 3 нормально
muro 11 стена novajo 10 новость
muzeo 5 музей nova 3 новый
muzikisto 4 музыкант novembro 6 ноябрь
muziko 2 музыка novjara 12 новогодний
N novulo 12 новичок пи 10 ну nudelo 11 лапша
nacia 8 национальный numero 4 номер пип 2 сейчас
najbaro 9 сосед nuntempe 77 в наше время
nagi 9 плавать ne 2 не, нет
necesa 5 нужный, необхо- О
димый
nek...nek 8 ни...ни objekto 7 объект, предмет
nekredeble 11 невероятно obstina 12 упрямый
nenial 7 без причины odori 12 пахнуть
nenies 7 ничей oficejo 5 офис
neniu 7 никто oficisto 7 служащий
nepino 4 внучка ofte 8 часто
перге 6 непременно okaze de 12 по случаю
negero 8 снежинка okazi 5 происходить
nego 8 снег okcidento 1 запад
ni 2 мы oktobro 1 октябрь
148
Язык эсперанто за один месяц
okulaci 12 глазеть
okulo 10 глаз
okupi 12 занимать
okupigi 10 заниматься
ol 7 чем (только в срав-
нении)
oni 11 неопределенно-
личное местоимение
operacii 1 оперировать
opinio 8 мнение
oportune 8 удобно
ordinara 4 обыкновенный
ordo 8 порядок
orelo 10 ухо
organizajo 8 организация
organizi 1 организовывать
oriento 3 восток
originala 7 оригинальный
orkestro 1 оркестр
omami 10 украшать
omamo 7 узор
ovajo 10 яичница
ovo 10 яйцо
Р
pacifisto 2 пацифист
расо 9 мир
pacjo 11 папа
pafi 12 стрелять
pagi 11 платить
pagaro 9 сайт
pago 9 страница
pajlo 8 солома
pala 3 бледный
palaeo 1 дворец
рапего 8 крошка (хлеба)
paniko 10 паника
panjo 10 мама
рапо 7 хлеб
paralele 5 параллельно
parasuto 2 парашют
pardoni 1 прощать
Parizo 10 Париж
paroli 2 говорить
parto 8 часть
partopreni 5 принимать
участие
pasi 5 проходить
pasio 5 страсть
pasporto 12 паспорт
paso 12 шаг
pastisto 12 пастух
patrino 3 мать
patro 3 отец
pedagogo 3 педагог
pelmenoj 11 пельмени
pensi 4 думать
pensiulo 12 пенсионер
Словарик
149
pentri 4 рисовать (краска-
ми)
per 4 посредством
peranto 11 посредник
percepti 12 воспринимать
percii 5 терять
perfekte 6 отлично
persono 5 особа, личность
peti <9 просить
petroselo 11 петрушка
pilafo 11 плов
pilko 10 мяч
placo/ площадь
plado 11 блюдо
piano / план
placi 7 нравиться
plej 7 самый
plena 7 полный
plenum! 6 выполнять
plezuro 4 удовольствие
pli 7 более
pli-malpli " более-менее
plu 7 далее, более, больше
pluki 6 рвать (цветы)
pluvo 9 дождь
ро 10 по
роето / поэтическое
произведение
poeto 2 поэт
politiko 5 политика
polo 9 поляк
porno 6 яблоко
pomujo 10 яблоня
popolo 11 народ
populara / популярный
рог 6 для
pordego 7 ворота
pordeto 7 калитка
pordo 6 дверь
porti 8 носить
posedi8 обладать
post 5 после, через
poste 5 потом
postmorgafl 6 послезавтра
povi 2 мочь
poso 3 карман
postejo 5 почта (здание)
postelefono 3 мобильный
телефон
postkarto 4 почтовая
открытка
posto / почта
Prago 4 Прага
praktiko / практика
preciza 6 точный
prefer! 8 предпочитать
prefikso 8 приставка
premi 11 жать, давить
preni 4 брать
prepari 10 готовить
150
Язык эсперанто за один месяц
ргезкай 7 почти
prestigoY престиж
preta 7 готовый
preter 8 мимо
preteri 8 (проходить) ми-
мо
preterlasi 9 пропускать
prezenti 10 представлять
prezidanto 9 председатель
pri 3 о, об
pro 6 из-за, по причине
problemo 9 проблема
profesio 1 профессия
programo 1 программа
progresanto 10 продол-
жающий
progreso 1 прогресс
projekto 1 проект
prokrasti 7 отсрочить
proksima 8 близкий
proksimume 10 приблизи-
тельно
promeniY гулять
promesi 10 обещать
pronomo И местоимение
proponi 8 предлагать
ргорга 4 собственный
proverbo 7 пословица
provludo 9 репетиция
prudento 9 благоразумие
pruntedoni 12 давать в
долг
pruvi 3 доказывать
psikologio 1 психология
publiko 5 публика
рига 7 чистый
pusi 12 толкать
R
rando 12 край
rajti 4 иметь право
rakonti 3 рассказывать
rapide 1 быстро
raporti 12 докладывать
гага 10 редкий
rava 11 восхитительный
razi 8 брить
геа 8 обратный
rebrilo 8 отблеск
reciproke 11 взаимно
redoni 8 отдавать
redukti 9 уменьшать
гее 8 снова
гееп 8 назад
regali 11 угощать
regule 3 регулярно
regulo 12 правило
relegi 8 перечитывать
Словарик
151
religio 8 религия
rememori 12 вспоминать
renkonti 5 встречать
renkontigi 6 встречаться
rego 7 король
resanigi 9 выздоравливать
reskribi 8 переписывать
respondeco /Ответствен-
ность
respondo 2 ответ
respubliko 1 республика
resti 7 оставаться
reto 9 сеть
retumi 8 переворачивать,
вращать
reveni 8 возвращаться
revi 6 мечтать
revuo 3 журнал
ricevi 4 получать
rido 2 смех
rigardi б смотреть .
rigardo 10 взгляд
rilato 9 отношение
rimarki 7 замечать
ripeti 7 повторять
ripozi 5 отдыхать
rivero 2 река
rica 3 богатый
riculo 12 богач
robo 8 платье
rolludo 8 ролевая игра
rolo 10 роль
romano 8 романцы
romano 1 роман
rondo 11 круг
rozo 4 роза
ruga 2 красный
rublo 4 рубль
rusa 2 русский
rusia2 российский
Rusio 5 Россия
rutina 12 обычный,
рутинный
ruza 7 хитрый
S
sabato 6 суббота
sablero 8 песчинка
sablo 8 песок
sako 5 сумка
salato 1 салат
salono 5 салон
salti 5 прыгать
saluto 1 привет
sama 2 тот же (самый)
same 7 так же
samideano 4 единомыш-
ленник
152
Язык эсперанто за один месяц
samklasano 8 однокласс-
ник
samkursano 11 однокурс-
ник
samlandano 8 земляк
samovao 8 самовар
sano 5 здоровье
saga 3 умный
Sarajevo 8 Сараево
sata 3 сытый
scienco 2 наука
scii 3 знать
scipovi 4 уметь
se 6 если
sed 1 но
seka 9 сухой
sekretarii 1 секретарство-
вать
sekvi 3 следовать
semajnfino 6 конец недели
semajno 5 неделя
seminario 12 семинар
sen 7 без
senco 8 смысл
sendajo 10 посылка
sendi 4 посылать
sensenca 8 бессмыслен-
ный
sento 11 чувство
septembro 6 сентябрь
serioza / серьезный
servo 12 служба
si 8 если
sidi 4 сидеть
signalo 1 сигнал
signifi 9 значить
silento 10 тишина
simbolo 2 символ
simili 10 походить
simio 12 обезьяна
simpatii 6 симпатизиро-
вать
simpla 1 простой
simpleco 10 простота
sinjoro 1 господин
sinteno 8 поведение
sistemo 3 система
situacio 7 ситуация
situi 3 располагаться
skandalo / скандал
skarlataf 11 алый
skatolo 8 коробка,
шкатулка
skemo 1 схема
skii 2 кататься на лыжах
skizo 10 набросок
skribajo 10 записка
skribi 3 писать
skribilo 10 ручка
slava 8 славянский
Словарик
153
socio 5 общество
soifo 11 жажда
sola 9 единственный,
одинокий
solvi 9 решать
somero бЛето
soni 7 звучать
songo 11 сон (сновиде-
ние)
speciale 1 особенно, спе-
сиально
speco 10 сорт
spekti 6 смотреть (зрели-
ще)
sperta 7 опытный
sportejo 5 спортзал
sporto 1 спорт
spuro 7 след
stacidomo 10 вокзал
stari 4 стоять
statistiko 1 статистика
stelo 2 звезда
stilo 3 стиль
stranga 8 странный
stulta 12 глупый
stultulo 12 дурак
subite 9 неожиданно
sudo 5 юг
sufero 5 страдание
sufikso 8 суффикс
sufice 8 достаточно
sukceso 1 успех
sukelpremilo 11 соковы-
жималка
sukero 11 сахар
suko 11 сок
suno 2 солнце
super 8 над
superflua 9 лишний
superi 8 превосходить
supo 4 суп
supujo 11 супница
sur 4 на (поверхности,
сверху)
surmeti 8 надеть
surprizo 4 сюрприз
suspekti 6 подозревать
svati 7 сватать
svelta 7 стройный
S
safaro 8 отара
§afo 8 овца
sajni 8 казаться
sakistino шахматистка
sakludi 3 играть в шахма-
ты
sanco 4 шанс
154
Язык эсперанто за один месяц
sati 4 высоко ценить, лю-
бить, нравиться
serci 8 шутить
si 2 она
sia 2 ее
siri 10 рвать
slosi 10 запирать
slosilo 10 ключ
smirajo 10 мазь
smiri 10 мазать
sranko 7 шкаф
stata 2 государственный
stofo 7 ткань
suoj 8 туфли
suti 10 сыпать
Т
tablo 1 стол
tagmangi 5 обедать
tago 1 день
tagordo 10 распорядок дня
talenta 4 талантливый
tamen 7 однако
tagika 4 таджикский
tasko 11 задание, задача
tatlgi 7 подходить
teatro 1 театр
teksilo 7 ткацкий станок
teksto 4 текст
telefono 1 телефон
telegrafo 6 телеграф
televidilo 6 телевизор
temo 1 тема
tempo 6 время
tendaro 8 лагерь
tendo 8 палатка
teni 4 держать
tenisi 3 играть в теннис
teo 6 чай
tia 3 такой
tial 10 так
tiam 5 тогда
tie 5 там
tie ci (ci tie) 7 здесь
tien 5 туда
timema 12 боязливый
timi 9 бояться
tio ci (ci tio) 7 это
tio 3 to
tiri 11 тянуть
tiu ci (ci tiu) 7 этот
tiu 3 тот
Tokio 4 Токио
toleri 12 терпеть
tondi 10 резать (бумагу)
tondilo 10 ножницы
tondro 8 гром
tono 4 тон
Словарик
155
torto 11 торт
tra 11 сквозь, через
tradicia 8 традиционный
traduki 8 переводить
trajno 5 поезд
traktoro2 трактор
tramo 4 трамвай
trankvile 9 спокойно
transdoni 6 передавать
tranci 10 резать (хлеб)
trancilo 10 нож
travidebla 11 прозрачный
tre 2 очень
trejnado 10 тренинг
trikajo 10 вязаная вещь
triki 10 вязать
trikolora 2 трехцветный
trinkajo 10 напиток
trinki 4 пить
trio 2 тройка
trompanto 7 обманщик
trovi 4 находить
tuj 6 сейчас же (сразу
же)
turmenti 6 мучить
tumo 8 поворот
tuso 11 кашель
tuta 4 весь, целый
tusi 7 трогать
T-cemizo 10 футболка
и
ujo 10 вместилище, сосуд
universala I универсаль-
ный, всемирный
unu / один
unue 2 во-первых
unueco 10 единство
urbo 1 город
usona 4 американский (из
США)
utile 2 полезно
utopia 1 утопический
uzi 1 использовать
uzino 4 завод
V
vagonaro 8 состав, поезд
vagono 8 вагон
varme 3 тепло
Varsovio 9 Варшава
vasta 12 обширный,
широкий
vazaro 11 посуда
veki 9 будить
vendejo 5 магазин
vendi 5 продавать
vendredeo 6 пятница
156
Язык эсперанто ю один месяц
veni 4 приходить, прибы-
вать
venki 3 побеждать
vento 11 ветер
verbo 8 глагол
verdajo /1 зелень
verda 2 зеленый
verdire // честно говоря
vere 2 действительно
verko 8 сочинение
vermicelo 4 вермишель
versajo 12 стихотворение
verso 12 стих
versajne 5 вероятно
vertikale 2 вертикально
vespermangi 6 ужинать
vespero 5 вечер
vesto 8 одежда
vetero 5 погода
veturi 5 ехагь
vi 2 ты, вы
via 2 твой, ваш
viando 10 мясо
vidi 4 видеть
vigle 12 оживленно
vilago 12 деревня
vinberoj // виноград
vintro 6 зима
violono 4 скрипка
virinoJ женщина
viro 3 мужчина
vestiblo 12 вестибюль
vitro 4 стекло
vivo 6 жизнь
vizago 12 лицо
vizitanto 11 посетитель
viziti 5 посещать
Vjetnamio И Вьетнам
vjetnamo 11 вьетнамец
vojagi 6 путешествовать
vojo 5 путь, дорога
voko 11 зов
voli 3 хотеть, желать
volonte 7 охотно
vortaro 8 словарь
vortelemento 10 часть
I слова
vorto " слово
voedoni 10 ю тоеовать
voco /голос
! vulpo-Улиса
Z
zipo 10 молния
zipumi 10 застегивать
молнию
zorgo 6 забота
Учебное издание
Гончарова Ирина Германовна
ЯЗЫК ЭСПЕРАНТО ЗА ОДИН МЕСЯЦ
Самоучитель разговорного языка
Корректор Т. И. Лошкарева
Верстка Г. В. Ревцова
«Восток - Запад»
Тел./факс: (495) 101-36-29
Для корреспонденции: 127106, Москва, а/я 12
E-mail: info@muravei.ru
Интернет: www.muravei.ru
Общероссийский классификатор продукции
ОК-005-93, том 2; 953005 —литература учебная
Подписано в печать 10.03.06. Формат 70x100/32.
Усл. печ, л. 6,5. Тираж 2 000 экз. Заказ № 6610.
ООО «Издательство АСТ»
170000, Россия, г. Тверь, пр. Чайковского, д. 19А, оф. 214
Наши электронные адреса:
WWW.AST.RU E-mail: astpub@aha.ru
ООО «Восток — Запад»
129085, г. Москва, Звездный бульвар, 21, стр. 1
Отпечатано с готовых диапозитивов
в ООО «Типография ИПО профсоюзов Профиздагг»
109044, Москва, Крутицкий вал, 18
«Восток - Запад»
ВЫШЛИ В СВЕТ
ЭЛЕМЕНТАРНАЯ ГРАММАТИКА
ЯЗЫКА ЭСПЕРАНТО
В пособии приводятся начальные сведения о грамматическом
строе языка эсперанто. Несмотря на небольшой объем, предлагаемая в
систематизированном виде информация является достаточной основой
для осмысленного построения фраз и понимания речи собеседника.
Пособием можно пользоваться как самостоятельно, так и в ком-
бинации с самоучителем разговорного языка эсперанто из серии
«Реальные самоучители иностранных языков».
СТРАНА ЭСПЕРАНТИЯ:
КАРМАННАЯ ЭНЦИКЛОПЕДИЯ
Такой страны, в которой говорили бы на языке эсперанто, на
картах мира вы не найдете. Но в то же время такая страна есть, в ней
живут и по ней путешествуют тысячи людей. И неважно (или на са-
мом деле как раз важно!), что рассеяны жители этой страны по всему
свету: страна с таким населением заслуживает того, чтобы о ней зна-
ли, чтобы о ней можно было прочитать в путеводителе и, в конце
концов, чтобы туда действительно можно было бы съездить.
Будем надеяться, что эта книга поможет вам узнать достаточно
об этой стране, и вам захочется ее посетить.
500 САМЫХ ВАЖНЫХ СЛОВ
ЯЗЫКА ЭСПЕРАНТО
СПЕЦИАЛИЗИРОВАННОЕ
ЛИНГВИСТИЧЕСКОЕ ИЗДАТЕЛЬСТВО
«ВОСТОК-ЗАПАД»
ПРЕДЛАГАЕТ ЛИТЕРАТУРУ
ДЛЯ ИЗУЧАЮЩИХ
английский, арабский, вьетнамский, иврит,
испанский, итальянский,китайский,
корейский, монгольский, немецкий,
норвежский, польский, хинди,
персидский, сербохорватский,
турецкий, украинский, французский,
японский и другие языки.
Подготовка изданий осуществляется
в сотрудничестве с МГУ им. М. В. Ломоносова.
МГИМО, СПбГУ, ДВГУ,
лингвистическими университетами Москвы,
Нижнего Новгорода. Иркутска, Пятигорска,
а также со многими другими вузами России.
С НАШИМИ ИЗДАНИЯМИ
МОЖНО ОЗНАКОМИТЬСЯ НА САЙТЕ
www.muravei.ru.
* * *
ПРИГЛАШАЕМ К СОТРУДНИЧЕСТВУ
АВТОРОВ
info@muravei .ru
(495) 101-3629
Дорогие друзья!
В нашем издательстве действует система «Кни-
га — почтой». Мы высылаем литературу нало-
женным платежом в любой регион РФ, а также
по предоплате в страны СНГ.
Заявки на получение литературы принимаются:
по телефону (495)101-36-29
по эл. почте knigi@muravei.ru
Если вы имеете доступ в Интернет, го на нашем
сайге
www .muravei.ru
вы найдете свежий прайс-лис г и у .лобную фор-
му заявки на получение литературы.
ЖДЕМ ВАШИХ ЗАЯВОК!
5аТ|аД
Реальные самоучители
иностранных языков
Главное при изучении языка в ограни-
ченном объеме (если все-таки ставить цель
научиться говорить и понимать сказан-
ное) — не знакомство с реалиями жизни в
стране изучаемого языка и не набор лек-
сики с учетом современных тенденций ее
использования и развития, а осознание
особенностей и логики грамматического
строя языка. Остальное приложится.
На следующем этапе изучения языка,
когда станет ясно, на какой фундамент
будут ложиться новые знания, можно уде-
лить больше внимания освоению лекси-
ки и ознакомлению с современными реа-
лиями жизни в стране изучаемого языка.
Именно с учетом этого основополагаю-
щего правила построены пособия из се-
рии «Реальные самоучители иностоан-
ных языков». И пусть
стота предлагаемого
слов. Главное — вы у
строения фраз и даж<
словарном запасе см
с собеседником.
<UOZON
интернет магазин
11111ИМ11ИИ
9371236
www.ozon.ru
ISBN 5-17-038546-3
Hlllll
9 UzeSITO^eSAei11