Słowniczek ortograficzny z zasadami pisowni - Jodłowski St., Taszycki W.

Автор: Jodłowski St. Taszycki W.
Теги: gramatyka pisownia język polski słownik
Год: 1960
Похожие
O doskonałości
Galicja w powstaniu styczniowym. Галиция в восстании 1863 года. Документы и материалы
Gramatyka oseyiska
1900 tygodnik ilustrowany duży art o szpital praskim + zdjęcia
Текст
                    osadami
PISOWNI
a
n::n:x: -;;
V — V
ST. JODŁOWSKI i W. TASZYCKI
SŁOWNICZEK
ORTOGRAFICZNY
Z ZASADAMI PISOWNI
DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ
PAŃSTWOWE ZA
WARSZAWA 19 60
KŁADY WYDAWNICTW
SZKOLNYCH


s
1RLSA sTOPNIHUlGZ
Zatwierdzono do użytku szkolnego jako Książkę pomocniczą dla
oiz»rvcb klas szkoły podstawowej pismem Ministerstwa Oświaty
z dma 15. II. 1950 nr Oc-70/50
Aprobata aestał. przedłużona pismem Ministerstwa Oświaty
ar PO3 — 1142/58 z dnia 15. V. 1958 r. do odwołania
Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych — Warszawa 1960
Wydanie 'eder.aste	Oddano do składania 1. VII. 59 r.
Nakład 560 000 +• 140 rgz.	Podpis, do druku 31.X. 1959 r. 
Arkuar~druk 10,25 wyd. 9.21 IDruk. ukończ, w styczniu 1960
ĆĆd> zł 8 — w plaanku z* ;2,-Zam. nr 1782/59 — F-9_____
Pap truk. nr «at. k. V. 70 g 63 cm i Fnbr Pap, we Włocławku
Zakłady Graficzne im. M. Kasprzaka w Poznaniu 2646/VIF59
Objaśnienia o układzie słowniczka
Alfabet czyli abecadło
Kolejność liter w alfabecie jest następująca: a, ą, b, c, ć, d, e, ę, f,
g, h, i, j, k, 1, ł, m, n, ń, o, ó, p, r, s, ś, t, u, v, w, x, y, z, ź, ż.
Układ alfabetyczny wyrazów
Wyrazy są ułożone w słowniczku według alfabetu. A więc najpierw
są podane wszystkie wyrazy zaczynające się na a: abażur, abecadło,
Abisynia itd. (na ą wyrazy polskie się nie zaczynają), potem wszystkie
wyrazy zaczynające się na b: babka, babunia, baczność itd., następnie
wszystkie zaczynające się na c itd.
Ponieważ jednak na każdą Literę zaczyna się bardzo dużo wyrazów',
wyrazy zaczynające się na te samą literę są ułożone znowu według alfa-
betycznej kolejności drugich liter, a więc najpierw: abażur, abecadło,
Abisynia..., potem: ach, potem: adiutant, administracja, admirał...,
następnie aeroplan itd.
Ale także na te same dwie litery zaczyna się wiele wyrazów, więc
wszystkie wyrazy zaczynające się na te same dwie początkowe litery są
ułożone znowu alfabetycznie według trzeciej litery, np.: Arab,
architekt, areszt, arfa, arkusz, armia, arsenał, artyleria.
Na te same trzy litery też się zaczyna po kilka wyrazów7, więc te wy-
razy znowu są ułożone według czwartej litery, np.: Albania, albo,
album.
Następnie wyrazy mające cztery litery początkowe jednakie są uło-
żone według piątej litery, mające pięć początkowych liter jednakich
są ułożone według szóstej litery itd.
< u

Obf.n.Hi iva n uktidru \ łownie ka
()l>i iśiiic nia o układzie downi'zka
Jak znaleźć właściwy wyraz
Jesr kilka głosek. które w piśmie oznacza się dwojako. Np. głoskę u
oznacza się w piśmie przez u lub przez ó; głoskę ż oznacza się przez ~
lub rs.
lakże wiele wyrazów pisze się inaczej, niż się je wymawia. Np.
wymawia się: t'pa>c, a pisze się:	wymawia się: ssypywać, a pisze
się:	wymawia się: tromba, a pisze się: trąba.'
Jeśli więc ktoś me znajdzie szukanego wyrazu pod jedną literą, może
go znależi pod mną. Mianowicie jeśli brak jakiegoś wyrazu pod literą
podaną tu w słupku 1., należy go szukać pod literą podaną w tej samej
*	~ słupku 3. są podane przykłady takich wyrazów.
linijce w słupku 2.
eh w
prz
trz
ósmy, trójka
rzodkiew, orzech
herbata, bohater
cwałem
chwytać, zuchwały
czwartek, poczwarka
ćwiczyć
kwiat
swój
twój, bitwa
krzak
przód, wieprz
trzask, patrzę
wpisać, ławka
zsunąć
ścisnąć
sczesać, sczernieć
trzcina
spalić
zdziczeć, zdziwienie, rozdział
generał, legenda
giermek, cyngiel
kelner
on,
en,
om
cm
on — ą
om — ą
en — ę
em — c
konstytucja, komfort
pensja, temperatura
kąt, pączek
rąbać, ząbki
grzęda, błędy
zęby, tępy
Objaśnienie znaków
Znak ; (średnik) oddziela w słowniczku formy liczby mnogiej od
form liczby pojedynczej.
/ znaczy, że dany wyraz w oznaczone; części wolno podzielić tylko
w miejscu tego znaku.
a. = albo,
Wyrazy podane w nawiasach i poprzedzone dwukropkiem, np.:
( : morski), stanowią wytłumaczenie pisowni wyrazów podanych przed
nawiasem
przez rz).
wyraz morski stanowi wytłumaczenie pisowni wyrazu morze
Agnieszka, Agnieszce
agrafka; tych a gra lek
agresja, agresii
agrot, agrestu, w agreście
aha!
•duiarr.. o adiutancie; adiutanci
•dnumstracja, administracji
adoun ttnrtor; administratorzy
a, administrator o wie
admirał „ admirałowie
aditK adresu; adresy
adresowa,. adresu*ę
adrurydu, Morze Adriatyckie
Adriatyk, Adnaryku
aeroplan, zer-, ..nu; aeroplany
af <z. afisza; afize, tych afiszów
a. afiszy
Afryka, w Afryce
afrykański
akacja, akacji; tych akacji
(akacyj)
akademia, akademii, tych
akademii (akademii)
Akademia Sztuk Pięknych, Pol-
ska Akademia Nauk
akcent, akcentu, o akcencie;
akcenty
akcentować, akcentuję
akompaniament, akompania-
mentu, przy akompaniamen-
cie
akompaniować, akompaniuję
akrobata; akrobad
akt, aktu, w akcie; te akty,
tych aktów («• części drama-
tu) oraz: te akta, tych akt
a. aktów (*= papiery urzęd.)
aktor; aktorzy
akumulator, akumulatora
akurat a. akurarnie
akustyka, akustyce
akwarium; akwaria, tych
akwariów
agitacja, agitacji
agitator, agitatorzy
al irm, alarmu
Albania, Albanii


Albańczyk, Albańczycy
albański
albo, albo by
albowiem
album, albumu; albumy, tych
albumów
aruHabeia, analfabety; analfabeci,
tych analfabetów
anarchia, anarchii
andrut, anJrula
Andrzej a. Jędrzej (Jędrek
anegdota, ancgduoc, tycn anegdot
ale, alebv
aleja, alei, aleję; te aleje, tych
alei
Aleksander, o Aleksandrze
alfabet, alfabetu
algebra, algebrze
alkohoi, alkoholu
alpaka, alpaki
alpejski
Alpy, Alp
aluminiowy
anemia, anemii
angielski
Anglia, Anglii
Anglik; Anglicy
ani, ani razu
ankieta; tych ank-ct
An/na, Ad ny, Ad me
antena; tych anten
Antoni, Antoniego, z Antonim
antyfaszystowski
antykwarma, antykwami
aluminium
ałun, ałunu
amator; amatorzy
ambasador, o ambasadorze; am-
basadorowie
ambicja, ambicji
ambulans, ambulansu, w ambu-
lansie; ambulanse
ambulatorium; ambulatoria, tych
ambulatoriów
Ameryka, w Ameryce
Ameryka Północna
Amerykanin, Amerykanina; Ame-
rykanie, tych Amerykanów
amerykański
amnestia, amnestii
amoniak, amoniaku
amputacja, amputacji
amputować, amputuję
amuruga, amunicji
uparat, aparatu; apararv
Apeniny, Apenin
apeniński, Pół wysep ApcnnSki
apetyt, apetytu
aprowizacja, aprowizacji
apteka; tych aptek
/krab; Arabowie a. .Arabi
Arabia. Arabu
arabski
archipelag, archipelagu
architekt, architekta, architekto-
wi; architekci, tych architek-
tów
archiwum; archiwa, tych archi-
wów
arcydzieło
areszt, aresztu, w areszcie
argument, argumentu, w argumen-
cie; argumenty
8
arkusz — balia
balijka — bezklasowy
arkusz, arkusza; te arkusze, tych
arkuszy
armata
armia, armii; tych armii (armij)
Armia Czerwona, Armia Ra-
dziecka
arsenał, arsenału; arsenały
artyleria, artylerii
artyleryjski
artylerzysta, artylerzysty;
artylerzyści, tych artylerzy-
stów
artysta, artysty; artyści, tych ar-
tystów
artystka, artystce; tych artystek
arytmetyczny
arytmetyka, arytmetyce
asfalt, asfaltu, na asfalcie
asygnata, w asygnacie
atak, ataku; ataki, tych ataków
atakować, atakuję
atlantycki, Ocean Atlantycki
atlas, atlasu
atleta, atlety; atleci, tych atletów
atmosfera, atmosferze; tych atmo-
sfer
atmosferyczny
atom, atomu
atrament, atramentu, w atramen-
cie; atramenty
audycja, audycji; tych audycji
(audycyj)
Australia, Australii
australijski
Austria, Austrii
austriacki
Austriak; Austriacy
autobus, autobusu
automat, automatu
automobil, automobilu; tych au-
tomobili a. automobilów
autonomia, autonomii
autor, o autorze; autorzy a. auto-
rowie
autostrada, autostradzie
awantura, awanturze
Azja, Azji
azjatycki
aź, aż/by, ażeby
ażurowy
babka, babce; tych babek
babunia, babuni
baczność, baczności — baczność!
bać się, boję się, boimy się,
bój się, bał się, bali się
bagaż, bagażu; bagaże, tych ba-
gaży
bagażowy
bagnet, bagnetu
bakalie, tych bakalii
bakcyl, bakcyla; bakcyle, tych
bakcyli
bakelit, bakelitu
bakteria, bakterii; tych bakterii
(bakteryj)
balet, baletu
balia, balii; tych balii (balij)
balijka; tych balijek
balkon, balkonu
bal/lada; tych bal/lad
balon, balonu
balustrada; tych balustrad
Bałkany, Bałkanów
bałkański, Pół wysep Bałkański
bałtycki (np. śledź bałtycki),
Morze Bałtyckie
Bałtyk, Bałtyku
bałwan (posąg), bałwana
bałwan (fala), bałwanu
bambus, bambusa
bandaż, bandażu; bandaże,
tych bandaży
bandażować, bandażuję
bania, bani; banie, tych bań
bank, banku, Narodowy Bank
Polski
banknot, banknotu
bankructwo; tych bankructw
bańka, bańce; tych baniek
barbarzyńca; ci barbarzyńcy
bardzo, bardziej
bariera, przy barierze
barometr, barometru, w barome-
trze
barszcz, barszczu
Bartłomiej
barykada, na barykadzie
barykadować, barykaduję
basen, basenu
baszta, baszcie; tych baszt
Baśka, Baśce (imię)
baśń, baśni; te baśnie, tych baśni
batalion, batalionu
bateria, bateru; tych baterii
(bateryjj '

batog, batoga
Batory, Batorego, z Batorym
bawełniany
bawić się, bawię się, bawimy
się
bawół, bawołu
bazia, bazi; bazie, tych baź
baźka, baźce; tych baziek
(= bazia)
bażant, bażanta, o bażancie
bądź, bądźcie
bąk, bąka
beczka, beczce; tych beczek
beczułka, beczułce; tych beczu-
łek
bednarz; bednarze, tych bednarzy
(: bednarstwo)
bekon, bekonu
Belgia, Belgii
Belgijczyk; Belgijczycy
belgijski
benzyna
berek, berka
beret, beretu
Beskid, Beskidu
beton, betonu
betoniarka
bez, bzu; bzy
bez (czegoś), np. bez wody
bez/bron/ny
bez/celowy
bez/czelny
bez/czyn/ny
beze mme
bez/kamy
bez/klas o wy

bęben, bębna; bębny
bębnić, bębnię, bębnimy
błąd, błędu, w błędzie; błędy
błądzić, błądzę, błądzimy
błędny
błękit, błękitu
błękitny
błonie, błonia; tych błoń
błotniarka
błyskać się, błyska się
błyskawica; błyskawice
błysnąć, błysnął, błysnęła
błyszczeć, błyszczy, błyszczał
biedronka, biedronce; tych bie-
dronek
bieg, biegu	. ,
biegun, bieguna
bieleć, bieleje, bielał
bielić, bieli, bielił
bielizna, w bieliźnie
bieluchny, bielutki
bieżący
bieżnia, bieżni
bilans bilansu, w bilansie; bilanse
bilet, biletu; bilety
biodro, w biodrze; tych bioder
Biskupin, Biskupina, w Biskupinie
bitwa; tych bitew
biurko; tych biurek
ból, bólu a. bólu; bóle a. bolę
tych bólów a. bólów
bór, boru, w borze; bory
bóść, bodzie, bódł, bodła
blacharz; blacharze, tych blacha-
rzy (: blacharstwo)
bladnąć a. blednąc, bladł a. bladną!
bladła
blado, bladziei a. bledziej
bladoniebieski
blady, bledszy, bladzi, bledsi
blankiet, blankietu
blaszany
bledziutki
bliski, bliższy; bliscy, bliżsi
blisko, bliżej
blizna, bliźnie; tych blizn
bliźni, bliźniego, z bliźnim
bliźnięta, bliźniąt
blond (meodm.)
blondyn; blondyni
bluza; tych bluz
bluzka, bluzce; tych bluzek
bez liku
bez/mvślnv
bez/pieczeńsrwo
bezpieczny
bez/płatny
bez/rolny
bez-sen/ny
bez'snnv
bez/skuteczny
bez/stron/ny
bez u/stanku
bez/użyteczny
bez wątpienia
bez wyjątku
Biała, Białej, w Białej
białko
biało-czerwony
*
Białorusin, Białorusina
białoruski
Białoruś, na Białorusi
białowieski (np. żubr białowieski),
Puszcza Białowieska
Białowieża, Białowieży
biały, bielszy
biblioteka, w bibliotece
bibliotekarz; bibliotekarze, tych
bibliotekarzy (: bibliotekarka)
bibuła; tych bibuł
biec, biegnę, biegniemy, biegł,
biegli
bieda; tych bied
biedactwo; tych biedactw
błąd — brusznica
bochenek, bochenka
Bogdan, rzadziej: Bohdan
bohater; bohaterowie a. boha-
terzy
bohaterski
boisko; tych boisk
bojkot, bojkotu
bojówka
boks, boksu
bokser; bokserzy
Bole/slaw Śmiały
bolszewicki
bolszewik; bolszewicy
bomba; tych bomb
bombardier; bombardierzy
bombonierka
bombowiec, bombowca;
bombowce, tych bombowców
borówka, borówce; tych borówek
borsuk
Boty Tucholskie
bowiem
bób, bobu
bóbr, bobra, o bobrze; bobry
bój, boju; boje, bojów
brać, biorę, bierzemy, bierz
brakoróbsrwo
bransoletka, bransoletce; tych
bransoletek
brat; bracia, tych braci
bratni, bratniego
bratowa, bratowej, tę bratową
brąz, brązu
brązowy
brezent, brezentu, w brezencie
brnąć, brnął, brnęła
broda; tych bród
bronić, bronię, bronimy, broń
bronować, bronuję
broszka, broszce; tych broszek
broszura, w broszurze
bród, brodu; tych brodów
bródka, bródce (: broda)
bróg, brogu; tych brogów
brud, brudu; tych brudów
brudny, brudniejszy
brudzić, brudzę, brudzimy
bruk, bruku; tych bruków
brukać, brukam
brukarz; brukarze, tych
brukarzy
brukiew, tej brukwi
brukować, brukuję
brulion, brulionu
brunatny
brunet; bruneci
brusznica; te brusznice, tych
brusznic
Li	-
19	•	brutalny —
brutalnv
brut’to. brut/ta, w brutcie
bruzda, bruździe; tych bruzd
bruździć, brużdżę, bruździmy
bryt!aa na; tych brytfann
brzask, brzasku
brzdeK
brzegi, brzegu
brzezina
brzeżek, brzeżka (: brzeg)
brzęczeć, brzęczy, brzęczał
brzęk, brzęku
brzmieć, brzmi, brzmi ał
brzoskwinia, brzoskwini; brzos-
kwinie, tych brzoskwiń
brzoza, brzozie; tych brzóz
brzózka, brzózce; tych brzózek
brzuch, brzucha
brzydki, brzydszy
brzydko, brzydziej
brzytwa, brzytwy; tych brzytw
a. brzytew
buchnąć, buchnął, buchnęła
bucik, bucika
buda, budzie; tych bud
budka, budce; tych budek
budować, buduję
budulec, budulca
budynek, budynku
budzić, budzę, budzimy, budź
budzik, budzika
budżet, budżetu
bukiet, bukietu
bukszpan, bukszpanu
buldog, buldoga
bulgotać, bulgocze a. bulgoce
bulion, bulionu
bulwa; tych bulw
buianv (koń)
Bułgar; Bułgarzy, tych Bułgarów
Bułgaria, Bułgarii
bułgarski
bułka, bułce; tych bułek
bunt, buntu, w buncie; bunty,
tych buntów
buntować, buntuję
burak, buraka
bursa; tych burs
bursztyn, bursztynu
bury
burza, burzy; burze, tych burz
burzyć, burzę, burzymy
burżuazja, burżuazji
burżuj; burżuje, tych burżujów
busola, busoli; busole, tych bu-
soli
but, buta
butelka, butelce; tych butelek
buzia, buzi; te buzie, tych buź
bydgoski
Bydgoszcz, Bydgoszczy
bydlęcy
bydło
byle co, byle gdzie, byle jak,
bufet, bufetu
bufiasty
Bug, Bugu (rzeka)
bujny, bujniejszy
buk (drzewo), buka
byle jaki, byle kto
bylina; tych bylin
bynaj/mniej
bystro, bystrzej
bystry, bystrzejszy
c
calutki
całkiem
całodzien/ny
całoroczny
całować, całuję
capstrzyk, capstrzyku
cd. (= ciąg dalszy)
cdn. (= ciąg dalszy nastąpi)
cebrzyk, cebrzyka (: cebra)
cebula, cebuli; cebule, tych
cebul
cech, cechu
Cecora, Cecorze
cegielnia, cegielni; cegielnie,
tych cegielni a. cegielń
ceglany
cegła, cegle; tych cegieł
celować, celuję
Celsjusz, Celsjusza
celuloid, celuloidu
cembrowina a, cembrzyna
cement, cementu, w cemencie
cena
centralne o/grzewanie
centryfuga; tych centryfug
centymetr, centymetra, w cen-
calutki
chleptać	13
cewka, cewce; tych cewek
cętka, cętce; tych cętek
cętkowany
cha! cha! cha!
chaber, chabra a. chabru
chałat, chalata
chałupa; tych chałup
chałwa
chan; chanowie
chaos, chaosu
charakter, charakteru, o cha-
rakterze
charakterystyczny
chart (pies), charta
chata, chacie; tych chat
chatka, chatce; tych chatek
chcieć, chcę, chcemy
chciwy, chciwszy
chemia, chemii
chęć, chęci; tych chęci
chętny, chętniejszy
chichotać, chichoczę a. chichocę
a. chichotam
chinina, w chininie
Chinka, Chince; tych Chinek
Chiny, Chin, w Chinach
Chińczyk; Chińczycy
chiński
tymetrze (skr.: cm)
cenzura, cenzurze; tych cenzur
cepy, cepów
cerata, ceracie; tych cerat
cerować, ceruję
cesarz; cesarze, tych cesarzy
(: cesarstwo, cesarski)
cetnar, cetnara, w cctnarze
chirurg; chirurgowie a. chirur-
dzy
chleb, chleba
chlew, chlewa a. chlewu
chluba
chlubić się, chlubię się, chlu-
bimy się
chłeptać, chłepcze a. chłepce
— chwast
chwiać — co sił
_ -- f t p • • •• • 1 w « I •• ••

14	chłodny
w
chłodny, chłodniejszy
chłodzić, chłodzę, chłodzimy
chłop; chłopi, tych chłopów
chłopiec; chłopcy, tych chłop-
ców
chłód, chłodu
chmiel, chmielu
Chmielnicki, z Chmielnickim
chmura, chmurze; tych
chmur
chmurzyć się, chmurzy się
chochla, chochli; chochle, tych
chochel
chochoł, chochoła
chociaż a. choć
chociaż/by a. choć/by
Chocim, pod Chocimiem
choć a. chociaż
choć/by a. chociaż/by
chodnik, chodnika
chodzić, chodzę, chodzimy
choina, choinie
choinka, choince; tych choinek
cholera, cholerze
cholewa tych cholew
cholewka, cholewce; tych
cholewek
chomąto; tych chomąt
chomik, chomika
Chopin a. Szopen
chorągiew, chorągwi; chorągwie,
tych chorągwi
chorągiewka, chorągiewce; tych
chorągiewek
chorąży, chorążego, chorążym;
chorążowie, tych chorążych
(: chorągiew)
choroba; tych chorób
chorować, choruję
chorwacki
Chorwat; Chorwaci
chować, chowam
chód, chodu
chór, chóru, na chórze
chów, chowu
chrabąszcz; chrabąszcze, tych
chrabąszczy
Chrobry
chroniczny
chronić, chronię, chronimy,
chroń
chropawy
chrust, chrustu, w chruście
chrypka, chrypce
chryzantema, chryzantemy a. chry-
zantem, chryzantema
chrzan, chrzanu
chrzanowski
Chrzanów, Chrzanowa
chrząkać, chrząkam
chrząstka, chrząstce; tych chrzą-
stek
chrząszcz; chrząszcze, tych chrzą-
szczy
chrząszczyk, chrząszczyka
chrześcijanin, chrześcijanina;
chrześcijanie, tych chrześci-
jan
chuchać, chucham
chudy, chudszy
chusteczka, chusteczce; tych chu-
steczek
chustka, chustce; tych chustek
chwalić, chwalę, chwalimy
chwała, w chwale
chwast, chwastu, w chwaście
chwiać, chwieję, chwiał
chwila, chwili; chwile, tych
chwil
chwycić, chwycę, chwycimy
chyba, chybaby
chylić się, chylę się, chylimy się
chytry, chytrzejszy
chytrze a. chytro, chytrzej
chyżo, chyżej
chyży
ciało, w ciele; tych ciał
ciałopalne cmentarzysko, ale: cało-
palna ofiara
ciastko; tych ciastek
ciasto, w cieście; tych ciast
ciąć, tnę, tmemy, ciął, cięła
ciągle	»
ciągnąć, ciągnę, ciągniemy, cią-
gnął, ciągnęła
ciążyć, ciąży, ciążył
cicho, ciszej, cichuteńko
cichy, cichszy
ciec, cieknie, ciekł
cielątko; tych cielątek
cielę, cielęcia; cielęta, tych cieląt
cielęcy
ciemię, ciemienia
ciemnoczerwony
ciemność, ciemności; te ciemności,
tych ciemności
cieniutki
cienki, cieńszy
cienko, cieniej
cień, cienia; cienie, tych cieni
a. cieniów
ciepło, w cieple
cierpieć, cierpię, cierpimy
cierpliwy, cierpliwszy
cietrzew, cietrzewia; cietrze-
wie, tych cietrzewi
cięciwa; tych cięciw
ciężar, ciężaru, o ciężarze
ciężki, cięższy
ciężko, ciężei
ciotka, ciotce; tych ciotek
ciuciubabka
ciupaga, ciupadze; tych ciupag
i
cło, cła, w cle; cła, ceł
cm ( = centymetr)
cmentarz, cmentarza; cmentarze,
* tych cmentarzy a. cmentarzów
(: cmentarny)
co, czym, w czym
co bądź
co by
co chwila
co dnia, co dzień
co do, co do joty
codzien/me
codzien/ny
co gorsza, co gorszy
cokolwiek, cokolwiek bądź, cokol-
wiek by
co krok
co miesiąc
co naj/lepszy
co na j/mniej
co naj/silniej szy
co noc
coraz
 V —
coroczny
w
co rok, co roku
co sił
cxxir\ słów. cućzy słowu; cudzy'-
» owy, rrch cudzy siowów
cucier. cukru. w cukrze; cukry
cokieruia, cukierni, cukiernie,
Tvch cubcmj a. cukierń
w
cckrouiua, cukrowni, cukrownie,
tvch cukn »w ni
Cunc- Skk<d □ wvki
Cvgan. Cx ginie. tvch
cykuna, cykuru
cymbały, cymbałów
cyna i metal)
cynamon, cynamonu
cyngiel, cynfh
cynk, cynku
cynowy
Cy ginów
cyrkiel. cyrkla; cyrkle, tych cyrkli
cytryna; tych cytryn
cywilizacja, cywilizacji
czad, czadu
Czarniecki, z Czarnieckim
czarno włosy
czumoziem, czamoziemu
czarno-żółty
czaszka, czaszce; tych czaszek
cząstka, cząstce; tych cząstek
czcic, czczę, czarny, czcij
czcionka, czaonce; tych czcio-
nek
Czech; Czesi
Czecho Słowacja, Czecho. słowacji,
Czecho słowację
czekolada; tych cżekolad
czeladnik; czeladnicy
czereśnia, czereśni; czereśnie,
tych czereśni
czernić, czerni, czernił
czernice, czernieje, czerniał
czerstwy, czerstwiejszy
czerwiec, czerwca
czerwonka, czerwonce
czerwono skóry
czeski
Czesaka, Czeszce; tych Czeszek
cześć, cza
często, częściej
Częstochowa, Częstochowy,
u' Częstochowie
częsty, częstszy
częsaej
częU; te części
czołg. czołgu
czułgtsu; czołgiści
czołówka
czosnek, czosnku
czółno; tych czółen
czter dziestka, czter dziestce
czter dziesa, czter dziesiu
czterech setny
czterej (uczniowie), czterech
cztero klasowy
cztery (ptaki, szkoły), czterech
czuć, czuję, czujemy, czuł
czuwać, czuwam
czwartek, czwartku
czwarty
czworo, czworga, czworgu, czwor-
giem
czwórka, czwórce; tych czwórek
czy, czyby
czyhać, czyham
czyj, czyje, w czyim; czyimi
czyj bądź, czyim bądź
czyj kolwiek, czyim kolwiek
czym prędzej
czynsz, czynszu
czysto, czyściej
czysty, czystszy a. czyściejszy
czyszczenie
czyścić, czyszczę, czyścimy, czyść
czyściutki
czytelnia, czytelni; czytelnie, tych
czytelni a. czytelń
czyżyk, czyżyka
ćma; tych ciem
ćwiartka, ćwiirtce; tych ćwiartek
ćwiczenie; tych ćwiczeń
I)
dach, dachu
dachówka, dachówce; tych da-
chówek (: dachowy;
dać, daję, dajemy, daj
Dania, Danii
dawka, dawce, tych dawek
dąb, dębu; dęby
Dąbrowski, z Dąbrowskim
dąć, dmiemy, dął, dęła
dążyć, dążę, dążymy
dcm ( decymetr)
dech, tchu, tchem
decymetr, decymetra, w decy-
metrze (akr.: dcm;
decyzja, decyzji; tych decyzji (dc-
cyzyi)
deficyt, deficytu. w deficycie; de-
ficyty
dekagram (skr.: dkgj
Dekcn, o Dekercie
deklamacja, deklamacji; tych dc-
khmecji (dckŁimacyj)
deklinacja, deklinapi; tych de-
klinacji (dckhnacyj)
dekorapa, dekoracji; tych deko-
racji (dekoracyj)
dekorować, dekoruję
1 Joilowukl-TMiycki. bi.wniGn<».t fafk.ny
do syta
do szczętu
do,świadczenie; tych do,świad-
czeń
dotąd



v? %
<m
o Dickensie
dki deka gram)


nrvh J rrrv • \	dcrr>onst ra-
dLiczrgo. dlaczego by
dlatego
długi, dłuzszy
dhigo, dłużej
długofalowy
Długosz
długoterminowy
dłutko; rych dłutek
dłuto; rych dłut
dłuzei (: długo)
dłuższy v; długi)
dmuchac, dmucham
d. n. (>- dokończenie nastąpi)
dn. (®= dnia)
Dniepr, Dniepru, w Dnieprze
Dniestr* Dniestru, w Dniestrze
dniówka, dniówce; tych dniówek
dno; tych den
detektyw. drckrywi, Jetekty-
derrafekcu, dezynfekcji
dialog, d dogu
dobosz; dobosze, tych doboszy
a. doboszów
dobór, doboru
dobranoc!
dobry wieczór!
dobize (: dobry), lepiej
dochód, dochodu; dochody
do czysta
óo dna
diament*
do góry
doić, doję, doimy
doi rżały
dojrzeć, dojrzę ( zobaczę)
dojrzeć, dojrzeje
dojrzewać, dojrzewa
dojść, dojdę, dojdziemy
do jutra
dok. nasi, albo: d. n. ( = dokoń-
czenie nastąpi)
dokąd, dokąd by
dokąd bądź
dokąd kolwiek
dokoła a. dookoła
doktor, o doktorze, doktorzy
dokuczać, dokucza
dokument, dokumentu, w do-
kumencie; dokumenty
dolnośląski
dolny, Dolny Śląsk
dołożyć, dołożę, dołożymy, do-
łóż
dom, o domu, przy domu,
w domu
domostwo; tych domostw
domyślić się, domyślę się, do-
myślimy się
domyślny
do niczego
doniczka, doniczce; tych doni-
do niedawna
dookoła a. dokoła
do ostatka
dopędzić, dopędzimy, dopędż
dopomóc, dopomogę, dopomo-
żemy, dopomógł
dopóki, dopóki by
dopóty
rosniemy, dorośnij, dortol, do-
rosła, doroshzy
dorożkarz; dorożkarze, tvch do-
rożkarzy (: dorożkarski)
dorównywać, dorównywam a. do-
równuję
a. dorszów
dorzecze; dorzecza, tych dorze-
tknęła, do tknąwszy
do trzeć, do trę, do trzemy
trzyj, dotarł, dotarłszy
do trzymać, do trzymam
do trzymywać, do rrzymuję
dotych czas
dotykać, dotykam
dowcip, dowcipu
do widzenu!
dowieść, dowiodę, do* iedziemy,
dowiódł, dowiodła, dowiódłszy
dowieźć, dowiozę, dowieziemy, do-
wiózł, dowiozła, dowiózłszy

dwom
* H «• « « •• * *•(
’
20	dowódca
dowódca, dowódcy-; ci dowódcy,
tych dowódców (: dowodzić)
dowództwo
dozorca, dozorcy; ci dozorcy, tych
dozorców
dozór, dozoru
dożynki, dożynek
dożywotni
dół, dołu; doły
dr, dra (= doktor, doktora)
drapieżny
dratwa, dratwy; tych dratw
drażnić, drażnię, drażnimy, dra-
• • •
znij
drąg, drąga
drążek, drążka; drążki (: drągi)
dren, drenu; dreny, tych drenów
drenaż, drenażu
drenować, drenuję
dreszcz, dreszczu; dreszcze, dre-
szczy a. dreszczów
drewniany
drezyna, na drezynie
dręczyć, dręczę, dręczymy, nie
dręcz
drgnąć, drgnął, drgnęła
drogi, droższy
drogo/wskaz, drogo/wskazu
drożdże, tych drożdży
drożej (: drogo)
droższy (: drogi)
drób, drobiu
dróżnik; dróżnicy (; droga)
druciany
drucia z; druciarze, tych druciarzy
(: druciarczyk)
drugi; drudzy
druh; druhowie, druhów
druhna; tych druhen
drukarnia, drukarni; drukarnie,
tych drukarni a, drukarń
drukarz; drukarze, tych drukarzy
(: drukarski)
drut, drutu
drużyna; tych drużyn (; druh)
drzazga, drzazdze; tych drzazg
drzeć, drę, drzemy, drzyj, darł
drzemać, drzemię
drzewko; tych drzewek
drzewo; tych drzew (: drewno)
drzwi, tych drzwi
drzwiczki, tych drzwiczek
drżeć, drżę, drżymy, drżał, drżeli
(: drgać, drgawka)
dudek, dudka, dudki '
Dunaj, Dunaju
Dunajec, Dunajca
Duńczyk; Duńczycy
duński
duplikat, duplikatu
dur, duru, po durzę
duży
dwa (ptaki, domy, drzewa)
dwadzieścia, dwudziestu
dwaj (uczniowie)
dwanaście, dwunastu
dwie (uczennice, szkoły)
dwie/ście, dwu/sru
dwoje, dwojga, dwojgu,
dwojgiem
dwom a. dwóm
<5*4^
21
dworzec — dziewiętnaście
dwu/stu
dwu,'tlenek, dwu/tlenku
dwutygo/dniowy
dwu/złotówka, dwu/zlotówce; tych
w
dwu/złotówek
dworzec, dworca; dworce, tych
dworców
dwóch a. dwu
dwójka, dwójce; tych dwójek
(: dwoje)
dwóm a. dwom
dwór, dworu, na dworze
dwu a. dwóch
dwucyfrowy
dwu/dniowy
dwudziesty
dwuizbowy
dwu/kropek, dwu/kropka
dwuletni
dwunasty
dwunożny
dwupiętrowy
dwurząd, dwurzędu, w dwu-
dyfteria, dyfterii
dyktando, o dyktandzie
dyktat, dyktatu
dyktatura, o dyktaturze
dyktować, dyktuję
dynamit, dynamitu
dyrekcja, dyrekcji; tych dyrekcji
(dyrekcyj)
dyrektor, o dyrektorze; dyrekto-
rowie a. dyrektorzy
dywizja, dywizji; tych dywizji (dy-
wizyj)
dyżur, dyżuru, na dyżurze
dzban, dzbana
dzbanuszek, dzbanuszka; dzbanu-
szki, dzbanuszków
dziadunio, dziadunia
dział wód
działka, działce; tych działek
działkowy'
dziąsło, dziąsła, w dziąśle
dziecko; dzieci, z dziećmi
dziedziniec, dziedzińca
dzien/nik, dzien/nika
dzień .^ny
dzień; te dni a. dnie, tych dni
dzień dobry!
dzierżawa; tych dzierżaw
dziesiątka, dziesiątce; tych dzie-
dziesiąty
dziesięcioro, dziesięciorga, dziesię-
ciorgu, dziesięciorgiem
dziesięciu (uczniów)
dziesięć (ptaków, uczennic)
dziesiętny
dziewczę, dziewczęcia; dziewczęta,
dziewcząt
dziewczyna; tych dziewczyn
dziewiąty
dziewięcioro, dziewięciorga,
dziewięciorgu, dziewięcior-
giem
dziewięciu (uczniów)
dziewięć (ptaków, uczennic)
dziewięć/dziesiąt, dziewięć; dzie-
sięciu
dziewięć/dziesięcioletni
dziewięć/set, dziewięciuset
dziewiętnasty
dziewięt/naście, dzicwięt/nastu

dzieża
arz
ebonit, ebonitu
ewakuacja
gipcja
fachowca; fachowcy
eskortować, eskortuję
dzieże, dzież
rvch dzieżek
dżuma
dżungla
dzieża, dzieży
dzieżka, dzieźce
dzięcioł, dzięcioła, o dzięciole
dziękować, dziękuję, dziękuj
dziko rosnący
epidemia, epidemii; tych epidemii
(epidemii)
epidiaskop, epidiaskopu
epizod, epizodu
nąwszy
dźwignie, tych
elektromagnes
dzióbać a
dziobie
dzióbek a
dziobka
dzióbnąć
dzióbnęła a. dziobnął, dziobnęła
dzisiaj
dzisiejszy
dziupla, dziupli; dziuple, tych
dziupli
dziura, dziurze; tych dziur
dzwonek, dzwonka
dźwięk, dźwięku
dźwig, dźwigu
dźwignąć, dźwignę, dźwignął,
dźwignęła, dźwig
dźwignia, dźwigni; ।
dźwigni
dziobek, dzióbka a.
dzióbki a. dziobki
dziobnąć, dzióbnął
"TL tujuui
etażerka, etażerce
dżdżownica, dżdżownicy; dźdżow
mce, dżdżownic
dżdżysty
encyklopedia, encyklopedii; tych
encyklopedii (encyklopedyj)
energia, energii
energiczny
entuzjastyczny
entuzjazm, entuzjazmu, o entuzjaz-
mie
ekierka, ekierce; tych ekierek
ekonomia, ekonomii
ekshumacja, ekshumacji
ekspansja, ekspansji
ekspedycja, ekspedycji; tych ekspe-
dycji (ekspedycyj)
eksploatacja, eksploatacji
eksplozja, eksplozji; tych eksplozji
(eksplozyj)
eksport, eksportu
ekwipować, ekw
ekwipunek, ekwdpunku
Europejczyk; Europejczycy
Europejka, Europejce; tych Euro
pejek
europejski
Egipcjanin, Egipcjanina; E
nie, Egipcjan
egipski
Egipt, Egiptu, w Egipcie
egzamin, egzaminu; egzaminy
egzaminować, egzaminuję
egzemplarz, egzemplarza;
egzemplarze, tych egzem-
plarzy
egzotyczny
Elbląg, Elbląga
elbląski
elekcja, elekcji; tych elekcji
(elekcyj)
elektromagnes, elektromagnesu
elektrownia, elektrowni
elektryczność, elektryczności
elektryczny
elektryfikacja, elektryfikacji
elektryzacja, elektryzacji
elementarz, elementarza; elemen
tarze, tych elementarzy (;ele
mentarny)
Elżbieta, Elżbiecie
fabryczny
fabryka
fachowiec.
tych fachowców
fajans, fajansu, na fajansie; fajanse,
fajansów
fajka, fajce; tych fajek
fałd, fałdu; fałdy, fałdów
fantazja, fantazji; tych fantazji
(fantazyj)
farbiarnia, farbiarni; farbiamie,
tych farbiarni a. farbiarń
farbka, farbce; tych farbek
fartuch, fartucha
fartuszek, fartuszka
fasola, fasoli
faszysta; faszyści
faszyzm, faszyzmu, o faszyzmie
dzióbie
dziobek a. dzióbek, dziobka
a. dzióbka; dziobki a. dzióbki
dziobnąć a. dzióbnąć, dziobnął,
dziobnęła a. dzióbnął,
dzióbnęła
dziób, dzioba a. dzioba; dzioby
febra, w febrze
ferie, tych ferii
fermentacja, fermentacji
fermentować, fermentuje
feston, festonu
feudalizm, feudalizmu, o feudaliz
mie
fiigiel, figla; figle, figlów
figlarz; figlarze, tych figlarzy
(: figlarny)
emalia, emalii
emerytura, emeryturze
emigracja, emigracji
emigrant, o emigrancie; emi
gran ci
Emilia, Emilii
. J"6*-	 * * • Ł *-
- -<- A X U L
* arf IŁ *
łaJLU JUL 4JL a-LaO^*
- -
24
figlować — gałąź
figlować, figluję
figura, figurze; tych figur
filcowy
•*
filiżanka, filiżance; tych filiżanek
filtr, filtru, w filtrze
filtrować, filtruję
finisz, finiszu
Finlandia, Finlandii
finlandzki
fiński
fioletowy
W
fiołek, fiołka
fiord, fiordu
fisharmonia, fisharmonii
fizjonomia, fizjonomii; tych fizjo-
nomii (fizjonomij)
fizyczny
flanela, flaneli
flaszka, flaszce; tych flaszek
flądra, flądrze; tych fląder
flet, fletu
flisak; flisacy
fontan na; tych fontann
fort, fortu
forteca, fortecy; fortece, tych fortec
fortepian, fortepianu
fortyfikacja, fortyfikacji; tych forty-
fikacji (fortyfikacyj)
fosfor, fosforu, w fosforze
fotografia, fotografii; tych foto-
grafii (fotografii)
fotografować, fotografuję
framuga, we framudze; tych fra-
mug
Francja, Francji
francuski, francuska (książka)
Francuz; Francuzi, Francuzów
Francuzka, Francuzce; tych Fran-
cuzek
frezarka
frędzla, frędzli; frędzle, tych
frędzli
front, frontu, na froncie;
fronty
froterować, froteruję
fruwać, fruwa
fryzjer, o fryzjerze; fryzjerzy
fryzura, fryzurze; tych fryzur
fujarka, fujarce; tych fujarek
fundament, fundamentu, na fun-
damencie; fundamenty
fundusz, funduszu; fundusze, tych
funduszów a. funduszy
funkcja, funkcji; tych funkcji
(funkcyj)
fura, furze; tych fur
furażerka, furażerce; tych furaże-
rek
furmanka
furtka, furtce; tych furtek
futerał, futerału
futro, w futrze; tych futer
futryna; tych futryn
G
g (= gram)
g. albo godz. (= godzina)
gajowy
galopować, galopuję
gałązka, gałązce; tych gałązek
gałąź, gałęzi; gałęzie, tych
gałęzi
ganek — głaz
ganek, ganku; ganki
garaż, garażu; garaże, tych garaży
a. garażów
garbarnia, garbarni; garbarnie, tych
garbami a. garbarń
gardło, w gardle
garnąć, garnął, garnęła
garncarz; garncarze, rych garn-
carzy (: garncarstwo)
garnek, garnka; garnki
garniec, garnca; garnce, tych garn-
ców a. garncy
garnizon, garnizonu
garnuszek, garnuszka; garnuszki,
garnuszków
garstka, garstce; tych garstek
garść, garści; te garście, tych garści
gatunek, gatunku; gatunki, gatun-
ków
gaz, gazu
gazownia, gazowni
gąbka, gąbce; tych gąbek
gąsienica, gąsienicy; gąsienice, tych
gąsienic
gąsię, gąsięcia; gąsięta, gąsiąt
gąsior, gąsiora, przy gąsiorze
gąska, gąsce; tych gąsek
Gdańsk, Gdańska
gdański
gdańszczanin, gdańszczanina;
gdańszczanie, gdańszczan
gdyby
Gdynia, Gdyni
gdyński
gdyż
gdzie bądź
gdzie by
gdzie indziej
gdziekolwiek, gdziekolwiek by
gdzienie/gdzie
gdzież, gdzież/by
generał; generałowie
genialny
geniusz (osoba), geniusza
geniusz (talent), geniuszu
geografia, geografii
geometria, geometrii
georginia, georginii; tych georginii
(georgmij)
germański
gest, gestu, w geście; gesty
gestykulacja, gestykulacji
gęgać
gęsto, gęściej
gęstwina
gęsty, gęstszy a. gęściejszy
gęś; te gęsi, tych gęsi
gęściej
giąć, gnę, gniemy, giął, gięła
giermek, giermka; giermkowie
Giewont, Giewontu, na Giewoncie
giętki, giętszy
gips, gipsu
gliniany
glista, gliście; tych glist
globus, globusa
gładki, gładszy
gładko, gładziej
głaz, głazu
głąb — grab
goić się, goi się
golić się, golę się, gol się
gołąb, gołębia; gołębie, tych
głąb, głąba; głąby
głąb a. głębia, głębi; te głębie,
tych głębi; w głąb
głęboki, głębszy
głęboko, głębiej
Głogów, Głogowa
głoska, głosce; tych głosek
głosować, głosuję
głośnik, głośnika
głowa; tych głów
głownia, głowni; głownie, tych
głowni
głód, głodu
głóg, głogu
główka, główce; tych główek
główny
Głubczyce
głuchoniemy
głuchy
głupi, głupszy
głuszec, głuszca; głuszce, głuszców
gmach, gmachu
gmin/ny
gniazdko; tych gniazdek
gniazdo, w gnieździe; tych gniazd
gnieść, gniotę, gnieciemy, gnieć,
gniótł, gniotła, gnietli
Gniezno, w Gnieźnie
gnieździć się, gnieździ się, gnież-
dżą się
gnieźnieński
gnojówka, gnojówce
gnój, gnoju
gnuśny, gnuśniejszy
godz. (na końcu z} nie z) albo
g. = godzina
gołębi
gołębnik, gołębnika
gołoledź, gołoledzi
gomółka, gomółce; tych go-
mółek
gonitwa; tych gonitw
gont, gonta, w goncie; gonty
gorący, gorętszy
gorzej (stop, wyższy od: źle)
(: gorszy)
gorzki (: gorycz)
gospodarować, gospodaruję
gospodarz; gospodarze, tych go-
spodarzy (gospodarstwo)
gościn/ny
gość, gościa; goście, tych
gości
gotowy a. gotów
gotówka, gotówce
goździk a. gwoździk, goździka a.
gwoździka (roślina)
góra, na górze *
góral; górale, tych górali
górnictwo
górnik; górnicy
górno/śląski
a *
Górny Śląsk
górski
Góry Święto/krzyskie
górzysty (: góra)
gr (= grosz)
gra, grze; tych gier
grab, grabu

ruczohi
wek
grzywna; tych grzywien
grudzień, grudnia
grunt, gruntu, na gruncie;
grunty
Grunwald, Grunwaldu
grunwaldzki
grupa; tych grup
gruszka, gruszce; tych gruszek
gruz, gruzu
gruźlica, gruźlicy
gryźć, gryzę, gryziemy, gryzł,
gryźli
grzać, grzeje, grzał (: gorący)
grządka, grządce; tych grządek
grząski, grząsko
grząźć a. grzęznąć (zob. grzęZ'
grzbiet, grzbietu
grzebać, grzebie
grzebień, grzebienia; tych grze-
bieni
grzebyk, grzebyka.
grzecznie, grzeczniej
grzeczny, grzeczniejszy
grzejnik, grzejnika
grzęda; tych grzęd
grzęznąć a. grząźć, grzęznę,
grzęźniemy, grzązł, grzęzła,
* grzęźli
grzmieć, grzmi, grzmiało
grzmot, grzmotu (: grom)
grzyb, grzyba
grzywa; tych grzyw
grzywiasty
grabarz; grabarze, tych gra
barzy
grabie, grabi
grabki, tych grabek
grad, gradu
gram, grama (skr.: g)
gramatyka
granat, granatu
grasować, grasuję
grat (= sprzęt), grata
gratulacja, gratulacji; tych
tulacji (gratulacyj)
gratulować, gratuluję
grążel, grążela; tych grążeli
Grecja, Grecji
greckokatolicki
Greczynka, Greczynce; tych
czynek
Grek; Grecy
groch, grochu
grochówka,
grodzki
gromadka,
madek
gromadzki
groszówka,
szówek
groźba; tych gróźb
grób, grobu
gród, grodu
grubieć, grubieje, grubiał
gruby, grubszy
gruchać, grucha
gruczoł
gruda; tych grud
grudka, grudce; tych grudek
Grudziądz, Grudziądza
grudziądzki
haft, haftu, w hafcie; hafty
haftka, haftce; tych haftek
guma; tych gum
gumka, gumce; tych gumek
gumno; tych gumien
gunia,
gurt (
gust, gustu
heban, hebanu
hebel, hebla; heble, tych hebli
a. heblów
heblować, hebluję
haczyk, haczyka
hafciarka, hafciarce; tych hafcia
gum; gunie, guń
= pas), gurtu
guście; gusty
gwarzyć, gwarzę, gwarzymy
(: gwar, gwarnie)
gwiazda, gwieździe; tych
gwiazd
gwiazdka, gwiazdce; tych gwiaz-
dek
gwiaździsty a. gwieździsty
gwizdać, gwiźdżę
gwizdnąć, gwizdnął, gwizdnęła,
gwizdnąwszy
gwoździk, gwoździka (mały
gwóźdź)
gwoździk a. goździk, gwoździka
a. goździka (roślina)
gwóźdź, gwoździa; gwoździe, tych
gwoździ
haftować, haftuję, haftujemy
hak, haka
hala; tych hal
halabarda; tych halabard
Halina
halny (wiatr)
halo!
hałas, hałasu
hałasować, hałasuję
hałda, hałdzie; tych hałd
hamak, hamaka
hamować, hamuję
hamulec, hamulca; hamulce,
hamulców
handel, handlu
hangar, hangaru, w hangarze
Hania, Hani — Hanka
hanzeatycki
hańba
harcerz; harcerze (: harcerka,
harcerstwo)
hardy
harmonia, harmonii; tych har
monii (harmonij)
harmonijka, harmonijce;
tych harmonijek
harmonogram, harmono-
gramu
harować, haruję
hart (
hartować, hartuję
hasać, hasam
hasło, w haśle; tych haseł
li cj
huśtać
hej! hej/że!
hejnał, hejnału
hektar, hektara, w hektarze (skr.:
ha)
hektolitr, hektolitra, w hekto-
litrze (skr.: hl)
Hel, Helu
Helena
hełm, hełmu
hen
Henryk
herb, herbu
herbata, przy herbacie
herold; heroldowie
hetman; hetmani
hiacynt, hiacyntu a. hiacynta,
o hiacyncie
hiena; tych hien
higiena, o higienie
higieniczny
historia, historii; tych historii
(historyj)
Hiszpan; Hiszpanie, Hiszpanów
Hiszpania, Hiszpanii
hiszpański
hitlerowiec; hitlerowcy
hitleryzm, hitleryzmu, w hitle-
ryzmie
hl (= hektolitr)
hodować, hoduję
hodowca, hodowcy; ci hodowcy,
tych hodowców
hodowla, hodowli; hodowle, tych
hodowli
hokeista; hokeiści
hokej, hokeja
hola!
Holandia, Holandii
Holender, Holendra; Holendrzy,
Holendrów
holenderski
holować, holuję
hołd, hołdu
hołd pruski
honor, honoru, o honorze
hop!
hortensja, hortensji; tych hor-
tensji (hortensyj)
horyzont, horyzontu, na horyzon-
cie; horyzonty
hotel, hotelu; hotele, tych
hoteli
hreczany
hreczka, hreczce
hubka, hubce; tych hubek
huculski
Hucuł; Huculi
Hucułka, Hucułce; tych Hu-
cułek
huczeć, huczy, huczał
hufiec, hufca; hufce, hufców
huk, huku
humanitarny
humor, humoru, o humorze
hura!
huragan, huraganu
hurt, hurtu
hurtowny
husaria, husarii
husarz; husarze, tych hu-
sarzy
huśtać, huśtam

4 JL
i tak dalej)
i tym podobne)
izba, izbie; tych izb
izdebka, izdebce; tych izdebek
izolacja, izolacji
igiełka, igiełce; tych igiełek
igła, igle; tych igieł
igrzysko; tych igrzysk
ircha, irsze
Irlandczyk; Irlandczycy
Irlandia, Irlandii
irlandzki
ironia, ironii
irytacja, irytacji
iskierka, iskierce; tych iskierek
«
iskra, iskrze; tych iskier
islam, islamu
Islandia, Islandii
islandzki
istnieć, istnieje, istniał, istnieli
idea, idei, ideę; tych idei, ideom
idealny
ideał, ideału
ideowy
hydrant, hydrantu, w hydrancie
•	w
hydranty
hydroplan, hydroplanu
hymn, hymnu; hymny
jabłko; tych jabłek
jabłonka; tych iabłonek
jabłoń, ’abłom; jabłonie,-, tych ja-
błoni
jabłuszko; tych jabłuszek
jacht, lachtu, na jachcie
jad, jadu
jadalnia, jadalni; jadalnie, tych
jadalni
jadalny
Jagiel/lonowie
Jagieł/Jończyk
jagiel/loński, Biblioteka Jagiel-
lońska
Jagieł/ło, Jagiel/ły, Jagiel/le
jagniątko; tych iagmątek
jagnię, jagnięcia; jagnięta, tych
iagniąi
jagoda, jagodzie; tych jagód
jagódka, jagódce; tych jagódek
Jagusia, Jagusi
jaje a. jajo
jajecznica, jajecznicy
jajko; tych jajek
jak bądź
jak by (wyjątkowo: iak by = jeśli
by, gdyby i lakiby — niby]
jak gdyby
jaki bądź, jaki by
jakikolwiek
jaki to, jakiż to
izolować, izoluję
izoterma; tych izoterm
Indianin, Indianina; Indianie, tych
Indian
Indie, Indii
Indonezja, Indonezji
indyk, indyka
infekcja, infekcji
informacja, informacji; tych infor-
macji (informacyj)
inicjatywa, inicjatywie
inkasent; inkasenci
in/ny (chłopiec), in/na (dziewczyn-
ka), in/ne (dziecko), in/nym
(chłopcem, dzieckiem), inną
(dziewczynką); in/nymi
inspekcja, inspekcji
inspektor; inspektorzy a.
torowie
instalacja, instalagi; tych
qi (instalacyj)
instruktor; instruktorzy
instrument, instrumentu,
strumencie; instrumenty
instynkt, instynktu
inteligencja, inteligencji
intensywny
im. (— imienia, imieniem)
imbryk, imbryka
imieniny, imienin
imien/ny
imię słów, imie/słowu; imię/
słowy
imię, imienia; imiona, imion
huśtawka, huśtawce; tych huśta
wek
huta, w hucie
hutnictwo, w hutnictwie
hutnik; hutnicy
ilekolwiek
ile kroć
iluminacja, iluminacji; tych ilumi
nacji (iluminacyj)
ilustracja, ilustracji; tych ilustra
cji (ilustracyj)
imitacja, imitacji; tych imitacji
(imitacyj)
immunitet, im/munitctu; im/mu-
nitety
imperializm, imperializmu, w im-
perializmie
import, importu, w imporcie
importować, importuję
impregnować, impregnuję
impreza, imprezie; tych imprez
im — tym, np.: im bliżej — tym
jaśniej
interes, interesu; interesy
interesant, o interesancie; intere-
sanci
internacjonalizm, internacjonaliz-
mu, w internacjonalizmie
interpunkcja, interpunkcji
introligator; introligatorzy, intro-
ligatorów
mwalida, inwalidy; inwalidzi, in-
walidów
inwentarz, inwentarza; inwentarze,
tych inwentarzy (: inwentary-
zaqa)
inwestycja, inwestycji; tych inwe-
stycji (inwestycyj)
inżynier; inżynierowie a. mżynie-
Ani i KI. V**" « « <
R - IX4L1 II • ••
- "A 44-
A mT ♦TTfrf
1 lAA-u-* \ . t I 11.A-A
Tkl I u
 4 i >,	\
UJ m JCJ *	"
.Im u**Yr ,
• • M H
1IJLI
r v.s <	W.w
» \ \.. 2*^ UU<łtUi:*v>
32	jakkolwiek
— jc*t to
jcwcic kamienltfrg
jakkolwiek, i a k kol wiek bv (uv
jątkowo; fco/r.-a V Tv - cho-
aażbv'
jak nai chętniej
iak rui miększy
jakobv
jako tako
jak to
Jakub
jakże? •
jalou~.ec, jałowca; jałowce, tych ja-
łowców
jałówka, jałówce; tych jałówek
(: ulowy, jałowica)
Janusz
Japonia, Japonii
Japonka, Japonce
Japończyk; Japończycy
japoński
jarmark, jarmarku
jarzeniowy
jarzębina; tych jarzębin
jarzmo; tych jarzm
jarzyć się, jarzy się
jarzyna; tych jarzyn (: jary)
Jasiek, Jaśka
jaskinia, jaskini: jaskinie, tych
jaskiń
jaskółka, jaskółce; tych jaskółek
jasno, jaśniej
jasno blond nieodm.)
jasnoniebieski
jasny, jaśniejszy
jastrząb, lastrzębia; jastrzębie,
tych jastrzębi
jaszczurka, jaszczurce; tych jasz-
czurek
jaśmin, jaśminu
jawor, iaworu, na jaworze
jaz, jazu
jazda, jeździć; tych jazd
jądro, w jądrze; tych jąder
jechać, jadę, jedziemy
jeden, jedna, jedno, jednym
(chłopcem, dzieckiem)
jedenastka, jedenastce; tych je-
denastek
jedenastoletni
jedenasty
jedenaście, jedenastu
jedlina
jednak, jednak/by
jednoizbowy
jednomyślny
jednopiętrowy
jednostka, jednostce; tych jedno-
stek
jedno/stron/ny
jedwab, jedwabiu; jedwabie, tych
jedwabi a. jedwabiów
jedynaczka, jedynaczce; tych jedy-
naczek
jedynak; jedynacy
jedynka, jedynce; tych jedynek
jemioła; tych jemioł
jeniec, jeńca; jeńcy, tych jeń-
ców
Jerozolima
Jerzy, Jerzego, Jerzym
jesień, jesieni; jesienie, tych
jesieni
jestem, jesteś, jesteśmy, je-
steście
jest to
jeszcze
jeśli, jeśliby
jezdnia, jezdni; jezdnie, tych
jezdni
jezioro, w jeziorze; tych jezior
Jezioro Otmuchowskie
jeździć, jeżdżę, jeździmy, jeźdź
jeździec, jeźdźca, jeźdźcze!;
jeźdźcy, tych ieźdźców
jeż, jeża; jeże, jeżów
jeżdżenie
jeżeli, jeżeliby
jeżyna a. ożyna; tych jeżyn
a. ożyn
jęczeć, jęczę, jęczy, jęcz
jęczmień, jęczmienia; jęczmienie
a. jęczmiona, tych
jęczmieni a. jęczmion
Jędrzej a. Andrzej (: Jędrek)
jęk, jęku
jęknąć, jęknął, jęknęła a. jękla
język, języka
jodła, jodle; tych jodeł
Józef
Józio (mianownik), wolacz: Józiu!
juczny
Jugo slawia, Jugo/sławii, Jugo/sła-
wię
Jugo/słowianin, Jugo/słowianina;
Jugo/słowianie, tych Jugo sło-
wian
jugo/słowiański
juhas; juhasi
Julia. Julii
junak, junacy
Jurek, Jurka
jutro
jutrzejszy
już, już by, już też
jw. (-— jak wyżej)
kabel, kabla; kable, tych kabli
kabłąk, kabląka
kabzla a. kapsla; kabzle a. kapsle,
tych kabzh a. kapsli
kaczka, kaczce; tych kaczek
kadłub, kadłuba
kadź, kadzi; kadzie, tych
kadzi
kafel, kafla; kafle, tych kafli
kahal, kahału
kajak, kajaka
kajdany; tych kajdan
kajuta; tych kajut
kakao (nieodm.)
kaktus, kaktusa
kalafior, kalahora, w kala-
fiorze
kaleka; tych kalek
kalendarz, kalendarza; kalendarze,
tvch kalendarzy
w*	’
kaloryfer, kaloryfera
kałamarz, kałamarza; kałamarze,
tych kałamarzy
kałuża, kałuży; kałuże, tych
kałuż
kamieniarz; kamieniarze, tych ka-
mieniarzy (; kamieniarski)
3 Jodlowskl-Tuizycki: Słowniczek ortograficzny
kamień — ka/dy
34
k.\c ik — klu»ka



kamień, kamienia; kamienie, tych
kamieni
kampania, kampanii
kanalizacja, kanalizacji
kancelaria, kancelarii; tych kance-
laru .kancelanj)
kanclerz; kanclerze, tych kancle-
rzy (: kanclerstwo)
kandvdat; kandvdad
kandydatka, kandydatce; tych kan-
dydatek
kapel mistrz; kapel mistrze a.
kapel mistrzowie, tych ka-
pel mistrzów
kapelusik, kapelusika
kapelusz, kapelusza; kapelusze,
tych kapeluszy
kapitalizm, kapitalizmu, o kapita-
kapirulaqa, kapitulacji
kapsla a. kabzla; kapsle a. kabzle,
tych kapsli a. kabzli
kaptur, kaptura, w kapturze
kapusta, kapuście
kapustnik. kapustmka
kapuśniak, kapuśniaku (zupy) a. ka-
puśniaka (pieroga)
kapuza; tych kapuz
karafka, karafce; tych karafek
karaluch, karalucha
karbid, karbidu
karbidówka
karczować, karczuję
karczunek, karczunku
kariera, kurierze
karp, karpia; karpie, tych karpi
Karpaty, Karpat
Karta górnicza
kartka, kartce; rych kartek
karuzela, karuzeli a. karuzel,
karuzelu; karuzele, tych ka-
. niżeli
kary'godny
kasa; tych kas
kasetka, kasetce; tych
kasetek
kas; er, o kasjerze; kasjerzy
kasyno, tych kasyn
kaszel, kaszlu
kaszkiet, kaszkietu
kaszlać a. kaszleć, kaszlę, kasz-
lemy, kaszlą
Kaszub a. Kaszuba; Kaszubi, tych
Kaszubów
kaszubski
Kaszuby, Kaszub (terytorium)
katalog, katalogu
katapulta
katar, kataru, po katarze
Katarzyna
kategoria, kategorii; tych kate-
gorii (kategoryj)
kaucja, kaucji; rych kaucji
(kaucyj)
kauczuk, kauczuku
kaukaski
Kaukaz, Kaukazu
kawiarnia, kawiarni; kawiarnie,
tych kawiarni a. kawiarń
kawka, kawce; tych kawek
Kazimierz
Kazimierz Wielki
Kazio (mianownik), wołacz:
Kaziu!
każdy

1.UJ
kącik, kącika
kądziel, tej kądzieli; kądzicle, tych
kądzieli
kąkol, kąkolu
kąpiel, kąpieli; kąpiele, tych ką-
pieli
kąsać, kąsa
kąt, kąta, w kącie; kąty
kątomierz, kątomierza
kefir, kefiru
kelner, o kelnerze; kelnerzy
kępa; tych kęp
kęs, kęsa
kiedy bądź
kiedy by
kiedy indziej
kiedykolwiek, kiedykolwiek by
kiedy niekiedy
kiedyż, kiedyż by
Kielce, Kielc
kielnia, kielni; kiclnie, tych kiclni
kieł, kła; kły
kiełbasa; tych kiełbas
kiełkować, kiełkuje
kierat, kieratu
kiermasz, kiermaszu
kierować, kieruję
kierpce, tych kierpców
kierunek, kierunku
kieszeń, kieszeni; kieszenie, tych
kieszeni
kijanka, kijance; tych kijanek
kilkadziesiąt
kilkanaście, kilkunastu
kilkaset, kilkuset
kilko dniowy a. kilku/dniowy
kilkoletm a. kilkuletni
kilkunastoletni
kilogram, kilograma (skr.: kg)
kilometr, kilometra, na kilometrze
(skr.: km)
kino, kina, w kinie; tych kin
kiosk, kiosku
kipieć, kipi, kipiał
kiszka, kiszce; tych kiszek
klajster, klajstru, w klajstrze
klasa; tych klas
klaskać, klaszczę, klaszczemy a.
klaskam, klaskamy
klasyfikacja, klasyfikacji
klatka, klatce; tych klatek
klawisz, klawisza; klawisze, tych
klawiszów a. klawiszy
kleić, kleję, kleimy
kleik, kleiku
klej, kleju
klejnot, klejnotu
klekotać, klekocze a. klekoce
kleszcze, kleszczy a. kleszczów
klient, o kliencie; klienci
klocek, klocka
klomb, klombu
klosz, klosza; klosze, tych kloszów
a. kloszy
klown; klowni
klub, klubu
klucz, klucza: klucze, tych
kluczy
kluczka, kluczce; tych
kluczek
kluska, klusce; tych
klusek
36
kładka — komenda
kładka, kładce; tych kładek
kłącze, kłącza; te kłącza, tych
kłączy
kłębek, kłębka
kłoda, w kłodzie; tych kłód
Kłodzko, Kłodzka
kłosek, kłoska; kłoski
kłócić się, kłóci się
kłódka, kłódce; tych kłódek
kłótnia, kłótni; kłótnie, tych
kłótni
kłuć, kłuje
kłusem
km (— kilometr)
kmieć, kmiecia; kmiecie, tych
kmieci
knedel, knedla; knedle, tych
knedli
knieja, kniei, knieję; knieje, tych
kniej
knot, knota, w knocie
kobieta; tych kobiet
kochać, kocham
kocioł, kotła; kotły
kociołek, kociołka; kociołki
koczowniczy
kogut, koguta
kojec, kojca; kojce, tych
kojców
kokardką, kokardce; tych kokar-
dek
koklusz, kokluszu
kolacja, kolacji
kolczasty
kolebka, kolebce; tych kolebek
kolec, kolca; kolce, tych kolców
kolega, kolegi, koledze; koledzy,
tych kolegów
kolej, kolei; koleje, tych kolei
kolejarz; kolejarze, tych kolejarzy
(: kolejarski)
kolejno
kolektyw, kolektywu
kolektywny
koleżanka, koleżance; tych kole-
żanek
koleżeństwo (: kolega)
kolonia, kolonii; tych kolonii (ko-
lonij)
kolonialny
kolonizacja, kolonizacji
kolor, koloru, w kolorze
Kolumb
kolumna, w kolumnie; tych
kolumn
kołchoz, kołchozu
kołdra, kołdrze; tych kołder
Koł/łątaj
kołnierz, kołnierza; kołnierze, tych
kołnierzy
Koło/brzeg, Koło/brzcgu
koło/wrotek, kolo/wrotka
koło/wrót, koło/wrotu
komar, komara, o komarze
kombajn, kombajnu
kombinacja, kombinacji; tych kom-
binacji (kombinacyj)
kombinat, kombinatu
kombinezon, kombinezonu
komedia, komedii; tych komę u
(komedyj)
komedyjka; tych komedyjek
komenda, komendzie; tych
komend
37
komendant — konwalia
komendant; komendanci
komendantka, komendantce
komfort, komfortu
komin, komina
kominiarz; kominiarze, tych komi-
niarzy (: kominiarczyk)
komisariat, komisariatu
komisarz; komisarze, • tych komi-
sarzy
komisja, komisji; tych komisji (ko-
misyj)
Komisja Edukacji Narodowej
komora, w komorze; tych komór
komorne
komórka, komórce; tych komórek
(: komora)
kompania, kompanii; tych kom-
panii (kompanij)
kompas, kompasu
komplet, kompletu
kompost, kompostu, w kom-
poście
kompot, kompotu
kompozytor; kompozytorzy a.
kompozytorowie
komsomolec; komsomolcy, tych
komsomolców
Komsomoł, Komsomołu
komunikacja, komunikacji
komunista; komuniści
komunistyczny
komunizm, komunizmu, w komu-
nizmie
koncentracyjny
koncert, koncertu; koncerty
koncertować, koncertuję
kondensator, kondensatora, w kon
densatorze
kontynent, kontynentu
nencie; kontynenty
konwalia, konwalii; tych konwalii
(konwalij)
konduktor, o konduktorze; kon-
duktorzy
konewka, konewce; tych
konewek
konfederacja, konfederacji
konferencja, konferencji; tych kon-
ferencji (konferencyj)
konfitura, w konfiturze; tych kon-
fitur
kongres wiedeński
koniczyna
konkurencja, konkurencji
konkurs, konkursu; konkursy
konopie, tych konopi
konsekwentny
konserwa; tych konserw
konspiracja, konspiracji
konstrukcja, konstrukcji; tych kon-
strukcji (konstrukcyj)
konstytucja, konstytucji
Konstytucja Polskiej Rzeczypo/-
spolitej Ludowej
Konstytucja 3 maja
konsulat, konsulatu
konsument; konsumenci
kontakt, kontaktu, w kontakcie
kontrakt, kontraktu, w kontrakcie;
kontrakty
kontrast, kontrastu, w kon-
traście
kontrola, kontroli; kontrole, tych
kontroli
kontroler, o kontrolerze; kontro-
lerzy

i f
konwój
— krajobraz
konwój, konwoju; konwoje, tych
konwojów
koń, konia; konie, tych koni
końcówka, końcówce; tych końcó-
wek
kończyć, kończę, kończymy
koński
kopa; tych kóp
kopalnia, kopalni; kopalnie, tych
kopalni a. kopalń
Kopernik
koperta; tych kopert
kopia, kopii; tych kopii (kopij)
kopiec, kopca; kopce, tych
kopców
kora, korze
korek, korka
korepetycja, korepetycji; tych
korepetycji (korepetycyj)
korepetytor, o korepetytorze;
korepetytorzy
korespondencja, korespondencji
korespondent, o korespondencie;
korespondenci
korespondować, koresponduję
korkociąg, korkociągu
koronka, koronce; tych koronek
korytarz, korytarza; korytarze,
tych korytarzy
korzec, korca; korce, tych korców
a. korcy
korzeń, korzenia; korzenie, tych
korzeni
korzonek, korzonka; korzonki
korzyść, korzyści
kosiarz; kosiarze, tych kosiarzy
koso/drzewina (: drewno)
kostium, kostiumu
kół, kołu; koły
kółko; tych kółek
kózka, kózce; tych kózek
(: koza)
krakać — krupnik
krakać, kracze
krakowiak (= taniec); krakowiaki
Krakowiak (= mieszkaniec Kra-
kowskiego); Krakowiacy
krakowianin, krakowianina; kra-
kowianie, tych krakowian
krakowski
Kraków, Krakowa
Krakus, Krakusa a. Krak, Kraka
kraść, kradnie, kradł
kratka, kratce; tych kratek
krawat, krawata
krawędź, krawędzi; krawędzie, tych
krawędzi
krawiec, krawca; krawcy, tych
krawców
krąg, kręgu (koło); kręgi
krążek, krążka; krążki
krążenie
krążownik, krążownika
krążyć, krąży
kreda; tych kred
kredens, kredensu, w kredensie;
kredensy
kredka, kredce; tych kredek
kredyt, kredytu
krematorium; krematoria, tych
krematoriów
kreska, kresce; tych kresek
kreślić, kreślę, kreślimy, kreśl
krew, krwi
kreza; tych krez
krezka, krezce; tych krezek
kręcić, kręcę, kręcimy
kręg, kręgu; kręgi (w kręgosłu-
pie)
kręgiel, kręgla; kręgle, tych kręgli
kręgo/słup, kręgo/slupa
kostka, kostce; tych kostek
kosynier, o kosynierze; kosynie-
rzy
koszt, kosztu, w koszcie; koszty
kosztować, kosztuie
koszula, koszuli; koszule, tych ko-
szul
koszyk, koszyka
koszykówka, koszykówce
kośba
kościany
kościec, kośćca
kościół, kościoła
Kościuszko, Kościuszki, Ko-
ściuszce, z Kościuszką
kotwica, kotwicy; kotwice
koza; tych kóz
kozacki
Kozak; Kozacy
kozak (żołnierz); kozacy
kozak (taniec); kozaki
kozioł, kozła, w koźle; kozły
Koziorożec, Koziorożca (: rogi)
koźlę, koźlęcia; koźlęta, tych koźląt
kożuch, kożucha
krępować, krępuję
krępy
kręty
krnąbrny
krochmal, krochmalu
krogulec, krogulca; krogulce, tych
krogulców
kroić, kroję, kroimy, krój
krokiet, krokieta
krokiew, krokwi; krokwie, tych
krokwi
krokodyl; krokodyle, tych kro-
kodyli
kromka, kromce; tych kromek
kronikarz; kronikarze, tych kro-
nikarzy (: kronikarstwo)
kropka, kropce; tych kropek
kropla, kropli; krople, tych kropli
a. kropel
krowa; tych krów
krócej
króciutki
krój, kroju; kroje, tych krojów
król; królowie, tych królów
królestwo; tych królestw
Królestwo Kongresowe
Królestwo Polskie
królik, królika
królikarnia, królikarni
krótki, krótszy
krótko, krócej
krótkofalowy
krótkoterminowy
krtań, krtani; krtanie, tych
krtani
kruchy, kruchszy
kruk, kruka
krupnik, krupniku
t " • •
• •• «
• ł • • 1
AWi •
1 • I M » ł



kra, krze; tych kier
kradzież, tej kradzieży; te kra-
dzieże, tych kradzieży
kraik, kraiku
kraina
kraj, kraju; kraje, tych krajów
krajobraz, krajobrazu
r
l i
k
4©
krupy — Kuba
kubek — kwatera
krupy, tych krup
kruszarka
kruszec, kruszcu; kruszce, tych
kruszców
kruszyć, kruszy
krużganek, krużganku; kruż-
ganki
krwawić, krwawi
krwawy
krwionośny
krwiożerczy
krwotok, krwotoku
kryjówka, kryjówce; tych kry-
jówek
krystaliczny
kryształ, kryształu
krzaczek, krzaczka
krzak, krzaka
krzątać się, krzątam się
krzemień, krzemienia; krzemienie,
tych krzemieni
krzesać, krzeszę, krzeszemy
krzesełko; tych krzesełek
krzesiwo; tych krzesiw
krzesło, na krześle; tych krzeseł
krzew, krzewu
krztusić się, krztuszę się
krzyczeć, krzyczę, krzyczymy
krzyk, krzyku
krzyknąć, krzyknę, krzykniemy,
krzyknął, krzyknęła, krzyk-
nąwszy
Krzysia
krzywda; tych krzywd
krzywica
Krzywousty
krzywy
krzyż, krzyża; krzyże, tych krzy-
żów a. krzyży — Złoty Krzyż
Zasługi, Krzyż Komandorski
Orderu Odrodzenia Polski
Krzyżak; Krzyżacy
krzyżak (pająk), krzyżaka; krzyżaki
krzyżówka, krzyżówce; tych krzy-
żówek
książę, księcia, książę!; książęta,
tych książąt
książka, książce; tych książek
(: księga, księgarnia)
księga, w księdze; tych ksiąg
księgarnia, księgarni; księgarnie,
księgarz; księgarze, tych księgarzy
księgowy, księgowego, księgowym;
księstwo; tych księstw
Księstwo Warszawskie
księżyc, księżyca; księżyce, księ-
życów
kształt, kształtu
kto bądź
kto by
ktokolwiek by
którędy bądź
którędy by	*
który bądź
który by
którykolwiek, którykolwiek by
któż, któż by, kogoż, kogoż by
Kuba, Kubie, z Kubą
kubek, kubka; kubki
kubeł, kubła, w kuble; kubły
kubrak, kubraka
Kubuś, Kubusiu!
kucharka, kucharce; tych ku-
charek
kucharz; kucharze, tych kucharzy
(: kucharka)
kuchen/ny
kuchnia, kuchni; kuchnie, tych
kuchni a. kuchen
kucyk, kucyka
kuć, kuję, kujemy
kudły, tych kudłów
kufel, kufla; kufle, tych kufli
kufer, kufra, w kufrze; kufry
kuglarz; kuglarze, tych kuglarzy
(: kuglarstwo)
ku górze
Kujawiak; Kujawiacy
kujawiak (taniec), kujawiaka; kuja-
wiaki
Kujawy,
kukiełka,
kukułka,
kukurydza
kukuryku!
kula, kuli; kule, tych kul
kulig, kuligu
kulomiot, kulomiotu
kultura, kulturze
kulturalny
kułak; kułacy
kuma; tych kum
kuna; tych kun
kundel, kundla; kundle, tych kun-
dli a. kundlów
kupa; tych kup
Kujaw
kukiełce; tych kukiełek
kukułce; tych kukułek
kupić, kupię, kupimy
kupon, kuponu
kupować, kupuję
kura, kurze; tych kur
kuracja, kuracji
kurczę, kurczęcia; kurczęta, tych
kurcząt
kurczyć się, kurczy się
kurek, kurka; kurki
kurhan, kurhanu
kurier, kuriera, w kurierze
Kurier Pomorski
kurnik, kurnika
kuropatwa; kuropatwy, tych kuro-
patw
Kurp, Kurpia; Kurpie, tych Kur-
piów
kurtka, kurtce; tych kurtek
kurtyna; tych kurtyn
kurz, kurzu (: kurny)
kurzawa; tych kurzaw (:kurny)
kurzyć się, kurzy się
kusy
• kusza, kuszy; kusze, tych kusz
kuśnierz; kuśnierze, tych kuśnierzy
(: kuśnierski)
kuzyn; kuzyni
kuzynka, kuzynce; tych kuzynek
kuźnia, kuźni; kuźnie, tych
kuźni
kwadrans, kwadransa, w kwa-
dransie; kwadranse
kwadrat, kwadratu
kwartał, kwartału, w kwartale
kwas, kwasu
kwaśny, kwaśniejszy
kwatera, kwaterze; tych kwater




- ~ -
• •
t •• • •




— lekko
kkkorny (lny
Lii win
43
f
kwestia, kwestii; tvch kwestii
kwiat, kwiatu, w kwiecie
kwilić. kwib. kwilił
kwintal, kwintala; kwintale, tych
kwintali
kwit, kwitu
kwitanusz. kwitańusza; kwitariu-
sze. tvch kwrtanuszy
• •
kwitnąć, kwitnie, kwitnął, kwitnęła
latarka, latarce; tych latarek
latarnia, latarni; latarnie, tych la-
tami a. latarń
lato, w lecie; tych lat
latorośl, latorośli; latorośle, tych
latorośli
laurka, laurce; tych laurek
laurowy
ląd. lądu
lądować, ląduję
kwitować. kwitnie
labirvnt, labiryntu, w labiryncie;
hbirvntv
* +
lać. leję, ieiemy, lał, lali a. leli
lada oo — cokolwiek)
ladaco (= nicpoń)
lakier, lakieru, w lakierze
lakierować, lakieruję
lalka, lalce: tych lalek
lamentować, lamentuję
lampa; tych lamp
lampart, lamparta
lampas, lampasu
lampion, lampionu
lasek, lasku; laski
Lech
lechicki
Lechita; Lechici, tych Lechitów
lecieć, lecę, lecimy, leciał, lecieli
leciuchny, leciutki
lecznica
ledwie, ledw’o
legenda, legendzie; tych legend
legion, legionu; legiony
Legiony (np. Dąbrowskiego)
legitymacja, legitymacji; tych legi-
tymacji (legitymacyj)
Legnica
legnicki
legumina
lejc, lejca; lejce, tych lejców
lejek, lejka
lekarstwo; tych lekarstw7
lekarz; lekarze, tych lekarzy
lekceważyć, lekceważę, lekcewa-
żymy (: waga)
lekcja, lekcji; tych lekcji
(lekcyj)
lek ki, lżejszy
lek, ko, lżej
lek/komyślny
lektura, lekturze; tych lektur
lemiesz, lemiesza; lemiesze, tych
lemieszy
lemoniada
len, lnu; lny
Lenin 'grad, Lenin/gradu
leni n grad zki
lenistwo, w lenistwie
leniuch; leniuchy
lepić, lepię, lepimy
lepki
lepszy (= stop. wyż. od: dobry)
less, les/su, w les sie a. loess,
loes/su, w loes/sie
leszczyna
leśniczówka, leśniczówce; tych leś-
niczówek
leśniczy, leśniczym; leśniczowie,
tych leśniczych
leśny
lew, lwa; lwy’, lwów
lewkonia, lewkonii;
(lewkonij)
leźć, lezę, leziemy,
leżak, leżaka
leżeć, leżę, leżymy,
tych lewkonii
lazł, leźli
leżał, leżeli
lęk, lęku
liberalizm, liberalizmu, w libera-
lizmie
liberum
lice um;
lichtarz,
lichtarzy
veto
licea, tych liceów
lichtarza; lichtarze, tych
lichwa, o lichwie
lichwiarz; lichwiarze, tych lich-
wiarzy (: lichwiarstwo)
lichy, lichszy
licytacja, licytacji
licytować, licytuję
liczba (skr.: L); tych liczb
liczyć, liczę; liczymy, licz
liczydło; tych liczydeł
likier, likieru, w likierze
likwidacja, likwidacji
likwidatora, w likwadarurze
lila (kolor, nieodmj
lilia, lilii; tych lilii (lilij)
liliowy
limba; tych limb
lima, linii; tych linii (linij)
linijka, linijce; tych linijek
liniować, liniuję
lipiec, lipca
lira, na lirze; tych lir
list, w liście; listy
listek, listka
listewka, listewce; tych listewek
listonosz; listonosze, tych listo-
noszy a. listonoszów
listopad, listopada
listwa, listwie; tych
liść, liścia; liście,
z liśćmi
litera, literze; tych
literatura,
litewski
litografia,
litościwy,
litr, litra, w litrze (skr.: 1)
listew’
tvch liści
literaturze
litografii
litościwszy
w
MM
K I
L.K ***


44.	Litwinka
Litwinka, Litwince; tych Litwinek
lizać, liżę, liżemy, liź
lniany
*
loch, lochu
lodowiec, lodowca; lodowce, tych
lodowców
lodownia, lodowni
lodówka, lodówce
lojalny
lokator; lokatorzy a. lokatorowie
lokaut, lokautu, w lokaucie
lokomobiła, lokomobili
lokomocja, lokomocji
lokomotywa; tych lokomotyw
lont, lontu, przy loncie
lornetka, lornetce; tych lornetek
los, losu
losować, losuję
loteria, loterii
lotnictwo
lotnik; lotnicy
loża, loży; loże, tych lóż
lód, lodu
lśniący
lśnić się, lśni się
lub
lubelski
lubić, lubię, lubimy, lubił, lubili
Lublin, Lublina
lud, ludu
ludność, ludności
ludowiec; ludowcy, tych ludowców
Inpać
ludzie, ludzi, z ludźmi
ludzki
lufa; rych luf
lufcik, lufcika
luka; tych luk
lukier, lukru, w lukrze; lukry
lukrować, lukruję
luksus, luksusu
lunąć, lunie, lunął, lunęło
luneta, lunecie; tych lunet
lupa; tych lup
lusterko; tych lusterek
lustro, w lustrze; tych luster
Luter, Lutra, o Lutrze
lutnia, lutni; lutnie, tych lutni
lutować, lutuję
luty, lutego
luźny
lżej (od: lekko)
lżejszy (: ulga)
Ł
Łaba
łabędź, łabędzia; łabędzie, tych
łabędzi
ład, ładu
ładny, ładniejszy, naj/ładniejszy
ładować, ładuję
ładunek, ładunku; ładunki
łamać, łamię, łamiemy
łamigłówka, łami/główce; tych
łami główek
lania, lam; łanie, tych łań
łańcuch, łańcucha
łańcuszek, łańcuszka; łańcuszki
łapać, łapię, łapiemy, łap
łza; tych łez
•rir rmt
,vw.v
I
łeb, łba; łby
łebek, łebka; łebki a. łepek, lep-
ka; łepki
łezka, łezce; tych łezek
łużycki
Łużyczanin, Łużyczanina; Łuży
czanie, tych Łużyczan
machina
machorka, machorce
łapka — machorka
łapka, łapce; tych łapek
łatać, łatam
łatka, łatce; tych łatek
łatwiutki
ława; tych ław
ławka, ławce; tych ławek
łazienka, łazience; tych łazienek
Łazienki, Łazienek
łaźnia, łaźni; łaźnie, tych łaźni
łączka, łączce; tych łączek
łączyć, łączę, łączymy, łącz
łąka, łące; tych łąk
łątka, łątce; tych łątek
łobuz, łobuza; łobuzy
łodyga, łodydze; tych łodyg
łodyżka, łodyżce; tych łodyżek
łojówka, łojówce; tych łojówek
łokieć, łokcia; łokcie, tych łokci
Łokietek, Łokietka
łopotać, łopocze a. łopoce
łosoś, łososia; łososie, tych łososi
łotewski
łotrostwo; tych łotrostw
łotrowski
Łotwa, na Łotwie
Łotysz; Łotysze, tych Łotyszów
łowcr, łowcy; ci łowcy, tych łow-
ców
łowić, łowię, łowimy
łódka, łódce; tych łódek
łódzki ( — z Łodzi)
łódź, łodzi; łodzie, tych łodzi
Łódź (miasto), Łodzi
łój, łoju
łóżko; tych łóżek (:łoże)
łubin, łubinu
łuczywo; tych łuczyw
ług (do mycia), ługu
łuk, łuku
łuna; tych łun
łupina; tych łupin
łuska, łusce; tych łusek
łuskać, łuskam, łuskamy
łuszczyć, łuszczę, łuszczymy
łydka, łydce; tych łydek
łyknąć, łyknął, łyknęła, łyknąwszy
łyko; tych łyk
łyżeczka, łyżeczce; tych łyżeczek
łyżka, łyżce; tych łyżek
łyżwa; tych łyżew a. łyżw
łyżwiarz; łyżwiarze, tych łyżwia-
rzy (: łyżwiarski)
M

. 11
46
macierzanka — marmolada
marmur — mechanizm
macierzanka, macierzance
macocha, macosze
maczuga, maczudze; tych ma-
czug
magazynier, o magazynierze; maga-
zynierzy
magiel, magla; magle, tych
magli
magnes, magnesu; magnesy
magnezja, magnezji
mahometanin, mahometanina;
mahometame, tych mahome-
tan
mahoń, mahoniu
majątek, majątku
major; majorzy a. majorowie
majówka, majówce; tych majó-
wek
majster, majstra, o majstrze; maj-
strowie a. majstrzy
makaron, makaronu
makieta
makolągwa; tych makolągw
makówka, makówce; tych ma-
kówek
malachit, malachitu
malaria, malarii
malarz; malarze, tych malarzy
( : malarka)
maleńki
malować, maluję
malutki
Mała Panew, Małej Panwi
Małgorzata, Małgorzacie
mało co (np. mniejszy)
małomówny
Małopolanin, Małopolanina; Ma-
łopolanie, tych Małopolan
Małopolska
małopolski
małorolny
małpa; tych małp
małż, małża; małże, tych małżów
małżeństwo; tych małżeństw
małżowina; tych małżowin
mamusia, mamusi
mamut, mamuta
manewry, manewrów
Mania, Mani
mama, manii
manierka, manierce; tych ma-
nierek
manifest
ście
manifestu, w manife-
— Manifest komunistycz-
ny, Manifest lipcowy
manifestacja, manifestacji; tych
manifestacji (manifestacyj)
mankiet, mankietu
manufaktura, manufakturze
mańkut; mańkuci a. mańkuty
marchew, marchwi
marchewka, marchewce; tych
marchewek
marcypan, marcypana
margines, marginesu
Maria, Marii
Marian
marionetka, marionetce; tych
marionetek
markizeta, markizety
Marks a. Marx
marksista, marksiście; marksiści,
marksistów
marksizm, marksizmu, w marksi-
zmie
marmolada



ma-
marmur, marmuru, w marmurze
marno/trawstwo
Marsylianka
marszałek; marszałkowie
marszałkowski, ul. Marszałkowska
marszczyć, marszczy
martwić, martwię, martwimy
marynarz; marynarze, tych
rynarzy ( : marynarka)
Marx a. Marks
marzec, marca
marzenie, temu marzeniu;
marzeń (: mara)
marznąć (mów: mar-znąć),
znę, marzniemy, marznij, marzł,
marzli; wolno dzielić: ma/rznę,
mar/znę a. marzznę
marznięcie (wymowa i dzielenie —
zob. marznąc)
marzyć, marzę, marzymy (:ma-
tych
mar-
masa; tych mas
masarnia, masarni; masarnie, tych
masarni a. masarń
masarz; masarze, tych masarzy
(: masarnia)
masaż, masażu; masaże, tych ma-
saży
maska, masce; tych masek
masło, w maśle
masować, masuję
masówka
maszerować, maszeruję
maszt, masztu, na maszcie
maszynista; maszyniści
maść, maści; te maści, tych maści
maślnica; tych maślnic
Matejko, Matejki, iMatejce
materac, materaca
materia, materii; tych materii
(ma tery j)
materializm, materializmu, o ma-
terializmie
materiał, materiału
matka, matce; tych matek
matuchna
matula, matuli
matura, maturze; tych matur
mauzole/um; mauzolea, mauzo-
leów
mazać, mażę, mażemy, maż
Mazowszanin, Mazowszanina;
Mazowszanie, Mazowszan
Mazowsze, Mazowsza
Mazur, w Mazurze; Mazurzy
mazur (taniec), mazura, w ma-
zurze

mączka, mączce; tych mączek
I
mądry, mądrzejszy a. mędrszy
mądrze, mądrzej (: mądry)
mąka; tych mąk
mątewka, mątewce; tych mąte-
wek
mąż, męża; mężowie
mdleć, mdleję, mdlał, mdleli
mdlić, mdli mię, mdliło mię

mebel, mebla; meble, tych
mebli
mech, mchu
mechaniczny
mechanizacja, mechanizacji
mechanizm, mechanizmu, w me-
chanizmie

MM
miesz
Sztuki
mistrzowski
mityng, mityngu
mizeria, mizerii
mglisty
mgła, we mgle; tych mgieł
mniej więcej
mnożenie (: mnogi, mnogość)
mnożnik, mnożnika
mnożyć, mnożę, mnożymy
mnóstwo, w mnóstwie (: mnogi)
mleczarnia, mleczarni; mleczarnie,
tych mleczarni a. mleczarń
mleć, mielę, mielemy, miel, mełł,
meł/ła, mel/li, mielony
mleko
, menażerii
menażce
mendla:
Jodłowski-Taszycki: Słowniczek ortograficzny
miałki, mielszy
miara, w mierze; tych miar
młocarnia, młocarni; młocarnie,
tych młocarni a. młocarń
młocka, młoc/ce
młodszy; młodsi
młodzież, młodzieży
młócić, młócę, młócimy
młynarz; młynarze, tych młynarzy
(: młynarstwo)
modrzew, modrzewia
Mojżesz
moknąć, moknie, moknął a. mókł
mokła
moment, momentu, w momencie
. momenty
monarchia, monarchii; tych mo-
narchii (monarchij)
Mongoł; Mongoli, Mongołów
miękki — Mongoł
mecz, meczu
medal, medalu; medale, tych me
dali
meldować, melduję
meldunek, meldunku
melodia, melodii
(melodyj)
menażeria
menażka,
mendel,
mendli
men/ni ca
mereżka,
meta,
metal
milion, miliona
militaryzm, militaryzmu, w mili
taryzmie
miłość, miłości
mimo tego, mimo to
mimo woli
mimowolny
m. in. (= między innymi)
minąć, minął, minęła
minister, ministra, o ministrze; mi
nistrowie
ministerstwo
Ministerstwo Oświaty
Ministerstwo Kultury i
minuta
miotła, miotle; tych mioteł
miód, miodć, w miodzie
miska, misce; tych misek
mistrz; mistrzowie a. mistrze, mi
strzów
mistrzostwo; tych mistrzostw
mięk/ki, mięk/ko
miększy
mięsień, mięśnia; mięśnie, tych
mięśni
mięso; tych mięs a. miąs
mięsożerny
mięta
migotać, migocze a. migoce
mikrofon, mikrofonu
mikroskop, mikroskopu
milczeć, milczę, milczymy
miliard, miliarda
milicja, milicji
milicjant, przy milicjancie; mili-
cjanci
milimetr, milimetra, w milimetrze
metr, metra, w metrze (skr
metryka; tych metryk.
miasto, w mieście; tych miast
miauczeć, miauczy, miauczał
miażdżyć, miażdży (: miazga)
nuąć, mnę, mnie, me mmj, miął,
mięła
miąższ, miąższu
Mickiewicz
miech, miecha; miechy
miecz, miecza; miecze, mieczów
mieć, miej, miał, mieli
miednica; te miednice
miedziany
miedź, miedzi
miejsce; tych miejsc
miejski
mielenie
mielizna, mieliźnie
mielszy (od: miałki)
mierzwa
mierzwić, mierzwi
mierzyć, mierzę, mierzymy, mierz
(: miara)
miesiąc, miesiąca; miesiące, tych
miesięcy
miesić, mieszę, miesimy
miesięczny
mieszać, mieszam
mieszczanin, mieszczanina
czanie, tych mieszczan
mieszczaństwo
mieszkać, mieszkam
Mieszko
mięciutki
międlić, międlę, międlimy
między
międzynarodowy
Międzynarodówka
miękcej
mecz — mi
tych menażek
mendle, tych
merezce
mecie
metalu; metale, tych me
męczarnia, męczarni; męczarnie
tych męczarni
męczyć, męczę, męczymy, nie
męcz
mędrszy a. mądrzejszy
mędrzec, mędrca; mędrcy, mędr-
ców
męski
męstwo
mętny
mężatka, mężatce; tych mężatek
mężczyzna, mężczyźnie; ci mężczy-
źni, tych mężczyzn
XV:
<4

50
Moniuszko — muskuł
Moniuszko, Moniuszki, Moniusz-
ce, z Moniuszką
monogram, monogramu; monogra-
my
monopol, monopolu •
monoton/ny
montaż, montażu
monter; monterzy, monterów
montować, montuję
Morskie Oko
morze (: morski), Morze Czarne,
w Morzu Czarnym
mosiądz, mosiądzu
mosiężny
Moskwa, w Moskwie
most, mostu, na moście
motocykl, motocykla; motocykle,
tych motocykli
motor, motoru, w motorze
motorówka, motorówce; tych mo-
torówek
motoryzacja, motoryzacji
motyl; motyle, tych motyli
mowa; tych mów
mówca, mówcy; ci mówcy, tych
mówców a. mówca, mówcy; ci
mówcy, tych mówców
mozaika, mozaice; tych mozaik
moździerz, moździerza; moździe-
rze, tych moździerzy
może (= prawdopodobnie)
możliwy (: mogę)
można, można by
mól, mola; mole, moli
mórg, morga; morgi, morgów
mówca a. mówca
mówić, mówię, mówimy, mów
(: mowa)
mózg, mózgu; mózgi
móżdżek, móżdżku; móżdżki
mrowisko; tych mrowisk
mrówka, mrówce; tych mrówek
(: mrowie)
mróz, mrozu
mruczeć, mruczy, mruczał
mrugać, mrugam
mruknąć, mruknął, mruknęła
mszyca; mszyce, mszyc
mścić się, .mszczę się, mścimy się
mucha, musze; tych much
muchomor, muchomora, w mucho
morze
mufka, mufce; tych mufek
muł (zwierzę), muła
muł (błoto), mułu
mundur, munduru, w mundurze
mur, muru, na murze
murarstwo
murarz; murarze, tych murarzy
murawa; tych muraw
murować, muruję
Murzyn; Murzyni
murzyński
musieć, muszę, musimy, musiał,
musieh
muskularny
móc, mogę, możemy, mógł, mo-
gła
mój, moje, moim (ołówkiem, pió-

musujący — nadwyżka	51
musujący (płyn)
muszka, muszce; tych muszek
muszkiet, muszkietu
muszla, muszli; muszle, tych mu-
szli a. muszel
musztarda, musztardzie
musztra, musztrze
musztrować, musztruję
muślin, muślinu
mutra, mutrze; tych mutr
muze/um; muzea, muzeów
muzułmanin, muzułmanina; mu-
zułmanie, muzułmanów
muzyka
myć, myję, myjemy
mydło; tych mydeł
mysi/królik, mysi/królika
mysz, myszy; te myszy, tych
myszy
myszołów, myszołowa
myśl, myśli; te myśli, tych
myśli
myśleć, myślę, myślimy, myśl
myślistwo
myśliwski
myśliwy, myśliwego; myśliwi
mżyć, (deszcz) mży
N
nabiał, nabiału, w nabiale
na biało
na bok, na boku
nabój, naboju; naboje, tych na-
boi a. nabojów
na/brzmialy
4*
na/brzmieć, na/brzmieje
nacierać, nacieram
nacjonalizacja, nacjonalizacji
na co, na cóż
na codzień
na czarno
na czas, na czasie
na czele
naczynie, naczynia; te naczynia,
tych naczyń
nadal
nadaremnie
na darmo
nadarzyć się, nadarzy się
nadąsany
nadążyć, nadążę, nadążymy
nad/biec, nad/biegnę, nad/biegnic-
my, nad/biegnij, nad/biegł,
nad/biegłszy
nad/brzeżny (: brzeg)
nade mną, nade mnie
nade wszystko
nad/jeżdżać, nad/jeżdżam
nad/liczbowy
na długo
na dole
na domiar
na dół
nad/psuty
nad/to (= zbyt a. w dodatku)
nad to, np.: nic mu nie jest milsze
nad to (np. zajęcie)
nad użycie, nad/użycia; te nad/-
użycia, tych nad/użyć
nad werężyć, nad/weręży
na dworze, na dwór
nad/wyżka, nad/wyżce; tych nad/-
wyżek
«
na
na/strój, na/stroju; na/stroje, na/-
strojów
nasturcja, nasturcji; tych nasturcji
(nasturcyj)
nasuwać, nasuwam
na/śladować, na/śladuję
na/tchnienie
natężyć, natężę, natężymy
natomiast
na/tręctwo
na/trętny
natura, naturze
naturalny
natych/ miast
na/uka; tych na/uk
na ukos
na umyślnie
nawet
nawierzchnia, nawierzchni
nawożenie
nawóz, nawozu; nawozy
na wpół
na wprost
na wskroś a. na wskroś
na wylot
na wyrywki
na wy/ścigi
na/wzajem
na wznak
na wzór	•
nazajutrz
na zawsze
na ze/wnątrz
na znak
na/zwa, na'zwie; tych nazw
na/zwisko; na/zwisk
naokoło, naokół
na ostatek
na ostatku
na o/ślep
na pamiątkę
na pamięć
napastnik; napastnicy
napaść, napadł, napadłszy
na pewno
na początku
na poczekaniu
Napoleon
pomoc
po/przek
potem
po/wrót
pozór (: pozoru, pozory)
napój, napoju; napoje, napo-
jów
na pół (: połowa)
na pół o/mdłały
napór, naporu, w naporze
na/prawdę
na/prawiać, na/prawiam
na prawo
na/prędce
na/prężyć, na/prężył
na próbę
na próżno
na/przeciw a. na/przeciwko
na przekór
na przełaj
na przemian
na przodzie a. na przedzie
na/przód ( — do przodu), ale
przód czegoś, np.: na przód
pomostu
nadzieja, nadziei, nadzieję
nad zór, nad/zoru, o nad, zorze
nad/zwyczaj
nad'zwyczajny
nafta, nafcie
na główek, na/główka (: głowa)
nagonka, nagonce a. naganka, na-
gance
na górę, na górze
na/grobek, na/grobka
na/groda; tych na/gród
naiwny
na jaw, na jawie
najazd, najazdu, o najeździe
najeźdźca, najeźdźcy; ci najeźdźcy,
tych najeźdźców
naj/gorszy
naj/gorzei (: gorszy, najgorszy)
naj/jaśniejszy
naj/lepszy
naj/pierw
naj/przód a. na/przód
(= pierwej)
naj /tańszy
naj/wyżej
naj/wyższy
na koniec
na końcu
na kształt
na lewo
należeć, należę, należymy, nale-
żał, należeli
namiot, namiotu, w namiocie
namówić, namówię, namówimy
(: mowa)
na nic
na nowo
na od/wrót
na/przód a. naj/przód
(= pierwej)
na przy/kład, w skróceniu: np.
naraz (= nagle, niespodzianie),
ale: na raz (— na jeden raz)
na razie
narażać, narażam
narciarz; narciarze, tych narciarzy
(: narciarstwo)
narcyz, narcyza; narcyzy
nareszcie
Narew, Narwi
narożny (: na rogu)
naród, narodu
na równi
narty, tych nart
narząd, narządu; narządy
narzecze; tych narzeczy
narzeczona, narzeczonej, tę na-
rzeczoną
narzekać, narzekam
narzędnik, narzędnika
narzędzie; tych narzędzi
nasam/przód
nasienie; nasiona, nasion
na skos
na/skórek, na/skórka
na skutek
na/słuchiwać, na/słuchuję
na spód (: spodem)
na sprzedaż
na stałe
na/stąpić, na/stąpi, na/stąpił
na/stępca, na/stępcy; ci na/stępcy,
tych na/stępców
na/stępny
na;stępsiwo
u a
— 4-	~ tó. "
F4JL^
r;::ł

nic ddliftj — nieporządek
nerka, nerce; tych nerek
nerw, nerwu; nerwy
nędza, nędzy
niańka, niańce; tych nianick
nibv to
•>
mc, z niczym, w mczvm
nic a mc
niczyj, niczyje, niczyim;
niczyimi
nic; te md, nićmi
mc bardzo
niebawem
mebez pieczeństwo; tych niebez/-
pieczenstw
niebieski
me brak = nie brakuje)
nie byle jak, nie byle jaki
niebywały, niebywałego
(= niezwykły, np.: nieby-
wały upal', ale: one nie
bywały w święcie)
niecały
niechaj, niechaj by
me chcąco a. me chcący (= przy-
padkiem)
niechęć; te niechęci, tych
niechęci
niechętny
me.chlumy
niech no
mech że
me cierpieć, me cierpimy
niecierpliwić się
niecierpliwy
nieco, coś niecoś
mccodzicn ny
nie co dzień
nieczuły
nieczysty
nieczytelny
niedaleko
nie darmo
niedawno
nie/dbale
nie/dbały
nie/długo
niedobry, niedobrze
nie do jedzema
niedojrzały
niedokładnie
niedokonany czasownik
niedola, niedoli
niedołęga; te niedołęgi, nie-
dołęgów
niedołężny (: niedołęga)
niedomyślny
nie do pomyślenia
niedorzeczny
niedo/stateczny
niedo/statek, niedo/statku
nie dosyć, nie dość
medo/świadczony
me do wiary
niedowidzieć, niedowidzę, niedo-
widzimy
nie do wy/trzymania
nie drogi
nieduży
•*
medziela, niedzieli; niedziele, tych
medziel

nie dzisiaj a. nie dziś
niedźwiedź; niedźwiedzie, tych
niedźwiedzi
nie/gdyś
nie/grzeczny
niejadalny
niejaki (= pewien, jakiś)
niejeden
nie każdy
niekiedy
nie/którzy
nie lada
nie lada jaki
nieliczny
nieludzki
nieład, nieładu
niełatwy, niełatwo
nie ma (= nie posiada i nie jest,
nie są)
niemal
niemało
niemały
niemądry, niemądrze
Niemcy (= kraj), do Niemiec,
w Niemcze ;h, ale: Niemcy
(= ludzie), do Niemców, po
Niemcach
Niemen. Niemna
Niemiec, Niemca, Niemcze!,
na Niemcu; Niemcy, Niem-
ców
niemiły, niemiło
Niemka, Niemce; tych
Niemek
nie/mmej (= mimo to, także, z ak-
centem na ,,nie“), ale np.: me
mniej niż pięć (z akcentem na
„mniej"),
ULU-t*
nic mniejszy
niemowa; niemowy
niemowlę, niemowlęcia; niemo-
wlęta, niemowląt
niemożliwy (: nie mogę)
nie można
nic na j'gorszy
nie na j/gorzej
nie na j/lepiej
nic naj/lepszy
nie należy
nienależyty
mc napoczęty
nienawidzić, nienawidzę, nienawi-
dzimy, nienawidził, nienawi-
dzili
nienawistny
nienawiść, nienawiści
nieobecny
nieoczekiwany (= niespodzia-
ny)
nic oczekiwany (przez kogoś)
nieod/wołalny
nieod/żałowany
nieo/krzesany (= źle wychowany,
dziki)
nie o/krzesany pień
nieo/strożny (: przestroga)
nieo/swojony
nieparzysty (: para)
niepod ległość, nicpod ległośd
niepohamowany (= gwał-
towny)
nie pohamowany (przez kogoś)
niepokoić, niepokoję, niepo-
koimy
w
nieporządek, nieporządku
niepo rządny
ni epo/słuszeńs rwo
nie po/trzeba
niepo/trzebny
nie prawda
nie/ prawdziwy
nie/prędko
nie. przejrzany (= bardzo roz-
legły)
nie przejrzany (przez kogoś)
nie'przeliczony (= bardzo
liczny)
nie przeliczony (przez kogoś)
nie/przemakalny
nie przygotowany
me przyjaciel; nie/przyjaciele, tych
me/przyjaciół
nie/przyjemny
niepunktualny
merad, nierada, nierade
nieraz
nieregularny
nieroz, sądny
nierówny
nieruchomy
nierychło
nierzadko
nie/sfomy
nie/skromny
nie/słuszny
nie/smak, nie/smaku
niespełna
nie/spodzianka, nie/spodziance;
tych nie/spodzianek
nie/spodziewany
nie/sprawiedliwie
nie/sprawiedliwy
niestety
nie/strawny
niesumien/ność, niesumicn/-
ności
niesumien/ny
niesympatyczny
nie/szczelny
nie/szczęście; tych nie/szczęść
nie/szczęśliwy
nieść, niosę, niesiemy, niósł, niosła,
nieśli
nie/śmiały
nie/świeży
nietoperz, nietoperza; nietoperze,
tych nietoperzy
nie/trudny, nie/trudno
nie/trwały
nie trzeba
nie tylko
nieu/czciwy
nieufny
nieugięty
nieuk; nieuki
nieumiejętny
nieumyślnie
nie umyty
nieurodzaj, nieurodzaju; nieuro-
dzaje, nieurodzajów
nieu/straszony
nieuwaga
nieuważny (: nieuwaga)
nieużyteczny
nieużytki, nieużytków
niewart, niewarta, niewarte
nie warto
nieważny (: waga)
nie/wdzięczny
nie wiadomo
niewiadomy	,
niewidomy
nosorożec
M 9 9 9 99 99
wr

niewidomy
niewiele
niewielki
niewielu
niewierny
nie więcej
nie/zręczny
r
nie/zrozumiale
nic/zrozumiały
niezupełnie
nie/zwłocznie
me/zwyciężony (= nie dający się
nie większy
niewin/ny
niewłaściwy
niewola
niewolnik; niewolnicy
nie wolno
nie wszyscy
nie wszystko
niewygoda; tych niewygód
nieza/długo (= wkrótce \ ale:
nie za długo (= niezbyt
długo)
zwyciężyć)
nie/zwykle
nie/zwykły
me/źle
nieżywy
nigdzie indziej
nijaki
nikiel, niklu
niknąć, niknie, nikł, nikła a. niknął,
niknęła
nikt, z nikim, w nikim
nim (= zanim)
niezadowolenie
niezadowolony
niezależny (: podlegać)
niezapominaj ka, niezapominajce;
tych niezapominajek
nie za/trudniony
niezawisłość, niezawisłości
niezawisły
nie zawsze
nie/zbędny
nie/zbyt
nie/zdolny •
nie/zdrowy, nie/zdrów
nie/zgoda
nie/zgrabny
nie/zły
nie/zmiernie
nie/znacznie
nie/znajomy
nie/znany
niski, niższy; niscy, niżsi
nisko, niżej
niszczyć, niszczę, niszczymy
niziutki
niż, niż/by
niżej
niższy

noc; noce, tych nocy
noc/leg, noc/legu
nocować, nocuję, nocujemy
noga, w nodze; tych nóg
noga za nogą
Norweg; Norwedzy a. Norwego-
wie
w
Norwegia, Norwegii, Norwegię
norweski
nosić, noszę, nosimy
nosorożec, nosorożca; nosorożce,
nosorożców (: róg, rogu)
58
notariusz — obiad

obie
obserwatorium	59
notariusz; notariusze, tych nota-
riuszy
Noteć, Noteci
notes, notesu; notesy
notować. notuję
Nowa Huta
nowela, noweli; nowele, nowel
nowiutki
nowoczesny
w
nowohucki
nowo założony
w
nowożytny
Nowv Rok
Nowy Sącz, Nowego Sącza, w No-
wym Sączu
nozdrze; nozdrza, nozdrzy
nożny (: noga)
nożyce, nożyc
nów, nowiu
nóż, noża; noże, tych noży
np. (= na przykład)
nr (= numer), nru, w nrze;
nucić, nucę, nucimy
numer, numeru, w numerze; nu-
mery
numeracja, numeracji
numerować, numeruję
nurek, nurka; nurkowie
nurkować, nurkuję
nurt, nurtu
nuta; tych nut
nuż, a nuż
nuże!
Nysa, Nysy, Nysie
nyża, nyży; nyże, tych nyż
O
oaza; tych oaz
ob. (= obywatel)
oba (konie, miasta), obu,
oboma
obaj (chłopcy), obu, oboma
obarzanek, obarzanka
obcas, obcasa
ob/cążki, ob/cążków
ob/cęgi, ob/cęgów
ob/chodzić, ob, chodzę, ob/cho-
dzimy
ob/chód, ob/chodu; ob/chody
ob/ciąć, obe/tnę, obe/tniemy, ob/-
ciął, ob,cięła, ob/ciąwszy
ob/cierać, ob/cieram
ob/cinać, ob/cinam
ob/cisły
obcy
ob darzyć, ob/darzę, ob/darzymy
(: dar, obdarować)
obecność, obecności
obe/drzeć, obe/drę, obe/drzemy,
obe/drzyj, ob/darł, ob/darłszy
obejrzeć, obejrzymy
obejść, obejdę, obejdziemy, ob/-
szedł, obe/szła, ob/szedłszy
oberek, oberka
obe trzeć, obe trę, obe/trzemy, ob/-
tarł, ob/tarłszy
obfity
obiad, obiadu, po obiedzie
obie (uczennice), obu, obiema a.
oboma
obiecać, obiecam
obiekt, obiektu; obiekty
obierać, obieram
obierzyny, obierzyn (: obierać)
obietnica, obietnicy; obietnice, tych
obietnic
ob/jadać się, ob/jada się
ob/jaśnić, ob/jaśnię, ob/jaśnimy,
ob/jaśnij
ob/jaw, ob/jawu
ob/jąć, obejmę, obejmiemy,
obejmij, ob/jął, ob/jęła, ob-
jąwszy
ob/jeść się, ob/je się
ob/jeżdżać, ob/jeżdżam
ob/jętość; te ob/jętości, tych ob-
jętości
oblec, oblokę, obleczemy,
oblecz, oblókł, oblokła,
oblókłszy
ob/lec, ob/legł, ob/ległszy
ob/legać, ob/legamy
ob/lężeme; tych ob/lężeń
ob/lężony
ob/liczyć, ob/liczę, ob/liczymy
o/błęd, o/błędu
obłok, obłoku
ob/łożnie
. ob/łudny
ob/myślić, ob/myślę, ob/myślimy,
obmyślił
ob/niżka, ob/niżce; tych ob/niżek
(: nizina, niski)
obZniżyć, ob/mżę, ob/niżymy
(: nizina, niski)
obojczyk, obojczyka
oboje, obojga, obejgu, oboj-
giem
obojętny
obok
obora, oborze; tych obór
obowiązek, obowiązku
obowiązkowy
obórka, obórce; tych obórek
(: obora)
obóz, obozu; obozy
ob/rachunck, ob/rachunku
obraz, obrazu
obrazić, obrażę, obrazimy
obraźliwy
obrażać, obrażam (: obraza)
ob/rąbek, ob/rąbka; ob/rąbki
ob/rączka, ob/rączce; tych ob/rą-
czek
ob/ręb, ob/rębu
ob/rębić, ob/rębię, ob/rębimy
ob/ręcz, ob/ręczy; te ob/ręcze, tych
ob/ręczy
o/bromć, o/bronię, o/bronimy
o/bron/ny
obroża, obroży; te obroże, tych
obroży
ob/róbka, ob/róbce (: robić)
obrócić, obrócę, obrócimy (: obroty,
obrotny)
obrót, obrotu; obroty
obrus, obrusa
ob/rzynek, ob/rzynka; ob rzynki,
ob/rzynków
ob/sadka, ob/sadce; tych ob sadek
obserwacja, obserwacji; tych ob-
serwacji (obserwacyi)
obserwatorium; obserwatoria, ob-
serwatoriów
obędę się, obędziemy się,
się, obył się, obywszy
(konie, domy), oby/
oby/dwóch, oby/-
obyć się,
obądź
sie
oby, dwa
dwu a.
dwoma
oby dwaj (chłopcy), obyMwu a.
oby dwóch, oby/dwoma
oby dwie (uczennice), oby/dwu a.
oby dwóch, obydwiema a.
oby dwoma
obywatel, obywatela; obywatele,
tych obywateli
od niedawna
od noga, od/nodze; tych od,'nóg
od'nowie, od/nowiony
odór, odoru; odory
od padek, od/padku a. od/padka
od piąć, od/piął, od/pięła, od piąw
ode.'tchnąć, ode tchnął, ode/tchnę
la, ode/tchnąwszy
ode,tkać, ode/tkam
ode/zwa, ode/zwie;
tych odezw
ode/zwać się, ode/zwę się, ode/
zwiemy się
od'głos, od/głosu
od góry
od grażać się, od/grażam się
od jazd, od/jazdu, po od/jeździe
od/jąć, odejmę, odejmiemy, od/jął,
od/jęła, od/jąwszy
od/jemna, od/jemnej
od/jemnik, od'jemnika
od jezdne, od, jezdnego, na od,'jezd-
nym
od/jeżdżać, od/jeźdżam
od jutra
od/kąd, od/kąd by
od/kroić, od/kroję, od/kroimy
od kurzacz, od/kurzacza
od/kurząc, od/kurzam
od/lot, od/lotu
oddudny
odłóg, od/łogu; od Złogi, od/-
łogów
od mierzyć, od/mierzył (: miara,
mierniczy)
od/mowa
od/mówić, od/mówię; od/mó-
wimy, od/mówił (; mowa,
odmowa)
od /'mrożenie (: odmrozić)
od/naleźć, od/najdę, od/naj-
dziemy
od/nawiać
, ob wódce; tych ob/
(: obwodzić)
od/różnić, od/różnił
od/rzec, od/rzekł, od/rzeklszy
od/sączyć, od/sączę, od/sączymy
od/siecz, od/sieczy
od spodu
od/stąpić, od/stąpił
od stóp do głów
od/suwać, od/suwam
od/syłać, od/syłam
od/świętny
od/tąd, od/tąd by
od tyłu
od/ważny (: odwaga)
od'ważyć się (: odwaga)
od wczoraj
od/wieźć, od;wiozę, od wieziemy
od/wiózł, od;wiozła, od;wieźli
od wiózłszy
od/biór, od bioru, przy od/-
biorze
od/chodzić, od/chodzę, od/cho-
dzimy
od/chylić, od /chylę, od/chylimy
od/ciąć, ode/tnę, ode/tniemy,
od/ciął, od/cięła, od/ciąwszy
od cień, od/cienia; te od/cienie,
tych od/cieni
od/cinek, od/cinka
od/cisk, od/cisku
od dawna
od/dech, od/dechu
od dołu
od/dychać, od/dycham
od/dychanie
od dzisiaj, od dziś
odejmować, odejmuję
odejść, odejdę, odejdziemy, od/-
szedl, ode/szła, od/szedłszy
ode mnie
ode przeć, od/parł, od/parłszy
ode/słać, ode/ślę, ode/ślemy, ode/-
o co
ocucić, ocucił, ocucony
oczy, oczu a. ócz, oczyms
a. oczami
oczywiście
o chłonąć, o chłonął, o/chłonęła
ochota
o/chrona
ociągać się, ociągam się
ocierać, ocieram
ociężały
o/cknąć się, o/cknąl się, o/cknęla
ocean, oceanu, Ocean Atlantycki
och!
o/chłodzić, o, chłodzę, o; chło-
dzimy
od poczynek, od/poczynku
od poczywać, odpoczywam
od,powiedni
od/powiedź; te od/powiedzi, tych
od/powiedzi
od pruć, od/pruję, od pruł, od/-
pruwszy, od/pruty
od pruwać, od/pruwam
od /przęgać, od - przęgam
Odra, Odrze
od razu
od/rodzenie a. Od/rodzenie (rene-
—w
obserwować, obserwuję
ob sługa
ob służyć, ob służę, ob służymy
(: obsługa, obsługiwać)
ob stalować, ob staluję
ob stalunek, ob srahinku
obszar, obszaru, na obszarze
obszerny
ob szywka, ob szywce
obuć, obuję, obujemy, obuł, obuw
szy, obuty
oburącz
oburzenie
oburzyć się, oburzył się
obuwać, obuwam
obuwie, obuwia
ob wód, ob/wodu; ob wody
ob wódka
wódek
>	t łJL i
jux
• u-	’
4 a
okuć
o oficerze; oficerowie
instrument
o mało, o mało co
omówić, omówię, omówimy
(: mowa)
olbrzym, olbrzyma; olbrzymi
(ludzie), ale: olbrzymy (np
zwierzęta, drzewa)
olcha, olsze; tych olch
oleisty
olej, oleju; oleje, olejów
olimpiada; tych olimpiad
olimpijski
Olkusz, Olkusza
Olsztyn, Olsztyna
o/lśnić, o/lśnił, o/lśniony
ołów, ołowiu
ołówek, ołówka (: ołowiany)
okulary, okularów
okuleć, okulał, okuleli
okulista, okuliście; okuliści
okulistów
okup, okupu
okupacja, okupacji
okupant; okupanci
opium
o/płakiwać, o/płakuję
o/plukać, o/płuczę, o/płuczemy
opodal
Opole, Opola, w Opolu
opór, oporu, o oporze; opory
o/prócz
o/przeć, o/prę, o/przemy, oparł,
oparłszy
opuścić, opuszczę, opuścimy,
opuszczony
ojciec, ojca; ojcowie
ojcowizna, ojcowiźnie
ojcowski
ojczyzna, ojczyźnie
opatrunek, opatrunku
opatrzyć, opatrzę, opatrzył
operacja, operacji; tych operacji
(operacyj)
opieka, opiece
opiekować się, opiekuję się
opiekun; opiekunowie
opinia, opinii; tych opinii
(opinij)
ogień
ogier,
o/glądać, o/glądam
o/głuszyć, o/głuszony
ogniomistrz; ogniomistrze,
ogniomistrzów
ognisko; tych ognisk
ogólnoludzki
ogólny
ogół, ogółu
ogórek, ogórka
o/grodnictwo
o/gród, o/grodu
o/gródek, o'gródka (: ogrody)
o/gryzek, o/gryzka
o/grzać, o/grzeję, o/grzejemy,
o/grzał, o/grzali a. o/grzeli
(: gorący)
o/grzany
o/grzewać, o/grzcwam
(: gorący)
ofensywa; tych ofensyw
ofiara, ofierze; tych ofiar
ofiarować, ofiaruję, ofiaruj
oficer
ognia; ognie, tych ogni
ogiera, w ogierze
on, ono, mm; nimi — on to
onucka, onuc/ce; tych onucek
od/wilż, tej od/wilźy (: wilgoć
wilgotny)
od/wrót, od/wrotu
odzież, tej odzieży
od/znaczyć, od/znaczył
od/znaka; tych od/znak
od/zywać się, od/zywam się
odźwierny, odźwiernego, odźwier-
nym
od/żywczy
od/żywiać
orać, orzę, orzemy
orangutan, orangutana
oranżada; tych oranżad
oranżeria, oranżerii
oraz
order, orderu, w orderze, Order
„Sztandar Pracy“, Order Bu-
downiczych Polski Ludowej
orędzie, orędzia, orędziem
oręż, oręża
organ, organu; te organa a. organy
(= narządy ciała ludzkiego),
ale tylko: organy (
muzyczny)
organizacja, organizacji; tych
organizacji (organizacyj)
organizm, organizmu, w orga-
nizmie
orientować się, orientuję się
orka, orce
orkiestra, orkiestrze; tych or-
kiestr
ornament, ornamentu, w orna
mencie; ornamenty
orszak, orszaku
ortografia, ortografii
okazja, okazji; tych okazji
(okazyj)
okienko; tych okienek
okien/nica, okien/mcy; okien/-
nice, tych okien/nic
o/kładka, o/kładce; tych o/kła-
dek
oko; oczy (narząd wzroku),
oczu a. ócz, oczyma a. ocza-
mi ; oka (w sieci, na rosole)
ok, okami
około
okostna, okostnej, tę okostną
oko w oko
okólnik, okólnika (:koło,
około)
o/krąg a. o/kręg, o/kręgu;
o/kręgi
o/krągły
o/krążyć, o/krąźył
o/kręg a. o/krąg, o/kręgu;
o/kręgi
o/kręgowy
okręt, okrętu; okręty
o/kruch, o/krucha
okrutny, naj/okrutniejszy
o/krzyk, o/krzyku
okuć, okuję, okuje, okuł,
okuwszy, okuty

V’ A

orygtn
owadożerny — papuga
oryginalny
orzech, orzecha
orzeczenie; tych orzeczeń
orzeł, orła; orły
orzeł białv
w/
orzełek, orzełka: orzełki (: orły)
orzeźwić, orzeźwi, orzeźwiający
osa ; tych os a. ós
oset, ostu, w oście
osiągnąć, osiągnął, osiągnęła
a. osięgnąć, osięgnął, osię-
gnęła
osiem (ptaków, szkół)
osiem dziesiąt, osiem/dziesięciu
osiem naście, osiem/nastu
osiem/set, ośmiuset
osięgnąć, osięgnął, osięgnęła
a. osiągnąć, osiągnął, osią-
gnęła
osioł, osła, ośle; osły
osiołek, osiołka
oskarżać, o/skarżam (: skarga)
o/skarżyć, o/skarżę, o/skarżony
(: skarga)
o/skrzela, tych o/skrzeli
osoba; tych osób
ospa, ospie
ostatni
ostroga; tych ostróg
ostrokół, ostrokohi
ostro/słup, ostro/słupa
o/strożny (: przestroga)
ostrze; tych ostrzy (: ostry)
o/strzec, o/strzegę, o/strzeźemy,
o/strzegł, o/strzegłszy (:prze
stroga)
o/strzeżenie; tych o/strzeźeń
o/strzyc, o/strzygę, o/strzyżemy,
o/strzygł, o/strzygłszy
ostrzyć, ostrzę, ostrzymy
(: ostry)
osuszyć, osuszę, osuszymy
o/swoić, o/swoję, o/swoimy
o/swojony
oszczep, oszczepu
o/szczędność; te o/szczędności
o/szczędny
oszukać, oszuka
oszukiwać, oszukuje
oszustwo; tych oszustw
te ości, tych ości
ośmiorga, ośmiorgu,
osc, tej ości
ośmioro
ośmiorgiem
o/świadczeme; tych o/świadczeń
o/świadczyć, o/świadczę, o/świad
czymy, o/świadczył
o/świata, o/świacie
Oświęcim, Oświęcimia, Oświęci
miem, w Oświęcimiu
oto, otoz
otręby, otrąb
o/truć, o/truje, o/truwszy, o/truty
o/trząsać, o/trząsam
o/trzeć, o/trę, o/trzemy, otarł,
otarłszy
otucha
otwarty
otwierać, otwieram
otworzyć, otworzę, otworzymy
otwor, otworu
owad, owada
owadożerny
owca, owcy; owce, tych owiec
owczarz; owczarze, tych owczarzy
(: owczarnia)
owdzie a. ówdzie
o wiele
owies, owsa; owsy
owoc, owocu; owoce, owoców
owocarnia, owocarni; owocarnie,
tych owocarni
owsiany
owszem
o/zdoba; tych o/zdób
o/zdóbka, o/zdóbce; tych o/zdóbck
(: ozdoba, ozdobić)
oziębienie
ożyna a. jeżyna; tych ożyn
a. jeżyn
ożywczy
ósemka, ósemce
ósmy, ósme, ósmym; ósmymi
ów, owa, owo, w owym; owymi
ów/czesny
ówdzie a. owdzie
pacha; tych pach
pachnąć, pachnie, pachnął a. pach
nieć, pachnie, pachniał
pachołek; pachołcy a. pachołki
pachwina; tych pachwin
pacjent, o pacjencie; pacjenci
paczka, paczce; tych paczek
pagórek, pagórka
pająk, pająka
pajęczyna; tych pajęczyn
pakiet, pakietu; pakiety
pakować, pakuję
pakunek, pakunku
palec, palca; palce, palców
paliwo
palto, palta, w palcie; tych palt
pałac, pałacu; pałace, tych pa-
łaców
pamiątka, pamiątce; tych pa-
miątek
pamięć, pamięci
pamiętać, pamiętam
pancerz, pancerza; pancerze, tych
pancerzy (: pancerny)
pani, tę panią; te panie, tych
pań
panienka, panience; tych pa-
nienek
pan/na, pan/nie; tych panien
panorama; tych panoram
panować, panuję
pantofel, pantofla; pantofle, tych
pantofli
państewko; tych państewek
państwo; tych państw
pańszczyzna, pańszczyźnie
papier, papieru, w papierze
papieros, papierosa
paproć, paproci; paprocie, tych
paproci
papuga, papudze; tych papug
B Jodłowski-Taszyckr Słowniczek ortograficzny
Ml


papużka — pchać
papużka, papużce
para, parze
paragraf, paragrafu
parasol, parasola; parasole, tych
parasoli
parcelacja, parcelacji
parlament, parlamentu, w parla-
mencie
parowiec, parowca; parowce, pa-
rowców
parowozownia, parowozowni
parowóz, parowozu
parów, parowu
parówka, parówce; tych paró-
wek
parsknąć, parsknął, parsknęła, par-
sknąwszy
parter, parteru, na parterze
parterowy
partia, partii; tych partii
(party))
partyzancki
partyzant; partyzanci
partyzantka, partyzantce
paryski
Paryż, Paryża
parzyć, parzy (: para)
parzysty (: para)
pasaż, pasażu; pasaże, tych pa-
pasazer, przy pasażerze; pasaże-
rowie
paskudny, naj/paskudniejszy
paskudztwo
pasmo, w paśmie; tych pasm
pasożyt, pasożyta; pasożyty
pasterka, pasterce
pasterz; pasterze, tych pasterzy
Pasteur, Pasteura
pastewny
pastuch; pastuchy
pastuszek; pastuszkowie
pastwisko; tych pastwisk
paszcza, paszczy; paszcze, tych
paszcz
paszport, paszportu; paszporty
paść, padnę, padniemy, padł, padł-
paść, pasę, pasiemy, pasł
patelnia, patelni
patriota; patrioci, patriotów
patriotyzm, patriotyzmu, w patrio-
tyzmie
patrol, patrolu; patrole, tych pa-
troli
patrzyć a. patrzeć, patrzę, patrzy-
my, patrzył a. patrzał, patrzyli
a. patrzeli
patyczek, patyczka
pauza, pauzie; tych pauz
paw, pawia; pawie, tych pawi
pawian, pawiana «
paznokieć, paznokcia; paznokcie,
tych paznokci
pazucha; tych pazuch
pazur, pazura, w pazurze
paź, pazia; paziowie
październik, października
paździerz, paździerza; paździerze,
tych paździerzy
pączek, pączka; pączki
pąk, pąka
pąsowy

pchła, pchle; tych pcheł
pchnąć, pchnął, pchnęła
pchła — pieróg
A*.’.
- -
pech, pecha
pejzaż, peizażu
pełnia, pełni
pełznąć, pełznę, pełzniemy a.
peiźniemy, pełzła, pełzli a.
pełźli
penicylina
pensja, pensji; tych pensji
(pensyj)
perfumować, perfumuję
perfumy, tych perfum
peronówka; tych peronówek
personel, personelu
pertraktacje, tych pertraktagi
peruka; tych peruk
perz, perzu
pestka, pestce; tych pestek
petunia, petunii; petunie, tych
petunii (petunij)
pęcak a. pęczak, pęcaku a. pę-
czaku
pęcherz, pęcherza; pęcherze, tych
pęcherzy
pęczak a. pęcak, pęczaku a. pę-
caku
pęcznieć, pęcznieje, pęczniał
pęd, pędu
pędrak, pędraka
pędzel, pędzla; pędzle, tych pędzli
pędzić, pędzę, pędzimy
pęk, pęku
pękać, pęka
pęknąć, pękł a. pęknął, pękła
pętać, pętam
pętla, pętli; pętle, tych pętli
piach, piachu
piać, pieje, piał
piana
pianino; tych pianin
piasek, piasku
Piast, o Piaście
piastowski
piaszczysty
piąć, piął, pięła
piąstka, piąstce; tych piąstek
piątek, piątku
piątka, piątce; tych piątek
piec, pieca; piece, pieców
piec gigant, pieca giganta
piec, piekę, pieczemy, piekł
piechota, piechocie
piechur, o piechurze; piechurzy
piecuch; piecuchy
pieczara, pieczarze
pieczątka, pieczątce; tych pie-
czątek
pieczęć, pieczęci; te pieczęcie, tych
pieczęci
pieczętować, pieczętuję
piekarnia, piekarni; piekarnie, tych
piekarni a. piekarń
piekarz; piekarze, tych piekarzy
pielenie
pielęgnować, pielęgnuję
pieniądz, pieniądza; pieniądze, pie-
niędzy, pieniędzmi, w pienią-
dzach
pieniążek, pieniążka
pienięż- \y
pieprz, pieprzu
pieróg, pieroga


płachta, płachcie; tych płacht
płacić, płacę, płacimy
płaski
płaskorzeźba; tych płaskorzeźb
płasko/wzgórze; płasko/wzgórza,
tych płasko/wzgórzy
płaszcz, płaszcza; płaszcze, tych
płaszczy
płaszczyzna, płaszczyźnie; tych
płaszczyzn
pławić, pławię, pławimy, pławił
płetwa a. płetwa
płomień, płomienia; płomienie,
tych płomieni
płócien/ny
płótno; tych płócien
płuco; płuca, tych płuc
pług, pługa
płukać, płuczę, płuczemy
płynąć, płynę, płyniemy, płynął,
płynęła
po angielsku
po/bliski
po/błażliwy (: błahy)
pobór, poboru; pobory
po bratersku
pobudka, pobudce; tych po-
budek
pocałunek, pocałunku
po/chlebstwo; tych po/chlebstw
po/chmurny
pochodnia, pochodni; pochodnie
tych pochodni
pochód, pochodu; pochody
pochwa, pochwie; tych pochew
po/chwała; tych po/chwał
pochyły
pociąg, pociągu
po cichu
pociecha, pociesze; tych pociech
po ciemku
pocięgiel, pocięgła
po co ? po cóż ?
początek, początku
począwszy
po/czciwy, naj/po/czciwszy
poczekalnia, poczekalni
pilnow
pilot; piloci, pilotów
pilotaż, pilotażu
piłkarz; piłkarze, tych piłkarzy
piłować, piłuję
piołun, piołunu
pion, pionu
pionowy
piorun, piorunu
pioruno/chron, pioruno/chronu
piosenka, piosence; piosenek
a. piosnka, piosnce; piosnek
Piotrków, Piotrkowa
piórko; tych piórek
piórnik, piórnika (: pierze)
pióro, w piórze; tych piór
pióropusz, pióropusza; pióropusze,
tych pióropuszy
pisarz; pisarze, tych pisarzy (: pi-
sarczyk)
pisklę, pisklęcia; pisklęta, piskląt
pismo, na piśmie; tych pism
piszczałka; tych piszczałek
piszczeć, piszczy, piszczał
piśmien/nictwo, w piśmien/nic-
twie
piwnica
piwonia
(piwonij)
piwnice, tych piwnic
piwonii; tych piwonii
platforma; tych platform
plaża, plaży; plaże, tych plaż
plądrować, plądruje
pląsać, pląsam
plątać, plączę, plączemy, plącz
plebiscyt, plebiscytu
pleć, pielę, pielemy, pełł, peł/ła,
pielony
plemię, plemienia; plemiona, ple-
mion
pleść, plotę, pleciemy, plótł, plotła,
pletli
pleśnieć, pleśnieje, pleśniał
pleśń, pleśni; pleśnie, tych
pleśni
płetwa a. płetwa; tych płetw
a. płetw
pliszka, pliszce; tych pliszek
plomba; tych plomb
plotka, plotce; tych plotek
pluć, pluję, pluj, pluł
pluskać, pluska
pluskwa; tych pluskiew
plusz, pluszu
pluszowy
pluton, plutonu
pięta, pięcie; tych pięt
pięt/naście, pięt/nastu
piętro, na piętrze; tych pięter
piętrowy
piętrzyć się, piętrzy się
(: piętro)
pigułka, pigułce; tych pigułek
pijak; pijacy
pijany
pijaństwo
Pilica
pierś, piersi; te piersi, tych piersi
pierścień, pierścienia; pierścienie,
tych pierścieni
pierwej
pierwiosnek, pierwiosnka
pierwszeństwo
pierwszy
pierze, pierza (: pióro)
pierzyna (: pióro)
pies, psa; psy
pieszczota; tych pieszczot
pieszy; piesi żołnierze, piesze od-
działy
pieścić, pieszczę, pieścimy
pieśń, pieśni; te pieśni, tych
pieśni
pietruszka, pietruszce
pięciolatka, pięciolatce
pięcioro, pięciorga, pięciorgu,
pięciorgiem
pięciu (uczniów), pięcioma
pięć (ptaków, uczennic, słów)
pięć/dziesiąt, pięć/dziesięciu
pięć/set, pięciuset
piękny, naj/piękniejszy
pięść, pięści; te pięści, tych
placek, placka
placówka, placówce; tych placó-
wek
plakat, plakatu, na plakacie
Plan 5-letni
plantacja, plantacji; tych plantacji
(plantacyj)
plaster, plastra, w plastrze
,TirM >
• |f.	3^	*	* 14 * 	\
\ i >	- -1	Ą Li» a | a •	.
» i Ul i U >1 /

po czemu?
po czesku
poczęstować, poczęstuję
pocz mistrz; poc
pocz mistrzów
poczta, poczcie; tych poczt
pocztówka; tych pocztówek
poczwarka; tych poczwarek
poczwórny
po czym
podarunek, podarunku
podaż, podaży
pod bój, pod boju; pod/boje, pod/
bojów
pod bródek, pod bródka
(: broda)
pod budówka, pod/budówcc
pod chorążówka, pod/chorą-
żówce
pod chorąży, pod chorążego,
pod chorążym; pod/chorą-
żowie, pod chorążych
(: chorągiew)
pogorzelec, pogorzelca; pogorzel
cy, pogorzelców
pogorzelisko (: gorejący)
pogotowie, pogotowia
po/grążyć, po/grążony
po/gróżka, po/gróżce; tych po/-
gróżek (: grozić)
po/grzeb, po/grzebu
poić, poję, poimy, pój
po ile
pojazd, pojazdu
pojąć, pojmę, pojmiemy, pojął,
pojęła, pojąwszy
pojedynczy
pojezierze
Pojezierze Mazurskie
pojętny
pojmować, pojmuję
pojutrze (: jutro)
pokaszliwać, pokaszliwam a. po-
kaszluję
po kim ? po czym ?
po/kład, po/kładu
po/kłócić się, po/kłócił się
po/kłuć, po/kłuję, po/khity
pokoik, pokoiku
po kolei
po koleżeńsku
pokonywać, pokonywam a. po-
konuję
pokój, pokoju; tych pokoi a. po-
kojów
po/krewieństwo; tych po/kre-
wieńsrw
po kryjomu
pokrzywa; tych pokrzyw
Polak; Polacy
polec, polegnę, polegniemy, poległ
pod/halański
Pod, hale
pod/jąć, podejmę, podejmiemy,
pod/jął, pod/jęła, pod/jąwszy
pod'kleić, pod/kleję, pod/kleimy
pod'kładka, pod/kładce; tych pod/-
kładek
pod/kowa; tych pod/ków
pod/kówka; tych pod/kówek
pod/kuć, pod/kuł, pod/kuwszy,
pod/kuty
podzkuwać, pod/kuwam
pod/lewać, pod/lewam
pod/łoga; tych pod/łóg
po/dług (= według)
po/dhiżny (: długi, długość)
pod/majstrzy, pod/majstrzego;
pod/majstrzowie, pod/maj-
strzych (: majster)
po/dmuch, po/dmuchu
pod/murówka, pod/murówce
pod/nóże; tych pod/nóży
(: noga)
podobieństwo; tych podo-
bieństw
po dobremu
pod/oficer, o pod/oficerze; pod/-
oficerowie
po domowemu
pod/palić, pod/palił
pod/patrzyć, pod/patrzył
pod/pis, pod/pisu
pod/pora, pod/porze; tych pod/pór
pod/pórka; tych pod/pórek
pod/ręcznik, pod/ręcznika
po/dróż, tej po/dróży; te po/dróże,
tych po/dróży (: droga, po
drodze)
po/dróżować, po/dróżuję (: droga,
po drodze)
po/drzeć, podarł, podarłszy
pod/słuchiwać, pod/słuchuię
pod/stawka, pod/stawce; tych
pod/stawek
pod/stęp, pod/stępu
pod/szewka, pod/szewce
pod/ściółka, pod/ściółce
poduszka, poduszce; tych po-
duszek
pod/wiązka, pod/wiązce; tych
pod/wiązek
pod/wieczorek, pod/wieczorku
po/dwoić, po/dwoję, po/dwoimy
po dwóch a. po dwu
po/dwójny (: dwoje)
po/dwórko; tych po/dwórek
po/dwórze; tych po/dwórzy
(: na dworze, dwór)
po dwu a. po dwóch
pod/żelować, pod/zeluję
podziać się a. podzieć się, podzieję
się, podziejemy się, podział się,
podziali się a. podzieli się, po-
dziawszy się
pod'ziemie; pod/ziemia, tych pod/-
ziemi
podziewać się, podziewam się
po dziś dzień
pod/żegacz; pod/żegacze, tych
pod/żegaczy
poezja, poezji; tych poezji
(poezyj)
po francusku
pogański
pod dostatkiem
podejrzany
podejrzenie; tych podejrzeń
pod ej rzewać, pode j r ze wam
pode mną, pode mnie
pode.przeć, pode/prę, pode/-
przemy, pod/parł, pod/parłszy
pode/szwa; tych podeszew
pod gardle; tych pod/gardli
pod grodzie, pod grodzia; te pod/
grodzią, tych pod grodzi
Pod halamn, Pod halanina; Pod/-
halanie, Podz halan
. ‘.TT •
11111 ity.M'
• rr~i
rrw
A
polecenie; tych poleceń



Popici — poiucha
polecieli
polepszyć, polepszę, polep-
szymy
polewka, polewce
polędwica, polędwicy
policja, policji
policjant, o policjancie; poli-
cjanci
poliklinika
Polka, Polce; tych Polek
polka taniec, polce; tych
polek
polować, poluję
Polska, Polsce
Polska Rzecz po spolita Ludowa
polski
polszczyzna, polszczyźnie
polubowny
po łacinie
połączenie; tych połączeń
po łknąć. po Ikm 1, po łknęła
położyć, położę, położymy
połów, połowu; połowy
polówsa, połówce; tych połówek
polu dnie
polu dniowo-wschodni
połu dniowo-zachodni
polu dniowy wschód
połu dniowy zachód
pomad
madck
pomaleńku, pomalutku
łka, pomadce; tych po-
pomału
pomarańcza, pomarańczy; poma-
rańcze, tych pomarańcz
pomidor, pomidora, w pomi-
dorze
pomiędzy
pomimo to a. pomimo tego
pomoc, tej pomocy
pomorski
Pomorzanin, Pomorzanina; Po-
morzanie, Pomorzan (: pomor-
ski)
Pomorze (: pomorski)
pomóc, pomogę, pomożemy, po-
móż, pomógł, pomógłszy
pompa; tych pomp
pompować, pompuję
pomysł, pomysłu, wr pomyśle
pomyślny
ponad
ponad/planowy
ponad/to (= prócz tego), ale: po-
nad to (np.: nic me znam
lepszego ponad to)
po naszemu
poniedziałek, poniedziałku
po niemiecku
ponieważ, ponieważ/by
poniżać, poniżam (: nizina)
poniżej (: nizina, nisko)
ponton, pontonu
ponury
pończocha, pończosze; tych poń-
czoch
po omacku
poparzyć, poparzę, poparzymy
popędzić, popędzę, popędzimy


Popiel
popielniczka, popielniczce
po pierwsze
popiół, popiołu, w popicie; po-
pioły
po, płoch, po/płochu
popod
popojutrze
po polsku
po połowie
popołu/dnie; tych popolu/dni
po połu/dniu
po pół/nocy
po/praw'ka, po/prawce; tych
po/prawek
po prostu
po/pruć, po/pruję, po/prujemy,
po/pruł, po/pruwszy
po/przeczka, po/przeczce; tych
po/przeczek
po/przeczny
po/przedni
po/przedzać, po/przedzam
po/przez
popularny
popychać, popycham
pora, porze; tych pór
porachować, porachuję
porachunek, porachunku
po raz pierwszy
porcelana
porcja, porcji; tych porcji
(porcyj)
poręcz, tej poręczy; poręcze, tych
poręczy
po rosyjsku
poro/zumieć się, poro/zumiem się,
poro/zumieją się, poro/zum się
porównanie; tych porównań
porównywać, porównywam a. po-
równuję
port, portu, w porcie
portfel, portfelu
portier, o portierze; portierzy
portmonetka, portmonetce
porucznik; porucznicy
porządek, porządku
porządny
porzeczka, porzeczce; tych porze-
czek
posadzka, posadzce
posag, posagu
posądzenie; tych posądzeń
posądzić, posądzę, posądzimy
posąg, posągu
po sąsiedzku
posążek, posążka (: posąg)
po/słuszeństwo
po/słuszny
po/spiech a. po/śpiech, po spiechu
a. po/śpiechu
po/spieszny a. po,spieszny
po/spieszyć a. po/śpieszyć
po/stać, tej postaci; te po staci
a. po/stacie, tych po stad
posterunek, posterunku
po/stęp, po/stępu
po/stępować, po/stępuję
postny
po/stój, po/stoju; po stoję, po/-
stojów
po/strach, po/strachu
po/stronek, po/stronka
po/strzyżyny, po strzyżyn
(: strzygę)
posucha, posusze




powrósło
«*«*s wr


posuwać, posuwam
po swojemu
posyłać, posyłam
posyłka; tych posyłek
poszewka, poszewce; tych posze-
wek
poszukiwać, poszukuję
po ścig, po ścigu
po ślad, po śladu
po śUznać się, po śliznę się,
po śliźniemy się, po/śliznął
się, po śhznęła się
po śpiech a. po spiech, po/śpiechu
a. po spiechu
po spieszny a. po spieszny
po śpieszyć a. pospieszyć
po środku
po śród
po świadczenie; tych po/świad-
czeri
po świadczyć, po/świadczę, po/-
świadczymy
po święcić, pj święcę, po/świę-
cimy
potem (= później), ale np.: po
tym przedstawieniu
potęga, potędze; tych potęg
potężny (: potęga)
po to
po trawka, po'trawce
po trochu, po trosze, po tro-
szku
po trójny (: troje) .
potrzask, po trzasku
po trze ba
po/trzebować, po,trzcbuję
po trzecie
potulny
potwór, po/twora; po/twory
po tym (np.: po tym przedsta-
wieniu), ale: potem (= później)
pouczyć, pouczę, pouczymy
poufały
powaga; tych powag
poważać, poważam (: powaga)
poważny (: powaga)
powiat, powiatu, w powiecie
po wiejsku
powierzchnia, powierzchni;
powierzchnie, tych po-
wierzchni
po wierzchu
powierzyć, powierzę, powierzymy
(: wierny, wiara)
powieściopisarz; powieściopisarze,
tych powieściopisarzy (: po-
wieściopisarka)
powieść, powieści; te powieści
powietrze (: wiatr)
powieźć, powiozę, powieziemy, po-
wiózł, powiozła, powieźli
powiększyć, powiększę, powięk-
szymy
powoli
powód, powodu (= przyczyna);
powody
powódź, powodzi; te powodzie,
tych powodzi
powój, powoju; powoje, po-
wojów
powóz, powozu; powozy
po Zwrotny
po/wrócić, po/wrócę, po/wrócimy
(: powrotny)
powrósło, w powróśle; tych po-
wróseł

pracownia, pracowni; pracownic,
tych pracowni
pożywienie
pójdźka
pójść, pójdę, pójdziemy,
poszedł, po/szła, po/szli,
poszedłszy
póki, póki by
pół/czwarta (dnia)
pół/czwartej (godziny)
pół darmo
pół/głosem
półka, półce; tych półek
pół/kole; pół/kola, tych pół/koli
pól/koszek, pół/koszka
pół/księżyc, pół/księżyca
pół/kula, pół/kuli; pół/kule, tych
pół/kul
pół/misek, pół/miska
pół na pół
pół/noc, pół/nocy (: połowa)
pół/nocno-wschodni
pół/nocno-zachodni
pół/nocny wschód
pół/nocny zachód
pół/nuta
pół/o/krągły
pół/rocze; tych pół/roczy
pół/tora (dnia)
pół/torej (godziny)
pół/trzecia (dnia)
pół/trzeciej (godziny)
pół/wy sep, pół/wyspu, na pół/-
wyspie; pół/wyspy
poty, poty by
późno, później, naj/później
późny, późniejszy
powrót — pracownia
po/w-ót, po/wrotu; po/wroty
powróz, powrozu a. powroza
po/wstanie; tych po/wstań
po/wstaniec, po/wstańca; po/-
wstańcy, po/wstańców
po/wstańczy
po/wstrzymywać, po/wstrzy-
muję
po/wszechny
po/wtarzać (: powtórny)
po wtóre (: wtorek)
po/wtórka, po/wtórce
po/wtórny (: wtorek)
po/wtórzyć, po/wtórzę, po/wtó-
rzymy (: powtórny)
powyżej (: wysoko)
poza tym
po/zdrowić, po/zdrów
pozeszywać, lepiej: po/zszywać
poziom, poziomu
poziomica (linia na mapie)
poziomka; tych poziomek
poziomnica (przyrząd)
Po/znań, Po/znania
po/znańczyk; po/znańczycy
po/znański
pozór, pozoru; pozory
po/zszywać, po/zszywam
pozycja, pozycji; tych pozycji (po-
źycyj)
pożar, pożaru, po pożarze
pożarny, straż pożarna
pożegnanie; tych pożegnań
po/żreć, po/żrę, pożarł, po-
żarłszy
pożyczka, pożyczce; tych poży
czek
pożytek, pożytku
JAM*
-13^* i
Art- /j
► ***->»•
I1U4	» « o **
H *•***?/

76	praczka — protokołować
praczka, praczce; tych pra-
czek
prać, piorę, pierzemy
prima aprilis
probówka, probówce; tych pro-
bówek

pragnąć, pragnę, pragniemy, prag-
nął, pragnęła
pralka, pralce
pralnia, pralni; pralnie, tych
pralni
pra słowiański
prasować, prasuję
prawdomówny
prażyć, prażę, prażymy
prąd, prądu
prążek, prążka (: pręga)
prefabrykat, prefabrykatu
prelegent, o prelegencie; prele-
genci
preliminarz, preliminarza
premia, premii; premie, tych pre-
mii (premij)
premier; premierzy, premie-
rów
prenumerować, prenumeruję
pretensja, pretensji; tych pretensji
(pretensyj)
prewentorium; prewentoria, pre-
wentoriów
prezent, prezentu, w prezencie;
prezenty
prezydent, o prezydencie; prezy-
denci
prezydium, Prezydium Rady Mi-
nistrów
pręcik, pręcika
prędki, prędszy
prędko, prędzej
pręga, prędze; tych pręg
pręt, pręta
procent, procentu, w procencie;
procenty
proces, procesu; procesy
procesować się, procesuję się
proch, prochu
produkcja, produkcji
produkcyjny
produkt, produktu; produkty,
produktów
profesor, o profesorze; profesoro-
wie (skrót: prof.)
program, programu
projekt, projektu; projekty, pro-
jektów
prokurator, o prokuratorze; pro-
kuratorzy
proletariacki
proletariat, proletariatu
proletariatczyk; proletariat-
czycy
proletariusz; proletariusze, tych
proletariuszy
proponować, proponuję
propozycja, propozycji; tych pro-
pozycji (propozycyj)
prosić, proszę, prosimy,
proś
prosię, prosięcia; prosięta,
prosiąt
prostokąt, prostokąta, w prosto-
kącie
prosty, prostszy
prośba; tych próśb
prościej
protokołować, protokołuję


{;.. K r
protokół —
przedsionek
protokół, protokołu; protokoły,
protokołów
prowadzić, prowadzę, prowa-
dzimy
prowiant, prowiantu, w prowian-
cie; prowianty
prowincja, prowincji; tych pro-
wincji (prowincyj)
prowokacja, prowokacji; tych pro-
wokacji (prowokacyj)
próba; tych prób
próbka, próbce; tych próbek
próbować, próbuję
próchnica
próchnieć, próchnieje, próch-
niał
próchno, w próchnie
prócz
próg, progu; progi
prószyć, prószy
próżnia,' próżni
próżnować, próżnuję
pruć, pruję, prujemy, pruł
Prusak; Prusacy
pruski
Prusy, z Prus, w Prusach
Prusy Wschodnie
prządka, prządce; tych prządek
prząść, przędę, przędzierny, prządł,
przędła, przędziony
przebiec, przebiegnę, prze-
biegniemy, przebiegł,
przebiegłszy
przebieg, przebiegu
przebój, przeboju; te przeboje,
tych przebojów
przechadzka, przechadzce
przechodni
przechodzień, przechodnia; prze-
chodnie, przechodniów
przechowalnia, przechowalni
przechylić, przechylę, przechy-
limy, przechylił, przechy-
liwszy
przeciąg, przeciągu
przecież, przecież/by
przeciętny
przeciwieństwo; tych przeci-
wieństw
przeciwko
przeczucie; tych przeczuć
przed
przede mną, przede mnie
przede wszystkim
przed/'historyczny
prze/dłużyć (: długi)
przed/miejski
przed/miot, przed/miotu
przed/mówca a. przed/mowca
przedni
przed/nówek, przed/nówka
(: nowy)
przed/ostatni
przed/pokój, przed/pokoju; przed/-
pokoje, przed/pokojów
przed/pohi/dnie; tych przed;połu/-
przed połu/dniem
przed/połu/dniowy
prze/drzeźniać
przed/się/wzięcie; te przed'się/-
wzięcia, tych przed/się/wzięć
przed/sionek, przed/sionka; przed/-
sionkj
ULUJ
- ’’r .V .W



78	przedstawienie
przed/stawienie; tych przedsta-
wień
przed/tem (= dawniej), ale np.:
przed tym źródłem
przed/ternu nowy
przed/wczesny
przed/wczoraj
prze/glądać
prze/groda; tych prze/gród
prze,gródka, prze/gródce; tych
prze/gródek
przejazd, przejazdu, w prze-
jeździć
przejażdżka, przejażdżce; tycL
przejażdżek
przejechać, przejadę
przejeżdżać, przejeżdżam
przejrzeć, przejrzę, przejrzymy,
przejrzyj, przejrzał, przejrzeli
(: przezierać)
przejrzysty (: przezierać)
przekaz, przekazu
przekąska, przekąsce; tych prze-
kąsek
przekątna, przekątnej
prze/kłuć, prze/khiję, prze/kłu-
jemy, prze/kłuł, prze/kluwszy,
prze/kłuty
prze/kłuwać, prze/kłuwam
przekonywać, przekonywam
a. przekonuję
przekonywający a. przekonu-
jący
prze/kreślić, prze/kreślę, prze/-
kreśhmy
prze/kroić, prze/kroję, prze/kroimy
prze/krój, prze/kroju; prze/kroje,
prze/krojów
— przeraźliwy
przekupka, przekupce; tych prze-
kupek
przeląc się a. przelęknąć się, nie
przelęknij się, przeląkł się, prze-
lękła się
przelotny
przełęcz, tej przełęczy; te prze-
łęcze, tych przełęczy
przemarznąć (mów: przemar-znąć,
wolno dzielić: przema/rznąć,
przemar/znąć a. przemarz/nąć),
przemarznę, przemarzniemy,
nie przemarznij, przemarzł,
przemarzłszy
przemarznięcie (mów: prze-
marznięcie), dzielenie jak
przemarznąć
przemiana; tych przemian
przemoc, tej przemocy
przemysł, przemysłu, w prze-
myśle
przemysłowy
Przemyśl, Przemyśla
przenicować, przemcuję
przeobrażać
przeobrażenie; tych przeobra-
żeń
przepaść, przepaści; te prze-
paści a. przepaście, tych prze-
paści
przepiórka; tych przepiórek
prze/płukać, prze/płuczę, prze/-
płuczemy
prze/prowadzka, prze/pro-
wadzce
przepuszczać
przepych, przepychu
przeraźliwy
przerazić — przybiec
79
przerazić (: razić)
przerażenie (: razić)
przerębla, przerębli; przeręble,
tych przerębli
przeróbka, przeróbce; tych prze-
róbek
prze/rwa, prze/rwie; tych
przerw
przesadzać
przesąd, przesądu
prze/stanek, prze/stanku; prze/-
stanki (= przerwa, np. w mo-
wie łub śpiewie), ale: przy/-
stanek, przy/stanku; przy/-
stanki (np. tramwajowy)
prze/starżały (: stary)
prze/stępca, prze/stępcy; ci
prze/stępcy, tych prze/-
stępców
prze/stroga; tych prze/stróg
prze/stron/ny
prze/strzec, prze/strzegę, prze/-
strze/żemy, prze/strzegł, prze/-
strzegłszy
prze/strzeń, prze/strzeni; prze/-
strzenie, tych prze/strzeni
prze/stworze; prze/stworza, tych
prze/stworzy
przesyłka; tych przesyłek
prze/szkoda; tych prze/szkód
prze/ścieradło; tych prze/ście-
radel
prze/śladować, prze/śladuję
przetak, przetaka
przeto, przeroby
przetok, przetoku
prze/trwać, prze/trwam
prze/twór, prze/tworu; prze/twory
przeważać, przeważam (: prze-
waga)
przeważnie (: przewaga)
przewiercić, przewiercę, przewier-
cił
przewietrzyć, przewietrzę, prze-
wietrzył (: wiatr)
przewiewnik, przewiewnika
przewiewny
przewieźć, przewiozę, przewie-
ziemy, przewiózł, przewiozła,
przewieźli, przewiózłszy
przewodnik; przewodnicy
przewoźnik; przewoźnicy
przewożenie
przewód, przewodu
przewóz, przewozu
przewyższyć, przewyższę, prze-
wyższymy, przewyższył (: wy-
soki)
przez
przeze mnie
przeziębić się, przeziębię się, prze-
ziębimy się, nie przezięb się
prze/zrocze a. prze/źrocze
prze/zroczysty a. prze/źroczysty
przeżuwać, przeżuwa
przędza, przędzy
przędzalnia, przędzalni; przędzal-
nie, tych przędzalni a. przę-
dzalń
przodownica
przodownik; przodownicy
przodujący
przód, przodu; przody
przybiec, przybiegnę, przybie-
gniemy, przybiegł, przy-
biegłszy
80
przybory, przyborów
przybudówka, przybudówce; tych
przybudówek
przychód, przychodu
przychówek, przy chów ka
przychylny
przyczółek, przyczółka
przy czym, przy czym by
przydawka, przy dawce; tych
przydawek
przy drożny (: droga)
przydział, przydziału, w przy-
dziale
przygoda; tych przygód
przy grzać, przygrzeję, przy/-
grzejemy, przy/grzał, przy/-
grzali a. przy/grzeli
przygrzewać, przy Zgrzewam (: go-
rąco)
przyimek, przyimka
przyjaciel; przyjaciele, przyjaciół,
przyjaciółmi
przyjaciółka, przyjaciółce; przy-
jaciółek (: przyjaciołom)
przyjazd, przyjazdu, o przy-
jeździe
przyjazny, przyjaźnie
przyjaźń, tej przyjaźni; te przy-
jaźnie, tych pity’jaźni
przyj ezdny
przyjeżdżać
przyjrzeć się, przyjrzę się, przyj-
rzymy się, przyjrzyj się (: spo-
zierać)
przyjść, przyjdę, przyjdziemy,
przyjdź, przyszedł, przy/szła,
przy/szd, przyszedłszy
przy, kład, przy/kładu
przykro, przykrzej
przykrzyć się, przykrzy się
(: przykry)
przylądek, przylądka
przylepka, przylepce; tych przy-
lepek
przylot, przylotu
przymierzać, przymierzam
(: miara)
przymierze; tych przymierzy
przymiotnik, przymiotnika
przy/mrozek, przy/mrozku
przymus, przymusu
przynaj /mniej
przynęta; tych przynęt
przypadek, przypadku (= zda-
rzenie)
przypadek, przypadka (= forma
gramatyczna)
przypatrywać się, przypatruję się
przypatrzyć się, przypatrzę się,
przypatrz się, przypatrzył się
(: przypatrywać się)
przypomnieć, przypomnę, przy-
pomnimy, przypomnij
przypuszczać, przypuszczam
przyroda
przyrząd, przyrządu
przyrządzić, przyrządzę, przyrzą-
dzimy
przyrzec, przyrzeknę, przyrze-
kniemy, przyrzekł, przy-
rzeklszy
przysiad, przysiadu, w przysia-
dzie
przy/słowie; tych przy/słów a.
przy/slowi
przy/słówek, przy/słówka
przysłuchiwać się — purchawka
wav
6 Jodłowski-Taszyckl: Słowniczek ortograficzny
ninitniiC’
przy/sluchiwać się, przy/shichuję
się
przy/sługa; tych przy/sług
przy/służyć się, przy/służę się,
przy/służy my się, przy/służył
się (: przysługa)
przy/smażyć, przy/smażę, przy/-
smażymy
przy/stanek, przy/stanku (np.
tramwajowy), ale: prze/sta-
nek, prze/stanku (np. w mo-
wie lub śpiewie)
przy/stań, tej przy/stani; te przy/-
stanie, tych przy/stani
przy/szły
przy/tknąć, przy/tknę, przy/tknie-
my, przy/tknął, przy/tknęła,
przy/tknąwszy
przytomny
przy/trzymać, przy/trzymam
przytułek, przytułku
przy tym
przywieźć, przywiozę, przywie-
ziemy, przywieź, przywiózł,
przywiozła, przywieźli, przy-
wiózłszy
przywilej, przywileju; przywileje,
tych przywilejów
przywódca, przywódcy; ci przy-
wódcy
przywóz, przywozu
przy za/grodowy
przyzba, na przyzbie; tych
przyzb
przyzwoity
pstrąg, pstrąga
pstry
psuć, psuję, psujemy
pszczelny
pszczoła; tych pszczół
pszczółka, pszczółce; tych pszczó-
łek
pszenica, pszenicy
pszen/ny
pt. (= pod tytułem)
ptactwo a. ptastwo
ptak, ptaka
ptaszek, ptaszka
publiczność, publiczności
publiczny
puch, puchu
puchacz, puchacza
puchar, pucharu, w pucharze
puchnąć, puchnę, puchniemy,
puchnął, puchnęla a. puchła
pudel, pudla; pudle, tych pudli
pudełko; tych pudelek
puder, pudru, w pudrze
pukać, pukam
pulchny
pulpit, pulpitu; pulpity
puls, pulsu; pulsy
pułap, pułapu
Pułaski, o Pułaskim
puławski (= z Puław)
Puławy, Puław
pułk, pułku
pułkownik; pułkownicy
punkcik, punkcika a. punkciku
punkt, punktu; punkty
punktualny
purchawka, purchawce; tych pur-
chawek

* • j ia_i
4 lUtłWo"
A
mituiui
WWWAW
82

hihtuuu
w <
p* rpeta —
purpura, purpurre
purpuro* v
pUstW
pusrvma, pustyni; pustynie, tych
Puszcza Bułi wielki
puszce; rych puszek
pasać puszczę, puścimy
pyt pyłu
p\łek, pn lku
K
Rabkc. w Rabce
rabunek, rabunku
radio* rachuję
rachunek, rachunku
mooiulizatur; racjonalizatorzy
rad, radu
Rada Ministrów
radosny, radośnie
radość, radości
radować się, raduję się
AM
I • • •
< o • - - -


radziecki
rana, rat u
rafineria, rafinerii; tych rafinerii
(rafinery,)
rajd, rajdu, po rajdzie
rakieta; tych rakiet
ramię, ramienia; ramiona,
ramion
rampa; tych ramp
raniutko
ran ny
ranol
raport, raportu; raporty
rasizm, rasizmu, w rasizmie
ratować, ratuję
ratunek, ratunku
ratusz, ratusza; ratusze, tych ra-
tuszy a. ratuszów
IW
raz, in nym razem, dwa razy, pięć
razy, dziesięć razy
raz po raz
raz za razem
raźno a. raźnie
raźny, raźniejszy
rażący (: razić)
rąbać, rąbie, rąbiemy, rąb
rąbek, rąbka; rąbki
rączka, rączce; tych rączek
rdza, rdzy
rdzeń, rdzenia
rdzewieć, rdzewieje, rdzewiał
reakqa, reakcji
rebus, rebusu; rebusy
recenzja, recenzji; tych recenzji
(recenzyj)
V. .
.	*1* * • • * aJ- I H '
V.” ,.VAVAU%W« ‘
.___	—	—A -
redagować, redaguję
redakcja, redakcji; tych redakcji
(redakeri)
redaktor, redaktora; redaktorzy
redukcja, redukcji; tych redukcji
(redukcyj)
referent, o referencie; referenci
rellektor, reflektora
regent, o regencie; regenci
regulamin, regulaminu; regulaminy
regularny
regulator, regulatora
regulować, reguluję
reguła; rych reguł
reja, rei, reję; reje, tych rej
rejent (= notariusz), o rejencie;
rejenci
rekonwalescent, o rekonwalescen-
cie; rekonwalescenci
rekord, rekordu
rekrut; rckrud
remanent, remanentu, w rema-
nencie
remont, remontu, w remoncie
reparacja, reparacji a. reperacja,
reperacji ( = naprawa)
reparacje, tych reparacji (= od-
szkodowanie wojenne)
repatriacja, repatriacji
repatriant; repatrianci
republika; tych republik
restauraqa, restauracji; tych
restauracji (restauracyj)
reszta, reszcie; tych reszt
reumatyzm, reumatyzmu,
w reumatyzmie
rewident, o rewidencie; rewi-
denci
rewizja, rewizji; tych rewizji
(rewizyj)
rcwizjom/rn. rewizjonizmu,
w rewizji mumie
rewolucja, rewolucji; tych
rewolucji (rewolucyj)
rewolwer, rewolweru, w re-
wolwerze
Reymont, o Reymoncie
rezeda
rezerwuar, rezerwuaru,
zerwuarzc
rezolucja, rezolucji; tych re-
zolucji (rezolucyj)
rezolutny
rezultat, rezultatu
reżyser; reżyserzy
ręcznik, ręcznika
ręka; ręce, rąk
rękaw, rękawa
rękawiczka, rękawiczce; tych
rękawiczek
rękojeść, rękojeści
rękopis, rękopisu
robactwo
robić, robię, robimy, rób
robota; tych robót
robotniczy
robotnik; robotnicy’
robótka, robótce; tych robótek
(: robota)
rocznica
roczny
rodzeństwo
rodzice, rodziców
rodzynek, rodzynka; rodzynki, tych
rodzynków
roz/ciąwszy
roze/trę, roze/trzemy,
roz/tarłszy
się, roz/glądam się
rozpacz — równowaga
roze/trzeć.
roz/tarł,
roz/glądać
roz/gryźć, roz/gryzę, roz/gryziemy,
roz/gryzł, rozZgryzłszy
roz/grzać, roz/grzeję, roz/grze-
jemy
roz/grzeli (: gorąco)
roz Zgrzewać, roz/grzewam
roz/kaz, roz/kazu
roz/kazać, roz/każę, roz/kaźemy
roz/kład, roz/kładu
roz/kosz, roz/koszy; roz/kosze, tych
roz/koszy
roz/kręcić, roz/kręcę, roz/kręcimy,
roz/kręcił
roz/lec się, roz/legł się
roz/maity
roz/mnażać, roz/mnażam
(: mnogi)
roz/ścielać a. roz/ściełać
roz/śmiać się a, roze/śmiać się
roz/targniony
roz/tłuc, roz/tłukę, roz/tłuczcmj',
roz/tłukł, roz/tłukłszy
roz/tropny
roz/trzaskać, roz/trzaska
roz/trzepany
roz/twór, roz/tworu, w roz/-
tworze
ro/zum, ro/zumu
ro/zumieć, ro/zumiem, ro/zu-
miesz, ro/zumieją, ro/zumiał,
ro/zumieli
ro/zumny
roz/ważać, roz/ważam (: rozwaga)
roz/ważny (: rozwaga)
roz/wiesić, roz wieszę, roz/wiesi-
my, roz/wiesił, roz/wieszony
roz/wożenie
roz/wój, roz/woju
roz/żarzyć, roz/żarzony (:żar)
rożen, rożna; rożny
ród, rodu; rody
róg, rogu; rogi
rój, roju; roje, rojów
róść a. rosnąć (zob. rosnąć)
rów, rowu; rowy
rówieśnik; rówieśnicy
również
równik, równika
równina; tych równin
równoległy
równoleżnik, równoleżnika
równoramien/ny
równość, równości
równowaga
rogoża, rogoży; rogoże,
góż a. rogoży
rogóżka, rogóżce; tych
roić się, roi się
rok po roku, rok w rok
rola, roli; role, tych ról
rolnictwo
rolnik; rolnicy
romb, rombu (= figura
tryczna)
romboid, romboidu
rondel, rondla; rondle, tych
rondli
ropucha, ropusze; tych ropucl.
rosić, roszę, rosimy
Rosja, Rosji
Rosjanin, Rosjanina; Rosjanie, Ro-
sjan
rosnąć a. róść, rosnę, rośniemy
rósł, rosła
rosół, rosołu; rosoły
rosyjski
roślina; tych roślin
roślinożerny
rot/mistrz; rot/mistrze, rot/mi-
strzó^
rower, roweru, na rowerze
rowerzysta; rowerzyści
roz biec się, roz/biegh się, roz/-
biegłszy się
roz/bierać
roz/biórka, roz/biórce (: roz-
biory)
roz/bójnik; roz/bójnicy (: roz-
boje)
roz/broić, roz/broję, roz/broimy
roz/chodzić się, roz/chodzimy
roz/pacz, roz/paczy
roz/palić, roz/palę, roz/palimy,
roz/palił
roz/paść się, roz^padl się
roz/pęd, roz/pędu
roz/pierać się, roz/pieram się
roz/porządzenie; tych roz/po-
rządzeń
roz/postrzeć, roz/postarł, roz/po-
starłszy
roz/pościerać, roz/pościeram
roz/prawa; tych roz/praw
roz/pruć, roz/pruję, roz/pruje-
my, roz/pruł, roz/pruwszy,
roz/pruty
roz,'różniąc, roz/różniam
roz/sada
roz/sadzać, roz/sadzam
roz/sądek, roz/sądku
roz/srożyć się (: srogi)
roz/stać się, roz/stanę się, roz/sta-
niemy się, roz/stał się
roz/stajny
roz/stąpić się, roz/stąpimy się
roz/strói, roz/stroju
roz/strzelać, roz/strzela
roz/strzygnąć, roz/strzygnę, roz/-
strzygmemy, roz/strzygnął,
roz/strzygnęla, roz/strzygnąwszy
roz/strzygnięcie; tych roz/strzyg-
męć
roz/suwać, roz/suwam
roz/sypać, roz/sypię, roz/-
sypiemy
roz/szarpać, roz/szarpię, roz/szar
piemy
roz/szerzyć, roz/szerzę, roz/sze-
j rzyniy
.a-rw-*
1^
roz/ciąć, roze/tnę, roze/tnicmy,
roz/ciął, roz/cięła
roz/cierać, roz/cieram
roz/cinać, roz/cinam
roz/dział, roz/dzialu, w roz/-
dziale
roz/dziawić, roz/dziawił
roz/dzielić, roz/dzielę, roz/-
dzielimy
roze/drzeć, roze/drę, roze/drzemy,
roz/darł, roz/darłszy
rozejrzeć się, rozejrzę się, rozej-
rzymy się (: spozierać)
roze/słać, roze/ślę, roze/ślemy
roze/śmiać się a. roz/śmiać się,
roze/śmiali się a. roz/śmiali się
lub roze/śmieli się a. roz/śmieli
.jLkJLUU
UlW.lt
Ultt. _
1 ;
rzeczka
ruder
rzesz
Rygi)
samo-
rznąc, rznę
samo; tę samą
o tym samym
dziecku)
samobójcy; ci
rzadki, rzadszy
rzadko, rzadziej
rząd, rządu
rząd, rzędu; rzędy (= szereg)
rządzić, rządzę, rządzimy,
rządził
rzec, rzeki, rzekłszy
rzecz, rzeczy; te rzeczy, tych
rzeczy
rwać, rwę, rwiemy, rwą, rwący
rzodkiewka, rzodkiewce; tych
rzodkiewek
rzucić, rzucę, rzucimy
rzut, rzutu
Rzym, Rzymu
rzymski
rzymskokatolicki
rybka, rybce; tych rybek
rybołówstwo
rycerz; rycerze, tych rycerzy
rychło
rycynus, rycynusu
ryczeć, ryczy
rydz, rydza; rydze, rydzów
ryknąć, ryknął, ryryęła
rymarz, rymarze, tych rymarzy
(: rymarski)
rynek, rynku (ale np. adres: Ry
nek 7)
rynka, rynce; tych rynek (= na-
czynie)
ryn/na, ryn/nie; tych rynien
rynsztok, rynsztoka
rynsztunek, rynsztunku
ryski (
rysować, rysuję
rysunek, rysunku
ryś; rysie, tych rysi a. rysiów
rytm, rytmu
rywalizacja, rywalizacji
ryzyko, ryzyka, ryzykiem, w ry
zyku
ryż, ryżu
równy
rózga, rózdze; tych rózg a.
róża, róży; róże, tych róż
różnica, różnicy; różnice
żnic
różny
różyczka
rżeć, rży, rżał
rżnąć a. rznąć (zob. rznąc)
rżysko; tych rżysk
sacharyna, w sacharynie
sad, sadu
sadzawka, sadzawce; tych sadza-
wek
sadzić, sadzę, sadzimy, sadził
rodzaj sieci), ale:
zwierzę ssące)
rubryka; tych rubryk
ruch, ruchu
ruchliwy
ruda, rudzie; tych rud
rudera, w ruderze; tych
rudv
w
ruina; tych ruin
rujnować, rujnuję
rulon, rulonu
rum, rumu
rumak, rumaka
rumianek, rumianku
rumiany
rumieniec, rumieńca; rumieńce
runueńców
Rumun; Rumuni
Rumunia, Rumunii
runąć,
rupiecie, tych rupieci
rura, rurze; tych rur
Rusin; Rusmi
Rusinka, Rusince; tych Rusinek
ruski
ruszać
ruszt, rusztu, na ruszcie; ruszty
ruszyć, ruszę, ruszymy
Ruś, Ruś Czerwona
sak, saka (
ssak, ssaka (
sakiewka, sakiewce; tych sa
kiewek
saletra, saletrze
saletrzak, saletrzaku
salutować, salutuję
sałata, sałacie
sałatka, sałatce
sam, sama.
(książkę)
(chłopcu
samobójca,
bójcy, tych samobójców
samobójstwo; tych samobójstw
samochód, samochodu
samolot, samolotu
*
samolub: samolubi
samorząd, samorządu
rzeczka, rzeczce; tych rzeczek
rzeczownik, rzeczownika
rzecz/po/spolita, rzeczy/po/spoli-
tej; Rzecz/po/spolita Polska
rzeczułka, rzeczułce; tych rzeczułek
rzeczywiście
rzednieć, rzednieje, rzedniał
rzeka; tych rzek
rzekomo
rzemien/ny
rzemień, rzemienia; te rzemienie,
tych rzemieni
rzemieślnik; rzemieślnicy
rzemiosło, w rzemiośle; tych rze-
miosł
rzemyk, rzemyka
rzepa
rzesza, rzeszy; rzesze,
rzeszoto; tych rzeszot
rzeszowski
Rzeszów, Rzeszowa
rześki
rzetelny
rzewny
rzeź, rzezi; te rzezie,
rzeźbiarz; rzeźbiarze,
biarzy
rzeźbić, rzeźbię, rzeźbimy,
rzeźbił
rzeźnik; rzeźnicy
rzeżucha, rzeżusze
rzęsa; tych rzęs
rzęsisty, rzęsiście
rznąć (nożem, piłą), rznę, rzniemy,
rznął, rznęła
rżniemy, rżnął, rżnęła — ale:
żąć (sierpem), żnę, żniemy, żnij,
żął, żęła
fŁ
> M « IX VL
AMI AA
> i tt 4 ki
5 Hi* *	u. i

samouk
schlebiać, schlebiam
schludny
schnąć, schnie, schnął a. sechł
schła, schli
schodki, schodków
schody, schodów
schorowany
schować, schowam
schowek, schowka
schód, schodu
schron, schronu
schronić się, schronię się, schro-
nimy się
schronisko; tych schronisk
schudnąć, schudnę, schudł, schudła
schwycić, schwycę, schwycimy,
schwycił
schylić się, schylę się, schylimy
sąd, sądu
sądzić, sądzę, sądzimy, sądź
sag, sąga; tych sągów
sąsiad, o sąsiedzie; sąsiedzi, są-
siadów
sąsiedzki
w
sąsiedztwo; tych sąsiedztw
sąsiek, sąsieka
sążeń, sążnia; sążnie, tych sążni
scyzoryk, scyzoryka
sczernieć, sczernieje, sczerniał
skala, skali; skale, tych skal
skaleczyć, skaleczył
skandal, skandalu; skandale, tych
skandali
skarb, skarbu
skarbiec, skarbca
skarbonka, skarbonce
bonek
skarpa a. szkarpa
skarpetka, skarpetce:
petek
skarżyć, skarżę, skarżymy
(: skarga)
sejm, sejmu a. Sejm, Sejmu
sekret, sekretu; sekrety
sekretariat, sekretariatu, w se-
kretariacie
sekretarz; sekretarze, tych sekre-
tarzy (: sekretarka)
sekunda, sekundzie; tych
sekund
selekcja, selekcji
seminarium; seminaria, semina-
riów
seminarzysta, o seminarzyście;
seminarzyści, seminarzystów
(: seminarium)
sen, snu, we śnie; sny
sens, sensu, w sensie
sensacja, sensacji; tych sensacji
(sensacyj)
ser, sera, w serze
Serb; Serbowie
Serbia, Serbii
serbski
serce; tych serc
serduszko; tych serduszek
sesja, sesji; tych sesji (sesyj)
sędzia,
dziego
sędziowie, sędziów
sędziowski
sęk, sęka
sęp, sępa
sfałszować, sfałszuję
siać, sieję, siejemy, siał, siali
a. sieli
siano, na sianie
siatka, siatce; tych siatek
siatkówka, siatkówce
siąść, siądę, siądziemy, siadł, siad
sierota; tych sierot a. sierót
sierpień, sierpnia
sierść, sierści
sierżant, c sierżancie; ci sier-
żanci
siew, siewu
sięgać, sięgam
sięgnąć, sięgnij, sięgnął, sięgnęła,
sięgnąwszy
sikawka, sikawce; tych sikawek
siłownia, siłowni
sionka, sionce; tych sionek
siostra, siostrze; tych sióstr
siostrzenica, siostrzenicy;
siostrzenice, tych siostrzenic
(: siostra)
siostrzeniec, siostrzeńca; sio-
strzeńcy, siostrzeńców
siostrzyczka, siostrzyczce; tych
siostrzyczek (: siostra)
siódemka, siódemce; tych sióde
mek
siódmy (: siedem, półsiodma)
sito; tych sit
samouk; samoucy .
samowy/starczalność, samowy/-
starczalności
San, Sanu, w Sanie
sanatorium; sanatoria, sanato-
riów
sandomierski
Sandomierz, Sandomierza
sa_ue, tych sani a. sań
sanitariusz; sanitariusze, tych
sanitariuszy
sapać, sapię, sapiemy
saper; saperzy, saperów
saradela a. seradela
sarenka, sarence; tych sarenek
sarkofag, sarkofagu
sarna, sarnie; tych sarn
Sas; Sasi, Sasów
Sicz, Siczy
siec, siekę, sieczemy, siekł
sieć, tej sieci; te sieci, tych sieci
siedem (ptaków, uczennic)
siedem/dziesiąt, siedem/dziesięciu
siedem/nasty
siedem/naście, siedem/nastu
siedem/set, siedmiuset
siedem tysięcy, siedmiu tysięcy
siedmioro, siedmiorga, siedmiorgu,
siedmiorgiem
siedmiu (uczniów), siedmioma
a. siedmiu
siedzieć, siedzę, siedzimy, siedź,
siedział, siedzieli
siekiera, siekierze; tych siekier
siemię, siemienia
Sienkiewicz
sien/nik, sien/nika
sień, tej sieni; te sienie, tych
sieni
siermięga, siermięgi, w siermię-
I U
fllłłM
90	skazówka
skurcz
czów
skazówka a. wskazówka (ze-
gara), skazówce a. wskazów-
ce; tych skazówek a. wska-
zówek
skażony (od: skazić)
skąd, skąd by
skąd/inąd
skąd/kolwiek, skąd/kolwiek by
skądsiś
skąd/że? skąd/że by?
skąpiec, skąpca; skąpcy, skąp-
ców
skierować, skieruję
skinąć, skinął, skinęła, skinąw-
szy
skleić, skleję, skleimy, sklej
sklęsnąć, sklęśnie, sklęsnął
a. skląsł, sklęsła
skład, składu
składka, składce; tych składek
skłamać, skłamie
skłon/ny
sknera, sknerze; sknerzy, tych
sknerów (a. sknery, skner, gdy
mowa o kobietach)
skobel, skobla; skoble, tych
skobli
skomleć, skomli, skomlał —
a. skomlić, skomli, skomlił
skomponować, skomponuję
skon, skonu a. zgon, zgonu
skonfiskować, skonfiskuję
skończyć, skończę, skończymy
skorupa; tych skorup
skorzystać, skorzystam
skosztować, skosztuję
skośny
skowronek, skowronka
skóra, skórze; tych skór
skórzany (:skóra)
skracać, skracam
skraplanie
skraść, skradł, skradłszy
skreślić, skreślę, skreślimy
skręcić, skręcę, skręcimy
skrępować, skrępuję
skręt, skrętu, na skręcie
skrofuły, skrofułów
skroń, tej skroni; te skronie, tych
skroni
skroś, skroś a. wskroś, wskroś
skrócić, skrócę, skrócimy
skroś, skroś a. wskroś, wskroś
skrót, skrótu
skrupuł, skrupułu
skrytka, skrytce; tych skrytek
skrzeczeć, skrzeczy, skrzeczał
skrzek, skrzeku
skrzela a. skrzele; tych skrzeli
skrzep, skrzepu
skrzepnąć, skrzepnął a. skrzepł,
skrzepła
skrzętny
skrzydło; tych skrzydeł
skrzynia, skrzyni; skrzynie, tych
skrzyń
skrzynka, skrzynce; tych skrzynek
skrzyp, skrzypu
skrzypce, tych skrzypiec
skrzypieć, skrzypi, skrzypiał
skrzywdzić, skrzywdzi
skubać, skubie
skuć, skuł, skuwszy, skuty
skulić się, skulił się, skulony
skurcz, skurczu; skurcze, skur-
solniczka
skusić —
skusić, skusi, skusił
skuteczny
skutek, skutku
skuwka, skuwce; tych skuwek
skwar, skwaru, w skwarze
skwarek, tego skwarka
skwierczeć, skwierczy, skwierczał
slojd, siojdu
slaby, słabszy
słać, ścielę, ścielemy, słał
słać, ślę, ślemy, słał
słodki, słodszy
słoik, słoika
słomiany
słoirAa, słomce; tych słomek
słonecznik, słonecznika
słonko
słoń, słonia; słonie, tych słoni
słońce
Słowianin, Słowianina; Słowianie,
Słowian
słowiański
Słowiańszczyzna, Słowiańszczyźnie
słownik, słownika
słowo; tych słów
słód, słodu
słój, słoja (= naczynie)
słój, słoju a. słoja,(w drzewie)
słówko; tych słówek
słuch, słuchu
słuchawka, słuchawce
słup, shipa
słupek, słupka
słuszność, słuszności
słuszny
służba; tych służb (: sługa)
służyć, służę, służymy
słychać
słyszeć, słyszę, słyszymy, słyszał,
słyszeli
smalec, smalcu
smarować, smaruję
smażyć, smażę, smażymy
' smród, smrodu
smuga, smudze; tych smug
smutek, smutku
smutny
snuć, snuję, snuiemy, snuł
snycerz; snycerze, tych snyce-
sobota; tych sobót
sobotni
soból, sobola; sobole, tych
soboli
sobótka, sobótce; tych sobó-
tek
socha, sosze; tych soch
socjalista; socjaliści
socjalistyczny
socjalizacja, socjalizacji
socjalizm, socjalizmu, w so-
cjalizmie
socjalny
soczewka, soczewce; tych socze-
wek
sojka, sojce; tych sojek a. sójka,
sójce; tych sójek
sojusz, sojuszu; sojusze, tych so-
juszów a. sojuszy
sokół, sokoła; sokoły (= ptak)
solniczka, solniczce; tych sol-
niczek

sołectwo — spódnica
spłukać, spłuczę
spłukiwać, spłukuję
spod (czegoś)
sołectwo; tych sołectw
sołtys; sołtysi
sosenka, sosence; tych sosenek

sosna, sośnie; tych sosen
sowa, sowie; tych sów
sójka, sójce; tych sójek a. sojka,
sojce; tych sojek
sól, soli; sole, tych soli
spać, śpię, śpimy
spadek, spadku
spodnie, tych spodni
spo glądać, spo glądam
spojówka, spojówce	<
spojrzeć, spojrzę, spojrzymy,
spojrzał, spojrzeli (: spozie-
rać)
spojrzenie; tych spojrzeń	I
spokój, spokoju
społeczeństwo; tych społe-
spadkobierca, spadkobiercy7: spad-
kobiercy, spadkobierców
spalinowy
sparzyć, sparzę, sparzymy
(: para)
spaść, spadnę, spadniemy, spadł,
spadłszy
specjalista, specjaliście; specjaliści,
specjalistów
spiąć, ze pnę, ze pniemy, spiął,
spięła, spiąwszy
spichlerz, spichlerza; spichlerze,
tych spichlerzy
spiczasty
spieszyć się a. śpieszyć się
spinać, spinam
spinka, spince; tych spinek
spirytus, spirytusu
spis, spisu
spisywać, spisuję
spiż, spiżu
spiżarnia, spiżarni; spiżarnie, tych
spiżarni
spiżowy
spluwaczka, spluwaczce; tych splu-
waczek
czeństw
społeczny
spomiędzy
sponad
sport, sportu
sportowiec; sportowcy, sportowców
sporządzić, sporządzę, sporzą-
dzimy
sposób, sposobu
spo strzec, spo/strzegę, spo/-
strzeżemy, spo/strzegł, spo/-
strzegłszy
spo/strzeżenie; tych spostrze-
żeń
spo/śród (: środek)
spotkać, spotkam
spoważnieć, spoważnieję, spoważ-
niał, spoważnieli
spoza (np. spoza domu)
spozierać, spozieram
spożyć, spożyję, spożyjemy
spożywca; spożywcy, spożywców
spożywczy
spód, spodu; spody
spódnica, spódnicy; spódnice, tych
spódnic (; spodem)
«pojnik — staranny
93
srebrny
srebro, w srebrze
srebrzysty (: srebro)
srożyć się, srożył się (: srogi)
sprzymierzeniec, sprzymierzeńca;
sprzymierzeńcy, sprzymierzeń-
ców
spuchnąć, spuchnie, spuchnął a.
spuchł, spuchła
spójnik, spójnika (: spoić)
spółdzielca; spół/dzielcy, spół/-
dzielców
spół dzielczość, spół/dzielczości
spółdzielczy
spółdzielnia, spół/dzielni; spół/-
dzielnie, tych spół/dzielni,
(: społem)
spółgłoska, spół/głosce; tych
spół/głosek
spółka, spółce; tych spółek
spór, sporu
spóźniać się, rzadziej: spaźniać się
spóźniać się, spóźnię się, spóźnimy
się, nie spóźnij się
spracowany
sprawka, sprawce; tych spra-
wek
sprawunek, sprawunku
sprężyna; tych sprężyn
spróchniały
spruć, spruję, sprujemy, spruj,
spruł, sprawszy, spruty
spryt, sprytu
sprzączka, sprzączce; tych sprzą-
sprzątać, sprzątam
sprzątnąć, sprzątnę, sprzątniemy,
sprzątnij, sprzątnął, sprzątnęła,
sprzątnąwszy
sprzeczka, sprzeczce; tych sprze-
czek
sprzed (kogoś, czegoś)
sprzedaż, sprzedaży; sprzedaże,
tych sprzedaży
sprzeniewierzyć (: wierny)
sprzęt, sprzętu
sprzyjać, sprzyjam
ssać, ssę, ssiemy, ssą, ssał,
ssący
ssak (= zwierzę ssące), ssaka
ale: sak (= rodzaj sieci),
saka
ssący
stacja, staqi; tych stacji
(stacyj)
stać, stoję, stoimy
stadion, stadionu, na stadionie
stajenka, stajence
stajnia, stajni; stajnie, tych stajni
a. stajen
stal, stali
Stalin/grad, Stalin/gradu
Stalin/gradzki
stalówka, stalówce; tych sta-
lówek
stam/tąd, stam/tąd by
stanąć, stanę, staniemy, stanął,
stanęła, stanąwszy
stancja, stancji; tych stancji (stan-
cyj)
stanowczy
Stany Zjednoczone
staran/.ny

starodawny
starosta, surośde; starostowie,
SUFOMów
starostwo; tvch starostw
staro świecka
starożytny
start. Marta, po starcie
startować. startuję
staruszek, staruszka; starusz-
kowie
surzec. starca; starcy, starców
Mam zna. starzszrue
Staszic a. Scaszyc
statut, statutu; statuty, statutów
suw, stawu
stąd. stad by
stąpać. <tąpam
stelmach; stelmachowie
ster, steru, przy’ sterze
sterczeć, sterczy, sterczał
sterta, stercie; rych sten
stębnować, stębnuję
się<hnąc, stęchnął a. btęchł, stęchla,
stępa; tych stęp
stężeć, stężeje, stężał
sto. stu, stoma
sto dwadzieścia pięć, stu dwudzie-
stu pięciu
sto kroć
sto kro»ka a. sto krótka, sto krotce
a. sto krotce, tych sto krotek
a. sto krotek
sto krotny
stolarz; stolarze, tych stolarzy
(: stolarski, stolarnia)
stołówka, stołówce; tych sto-
łówek
stonka
stonoga; tych stonóg
stopa; tych stóp
stos, stosu
stosować, stosuję
stosunek, stosunku
stowarzyszenie; tych stowa-
rzyszeń
stożek, stożka (:sróg, stogu)
stóg, stogu
stół, stołu
strach, strachu
stracić, stracę, stracimy,
stracił
strajk, strajku
strajkować, strajkuję
straszny
straż, tej straży; te straże, tych
straży (: strzegę)
strażacki
strażak; strażacy
strażnik; strażnicy
strącić, strącę, strącimy
strączek, strączka; strączki, strącz-
ków
strąk, strąka
streścić, streszczę, streścimy
stroić, stroję, stroimy
strona, stronie; tych stron
stronica, stronicy; stronice, tych
stronic
stron nictwo; tych stronnictw
strój, stroju; stroje, strojów
stróż; Stróże, rych stróżów a.
Stróży (: przestroga)
srrudel, strudla
strug, struga
struga; rych strug
itrujMi —* wurntrnny

strugać, strużę, strużemv
strumień, strumienia; strumienie,
tvch strumieni
struna; tych strun
struś, strusia; strusie, tych strusi
a. strusiów
strużka (= mała struga), strużce;
tych strużek
strużki, strużek
strych, strychu
stryj; stryjowie, stryjów
stryjostwo
strzał, strzału
strzała; tych strzał
strzec, strzegę, strzeżemy, strzeż,
strzegł (: przestroga)
strzecha, strzesze; tych strzech
strzelba; tych strzelb
strzelec, Strzelca; strzelcy, tych
strzelców
strzelić, strzelę, strzelimy
strzelnica
strzemię, strzemienia; strzemiona,
strzemion
strzęp, strzępu
strzępek, strzępka
strzyc, strzygę, strzyże, strzygi
studencki
student, o studencie; studenci
studiować, studiuję
studium; studia, studiów
studnia, studni; studnie, tych stu-
dni a. studzien
studzienka, studzience; tych stu-
dzienek
stukać, stukam
stulecie, stulecia; tych stuleci
stuletni
stutysięczny
stu złotówka; tych stu złotówek
stwierdzić, stwierdzę, stwier-
dzimy
Stwosz, Wit Stwosz
styczeń, stycznia
stygnąć, stygnął, stygnęU Ł
stygła
stykać się
stypendium; stypendia, stypen-
diów
sublokator, o sublokatorze; sub-
lokatorzy
subskrybować, subskrybuję
subskrypcja, subskrypcji; tych
subskrypcji (subskrypcyi)
subwencja, subwencji, tych sub-
wencji (subwencyj)
suchar, suchara, u sucharze
suchszy; suchsi, suchsze
suchy; susi, suche
Sudety, Sudetów
sufit, sufitu; sufity
sufler, o suflerze; suflerzy
sukienka, sukience; tych su-
kienek
Sukien nice, Sukien mc
sukien/ny
sukmana; tych sukman
suknia, sukni, suknie, tych sukni
a. sukien
sukno; tych sukien
sułtan; sułtani, sułtanów
suma; tych sum
sumienie, temu sumieniu; te su-
mienia, tych sumień
sumień, ny

nowymi
synowski
sypać, sypię, sypiemy
Syberia, Syberii
syberyjski
syczeć, syczy, syczał
sylaba; tych sylab
sylabizować, sylabizuję
symbol, symbolu; symbole, tych
symboli
symetria, symetrii
sympatia, sympatii; tych sympatii
(sympatyj)
sympatyzować, sympatyzuję
syn, syna, o synu; synowie
sypialnia, sypialni; sypialnie, tych
sypialni a. sypialń
syrop, syropu
sytuacja, sytuacji; tych sytuacji
(sytuacyj)
7 Jodłowski-Taszycki: Słowniczek ortograficzny
szczekać — szlak
swat, swaci
swawola, swawoli; swawole, tych
swawol a. swawoli
swąd, swędu
swędzić, swędzi, swędził
swoboda; tych swobód
swój, swoja, swoje, swoim (ołów-
kiem, piórem); swoimi
szabla, szabli; szable, tych szabel
a. szabli
szachy, szachów
szacunek, szacunku
szafot, szafotu
szalupa; tych szalup
szałas, szałasu
szamotać się, szamoczę się a. sza-
mocę się
szaniec, szańca; szańce, szańców
szanować, szanuję, szanuj
szaruga, szarudze
szarwark, szarwarku
szarzeć, szarzeje, szarzał
szarża, szarży; szarże, tych
szarż
szata; tych szat
szatnia, szatni; szatnie, tych
szatni
szczapa; tych szczap
szczaw, szczawiu
szczawiowy
szczątek, szczątku; szczątki,
szczątków
szczebel, szczebla; szczeble, tych
szczebli
szczebiotać, szczebiocze a. szcze-
bioce
Szczecin, Szczecina
szczeciński
szczególny
szczegół, szczegółu; szczegóły
sunąc, sunie, sunął, sunęła
surowiec, surowca; surowce, su-
rowców
surowy
sus, dać susa
susza, suszy
suszyć, suszę, suszymy
suterena; sutereny, tych suteren
suty
suwać, suwam
Suwałki, Suwałk
szerokość, szerokości
szerzyć, szerzył (: szeroki)
szes/nasty
szes/naście, szes/nastu
sześcian, sześcianu
sześcioro, sześciorga, sześciorgu,
sześciorgiem
sześciu (uczniów), sześć (ptaków,
uczennic, słów)
sześć/dziesiąt pięć, sześć/dziesię-
ciu pięciu
sześć/set dwadzieścia osiem,
sześciuset dwudziestu ośmiu
szew, szwu; szwy
szewc; szewcy, szewców
szewczyk
szewiot, szewiotu
szewski
szkarlatyna
szkic, szkicu
szkielet, szkieletu; szkielety
szkiełko; tych szkiełek
szklanka, szklance; tych
szklanek
szklany a. szklan/ny
szklarz; szklarze, tych szklarzy
(: szklarstwo)
szkło, w szkle; tych szkieł
szkoda; tych szkód
szkodzić, szkodzi
szkolny
szkoła; tych szkół
szkółka, szkółce (: szkoła)
szlachcic, szlachcica
szlachectwo
szlachta, szlachcie
szlaczek, szlaczka
szlak, szlaku
szczekać, szczeka
szczelina; tych szczelin
szczelny
szczenię, szczenięcia; szczenięta,
szczeniąt
szczepić (np. drzewko), szczepię,
szczepimy, szczepiony
szczepionka, szczepionce; tych
szczepionek
szczery, szczerszy
szczerze, szczerzej
szczęk, szczęku
szczęka; tych szczęk
szczękać, szczękam
szczęście, szczęścia, szczęściu
szczęśliwy, naj/szczęśliwszy
szczodry, szczodrzejszy
szczodrze, szczodrzej
szczotka, szczotce; tych szczotek
szczuć, szczuję, szczuł, szczuty
szczudło; tych szczudeł
szczupak, szczupaka
szczupły, szczuplejszy
szczur, szczura, o szczurze
szczygieł, szczygła
szczypać, szczypie
szczypce, szczypiec a. szczypców
szczypta, szczypcie; tych
szczypt
szczyt, szczytu
Szczytno, Szczytna
szef, szefa; szefowie
szelest, szelestu, w szeleście
szept, szeptu, w szepcie
szeptać, szepczę a. szepcę
szereg, szeregu
szeregowiec; szeregowcy
szeroko, szerzej

smiac się, śmieję się, smieiemy się,
śmiał się, śmiali się a. śmieli
ślad, śladu
ślaz, ślazu
Śląsk, Śląska
śląski
Ślązak; Ślązacy
śledzić, śledzę, śledzimy
śledztwo; tych śledztw
śledź, śledzia; śledzie, tych
śledzi
ślę, ślemy
Ślęza
śliczny
ślimak, ślimaka
ślina
śliski, ślisko
śliwka, śliwce; tych śliwek
ślizgawka, ślizgawce
ślub, ślubu
ślusarz; ślusarze, tych ślusarzy
(: ślusarski)
śluz, śluzu
śluza; tych śluz
śmiały, śmielszy; śmiali (chłopcy)
śmielsi
szwedzki
szwoleżer; szwoleżerowie, szwo-
leżerów
szyb, szybu
szyba; tych szyb
szybki, szybszy
szybko, szybciej
szychta, szychcie; tych szycht
szyć, szyję, szyjemy
szydło, na szydle; tych szydeł
szyja, szyi, szyję; szyje, tych
szyj
szyk, szyku
szynka, szynce; tych szynek
sżypułka, szypułce; tych szypułek
szyszka, szyszce; tych szyszek
ściana; tych ścian
ściąć, ze/tnę, ze/tniemy, ściął,
ścięła, ściąwszy
ściągnąć, ściągnął, ściągnęła, ściąg
nąwszy
ścieg, ściegu
ściek, ścieku
ściekać, ścieka
ścielę (zob. słać)
ściemnić się, ściemni się
ścien/ny
ścierać, ścieram
ścierka, ścierce; tych ścierek
ściernisko; tych ściernisk
ścierpnąć, ścierpł a. ścierpnął,
ścierpła
ścieżka, ścieżce; tych ścieżek
ścieżyna; tych ścieżyn
ścięgno; tych ścięgien
ścigać, ścigam
ścinać, ścinam
ściółka, ściółce
ścisk, ścisku
ścisły, ściślejszy
ścisnąć, ścisnę, ściśniemy, ścisnął,
ścisnęła, ścisnąwszy
ściszyć, ściszę, ściszymy
ściśle, ściślej
szumi, szumiał
szuwaru, w szuwarze
szwaczce; tych szwa
szwadronu
szwagra, o szwagrze
szlifierz; szlifierze, tych szli-
fierzy
szlifować, szlifuję
szlochać, szlocha
szmaragd, szmaragdu
szmata; tych szmat
szmer, szmeru, w szmerze
sznur, sznura, na sznurze
szofer, o szoferze; szoferzy, szo
ferów
szopa; tych szop
Szopen, Szopena a. Chopin, Cho
pina
szopka, szopce; tych szopek
szorować, szoruję
szorstki
szosa; tych szos
szowinizm, szowinizmu, w szowi-
nizmie
szóstka, szóstce; tych szóstek
(: sześć, półszosta)
szósty (: sześć, półszosta)
szpagat, szpagatu
szpak, szpaka
szpaler, szpaleru, w szpalerze
szpargał, szpargału
szperać, szperam
szperka, szperce
szpic, szpica
szpieg, szpiega; szpiedzy
szpiegostwo
szpiegowski
szpik, szpiku
szpilka, szpilce; tych szpilek
szpinak, szpinaku
szpital, szpitala; szpitale, tych szpi-
szron, szronu
sztab, sztabu
sztaba; tych sztab
sztacheta; tych sztachet
sztafeta, sztafecie; tych sztafet
sztaluga, sztaludze; tych sztalug
sztandar, sztandaru, na sztan-
darze
sztuczka, sztuczce; tych sztu-
czek
sztuczny
sztuka; tych sztuk
sztuk/mistrz; sztuk/mistrze, sztuk/,
mistrzów
szturchać, szturcha
szturchaniec, szturchańca; sztur
chańce, szturchańców
szturm, szturmu
sztygar, o sztygarze; sztygarzy,
sztygarów
szubienica; tych szubienic
szufla, szufli; szufle, tych
szufli
szuflada; tych szuflad
szukać, szukam
szumieć
szuwar,
szwaczka.
czek
szwadron
szwagier,
szwagrowie
Szwajcar, o Szwajcarze; ci Szwaj
carzy
Szwajcaria, Szwajcarii
szwajcarski
Szwecja, Szwecji
Szwed; Szwedzi
W,av,
< W %-rr .Mn-,!
śmiech, śmiechu
śmieci, tych śmieci
śmieć, śmiem, śmiemy, śmieją,
śmiał, śmieli
śmielszy (zob. śmiały)
śmierć, śmierci
śmierdzieć, śmierdzi, śmierdział
śmieszny, naj śmieszniejszy
śmietana
śmietnik, śmietnika
śmiga; tych śmig
śmigło; tvch Śmigiel
śmigus, śmigusa
osad na kruszcu), śniedzi
śniadanie; rych śniadań
śnieć (na zbożu), śnieci
śmedż (
śnieg, śniegu
śniegowce, śniegowców
śnieżka, śnieżce; tych śnieżek
Śnieżka, na Śnieżce
śnieżny
śnieżyca, śnieżycy; śnieżyce, tych
śnieżyc
śpiący
śpieszyć się a. spieszyć się, śpieszę
się a. spieszę się, śpieszymy się
a. spieszymy się, śpiesz się
a. spiesz się
śpiew, śpiewu
śpiewać, śpiewam
śpiewka, śpiewce; tych śpiewek
śpię, śpi my (zob. spać)
śpioch, śpiocha; śpiochy
średnica
średniorolny
średniowieczny
środa; tych śród
środek, środka
środkowy
śród/mieście (: środek)
śród/ziemny, Morze Śród/zicmne
na Morzu Śród/zicmnym
śruba; tych śrub
śrubka, śrubce; tych śrubek
śrubować, śrubuję
śrut, śrutu
świadczenie; tych świadczeń
świadczyć, świadczę, świad-
czymy
świadectwo; tych świadectw
świadek, świadka; świadkowie
świat, świata
światło, w świetle; tych świateł
Światowid
świder, świdra, o świdrze
świeca, świecy; świece, świec
świecić, świecę, świecimy
świecznik, świecznika
świegotać, świegocze a. świegoce -
a. świergotać, świergocze a.
świergoce
świerk, świerka
świerszcz; świerszcze, tych świer
szczy
świerzb, świerzbu
świerzbieć, świerzbi, świerzbią!
świetlica; świetlice, tych
świetlic
świetlny (przymiotnik od:
światło)
świetny (= znakomity)
świeży, świeższy
święto; tych świąt
Świnia, świni; świnie, tych świń
świstać, świszczę a. śwista,
świstał
świszczeć, świszczy, świszczał
świt, świtu
świtać, świta
tablica, tablicy; tablice, tych
tablic
tabliczka, tabliczce; tych tabli-
czek
taboret, taboretu
tabun, tabunu
tafla, tafli; tafle, tych tafli a.
tafel
taić, taję, taimy, taił
tajać, taję, tajał
taki sam, taka sama, takie samo
takim samym (ołówkiem, pió-
rem); takimi samymi
taksa; tych taks
tak samo
taksówka, taksówce; taksówek
takt, taktu
tak/że
• f
talent, talentu, o talencie; ta-
lenty
talerz, talerza; talerze, tych ta-
lerzy
tam'ten, tam/ta, tam/to, o tam/
tym (domu, drzewie); tam/ty
tam/tędy
tandeta, tandecie
tani, tańszy
taniec, tańca; tańce, tańców
tańczyć, tańczę, tańczymy
tapczan, tapczanu
taras, tarasu
tarcza, tarczy; tarcze, tarcz
targ, targu
targowisko
tarzać się, tarza się
tasiemka, tasiemce; tych tasiemek
taśma; tych taśm
Tatar, Tatara a. Tatarzyn, Tata
rzyna; Tatarzy, Tatarów
Tatry, Tatr
tatrzański
tatuować, tatuuje
tatuś, wołacz: tatusiu!
tchawica, tchawicy
tchórz, tchórza; tchórze, tych tchó-
tchórzostwo
[chorzowski
teatr, teatru, w teatrze; teatry
technik; technicy
technika, technice
teczka, teczce; tych teczek
tekst, tekstu, w tekście
tektura, tekturze; tych tektur
telefon, telefonu
telegram, telegramu
temat, tematu; tematy
temperatura, temperaturze; tych
temperatur
temperować, temperuję
LatuTt.
» * >,1 kK i
L v t_k 1 H L
K i kl	I
a K.
w?
cmi a
tryumfu
trojak, trojaka
troje, trojga, trojgu, trojgiem
troszczyć się,
rżymy się
trój/dzielny
trójka, trójce; tych trójek
(: troje)
trój/kąt, trój kąta (: troiakT
ww ovTCtv.ro
niłiniuwo
U*mWA‘.
tempcn^ka
uaua
tnium
UW#
tętnica
domu, drzewk’, tymi
rc.Yw, tccru; tych teoni (teoryj)
trraktKi
term a. tcrnunu. terminy
terminator. o terminatorze; termi-
terpentyna
ter rar.um. ter raria, terrariów
ter ror, ter toru
terlonum, terytoria, terytoriów
tr ainent, foun icntu, w tcslainen-
te-ć, icsćKwic, teściów
też
tępić, tępię, tępimy, tęp
tępienie
tęicmć, tęsknię, tę^knimy
tęsknota; tych te 'knot
tęzent. tętentu, a :ę tencie;
tętenty
tę/cc, tężca
tęższy (: tęgi)
tiul, tiulu
tkactwo
tkalnia, tkalni; tkalnie, tych
tkalni
tknąć, tknę, tkniemy, tknął, tknęła
tknąwszy
tkwić, tkwi
tleć, tleje, tlał
tlić się, tli się, tlił się
tło, tła, w tle; tych teł
tłuc, thikę, tłuczemy, tłucz, tłukł
tłuczek, tłuczka
tłum, tłumu
tłumacz; tłumacze, tych tłumaczy
tłumaczyć, tłumaczę, tłumaczymy
tłumok, thimoka
tłusty, tłustszy a. tłuściejszy
tłuszcz, tłuszczu; tłuszcze, tych
tłuszczów
toaleta, toalecie
tokarz; tokarze, tych tokarzy (: to-
karnia)
tombola, romboli; tombole, tych
tombol
tona; tych ton (skrót : 0
tonąć, tonę, toniemy, tonął, tonęła
toń, toni; tonie, tych tom
topnieć, topnieje, topniał
topograficzny
topór, topora, na toporze
tor, toru, na torzc
torebka, torebce; tych torebek
torować, toruję
tortura, torturze; tych tortur
Toruń, Torunia
toruński
to samo, o tym samym
toteż (- więc), ale np.: to tei
(= to także) jest ważne
towarzystwo; tych towarzystw
towarzysz; towarzysze, tych
towarzyszy
tow. (= towarzysz)
r
tracić, tracę, tracimy
tradycja, tradycji
trafić, trafię, trafimy
tragarz; tragarze, tych tragarzy
tragedia, tragedu; tych tragedii
(tragedyj)
traktor, traktora, w traktorze
traktorzysta; traktorzyści
tramwaj, tramwaju; tramwaje, tych
tramwajów
transakcja, transakcji; tych trans-
akcji (transakcyj)
transatlantycki
transmisja, transmisji
transport, transportu, w transpor-
cie; transporty
transporter, transportera
tranzyt, tranzytu
trapez, trapezu; trapezy
tratować, tratuję
103
tratwa, tratwy, tratwie; te tratwy,
tych tratw
guae
trawka, trawce
trąba; tych rrąb
trąbić, tr bię, trąbimy
trącić, trącę, trącimy
trening, treningu
tresować, tresuję
treść, tresa
trędowaty
truć, truię, trujemy, truł
trud, trudu
trudny, naj trudniejszy
trujący
trumna; tych trumien
trunek, trunku
trupa; tych trup
truskawka, truskawce, rych trus-
kawek
truteń, trutnia; trutnie, tych trutni
a. truiniow
niunnumu
J04	trwa? — Turcja
kk—J A’..• V
: n; y vą 4,..	g . u: n	:; •
ułuuutryy:*
A\V.WAV


trwać. trwa
trwały. trwalszy
trwoga; tych trwóg
trwonić, trwonię, trwoni
trwożliwy (: trwoga)
tryb, trybu
trybuna
tryumf, tryumfu a, triumf,
triumfu
trywialny
trzask, trzasku
trzasnąć, trzasnął, trzasnęła, trzas-
nąwszy
trząść, trzęsę, trzęsicmy, trząsł,
trzęsła, trzęśli
trzcina; rych trzcin
trzeba, trzeba by
trzebić, trzebię, trzebimy,
trzebił
trzech setny
trzeci, trzecia, trzecie, o trzecim
(domu, drzewne)
trzeć, trę, trzemy, tarł
trzej uczniowie), trzech, trzema
trzepać, trzepię, trzepiemy
trzepotać, trzepocze a. trze-
poce
trzeszczeć, trzeszczy, trzeszczał
trześnia, trześni; trześnie, tych
trześni
trzewik, trzewika
trzeźwy
trzęsawisko
trzęsienie; tych trzęsień
trzmiel; trzmiela: trzmiele, tych
trzmieli
trznadel, trznadla; trznadle, tych
trznadli
trzoda; tych trzód
trzonek, trzonka; trzonki
trzonowy
trzos, trzosa
trzódka, trzódce; tych trzódek
(: trzoda)
trzpiot, trzpiota; trzpioty
trzy (ptaki, uczennice, słowa),
trzema
trzydzieści pięć, trzydziestu
pięciu
trzy/klasowy
trzy/krotnie
trzyletni
trzymać, trzymam
trzynasty
trzynaście, trzynastu
trzypiętrowy
trzy/su, trzy/stu
tuba; tych tub
tubka, tubce; tych tubek
tubylec; tubylcy, tubylców
tuczyć, tuczę, tuczymy
tulić, tulę, tulimy
tulipan, tulipana
tułać się, tułam się
tułów, tułowia
tum, tumu
tuman, tumanu (= kłąb, np.
pyłu)
tundra, w tundrze
tunel, tunelu; tunele, tych tuneli
tupać, tupię, tupiemy
tur, tura, o turze
turban, turbanu
turbina; tych turbin
Turcja, Turcji
'run /
Turczynka, Turczynce; tych
T urczynek
turecki
Turek, Turka; Turcy
turkawka, turkawcc; tych tur
kawek
turkot, turkotu
turkuć, turkucia
turniej, turnieju; turnieje, tych
turniejów
turoń, turonia
turysta, turyście; turyści, tury-
stów
tusz, tu.;zu; tusze, tuszów
tusza, tuszy; tusze, tusz
tutaj, tutejszy
tutka, tutce; tych tutek
tuzin, tuzina
tuż (= bardzo blisko)
twardy
twaróg, twarogu
twarz, twarzy; twarze, tych twarzy
twierdza, twierdzy; twierdze, tych
twierdz
tworzyć, tworzę, tworzymy
(: twórca)
twój, twoja, twoje, twoim (tuszem,
piórem); twoimi
twórca, twórcy; ci twórcy, tych
twórców (: tworzyć)
tyczyć się, tyczy się
tyć, tyję, tyjemy
tydzień, tygodnia; tygodnie, tych
tygodni
tyfus, tyfusu
tygrys, tygrysa
— ucho	i
tym bardziej
tymczasem, tym,1 czasowy
tym gorzej
tym lepiej
tynk, tynku
tynkować, tynkuję
typ, typu
tyralierka, tyralicrce
tysiąc, tysiąc dwieście
tysiączny a. tysięczny, ale: dwu-
tysięczny, cztcrotysięczny
tytoń, tytoniu
tytuł, tytułu
tzn. (= to znaczy)
tzw. (= tak zwany)
U
ubez/pieczony
ubez/pieczyć, ubezpieczę, ubez'-
pieczymy
ubierać, ubieram
ubikacja, ubikacji; tych ubikacji
(ubikacyj)
ubiór, ubioru; ubiory
ubogi, uboższy
ubożeć, ubożeję, ubożejemy, ubo-
żał, ubożeli (: ubogi)
ubój, uboju
ubóstwo, w ubóstwie (: ubogi)
u/brać, ubiorę, ubierzemy
u/branie; tych ubruń
4
ucho ( - narząd słuchu); uszy,
uszu, uszy ma a. uszami
ucho
uiścić, uiszczę, uiścimy
ufać, ufam
ufność, ufności
ugór, ugoru, na ugorze; ugory
u/grząźć a. u/grzęznąć, u/grzęznę,
u/grzęźniemy, u/grzązł, u/-
grzęzła, u/grzązłszy
uderzyć, uderzę, uderzymy (: udar)
udo, w udzie; tych ud
udój, udoju
udział, udziału, w udziale
ulicznik
ucho (u garnka, dzbana);
te ucha, uch, uchami,
w uchach
uchodźca; uchodźcy, uchodźców
u/chwała; tych u/chwał
uciążliwy
uciec, ucieknę, uciekniemy, uciekł,
uciekłszy
uciecha, uciesze; tych uciech
uciekinier; uciekinierzy, ucieki-
nierów
uciszyć, uciszę, uciszymy
u/czciwy
uczen/nica, uczen/nicy; uczen-
nice, uczen/mc
uczeń, ucznia; uczniowie, tych
uczniów
uczestniczyć, uczestniczę,
uczestniczymy
uczestnik; uczestnicy
uczęszczać, uczęszczam
uczucie; tych uczuć
uczyć, uczę, uczymy
ująć, ujmę, uj mierny, ujął, ujęła,
ująwszy
ujeżdżalnia, ujeżdżalni; ujeżdżal-
nie, tych ujeżdżalni
ujrzeć, ujrzę, ujrzymy, ujrzał, uj-
rzeli
ujście; tych ujść
ujść, uszedł, uszła, uszedłszy
ukarać, ukarzę, ukarzemy
ukąsić, ukąsi, ukąsił
u/kłon, u/kłonu
u/kłonić się, u/kłonię się, u/kło-
nimy się
u/khić, u/kłuję, u/kłuł
ukończyć, ukończę, ukończymy
ukośny
u/kradkiem
U/kraina
U/krainiec; U/kraińcy, U/kraiń-
ców
u/kraiński
u/kroić, u/kroję, u/kroimy
ukrop, ukropu
u/kształtowanie
ul, ula; ule, tych uli
uląc się a. ulęknąć się, ulęknę się,
ulękmemy się, uląkł się, ulękła
się, uląkłszy się
ulec, ulegnę, ulegniemy, uległ,
uległszy
ulepszyć, ulepszę, ulepszymy
ulęgałka, ulęgałce; tych ulęgałek
ulęknąć się (zob. uląc się)
ulica, ulicy; ulice, ulic
uliczka, uliczce; tych uliczek
ulicznik; ulicznicy
ulubieniec — urwis
ulubieniec, ulubieńca; ulubieńcy,
ulubieńców
u/lżyć, u/lżę, u/lżymy (: ulga)
ułamek, ułamka; ułamki
ułan; ułani
ułatwić, ułatwię, ułatwimy
umieć, umiem, umiesz, umiemy,
umieją, umiał, umieli
umiejętność; te umiejętności
umierać, umieram
umilknąć, umilknę, umilkł, umil-
kła, umilknąwszy
u/mknąć, u/mknę, u/mkniemy,
u/mknął, u/mknęła, u/mknąw-
szy
umówić się, umówię się, umówimy
się (: umowa)
u/mrzeć, u/mrze, umarł
umyślnie
umywalnia, umywalni; umywalnie,
tych umywalni
unia, unii
unia lubelska
unieważnić, unieważnię, unie-
ważmmy (: waga)
Uniwersał połaniecki
uniwersytet, uniwersytetu; uni-
wersytety — Uniwersytet Ja-
gielloński
upaść, upadnę, upadniemy, upadł,
upierać się, upieram się
upierzenie (: pióro)
upiększyć, upiększę, upiększymy
upiór, upiora
upodabniać, upodabniam
upominek, upominku
upomnieć, upomnę, upomnimy,
upomniał, upomnieli
upoważnić, upoważnię, upoważ-
nimy (: powaga)
upór, uporu, w uporze
u/proszczenie; tych u/proszczeń
u/prościć, u/proszczę, u/prościmy
u/przątnąć, u/przątnę, u/prząt-
niemy, u/przątnij, u/przątnął,
u/przątnęla, u/przątnąwszy
u/prząż, u/przęży; u/przęże, tych
u/przęży (: zaprzęgać)
u/przeć się, u/prę się, u/przemy się,
uparł się, uparłszy się
u/przedzić, u/przedzę, u/przedzi-
my, u/przedź
uprzejmy
u/przemysło wienie
a
urazić, urażę, urazimy
urażać, urażam (: urazić, uraza)
urąbać, urąbię, urąbiemy
urlop, urlopu
urna; tych urn
uroczysty
urok, uroku
uroz/maicić, uroz/maicony
uróść, urosnę, urośniemy, urósł,
urósłszy
upadłszy
upatrzyć, upatrzę, upatrzymy,
upatrzył, upatrzywszy
urwis, urwisa; urwisy, urwisów
a. urwisz, urwis za; urwisze,
urwiszów
ahadlo
urząd, urzędu; urzędy
urządzenie, tych urządzeń
urządzić, urządzę, urządził
urzędnik: urzędnicy
urzędować, urzęduję
u rznąć, u rznął, u rznęła a. u rżnąc
u rżnął
tych uwag
uważam (: uwaga)
utalentowany
u tknąć, u tknął, u tknęła
utonąć, utonął, utonęła
wąchać, wącham
wągr, wągra
wąs, wąr.a
wąski, węższy
wąsko, węziej
wątły, wątlejszy
wątpić, wątpię, wątpimy
wątroba; tych wątrób
wątróbka, wątróbce; tych wątróbek
wąwóz, wąwozu
wąż, węża
węży
użąć, użął, uźęła (sierpem)
użyć, użyję, użyjemy
używać, używam
użyźnić, użyźnię, użyźnimy
u zbroić, u zbroję, u.zbroimy
uzda, uździe; tych uzd
u zdrowisko; tych u/zdrowisk
uzupełnić, uzupełnię, uzupełnimy
u trudniać
u trzymywać, u.'trzymuję
u/twór,
wachlarz, wachlarza; wachlarze
tych wachlarzy
wachlarzyk, wachlarzyka
wachmistrz; wachmistrze, wach-
mistrzów
waga; tych wag
wahać się, waham się
wahadło; tych wahadeł
u ścisk, u- ścisku
u śmiechnąć się, u śmiechnę się
u smiechniemy się, u śmiech-
nął się, u śmiechnęła się,
u, siruechiiąwszy się
veto, liberum veto, ale: założyć
weto, prawo weta
uwierzę, uwierzymy
usiąść, usiądę, usiądziemy, usiadł
usiadłszy
u sługa; tych u sług
u shiżny ( : usługa)
usnąć, usnę, u.sniemy, u/snął
u snęła, u sną wszy
u spokajać, u spokajam
u spokoić, u spokoję, u spokoimy
u spokój
usta, ok
ustęp, u stępu
u stępstwo; tych u stępstw
ustny
u strój, u stroje
u strojów
u strzec, u strzegę, u/strzeżemy,
u strzegł, u strzegłszy (: prze-
stroga, stróż)
u szkodzenie; tych u szkodzeń
uszy, uszu, uszyma a. uszami
uwaga;
uważać
uważny (: uwaga)
uwierzyć
(: wierny, wiara)
u/właszczenie
u wziąć się, u wezmę się
mierny się, u; wziął się,
się, u/wziąwszy się
warszawiak; warszawiacy
warszawianin, warszawianina;
warszawianie, warszawian
warszawski
warsztat, warsztatu, na warsztacie
Warta, Warcie
wakacje, tych wakacji
walc (taniec), walca; walce, wal-
ców
walec (bryła), walca; walce, wal-
ców
Walezy, Walezcgo, Walezym
waliza; tych waliz
walizka, walizce; tych walizek
waluta; tych walut
Wałbrzych, Wałbrzycha
wałęsać się, wałęsa się
Wanda, Wandzie
wanienka, wanience; tych wa-
nienek
wanilia, wanilii
wan/na, wan nie; tych wanien
wapień, wapnia
warcaby, warcabów
warchoł; warcholi
warczeć, warczy, warczał
wariat; wariaci
wariatka, wariatce; tych wa-
riatek
wariować, wariuje
warknąć, warknie, warknął, wark
nęla, warknąwszy
Warmia, Warmii
warstewka, warstewce; tych war
stewek
warstwa, warstwie; tych
warstw
warunek, warunku; warunki
warząchew, warząchwi; warząch-
wie, tych warząchwi
warzelnia, warzelni; warzelnie,
tych warzelni
warzyć (gotować), warzę, warzymy
(: war)
warzywnik, warzywnika
warzywny
warzywo; warzywa, tych wa-
rzyw (: war)
wasz, wasza, wasze, waszym (do-
mem, polem); waszymi
waśń, waśni; waśnie, tych
waśni
Wawel, Wawelu
waza; tych waz
wazelina
wazon, wazonu
wazonik, wazonika
ważenie (na wadze)
ważka, ważce; tych ważek (: waga)
ważny (: waga, uwaga)
ważyć (na wadze), ważę, ważymy
(: waga)
L.J Uś,
U<
mA •* **
ijULll • TT7 4 V 4	. • L.M » ‘U Uk
Ku\ J
t i^ii
M. kła~ł łAk uju	JMB
ll U U !,• * \CJU-* -wA
\ u aJ-A-A^-*
it ul A.iaa.v
-.w.
muium
we wnętrzny
J \ < h^ju
węuh. węchu
wędzidło; tych wędzideł
wędzonka, wędzonce
węgiel, węgła, węgle, tych węgli
węgieł, węgła
hhiiipk
weteran, weterani
weterynarz; weterynarze, tych
weterynarzy (: weterynaria)
we tknął, we tknęła, we tknąwszy
wetu, prawo weta, ale. veto, li-
berum weto
wędlina; tych wędlin
wędrować, wędruję
wędrówka, wędrówce; tych wędró-
werand
\\<Łiicrkd, \X gierce. tych Węgie-

wępien.ki
węgorr* węgcza; węgorze, tych
węgorz-*
Węgrv, ęgicr, na Węrrzech
węzeł, węzła, o węźle, węzły
węnei (: wąiko
węższy (: wąski. zwęzić)
wężyk, wężyka
wg ( . według)
w głąb, w głębi
w górę, w górze
wiadro, w wiadrze; tych wiader
wiadukt- wiaduktu
wianek, wianka
wiara. w wierze
wiarogodny
wiarus; wiarusi
wiatr, wiatru, na wietrze;
wiatry
wiatrak, wiatraka
wiatrówka, wiatrówce; tych wia-
trówek
wiąz, w iązu
wiązać, wiążę, wiążemy, wiąz
wiązka, wiązce; tych wiązek
wice minister, o wice ministrze
wicc premier, o wice premierze
wice prezydent, o wice prezyden-
ne
wicher, wichru, na wichrze
wichura, wichurze; tych wichm
wić, wici; te wia, tych wia
wić, wiję, wijemy
widły, tych wideł
widno krąg, widnokręgu
widz, widza; widzowie, widzów
WldZKtl
wiec. wieru; wwce. ******
wiecha. wirt/c; tych wiech
oór)
wieczny od ***> *** w errzET
jod: wwr	~
wieczór, wiccaru a. «aor»
(- kotka drur , rrOu> wie-
czoru (*• zabawy, urou^yMo-
ia)
wiedzieć, wiem, wiesz, wie, <-
dzą, wiedział, wwdndi
wiedźma; tych wiedźm
wielbłąd, koel błąda
wiele, wielu
wielicki
Wieliczka, w Wiebczce^
wielki, więkizv, mi anęksrr
Wielkopolanin, U icikoęwtaina;
Wielkopolanie. Wielkopoóe
Wielkopolska. Wsdkopobki
wielkopolski
wielobok, wiełoboku
wielopiętrowy
wieloryb, wiełoryba
wieniec, wieńca, wieńce, w cń-
wklęsły
w koło, w kółko
w końcu
wkroczyć, wkroczył
wkrótce
wjazd, wjazdu, przy wjeździe
wjechać, wjadę, wjedziemy
wjeżdżać, wjeżdżam
112
wierzgać — w lot
wierzgać, wierzga
wierzyciel; wierzyciele, tych wie-
rzycieli (: wierny, wiara)
wierzyć, wierzę, wierzymy (: wiara,
wierny)
wieszać, wieszam
wieszadło; tych wieszadeł
wieszak, wieszaka
wieś, wsi; te wsie a. wsi, tych
wsi
wieść, wiodę, wiedziemy, wiódł,
wiodła, wiedli
wietrzenie
wietrzny (od: wiatr), ale: wieczny
(od: wiek)
wietrzyć, wietrzę, wietrzymy
(: wiatr)	*
wietrzyk, wietrzyka (: wiatr)
wiewiórka, wiewiórce; tych wie-
wiórek
wieźć, wiozę, wieziemy, wiózł, wio-
zła, wieźli
wieża, wieży; wieże, wież
więc, więc/by
więcej
więdnąć, więdnie, wiądł,
więdła
większy
więzień, więźnia; więźniowie, więź-
niów
więzy (= pęta), więzów
Wigilia a. Wilia
wiktuały, wiktuałów
wil/la, wil/li; wil/le, tych will
winien, win/na, win/no; win/-
ni, win/ne (= dłużne, np. po
100 zł), ale: win/ny (= po-
winny)
winieta, winiecie
winszować, winszuję
wiolonczela
wiosen/ny
wiosło, przy wiośle; tych wioseł
wiosłować, wiosłuję
wiosna, wiośnie; tych wiosen
wiosna ludów a. Wiosna Ludów
wioślarz; wioślarze, tych wioślarzy
(: wioślarstwo)
wiotki, wiotszy
wiór, wióra; wióry, wiórów
wir, wiru, w wirze
wirtuoz; wirtuozi, wirtuozów
wisieć, wisi
Wisła, w Wiśle
wiśnia, wiśm; wiśnie, tych wiśni
a. wisien
witraż, witraża; witraże, tych wi-
traży
wizytator, o wizytatorze; wizyta-
torzy
wlec, wlokę, wleczemy, wloką,
wlókł, wlokła, wlekli
w lewo
wleźć, wlezę, wieziemy, wlazł,
wleźli
w lot
władza — wpław
>11X1	TUAJ
władza, władzy; władze, władz
własność, własności
właściwy
właśnie
włączać, włączam
włącznie
Włoch; ci Włosi, tych Włochów,
o Włochach
Włochy, do Włoch, we Włoszech
włosie, włosia a. włosie, włosia
włosien/ny
włosień, włosienia; włosienie, tych
włosieni
włóczęga; włóczędzy, włóczęgów
włóczka, włóczce; tych włóczek
włócznia, włóczni; włócznie, tych
włóczni
włóczyć się, włóczył się
włóka; tych włók
włókien/niczy
włókno; tych włókien
włosie, włosia a. włosie, włosia
w mig
wnet
wnętrze, we wnętrzu; tych wnętrz
wnętrzności
wniebo/głosy
wniwecz
wnuk; wnukowie a. wnuki
•
woalka, woalce
wobec
w od/dali
wodociąg, wodociągu
wodo/spad, wodo/spadu
wodo/trysk, wodo/trysku
wodór, wodoru, w wodorze
w ogóle, w ogólności
wojewoda, wojewody; wojewodo-
wie, wojewodów
wojewódzki (: wojewoda)
województwo krakowskie
wojna; tych wojen
wojować, wojuję
wojsko; rych wojsk — Wojsko
Polskie
w oka mgnieniu
wokoło a. wokół
woleć, wolę, wolimy, wołał, woleli
wolność, wolności
woń, woni; wonie, tych woni
woreczek, woreczka
wozić, wożę, wozimy
wozownia, wozowni; wozownie,
tych wozowni
woźmca, woźnicy; woźnice, woź-
niców
wożenie
wódka, wódce; tych wódek (:woda)
wódz; wodzowie, wodzów
wójt; wójtowie a. wójci
wół, wołu; woły
wór, woru a. wora, w worze
wów/czas
wóz, wozu; wozy
wózek, wózka; wózki (: wozy)
wpierw
wpis, wpisu
wypisywać, wpisuję
wpław’
0 Jodlowski-Taszycki: Słowniczek ortograficzny
współzawodnik
wychowawca
wściec się, wścieknie się, wściekł
w Warszawie
w wodzie
Września, Wrześni
wrzos, wrzosu
wrzód, wrzodu
wrzucić, wrzucę, wrzucimy
wrzynać się, wrzyna się
w środku
wśród (: środek)
w sam czas, w sam raz
wschodnioeuropejski
wschód, wschodu
wskakiwać, wskakuję
wskazówka, wskazówce; tych
wskazówek
wskazywać, wskazuję
w skos
wskórać, wskóram
wskroś, wskróś a. skroś, skróś
wskrzesić, wskrzeszę, wskrzesimy
wskutek
wspaniałomyślny
wspaniały
wspomnieć, wspomnę, wspom-
nimy, wspomnij, wspomniał,
wspomnieli
wspomnienie; tych wspomnień
wspólnie (: społem, po społu)
wspólnik; wspólnicy
wspólny
współ/czesny (: społem, społe-
czny)
współ/czucie
współ/czuć, współ/czuję, współ/-
czujemy (: społem)
współ/praca
współ/ pracownik; współ/pracow-
nicy
współ/rzędny
współ/udziat współ/udziahi
współ/zawodnictwo
wtedy
wtem (
mieszkaniu
wten /czas
wtorek, wtorku, we wtorek
wtórować, wtóruję
wtrącić, wtrąci
w tył, w tyle
współ/zawodnik; współ/zawo-
dnicy
wstać, wstanę, wstaniemy
wstawić, wstawię, wstawimy
wstawka, wstawce; tych wsta-
wek
wstąpić, wstąpię, wstąpimy
wstążka, wstążce; tych wstążek
(: wstęga)
wstecz
wstęga, wstędze; tych wstąg
wstęp, wstępu
wstępny
wstępować, wstępuję
wstrętny
wstrząsnąć, wstrząsnął, wstrząsnęła
wstrząsnąwszy
wstrzemięźliwy
wstrzykiwać, wstrzykuję
wstrzyknąć, wstrzyknął, wstrzyk-
nęła, wstrzyknąwszy
wstrzymywać, wstrzymuję
wstyd, wstydu
wsypać, wsypię
wszcząć, wszczął, wszczęła
wszczynać, wszczynam
wszech/świat, wszech/świata, we
wszech/świecie
wszerz (: szeroki)
wszędzie
wszystek, wszystka, wszystko, ze
wszystkim; wszyscy, wszystkie,
wszystkimi
wraz
w razie
wrażenie; tych wrażeń (: razić)
wrażliwy (: razić, uraza)
wreszcie
wrębówka
wręczyć, wręczył
Wrocław, Wrocławia, Wrocławiem,
’ we Wrocławiu
wrota, tych wrót
wróbel, wróbla; wróble, tych wróbli
wrócić, wrócę, wrócimy, wróć
(: z powrotem, powrotny)
wróg, wroga; wrogowie
wróżba; tych wróżb
wróżyć, wróży
WTzask, wrzasku
wrzawa
wrzący (: wre, war)
wrzątek, wrzątku (: wre)
wrzeciądz, wrzeciądza; wrzeciądze,
wrzeciądzów
wrzeciono; tych wrzecion
wrzeć, wrze a, wre, wrzał
wrzesień, września
w po/bliżu (: blisko)
w po/przek
w po/środku
wpo/śród (: środek)
wpół (ująć), wpół (albo: pół) do
czwartej (: połowa)
wprawdzie
w prawo
wprost
w przód (: na przodzie)
wpuszczać, wpuszczam
wpuścić, wpuszczę, wpuścimy
wuj; wujowie, wujów
wujenka, wujence; tych wujenck
wujostwo
wulkan, wulkanu
wścieklizna, wściekliźnie
w ślad za czymś
wybiec, wybiegnę, wybiegniemy,
wybiegł, wybiegłszy
wyboisty
wybój, wyboju; wyboje, wybo-
jów
wybór, wyboru
wy/brzeże; tych wy/brzeży
(: brzeg)
wybuch, wybuchu
wybuchnąć, wybuchł a. wybuchnął,
wybuchła
wychodźca, wychodźcy; ci wy-
chodźcy, tych wychodźców
wychodźstwo
wychowanek; wychowankowie
wychowawca, wychowawcy;
ci wychowawcy, tych wycho-
wawców
iżu — współzawodnictwo
EsEsSig
4 A*
:: h : :

wychowawciyni — wyobraźnia
wychowawczyni; tych wychowaw-
czyń
wychowywać, wychowuję
wychudły
wyciąć, wy tnę, wy 'tnicmy, wyciął,
wycięła, wyciąwszy
wyciąg, wyciągu
wycieczka, wycieczce; tych wycie-
czek
wydarzyć się, wydarzy się
wy dma; tych wydm
wy dmuchiwać, wy dmuchuję
wy dmuszka, wy,,dmuszce; tych
wy dmuszek •
wy drążyć, wy drążył
wy gląd, wy/glądu
wygórowany
wy grana, wy granej, tę wy/-
graną
wyhodować, wyhoduję
wyjazd, wyjazdu, przy wyjeź-
dzić
wyjąć, wyjmę, wyjmiemy, wyjął,
wyjęła, wyjąwszy
wyjątek, wyjątku
wyjeżdżać, wyjeżdżam (: wy-
jazd)
wyjmować, wyjmuję
wyjrzeć, wyjrzę, wyjrzymy, wyj-
rzał, wyjrzeli (: wyzierać)
wyjść, wyjdę, wyjdziemy, wyjdź,
wyszedł, wy/szła, wy/szli, wy-
szedłszy
wy kłuć się, wy/kłuł się
wy kład, wy/kładu
wykonywać, wykonywam a. wy-
konuję
wykończać a. wykańczać
wykończyć, wykończę, wykończy-
my
wy/kręt, wy/krętu
wy/krzyknik, wy/krzyknika
wy/kształcić, wy/kształcę, wy/-
ksztalcimy
wykwintny
wyląc się a. wylęgnąć się,
wylęgnie się, wylągł się, wy-
lęgła się
wylew, wylewu
wy leźć, wy lezę, wy lezie my, wy-
lazł, wylazłszy
wylęgarnia, wylęgarni; wylęgarnie,
tych wylęgarni
wylęgnąć się a. wyląc się (zob.
wyląc się)
wyłączny
wymachiwać, wymachuję
wymieszać, wymieszam
wy'mknąć się, wy/mknął się,
wy/mknęła się, wy/mknąwszy
się
wymówńć, wymówię, wymówimy
(: wymowa)
wymówka, wymówce; tych wymó-
wek (: wymowa)
wymusić, wymusił
wynalazca, wynalazcy; ci wyna-
lazcy, tych wynalazców
wynalazek, wynalazku
wynaleźć, wynaidę, wynajdziemy,
wynalazł, wynalazłszy
wynik, wyniku
wynurzyć się, wynurzył się
wyobrazić sobie, wyobrażę sobie,
wyobrazimy sobie, wyobraź sobie
wyobraźnia, wyobraźni
Ł' WA*.*
5.
6Ł?iWw>a^
wyohrtdać — wyzuć
wyobrażać sobie, wyobrażam sobie
(: obraz)
wyobrażenie; tych wyobrażeń
wy/pleć, wypielę, wypieiemy, wy-
pełł, wypelli, wypielony
wy/płukać, wy/płuczę
wyporządzić, wyporządzę, wy-
porządzimy
wyposażyć, wyposażył (: posag)
wypożyczać
wypożyczalnia, wypożyczalni
wy/prawa; tych wy/praw
wy/prężyć, wy/prężył, wy/pręż
wy/próbować, wy/próbuję
wy/próżnic, wy/próżnię, wy/-
próżnimy
wy/prząc, wy/przęgnę, wy/przęg-
niemy, wy/przągł, wy/przęgła,
wy/przągłszy
wy/przedaż, wy/przedaży a. wy/-
sprzedaż, wy /sprzedaży
wy/przęgać, wy/przęgam
wypukły
wyraz, wyrazu
wyraźny
wyrażać, wyrażam (: wyraz)
wyrażenie; tych wyrażeń (: wy-
raz)
wyręczyć, wyręczę, wyręczymy
wyrównywać, wyrównywam a.
wyrównuję
wyróżnienie; tych wyróżnień
wyrzut, wyrzutu
wyrzynać (nożem, piłką)
wysiłek, wysiłku
wy/smukły
wysoki, wyższy
wysoko, wyżej
wy/znanie; tych wy/znań
wyzuć, wyzuję, wyzujemy, wyzuł,
wyzuwszy, wyzuty
l z—
i „ a « « 4 -
VI "TO
wyspa, wyspie; tych wysp
wy/sprzedaż, wy/sprzedaży a. wy/-
przedaż, wy/przedaży
wy/stawa; tych wy/staw
wy/stępować, wy/stępuję
wy/strzał, wy/strzału
wy/strzegać się, wy/strzegam się
(: przestroga, stróż)
wysuwać, wysuwam
wy/swobodzić, wy/swobodził
wysyłać, wysyłam
wysyłka, wysyłce; tych wysyłek
wy/szczerzyć, wy/szczerzył
wy/ścig, wy/ścigu
wy/śmiewać, wy/śmiewam
wytężyć, wytężę, wytężymy, wytęż
(: tęgi)
wy/tłumaczyć, wy/tłumaczył
wy/trwały
wytrzeszczyć, wy/trzeszczył
wy/twarzać
wy/twórczość, wy/twórczości
wy/tw^órnia, wy/twórni; wy/-
twórnie, tych wy/twórni
wywietrzeć, wywietrzeje, wywie-
trzał (: wiatr)
wywietrzyć, wywietrzę, wywie-
trzymy (: wiatr)
wywieźć, wywiozę, wywieziemy,
wywiózł, wywiozła, wywiózł-
szy
wywóz, wywozu
wy/zdrowieć, wy/zdrowieję, wy/-
zdrowiejemy, wy/zdrowiał,
wy./zdrowńeli
wżerać się
za/chwiać, za/chwieję, za/ch wie je-
my, za/chwiał
za/chwycać się, za/chwycam się
za/chwyt, za/chwytu
zaciekawić, zaciekawię, zacieka-
wimy, zaciekawiony
zacięty, naj/zaciętszy
za/brudzić, za/brudzę, za/brudzi-
my, za/brudził
zabytek, zabytku
zacerować, zaceruję
zachęcać, zachęcam
zachęta, zachęcie
za/chmurzyć się, za/chmurzyło się
(: chmura)
zachodnioeuropejski
zachód, zachodu
za/chrypnąć, za/chrypł, za/chry-
zabójca, zabójcy
tych zabójców (: boje
boje)
zabójstwo; tych zabójstw
zakażony (: zakazić)
zakąska, zakąsce; tych zakąsek
zakątek, zakątka
za/klęcie; tych za/klęć
za kład, za/kładu
za kładka, za/kładce; tych za/kła
zahaczyć, zahaczył
zahamować, zahamuję
zahartować, zahartuję
zahukany
zaimek, zaimka
zajazd, zajazdu, w zajeździe
zając, zająca; zające, tych
zajęcy
zajączek, zajączka
zająć, zajmę, zajmicmy, zajmij,
zajął, zajęła, zająwszy
zajeżdżać, zajeżdżam (: jeździć)
zajęcie; tych zajęć
zajęczy (np. zajęcza skórka)
zajmować, zajmuję
zajrzeć, zajrzę, zajrzymy, zajrzał,
zajrzeli, zajrzawszy
zajść, zajdę, zajdziemy, zaszedł,
za/szła, za/szli, zaszedłszy
zakatarzyć się (: katar)
zakaz, zakazu
zakazać, zakażę, zakażemy
zakazie, zakażę, zakazimy, zaka-
żony
zakaźny
zakażenie; tych zakażeń (: zaka-
Zakopane, Zakopanego, w Zako-
panem
zakopiański
zakorzenić się, zakorzenił się
zaaresztować, zaaresztuję
zabandażować, zabandażuję
zabawa; tych zabaw
zabawka, zabawce; tych zaba-
wek
za bez/cen
zabez/pieczyć, zabez/pieczę, za-
bez/pieczymy
za/błądzić, za/błądzę, za/błądzi
zadosyć a. zadość
zadosyć/uczynienie a. zadość/-
uczynienie
zadowalać, zadowalam
zadowolić, zadowolę, zadowo-
limy
zadowolony
za drogo
zaduch, zaduchu
zaduma
za dużo, za duży
zadzierżysty (: zadzierać)
zagadka, zagadce; tych zagadek
za/glądać, za/glądam
Za/głębie Dąbrowskie
za/glębienie; tych za/głębień
zagon, zagona
zagorzeć, zagorzał, zagorzeli
za czym ?
za/ćmić się, za/ćmilo się
za/ćmienie; tych za/ćmień
za daleko
za darmo
za długi, za długo
ężki, za ciężko
zaciężny (: zaciągać)
zacny
za co ? za cóż ?
zacząć, za/cznę, za/czniemy, zaczął,
zaczęła, zacząwszy
zaczepiać, zaczepiam
zaczepka, zaczepce; tych zacze-
wyźej (: wysoko)
wyżeł, wyżła; wyżły
wy żłobić, wy żłobił
wyższy; wyżsi, wyższe (: wy-
soki)
wyżymaczka, wyżymaczce; tych
wyżymaczek
wvżvna
* *
Wyżyma Lubelska
Wyżyna Małopolska
ciężki — zakorzenić się
wzajemny
w zamian
wzdąć, wzdął, w’zdęła
wzdęcie; tych wzdęć
wzdłuż (: długi)
wzdychać, wzdycham
wzgarda, wzgardzie
wzgląd, względu; względy
wzgórek, wzgórka
wzgórze; tych wzgórz (: góra)
wziąć, w ezmę, weźmiemy, weź,
wziął, wzięła, wziąwszy
wzmacniać, wzmacniam
wzmagać, wzmagam
wzmianka, wzmiance; tych wzmia-
nek
wzmocnić, wzmocnię, wrzmocnimy
wzmóc się, wzmógł się
wzorzysty (: wzór)
wzór, wzoru; wzory
wzrok, wzroku
wzrost, wzrostu, w’e wzroście
wzruszenie; tych wzruszeń
wzruszyć, wzruszył
wzuć, wzuję, wzuł, wzuwszy
wzuwać
wzwyż
A * KAA*
KA A M
A.Ł Ł
1
Li
«l*.AAA
’ \ 4 |  , > » • • A • V M * •
1111
7,7
1111'J


za/przeczył
za/prząg, za/przęgu
za/schnięty
zasiew, zasiewu
za/skroniec, za/skrońca; za/-
skrońce, za/skrońców
za/sługa; tych za/sług
za/służony (: zasługa)
za/służyć, za/shiżył
zaspa, zaspie; tych zasp
za/spokajać, za/spokajam
za/spokoić, za/spokoję, za/spo-
koimy
za/stęp, za/stępu
za/stępować, za/stępuję
za/stępstwo; tych za/stępstw
za/stój, za/stoju
za/strzeżenie; tych za/strzeżeń
zakręt — za pomocą
za/mknięcie
za młodu
za młody
zamożny (: mogę)
zamówić, zamówię, zamówimy, za-
mów (: mowa)
zanadrze, zanadrza
zanad/to
za nic
zaniechać, zaniecham
zanieczyścić, zanieczyszczę, za-
nieczyścimy
zanie/dbywać, zanie/dbuję, nie za-
nie/dbuj
zaniemóc, zaniemógł, zaniemogła
zaniemówić (: mowa)
zanieść, zaniosę, zaniesiemy, za-
nieś, zaniósł, zaniosła, zanieśli,
zaniósłszy
zanim (
zanurzać, zanurzam (: nurek)
zanurzyć, zanurzę, zanurzymy, za-
nurzył, zanurzony
zaopatrzenie (: zaopatrywać)
zaopiekować się, zaopiekuję się
zapach, zapachu
zapałka, zapałce; tych zapałek
zapaśnik; zapaśnicy
zapewne (
zapiąć, za/pnę, za/pniemy, zapiął,
zapięła, zapiąwszy
za/plombować, za/plombuję
zapobiec, zapobiegnę, zapobieg-
niemy, zapobiegł, zapobiegłszy
zapomnieć, zapomnę, zapomnimy,
zapomnij, zapomniał, zapom-
nieli
za pomocą
zaporoski
Zaporoże, Zaporoża
Zaporożec, Zaporożcy, Zapo
rożców
zapow
za/kręt, za/krętu
za krótko
za/krzątnąć się, za/krzątnął się,
za/krzątnęła się
2 a/krzepły
zakuć, zakuję, zakuł, zakuty
zakup, zakupu; zakupy, zaku-
pów
zakupywać, zakupuję
zalążek, zalążka (: zalęgnąć się)
zaledwie, zaledwo
zalewać, zalewam
zależny (: podlegać, zalegać)
zalękniony a. zalęknięty
załatwić, załatwimy
załącznik, załącznika
założyć, założymy
zamach, zamachu
za mało, za mały
za mąż (wyjść)
zamąż/pójście
zameldować, zamelduję
zamęt, zamętu
zamiar, zamiaru
• <
zamiast
zamiatać, zamiatam
zamieć, zamieci; te zamiecie, tych
zamieci
zamierzać, zamierzam (: zamiar)
zamierzchły
zamieszka, zamieszce; tych zamie-
szek
zamieszkiwać, zamieszkuję
zamieść, zamiotę, zamieciemy, za-
miótł, zamiotła, zamiótłszy
za/mknąć, za/mknę, za/mkmemy,
za/mknij, za/mknął, za/mknęła,
za/niknąwszy
—iedź, zapowiedzi; te zapo
wiedzi, tych zapowiedzi
za późno
za prędko
za/prząc, za/przęgnę, za/przęg-
niemy, za/przągł, za/przęgła,
za/przągłszy
za/prząg a.
za/przęgi
za/przeczyć
za/przęg a.
za/przęgi
za/przęgnięty a. za/przężony
za/przyjaźniony
zapuchnięty
zaraz
zarazek, zarazka
zarazem
zarazić, zarażę, zarazimy
zaraźliwy
zarażenie (: zarazić, zaraza)
za/rdzewiały
zarękawek, zarękawka
zarobkować, zarobkuję
zarówno
zarząd, zarządu
zarządca, zarządcy; ci zarządcy
tych zarządców
za/rznąć a. za/rżnąć (zob. rznąć)
zarzut, zarzutu
zarzynać, zarzynam
zasadzka, zasadzce; tych zasa-
dzek
za/schnąć, zasechł, za/schła
zaporoski — zawczasu
zasuwać, zasuwam
zasuwka, zasuwce; tych zasu
wek
zasychać, zasycha
zasyłać, zasyłam
zasypiać, zasypiam
za/szczyt, za/szczytu
zataić, zataję, zataimy
zatem (=
jeziorem
za to
zator, zato
za/truwać, za/truwam
za/trzask, za/trzasku
za/trzymać, za/trzymam
za tym (np. jeziorem), ale: zatem
(= więc)
zaufać, zaufam
zauważyć, zauważył
zawahać się, zawaham się
za/wczas u


zgięła? zgiąwszy
zgiełk, zgiełku
zginąć, zginę, zginiemy, zginął,
zginęła




zbierać, zbieram
rbićr, zbioru
zbiórka, zbiórce; rych zbiórek
(: zbierać, zbiory )
z bliska
zbliżyć, zbliżę, zbliżymy
zaziębicń
z boku
zbombardować, zbombarduję
zboże; tych zbóż
zbój, zbwja; zbóje, zbójów
(: boje)
zbójca, zbójcy; d zbójcy, tych
zbójców
zbór, zboru, w zborze; zbory
zbrodnia, zbrodni; zbrodnie, tych
zbrodni
zbrodniarz. zbrodniarze, tych zbro-
dniarzy ( : zbrodniarka)
zbroja, zbroi, zbroję; zbroje, tych
zbroi (rzadko: zbrój)
zbrojny
zburzyć, zburzę, zburzymy
zbyt, zbytu
zbyt (== zanadto)
z cicha
z dala, z daleka
zdarzenie; rych zdarzeń
(•dar)
z dawien dawna, z dawna
zdechnąć, zdechnie? zdechł
zdejmować, zdejmuję
zderzyć się, zderzę się, zderzymy się
zdjąć, zdejmę, zdejnuemy, zdjął,
zdjęła, zdjąwszy
zdjęcie; tych zdjęć
zdobycz, zdobyczy; zdobycze, tych
zdobyczy
zdobyć, zdobędę, zdobędziemy
zdobywca, zdobywcy; d zdobywcy,
tyrch zdobywców
zdolny
z dołu
zdrajca, zdrajcy; d zdrajcy, tych
zdrajców
zdrojowisko; tych zdrojowisk
zdrój, zdroju; zdroje, zdrojów
zdrów a. zdrowy
zdumienie
zdun; zdunowie
zdychać, zdycha
zdziczeć, zdziczał, zdziczeli
zdzieem niały; zdziecin/mali
zdzierać, zdzieram
zdziwić się, zdziwię się, zdziwimy
się, zdziwiony
zdziwienie
zebrać, zbiorę, zbierzemy, zbierz
zegar, zegara, w zegarze
zegar mistrz; zegar mistrze, ze-
gar/ mistrzów
zejść, zejdę, zejdziemy, zszedł,
ze szła, ze szli, zszedłszy
żelować, żeluję
ze mdleć, ze'mdlał, zc'mdlcli
ze mleć, zmiclemy, zmiel, zmcłl,
zx mną, ze mmc
ze rnsta, ze rrrc.e
zc psuć, ze fKUK, zc pwujcmy
zc schły
ze spodu
zeszyjemy a. zszyjemy, zozyj
zeszyt, zeszytu; te zeszyty
a. zszywam
ze/wnętrzny
zc/wsząd
zez, zeza
zezować, zezuję
zezowaty
zębaty
zgadnąć, zgadnę. zgadniemy, zgadł,
zgadhzy
zgoła
zgon, zgonu a. skon, skonu
z góry
zgraja, zgrai; tych zgra.




zheblować, zhebluję
znie/kształcił
z kolei
końca
kopyta
pewnością
początku
polska
pomocą
powodu
powrotem
przeciwka
przodu
= z początku)
zrażam (: zrazić)
zł (= złoty)
z łatwością
złodziej; złodzieje, tych złodziei
złościć się, złoszczę się, złościmy
z lek/ka
zlew, zlewu
zleźć, zlezę, zleziemy, zleź, zlazł,
zlazłszy
zmarszczka, zmarszczce; tych
zmarszczek
zmarszczyć, zmarszczył
zmartwić, zmartwię, zmartwimy,
zmartwiony
zmartwienie; tych zmartwień
zmarznąć (mów: zmar-znąć), zma-
rznę, zmarzniemy, zmarzł,
zmarzłszy; wolno dzielić: zma/-
rznąć, zmar/znąć a. zmarz/-
nąć
zmądrzeć, zmądrzeję, zmądrze-
jemy, zmądrzał, zmądrzeli
(: mądry)
zmechanizować, zmechanizuję
zmęczenie
zmężnieć, zmężniał, zmężnieli
z rana
zraz, zraza
zrazu (
zrażać,
z od/dali
zodiak, zodiaku
Zofia, Zofii
zorientować się, zorientuję się
zorza, zorzy; zorze, zórz
z osobna
zowąd
znienawidzić, znienawidził, znie-
nawidzili
znieważyć, znieważył (: zniewaga)
znikąd
zniknąć, zniknę, znikniemy,
znikł a. zniknął, znikła a. znik-
nęła, zniknąwszy
zniszczyć, zniszczę, zniszczymy
zniżka, zniżce; tych zniżek (: ni-
zina)
zniżyć, zniżę, zniżymy
znowu a. znów
znój, znoju; znoje, znojów
znów a. znowu
znużony
znużyć, znużył
złośliwy
Złotoryja, Złotoryi
złotówka, złotówce; tych złoto
wek
złoty, złotego (skrót: zł)
złożyć, złożę, złożymy
złudzenie; tych złudzeń
zjadać, zjadam
zjawić się, zjawił się
zjazd, zjazdu, na zjeździć
zjechać, zjadę, zjedziemy
zjeść, zjem, zjesz, zjedzą, zjedz,
zjadł, zjadłszy
zjeżdżać, zjeżdżam
zmiana; tych zmian
zmiażdżyć, zmiażdżę, zmiażdży-
my, zmiażdżył
zmiąć, ze/mnę, ze/mniemy, zmiął,
zmięła, zmiąwszy
zmien/ny
zmierzch, zmierzchu
zmierzyć, zmierzymy
zmieść, zmiotę, zmieciemy, zmiótł,
zmiotła, zmiótłszy
zmorzyć, zmorzy (: zmora, mór)
zmóc, zmogę, zmożemy, zmógł,
zmogła, zmógłszy
zmrużyć, zmrużył
zmurszały
zmusić, zmuszę, zmusimy
zmysł, zmysłu, w zmyśle
zgrzać się, zgrzeję się, zgrzejemy
się, zgrzał się, zgrzali się a.
zgrzeli się, zgrzawszy się
zgrzebło; tych zgrzebeł
zgrzebny
zgrzybiały
zgrzyt, zgrzytu
zguba; tych zgub
zgubny
ziać, zieję, ział, ziali a. zieli
ziarno; tych ziarn
ziarnko; tych ziarnek
zielonkawy
zielony
ziemia, ziemi; ziemie, tych ziem
Ziemie Zachodnie
ziemio/płody, ziemiopłodów
ziemniak, ziemniaka
zięba; tych zięb
ziębnąć, ziębnę, ziębniemy, ziąbł
a. ziębnął, ziębła
zięć, zięcia; zięciowie, zięciów
zioło; tych ziół
ziomek; ziomkowie
ziółko; tych ziółek (: zioło)
znad
z nagła
znajdować, znajduję
znalazca, znalazcy; ci znalazcy,
tych znalazców
znaleźć, znajdę, znajdziemy, zna-
lazł, znalazłszy
znaleźne, znaleźnego, o znaleź-
nym
znawca, znawcy; ci znawcy, tych
znawców
znęcać się, znęcam się
zniechęcenie
zniechęcić, zniechęcił
znieczulenie
znieczulić, znieczulił
zniedołężnieć, zniedołężnial, znie-
dołężniełi
znie/kształcić
znienacka
*>-v 
U.
1 X.	A* AK
|m w k >* «
L-*	O—’
’ 7.’. •,-rr n
,V^.'7.’.VvV.W
• •«• ,*!*• • • • * « • •



zresztą — zwietrzały
126
zresztą
zręczny
zroz paczony
zro zumieć, zro 'zumiem, zro/-
zumiesz, zro zumiemy, zro/-
zumieją, zro zumiał, zro/-
zumieli, zro zumiawszy
zróść się, zrósł się, zrośnie się
zrównać
zrvwać
w
zrzec się, zrzeknę się, zrze-
kniemy się, zrzekł się,
zrzekłszy się
zrzucić, zrzucę, zrzucimy, zrzucił,
zrzuciwszy
%
zsadzić, zsadził
zsiadać, zsiadam
zsiadłe mleko
zsiąść, zsiądę, zsiądziemy, zsiadł,
zsiadłszy
zsinieć, zsiniał, zsinieli
zsunąć, zsunę, zsuniemy, zsunął,
zsunęła, zsunąwszy
zsuwać, zsuwam
zszatkować, zszatkuję
zszyć a. zeszyć (formy pod
zeszyć)
zszywać a. zeszywać (formy pod
zeszywać)
z tyłu
zubożały (: ubogi)
zuch; zuchy
zuchwały
z ukosa
zupa
zupełny
zużyć, zużyję, zużyjemy
zużytkować, zużytkuję
zwariować, zwariuję
zwarzony (mrozem) (: war)
zważać, zważam (: uwaga)
zważony (na wadze)
zważyć, zważę, zważymy
(: waga)
zwątpienie; tych zwątpień
zwęzić, zwężę, zwęzimy
zwężać, zwężam
zwężony
zwiady, zwiadów
zwiastun; zwiastuni a. zwia-
stuny
związek, związku
Związek Socjalistycznych Re-
publik Radzieckich a. Zwią-
zek Radziecki
związkowy
zwichnąć, zwiclmął, zwichnęła,
zwichnąwszy
zwichnięcie; tych zwichnięć
zwiedzić, zwiedzę, zwiedzimy
zwierciadło, w zwierciadle a. zwier-
ciedle; tych zwierciadeł
zwierz, zwierza
z wierzchu
zwierzę, zwierzęcia; zwierzęta,
zwierząt
zwierzęcy
zwierzyna
zwierzyniec, zwierzyńca; zwie-
rzyńce, zwierzyńców
zwietrzały
zwieźć
— żalić się
zwieźć, zwiozę, zwieziemy,
1	zwiózł, zwiozła, zwieźli,
zwiózłszy
| zwiększyć, zwiększę, zwiększymy
zwięźle, naj/zwięźlej
zwilżać, zwilżam (: wilgotny)
I zwin/ny
zwłaszcza
zwłoki, tych zwłok
z wnętrza
zwolen/nik; zwolen/nicy
z wolna
zwój, zwoju; zwoje, zwojów
zwrot, zwrotu
zwrotka, zwrotce; tych zwrotek
zwrócić, zwrócę, zwrócimy,
zwróć
zwycięski
zwycięstwo; tych zwycięstw
zwycięzca, zwycięzcy; ci zwycięzcy,
tych zwycięzców
zwyciężyć, zwyciężę, zwyciężymy
(: zwycięzca)
zwyczaj, zwyczaju; zwyczaje, zwy-
czajów
z wysoka
zwyżka, zwyżce (: wysoki)
Zygmunt, o Zygmuncie
I	Zygmunt Stary
I	zygzak, zygzaka
zza (np. zza stołu)
z za/granicy
z ze/wnątrz
zziajany
zzuć, zzuję, zzujemy, zzuł, zzuw-
szy, zzuty
zzuwać, zzuwam
zżąć, ze żnę. ze żniemy, zżął, zżęła,
zżąwszy, zżęty
zżółknąć, zżółkł, zżółkła
zżyć się, zżyję się, zżyjemy się
zźynać (sierpem)
zżywać się, zżywamy się
ź
ździebełko; tych ździebełek
źdźbło, źdźbła, źdźbłu; źdźbła,
tych źdźbeł a. ździebeł
źle, gorzej, naj/gorzej
źrebak, źrebaka
źrebię, źrebięcia; źrebięta,
źrebiąt
źrenica, źrenicy; źrenice, tych źre-
nic
źróbek, źróbka; źróbki
źródełko; tych źródełek
źródlany
źródło, w źródle; tych źródeł
Ż
żaba; tych żab
żabka, żabce; tych żabek
żaden, żadna, żadne, o żadnym
żagiel, żagla; żagle, tych żagli
żaglowy
żak, żaka; żacy, żaków
żakiet, żakietu
żal, żalu; żale, żalów
żalić się, żalę się, żalimy się
żbik, żbika
żółć, żółci
Żółkiewski
żrący
żreć, żre
żegluga, żegludze
żegnać, żegnam
żelatyna
żelazko; tych żelazek
Jodlowskl-Taszyckl: Słowniczek ortograficzny
żnę (sierpem), zob. żąć
żniwiarka, żniwiarce; tych żniwia
żwawy, zwawszy
żwir, żwiru, na żwirze
żądać, żądam
żądanie; tych żądań
żądełko; tych żądełek
żądło; tych żądeł
żądny (= pożądający)
żądza, żądzy; żądze, tych żądz
iólknąć — żyzny
żyjątko; żyjątka, tych żyjątek
żyletka
żyła; tych żył
żyłka, żyłce; tych żyłek
żyrafa; tych żyraf
Żyrardów, Żyrardowa
żytni, żytniego
żyto, w życie
żywcem
żywica, żywicy
żywić, żywię, żywimy
żywioł, żywiołu
żywność, żywności
żywo/płot, żywo/płotu
żywy
żyzny, naj/żyżniejszy
żółknąć, żółknie, żółknął a. żółkł
żółkła
żółtko; tych żółtek
ŻÓlty	...	U •
żółw, żółwia; żółwie, tych zolwi
żałoba
żałosny
żałośnie
żałować, żałuję, żałujemy
żandarm; żandarmi
żandarmeria, żandarmerii
żar, żaru, w żarze
żargon, żargonu
żarłoczny
żarłok; żarłocy a. żarłoki
żarna
żarówka, żarówce; tych żarówek
żart, żartu
żartować,, żartuję
żołądek, żołądka; żołądki
żołądź, żołędzi; żołędzie, tych żo-
łędzi
żołd, żołdu
żołnierz; żołnierze, tych żołnierzy
(: żołnierski)
żona; tych żon
żongler; żonglerzy, żonglerów
że, żeby
żeberko; tych żeberek
żebrać, żebrze
żebrak; żebracy
żebro, na żebrze; tych żeber
żeby
żeglarz; żeglarze, tych żeglarzy
(: żeglarski, żeglarstwo)
żeglować, żegluję
żłobek, żłobka a. żłóbek, żłóbka
żłobić, żłobię, żłobimy
żłób, żłobu
żłóbek, żłóbka a. żłobek, żłobka
życic
życzenie; tych-życzeń
życzyć, życzę, życzymy
żyć, żyję, żyjemy
żyd; żydzi (wyznawcy religii moj
żeszowej)
Żyd; Żydzi (członkowie narodu
żydowskiego)
żydowski
żydówka a. Żydówka (zob. żyd
żelazobeton, żelazobetonu
żenić się, żeni się
żeniec, żeńca; żeńcy, żeńców
żeński
żer, żeru, przy żerze
żerdka, żerdce; tych żerdek
żerdź, żerdzi; te żerdzie,
tych żerdzi
żerować, żeruje
żubr, żubra, na żubrze
żubrzątko; te żubrzątka, tych żu-
brzątek
żubrzyca, żubrzycy; żubrzyce, tych
żubrzyc (: żubr)
żuć, żuję, żuł
żuk, żuka
żupa
żupan, żupana
żur, żuru, w żurze
żuraw, żurawia; żurawie, tych żu-
rawi
żumal, żurnalu; żurnale, tych żur
nali
żużel (kamień, bryła), żużla
żużel (żwir, masa), żużlu
żniwiarz; żniwiarze, tych żniwiarzy
żniwo; tych żniw
.AkUAt. LA.





MU*?*
Prawidła wymowy i formy gramatyczne
pierworódko, rozprószyć, skroś (lub wskroś), stokrotka, wlósie, żłóbek,
bólu, bóle, dziobem, dwóm.
O wątpliwościach
gramatycznych
wątpliwości językowe
żerny nie wiedzieć,
i e n i a ć (np. czy mówić
wymawianiowych,
ortograficznych
mogą być dwojakiego rodzaju:
jak należy wyraz wymawiać lub
gienerały czy generał albo czy mówić:
czy porównuje}. Są to wątpliwości wymawianiowe
Nasze
1. Mo
odm
porównywa, <—
i gramatyczne
2. Gdy natomiast wiemy, jak się wyraz wymawia lub odmienia,
ale nie wiemy, jak się pisze (np. czy zakończenie -uje pisze się przez
ó, czy przez u lub czy wyraz brązowy pisze się przez on, czy przez ą),
mamy wątpliwości o r
Osobno zatem omówimy zasady dotyczące wymowy i odmiany
wyrazów, a osobno zasady ortograficzne.
' w których wymawiamy
: drżeć (= drgać), skarżyć, dzierżyć, dzierżak, dzierżawa, dzier-
oberża, rżeć, rżysko (= ściernisko), sierżant, szarża — i pokrewne
się w piśmie przez rż}. Wymawianie tycł
(np. skażyć, sieżant, szaża) byłoby błędne.
Jest kilka wyrazów
wyrazy
żawić, ।
(Wymowę tę zaznacza
wyrazów przez samo ż ---------,	_
Na odwrót nie należy wymawiać rż ani rsz w wyrazach pisanych
przez rz', a więc nie należy wymawiać rż w wyrazach: kędzierzawy,
dzierzgać, zadzierzgnąć, ani rsz w wyrazach: gorzki, wierzch, powierzchnia,
zmierzch (należy mówić: kędzieżawy, dzieżgać, zadzieżgnąć, goszki,
wdeszch, powieszchnia, zmieszch).
Dwojaką wymowę ma tylko wyraz rznąć, wymawiamy go: żnąć
lub: rżnąć.
oszki
Niektóre prawidła wymowy i trudniej
gramatyczne
Prawidła wymowy oraz sposoby odmiany wyrazów są omówione
w osobnych podręcznikach. Tu podamy tylko te zasady wymowy i od-
miany, które mogą częściej nastręczać trudności lub są konieczne do
zrozumienia zasad pisowni.
W sylabach kę, pę wymawiamy zawrze k twarde i g twarde, a wdęc
np.: kędy, kędzierzawy, kępa, kęs, matkę, rzekę, piekę, tłukę, gęba, gęsty,
gęś, nogę, trwogę, mogę (a nie np.: matkię, gięś, mogię).
Jedynymi wyjątkami są formy pochodne od słowa giąć', w- nich
wymawiamy g miękkie, np.: gięli, zgięli, gięty, zgięty, zgięcie, giętki,
giętkość.
Jest pewna ilość wyrazów, w których wymawiamy o lub u.
Są to wyrazy: dziobek, dziobać (i pokrewne), krasomowstwo, mówca,
owdzie, pierworodztwo, rozproszyć, skroś (lub wskroś}, stokrotka, włosie,
żłobek, oraz formy takie, jak np.: bólu, bole, dziobem, dwom.
Wyrazy te bywają też wyma wdane przez u, co się wtedy zaznacza
w piśmie przez ó: dzióbek, dzióbać, krasomowstwo, mówca, ówdzie
Głoskę oznaczaną w piśmie przez ł wielu Polaków wymawia jak u nie
tworzące sylaby (np. jak u w wyrazach pauza, auto}', a więc np. wyrazy
palka, małpa wymawia się często: pauka, maupa. Tym podobieństwem
wymowy nie należy się jednak kierować w pisowni.
Przed f, Wy s, z, sz, ż, śy źy eh, a więc przed spółgłoskami wymawia-
nymi łagodnie, bez wybuchu, wymawiamy ą, ę nawet wtedy, gdy piszemy

- A	• Ł.1 » JL—*—
m, tt —
.3
• « -
J
Zatrata dźwięczności na końcu wyrazów
Końcówki
Zatrata dźwięczności wewnątrz wyrazów
Końcówki
mały chłopiec
wyższy płot
cienki świder
długi most
(Rodzaj męski)
dobrzy kierowcy
starzy ludzie
mali chłopcy
młodzi narciarze
dobre konie
stare obrazy
małe dziewczynki
młode drzewka
(Rodzaj niemęskoosobowy,
obejmujący wszystko inne
poza mężczyznami)
(Rodzaj męskoosobowy
obejmujący samych
mężczyzn)
lewe ucho
tekturowe pudełko
moje dziecko!
małemu dziecka
w lewym uchu
w tekturowym pudelku
ą występuje w bierniku i narzędniku 1. poj. przymiot
Zamiast szybka, ławka, walizka mówimy: szypka, łafka, waliska
Świadczy
czność
małe dziecko
wyższe drzewo
cienkie dłuto
długie przęsło
(Rodzaj nijaki)
to, że również wewnątrz wyrazu głoski dźwięczne tracą dźwię-
jeśli występują przed spółgłoskami bezdźwięcznymi. W tych
wyrazach bowiem przed bezdźwięczną spółgłoską k zamiast b, w, z
Dobór końcówek -y, -i lub
rodzaju określanego rzeczownika
) Końcówki -ą, -om w przypadkach rzeczowników,
przymiotników, imiesłowów, liczebników i zaimków
Końcówka
ników, imiesłowów, liczebników i zaimków rodzaju żeńskiego oraz w na
rzędniku 1. poj. rzeczowników rodzaju żeńskiego, np.:
Kogo? co? — Czytam nową interesującą książkę.
— Czy pamiętasz naszą pierwszą wycieczkę
Rzeczowniki rodzaju nijakiego mogą mieć końcówkę -u tylko w celo-
wniku i miejscowniku 1. poi., końcówkę zaś -o w mianowniku, bierniku
i wołaczu 1. poj., np.:
Kto? co?
Kogo? co?
Wołamy:
Komu? czemu?
W kim? w czym
w formach przymiotnika zależy
Także zamiast młodszy,grubszy, zdrowszy mówimy: mlotszy, grupszy,
zdrofszy, w tych wyrazach bowiem spółgłoski d, b, w tracą dźwięczność
pod wpływem następującej po nich spółgłoski bezdźwięcznej sz.
Omówiona tu zatrata dźwięczności spółgłosek nie ma również wpływu
na pisownię wyrazów.
Zamiast śnieg, grad mówimy: śniek, grat. Świadczy to, że na końcu
wyrazów spółgłoski dźwięczne tracą dźwięczność. A więc podobnie
zamiast ślad, grab, straż, brzeg, ług, krew, dług mówimy: ślat, grap, strasz,
bżek, łuk, kref, dłuk (co jednak nic ma wpływu na pisownię tych wyrazów).
om, on, em, en', np. mówimy zwykle: kąfort, kąserwa, pęsja (mimo pi-
sowni: komfort, konserwa, pensja).
Przed p, b wymawiamy om, em nawet wtedy, gdy piszemy ą, np .
mówimy: tromba, kompiel, zemby (mimo pisowni: trąba, kąpiel, zęby).
Przed innymi spółgłoskami wybuchowymi, np. przed t, d, c, dz,
wymawiamy on, en nawet wtedy, gdy piszemy ą, ę', np. mówimy: konty,
londy, rence, tencza (mimo pisowni: kąty, lądy, ręce, tęcza).
Przed k, g wymawiamy on, en (z tzw. n tylnojęzykowym) nawet wtedy,
gdy piszemy ą, ę, jak np. w wyrazach: łąka, ręka, tęgo.
Uwaga. Przed /, l w zakończeniach -ąt, -ęła, -ęlo, -ęli, -ęly wymawiamy o, e
mimo pisowni ą, ę-3 mówimy np.: wzioł, wzięła, wzięli (mimo pisowni: wziął, wzięła,
wzięli).
Na końcu wyrazów zamiast ę wymawiamy w mowie swobodnej e3 mówimy np.:
ide, pojade, zanieś paczkę (mimo pisowni: idę, pojadę, paczkę).
t~. ł >«a- * *
* A .
JK&
- i-/.4
Prawidła wymowy i formy gramatyczne
Kim? czym?	— Ucieszył się nową piłką.
— Zachwycam się tą książką.
Wyjątek: Biernik zaimka la kończy się na -ę, np.: Znam tę powieść.
Widziałem tę mapę.
Końcówka -om jest właściwa celownikowi 1. mn. wszystkich rzeczo-
wników, np.:
Komu? czemu? — Przyglądam się tym książkom.
— Opowiedzcie o tym swoim kolegów.
(11)	-óiuna, -ówny, -ównie
(12) Zakończenia -ę, -eni w formach czasowników
Końcówka -<7 w formach czasowników
(13)
Nazwiska i nazwy córek na -ówna, np. Trojanówna, aptekarzówna,
odmieniają się jak rzeczowniki (jak panna, panny, pannic...);
a więc: Trojanówna, Trojanówny, Trojanównie, po Trojanównę, Troja-
nówno\ z Trojanówną, przy Trojanównie, obie Trojanówny, od Trojanówien,
Troianównom, po Trojanówny, wołamy: Trojanówny 1 z Trojanównanii,
przy Trojanównach.
Według tego wzoru odmienia się również wyraz królewna.
Większość czasowników ma w 1. osobie l. poj. czasu teraźniejszego
zakończenie np.: chcę, tnę, kupuję, robię, idę, pracuję', tylko kilka
czasowników ma w Lej formie zakończenie -em, mianowicie: jem, śmiem,
wiem, umiem, rozumiem 1 pokrewne.
Tak samo jest w 1. osobie L poj. czasu przyszłego czasowników do-
konanych, np.: zechcę, utnę, kupię, zrobię, przyjdę — ale: zjem, powiem,
dowiem się, zrozumiem, porozumiem się.
W 3. osobie 1. mn. czasu teraźniejszego wszystkich czasowników oraz
w 3. osobie 1. mn. czasu przyszłego czasowników dokonanych występuje
*
końcówka -ą, np.: idą, chodzą, szukają, piszą, siedzą, wiedzą, pracują,
przyjdą, zrobią, oddadzą, powiedzą, zdobędą.
Dotyczy to reż czasu przyszłego czasownika być, w którym 3. osoba
1. mn. brzmi: będą.
Prawidła wymowy i formy gramatyczne
(15)	-imy, -ymy - -emy
Dobór końcówek -imy, -ymy lub -emy w 1. osobie 1. mnogiej jest
(16)	-id, -yć — -eć w bezokoliczniku
(14)	-nywam — -nuję
Od czasowników zakończonych na -nywać tworzy się dwojakie formy
czasu teraźniejszego: na -nywam i na -nuję, np.:
porównywani, porównywasz, porównywa, porównywamy, porównywacie,
porównywają — albo:
porównuję, porównujesz, porównuje, porównujemy, porównujecie, porów-
nują.
Oba te rodzaje form są jednakowo poprawne.
zależny od zakończenia 3. osoby 1
3. os. 1. poj. 1. os. 1. mn.
mówi	—	mówimy
prosi	—	prosimy
musi	—	musimy
krzyczy	—	krzyczymy
poj.
3. os. 1. poj. 1. os. 1. mn.
daje	—	daiemy
powie	—	powiemy
umie	—	umiemy
wie	—	wiemy
Na -ić lub -yć kończą się w bezokoliczniku te czasowniki, które mają
czas przeszły na -ił, -ył, a na -eć te, które mają czas przeszły na -at mb
-arl, np.:
dudnić (bo: dudnił)
lubić (bo: lubił)
nienawidzić (bo: nienawidził)
walczyć (bo: walczył)
parzyć (bo: parzył)
krążyć (bo: krążył)
chcieć (bo: chcial)
myśleć (bo: myślał)
widzieć (bo: widział)
milczeć (bo: mil czai)
umrzeć (bo: umarł)
żreć (bo: żarl)
Wahania:
patrzyć albo patrzeć (bo: patrzył a. patrzał)
skomlić albo skomleć (bo: skomlił a. sKomtał)

(17)	ó
a) Główna zasada
Piszemy ó (nie: u), jeżeli w innych formach tego samego wyrazu
lub w wyrazach pokrewnych to J wymienia się na o lub e, np.:
sól (bo: soli), dół (bo: dołu), tych zbóż (bo: te zboża), wy twórczość, wy-
twórczy (bo: tworzyć), spółdzielnia (bo: społem, społeczny), pióro (bo:
pierze, pierzyna), podścwłka (bo: podścielać), szósty (bo: sześć, półszosta).
Wyjątki: Przez u piszemy formy czasownikowe zakończone na -uję,
-ujesz oraz rzeczowniki zakończone na -wnęk, np.: kieruję, kierujesz...,
kierunek; pakuję, pakujesz..., pakunek', rysuję, rysujesz..., rysunek (mimo
że jest: kierować, pakować, rysować).
Poza tym w wielu wyrazach pisze się ó mimo braku wymiany na o, e,
np.: skóra, późno, góra.
4
b) Dodatkowe wskazówki pomocnicze
Stale pisze się ó w zakończeniach:
-	ów (zakończenie nazw miejscowych), np.: Kraków, Piotrków, Gło-
gów, Namysłów;
-	ów (końcówka dopełniacza liczby mnogiej), np.: chłopców, domów;
-	ówna, np.: Matusiakówna, Kołaczówna, aptekarzówna;
-	ówka, np.: pocztówka, placówka, kryjówka.
Natomiast piszemy: zasuwka (bo: zasuwać), skuwka (bo: kuć).
Na początku wyrazów ó występuje tylko w wyrazach: ósmy,
ósemka, ów, ówczesny, ówdzie (obok: owdzie), ócz (obok: oczu), ós (obok:
os). Poza tym na początku wyrazów piszemy u.
Na końcu wyrazów ó nie występuje.
(18)	a
W wypadku, kiedy głoski „u“ nie oznaczamy w piśmie przez ó,
piszemy ją przez u i to jest jej pisownia normalna. W szczególności
piszemy literę u w zakończeniach:
Zasady pisowni
(19)
o
4
*



-uchny, -utki, np.: bieluchny, malutki;
-uszek, -uszka, -uszko, np.: dzbanuszek, kaczuszka, serduszko.
Ponadto należy pamiętać, że przez u pisze się między innymi wyrazy:
kurtyna, legumina, tłumacz, tłumaczyć, tlurnok;
repertuar, rezerwuar, twtuar;
bruzda, chrust, dłuto, Jakub, kłuć, płukać, pruć, żuraw (i pokrewne,
np.: bruździć, dłutko).
Przez o piszemy między innymi, niezależnie od wahań wymowy,
następujące wyrazy:
aktor, doktor, profesor, racjonałizator, motor, traktor',
coś, ktoś;
dorożka, ośmiu, solniczka, stolnica, syrop, węgorz, żywioł;
okoń, tytoń;
toaleta, woal, woalka;
korytarz, szorować, loboret.
(20)	rz
a)	Czy należy wyraz pisać przez rz, sprawdzić można często przez
porównanie tego wyrazu z innymi jego formami lub wyrazami po-
krewnymi.
Jeśli w innych formach lub wyrazach pokrewnych
występuje r, w danym wyrazie piszemy rz, np.: marzec (bo: marca),
wzgórze (bo: góra), dworzec (bo: na dworcu), tokarz (bo: tokarnia),
lekarz (bo: lekarstwo), ślusarz (bo: ślusarski), figlarz (bo: figlarny),
harcerz (bo: harcerstwo), pasterz (bo: pasterski).
b)	Litery rz piszemy też po spółgłoskach: p, b, t, d, k, g, ch, i, w,
np.: przyroda, brzeg, trzymać, drzewo, skrzydło, grzebień, chrzan, ujrzeć,
wrzesień.
Wyjątki:

(1)	pszenica, pszczoła, pszono, Pszczyna, kształt, bukszpan, gżenie się
(od: gzić się);

(2)	formy stopniowania przymiotników, np.: skąpszy (= skąo-J-szy
porównaj skąp-J-y\ krótszy (= krót-f-szy, porównaj krót-4-ki);
(3)	wyrazy, w których ż następuje po początkowych cząstkach ob-
od-, np.: obżerać się (= ob4-żerać się, porównaj po-hżerać), odżałować
(= od4-żałować), odżyć (= od-j-żyć);
(4)	wyrazy z końcową cząstką -że, np.: wsypże (=wsyp-]-że), zróbże
(= zrób 4- że), mówże (= mów 4-że), daj że ( daj 4-że), także (=tak4~że),
skądże (skąd4-że).
c)	Ponadto piszemy rz w zakończeniach:
-mierz, np.: Kazimierz, Włodzimierz, Sandomierz;
-mistrz, np.: rachmistrz, kapelmistrz, zegarmistrz.
W razie braku wymiany rz na r oraz w braku warunków podanych
pod b) i c), jak np. w wyrazach: talerz, rzeka, rzadko, o pisowni wyrazów
pouczy tylko słownik.
(21)
Pisownię wyrazów przez ż możemy często wytłumaczyć przez ze-
stawienie ich z innymi formami lub wyrazami pokrewnymi.
Pisowni przez ż możemy być pewni, jeśli w innych formach wyrazu
lub w wyrazach pokrewnych występuje g, dz, h, z, ź lub s, np.:
możesz (bo: mogę), ulżyć (bo: ulga);
piemężny (bo: pieniądze);
drużyna (bo: druh);
wożę (bo: wóz, wozić, woźnica), łażę (bo: łazić);
bliżej (bo: blisko), wyższy (bo: wysoki).
W razie braku wymiany ż na g, dz, h, z, ź, s (np. w wyrazach: żagiel,
młodzież} o pisowni wyrazów upewni nas słownik.
(22)	j—i na początku wyrazów oraz po samogłoskach
Na początku wyrazów piszemy j zgodnie z wymową w połączeniach:
ja, ie, jo, iu, jó, ję, ją, np.: jazda, jezioro, jodła, jutro, Józef, język, jądro.
Po samogłoskach zgodnie z wymową piszemy również j w tych sa-
mych połączeniach, np.: nadzieja, bajeczka, zając, oraz samo/, np.: kraj,
rój, zejść, bajka.
Natomiast w żadnej z wymienionych pozycji nie pisze się ji, lecz
zawsze pisze się samo i (choćby się nawet wymawiało ji}, np.:
Zasady pisowni
139
a)	igła, iskra, ile, inny;
b)	nadzieja, kolej, szyja, Złotoryja — ale: tej i tych nadziei, tej i tych
kolei, tej szyi, w Złotoryi;
mój, moja, twoja, swoja — ale: moi, twoi, swoi, moimi, twoimi,
swoim;
stoją, boją się — ale: stoisz, stoimy, boisz się, boicie się.
(23)	J—i po spółgłoskach
Po c, s, z piszemy i lub /, a mianowicie:
gdy słyszymy ć, ś, ź, piszemy i, np.: bocian, siano, ziarno',
gdy słyszymy cj, sj, zj, piszemy /, np.: kolacja, Rosja, poezja.
Wyjątki: Dwusylabowc wyrazy zaczynające się ^d c, s, z, które wskutek
pisowni przez / stałyby się jednosylabowymi, pisze się przez yr, są to:
cyjan, Syjam i pochodne od tych wyrazów, np.: cyjanek, syjamski.
Po innych spółgłoskach piszemy zawsze i, np.: biały,
biuro, Arabia; piasek, pion, konopie, kopia; wiadukt, wieża, kwiat,
szałwia; fiołek, bufiasty; miasto, premier, armia; niańka, linia, liniować,
Abisynia, Bośnia; diament, dieta, adiutant, radio, Holandia; sympatia,
portier; historia, Maria, wariat, kariera; liany, lilia, Anglia, Brazylia;
giąć, legionista, Norwegia; kiosk, kierat, lakier; hiena; monarchia.
Wyjątki: Poza połączeniami cj, sj, zj pisze się j po początkowych
cząstkach: nad-, ob-, od-, pod-, przed-, w-, np.: nadjechać, objąć, objętość,
objeść się, objadać się, odjąć, odjemna, odjemnik, odjechać, podjąć się, pod-
jechać, przedjagielloński, wjazd. (Jedynym wyrazem z tej grupy pisanym
przez i jest obiad).
Można pisać: triumf albo tryumf (i pochodne: triumfować, triumfalny,
triumfator albo tryumfować, tryumfalny, tryumfator).
(24)	Pisownia dopełniacza rzeczowników zakończonych
na -Ja lub -ia po spółgłosce
Liczba pojedyncza
Rzeczowniki zakończone w mianowniku na -ja mają w dopełniaczu
zakończenie -ji, np.: tej kolacji, racji, Rosji, Azji, poezji
Rzeczowniki zakończone w mianowniku na -la mają w dopełniaczu
zakończenie -ii albo -i, np.:
140
Zasady pisowni
Zasady pisowni
141
kopii, Arabii, rafii, fotografii,
szałwii, Mołdawii, armii,
chemii
Danii, georginii, harmonii, ko-
lonii, linii
Kalifornii
głębi, skrobi, rękojmi, ziemi
bani, brzoskwini, dyni, Gdyni,
jaskini, kani, łani, pustyni,
skrzyni, świni, Trzebini,
Ewuni, Hani, Maryni, babuni,
ciotuni, córuni
piekarni, mleczarni cukierni,
praim, poczekalni
Uwaga. Przy rzeczownikach używanych tylko w liczbie mnogiej
nie ma potrzeby odróżniania liczb, pisze się więc: tych bakalii, leni,
w akacji itp.
(25)	kie — ke, gij—ge
Zwykle piszemy kie zgodnie z wymową, np. blankiet, bankiet, parkiet,
bukiet, cukier, lakier, likier.
Jest tylko kilka wyrazów, które piszemy przez ke (niezależnie od
tego, czy wymawiamy w nich ke, czy kie); są to wyrazy: dżokej, dżokejka,
hokej, Jankes, kefir, keks, kelner, kelnerka, kepi, keson, poker, spiker.
partii, sympatii, Holandii, Marii,
historii, Anglii, lilii, Bra-
zylii, Norwegii, monarchii
2.
Tc rzeczowniki
są wyrazami zapożyczonymi
z lęzyków obcych.
Te rzeczowniki
są wyrazami
rodzimymi.
nich zwykle między końcową spół-
głoską tematu a końcówką słyszy się j,
np.: armja, annji, armję...)
(W nich zwykle temat kończy się tylko
na spółgłoskę miękką bez mówimy
np.; źem'a, żem'i, źenfę...)
Zakończenia: -giel, -gier, -gierz pisze się zgodnie z ich wvmową
stale przez gie, np. cyngiel, magiel, rygiel, żagiel', blagier, ogier, szwagier;
pręgierz.
Niezależnie od wymowy przez ge lub gie piszemy ge w cząstkach:
geo-, gen-, np.: geografia, geometria, georginia; generał, geneza.
W innych wyrazach piszemy niezależnie od wymowy albo ge (np.
agent, legenda, gestykulacja}, albo gie (np. giełda, giermek, angielski},
o czym pouczy nas słownik.
Liczba mnoga
Dopełniacz liczby mnogiej omawianych rzeczowników jest równy
dopełniaczowi liczby pojedynczej. A więc np. iest:
tych kolacji
tych misji
tych poezji
tych fotografii
tych linii
jak: tej kolacji
jak: tej misji
jak: tej poezji
jak: tej fotografii
jak: tej linii
/
Jeśli jednak ktoś dla uniknięcia omyłki chce wyraźnie zaznaczyć,
że ma na myśli liczbę mnogą, wolno w takich razach użyć formy zakoń-
czonej na -yi (po c, 5, z, t, d, r) albo na -ij (po innych spółgłoskach), np-
posiedzenia komisyj
przemarsz kompanij
zapach iilij
dwu lub więcej
(26)
ch—h
Pisownia wyrazów przez ch lub h nie da się ująć w ścisłe reguły.
Można podać tylko kilka szczegółowych wskazówek dotyczących nie-
których typów wyrazów. Mianowicie:
Piszemy ch:
a)	jeśli w innych formach wyrazu lub w wyrazach pokrewnych
odpowiada mu sz, np.: mucha (musze, muszka), suchy (suszyć);
b)	na końcu wyrazów, np.: mech, ruch, w oczach (z wyjątkiem: Boh,
druh).
Piszemy h:
a) jeśli w innych formach wyrazu lub w wyrazach pokrewnych od-
powiada mu g, ż lub z, np.: wahać się (waga, ważyć), druh (drużyna,
drużka), błahy (błazen);
b) w rozpoczynającej wyrazy cząstce hipo-, np.: hipoteka^ hipokryta
Poza tym należy się kierować słownikiem.
W szczególności należy zapamiętać pisownię wyrazów:
Zasady pisowni
Spółgłoski na końcu wyrazów
tych
Spółgłoski bezdźwięczne wewnątrz wyrazów
(28)
s-
twardymi, jak
tak
puchacz, puchar (przez eh);
druhna, druhenka (przez A).
spisywać
skrócić
sfałdować
nich
jakie
Mimo bezdźwięcznej wymowy spółgłosek na końcu wyrazów ozna-
czamy w piśmie takie głoski, jakie występują w innych formach
wyrazów lub w wyrazach pokrewnych. Np. piszemy;
(29) Początkowe cząstki wyrazów:
śnieg	przez g	— jak śniegi
staw	przez w	— jak stawy
ślad	przez d	— jak śłady
mróz	przez z	— jak mrozy
Mimo zatraty dźwięczności spółgłosek przed następującymi po
spółgłoskami bezdźwięcznymi oznaczamy w piśmie takie głoski,
występują w innych formach wyrazu lub w wyrazach pokrewnych.
Np. piszemy:
ławka przez w — jak ława, ławeczka
żabka przez b — jak żaba
grudka przez d — jak gruda
ciężki przez ż — jak ciężar
słodki przez d — jak słodycz, słodzić
Piszemy:
ś- przed ć (oznaczonym przez ci);
s-	przed innymi spółgłoskami bezdźwięcznymi;
z- przed wszystkimi spółgłoskami dźwięcznymi,
miękkimi (niezależnie od ewentualnej wymowy: ż).
Np.: ścisnąć
ściągać
ścierka
Zasady pisowni

zdziwić się	zbijać ‘	znosić
zdziczeć	zginąć	zrównać
zdzierca	związek	złamać
Odchylenia:
a)	Piszemy s- przed ch, a z- przed h (niezależnie od dźwięcznej lub
bezdźwięcznej wymowy /z), np.:
scharakteryzować — zharmonizować
schudnąć — zhańbić
b)	piszemy stale z- przed s, sz, sz, np.:
zsadzić, zsunąć się, zsypać
zsinieć, zsiadać
zszarzeć, zszatkować, zszywać
(30)	roz-, bez-

Cząstki: roz-, bez- piszemy zawsze przez z, niezależnie od tego, jak
są wymawiane, np.: rozpruć, rozsądek, rozstrój, rozcierać, rozdzielać,
rozrzucać, rozżarzyć, rozczesać; bezkarny, bezcielesny, bezdrzewny, bez-
cześcić.
(31)
-cki, -dzki
-ctwo, -dztwo
(32)
Piszemy -dzki wbrew wymowie w przymiotnikach utworzonych
od tematów, które się kończą na d, dz lub dź, np.: grodzki (bo: gród),
ludzki (bo: ludzie), wojewódzki (bo: wojewoda), szwedzki (bo: Szwed).
W innych przymiotnikach piszemy zgodme z wymową -cfa, np.:
gotycką szkocki.
Wbrew wymowie piszemy -dztwo w rzeczownikach utworzonych
od wyrazów mających w temacie d, dz lub dź, np.: sąsiedztwo (bo: sąsiad),
województwo (bo: woiewoda), dowództwo (bo: dowodzić).
W innych wyrazach piszemy zgodnie z wymową -ctwo, np.: górni-
ctwo, współzawodnictwo, krawiectwo, ptactwo, świadectwo.
Uwaga. Wyjątkowo pisze się: uchodźstwo, wychodźstwo.
Zasady pisowni
stwo
śba
ski
brąz, flądra, ląd, pąsowy
wski
szew-c
łow-ić
daw-ać
znaw-ca
dąb, gąbka, krąg, mącić, ząb, często, gęsto, dębowy, ręka.
W wyrazach zapożyczonych piszemy ą, ę tylko wtedy, gdy wyrazy
te są
plądrować, cętka, frędzla, pędzel, pręgierz, wędrować
10 Jodłowski-Taszyckl: Słowniczek ortograficzny
zca, -zca
Wyjaśnienia szczegółowe:
Zgodnie z wymową piszemy:
q, ę (w wyrazach rodzimych lub zupełnie spolszczonych) przed
f, w, s, z, s, ź, sz, ż, ch, a zatem przed spółgłoskami wymawianymi
łagodnie, bez wybuchu, np.: wąwóz, gęsty, węzeł, gęś, grzęźnie, węszyć,
węże, wąsy, wąchać, pąsowy, brązowy',
ą na końcu wyrazów w formach takich, jak:
z matką, nad piękną książką, nad nią, przed czwartą',
piszą, chodzą, wiedzą, przyjdą, chcą, są.
Niezgodnie z wymową piszemy ą, ę (w wyrazach rodzimych lub
zupełnie spolszczonych):
przed spółgłoskami wybuchowymi, mianowicie przed: p, b, t, d, c, dz,
cz, dż, ć, dź, k, g, np.: kąpać, rąbać, pęta, do sądu, ręce, pędzony,
tęcza, chęć, bądźmy, bąk, węgiel',
W wyrazach zakończonych na -stwo piszemy zgodnie z wymową
s (nie: #), np.: mnóstwo, męstwo, zwycięstwo.
W wyrazach: ojcostwo, lenistwo, myślistwo piszemy: -stwo, a nie
-w stwo.
Literę w pisze się przed zakończeniem -stwo tylko w tych wyrazach,
które są utworzone od rzeczowników lub
zawierających w. Piszemy np.:
szewstwo
rybołówstwo
prawodawstwo
znawstwo
W przymiotnikach takich, jak: krakowski, rzeszowski, warszawski,
ojcowski, uczniowski, myśliwski, oraz w nazwiskach takich, jak: Dąbrowski,
Żółkiewski, Tomaszewski
wymawiali.
Nie należą tu wyrazy: Pułaski, Puszcza Kampinoska, których pocho
dzerue (od nazw: Pulazie, Kampinos) nie wymaga pisowni przez w
piszemy zawsze zgodnie z wymową:
-ski, -ska, -skie, bez względu na spółgłoskę tematu, od którego przy-
miotnik jest uiworzony, np.: bełski, bydgoski, kaukaski, niski, norweski,
praski, ryski, sueski, śląski, śliski, francuski (też : niska, niskie, francuska,
francuskie itd.).
Natomiast w rzeczownikach zachowuje się spółgłoskę tematu, od
którego zostały utworzone,
wiązka
łezka
walizka
*
Francuzka (rodź, żeński
Francuz-i.
Przed zakończeniem -ba zachowujemy w piśmie spółgłoskę tematu,
od którego wyraz jest utworzony, bez względu na to, czy jest to zgodne
z wymową, np.: groźba (bo: groz-ić), rzeźba (bo: rzeź, rzez-i, rzez-ać),
czy niezgodne z wymową, np.: prośba (bo: pros-ić), kośba (bo: kos-ić).
Wbrew wymowie -sca piszemy zakończenie -zca w wyrazach takich
jak: zwycięzca, znalazca, wynalazca.
Niezależnie od wymowy piszemy -żca w wyrazach: domokrążca
drapieżca, grabieżca, łupieżca.
MC——
* <
> Z - —i-
-A.
*	» J.
i
  * -ł~ii * ~
M.K-L4-U*


Zasady pisowni
Zasady pisowni
komfort, konfitura) konserwa, konstytucja, benzyna, pensja.
Uwaga
niającymi zakończeniami -ka
okienko, plódenko, denko.
przed ł, l zakończeniu form czasu przeszłego, np.: wziął, utonął,
połknęła, zniknęłi, krzyknąłem, minęłaś, cofnęliśmy.
Niezależnie od wymowy piszemy ę na końcu takich form, jak:
imię, ramię, cielę, kurczę, pisklę,
mię, cię, się;
matkę, głowę, skrzynię, starostę, poetę;
idę, jadę, przyniosę, wezmę, stanę.
ym, -im, -ymi, -irm
W narzędniku i miejscowniku liczby pojedynczej przymiotników,
imiesłowów, zaimków i liczebhików nie odróżnia się rodzaju nijakiego
od męskiego, lecz pisze się:
tym dobrym chłopcem, tym dobrym piórem
o tym dobrym chłopcu, o tym dobrym dziecku
swoim szerokim kapeluszem, swoim miękkim piórem
jednym bokiem, jednym uchem
za drugim domem, za drugim oknem
szumiącym łanem, szumiącym zbożem
jakim nożem? jakim szydłem?
kim? czym? o kim? o czym?
o niczym, o tym wszystkim
im później — tym gorzej, im wcześniej
W liczbie mnogiej w narzędniku tych wyrazów nie odróżnia się
w ogóle rodzajów, lecz pisze się:
tymi dobrymi chłopcami, płotami, matkami, dziećmi
jakimi żołnierzami ? jakimi szablami ?
nimi (chłopcami, zeszytami, ławkami, piórami')
pierwszymi kwitnącymi kasztanami, lipami, drzewami.
Te same końcówki mają rzeczowniki pospolite odmieniaiące
się przymiotnikowo, np.: czesne, czesnego..., czesnym, w czesnym; komorne,
komornego..., komornym, w komornym.
Wyjątkowo kończą się na -em:
a) wyrazy: potem (
zatem (
miejscu
b) nazwiska
o Bandtkiem; Linde, Lindego..., o
c) nazwy geograficzne
-e, złożone z jednego
miotnikowo (tzn. mających
Głębokie, Głębokiego..., z
Zakopane, Zakopanego...,
Długie Nowe, Długiego Nowego...
Ale gdy jeden człon nazwy ma
rzeczownikową, człon przymiotnikowy
Nowe Miasto, Nowego Miasta..., s
ubraniu);
Morze Czerwone, Morza Czerwonego..., w Morzu Czerwonym
Zakończenie czasu przeszłego -l pisze się zawsze, bez względu na to
czy się je słyszy, czy nie. A więc np.:
nie tylko: prosił, groził, widział...,
Grupy liter: om, em, on, en piszemy zasadniczo w wyrazach obcych,
nie przyswojonych, np.: kombinacja, kompania, kompas, konkurs, emblemat,
tendencja.
Zgodnie z wymową piszemy:
om, em przed p, b, np.: pompa, bomba, kompas, plomba, kompot,
kompania, kombinować, klomb, stempel, temperatura, membrana;
on, en przed t, d, c, np.: konto, kontrola, koncert, renta, kalendarz,
sentencja, kontynent.	*
Piszemy również on, en przed k, g, np.: konkurs, Kongo, jakkolwiek
tu wymawiamy nie zwykłe n, ale tzw. n tylnojęzykowe.
Niezgodnie z wymową piszemy: om, em, on, en przed spółgłoskami
w, s, z), np.:
sensacja, sens.
W wyrazach rodzimych piszemy on, en przed zdrab-
kuchenka, wanienka, studzienka,
później), przedtem (
więc); (ale np.: po tym przedstawieniu, przed tym oknem, w tym
za tym drzewem);
zakończone na -e, np.: Bandtkie, Bandtkiego...,
Lindem;
rodzaju nijakiego zakończone na
lub z kilku członów odmieniających się przy-
w dopełniaczu końcówkę -ego), np.:
Glębokiem
w Zakopanem
w Długiem Nowem.
odmianę przymiotnikową, a drugi
ma normalną końcówkę -ym, np.:
) Nowym Mieście (jak w nowym
„w *
•	' * -ul
Ł 4 Łfc*- ““w	..
________
L Q	-i -kj .	/jOn
.r. Jj	u	K.	J Cl Xjk-
4	^1.4----i---------------
V 4 — SsJ -
-c w bezokoliczniku
Po
Po
1 ••»



ale tez: rzeki, zeszedł, usiadł, uciekl, podniósł itp. (bo: rzekła, weszła
usiadła, uciekła itd.).
(42)
-łszy, •wszy w imiesłowach
spółgłoskach piszemy zakończenie -łszy (mimo wymowy:
-szy), np.: poszed-lszy, usiad-lszy, zaniós-łszy, upiek-łszy.
Po samogłoskach piszemy zakończenie -wszy (mimo wymo-
wy: fszy), np.: ujrza-wszy, da-wszy, kupi-wszy, zmierzy-wszy.
-SC, •źć w bezokoliczniku
Zgodnie z wymową piszemy -ść w zakończeniu bezokolicznika tych
czasowników, które w zakończeniu tematu 1. os. 1. poj. czasu teraźn.
zawierają 5, t lub d, np.: nieść (bo: nios-ę), gnieść (bo: gmot-ę), kłaść
(bo: kład-ę), wieść (bo: wiod-ę).
Niezgodnie z wymową piszemy -źć w zakończeniu bezokolicznika
czasowników, które w zakończeniu tematu 1. os. 1. poj. czasu teraźn.
zawierają z, np.: gryźć (bo: gryz-ę), leźć (bo: lez-ę), wieźć (bo: wioz-ę).
W niektórych czasownikach bezokolicznik kończy się na -c. Zakoń-
czenie to pisze się zawsze zgodnie z wymową, a więc przez -c (nigdy
przez -dz), np.: biec, ciec, uciec, upiec, móc, pomóc, strzec.
(45) Pisanie rozdzielne lub łączne grup wyrazowych
a)	Zasada
Dla wyrazów, przy których może zachodzić pytanie, czy należy je
pisać rozdzielnie, czy łącznie, za zasadniczą należy uznać pisownię
rozdzielną. Odchylenia od tej zasady mają charakter wyjątków.
b)	Przykłady
Rozdzielnie pisze się:
1.	Wyrażenia przyimkowe
nymi częściami mowy), np.:
pisowni rozdzielnej
(tzn. połączenie przyimków z in-
Zasady pisowni
149
bez ustanku, bez wątpienia, do szczętu, do reszty, do niczego, do góry,
minio woli, na czczo, na lewo, na pewno, na bok, na czas, na dól, na
kształt, na ogól, na pamięć, na skos, na przełaj, na przemian, od dawna,
od razu, po cichu, po ciemku, po polsku, po trochu, po wtóre, po kolei,
po południu, przed południem, w dal,. w górę, w ogóle, w poprzek,
z cicha, z dala, z rana, z wolna, z powrotem, z pewnością;
beze mnie, ode mnie, nade dniem, nade wszystko, przede wszystkim,
spode łba;
na skutek, przy pomocy, za pomocą, w celu, z powodu, na wprost,
na zewnątrz, z zewnątrz.
2.	Wyrazy: byle, lada, no, bądź, np.:
byle co, byle gdzie, byle jak, byle kto, lada jaki, chodź no tu! pokaz
no to! co bądź, gdzie bądź.
3.	bym, byś, by..., np.:
bez płaszcza bym zmarzł, u obcych by ci tak dobrze nie było, tak
daleko bym nie chciał mieszkać, tam by nas chętnie przyjęli, co byś na
to odpowiedział?
można by tam pójść, trzeba by mu pomóc, warto by było spróbować;
uciec by stamtąd nie mogli, siedząc byś tego nie zrobił.
4.	Przeczenie me:
przed czasownikami, np.: nie chodził, nie chcę, nie lubimy, ona nie
ma czasu, dziś nie ma mrozu',
przed wyrazami: brak, można, potrzeba, wiadomo, np.: me brak, nie
można, nie potrzeba, nie wiadomo',
przed imiesłowami, np.: nie czekając odpowiedzi, me zastawszy
nikogo, nie upieczony placek, nie zapłacony rachunek, nie umyte schody;
przed liczebnikami i zaimkami, np.: nie dwa, nie trzy, nie ja, me ty,
nie on, nie mój, nie nasz',
przed przysłówkami nie pochodzącymi od przymiotników, np.: me
bardzo, nie dziś',
przed stopniem wyższym i najwyższym przymiotników i przysłów-
ków, np.: nie łepszy, nie gorszy, nie większy, nie najtrudniejszy, me wyżej,
nie najgorzej.
c) Przykłady pisowni łącznej
Łącznie pisze się:
1.	Niektóre wyrażenia przyimkowe, mianowicie te, których łączna
pisownia jest ustalona dłuższą tradycją:
Zasady pisowni
u u


150
dlaboga! dlaczego? dlatego
doprawdy
naonczas, wówczas, naprawdę, naprzód, naraz, nareszcie, nasam-
przód, natenczas, nazad
nadto, nadzwyczaj
pojutrze, popojutrze, pośrodku, potem (= następnie)
podówczas
ponadto
przedtem (= pierwej), przedwczoraj
wonczas, wówczas, wpół, wprawdzie, wreszcie, wtem (= naciek
wtenczas	b h
zrazu, zresztą
zapewne, zaprawdę, zarazem, zatem (= więc), zazwyczaj, nieza-
długo (— wkrótce), ale; nie za długo (= niezbyt długo).
Przymtki w połączeniu z formą zaimkową ń, np.: nadeń, przezeń,
weń.
Przyunki złożone z dwu lub więcej przyimków, np.: ponad, poprzez,
spomiędzy, spod, sponad, spoza, sprzed, znad, zza.
2.	Cząstki: -ze, -z, -kolwiek, np.: dajże, dajcież, tamże, tenże, tegoż,
cokolwiek, gdziekolwiek, jakkolwiek.
3.	bym, byś, by...
po formach osobowych czasowników, np.: radziłbym, pisałbym,
chctelibyśmy, nosiłyby;
jako części spójników i partykuł, np.: żeby, abyśmy, gdy-
by ście, chociażby, czyżby, niechaj by, chybaby, niechby, aby.
4.	Przeczenie nie:
przed rzeczownikami
przed imiesłowami mającymi z zaprzeczeniem znaczenie przymiotnika),
np.:
nieprzyjaciel, nieszczęście, niewola, niepokój;
niewielki, niedobry, niecierpliwy, nietutejszy ;
nieodżałowany, niepojęty, niepohamowany, nieugięty, nieustraszony;
przed przysłówkami utworzonymi od przymiotników, np.:
niedaleko (bo: niedaleki), nierówno fbo: nierówny), niebezpiecznie (bo:
niebezpieczny), niedobrze (bo: niedobry), niełatwo (bo: niełatwy), nie-
trudno (bo: nietrudny), niemiło (bo: niemiły).
i przymiotnikami (a także
ak^UU-
M-'.‘>A
a
Zasady pisowni

»»;»• 111
w


(46)	Użycie łącznika w przymiotnikach złażonych
Umieszcza się łącznik między członami:
a)	przymiotników, których człony można by połączyć za pomocą
spójnika i, np.:
biało-czerwony (= biały i czerwony)
pociąg towarowo-osobowy (= towarowy i osobowy)
sojusz robotniczo-chłopski (= robotników i chłopów)
słownik polsko-rosyjski ( = zawierający wyrazy polskie i rosyjskie);
b)	przymiotników złożonych: północno-wschodni, północno-zachodni,
południowo-wschodni, południowo-zachodni, oznaczających strony świata
pośrednie między kierunkami: północ, południe, wschód, zachód.
c)	przymiotników złożonych z więcej niż dwu członów, np.: biało-
-czerwono-niebieski, pólnocno-wschodnio-europejski.
Wszystkie inne przymiotniki złożone pisze się bez łącznika, np.:
ciemnozielony ( = zielony w ciemnym odcieniu), iasnoróżowy (= różowy
w jasnym odcieniu), niebieskooki, siednnoramienny, dolnośląski, zacho-
dnioniemiecki, południowoafrykański.
Skróty
Kropkę po skrócie umieszcza się tylko w razie odrzucenia końca
wyrazu, up.: ob., tow., proj., inż., gen., kpi., w. (wiek), np., nd., up.,
iw. (jak wyżej), tj. (to jest), tzn. (to znaczy), izw. (tak zwany), godz.
(godzina), mieś, (miesiąc).
Nie umieszcza się kropki po skrócie:
1. gdy końcowa litera skróconego wyrazu pozostaje, np.: dr (doktor),
dra (doktora), drowi (doktorowi), mgr (magister), mgr a (magistra), mjr
(major), mjra (majora), nr (numer), w tirze (w numerze), wg (według),
2. po znakach miar i wag: m, mm, cm, dcm, km, ha (hektar), a (ar),
/ (litr), kg, dkg, g (grani); też: zł (złoty), gr (grosz;.
Skróty kilkuwyrazowych tytułów instytucyj składające się tylko
z początkowych liter poszczególnych wyrazów pisze się wielkimi Biu-
rami, nie stosując po nich kropek, np.:
LKU.Ł
«- aa*
uMU1 Lą
Wielkie i małe litery
Zasady pisowni
PF9 (Powszecbna Kasa Oszczędności), PAN (Polska Akademia Nauk)
MDK (Młodzieżowy Dom Kultury), PGR (Państwowe Gospodarstwo’
Kolnę), LPZ (Liga Przyjaciół Żołnierza), TPPR (Towarzystwo Przy-
jaźni Polsko-Radzieckiej), PZPR (Polska Zjednoczona Partia Robotni-
cza), MDM (Marszałkowska Dzielnica Mieszkaniowa), ORMO (Ochot-
nicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej), TPD (Towarzystwo Przyjaciół
Dzieci), ZMS (Związek Młodzieży Socjalistycznej), SP (Służba Polsce),
ZSRR (Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich).
Oprócz początku zdań (oraz początku wierszy w utworach wier-
szowanych) wielką literą piszemy następujące wyrazy:
a)	Imiona i nazwiska, np.: Adam Mickiewicz, Maria
Konopnicka.
b)	Przydomki i przezwiska, np.: Chrobry, Warneńczyk,
Piętaszek, Lepiglina.
c)	Imiona własne zwierząt, np.: Bryś, Kurta, Cisula.
d)	Nazwy mieszkańców części świata, krajów,
p r o w i n c y j oraz nazwy oznaczające przynależność do narodu,
rasy i szczepu, np.: Europejczyk, Amerykanin, Brazylijczyk,
Polak, Czech, Rosjanin, Francuz, Pomorzanin, Ślązak, Kurp, Austriak,
Ukrainiec, Krzyżak, Podhalanin, Kaszub, Słowianin, Semita, Murzyn,
Mongoł.
e)	Nazwy świąt i dni świątecznych, np.: Nowy Rok, Wielkanoc,
1 Maja, Święto Odrodzenia, Dzień Lasu, Wigilia.
f)	Tytuły książek, pieśni, manifestów, dekla-
racyj, ustaw oraz innych tekstów (wielką literą tylko pierwszy
wyraz i imiona własne), np.: W pustyni i w puszczy, O sierotce Marysi,
Słoń Trąbalski, Pokój na poddaszu, Pan Tadeusz, Marsy Hanka, Międzyna-
rodówka, Deklaracja praw człowieka i obywateła, Konstytucja 3 maja,
Uniwersał połaniecki, Manifest komunistyczny, Manifest lipcowy, Karta
• górnicza, Regulamin uczniowski. Wyjątkowo wszystkie wyrazy pisze się
wielką U terą w tytule: Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.
W odmieniających się tytułach gazet i czasopism pisze
się wielką literą wszystkie wyrazy z wyjątkiem wewnętrznych spój-
Zasady pisowni

ników i przyimków, np.. Płomyczek, Młody Żeglarz, Gromada, Sztan-
dar Młodych, Sport i Wczasy, Dziennik Polski, Dziennik Zachodni,
Trybuna Dudu, w nieodmiennych — tylko pierwszy wyraz, np.:
Dookoła świata, W obronie pokoju.
g)	Nazwy geograficzne, np.: Europa, Wisła, Pomorze, Nowa Huta,
Zielona Góra, Szklarska Poręba, Ziemie Zachodnie, Wyżyna Małopolska,
Góry Świętokrzyskie, Morze Bałtyckie, Jezioro Aralskie, Kanał Stieski,
Półwysep Apeniński.
Wyjątkowo w nazwie dwuwyrazowej pisze się małą literą wyrazy:
góra, półwysep, iezioro, morze itp., jeżeli wyraz ten można opuścić.
A więc np.: góra Ararat, półwysep Kamczatka, iezioro Gopło, morze
Marmara — bo może być samo: Ararat, Kamczatka, Gopło, Marmara.
Nazwy te można też odróżnić po tym, że przy użyciu wyrazów: góra,
jezioro, morze itp. w mianowniku drugi wyraz jest rzeczownikiem
w mianowniku (Ararat, Gopło...). Natomiast w innych nazwach
drugi wyraz jest rzeczownikiem w dopełniaczu (np.: Góra Ko-
ściuszki) lub przymiotnikiem (Góra Barania).
h)	Nazwy ulic i placów, np.: ulica Ogrodowa, ulica Za Murami,
plac Wolności.
i)	Nazwy państw, np.: Polska Rzeczpospolita Ludowa, Niemiecka
Republika Demokratyczna, Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich,
Chińska Republika Ludowa.
j)	Tytuły urzędów, zakładów, organizacyj, sto-
warzyszeń (w nich małą literą pisze się tylko przyunki i spójniki
oraz wyrazy pomocnicze, jak: imienia), np.: Ministerstwo Oświaty,
Rada Państwa, Miejska Rada Narodowa, Związek Samopomocy Chłop-
skiej, Sąd Powiatowy w Płocku, Średnia Szkoła Muzyczna w Olsztynie,
Liga Morska, Liga Kobiet, Komitet Frontu Jedności Narodu, Światowa
Rada Pokoju.
Uwaga. Jeżeli te nazwy występują jako wyrazy pospolite,
pisze się je małą literą, jip.: sprawy te załatwiają różne ministerstwa,
w naszym mieście jest pięć szkól zawodowych.
Małą literą pisze się (oprócz wyrazów wyraźnie pospolitych).
a) Nazwy dni 1 miesięcy, np.: wtorek, maj.
b) Nazwy wypadków lub aktów historyczny ch, np..
bi twa

r./
•a w -


Zaudy pisowni
icw.lucja październikowa
jrMaOsc., np.: ^,-Wj min.si( > mur^ _
*	J —t'
r, ewangelik, anabaptysta, mahometanin.
•
amn,
F d) dwugłose k au, eu (tj. połączeń rych sarnogkiieK wymawia-
nych jako jedna sylaba), np.:
au-to-mo-bil, au-tor. pau-za, rau-ty
Eu-gc-niusz. pneu-ma-tyk, reu-ma-tyzin
(ale wolno dzielić au, eu wymawiane jako dwie sylaby, np.:
na-u-ka, Ma-te-usz, sła-be-usz, mi^ze-um, mau-zo-le-um; jest to ozna-
czone w słowniku kreską, np. muzejum).
2. Tedna spółgłoska między samogłoskami należy do
____________________________________________-1 K»«.VUUllCSC 1 WSI,
np.: fgrocłcasiamn, łodzianin, paryżanin, łobzowianka, bronowiczanin.
g Nazwy o’.ręp ó w administracyjnych, np.: województwo szcze-
druku, powiat warszawski, gnana makowska, ziemia dobrzyńska.
następnej części wyrazu, np.:
la-to	wo-da
IŁ& zi-nia	bło-to
o-wo-ce
po-mi-do-ry
można albo całą przenieść do na-
HI
Ze względów uszanowania ni
— ~	uszanowania piszemy w listach wielką literą
wyrazy oznaczające tę osobę, do której piszemy, np.: napiszcie mi,
Kochani Rodzice, jak się Wam powodzi, bardzo czekam Waszego przviazdir
list Pański bardzo mię ucieszył, serdecznie Panu dziękuję
Ponadto często dla wyrażenia i ___________1_
wynzy: Ojczyzna, Biały Orzeł, Naród, Państw, ..K.
względu można też wyjątkowo pisać wielką literą nazwy wypadków
dziejowych c przełomowym znaczeniu, np.: Rewolucja Październikowa,
~zego przyjazdu',
za łaskawą pamięć.
uszanowania piszemy wielką literą
" Rząd itp. Z tego
Dzielenie wyrazów
1 Nie dzieli się:
np.: garść, grzmot, sprzęt,
wstrząs, zgiełk',
b) połączeń liter: ch, cz, sz, dz, dż, dż, rz oznaczających jedną głos-
kę, np.:
nie-d zwiedź albo: nicdź-wiedż, droż-dżc albo:
dro-*żdźc,
'.ale wolno dzielić: od-żyanać nę, nad-zór, niar-zr.ąc. gdyż w tych wyrazach połą-
czeni liter: dż. dz. rt oznaczam po dwie głoski: d-i ż, J + c, r-rz);
c) grup: spółgłoska4*i4-samogłoska, np.:
bia-ly, cia-io, fio-ick, h-lia, li-nia, mie-dza, pionier, wa-riat, wia-dukt;
stępnego wiersza, np.:
ga-rstka gnia-zdko Tu-rcja
albo podzielić dowolnie, np.:
gar-stka
gars-tka
garst-ka
tylko nie wolno zostawić w poprzednim wierszu całej grupy spół-
głoskowej, tzn. nie wolno dzielić tak: garstk-a, Turcj-a itd.
Wyjątki:
a) Nie urywa się liter z początkowych cząstek: bez..., nad..., naj...,
ob..., od..., pod..., przeciw..., przed..., roz..., wez... (’"v
j «	» I	• r* f rj k* •
dołącza się do
bez-barwny
bez-senny
bez-prawic
od-bicrać
od-grzebać
od-stawiać
przeciw-atawiać
b) Nie dołącza
beze..., nade..., obe..., ode..., pode...., roze..., do..., na..., nie
prze..., przy
beze-cny
nade-słać
gniaz-dko Tur-cja
gniazd-ko Turc-ja
zma-rszczka
zmar-szczka
zmarsz-czka
zmarszcz-ka
nich następnych
nad-biec
nad-brzcżny
nad-psuty
pod-bródck
pod-gardle
pod-jeżdżać
wcz-brać
się następnych spółgłosek
u..., wy..., za.
obe-drzeć
dostęp
na-skórek
na-tchnąć
nie-dbałv
•»
nie-szczerzc
o-skarżać
o-chłoda
..., wez... (lub wes...) ani nie
spółgłosek, lecz dzieli się tak:
naj-gorzej
naj-bliższy
naj-starszy
przed-mowa
przed-nówek
przcd-stawiać
wes-przeć
odc-brać
ode-slać
po-dunurny
po-dmuch
przc-dhiżać
przc-prosić
ob-darzvć
W
ob-jcżdżać
ob-stąpić
roz-bijać
roz-mowa
roz-pleść
wcs-tchnąć
do początkowych cząstek:
roze-pchać
przy-kleić
wy-prawić
za-grać
156
O użyciu znaków przestankowych
c)	Dwie jednakowe spółgłoski rozdziela się, np.:
lek-ki	ran-ny	wil-la	las-so
d)	Wyrazy złożone z dwu różnych wyrazów dzieli się w miejscu
złożenia, np.: pól-noc, zegar-mistrz, siwo-brody.
(50)	O użyciu znaków przestankowych
Kropka
Kropką zamykamy zdania, tak pojedyncze, jak złożone, oraz równo-
ważniki zdań. Np.:
Chłopcy zabrali się do roboty. W pół godziny karmnik był gotowy.
Znalazły się kartofle i kluski z obiadu, a dzieci były zachwycone widokiem wró-
belków, które z apetytem zajadały przysmaki.
— Czy ci ciężko?
— Nie. Tylko nu jest niewygodnie.
Przecinek
Zdania współrzędne
Zdania współrzędne nie połączone spójnikami oddziela się
przecinkami, np.:	>
Wita nas woda, pozdrawia pole, nisko się kłania las.
(Według „Płomyczka")
Zdania współrzędne połączone spójnikami oddziela się prze-
cinkami z wyjątkiem zdań połączonych za pomocą spójników: z, oraz,
lub, albo, ani, ni. Np.:
(a)
Żmija ma głowę wyraźnie odcinającą się od szyi, a wzdłuż jej grzbietu ciągnie się
zygzakowata, ciemna pręga.
Kukułka znosi iaia, ale ich sama nie wysiaduje.
Chrabąszcze są groźnymi szkodnikami, więc należy je tępić.
Nowocześni hodowcy aklimatyzują rośliny, czyli przystosowują je do nowych
warunków klimatycznych.
(b)
Polska Rzeczpospolita Ludowa otacza szczególnie troskliwą opieką wychowanie
młodzieży i zapewnia jej najszersze możliwości rozwoju.
(Konstytucja Pol. Rzp. Lud.)
Osoby, które dokonują sabotażu lub dywersji gospodarczej albo w inny sposób
dopuszczają się zamachów na własność społeczną, karane są z całą surowością prawa.
(Konstytucja Pol. Rzp. Lud.)
O użyciu znaków przestankowych
Ani sami zwierząt nie dręczymy ani drugim nie pozwalamy.
Przed powtórzonymi spójnikami: i, albo, ani umieszcza się
przecinek, np.:
I leci śpiew szeroki nasz, i rytmem marszu serca biją.
(,,Plomyczcktf)
Albo miewam dyżur w świetlicy, albo pomagam młodszym w nauce.
Zdania nadrzędne i podrzędne
Zdania nadrzędne od podrzędnych oddziela się przecinkami, np.:
W szkole istnieje kółko miodych przyrodników, w którego pracach bierze udział
wielu uczniów.
Warto posłuchać o wynikach, jakie osiągnęli.
Wiemy, że doszli do nich wytrwałą, wspólną pracą.
Gdy roślinki w skrzynkach wykiełkowały i trochę podrosły, zostały przepiłowane.
Teraz je dyżurni codziennie podlewają, aby dobrze rosły.
Nie rozdziela się przecinkiem dwu następujących po sobie s p ó j-
n i k ó w lub spójnika i zaimka, np.:
Słyszałem, że gdzie kraj staje się uprawnym, tam mucha tse-tse znika zupełnie-
Motyle te przedstawiają piękny widok, bo gdy unoszą się nad trawami, są podobne
do białej mgły.
Nic dziwnego, że skoro z jajeczek wylęgną się młode pisklęta, rodzice nie mają
już ani chwili spoczynku.
Dowiedzieliśmy się, że sokół jest ptakiem bardzo rzadkim i że jest chroniony.
Jednakowe części zdania
Jednakowe części zdania oddziela się przecinkiem, gdy nie są po-
łączone za pomocą spójników: i, oraz, lub, albo, ani, a, np..
(a)
Zięby znoszą do budowy gniazda zeszłoroczne korzonki, cienkie galqzkt, mech, ka-
wałki kory, piórka, pajęczynę, siersć i porosty.
IF ciemnym błocie, w oczeretach. w kałużach, zu jeziorach rozkoszują się miliony zab.
Zaskroniec jest duży. a'e nieszkodliwy.
(b)
Plan 5-letni przyśpiesza rozwói gospodarczy i kulturalny Polski.
Obywatele Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej maią prawo do ochrony zdrowia
oraz do pomocy w razie choroby łub niezdolności do pracy.
F	(Konstytucja Pol. Rzp. Ludowej)


Średnik
Wykrzyknik
po mm
Kukułka krąży i podrzuca jajka. Strzeżcie się,
ptaszki!
b) po rozkazach i wolaczach mających
mucholówki, dzierzby i inne małe
na wycieczce harcerz iest zawsze pierwszy
dzieł Polski Ludowei jest zacieśnianie przyjaźni i współpracy między
a innymi narodami.
powtórzonymi spójnikami: /, albo, ani, ni umieszcza
Natomiast po rozkazach i wolaczach
uczuciowego me umieszcza się w;
Przygotuj sobie buty i plecak,.
Wykrzyknik umieszcza się
a) po okrzy
Hura! Za dwa dni jedziemy w góry!
Pomóżmy ptakom! Zróbmy im poidelka!
Ileż będzie radości, kiedy skrzydlaci amatorzy kąpieli przyjdą się pluskać w basenie!
(Według „Płomyczka4*)
silny ton uczuciowy,
Wołacz oddziela się przecinkami, Np
Mamo, czy to daleko?
Już blisko, dziecino.
Co ty tu, Basiu, robisz?
Średnik stosuje się zamiast kropki lub przecinka w miejscach, w któ-
rych kropka,oddzielałaby dane zdania za silnie, przecinek zaś byłby zna-
kiem me wystarczającym do zaznaczenia odrębności zdań. Np.;
Zabłysły latarnie, ludzie rozbiegli się na wszystkie strony, podkowy końskie za-
stukały na bruku; wszystko było w ruchu.
Wczoraj leszcze w Trzcielu wyplatali ręcznie chałupnicy koszyki i kołyski z wikliny,
zbieranej nad Odrą, Drawą, Kłodawą i Gldą; dziś w nowoczesnych ośrodkach przemy-
słowych maszyny mnożą ogniotrwałe, trzcinowe płyty cementowo-azbcstowc dla pol-
skiego budownictwa.
Jednym
naszym narodem
Przed
się przecinek. Np
I w nauce
Ani błoto, ani kurzawa me są harcerzom straszne
Albo rzeka x albo las. Co wybieracie?
Pytajnik umieszcza się po pytaniach, np..
Czy to świerk, czy jodła?
P.	*"
gdy zdanie nadrzędne jest py tajne, np..
Czy wiesz, co to znaczy ? —	•
Powiedz nu, co to znaczy.
Wyraz zwany wykrzyknik
Wyraz zwany wykrzyknikiem oddziela się przecinkiem, jeśli
następują inne wyrazy. Np.:
O, zięby to mistrze w budowaniu gniazd!
(Według „Płomyczka**)
'i nie mających silnego tonu
ykrz5;knika. Np.:
imiesłowy na -ąc, -szy
Wyrażeń zawierających imiesłowy na -ąc lub -szy, nie oddziela się
przecinkami, jeśli imiesłowy te występują same, bez określeń, np.:
Wychodząc posprawdzał kurki gazowe.
Przystanąwszy rozejrzał się uważnie.	
Chodzili po korytarzu rozmawiając.
Psy biegały węsząc.
Natomiast oddziela się przecinkami wyrażenia imiesłowowe, jeżeli
są dłuższe, tzn. jeśli występujące w nich imiesłowy są rozwinięte określe-
niami, np.:
Krokodyl odpoczywa, wylegując się na piasku.
Dostrzegłszy zdobycz, podpływa do niej cicho i niepostrzeżenie, a gdy już jest blisko,
rzuca się na mą gwałtownie.
Wydobywszy skądsi* dwa fartuchy, iakief czepeczki na głowy i coi w rodzaju słuchawki
lekarskiej, zaczęli się przygotowywać do zabawy.
Jeden po drugim: nabiera>ąc rozpędu na brzegu, ślizgali się po gładkim pasie prze-
lanego lodu.

O użyciu znaków przestankowych
160
Dwukropek
Dwukropek stosuje się:
a)	przed przytoczeniem jakiegoś powiedzenia, np.:
Przeczytawszy świadectwo, matka powiedziała: „Dumna jestem z ciebie, mój synul“
b)	przed tytułem nie ujętym w cudzysłów, np.:
Czytam teraz piękną powieść Sienkiewicza: W pustyni i w puszczy — albo:
Czytam teraz piękną powieść Sienkiewicza „W pustyni i w puszczy14.
c)	przed takim wyliczeniem, przed którym jest naprzód wymie-
nione ogólnie to, co ma być następnie wyszczególnione, np.:
Żyją tam kuliki, kulony, czaple, żurawie, warzęchy i różne inne gatunki ptaków. —
Ale:
Żyją tam następujące ptaki', kuliki, kulony, czaple, żurawie, warzęchy i inne.
W ogródkach szkolnych zielem się trawa i kwitną kwiaty. — Ale:
W ogródkach szkolnych jest pięknie: zieleni się trawa, kwitną kwiaty.
Pauza
Pauzy można użyć w miejscu domyślnego członu zdania. Np.:
Podstawka była zrobiona z miedzianej blachy, a sam model — z aluminium.
»
Pauzę umieszcza się przed wyrażeniem, które ujmuje ogólnie to,
co zostało poprzednio wyszczególnione. Np.:
Odległe gwiazdy i mgławice, góry niebosiężne i oceany, człowiek i bakterie —
wszystko zbudowane jest z atomów.
f
Pauzy można też używać przed wyrazami niespodziewanymi dla
czytelnika celem zaznaczenia niezwykłości. Np.:
Podniósł oczy i — oniemiał z podziwu.
W dwie pauzy ujmuje się człony wtrącone. Np.:
Jest to — jeśli się nie mylę — krajobraz tatrzański.
Wielokropek
%
Wielokropek umieszcza się w razie urwania zdania. Np.:
Był on... Ale dajmy temu spokój!	'
Wielokropek umieszcza się też przed wyrazami niespodziewanymi,
przynoszącymi pewien zawód. Np.:
Duma, czasem w miejscu stanie i... muchę zabije na ścianie.

O użyciu znaków przestankowych
161
Nawias
Nawiasu można użyć zamiast dwu pauz dla ujęcia jakiejś uwagi
uboczne]. Np.:
Przechodziliśmy Cpamiętam to iak dziś) obok wysokiego muru.
Cudzysłów
Cudzysłowu używamy przytaczając wyrazy, tytuły, wyjątki z utworow,
jakieś powiedzenia itp. Np.:
Mówiąc „wierzchołek tróikąta równoramiennego", mamy na myśli ten wierzcho-
łek, który leży naprzeciw podstawy.
Wyraz „rak“ ma kilka różnych znaczeń.
Przytaczając wyrazy lub tytuły, zamiast cudzysłowu możemy uzyc
dwukropka (porówn. ustęp o dwukropku).
11 Jodlowski-Tasryckl: Słowniczek ortograf czuy
SPIS TREŚCI
139
139
SŁOWNICZEK ORTOGRAFICZNY
wski
PRZEPISY GRAMATYCZNE I ORTOGRAFICZNE
130
zca
130
130
130
131
132
132
132
Spółgłoski na końcu
Spółgłoski bezdźwr
Początkowe cząstki
146
147
143
148
148
142
142
142
143
143
143
I 14
136
136
137
137
O wątpliwościach wymawianiowych, gramatycznych
i ortograficznych...........................
Objaśnienia o układzie słowniczka
Aitabet, czyli abecadło ..........
Układ alfabetyczny wyrazów . . .
Jak znaleźć właściwy wyraz . . .
Obiaśnicme znaków...............
Słowniczek.........................
wyrazów............
jęczne wewnątrz wyrazów
J wyrazów: z-, s-, > .
A. Niektóre prawidła wymowy i trudniejsze formy gra
matyczne...............................................
wyrazów .
znaków przestankowych
grup wyrazowych
przymiotnikach złożonych
om w’ przypadkach rzeczowników, przy
4* ę .......................
om, em on, Zn ...
~ymt -im, -ymi, -im; . .
w czasie przeszłym .
-Iszy, -wszy w imiesłowach
-^ć, -źć w’ bezokoliczniku
-c w bezokoliczniku
Pisanie rozdzielne lub łączne
Użycie łącznika
Skróty
Wielkie i
Dzielenie
O użyciu
J i na początku wyrazów oraz po samogłoskach
i — i po spółgłoskach...................
Pisownia dopełniacza rzeczowników zakończonych na
-ja lub -ia po spółgłosce...............
kie — ke, gie — gć...........
ckt, -dzki .
ctwo, -dztwo
stwo .
5. ą, om, on, ę3 em, en.................
6. Zatrata dźwięczności na końcu wyrazów
7. Zatrata dźwięczności wewnątrz wyrazów
8. Końcówki -y, -i — -e .......
9. Końcówki -o — -u.....................
10. Końcówki
miotników, imiesłowów, liczebników' i zaimków
11. -ówna, -ówny, -ozonie .....................
12. Zakończenia -ę, -em w formach czasowników
13. Końcówka -ą w formach czasowników . . .
14. -nywam — -nuję.............................
15. -miy, -ymy----emy..........................
16. -ić, -vć---ec w bezokoliczniku.............
-» .-.-.w.
. •	, • . ♦	I •