I
( f
I
.
I
. I
-
.
,
,
,
I
.

i! 1411 - J
Lesfa\N GietdC>\Nski
.. . 0 WilliJD@r-fO)0arWr 0
."BJ 0
.
o
,
Cwiczenia i zadania rysunkowe z rozwif!Zaniarni
Wydanie pierwsze
Warszawa 1998 00
Wydawnictwa
Szkolne
i Pedagogiczne

OkJadk projektowal
Kr;::rs:fO! De1l11OIIi,,
Sklad. lamanie i rysunki
E\1'o Morsal-Dellliolli"k - Recol1l1O
Redaktor
DomlO IVo:'lIicko
Ksi<jZka jest pierwsz<j z serii "Cwiczenia i zadania rysunkowe z rozwi<jzaniami".
Zadania obejmuj<j tematyk'r: rzutow punkw, prostej, figur plaskich, wieloscianow
i bryl obrotowych; aksonometrii prostok<jtnej, rzutowania na 6 i 3 rzutnie, rzutowania
w niezb'rdnej liczbierzutow, przedstawiania przedmiotow w widokach.
Ksi<jZka zawiera prawie 130 zadaii. pocz<jwszy od latwych po trudniejsze. Wi'rkszose
z nich jest opatrzona rysunkami pogl<jdowymi ulatwiaj<jcymi kojarzenie wygl<jdu
przedmiotu przedstawionego za pomoC<j rzutow.
Do serii naleZ<j tymczasem nast'rpuj<jce opracowania: "Rzutowanie prostok<jtne.
Widoki", "Przekroje" i "Wymiarowanie".
Wydawnictwa polecaj<j ksi<jzk'r uczniom klas I i II technik6w oraz szkol zasadniczych,
a takZe uczoiom liceow technicznych oraz liceow ogolnoksztalC<jcych. Publikacja
moze bye tei cenn<j pomoC<j dla nauczycieli rysunku technicznego i rysunku zawo-
dowego oraz dla studentow wydzialow technicznych.
ISBN 83 - 02 - 06903 - 5
398172
(Q Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne
Warszawa 1998
1111111111111111111111111111111111111111
*638422*
Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne Warszawa IYY8
Wydanie pierwsze.
Ark. druk. 7,0
Druk i oprawa: Bialostockie Zaklady Graficzne
(71
Spis tresci
Od Autora
Podstawy rzutowania prostoklltnego
1. Rzuty prostej na podstawie dwoch punktow danych
2. Rzuty plaszczyzny (kolo, trojk<jt, wielok<jt) .
3. Rzuty zespolonych bryl elememamych w poloieniach szczegolnych
4. Rzuty ostroslupa prostego lub pochylego .
5. Rzuty graniastoslupa prostego Iub pochylego . .' .
6. Przekroje wieloscianow plaszczyznami rzutuJ<jcyml
7. Przekroje bryl obrotowych plaszczyznami rzutuj<jcymi
8. przenikanie
9. Aksonometna prostok<jtna
Rzuty prostoklltne w rysunkach technicznych .
10. Rzutowanie na szesc rzutni .
1 I. Rzutowanie na trzy rzutnie .
12. Rzutowanie w niezb'rdnej Iiczbie rzutow
Podstawowe zasady przedstawiania przedmiot6w w widokach
13. Dowolny uklad rzutow prostok<jtnych na rysunku technicznym .
.' " . tu oraz Z ary s y P rzedIll10tu
14. Charakterystyczne polozeme CZSCI przl:OUmlo
wspolpracuj<jcego .
15. Urywanie i przerywanie rzutow przedmiotow
16. Powtarzaj<jce si elementy przedmiotu . .
17. Widoki cZ<jstkowe w zwikszonej podziake
18. Widoki pomocnicze
19. Widoki rozwinite
20. Widoki cZ<jstkowe . . . . . . . .'
., . . h . I S kich w P owlerzchme wa1cowe
21. Rysowanie linii przeJscla powlerzc m p a
oraz powierzchni walcowych w plaskie ., ,
22. Rysowanie krawdzi rowkow, sci i zaokr<jglen na waJkach
5
7
7
9
11
12
14
17
19
22
25
30
30
32
37
39
39
42
47
49
51
53
56
58
60
62


Ron. hjzania zad3l1 .
. 65
ROZ\I iqzania zadan bard70 lam'yell
Rozwiqzania zadan lam' yell .
Rozwiqzania zadan srcdnio trudnych
Rozwiqzania zadan trudnych . . . . . . .
. 65
. 73
. 81
.99
-----...
I
Od Autora
Proponuj Panstwu zapoznanie si z trzema publikacjami z serii .,Cwicze-
nia i zadania rysunkowe z rozwi'lzaniami", poszerzaj'lcymi podstawowe
umiejtnosci wykonywania i czytania rysunk6w technicznych. S'l to: "Rzu-
towanie prostok'ltne. Widoki". ..Przekroje" i "Wymiarowanie" (ta ostatnia
ukaze si w 1999 roku).
Oferta podreznik6w do rysunku teehnieznego jest bardzo szeroka
i wyczerpuje oezekiwania uczniow ksztalconyeh na roznyeh poziomach
i w roznyeh branzaeh. Gorzej przedstawiasi ofertazbiorow zadan.
Prezentowana Panstwu publikacja stanowi dopelnienie zbiorow zadan.
a takze dopelnienie najwazniejszych rozdzialow podreznikow, w ktoryeh
to rozdzialaeh s'l omowione sposoby przedstawiania przedmiotow na rysun-
ku. Pragn zwroeic uwag Panstwa nie tylko na sposob opraeowania, ale i na
propozycje tematyczne. ktoryeh brak odezuwa si w dotychezas wydanyeh
zbioraeh zadan i ktore s'l niewystarczaj'leo eksponowane w podrcznikaeh.
Duza roznorodnosc cwiezen i zadan oraz ieh rozwi'lzania a takze duza liezba
rysunkow pogl'ldowyeh powinna ulatwic uczniom kojarzenie wygl'ldu
przedmiotu przedstawionego rzutami prostok'ltnymi zjego obrazem rzeezy-
wistym. Stopniowanie cwiezen i zadan wedlug wzrastaj'leego poziomu
trudnosei powinno zacheic do glbszego poznawania sposobow zapisu
konstrukejijuz iSll1iej1jcyeh oraz projektowanyeh.
Mam nadziej, ze publikacje tej serii wydawniezej bd'l pomoene uez-
niom w ich samoksztalceniu i samooeenie, jak rowniez nauezyeielom jako
inspiraeja tematyezna do ukladania cwiezen i zadan indywidualnyeh
dla uezniow.
Oezekuj od Panstwa uwag krytyeznyeh oraz zyezliwyeh sugestii, ktore
mog'l przyezynic si do usunicia niedostrzezonych bldow i do korzyst-
nyeh zmian oraz uzupelnien w nastpnych wydaniaeh. Korespondenej
prosimy kierowac pod adresem:
DzialMechaniki WSiP, pl. D1jbrowskiego 8, 00-950 Warszawa.
@

Rzuty prostej na pod'tawie dw6ch punkt6w danych
Podstawy rzutowania prostoktnego
1. Rzuty prostej na podstawie dwoch punktow danych
Zadanie 1.1
Narysuj trzy rzury odcinka AB. Punkt A lezy na rzutni pionowej, a punkt B na rzutni
poziomej.
. z
AA'
L
"
BB'
BB' "
Rysunek poglqdowy
, V
Zadanie 1.2
Wyznacz trzy rzury odcinka poziomego AB danego rzutami poziomymi punkt6w A i B
o wysokosciacl1 dwie jednostki.
+ z
A,a
a
B'
, V
Rysunek poglqdowy
GJ
f;>
fiJ
S

@i
(i"'
f;>
.;J
@
IiiI
(i"'
f;>
.;J
@
IiiI
1
 V
"
'fl

podsla" \' rzulO" ania prostoklnego

3
9
.::;

3
.-.
7 adanie 1.3
Przez punkl C (5. ::" 3) (wsp6Irz."dne oznaczaj'1 odpowlednio szerokosc _ . 01
k " ) d' 1 b' I I d x. b ."bo-
kosc - Y i wyso 'osc - z poprowa z pros '1 rowno eg '! 0 proslej a danej punklami
A (I. 2. 5) i B (4.4. I). Rozwl'!zame przedslaw w trzech rzulach.
r
..!L 0
f 4 4,1)
tyY
Zadanie 1.4 Rysunek pogl'1 dow y
Przez dany punkt C poprowadi prost q poziom,! b przecinaj,!c,! prost'! a wyznac
punklamiA i B. Rozwiazanie przedstaw w trzech rzutach. wn q
+z
A" A =A
O"
nB"
o i\. ..J
A'
3
!'J
I!l!
C"
x
-
y
Rysunek pogl,!dowy
tv
Ul
Z
C
::J
c:
I-
Zadanie 1.5
Przez dany punkt C poprowadi odcinek CD skosny wzgl",dem danego (){lcinka AB
Rozwi¥anie przedstaw w trzech rzutach.
B m
C"
.',
A'
B'
Rysunek pogl,!dowy
8
C
---
RZUly plaszczyzny (kola. tf6jk1. wielokl)
I
2. Rzuty plaszczyzny (kolo, tr6jkt, wielokt)
Zadanie 2.]
Narysuj tfZY rzuty kola 0 srodku S. 1ez,!cego na plaszczyime poziomej.
s

f:J
1:)1

@J
I Z
IV


tS
IiiI
0"
5"
0"
0'
5'
Rysunek pogl,!dowy
Zadanie 2.2
Narysuj trzy rzuty tr6jk'!ta wyznacwnego trzema punktami lez,!cymi na trzech osiach
ukladu odniesienia.
IV


tS
IiiI
i z
B
'0"
B
A
C
A
"
'",,-
C
'"
C
Rysunek pogl1!dowy
@

PodSlav.  f7utowania prostok:}tncgo
;!!J
S
.3


:::>
,;)
s
a
;!!J
I{!i)
---...
Zadanie 2.3
Nal)'suj tfLY rzuty dowolncgo czworok'1 ta . lezqcego na pldszczyinie pionowo-r7Ulu_
j,",j(p""j do 7:"' P'o"o",jl r 
1-< J

, y
Rysunek pogldowy
Zadanie 2.4
Wykresl ITzy rzuty rownolegloboku ABCD majc dane jego trzy punkty A,B,C. Odci-
nekAB jest przektn rownolegloboku.
r
'\
Rysunek pogldowy
B'
, y
UJ
Z
C
::J
c:
I-
Zadanie 2.5
WykreSI dwa rzuty dowolnego piciokta plaskiego ABCDE lezcego na plaszczy-
inie wyznaczonej trzema dowolnie przyjtymi punktami A,B, C.
B n
B
An
C'
'"
B'
A'
Rysunek pogldowy
o
C
Rzuly Lespolonych bryl elemenlamych w poloieniach szczeg61nych
3. Rzuty zespolonych bryl elementarnych w polozeniach
szczeg61nych
Zadania 3.1 + 3.3
Dorysuj brakujqce rzuty bryl (zachowaj zgodnosc rzutow bez rysowania linii odno-
sZqcych) .
Szeseion
Wolee
Zadanie 3.2
Zadanie 3.3
Granios/os/up
/r6jkqtny
Wolee
Szeseian
,1
Rysunek pogldowy
Rysunek pogldowy
Rysunek pogldowy
GJ


EI

@J
(;0 I

GJ I
E3
 I
I
I
I
I
I
(;0 I
 \
GJ
IS !
 I
I
I?U

.EJ
<=>
€
GJ
(3
EI
B

'iJ'iJ

Podstav.) rzutov. ania pr(I«.'I1..4Incgo
!'J
'1

;)
.3
>
;)

.3
,;}
:!:'J
'"
--......
Zadanic 3.4
Dorysuj br3kujce rlul)' hi") I (13ChoW3J zgodnos.: rfutl)W be? r)'sowanid limi uuno_
szcych). \V,Z} stkie br)'l)' m3i tak samq \\ )'sokosc.
! Z
IJ]
Wa/ec gm
T
Grrmiostoslup ; :
IrojkQInY -. -. t-
&E!el
Oslraslup
pra widla wy
czwarakQlny
, Y
w
Z
C
::J
c:
I-
Zadanie 3.5
Dorysuj brakujce rzuty bryl (zachowaj zgodnosc rzulow bez rysowania Jinii 00-
noszcych I. Wysokosci oSlroslupa i graniastoslupa trojk'ltnego S'l takie same jak
szeScianu.
Oslraslup
prawidlawy
szesciakQ1ny
sci1y
Y-
Szesejon
Gramosloslup
IrojkQ lny -
, Y
4. Rzuty ostroslupa prostego lub pochylego
'il
Zadauie 4.1
Narysuj rzuty ostroslupa 0 podstawie trojk'lta rownohocznegu, w kt6rym jedna kra-
wdi boczna (wychOOz'lca z punktu A) jest prostopadla do podstawy. Ostroslup stoi
narzutni poziomej.
1 Z
-\L- t
HO<J
[= ['
P
R/uly oSlroslupa proSLcgo lub pochylego
t'
s

f:,
S

@;
j;'

GI
@

Rysunek pogldowy
Zadanie 4.2 . .
Uzupelnij rzuty ostroslupa prawidlowego sZeScioktnego stojqcego na rzutm poztO-
mej. Krawrrdzie niewiduczne zaznacz lini kreskow,!cienk.
Z
j;'

GI
@

W"
F= F'
W'"
b  J
b f b__ 0
00'
a a
Y
I
I
I
I
I
!
\
\
Rysunek pogldowy
G>

Iii1
S
B
""
@;
GI

G
S
B

 rn
WykreSi rzuty ostroslupa prostego, ktorego podstaw'ljest dowolny czworok'lt AB
lezcy na rzutni bocznej.
D D =D'" A = A'"
(=['''
o B=B'"
Y
Rysunek pogl'ldowy
'\J

Podstawy rzutowania prostoktnego
",
Zadanie 4.4 . .
WykreS"1 trzy rzuty ostrOslupa maJ1jc dane trzy rzuty Jego podstawy oraz dwa rzuty
wierzcl1olka. , z
[[. [M
B M
V' V-
A-
E-
=I
W-
W'
AA'
A'
V'
"'
z
o

a:
I-
Zadanie 4.5
WykreSJ trzy rzuty osuoslupa majc dane dwa rzuty jego podstawy oraz dwa rzuty
wierzcholka. W' z
EE'
5. Rzuty graniastoslupa prostego lub pochylego
I!!J


.g
<9
@

f;}

.g
13
Zadanie 5.1
WykreSl rzuty graniastoslupa prawidlowego czworoktnego stojcego na rzutni po-
nom. z
H "'-
G "
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
_.1-________
,%-- -
A
Rysunek pogldowy
'iJ
--..
Podstawy rwtowania prostoktnego
Zadanie 5.2
WykreSl trzy rzuty prostopadloscianu opartego kraw",dziami bocznymi 0 rzutni", po-
ziom i bocznoraz przylegajcegojedn podstawdo rZlllni pionowej.
(;0


@

VV'H'
BB'F"
Rysunek pogldowy
Zadanie 5.3
WykreSl trzy rwty graniastoslupa prostego 0 podstawie tr6jkta r6wnorarruennego
polozonego scian boczn na rzutni poziomej.
CiI

S
['
I

EJ
(3
B

o

r
Podsta\\'y rzutowania prostokqtnego
i!'J
a
9

----..
Zadanie 5.4
WykreSl tfZY rzuly graniastoslupa poclylgo ABCDEFGH 0 podstawie czworokqla
dowolne!!o lezqcego na rzulm pIOOOWCJ. Krawdzle boczne gramasloslupa sq r6wno_
lcgle dorutni poziomcJ I tworz z rzutni pionowq I.qt 60°.
i
I

a
f'!J
8=8"
8"
[m
om
A'
o
, y
w
Z
C
::J
c:
I-
Zadanie 5.5
WykreSi rZllty dowolnego graniastoslupa pochylego, wyznaczonego rzutami podsta-
wy dolnej i rzutami krawdzi boczncj.
F"
F'"
16
Przekroje wielocian6w plaszczyznami rzutujqcymi
6. Przekroje wieloscianow plaszczyznami rzutujcymi
(prostopadlymi do rzutni)
Zadanie 6.1
Na rysunku przedslawiono prostopadloscl3n w rzutach proslok<jtnych. Wykresl rzuty
tego prostopadloscianu po przeciciu go plaszczyzn<j poziomo-rZlltuj<jc a,
Liniami ciqglymi grubymi zalOacz tylko t czsc rysunku, kt6rajest "za" plaszczyznq
mqcq. Cyframi oznacz tylko wierzcholki wyznaczonego wielokqta przekroju. Po-
wierzchni przekroju nie kreskuj.
tiI
I"
f'J
EJ

@J
(;0
I"

tEl

11
Zadanie 6.2
Na rysunku przedstawiono ostroslup w rzutach prostokqtnych. WykreSJ rwty tego
ostroslupa poprz.eci",ciu go plaszczyznqpoziomq a.
Liniami ciqglymi grubymi zaznacz tylko t czsc rysunku. kt6ra jst "pod" plaszcy-
znq tnqcq. Cyframi oznacz tylko wierzcholki wyznaczonego Wlelokqta przekroJu.
Powierzchni przekroju nie kreskuj.
(;0
I"

E3

a
11'5'
am
v
-

Podst." y rZUlOwania prostoktncgo

.3
9
Zadanie 6.3 . .
Wykresl rzuty przcdslawionego ostroslupa po przec.,",cIU go plaszczyzn;1 poziomo_
-rzulujqC1j a.. u,."
Liniami ci1jglymi grubynll zaznacz lylko t cz,",sc rysunku. ktora jest ..za plaszC7yzn
tnqq. Cyframi onacz tylko wierzchoU.1 wyznaczonego wleJok1jta przekroju. Po-
wierzchni przekroju me kreskuj.
F

'"
;!II
Zadanie 6.4
Na rysunku przedstawiono ostroslup prawidlowy (sci",ty) w rzutach prostokqlnych.
WykreS! rzuty tego ostroslupa po przeci",eiu go plaszczyzn1j pionowo-rzutuj1jC1j a.
Wykonaj klad linii przekroju na rzutni", pionow1j.
Liniami ci1jglymi grubymi zaznacz tylko t", cz"'sc rysunku, kt6rajest "pod" plaszczy-
zn1j t01jc1j. Cyframi oznacz tylko wierzcholki wyznaczonego wielok1jta przekroju.
Powierzchni przekroju nie kreskuj.
18
PrzekrOjC bryl obrotowych plaszczyznami rzutujcymi
 L
,1
!
Zadanie 6.5
Na rysunku przedstawiono graniastoslup pochyly w rzutach prostok1jtnych. WykreS!
rzuty tego graniastoslupa po przeci",eiu go plaszczyzn1j poziomo-rzutuj1jca. Wykonaj
klad linii przekroju na rzutni", poziom1j.
Liniami ci1jglymi grubymi zaznacz tylko t", cz"'sc rysunku, kt6rajest "za" plaszezyzn1j
tmlc1j. Cyframi oznacz Iylko wierzcholki wyznaczonego wielok1jta przekroju. Po-
wierzchni przekroju nie kreskuj.
....
"
c:
c
z
'"
7. Przekroje bryl obrotowych plaszczyznami rzutujcymi
Zadania 7.1+ 7.6
WykreSl rzuty powierzchni bryl obrotowych przekrojonych plaszczyznami rzutuj1jcy-
mi. Plaszezyzny rzutuj1jce 51j tak polozone wzgl",dem osi bryly, aby podczas wykre-
slania rozwi1jZania nie wymuszaly wprowadzania na rysunek zadnych dodatkowych
konstrukcji wyznaczania punkt6w przekroju.
GJ

S


@
7.1
@

GI
tS
Iii!
a
7.2 a'"
. cD ' r
a"
l
, V
'\J@

J
podstawy rzutowania prostokljtnego
7.3
a./'\ 0 . ;
x m o_ill_v.-
-- r ..
0 /
I
I!!J


.g
cl
@

:;J
s
.g
i"I
tv
7.5
o
I
7.4
'1 
o ill
/
B)
I a"
7.6 '"
I Z I a I
- 8H
I 0 "'+1
Gl
a '
I!!J


.g
cl
Zadanie7.7
WykreSJ rzuty przekroju powierzchni waIca przecilego plaszczyzn,! rzutuj'!c'! a.
W celu wyznaczenia punkt6w przekroju wprowadi plaszczyzny pomocnicze r6wnole-
gledo osi walca (np. a,p, y II IT])
mJ
I
I
I
Cf)
an
;;
Przekroje bryl obrotowych plaszczyznami rzutujljcymi
Zadanie 7.8
Wykresl rLuty przekroju powierzchni kuli przeci.ytcj plaszczyznlj rzutujljclj a. W celu
wyznaczenia punkt6w przekroju wprowadi plaszczyzny pomocnicze r6wnolegle
i proslopadle do pionowej i poziomych osi kuli (np.{3, y. <'> 1\ IT I ).
a" Z
)
G>
fiJ
IijI
EJ
f3
""
@
GI
fiJ
(3
EJ
IijI
Zadanie7.9
Wykresl rzuly przekroju powierzchni stozka przeci.ytej plaszczyzn,! rzutujljclj a.
W celu wyznaczcnia punkt6w przekroju wprowadi plaszczyzny pomocnicze prosto-
padle do osi slozka.
di a ,! Z  _.
/ I I
 I 0 I !.
ED
tv
Zadanie7.10
Wyznacz punkty charakterystyczne przekroju walca plaszczyznami pionowo-rzutu-
j,!cymi a, 13, y. Uzupelnij rzut poziomy wrysowaniem (odr.ycznie) linii przekroju
opisanych na wyznaczonych punktach charakterystycznych.
y"
" '/
aO f ,p.
c= ----]
-i
"
c:
c
Z
m
21

Podstawy rzUlowania prostokqtnego
8. Przenikanie
Zadania 8.1.8.2
W istniejljce rzuly proSlokljtne bryl wrysuj.lime prenikama !c powierzchni bez zad-
nychdodalkowych konstrukcji wyznaczama przeblegu lych hnll.
I'!I

c.
.g
cl
@

e
/;';
.g
EJ
8.1
o
, y
Rysunek poglljdowy

, y
Rysunek poglljdowy
---....-
Przenikanie
Zadanic 8.3
Wzajemne usyluowanie dw6ch graniasloslup6w proslych pokazano w rzutach pozio-
mym i bocznym. Wyznacz linie przenikania lych graniasloslup6w w rzucie piono-
wym. W rozwiljzaniu zadania wykorzyslaj sialk,. do uslalenia kolejnosci Iljczenia
wyznaczonych linii przenikania oraz widocznosci odcink6w tej linii.
A" f" B" 0" ["
H"
F"=G"
@
f:.>
.;J
(j
jij]
G'"
o
.L
I
I
i
F
Rysunek poglljdowy
Zadanie 8.4
Wykresl rzuty przenikaj,!cych si,. powierzchni obrotowych. Linie przenikania wyz-
nacz metodlj kul wsp6lsrodkowych.
I
I
- I--t-
I
I
I
ill
I
(?P.
f:I
jij]
-I

<=>
.;J
f:I
S
iJiI
Rysunek pogl,!dowy


....
L
...
"'
Z
Q
:>
"
....
24
podslawy rzutowania proslokijtnego
J
-......
Zadania 8.5,8.6
WykreSJ rzuty przenikajljcych si powierzchni obrotowych. Linie przenikania wyz-
nacz metodlj plaszczyzn.
c::\
Rysunek poglljdowy
Zadanie 8.6
i z
, y
Rysunek poglljdowy
Aksonometria prostok'ltna
9. Aksonometria prostok:Jtna
Przyklad I
MJ[Qv
'oJ
1=20
zi
y=20
..,..
""
<-...
1:1 y
,"J. 1=20
x
e  m
Zadania 9.1, 9.2
Narysuj dimetrie prostokljtne figury przedstawionej w rzutach prostokljtnych. Figury
w aksonometrii narysuj w zgodnosci wymiarowej z rzutami prostokljtnymi w jej
dw6ch polozeniach, tZn. na rzutni oraz w oddaleniu od niej 0 I = 20 mm (por6wnaj
PrzykJad I). Na osobnym rysunku (ponizej) przedstaw ponownie poprzednio odwzo-
rowane rzuty aksonometryczne tej figury (bez rysowania osi wsp6Jrzdnych), a nast-
pnie polljcZ te same punkty oddalonych figur liniami, kt6re tworzlj kraw'rdzie boczne
powstajljcej w ten spos6b bryly. Kraw'rdzie niewidoczne usun.
EJ
f>.>
t:J
eJ

@
I>'
f>.>
GI
tS
IijI


podslawy rzulOwania proslOklnego
I!!I
g;
l:'
.g

@


r;;
.g
f;;)
9.1
z i
()y l ax ,
OJ
,
z ,
\7
9.2
;2)1
()y
o
Ox
I!!I
E=I
l:'
.g

Zadanie 9.3
Uzupelnij zapocz'!tkowany rzutaksonometryczny przedmiotu przedstawionego rzuta-
mi prosrok'!tnymi. Zachowaj zgodnosc wymiar6w przedmiotu narysowanego w izo-
metrii z jego wymiarami w rzutach prostok,!tnych. przyjmuj,!c kratktr siatek za jedno-
stktr miary.
[
- +
f-r---j

-rl-
I

--f"
l/1 +'-.
JJj '  '!
, 1
, '
J.. v'
. / . I/oj., V I'. !-.;j(-..v1
Aksonomelria proslok'llna
Przyklad 2 "
'1
'1
X. x, Xl x, Etap I
Yl
Yl
y,
y,
Etap IT
"
"
lJ
'1
'1
Etap m
"
w

Podst"" Y rzutowania prostoktnego
i!!!
£;
3
9
r;;
:>
Zadania 9.4.9.5 . ] .. . I
. . to " pros tol.."tnvch P rzedmiotu wykres Jego Izometn prosto....'itn"
Na podstawle rzu \, ... -. . . . . ...
I '. m na I"czeniu liniaffiJ wyznaczonych wczesmeJ (melod,! wspol.
sposobem po egaJ'lcy ... . . . h
h ak elry c z n y ch ) wldocznych punklOW charakleryslycznyc lego przed.
rzdnyc sonom
miolu (porownaj Przyklad 2).
.3
i!!!
3
{TJ
9.4 IZ
lZ BJ
I,
Y,
Yz
Y3
Y4
TV
3 ,
Zadanie 9.6
Przerysuj w podzialce 2:] rzuty prostok'itne przedmioIU a nastpnie przedstaw ten
przedmiot w izometrii z zachowaniem zgodnosci wymiar6w rzuIU aksonometrycz-
nego z rzutami prostok'itnymi. W rzucie aksonometrycznym nie zaznaczaj krawdzi
niewidocznych.
[J]----f[[]
o::tlJ
28
-------
Aksonometria prostoktna
-
Zadanie 9.7
Przerysuj w podzialce 2:] rzuty prostok'itne przedmiotu a nastpnie przedstaw ten
przedmiot w izometrii z zachowaniem zgodnosci wymiarow rzutu aksonometrycz-
nego z rzulami prostok'itnymi. W rzucie aksonometrycznym nie zaznaczaj krawdzi
niewidocznych.
....
"
c:
c
Z
In

Rzury prostoklne w rysunkach technicznych
Rzuty prostoktne w rysunkach
technicznych
10. Rzutowanie na szesc rzutni
Zadania 10.1710.5
Rozmjesc na rysunku rzuty prostokqtne bryl zgodnie z zasad q rzutowania metod q
europejsk q E. Rzuty Sq rozmieszczone w spos6b dowolny, njekt6re z nich Sq nawet
obr6cone. Literq A Sq oznaczone rzuty gl6wne (rzuty z przodu).
I!!I


.g
" cl

cg
e
s
«J
S
10.1
Rysunek poglqdowy
I!!I
21

.g
cl
Rysunek poglqdowy
:m
m
:,_-!=j--,;:
I '-___.J I
,-r-Ij: : ji-:-r
-Lr=ii:t
B[JQ]
Qi1
,
,
,
I ,----.
, , ,
: : I
:--1 r--
-.......-
Rzutowanie na szef rzutni
r
Rysunek poglqdowy
Rysunek poglqdowy
10.5
Rysunek poglqdowy
Db
Ft-R  m
o ci::1:J c:b;JJ
E:
.;:
B
m
m  m

E2j  19] _n i
---- -----------'
A n_n__n___n
B
sD
 .- 
.--._ ,_, I ==On
 "' 
_ __l _1_L__ .
" '
, ,
, , -
, $- , ::
,
....
"
c:
c
Z
In
31

Rzuty prostokljtne w rysunkach technicznych
11. Rzutowanie na trzy rzutnie
----...........
I!!J
S;

.:g
,,;J
Zadania 11.1.,.11.5.
Dorysuj brakujljce rzuty prostokljtne przedrniot6w przedstawionych w aksonOmetrii
(izornetrii), przyjrnujljc kratk siatek za Jednostk rniary. W miejsce kropek wpisz
nazwy rzut6w niezbdnych do jednoznacznego okreslenia ksztaltu i wieLkosci przed_
miotu.
@

(;)
r;;
.:g
13
11.1
I I I -
 .'-f- I I
I I .:::b.t.
 I I /'1-...
1 I
I I
f- -'
I) ........................
? 2)........................
3) ........................
I
I!!J
S;

.:g
,,;J
11.2
r
,
I) ..........................
2) ..........................
- 3) ..........................
.12
f;
Rysunek pogl'ldowy
11.3
liU-1 U I.
liW '
8tl
rT
I
X I
1- t
1 _
?
I) .......h.............
2)......................
H 3).....................
,_ - _I
h' ' ,
r-
114
-' '- I
1- -
I.
? + -1
1- -1 I
- I
-
+ I
- - ..l
I
,
I) ............................
2)...........................
..
.\[ 3)...........................
,
115

, , , ,
, , , ,
, ,
f'\ I'>. I) ..................
.P 2). .................
3) ..................
I
Rzutowanie na trL.Y rzutnie
I
I
I'
I
(
II
I
 !
I
"


1/1'
Rysunek pogl'ldowy
....
"
c:
c
Z
In
I x , 1- I '
Kl%!)KI
Rysunek pogl'ldowy
33

Ii
I
1-
Rzuly prostoktne w rysunkach technicznych
Rzutowanie na trzy rzutnie
I!!I
S

.g

Zadania 11.6.,.11.17 .. .
Przedmiotjest przedstawiony w dwoch rzutach. UzupelmJ brakuj<!cy rzut.
@

f;)
/;';
.g
.,.,
I
?

I!!I
S

.g

11.9
I?
f===rrJ .

11.7
11.10
@
I
?

11.8
-----..,
Zadanie 11.18, 11.19
Narysuj trzy mozlie rozi,!zania onstrukcyjne budowy przedmiotu przedstawio-
nego w jednym rzucle. Kazde z rozwl'!zafi przedstaw za pomoc,! trzech rzutow prosto-
k'!tnych oraz szkicu aksonometrycznego.
11.18
I
I
I
I
11.6
W Mb L
I? ED

11.11 L
m [8]
I?
.
?
?

L

11.19
I II I
? ?
L L 
EB
Zadanie 11.20, 11.21
Dany jest jeden rzut przedmiotu. Dorysuj dwa brakuj,!ce rzuty tego przedmiotu.
I I
L-'. 11.12 11.13 11.14
:;;  I? lfj  u1J I? II
f;)
8
/;';  

@ ?
,..,  
:;;
f;) 11.21
I!!I L
/;'; I?
'l'i)
I I
w 11.15 11.16 11.17 ? 
z L
Q I? [j] EJ oM
:J
D
CI: -- 
l- I
g 1 1 ?
?
? 
 L
34
L 
I

GJ
f:.>
S
S

@
6'
f:.>
GI
12
iii!
6'
f:.>
GI
12
iii!
?
:!J0

RZUlY proslok'llne w rysunkach technicznych
i!!I
g

S
S

e
o
g
B
i!!I
S

------
Zadania 11.22+ 11.24
ny jest jeden rWl predmiolu oraz linic obrysu dw6ch pozoslalych rzut6w. Uzupcl_
filJ rzutr przedmlOlU hmaml brauHcych krawdz. (w.docznych i niew.docznychj
NarysuJ przedmlOt w al..sonometfll. .
1l.22
11.23
[J
D
'"
z
c
::;)
1l.24
I
_ _nn__J_n____n
I
to-
36
12. Rzutowanie w niezbdnej liczbie rzutow
RZUlowanie w niczbl'dnej liczbie rzut6w
Zadania 12.1 .,.12.8
Narysuj niezdne rzuty (widoki) przedmiotu w wielkociach zgodnych z jego wy-
miarami podanymi na rysunku aksonometrycznym. Niewidoczne krawdzie zaznacz
lini'l cienk,! kreskow,!_
12.1
q
12.3
12.2
{>V/
. --f0--

12.4
.%"'-

R.tij,,_

I'iI
f:.>
S
I:J
Ii:! I
 \
II
I
 \
12
(ijJ
'ilff]

Rzuty prostoktne w rysunkach technicznych
I
,
1
I
I
1
1
,
I
I
:!'J

&)
S

.3
""
<
,
>/ 'Y
. /
i
12.5
:!!J
'I!<?
12.7
..!
C
::;)
"
I-
38
----...
Dowolny uklad Twt6w prostoklnych na rysunku technicznym
podstawowe zasady przedstawiania
przedmiot6w w widokach
13. Dowolny uklad rzutow prostok;;!tnych na rysunku
technicznym
Zadanie 13.1
Z powodu lrudnosci (czasami wyst<rpujcych) w rozmieszczeniu rzutow przedmiotu
na rysunku wykonanym wedlug europejskiej melOdy rzutowania E, umidc TZU!
z gory na wolnym polu arkusza rysunkowego, po lewej slronie rzulu glownego.
Narysuj rzulY przedmiolu w nowym ukladzie rzutow. wprowadzajc odpowiednie
oznaczenia nad rzutem glownym i nad rzulem przemieszczonym,
.Dl 
-
Iii!
If)
f:J


@
j;>


is
Iii!
Rysunek pogldowy
Zadanie 13.2
Wykresl szesc rzutow szescianu, wiedzc z dwa z nich, np.. rzut  dolu i rut z prawej
slrony rue zmieszcz si<r na arkuszu (w prawldlowym ukladzte szesclU rzutow).
Rozmiesc te rzuty w wolnym polu arkusza pod rzulami od lewej strony i z tylu. Nie
zaznaczaj kraw<rdzi niewidocznych.
t
j;>
If)
 I
is
Iii!


Podsla",owe zasady przedstawiania przedmiot6w w widokach
v
/,
f
I
/,
I
I'
,!'J
Dowolny uklad rzuliiw Proslok'llnych na rys unku techniunym
Zadanie 13.3
Niezbdne Irzy rzuty korpusu nie mieszcz'l si na jednym arkuszu. Nie zmienia'
podzialki rysunku ani tez nie zwikszaj fonnatu arkusza. Rysunek korpusu przedsla
na dw6ch arkuszach. tzn. rzut glowny i rzut z gory na jednym arkuszu, a rzut z dolu na
drugim arkuszu (rowniez z tabliczk'l rysunkow'l). Wprowadi na obydwa rysunki
odpowiednie oznaczenia przy ich rzutach oraz uzupelnij tabliczki rysunkowe,
Nie zaznaczono kraw'rdzi niewidocznych.
---
Zadanie 13.4 .
po dstaw'r imadla obrotowego nalezy narysowac w CZlerech rzu ta h 0 6c h
h' , ,. c. pr ztrzec
rzut6 w podstawwyc .Jest wyaany rowmez rzut (widok) z dolu, kt6ry w prz . Ie'
ry sunku podz1ake me zmlescl Sl'r nad rZUlem gl6wn y m, YJ'r J
na I' .
Wrysuj rzut z dolu n.a wo neJ pO,:,",lerzchni arkusza z odpowiednim oznakowaniem lego
rzulU. Nie zaznaczaJ krawdzl mewldocznych.
i!'J

;€;)-
I
--G)---+--- 
V '€)-
..s,
I
---1--
I
I
40
Rysunki pogl'ldowe

Podslawowe zasady przedSlawiania przedmi0l6w w widokach
'"'
Z
Q

"
I-
Zadanie 13.5
Narysowano Iylko dwa z czlerech niezbdnych rzutow przedmiotu. Dorysuj brakuj_
ce rzuty wiedzc 0 tym, ze na przyj'rtym fonnacie arkusza zmieszcz si tylko trzy
rzuty i to w ich ulozeniu pionowym. Wprowadi na rysunki odpowiednie oznakowania
rzul6w i odpowiednie uzupelnienia w [abliczkach rysunkowych.
_j I_i
Rysunek pogl,!dowy
J
14. Charakterystyczne polozenie czsci przedmiotu
oraz zarysy przedmiotu wsp6lpracujcego
I'!I


cg
0:9
Zadanie 14.1
Zaznacz w dw6ch rzutach koncowe polozenie plyt stolu rozsuwanego .
lmal
'1
/'
@
II!I
e
(;;
cg
13
@
Charakterystyczne polozenie cZ'rci przedmiotu oraz zarysy przedmiotu wsp6lpracujcego
Zadanie 14.2
D]a latwiejszego zbrazov:ania przeznaczenia pokrtla przedstawionego na rys. a
wrysuj (dla cel6w onentacYJnych) wkr'rcon do niego rczk przedstawion narys. b.
('iJ

s
e
I;:J
@
@


tS
Iii!
a)
@ --  -- --@
b)
. 
Zadanie 14.3 . .
Narysuj przesuwn (lew) szczk imadla w poloieniu maksymaInego rozsuca
(najwikszy wymiar mocowanego przednuotu okreSla charakterystyczne polozeme
czsci przedmiotu).
@


tS
liiIu
I-
Lmox
-I
1----1


Podstawowe zasady prZedSI3Wiam3 przedl1110t{m W wldok.ach
[
"
I
/:
I
"
I:,
II,
,
,I
;'!I


,g
cl
Zadanif' 14.4
Obrcz (dzielona ze wzgl\,du na duzy wymiar srcdnicy) Jest wykonana z dw6ch takich
s.llllych polobr\,czy. Do n.lrysov.ancj p610brczy dorysuj zarys drugicj polobrc£y
w takilll polozeniu. aby 1l10zna bylo odczy!a.: z rysunku spos6b ich montazu.
!!!I
t:;
3


Zadanie 14.5
Narysuj diwigni\, (wychylan mechanizmem korbowym) w dwoch jej charaktery-
stycznych polozemach zwrotnych.
J
'"
S
q!i)
,./
/
"
I
I
---
\
\
\
""-
"
I
I
i
\
---l-
I
/
/
/
../
ED-
44
Charakterys!yczne polozcnie cz\,sci prZCdmlO!U oral. zarysy przcdmiotu wsp6lpracujcego
Zadanie 14.6
Narysuj diwigni\, przelcznika w polozcniach wychylonych od pionu pod
ktem a=30".
s
(ijJ

S
(::
(ijJ
Zadanie 14.7
Zarys kola zapadkowego mozna mylnie kojarzyc np. I. zarysem narz\,dzia skraw-
jcego. Wrysowanie elementu wsp6lpracujcego (zapadki - rys. b) jedllOznaczme
okresla przeznaczenie kola. W miejsce zaznaczone lilliami punktowymi wrysuj za-
padk lini dwupunktow ciet1k lub lini cigl cienk_
a)
I
-1-
b)
Q-
45

[I 

9
S

i
I a
I 
I
i q!i)
Podstawowe zasady przedstawiania przedmiot6w w widokach
Zadanie 14.8
L1jcznik (rys, 0) l1jczy prostopadle ustawione do n.ie.go rurki (rys, bJ. torz1!C podlog
bagaznika dachowego. Na rysunku oj przedstawlaJ1!Cym rzuty l1jczmka narysuj ele-
menty z nim wsp6Ipracuj1jce.
-EtimJ
-T-+
=J I
 -----f
f -''- ';-"]
,
1
Ii
I[
III
b)
Rysunek pogl1jdowy
'"
Z
Q

"
....
Zadanie 14.9
Na rysunku przedstawiaj1jcym prowadillk rolek wrysuj zarys rolki dolnej i roIki g6mej
wedlug rysunku pogl1jdowego. Rolko .
':I
46
Rysunek pogl1jdowy
----....
Urywanie i przerywanie rzut6w przedmiot6w
15. Urywanie i przerywanie rzutow przedmiotow
Zadanie 15.1 .
Przerysuj lylko prawldlowe przyklady sposob6w zaznaczania przerwaii i urwaii rzu-
t6wnarysunkach,
GI
j;o

1:1

@
I>'
j;o

12
Iii1
t <!>\  1<10 ++-t1t+- 1 11
14x05 
I h
 
c7p   t---o1=-J }
€J€J-ciJlUlL
, I
Zadanie 15.2 .
Rysunek przedstawia sworzeii pedalu rowrowego. Prrysu ten rysunc:k skracaJ1!c
wskazane powierzchnie walcowe. Przerwama zaznacz roznynu sposob3I\ll,
I>'
j;o

12
Iii1
A B [
EGIr-------DD£
I i
-fl- -,
eJ'fJ

,-
, ;!9
I
"
r
I
/:
I.
I
POdSt3WOWC zasady prZedSlav. lania prlcdmiolOW W widokclCh
9
Zadanie IS..'
Narysuj rzul)' Iducza oczkowego dWllslronnie odgi<;tego skracaj<jc jego wielkosci
w kierunkach podanych no rysunkll wymiaromi.



I!!I
<:>
«>
j
r
r
I'
II
I;
,-
200
--
 e
.'
Ii
Zadanie 15.4
Nsllj rzury rulei w ukladzie jak na rysunku. z dwukrotnym przerwaniem rzulu
glownego,
HI
. :
o
(}

Rysunek pogl'ldowy
Urywanie i przerywanie rzut6w przedmiot6w
Zadanie 15.5, '.' .
Nar)'suj rzuly dzwigm z przcrwamem w ez<;sel srodkowej
....
:n
c:
o
Z
IT!
Cb

 I
_mum me c0
,
.--
Rysunek pog1'ldowy
Zadanie 15.6
Narysuj lylko ten fragment jednego z rzulow podpory (urwanie rzulu), ktory najlepiej
wyjasnia wzajemne usytuowanie ez<;sci I i 2 oraz ieh ksztalry.
I 2
/\
_(jj 0 e
€>  .
.E!) €>
.E!) €>
2
----
16. Powtarzajce si elementy przedmiotu
Zadanie 16.1
Narysuj w jednym rzucie powtarzaj'lce si<; elemenry z<;batki (74 z<;by). balk<;
przedslaw w skroceniu (przerwanie w cz<;sci uz<;bionej) oraz bez jej cz<;sci czolowych
(urwaruarzutow).
GJ


S

@
j;>

.;J
12
Iii!
:....
(L


Podstawowe zasady przedstawiania przedmim6w w widokach
Zadanie 16.2
Narysuj dwa rzuty walka z naci,.tym wielokarbem, Wyst<;py wielokarbu w rzucie od
lewej strony narysuj wed lug zasad rysowania powtarzaj'lcych si,. elementow przed_
miotu rozmieszczonych na okr,.gu.
I
I
I
II
Ii I
Zorys wlelokorbu

I!!J
Zadanie 16.3
a) Narysuj sitko prysznica w dw6ch rzutach. Na rzucie od lewej strony zaznacz otwo-
ry jako powtarzaj'lce si,. elementy przedmiotu oraz podaj ich liczb,. i srednic,.,
Na dw6ch wi,.kszych srednicach okr,.g6w podzialowych s'l rozmieszczone po 24
otwory, a na okr,.gu mniejszym 12 otwor6w. Wszystkie otwory sitka maj'l srednic,.
Imm.
e
:;)
S

rt!J
S
1!.i)
b) Narysuj sitko prysznica w rzucie gl6wnym, uzupelnionym uproszczonym spo-
sobem rysowania i zapisu r6wnomiemie rozmieszczonych otwor6w,
I
ir i - (Ii
/
7'. t1..-CD-<t>.'JIS,
-po ¥".I 'Pi
 -i -e/7 X
.. .J' iii -<r -<r 1"
 -t- -:1 -$ -j "'-G--
''J?1 .Jll J .J.- .
\ JiTJ4.  . "
--.; +4r/ /
1i ib--t - 
51
Widoki cz'!stkowe w zwikszonej podzialce
zadaniel6.4 ,
NaTYsuj w uproszczemu otwory tarczy.
fiiJ
Zadaniel6.5 ". , . ,
Narysowany przedmiot .z wyst,.panu zewn,.trznyrru, wgl,.bieruarru weWll,.trznyrru
i otworami zast;w rysunkiem uproszczonym.
....
:n
c:
c
z
'"
I
-  -

I
17. Widoki czstkowe w zwikszonej podzialce
A
,-.
B
r-
6

fiJ
S

@
to'

GI
12
fiiJ
Zadanie 17.1 , . .. .. ch w raine rzed-
Narysuj zaznaczone szczeg61y w powt,.kszemach umozliwlaJ<jcy y p
stawienie ksztalt6w i ewentualne p6iniejsze ich zwymiarowanie. Szczeg61A - kraw,.-
dzie rowka s'l ukosowane 0,2 x 45°.
011

r i'

I
I
i
I
I
i
I
Podstawowc zasady przedstawiania pr7edmiot6w w widokach
I"J
E3
:>
cg
d
-....------=-: . .
Zadanie 17.2 . . 18. Widokl pomocmcze
W k . rzckr6i czstkowy w zwi.;kszoncj podzlalce zaznaczonego fragmentu
y onaj p ,.. , '.
gwintu. tak aby graficznie (a nie Iy!ko symbolem hlerowym przy wynuarowamUJ
zwr6cic uwag.; na zarys nacilego gwrntu.
A
r-
---8
ED -
I-; -
. :.......
Rysunek pogl'ldowy
.:\
Zadanie 17.3
Dopelnij rysunek przekroju cZ'lstkowego w zwikszonej podzialce kOllcowej czsci
gwintu 0 niepelnym zarysie.
A
rr
----E e---:-I
Zadanie 17.4
Narysuj zaznaczone szczeg6/y w pOwikszeniach,
Podcicia obr6bkowe A maj'l ksztalt okr'lgly 0 promieniu R=1,6 mm, stycznym do
powierzchni cz%wych walka i s'l zag/bione w powierzchnie waIcowe na 0,4 mm.
Podcicia obr6bkowe B maj'l powierzchnie waIcowe 0 d/ugosci 2mm, zaokr'lglone
promieniem R = 0,4 mm do cz6/ walka i stozkowych wyjsc na powierzchnie robocze
czopOw (tworz'lce wyjsc stozkowych s'l pod k'ltem 30° do osi). Zaglbienie podcic
wynosi 0,3 rum.
B
,}
1
B
52
Widoki pomocniczc
Zadanie 18.1 .. . .
W miejscU zro:naczoYJl hn!aml punkowyn.u w.rysuj widok pomocniczy fragmentu
d . t e i CZ';SCI plytki. na ktorym bdzle mozna jednoznacznie okre< ll '  k talt ,
o, .. . IW
miarydosrodkowego wyclcla.
$-
I
-
I
/
..J
/.......
/
Rysunek pogI'Idowy
Zadanie 18.2
Narysuj widoki pomocnicze A i B bez przesunic i bez obrot6w.
}' (
-<:;J
R
...K.

I
GI
j;)

S

@J
j;>
[;>

12
IiiI
j;>
[;>

fS
IiiI


PodSlawowe zasady prZedSlawiania przedmi0!6w w wido"ach
Widoki pomocnicze
.
Zadanie 18.3
Uzupelnij rzulY proslok<jtne ustawiaka diwigni widokiem pomocniczym jego CZsci
ukosnie odgilej i ukosnego zaglbienia
 8.5. . , .
U ,j widokl pomocmcze A 1 B. Wldok A - obr6con y i pr 7n s . I (
Narys , '  um y zaznaczone
na rysunk u wolne pole arkusza), wldok B - z obrolem. ale bez przesunicia (pod wi-
dokiem A),
....
:n
c:
c
Z
IT!
Ii' '"
Z
Q
I' :;)
c:
II z
I'
I; c:
I' <II
I,
II
I: '
I
v
1;--:1 «-
Rysunek pogl<jdowy
Zadaoie 18.4
Narysuj prowadnik suwaka w dw6ch rzutach, Ij. w rzucie gl6wnym i w rzucie z g6ry,
Proslopadlosc powierzchni prowadz<jCych przedstaw w widoku pomocniczym prze-
sunitym i obr6conym, wrysowanym w rniejsce dorychczasowego rzutu od lewej
strony. Wprowadi na rysunek odpowiednie oznaczenia.
,-t-,
,./::,'-
-,
54
,#
'-........


{l 0A/
-' /'
,/ /
, ,
_:0_ / I
-A,
, I
I
I
I
I
L

Rysunek pogl<jdowy
55

19. Widoki rozwinifte
Podstawowc zasady przedstawiania przcdmi0l6w w wido"ach
I
: II
I
i ,
, I t"J
: II g!

(' o:g
<9
@
, 
I: :1 @
s
I: 11 o:g
e
p
I' 
II
'J
I
, ,
I
Zadania 19.1.,.19.5
Narysuj w rozwiniciu przedmiOlY przedslawione na rysunku,
19.1
I!'I 19.2
g!
..."
.I
<9
rm

Rysunek pogldowy

Rysunek pogldowy

19.3
Widoki rozwinite
. ,
(
..l...-----=)_
<II
"
m
C
Z
o
...
"
c:
c
Z
m
1M
Rysunek pogl,!dowy
19.5
...
"
c:
c
Z
m
- ------
() .0
,h
Rysunek pogl,!dowy
57

1 '
I
ill 
I:, 

I' ' oS
. I .:J
1,1 @
I
I, 
B
I, B
i, oS
I' B
r
I,
I!"
Iii'
1'1;
1:1/
i'l
20. Widoki czstkowe
PodSlawowe zasady przcdst3wiania przedmiolow w widokach
Zadanie 20.1
Narysuj widoki czstkowe rowkow: oj na klin prostoktny, h) wpust pryzmatyczny,
c) wpust czolenkowy.
-- l--- -IDEtJ
c)
Rysunki pogllldowe
!J
J
.g
d
Zadanie 20.2
Kolo zbate przesuwne (rys. 0) wspolpracuje z walkiem wielowypustowym (rys. h).
Przedstaw za pomoc widoku cZ!lstkowego ksztalt otworu tego kola (zamiast /"Zutu
od lewej strony).
0'2
0)
Widoki cZIIstkowe
.,'
d ani e20 . 3 ,. kr  l " .
Za d na trudnos c1 wy e, ama w rwcle z gory krawdzl sfrezowania (linie
Ze w:gl . U ) zastllP ten rwt widokiem CZIIstkowym,
przentkanta ,
-[:=/ - --2::i e
f--- (, ) -d f
I>'
13>

tS
IiiI
Z dania 20.4.,.20.6
a . rzedmioty przedstawione na rysunkach tyiko w rzutach glownych uzupel-
arysuJ h P widoki cZIIstkowe tych ksztaltow powierzchni, ktore wymusily rysowanie
ntOnyc 0
ichdrugichrzutow.
"
z
20.4
20. S.J[ >r 1'1,
o
-;
e
20.6
L__
,
! '
59

I'
11,,1
Podsrawo\ve zasady przedstawiania przcdmiotow w widokach
r
! I I
: i
"
i I
I
I 'i
I I
, I
I
I I'
"
/,
!I
I
,I
i
z
c
:)
a:
..
Zadania20.7.20.8 .
Zasl<yJ widoki pomocnicze przedslawione na rysunkach widokarl11 cZ'Islkowymi.
I
20.7
20.11
A
Rysowanie linii przejscia powierzchni plaskich w powierzchnie walcowe '"
przyklad 2
 lOO
f- ..
:!yj y -0>:'
, Przyklad 4
'1 -- -
21. Rysowanie linii przejscia powierzchni plaskich  J 00 :
w powierzchnie walcowe oraz powierzchni
walcowych w plaskie.
Przyklad 1

@:Q)

I
Plaskie pawlerzehnie boczne diwigni
PC?
Wokawe powierzchnie boczne diwigni
I
.
ESJ
Przyklad 5
Przyklad 3
 m
.


@'\J

I 
. ,
i'
'[
I
I
Podstawowe zasady prZedslawiania przedmiol6w w widokach
22. Rysowanie krawfdzi rowkow, scifc i zaokrglen
na walkach
I
II
II
i
Przyklad 1
Rysowanie kraw,<dzi rowk6w.
la"
,.../
Przyklad 2
Rysowanie kraw,<dzi sci,<cia
a"

..,.....-
P yklad3 . ,
rz aru . e kraw,<dzl zaokrqglen.
RysoW
G
Rysowanie krawdzi rowk6w, cic i zaokrqgle6 na walkach
b)
a'ii
cJ
OR
- e - ----

I


.---
Rozwizania zadan
Rozwillzania zadan bardzo latwych
AA"
tiI

S
S
Ii:I
@
I>'

GJ
€J
Iii!
Zadanie 1.J
AA'
A"
B m
BB'
Rysunek poglqdowy
, V
Zadanie 2.1
-y-
'z
.J
Rysunek poglqdowy
Zadanie 3.1
Zadanie 4.1
1Jj
[C y
@@

Iz
E" H" r 6,IZ H W 6 w E W r i' r r 3w a/ Iz 3 '"
- 1-'- j 1/'
-  ' . /  I / I" ID I'" '2'"
D=D=H  /" _ _ ,
I -If=(p'  +3' j/ / ':. ;,. __ /
A=A=E' / 2' I
" tv ,- - .-
B B' f' a '2='2
= = IV , V
I ,
I ,
r ! I!!I

I J:'7
1'1' «J
d
I ' '"'
I"
I 
81
, , , S
I , «J
, I (;,)
I I
,I
"
I
I
I ,
I I
I
I
II!
IS

R07" iC:lzania
Zadanie S.1
Zadanie 7.1
a' Ii  l,,,,  r_a m
I i"le
2 /' D  f l V
'2' 4
I
yY
Zadanie 7.3
Zadullie 6.1
Zadanie 7.2
Zadanie 7.4
--......
Zadallie 7.5
Zadanie 7.6
Zadanie 8.1
Zadanie 8.2
RnZWI'lZania 7adan bardzo latwych
 ,;,, - l d ';{
'4':"" _ ,-3t
, 4'"
x 0' V
s
[;>
£OJ
EJ

@
@
[;>
GJ
€J
IiiI
o
iJ?
, tv
tLvdth i:8t
S @
h
Zadanie 9.1
'r 1:1 
) 0 /!J I:1 _V ) , L
20  \. ft\
,'}, _ x
x
8J (/
tv
/:If
!-
,\'J. 
x
1:1 V
u
IJffl

I, ,
Rozwiljzani.a
'[,I I"J
" s
I ' 
" d
: @
, 
,1/ 
"'I ,;;
'I <EJ
I E}
Zadanie 9.2
, 2
[p-gu
,,!:/, 20 _J
J(,'/ --
'I
[I
"
@J
I I I I
Zadanie 10.1
r ,-t=t-:..-::1
11J r---r r
r>!----: .-+
!.: t:----
- -
RozwiLania zadaii b d
ar zo latwych
 [gJ Wb
 11l1 B

Zadanie 11.(,
,,\
x,'
'2
::)
'o
U!
I -
-,,\
::t
c' IS:)
1 Jo --.  lei
,'\/ cz.:::> ,J.
x,
eY
QJ
m  l'11H

ct3
@2
Zadanie 11.1
I) Rzul z przodu
2) Rzutod lewej
'trony
IiiI
'"

EJ
IJ:]
@
I>'
'"
<>J
f3
IiiI
Zadanie 11.8
Zadanie 11.18a
[k
ED
i
Zadanie 11.18b
Zadanie 11.18e
 FRJ D
c51
Mozliwych jest jeszcze kilk . .
znich: a mnych rozWlqZan do podanego zadania Ot . k '
. 0 me tore
11. 18a 2

1l@J


Zadanie II 19a
D
EE
"
rJ 
I 
I' d
i; 
I' 
I I 
II' 
r
"
ROlwi(j7.ania
Zadanie JJ.19c
II.
I
I
I
Zadanie 12.1
Zadanie 13.1
A
'li@
Zadanie 12.2
o
MozJiwe sqjeszcze inne rozwiqzania
I
. A
rJ 
,
Zadanie 14.1
,-
/
I
/
I
\

Zadanie 14.2
Zadanie 15.]
Ro,wlzania zadaii bardzo latwych
Lmax
GJ
b

EI

EI
I>'
'"
GJ
€J
IiiI
\
I
/
/
e -- - -- @
I.$($I 1.<t$<>$$1  
-6D
, ,
171]

R07wi7anja
I!!J
E3
r.->
<iJ
d
@

@
;B
<iJ
(;,)
Zadanic ] 6.]
i
Zadanie ]7.1
14.
I
B
Zadanie 18.]
 A
-
'li'fJ
Podziolko 1:1
I ;:: / .
W
A (5:1)
<::
l
l
rv
I
B (2:1)
DO
r
R07wi'lzal1ia zadal1 latwych
Zadanie 19.1
Zadanie 20.1
c9
(J..
I
I
T
I
I
( -
}
-+
- FJItr J
-
t

I
1- --1- -I
Zadanie 1.2
.. I A" 1 1
I Y l'"
0 1 t
if J y
Ry,unek pogJdowy
A"
Zadanie 2.2
Rysunek pogl'ldowy
A"
B". Am
A'
A"
AA'
[[y
Ei

tiI
EJ
Ii/!
@
Ii'

GJ
€J
IiiI
B'"

GJ
€J
IiiI
[C" y
m3

Iz
W M f3 ..
V
/"
/' '!/
1. x
R07\'> i47.mw
.  I

13
I>
.a
d
ffi I, fIt
811
Zadanie 3.2 I z
J
Zadanie 4.2

Zadanie 5.2
1 :'
I Em
F'" V
Zadanie 6.2 ! z
E'
F'
I?
Rozwlzania zadan lalwych
I>'

..
f8
IijJ
Zadanie 8.3
0" C"
[',,-om
A',"=C" 8 m
G'"
x
.
-
F'
A8COEA
+ + - - -
/3 ' 10
A'
F
+
G
+
H
F
2 5 1
H'
/
,
3
/
4
G
,V
'il0

Rozwjzania zadaii latwych
r i Rozwizania Q  IY
Zadanie 11.9 f,;
Zadanie 9.3 .;J
I"J fS
S IijJ
;:-.
'" 
d
'I
Zadanie n.10 @
Zadanie 10.2 CJ 
Mozliwe sqjeszcze inne rozwlqzama
LJ f£1 Zadanie 11.1] m
' ,
J
am
55j
Zadanie 11.2  0 

[I] I': : I  I
I) RLut z przodu
2) Rzut od lewej slrony Mozliwe sqjeszcze inne rozwiqzania
Rysunek poglqdowy 'flf]
'tl@

Roz\\ lqzania Rozwi'lZania zadan latwych
!'J Z3d3nk 11.21 Z3d3llic 14.3 Lmol I
is  [ll p
i f>
 GI
:EJ IS
-9 rPr (ijj I
 I
Mozliwe sfI jes£cze .1
inne rozwiflzania
Rysunek poglfldowy Z3d3nie 14.4
Z3d3nie 12.3
I
Z3d3nie 12.4 I
I - \
0cfu --1-- T
I
-GJ _mn{i) - . I /
./ /
I /'
--1-
Z3d3nie 13.2 Z3d3nie 15.2
[glJ @J , £]rnE 
I
I
I i
. 13
A B A 
 @)  I
Zadanie 16.2
Nie laln aelono na rysunku ---- ----
I Tabliczka rysunkawa paglQdowym ,
'l?i2 'W>

III
I
RozwlO}zania
I!!J
E3
<>
.g
d
Zadanie 17.2
A
Al2:/}
 [ 0-

Zadanie 17.3
,.A.
A '5'/}
[-=8- ED


Zadanie 18.2

@'!)
Zadanie 19.2
Q
Zadanie 20.2
Zadanie 20.3
r: " ,
, - , '
Rozwi£jzallia 7adari sred .
. nJO trudnych
.1.,
p

GI
IS
IiiI
8
I t- r-
<it
I
-(3
3 
", V
{
)
Rysunek poglfldowy
ID
S
IiiI
e
f3
'"
€1
GI
S
<::
e
f3
IiiI
IDlI

R()7\I,..Ilania
i!'J
S
,;)
:9
.3

Z3d3nic 1.4
3
...
3
,;)
i!'J
;3

a
[" I
O/?
:@:I
.- "'11-- _,O
1- I

Rysunek pogl<jdowy
Z3d3nie 2.4
-U
1
.B b }
 I
!! 5
2 , 0
ocA 2 I
2 "A
O
Rysunek pogl<jdowy
ffi
,1
! 1
, V
A' V I-
C-Y
,
B'- r
I V
('r
V
/ /-
2-
B'
tv
-,
Z3d3nie 3:3 . 1 1
_L0 I I
[fj
,v
Ro£wi(J7ania Ladafi sred -
. . mo trudnych
Z3d3nie 3.4 1 1
 v_ \rnv_
,v
Ci>
S
Iij)
e
f3
c
€>
GI
S
1:5
e
f3
Iij)
Z3d3nie 4.3
tz 0 om
W'  { < ,A=A'"
/ ;;n
w 
A' ,V
Z3d3nie 5.3
Z3d3nie 4.4
W.
.J
j 1
_ j. "Ow X /; B"
b 0 '" - i +- 1 0 J
'I £r,-_ " LoI, \.; _ _ i / /!
[ "Z [\ [   --V-V
q I 0'
Rysunc" pogI<jdowy '. _ 0'
'
Z3d3nie 2.3 V
Z3d3nie 5.4
WE'
Iv
[@

0 3' 4'5'
2' } IT \
ill 6 ' 14" -,,- "" )!_4""
I" 3"(7 QL "3'"
1'':.. , ,1cl
" IJ -
1  t 2 f 0' /'" 2' r
I -
II
Rozwiqzania
:"I
S

9
.3
I>
3
Z3d3nic 6.3 I z
""
g

i!!J
.3
)
x r 2"
 'l
¥-
a' 1=1' -
, y
,I'
Z3d3nic 7.8
a"  Z
(00
2"
Q' 1" I
-'-718"
y Z - 3'{ , I
f3 5"
- _ , 6"-- _ _ : 6'" I 5'" I f3'"
X Yf: --- --+ p.-.-
... _ I I '111 J
h _ 4' I -r- 7 -: .J-----. Y
./r '  E /;;?/
,rr 2 ' I - ///
\ 5' f //
 - 1''-'
3' t y
- If"'
_   b'"
{ , 18'" -"" [\ -
.A'" ' . 3 '" ",
I.. ____ __>'..
Z3d3nie 6.4
W.c?lu poprawienia cZYlel_
nosci I)'sunku pomim'tlo po-
zostale hnie odnoszqce.
F
, y
Z3danie 7.9
Etap I Elap II
W" +z W'"
{, "I I
' 2 " a '2'"
& . ;';I /2 3-'  ':"
I '" -1- 11'" V
L-' " I " - 
I
I
..-/
IY
Rozwiqzania Ladaii srednja lrudnych
AW" I,
(1"
Cl>
S
(ijj
e
fa
o

..:
s
B
e
f3
(ijj
V_
'V
Etap III (powi'tkszony 040% w odniesieniu do rysunku etapu I i II)
W"
I,
- {3."
y"
I
Iz
IW'"
I,
I
/
/
/
@0

r :1, Rozwic.j7ania
:!'J Zadanie 8.4
I, .:3 I z
a I
'9
I :; 

.iJ !-(
"" * ]
;:;
:9
!!'J
.3 I_'


l 0 y
,I
---' Zadanie 8.5
I: rj" 1 '
fit......=:;:. 6" I
b lf -
1"'--
{J"-
a"
..i.
'P
do rozw. b
3'
15'
5'
13'
11:'
l'

_'7'" '"
--f
t/"
m /3''''/1
.a
/'" t.
I
 ie8,5cd.
oj
(j
POITIocnicza plaszczyzna sieczna 0
przecina wakc w prostokflcie. i okr,<-
gu, Ich przeci'rcia wyznaczajf! pun-
kty linii przenikania (J 3 i /4)
Zadanie 9.4
k
1""
Rozwiflzania zadali srednio trudnych
(!l>
S
(ijj
e
B

@
GI
S
B
e
B
(ijj
Pomocnicza plaszczyzna sieczna <p
przecina walec w prostokqtach. Ich
przeci,<cia wyznaczajfl punkty hni]
przenikaniaU3 i /4),
Y3
, J4
/ ....
X,
Zadanie 9.5
XB
;/
Zadanie 9.6
rg[]

r :
I
I
I'
I
Roz\\ Iq7ama
R07wiqzania zadaii srednio trudnych
;II]
S
.;')
9
,;;
:;.

""
g
.;'I
!!J
.3

I '
,
-'
:,;}
Z3d3nie 10.3


DcilJ[[J

ct=ill
Z3d3nie 10.4
D
oD
5JJ
Z3d3nie 11.3
LJ bIJ
I ) RZUL Z przodu
2) Rzut Z gory
3) RzuLod lewej srrony
-----
----...... Z3danie 11.4
Z3danie 11.12
Z3d3nie 11.13
('i>
fij
(ijj
e
8
""
@
GI
fij
B
e
8
(ijj
]) Rzut z przodu
2) Rzut z gory

I-rrl Mo:i:liwe s'Ijeszcze
 inne rozwi'lzania

fm)

t l "-;-
" 
, 8
i .:3
: I>
" g
. S
. a
" !!I
:3

R07wizania
Zadanie 11.14
Zadanie 11.22
J
Zadanie 11.23
,:
cLJ51B



,,--- d n ie 12.5
------ Za a
@
[]
Zadanie 13.3
. . adml srednio trudnych
Rozwl<jZama L .
Zadanie 12.6
-+

r A (Musz 2)
HI rysunku
03,02.01,
Musz 1/2
G>
S
IiiJ
e
8
c
@
GI
S
B
e
8
IiiJ

\00

[,'
j
Roz\\ i£}7ama
:".1
3
3
3
.3

.,
""
9
13
:".1
13
<.!;)

7adanit' IJ.J cd.
A (M.USl IJ

o
D

°0
Nrrysunku 03.02.02.
Arkusl 2/2
---------
Zadanit' 0.4
Rozwizania zadaii srednio trudnych
1--__'-
CJ).
S
(ijj
I:i
B
""
6
'iI
S
€I
I:i
B
(ijj
\00

I ! ,i--;-
I' S
S
" 9
I .:;
I 
,;)
<=>
S
': ;ffi
.:;
'I'i)
, I
I
I-
. 'J
ROZ\'vizania
Zadanie 14.5
.,J
If/!
/1
I
Zadanie ]4.6
/-
W
=t=
,
.....
Zadanie ]5.3
Zadanie ]5.4
ffi

Zadanie 14.8
Rozwi4zania zadan sredmo lrudnych
ep
S
IJij
1:1
B
Q
@
GI
S
B
1:1
B
IJij
- f - 
- -.t
Ph
I I I
t -=---'----1
I I I
I I
I I
I I I

 R
1i'$
O )


'
O---It----- i E0

i R07\\ Ii}zama
"" 7 adanie Iti.]
S
."J oj
If 3
:3
:>

....,
.:.;;
."J
!!I
:3
<!i)
11-3
r.y;;.
""'
Rozwi/ania zadan srednio trudnych
Zadanie J 6.4
Zadanie 17.4
- 8
'/
B
I
r

14X(lJ/
b)
/2x(lJ/
"
'0
@
).
3X(lJ
o 4X(lJ
-.l L 8-
8 3X(lJ
,_.-// /
f)-
A
A. B
f
Oj -
cliO
I
l
---- ie 18.3
24 X(lJ I
o
/ 2x fZJI
.,
"
\
I
I
:-/
Zadanie 18.4
A
('P
fi,
IJij
6
f3

6

S
B
e
f3
IJij
r: :1
y
,," ,.-
t
I
AO ,
w
g7]

I'
,
I'
,
" i!'J
, I 9
, .9
I :;)
;,1 s

, I 
,I 0-
9
, ' 8
I i!'J
S
'!!;)
,
I
[,I'
,
"
,
:t
Rozwi¥3nia
Zadanie 19.4
,tp
.
tp=360z,
It
C4
Zadanie 20.4 =
G t:::J c::J
0 0
1/ \l:.. Drr
/1
Zadanie 19.3
o <!>
I-
Zadanie 20.5
- 0 -
I
 - -)
I
:.= :
Zadanie 20.6
luG)
----
Zadanie 1.5
Rysunek pogl,!dowy
Zadanie 2.5
a B
.2
,C
b
Rysunek pogl,!dowy I
.,B
 'IE
D 2
A b -- 1J-
"-
"
Rysunek pogl,!dowy II
Rozwi'lZania zadan trudnych
....
"
c
c
z
C"
c
Miejsca przecinania si" jednoimien-
nych rzutow odcinkow nie mog,! lei:ec
na wspolnych odnosz,!cych.
"
O'
"'"
C'
D'
""
99

 '"
"
"
I 
, 
1 1
f
"
Rozwi,p3nia
Zadank 3.5
, l

mm
@O I 7.d,"" 4.5 '
b7 W"
" tI:\
_ _A,Li£\" \ I
 I)=--; f;r
I 
Ad'- I ,
 -,
W' ' _ 0'=0-'-
Ef 
 W'"
"'- "'
8 _[ w" 0 '"
.!!-... E'"
. --y
 l
-/
, y
Zadanie 5.5
00
Rozwi'lZ .
4" f .ama zadan t
3," rudnych
l' 3'"
I I ,
IW
10
r
--
Zadanic 6.5

a'.
a'
Zadanie 7.10
{3"
a"
tv
W celu P .
k oprawlenia c
u pominirrto p o zytelnosci rysun-
or zosta!e It .
az przesunirrto klad me odnosz'lcc
poza obrys rzulU.
y
,I' 5 '
[If]-
/
/
, y
101

...............
danie ] 0.5
Za
I R07wlf}zania j 1
it w Zadanie 8.6 I
I z
c ']
;;;) E '"
a: - ,)'"
"
I) .. 1] - y'"
" /3'"
E ,)" -
II "y"
/3-
a --
1< ,
Zadanie 9.7
zna sieezna (tutaj E)
Pomoenieza plaszezy to 'k"eie a stozek
. al ee w pros ...
przeema w " aj'l pun-
w okrgu. Ich przell,ea wyznaez
kty linii przenikama (718).
02
. O z ania 7..!1daii trudnych
Rozwl "
-!
'"
c
z
Zadanie n.s
I) Rzut z pzodu
2) Rzut z gory . trony
3) Rzutod leweJ s
103

RozwizlIlja
Zadanie J I. J 5
z
c

0:
,..
Zadanie 11.16
Zadanie 11.17
104
@tkJ

IT:JlD
Q[jfJ

Zadanie 11.24
Zadanie 12.7
I ':' 
}-
Rozwi'lzani - -
a zadan trudnych
d])
 . >.

Zadanie 12.8
:J:J
c:
c
Z
m
105

Rozwlqzania
UJ
Z
Q

a:
,..
Zadanie 13.5
B (Arkusl2)
106
, ,
4
,
____________J
A
ArkuSl 1/2
Zadanie 13.5 cd.
B (Arkusl 1)
Rozwi'lZania zada!'i trudnych
AIkusl2/2
c
z
m
107

--
0(' 15.6
Zad:'"'
Rozwi4zania
w Zadanil' 14.9
z
Q

a:
l- e- I
I I
I --.J
-+-
A I Zadanie 18.5

I ,) 0
I ' ,
I ...
Zadanie 15.5
l - I I ..1
I ; :
: '
I
Rysunek pogl<jdowy I
1.
108
Zadanic 16.5
'"
Rozwi/ama zadan tructnych
24x
B

<::
./
I
0
IJij
A<
Be.
I]
109

w
Z
C
;:)
a:
I-
110
Rozwi1jzania
Zadanie 19.5

-0 I Et>
, I

Zadanie 20.7
-)-
o
o I (d.
I .
)
I
----.- . -
Zadani. 20.8 
/
/
398172

Biblioteka Glowna UWM w Olsztynie
398172
Wydawnictwa Szkolne
@ \\ 1111\111111\111\11\111111\
638422
na polskim rynku wydawniczym:
seri ksiClzek do przedmiotow rysunek techniczny
; rysunek zawodowy
wicz . nia i zadania r sunkowe
. . .
rozwlClzanlaml
Seria bE?dzie obejmowata nastpujqce publikacje:
Rzutowanie prostoktne. Widoki
Przekroje
Wymiarowal1ie
(w planach wydawniczych 1999 r.)
W ksiqzkach Sq pOdane rozwiClzania wszystkich zadari i cwiczeri. Rozwiqzania
zamieszczono w ukfadzie od rozwiqzan zadan fatwych po trudniejsze, co naszym zdaniem
przyczyni si do skutecznego przyswojenia sobie umiejtnosci przedstawiania
przedmiot6w na rysunkach.
Mamy nadziej. ze seria ta ufatwi nauk i sarnokontrol uczniom oraz bdzie uzyteczna
nauczyc;elom rysunku technicznego; rysu;:l{u zawodowego.
Seri adresujemy do uczni6w wszystkich typOV'! szk6f zawodowych - do technik6w, szk61
zasadn;czych, /iceow techi1;cznych, a takze UCZi. .)\1,. licenw og6lnoksztalcC/cych
i nauczyciel; szk61 podstawowych.
Prosimy 0 zgfaszanie pomysf6w nastpnycil publikacji do serii Cw;czen;a i zadania
rysunkowe z ruzwiC/zaniami, obelrnlqcych kolej'1q, istotnq z punktu widzenia
merytorycznego i dydaktycznego czsc wiadomosci z rysunku technicznego
i maszynowego. Korespondencj prosimy h:ierowac pod adresem:
Dziat Mechaniki WSiP, pI. !)b!","wski$go 8; 00-950 Warszawa.
ISBN B3-02-06903-5
01