/
Текст
SO DERSTE RUSC:=A
PYCCKJ1ti J/3b1K 6blCTpO J1 ycnewHo / Peter & Natalia Norman
Tilrk<;eye uyarlayan: Ataol Behramoglu / YaYlmlayan: Sosyal YaYlnlar
Birinci baslm: 1997 / Bask!: Sogut Dfiet
Peter & Natalia Norman
50 DERSTE
RUS<;A
Turkreye uyarlayan :
Ataol BEHRAMOGLU
SOSYAL YAYINLAR
Bab.ali Cad. No: 14 Cagaloglu-lstanbul
ONs6z
Elli derste Rus<;a dilbilgisinin tiimiinil kapsayan bu dersler)
ogrencinin hem ogretmenle hem kendi ba lna <;ah abilmesi ic;in
haZirlanml t1r. Konu ulan dile verilen onem bu derslerin iistiinlii-
gtidiir. Kasetler ogrencinin kendi ba lna c;ah abilmesine elveri lidir.
Ons6zlimiiziin sonunda bit c;ah ma yontemi de verilmektedir.
Dilbilgisi a lklamalan olmakslz1n, kasetlerdeki ciimlelerin tek-
ran ogrencinin bir yabancl dili ogrenmesine hi<;bir zaman yeterli
degildir. Yabancl dil ogreniminde gers:ek bir ilerleme saglanabilme-
si ic;in kasetlerin dinlenip tekrarlanmaslyla dilbilgisi bilgilerinin
aynl zamanda edinilmesi gerekir.
Rusc;a dilbilgisi ba langl\ta gii<; gorilnebilir. Bu, ogrencloln
gozlinii korkutmamaltdlL Kitablffilzda bu bilgiler, kolay kavranll-
malan i<;in, olabildigince basitle tirilerek ve belirli a amalarda veril-
mi tir. Bu bilgiler zaman zaman yeriiden gozden ge<;irilmekte,
daha once 6grenilmi kurallar kitaptaki okuma ve kasetlerdeki din-
Ierne tekstlerinde daima tekrarlanmaktadlI.
Her dersre dilbilgisinin yeni bir a amaSlna ge<;ilmekte, bunla-
nn en onemlileri kasederdeki tekstlerde de tekrarlanmaktadu. Her
dersin sonunda ah t1rmalar verilmi , yanltlan kitabln arka bollimil-
ne ('ah tlfma yanltlan))ba hgl alunda topluca konulmu tur. ilk
dersin blitiin evrelerinden ge<.(en ogrenci Rus<.(a dilbilgisini ogrenip
oZiimsem,ede ok fazla gii llik. ekmeyecegini gorecektir.
Rusc.;a ogrenmenin gen;ek gil liigii oe birkas: saatte ogrenilebi-
lecek alfabede, ne dilgisinde; fakat, s6zctikleri bellekte rutabilmede-
dir. Garip gorlinebilir, fakat bir dili ogrenmede en giic; alan ey,
ah lk olunmayan seslere ve ses bile imlerine kulagl alt tlfmaktlr.
Zaren derslerin kasete ahnml olmalannln onemi de burada-
dir. Kaydedilmi sesleri dinleyecek; seslere, sozcilklere ve eklere ah-
Incaya kadar bunu tekrarlayabileceksiniz.
ilkin alfabeyi ogrenmeli, ternei seslere <;ah mahsInlz. Birinci
kasetin giri indeki harf ve ses kaYItlanni dinlerken anlarl kitablllIz-
dan- da izleyin. Dinlediginiz sesin yazi olarak kar lhglnl kitaba
bakmaya gerek kalmadan. goziiniiziin ontinde canlandlrabilinceye
kadar bu all t1rmaYl tekrarlaYln. (Sesleri ve sozciikleri yuksek sesle
soylemekten <;ekinmeyin. Sozciikleri anlffisamanIzda bunun biiyiik
yardiffilnl goreceksiniz.)
Daha sonra, harflerin ve seslerin ardlndan gelen harf ve ses
gruplanna get;in, ve bu ah t1rmaYI tekrarlaYln. Boylece yazdI harf-
Ieee yeterince ah ml olacakslnlz. Bun u izleyen a ama ise, yazmaYl
ogrenmektir. Yazl alfabesi, kitap (baskl) alfabesinden biraz daha
farkh olmakla birlikte, gi.i<; degildir. Yazarken kitap harflerini degil
yazl alfabesini kullanmahslnlz. Yazl alfabesini ogrenince birinci
dersteki teksti yazinlz. Ah tlrma yanltlannln ilki bu konuda yar-
dimcl olacakttr.
imdi artlk birin i derse ba lamaya hazlrslnlz. Kitaptaki soz-
liik ede verilen sozciiklerin anlamlannl ogrenmeye ah madan
once kasetten onlann - telaffuzlannl dinleyin. Bu ok onemlidir.
Demek ki once tek tek sozctiklerin dogru telaffuzlarlnl (soyleni le-
rini), daha sonra anlamlarInl ogreneceksiniz.
t;alllma yontemi ipn onerimiz :
1) Once kasete ahnml tekstlerin kitaptaki Tiirk e evirisini
okuyun. Sonra kasetteki teksti dinleyin ve ayni zamanda da anu
(elbette Rusc;asinI) kitaptan izleyin. Bu alt ma, aycl ayn her soz-
cligiin telaffuzunda size yardu11cl olacaknr.
2) Sozliikc;eyi dikkatle okuyarak sozciik ve deyimlerin anlam-
laciol ogrenin.
3) Kasetteki teksti, kitaptaki Rus a teksti izleyerek dinleyin.
Arnk gli<;liik c;ekmeden izleyebilecek duruma gelinceye kadar bu
8
ah t1rrnaYl tekrarlaYln.
4) Kasetteki teksti bir kez daha dinleyin ve konu macl Sozunli
bitirir bitirmez her sozciik grubunu tekrarlaYln. Bunu yapabilme-
niz i<;in her sozciik grubu ya da klsa cumleden sonra yeterli susu
arahgl b lrakI1ml tlr.
5) Rus<;a teksti iyice ah lncaya kadar dinledikten sonra anlaml
dogru kavraYIP kavramadlglnlzl gormek i<;in Tiirk<;e <;eviriye ba-
Ion.
6) Oaha sonra) iyice anladlglnlzdan ku ku duymaYlncaya ka-
dar dilbilgisi odanna c;ah ln.
7) Kasetteki teksti bu kez kitapslz dinleyin ve dilbilgisinin uy-
gulanl Ini iyice kavraYln.
8) Ders sonlanndaki alt tlrmalann tlimilnii yapin. Daha sonra
"AlI tlrma Yaoltlan)) b61timtinde) yapnklanOlZln dogrulugunu de-
netleyin.
9
TURK EVE
UYARLAYANIN
ONSOZO
Peter ve Natalya Norman'ln "Elli Derste Rus<;a" adlyla Tiirk-
c;e'ye uyarladlglmlz yapltl Rusc;a'YI ogrenmeye ba layanlar i<;in bir
clefS kitabl oldugu kadar bu dili orta ya da ileri derecede bilenler
ic;in de vazge<;ilmez bir ba vuru kaynagldlf.
Rusc;a dilbilgisinin slfat-fiil, bag-fli!, ad durumlan, c;ekimler,
flil gorlinii leri gibi giiC; ve ozgun konulan bu kitapta c;ok yahn bi-
c;imde a<;lklanmakta ve orneklenmektedir.
Rus<;a konusunda pratik bilgi edinmek ve bu dilde bir an once
konu mak isteyenler, her dersin giri boliimtindeki sozllikc;eden ve
kasetlerde de yer alan kar lhklt konu malardan yararlanacaklardlr.
Her dersin aC;lklamalar b6llimli ise Rus<;a dilbiIg sinin turn telne}
konulannln ve aynnulannln mukemmel bir ozetidir.
Ozgun adl "Russian For Today" (Bugiln ic;in Rusc;a) olan bu
onemli yapltt Tlirkc;e'ye uyarlamaYI gaze alabili imi, her eyden
once, Ankara Universitesi DTCF Faktiltesi Rus Dili ve Edebiyatt
b61ilmtindeki ogrencilik d6nemimizde bu dili bize bir anne sevgi-
siyle ogreten sevgili hocam, saYln efika Ortaylt' nln yIllar onceki
emeklerine bon;Iuyum.
y aYlna hazlflanl lndan once <;ah maml gozden gec;irerek deger-
.Ii katkilannl esirgemeyen istanbul Oniversitesi Rus Dili ve Edebi-
yan Boltimu ogretirn uyelerinden saYin Ttirkan Olca'ya da en i<;-
ten te ekklirlerimi sunanm.
ATAOL BEHRAMOGLU
Ekim 1997, istanbul
]]
i.;iNDEKiLER
Giri, Alfabe - Harflerin Telaffuzu - Vurgu - <::Intlllh ve .
Intltlslz Unsiizler - imIa KuraIJan
J8.
Dersler (1-S0)
Ders 1 Adlann il cinsi; "o]mak fiilinin jmdikj zaman kipinde
kullantlmaYI I; BOT ve BOH; sorular 33
Ders 2 "Bir" saYlSJ; Rus a'da ad durumlan; edatsal durum 35
Ders 3 Fiillerde mastar ve imdiki zaman kipi (birinci fiil eki-
mi); adlann (-i) r;ekirn durumu; yabanci k6kenli s6zcilkler 39
Ders 4 Adlann yahn (-i) ve (-de) (edatsaJ) ekim durumJan; fjiJ-
lerin imdiki zaman kipi (ikinci fiil r;ekimi); 0 edatt; liTO
zamiri; CMOTpeTb fiili 43
Ders 5 MilIkiyet (sahiplik) zamirIeri Bam, Ham, Moii TBOD; adla-
nn r;ogulda yahn ve (-i) durumlan 48
Ders 6 Fiillerin gec;mi zaman kipi; "olmak" fiilinin gec;mi za-
mana; -HJI iIe biten di i adlar; olumsuz 53
Ders 7 3TOT ve TOT zamirleri; fiilJerde imdiki zaman (iinsuz
harf degi mesi); on (OHa 080; OHD) zamirleri; -He ile bi-
ien n6lr adlar 58
Ders 8 "nTb, mUTb, vb. eCTb, XOTeTb fiineri; safatlann yalan
durUtnu 63
Ders 9 Adlann c;ogul (-de) (edatsal) durumu; adlann tekil (-in)
durumu; (-in) durumuYla kullanllan edatlar 69
Ders 10 Zamirlerin «;ogul (-de) durumlan; stfatlann tckil yahn, (-
i), (-in), (-de) ve ogul yahn (-i) ve (-de) durumlan; MO'lb
ve exaTb fiil1eri, BpeMJI tipi adlar; ii«;iincil tekil ki iJik
( ahls) zamirleri 75
13
Ders 11 TaRO" ve KaKOU zamirleri; -OBaTb ile biten fiiIJer; adlann
tekilde (-ile) durumu; "olmak" fiilinin gelecck zaman kipi 81
Ders 12 Zamirlerin ve 1JTO nun tekil (-in) ve (-ile) durumlan; slfat-
lann tekil (-ile) durumu; "sahip olmak" ifadesi; soru zanli-
ri KTO -At)
Ders 13 <;ekiolde bazl adlardan unlil harf dO mesi; "sahip olmak"-
Ii olunlsuz ifadeJer; Hsahip ohnak"ln olUlnsuz ge<;mi ve
geJecek zaman kipleri 91
Ders 14 Adlann ve ki ilik zamirlerinin (-e) durumlan; roBOpHTb,
OTBe1JaTb BepHTb, nOMoraTb, McmaTb fiiIleri 95
Ders 15 MaTb adloln <;ekinli; .>KHTb fiilinin imdiki zaman kipi; te-
kilde stfatlann ve birinci ve ikinci tckil ki i sahiplik za-
mirlerinin (-e) duru111u; klsa slfatlar; zarllar 99
Ders 16 U<;iincti ki i sahiplik zarnirleri; adlano <;ogul (-in) durunlu I ]05
Ders 17 O'dan 30'a saytlar; adlann <;ogul (-in) dUrU1l1U II ]07
Ders 18 Kokleri -6-, -8-, -M-, -n-, ya da -«}>- ile biten fiiller;
"jjstUnde" ya da "i<;inde" olmak; -y son ekinde (-de) duru-
mu; UY.lKHO ve Ha)lO; "saat ... 'te" deyinli; '1eJlOBeK adl;
OHR zarnirinin (-e) ve (-ile) dururnu J 14
Bers 19 fOCnO)l.HH ve n.eTH adlan; c;ogul yahnda -a ve -.9 ile bi-
ten erkek cins adlar; adlann <;agul (-e) Vt.: (-ile) durunl1an;
sifat ve zamirlerin <;ogul (-in), (-c) ve (-iJe) duruInlan;
canlt varltkJann adlan 119
Ders 20 Adlann <;ekim tablosu 124
Ders 21 AurJIH'.uIHH" tipinde erkek adlar; sifatlann <;ekim tablosu ] 3 1
Ders 22 Zamir <;ekimi ] 36
Ders 23 Belirli (slotrh) ve belirsiz (sinuslz) fiiller; edatlann hare-
ket fiiIleriylc kullamh t 142
Ders 24 Fiilin ii<;uncii <;ogul ki isi kullanIlarak edilgen ifade yapll-
masl; hareket fiilleri e3J1,HTb ve exaTb; olumsuz zamirler
14
HH'ITO ve HHKTO; HHKOr,na, HHf.ne ve HHKYJJ.a zarflan 148
Ders 25 -CTaBaTb ve -3HaBaTb ile biten fiiller; donii lti fiiller 153
Vers 26 EpaTb fiilinin imdiki zamanl; HpaBHTbcSI fiili; emir kipi
I; zorunluluk ya da gorev (AOJI>KeH) 158
Ders 27 KpacTb fiilinin ilndiki zaman ve ge<;mi zaman kipleri;
HOcHTb/HecTH fiili; fiillerin sayllarla uyu umu; belirsiz
nicelik ifade eden sozctikler (MHoro, CKOJlbKO, HeCKOJlh-
KO vb.); saru zanliri 'leU: 163
Ders 28 G6riinti ler(*) (BO));hI) I (coek eklenerek yapllan tamam-
lanmt fii I) 169
Ders 29 G6riinii ler II (ek degi imiyle yapllan tamamlanml fiil);
..... ya tnda ..." deyimi; 3BaTb fiili 174
Ders 30 -'laTb, -1KaTb, -maTh ve IUaTb ile biten fiiller; kar tla -
tlnna stfat]an I (kuralh bi<;imlcr); JJ,Ba, ,nBe, TP" ve
'1eTbIpe 179
Ders 31 B3HTb fiili; kar t1a ttrma slfatlan II (kuraldt 1 bi imler);
kar lla tlfma zarflan 185
Ders 32 ,Il,aTb fiilinin gelecek zaman kipi; hareket fiillerinin ta-
manl]annll lan; ilgi (ilinti) zanliri KOTOpbfH 190
Ders 33 noroBopHTb ve CK33aTb fiilleri; ba lama, sona erme ve
siirdiirme fiilleri; enlir II 196
Ders 34 nYTb (cr.) sozcilgtiniin ekimi; onekli hareket fiil1eri 202
DeTs 35 G6riinti ler III (tarnam]anmaml elde etmek i<;in ek ilave
edilen tamamlanml fiiller) 207
Ders 36 B03uTb/Be3TH fiilleri; saYllann (-in) dUrUlTIU; Stra saYlla-
n; saatler 212
(*) Rus a'da fiiller, bitmi (la11lamlwll111 ") eylem gosteren ve bitmemi (tamamlanl1lall" , ya da
stirekli) eylem gosteren fiiller olmak tizere ikiye aynltr. Rus a'ya ozgU bu dilbilgisi konusu
"'BH.abl" (ing. Fr. aspectsrrilrk e "gorunumler") ba hgl altmda incelenmcktedir. (Lu.n.)
15
Ders 37 qTO 3a'nln kullanth l; fiziksel bir eylem gosteren fiiller-
Ie (-e) durumunun kul1antlmast; sorularda vc dolayh soru-
larda Jlu'nin kullanlh l; ce6J1 donii Iti zamiri; Rus a ad-
Jar ve soyadJar 218
Ders 38 CTaHoBHTbcB/cTaTb ve Ca,lJ,HTbCJI/cecTb fiilIeri; erkek
adlann (-in) durumunda -y, -10 eki; Bce'nin kar lla ttr-
Inalarda kullanllmasl; ki isiz fiil npUXO)J.HTbCJI; Moil,
ero vb. yerine kul1anl1an Y MeHD:. Y Hero vb.; hareket fiil-
lerinin (XO.nHTb/H.lI.TH) onekli tablosu; -HYTb/ -yrb ile bi-
ten fiiIler 223
Ders 39 -"MaTb (t.maml ) ve -D:Tb (t.m1 ) ile biten fiiller; Bnek1i
hareket fiil1eri; ' siz ve ben" ve benzer deyimler; belirli hir
sure ifadesi olarak 'ic;in"; ki isiz fiiller 23 J
Ders 40 PacTH fiili; eCJlH sozciigiiniin rnastada kuHanlh l; kar l-
la ttrma slfatlan (devam); en iisttinltik derecesi 238
Ders 41 X03BH" in agulu; sozciik diizeni ve onem vurgusu; "01-
mak" fiilinden sonra (-lIe) durumundaki tUmle<; amac; ya
da plan ('ITo6LI); rica emir ya da izin ifade erlen fiiller;
art kipi 244
Ders 42 Y'IHTb fiili; cRou'in kullanth l; belirsiz (belgisiz) zamir-
ler (KTO-HH6Y.ll.b, KTO-TO, vb.) 251
Ders 43 ikinci tekil ki inin belgisiz biranlarnda zarnirsiz olarak
kullanth l; emir kipi III (haydi _..) HeKoro, He'lero za-
mirleri ve Hec,.ne, HeKOr.lla vb. zarflan 257
Ders 44 HeYJKeJlH'nin kullanlh l; fiil ile oznenin yer degi tirme-
si; ,lJ,aBHO ve ,lJ,OJlfO; stirrnekte olan eylem; imdiki zaman
etken slfat fiili 263
Ders 45 6eraTb/6e.>KaTb fiiBeri ve bile ikleri; BO.nHTbjBecTH fi-
ineri; bir sonraki ctimlecikteki fiine baglntl kurmak i jn
TO nun kullanllt l; gec;mi zaman etken sifat fiili; Koe
onekli zarf ve zamirler 270
16
Ders 46 CTOHTb ve CTOBTb fiil1eri; saYllar (yiiz haneliler); .naHan,
,lI.aBaHTe ve nYCTb ve nycKaii'in kullanlh l; slfatIann sa-
ytlarla kullanth l ve ekimleri; Jllo.nH nin ekimi; imdi-
ki zaman edilgen sJfat-fiiJi 276
Ders 47 ,IJ,eBaTb fiilinin bile!?ikleri; bazl adlann -bB ile sonw;la-
nan ogullannln kural dl 1 ekimleri; 6blBaJlO sozctigii-
niin tamamlanrnl gelecek zamandaki fiiHe kul1anlh l;
nOJITOpa, nOJITOpbl; ge mi zaman edilgen sifat-fiili 284
Ders 48 "Aynt" (TOT )Ke CaMhI"); slfa saYllannln bile ikleri;
nJleBaTb gibi fiiller; ge mi zaman edilgen 5tfa1-fiili II;
toplu saytlar (,!I,BOe, Tpoe, vb.) 292
Ders 49 Saytlann on ek oldugu bile ik slfatlar; HeCKOJlbKO ve He-
KOTopble; bag-fiil 299
Ders 50 Zaman belirten bir ifadeden sonra kullanllan ve ne kadar
zaman once oldugunu belirten TOMY-Ha3a.a; "birbiri" (ni
-yle, vb.) .npyr-,lJ;pyra/y /OM, vb.; "kadar" nOKa ... He;
"iken". "stiresince", (nOKa; B TO BpeMH KaK); CaM zarni-
rinin c;ekimi; no' nun bolti tiirme ifade etmek ic;in kulla-
nllrnasl; bir butilntin parc;aSlnt belirtmede (-in) durumu;
haftantn gtinleri, Ylltn aylan ve tarihler; TpeTHu, 'leu,
JIHCHU vb. sozciikJerinin c;ekimi; KaT"H gibi sahiplik 8J-
fatlanntn c;ekimi; onadlann c;ekimi; "birini bir !?ey yapar-
ken gormek i itmek" vb. ifadeIerin kurulu u 307
Tekst t;evirileri (11-50) ,
315
AII,tlrma Van.tlarl
351
Rus a- Tiirk e Siizliik
385
17
KlsaLTMALAR
a. Ad kl. Ki ili
bag. Bag}a kr . Kar l}a tlnn
bgi. Baglmh kr . s. Kar .ta t1rma slfatl
bkz. Baklnlz lqz. Ki isiz
bi. BelirH fist. Mastar
bsz. Bdirsiz nt. Notr
w <;ogul Slfat (onad)
<;g. s.
C;kl. \=ekimli s.c;. Sozciiksel c;eviri
c;kz. <;ekimsiz tk. T ekil
di . Di i(l) tm. Tiimles:
dL Donil lii t.maml T amamlanmaml
dsz. D6nli siiz t.ml T amamlanml
ed. Edat (ilgec;) t.ll.n. Tiirkc;eye
emr. Emir uyarlayanln notu
er. Erkek (eril) tin I. o nlem
gc;:l. Gec;:i li zf. Zarf {belirtec;}
gc;:z. Gec;i siz zm. Zamir (adlt)
hlk. Halk agz,lnda
:1'
Gi__i,
Rus Alfabesi
(Harflerin Tiirk e kar lhklanyla)
Rus<;a'da 32 harf ve i ret vardlr:
HarBer
Turkr;e
Kar 111k1an
1 A a a
2 E 6 b
3 B B v
4 r r g
5 ,lJ, A d
6 E e ye
..
E ..
e yo
7 )K }K .
J
8 3 3 z
9 11 .
H 1
....
10 H v .
H IY, Y
11 K K k
12 JI JI 1
13 M M ill
14 H H n
15 0 0 0
--19
HarBer Tiirkre Kar llJk1arl
16 n n p
17 P p r
18 C c s
19 T T t
20 Y y u
21 <I> 4> f
22 X x h
23 Q u rs
24 q II c;
25 ill m
26 m UJ, c;e
27 n 'b sertle tirme (kahnla tlrma) i areti
28 bI hI iy
29 b b yumu atma (inceltme) i areti
30 3 3 e
31 10 10 yu
32 H .H ya
Rus a'da e ve e harfleri, telaffuzlan farkh olmakla birlikte, tek bir harf
saytlmaktadlr. Ruslar sesin e ya da e oldugunu kendiliginden bildiklerinden
Rus a kitaplarda e uzerindeki noktalar geneHikle kullantlmaz. Bu kitapta ise
iki nokta daima konulmaktadtr.
E harfi bir sozcUgUn ilk harfi oldugunda, vurgu aldlglnda, ya da bir tilllU
(sesli) harften, sertle tirme ya da yumu atma i aretinden sanra geldiginde "ye"
okunur. Vurgu alnladlgmda VC oteki bUtiin durumlarda "j" okunur. (E harfiniD
"ye" okundugu dUrUl1l1ara crnck: eCTb (var), )U Hb (gUn), CJIeBa (soldan) vb. IE
harfinin 'i" okundugu durumlara ornek: Tene4>oH (tclefon) TeTpa,aL (defter)
vb.]
20
" harfi "iy'. okunur. Bu harf bazt Batl dillerinde "y ' ya da "i" harfi}tle
kar tlanmaktadlr. Rus<;a'da <;ok Sik rastlanan HM birlikteligi, bu dillerdeki
transkripsiyonunda yinc, "yH harfiyle kar tlanmaktad]r. (Ornek: J],OCTOeBC-
KilO I Dostoyevsky).(*)
Rus a hartlerin telaffuzlan kolayhk baklmlndan iki b6Hime aynlml ttr.
Birinci b61timde (e, H ve it harfleri atlanarak) 1-21., 24. ve 30. harfler ince-
lenmektedir.(**)
Harfler (Yakla lk) Tiirks:e Telaffuzlan
1 A a "B b " b
a a v .
2 E 6 "B "" lb. " b
an , else v .
3 B 8 " " " " b
e , ev v .
4 r r "Go I") "geneLge" vb.
5 jI, .n "D ." "k" d " b
enlZ, ur an v .
7 )K 11{ "J 1 " "b.)) b
a e, eJ v.
8 3 3 " Zek' "" . " b
1, terzl v .
11 K K "K 1 ""£ k " b
a em, a at v .
12 JI JI "L' "" I" b
lmon, e v.
13 M M "M ""d "b
UZ, urum v .
14 H H "N r' n' "b
a ., IDan<; v .
15 0 0 "0 ""k "b
yun, o u v .
16 n n "P ""k "" "b
ara, apl, top v .
(*) Turk e'de. 6zemk1c baZI unlii k1 i1erin adlannm sonundaki bu harf birlikteligi "j" harfiy1e
kar llanagehni tiT. (Ornek: Dos\oyevski). Kannmzca bu yede jk uygulamaya uyu\masl gerc-
kir. Ashnda ise, ornek olarak vcrilen yazar admm "Dostoyevskiiy" o1arak yazllmaSl gerckecck-
ti. (t.u.n.)
(**) Turk e'ye evirip uyarladlglllllz "Russian For Today" adh kitabm ve yarariandlglllllz "Le
Russe \lite ef Bien" adh Franslzca evirisinin bu bdltimlerinde Rus<;a harflcrin telaffuzlan ingi-
1izce vc Franslzca sozciikler1e "yakl<l. lk olarak" orneklenmektedir. Bizim Tiirk<;e orncklerimi-
zin de "yakla!?lk" olduklanm ogrenci goz ontinde bulundurmahdlT. Buna kar lIlk, Rl1s a ve
Turk e arasmdaki scs benzerliginin. s6zunti cuigimiz dillerle Rus<;a arasmdaki ses benzerligin-
den daha yakm oJdugunu s6yJeyebiliriz. (t.u.n.)
21
(Yak/a lk) Tiirkfe
HarfJer Telaffuzlan
17 p P "B »" k n b
arl , e er v .
18 C c " S f' " fIn "k n b
a , as at, as v .
19 T T "Tiitlin", ((at" vb.
20 y Y "U ""k "b
tans:, uyu v .
21 <D <I> " F I" " £" " f' b
a , e e, sa v.
24 q '1 " ayn, "a l") "ila n vb.
30 3 :) "EI" "k "" b n b
, eser, ge e v .
Slra imdi ilk alt t1rmada. Kasette once her harfin Rus a adl verilmek-
te (kitapta parantez i inde harf adJannln Tiirk e okunu lan da verilmekte-
dir); daha sonra hece ve si:)zctikler i<;inde telaffuzlan 6rneklenmektcdir. (Bu
scs orneklcmesinde Rus<;a'ntn ozellikli seslerine yer verilmi ; 6, B, r, )J" 3,
K, M, H, n, c, T, cI> harfleri ornekleme dl tnda btrakllml ttr.)
YAN SAYFADAKi TABLOYA BAKINIZ.
imdi, geri kalan harfleri incelemeye ge<;ebiliriz.
HarfIer
6 E e
9 II H
10 II ....
H
'22
Ses Kar ll1k1arl
"v ." " fj k . n b
.emln, IS lye v .
" I ' " " b . l . ,,(( ." b
Z, 1 1m, sevgl v .
Bu ses daima bir ba ka linliiyle birlikte kullanl-
lIr. Bir ba ka iinlliyii izleyerek tek harf gibi oku-
nan iki unlil harf birligi olu turur; (60ii/n1uha-
rebe) sozciigiinde oldugu gibi. Bu harf iinliilerin
araslnda ve bazl yabancl kokenli sozciiklerin ba -
langlclnda "y" sesi verir. HOpK (Yark) paBon
(boIge). "T ay") "iyi", vb
I. AII,tlnn. (*)
Kitap Rus<;a
(bask.) adlan ve Omekler
Sayt Harfleri Ttirk e
btiyiik kti«;tik okunu lan
1 A a a (a) 6a Ba Ha 8aM .na
2 B 6 63 (be) (size) (verecegim)
3 B B B3 (ve)
4 r r f3 (ge)
5 ):J; 1I 1I3 (de)
JK Ge) ,
7 1K 1K3 1K8 1KY 1K8. 1KY K
8 3 3 33 (ze) (bocek)
11 K K Ka (ka)
12 JI JI 3J1 (el) JIa JIO JlY JIYK WI 331
,
13 M M 3M (em) (sogan)
, 14 H H 3U (en)
15 0 0 0 (0) 08 80 OT HOC pOT
16 n n 03 (pe) (0) (fakat) (den) (burun) (aglz)
17 p P 3P (er) pa py 3P paK rpoM
18 C C 3C (es) (yenge )
19 T T T3 (te)
20 y Y Y (u) YM y HY YHT )IJ'M
2] CI> 4J . 34» (ef) (aktl) (1/2 kilo)
24 q 1J '13- ( e) '1a 'l)'P '1aH TY'Ia
30 :3 3 3 (e) 3M 3H p3 H3n 3Ta
(bu, di .)
(*) Harflerin Rus _a adlan ve ses omeklemeleri kasette kaYlthdlr.
23
Harfler Ses Kar lbk1arl
22 X X Ttirk<;e'de tam olarak kar lhgl bulunmayan, ((h"
ve '(k" seslerinin bile imi denebilecek bir ses.
Genizden soylenen, uhah", utah!l", "siyah" vb.
sozciiklerdeki ((h" sesi.
23 Q u "K I" "k ""k'b" b
utsa, atsaYI -I uts v .
25 m m u al", "kar I", "ta " vb.
26 III: In Ttirk<;e' deki " " ve '\:" seslerinin birlikte
okunmaslyla elde edilen ses. "i i" vb.
28 hI hI Ba langH;ta gii<;llik <;lkarabilen bir ses. \=ok
gerilerden, bogazdan gelen bir H sesi. Dilin orta
b6liimiinii agzln arkaslna itecek bi<;imde
dudaklar araSlna bir kalem yerle tirip "i" sesi
C;lkarmaya <;ah mak, bu sesin elde edilmesi i<;in
iyi birah tlrmadlr.
31 10 10 "Y "" "((k "b
urt, oyun, oyu v .
32 $I SI "Y; "b
. am v .
Rus<;a unUi (sesli) harfler kendilerinden onceki iinsiiz (sessiz) harfi etki-
lemelerine gore "sert" (kahn) ve "yumu!?ak" (ince) unliiler olmak iizere iki-
ye aynhr.
"Serf (kahn)iinliiler:
a e 0 bl Y
-
$imdiye kadar iinsiiz harfleri sadece "sert' (kahn) tinlulerle baglantlh
olarak goz 6nunde bulundurduk. Yumu ak (ince) unliiler ise unlardlT:
..
}I e e 10
Bu temel kar ltltgt iyi kavramak <;ok onemlidir. Bu <;ekimlerin ince-
lenmesinde biiyiik kolayhk saglayacaktlr.
24
"Yumu ak" (ince) iinltiler kendilerinden onceki tinsllz harflerin bir c;o-
<Junu "yumu atarak" deg:i tirdikleri ic;in boyle adlandlnlmaktadlflar "Yunlu-
z:,
ak" bir linsiiz telaffuz elmek i in tinstiz harfin telaffuzllna bir "yH sesi ekle-.
mek gerekir. Bu tiirlu etkilenebilen \instiz harfler:
6 n 8 cIJ M .n T 3 I.{ H JI P r K X
Bununla birlikte bu tinsiizlerden baZllan bir yumu ak (ince) unlii ya da
yumu atma (inceltme) i areti taraflndan c;ok az degi iklige ugratlltr. C;ok
kere, yumu ak (ince) tinltiyii dogru telaffuz ettiginizde 6niindeki YUll1u ak
(ince) iinsilze de ger ek ses degerini kendiliginden verdiginizi goreceksiniz.
Bir ilnstiz harfin yumu ak (ince) bir iinlii taraflndan izlenmeksizin de
yumu ak (ince) oldugunu g6stermek ic;in bir s6zciigtin sonunda ya da bir
ba ka iinsilz harften once, alfabenin 29. slraslndaki ozel harf L (YUtllU atn1a!
inceJtme i areti)(*) kuHantltr.
Ornek: ,LI,Bepb (kapt), )10'lb (klZ c;ocugu)
nJlOllla.ll.b (alan), "HCbMO (meklup) vb.
Alfabenin 27. straslnda bulunan ve pek stk -kullanalmayan 'L harfi (sert-
le tirme/kahnla tlrma i areti)(**) ise bir onceki tinsiizun yumu ak telaffuz
edilmedigini buna kar lhk kendisinden sonra gelen yumu ak \.inl\.inUn ise
yumu!?akhk degerini karudugunu gosterir.
Ornek: 06'bJlBJleHlfe (bildirim) 06'LeM (hacim) vb.
imdi ikinci alt tlrn1aya gec;ebiliriz. ema, birinci ah tlrmadaki gibi-
dir. (***)
(*) MsirKU" 3HaK (myagkiiy znak)
(**) . TBep)lblH 3HaK (tvyordilY znak)
(***) Bu ah t\rmada da hartlerin Rus a adlan ve ses orneklemeleri kasette kaYlthdlr.
-25
II. AI.,tlrma (*)
Kitap (baskl) Rus a adlan ve Ornekler
SaYl Harfleri yakla lk Tilrk e
btiytik kti tik telaffuzlan
6 E e e (ye) eT eJI eM eUT BeT
(yedi) (yiyorum) (yi yor) (hayu)
e e (yo) eK eT eJlKa (akc;am)
9 II H H (i) HC HJI HBa (sogtit) IIpa (ira)
10 ii 0 H KpaT- (klsa i, iy) ao eo OM llYn
Koe (ona) (es)
22 X x xa (ha) xa xo XOJIM (tepe) ox
23 U; n ,,3 (tse) ua no UbIU (sus!) 6au. (pat!)
25 ill w ma ( a) mo my WYM .nym
(gOrti1 til ) (du )
26 m: I.U wa ( a) IU,H IU,O WYKa 60pIU,
(sebze orbasl) (tuma baltgI) (bor r.; r.;orbasI)
28 bI hI hI (I) Thl (sen) MLJ (biz) B!,I (siz) 6hlJJ (idi)
31 10 10 10 (yu) lOT 10M IOpa(Yura) YIDT (rahat)
32 .H H H (ya) HK HMa (c;ukur) .HJIT3 (Yalta)
(*) Harflerin Rus9a adlan ve ses orneklerneleri kasette kaYlthdlr.
III. AII,tlrma (*)
D tincO ah tlfmada sert (kahn) ve yumu ak (ince) Onstizlerin orneklerini veriyoruz.
.
Unsuzler Sert Yumu ak
,l( .na .nOM ,l(OH - .LQ'ma JUI,lJ.SI )].eJIO .ne.n )].IOH3
(evet) (ev) (Don) (ruh, can) (amca) (i ) (dede) (kum tepesi)
JI JI3Mn3 JIOM JIYK JIhlKO JIBJUI JIeHTa JIeR .11106a
(lamba) (kliskti) (sogan) (Agar.; ka- (Lyalya) (kurdela) (keten) (Lyuba)
bugu ic;i)
H Ha HOC HY HblHlJe HBHSI HeT HHTKa HlOpa
(iizerinde) (burun) (peki !) ( imdi) (dadI) (haYlr) (ip) (Nyura)
p pac a p03a PYKa pbl6a pHca rpeK pH3a PIOPUK
(Irk) (gtil ) (el) (bahk) (papaz clib.) (Grek) (papaz cOb.) (Pyurik)
T . TaM TOT Thl TYT TeTH THXO TlOclJBK Te.T)O
( orada) (bu) (sen) (burada) (teyze, hala) (sessizce) ( ilte) (viicut)
+b TeHb 6blJIh .nBeph IJHTaTb
(yumu atma (golge) (masa!) (kapl) ( okurnak)
linceltrne CBa)J.boa CTaThSl ceMbSl i areti )
i areti) (dtigiin) (rnakale) (aile)
tv (*) Bu ah tJrrna kasette kayuhdlr.
--..I
Vurgu
Vurgu (aksan) bir dilin dogru konu ulmasl baktmtndan cn oncrnli un-
surlardan biridir. Dilinizi konu an ki inin yabancl oldugunu, her eyden
once yanh vurgulardan (ya da vllrgulanmasl gereken hecelerin vurgllianma-
Yt tndan) anlarslnlz. Rus<;a'da vurgular ozellikle 6nemlidir. Bu dilde sozcii-
gii yanlt!? vurguladtgtntzda s6ylediginizden hi<;bir ey anla llmayabilir.
Birden fazla heceli sozciiklerde (birka<; istisna dJ Jnda) tek bir hece
vurguludur. Bu vurgunlln gii<;lu bi\imde yapllmaSt gerekir ve vurgulanan
tinlti harf uzama egiliminde ir. Buna kar thk vurgusuz hecelerdeki iinliiler
zaYlflama egilimindedir. Bu, bazt dururnlarda bu harflerin seslerini degi ti-
fIr.
"0" iinliisti, sozcukteki konumuna gore en <;ok degi!?iklige ugrayandlr.
a) Vurgulu bir hecenin hemen oncesindeki vurgusuz bir hecedeki "0"
harfi, biraz daha ktsa olarak, "baba" s6zcUgiindeki "a" harfi gibi telaffuz
edilir.
KOBCp (hah), "kavyor"
OAHU (bir), "arlin"
OKHO (pencere, "akn6"
b) Butfin 6teki vurgusuz hecelerde bu ses biraz daha zaYlfttr ve - yak-
la tk olarak - "t) scsini andtrtr.<*)
xopomo (iyi, gtizel)
ropo,n; (kent)
"htra o "
"gond"
E ve JI iinli.ileri vurgulu bir hece oncesinde u sesini andlnrlar:
CTeHa (duvar), "stina"
TJlHYTb (<;ekmck), "tiyanliC'
TUrn otcki vurgusuz hecelerde daha da az belirgindirler.
(*) Tiirk e'ye uyarIadlgu111z "Russian For Today" a<ih kitapta. tngilizce "mention" sozcugunde-
ki hio" sesi; aym kitabm Franslzca uyarlamasmda (hLe Russe Vite et Bien") hheure" sozcugtin-
deki .'e" sesi bu sese ornek olarak verilmektedir. (Lu.n.)
28
Balle (sizin)
tUI,lJJI (amca, daYI)
"va (i )"
"dyiid(ya)"
E ve 3- iinliilerinin vurguluyken iki ayn ses dcgerleri vardlr: Scrt bir un-
siiz oncesinde c;ak ac;tk telaffuz ediJirJer.
3Ta (bu), ceJl (oturdu)
Buna kar lhk yumu ak bir linsliz oncesindc, daha kapalt bir sese sa-
hiptirler.
3TH (bu) CeJlH (oturdular)
Bu kitapta vurgular belirtihnekte ve vurgulu iinHi harf tizerinde C) i a-
retiyle gosterilo1cktedir.
<;::lntltlll ve lnl1tlslZ (Boguk) Unsiizler
Rus<;a'da iinsiiz (sessiz) hartler <;Inlhth ve C;lnlltlslz (boguk) olmak
uzere ikiyc aynlmaktadlf. BaZl <;tnIltlh tinsiizler bir sozcugtin sonuna ya da
<;lOtltISIZ bir tinstizden once bir hecenin sonuna geldiklerinde C;tnllttStZ olur-
tar (yani ses, C;lnl1hslz e degerinin aynls1 olur.):
(:lOlltlhlar: 6 B .lI. 3 JK r
(:lnllttSIZlar: n cJ> T C m K
Buna gore,.ny6 (me e) s6zcligli .llYn yazllml gibi okunur.
Ba ka ornekler:
,. (saghkh) / 3,lJ.OpOm
3,lJ.OpOB
Jle.ll. (buz) I Jle T
pa3 (kere) I pa c
.. (kirpi) / ..
e* em
,. (ka lk) / ,.
JI01KKa JlOillKa
por (boynuz) I pOK
Tam tersine, narmalde <;tnlltlStZ (boguk) Onsiizler ise 6, J]" 3, JK ya da
r hartlerinden once <;tnlltlh alurlar.
B6ylece, C,lJ.eJIaTb (yapmak), eJlaTb telaffuz edilir, vb.
Bu anlamda, en ok kullantlan edatlar bile bir sonraki sozcugOn par a-
29
slyml gibi gortiliirIer. Boylece,
K 3)1,a8010 (binaya dogru) r 3,naHHIO,
c .neBymKoii (gen k,z)a) } ,a;eBYWKOH
yal1lml gibi okunacaklardlr vb.
imla Kurallar.
Bazt inllfi kurallan akllda tutulursa dilbilgisinin ogrenilmesi ok daha
kolay la acakt1f.
a) JK ve UJ hartlerinin arkaslodan hit;bir zalTIan 3 ya da 1.1 harfJeri degiJ,
fakat daima e ya da H gelir. (iK ve m den sonra e harfi :3 gibi H harfi bl
gibi telaffuz edilir. Ornegin )KHTb (ya anlak) )KbITb WHTb (dikmek) WblTb
telaffuz edilir.)
b) r, K, x, *, 'I" m ve UJ. hartlerinden sanra hI harfinin yerini daima
Hahr.
e»)K., 1.(, m, Ill. harflerinden sanra jI ve 10 hartlerinin yerini a ve y ahr.
30
Has Alfabesi
(Bask) ve elyazisl harfleri)
Aa Aa er{u, 66 DO $J B B B 6 <1$/
. 13 -it
frrzFa n Jl. n alW.I, EeEe lf
ra AI e
Ee Ee lf m m )f(JIC .9/P.11'C" 3333eY"
t= ;I.;) 3;)
I'll" Hu CZla" n It /;1 t1 CZl H K R Ii It'
n If (G.tliTwoe) lia
n J1 J1 Jl e/f M 1\1 M.At _e/{Jt H H H H £N
j)JL alii 311
00 00 (JJb n n n n effn Pp Ppe9",
0 na p
CcCcCZfc T T Tm ¥m y y y y cfl/ )'
;tC T3 1
<I> «fJ 0!fi .if " Xx Xx %.1: UuHq.PI
;J+ x. 1(3
lJlj qll q: III ill HI III 911 m; Will mill 91/ HI
., ilia II(A
Do ho 1} bl hi hI bi 6t tit bbhb66
T.i;'AWIt,luaN W MiirkJlR 311..
3a3393 10 10 10 JO eV 10" HnRJleRA-
/
. (o60,6TlJoe) JO "
siRi;NCI DERS
sozliik
..TO
,
3TO
YJlHua
a
)10M
u
,
Mara3HH
BOT
ne?
bu,o
sokak
ve, fakat
ev
ve
diikkan
i te (yaklndaki
ey i in)
aOTo6yc
Jla
,
TaKCH
TYT
,
TeaTp
TaM
,.
KUDO
BOH
otobUs
evet
taksi
burada
tiyatro
orada
sinema
i te (uzaktaki
ey it;in)
TeKCT: nepBLIH YPOK
(Birinci ders)
Tekst
qTO 3TO? 3TO Y JlHu,a. A 3m? 3ro .nOM.
Bu nedir? Bu (bir) sokak(ur). Ya bu? Bu (bir) ev(dir).
qTO 3TO? 3TO Mara3HH. BOT )JOM H Mara3HH.
Bu ne(dir)? Bu (bir) dilkkan(dtr). i te (bir) ev ve (biT) diikkin.
3TO aBTo6yc? Aa, :iTO aBTo6yc, a 3TO TaKCR.
Bu (bir) otobils mil? Evct bu (bir) otobUs, bu ise (biT) taksi.
qTO TYT? Tyr TeaTp, a TaM KHRO.
Burada ne (var)? Burada (biT) tiyatro (vaT), orada ise (bir) sinema (var).
Bon KUDO H Mara3HH.
i te (orada, bir) sinema ve (bir) dtikkan.
, ,
A TaM '1TO? TaM )10M. 3ro )JOM? )].a, 3TO OM.
Ya orada ne (var)? Orada (bir) ev (var). Bu (bir) ev mi? Evet, bu (bir) ev.
BOH TaKCU, a BOT aBTo6yc.
i te (arada, biT) taksi ve i te (burada biT) otobiis.
33
A .klamalar
1. Rus a'da adlann ii cinsi vard1f: erkek (eri1). diJi (di il) ve notr. Bir iln-
suzie (sessizlc) biten adlar erkek (aBTo6yc, ,lJ,OM).. a harfiyle bitenler di i
(y JJHu.a) 0 ile bitenler n6trdiir (KHHO).
2. imdiki zaman kipinde "olmak" (-dtr) fiili gcnelJikJe kullanJImaz. Fakat
varmt gibi dti iiniiliir.
3TO TaKCn : Bu bir taksi(dir).
3. BOT ve Bon sozciikleri (Frans[zca' daki "volei" ve "voila" gibi) yaklndaki
ya da uzaktaki bir eyi gostenllck i [n kullamhr.
4. Rus a 'da soru cumleJeri genellikJe sozciiklerin SlraSI degi tirilmeksjzin
sadece sese soru tonJamasJ veriJerek yapJhr.
,
3TO ,lJ.OM. bu (bir) evdir.
3m .lI,OM? bu (bir) ev midir?
5. 'ITO sozcilgil mTO yazrlml gibi lelaffuz edilir.
AI.ftlrma
A. Her dersin giri indc veriten s6zHjk eyi kesinlikle ogren in. Vurgulara dik-
kat cdin ve sozcUklerin telaffuzunda vurguyu mutlaka ve ycrli yerinde kul1a-
ntn.
B. Giri le vcrilen sozlilk<;eden yararlanarak siz de kuc;iik ciimleler yapln. Or-
negin: BOT ......, ya da BOH ......; ya da: qTO 3TO? - 3TO .......
C. Kasetteki teksti dinleyerek yazmaya ah ln.
34
IlCiNCi DERS
Sozliik e
gOMHaTa
B
,. ,. ,.
O,nHH, OJl,H3, OJUfO
r.n e
CTOJI
KOBep
,
KapTHHa
,
KapTa
,.
OKHO
,
KHura
,.
KapaH.lJ,am
Tekst
TeKCT: BTopon YPOK
(iki nci ders)
oda
i inde
bir; yalnlz
nerede
masa
hall
tablo
hari ta
pencere
ki tap
kur un kalem
H... H...
T01Ke z!. .
,.
CTeHa
,.
ropo.lX
H3
,
peK3
pbI6a
,.
JlO,lJ,Ka
,.
KTO
phl6aK
hem _.. hem ...
da
duvar
kent
iisttinde
nehir
bahk
kaYlk sandal, tekne
kim
bahk 1
qTO :iTO?
Bu ne( dir)?
3TO KOMH3Ta.
Bu (bir) oda(dlr).
qTO B KOMHaTe?
Odada ne (var)?
B KOMH3Te O,lJ.HH CTOJl, o.nHn KOBep, O,lJ,H3 K3pTHua H oaDO 000.
Odada bir masa. bir hah, biT tablo ve biT pencere (var).
f.ne cyon?
Masa nerede( dir)?
CTOJI B KOMHaTe.
Masa odada(d'r).
35
A '1TO HS CTOJU ?
Peki (ya) masada ne (vaT)?
Ha CTOJle KHura H KapaH.luim.
Masada (bir) kitap ve (biT) kur un kalcm (var).
Ollila KHHra?
Bir kitap mt?
a, O,lJ,H3 KHura " O,lJ,HH KapaH.nam.
Evet bir kitap ve bir kur un kalem.
f.ae KapTHHa?
Tabla (resim) nerede?
KapTHua TO)l{e 8 KOMHaTe ua cTeHe.
Tabla da adada, duvarda(dtr).
Ha cTeHe H KapTHHa H KapTa.
Duvarda hem bir tablo, hem de bir harita (var).
fJIe KOMH3Ta?
Oda nerede(dir)?
KOMHaTa B ,lJ,OMe.
Oda evde( dir).
A f,lJ,e ,lJ,OM?
Peki (ya) ev nerede( dir}?
J],OM 8 ropOJIe, a ropOJI. ua peKe.
Ev kentte kenl de trmagtn ilzerinde(dir).
BOH peKa! qTO B peKe?
i le trmak! Irmakta (lrmagtn i<;inde) ne (var)?
B peKe pbl6a, a H3 peKe JlOlIKa.
Irrnagln i<;indc halIk, iisttinde ise sandal (var).
A KTO B JIO.llKe?
Peki (ya) sandalda kim (var)?
B J10,lJ,Ke pbl6aK.
Sandalda (bir) bahk l (var).
36
" Iklamalar
1. Rust;a da "bir" saYlst niteledigi adln c!osine v: t;ekim durumuna uyar. Or-
negin O,UHH CTOJI (bir masa er.) O)J.Ha KapTHHa (biT resim di .), O HO
OKRO (bir pencere, nt.).
2. Rus a bir curnlede sozctikler araslndaki ili!?kiler sozciigiin sonundaki (bi-
timindeki) degi ikliklerle belirlenir. Rus a ve Tiirk<;e bu baklmdan aralann-
da benzerlik olan dillerdir. Rus<;a' da sozcfikler araslndaki <;e itli ili!?kileri
gostcren altl durum vardar.
Yer belirttiklerinde B (i inde) ve H_ (ilzerindc, fisttinde) edatlanndan sonra
ge1 en adlann son harfinin yerini -e harfi altr. Aynl edatlardan sonTa gelen bu
adtn cinsi erkekse ve bir tinstizle bitiyorsa sonuna -e eklenir.
Ornekler:
,.
KOMHaT3
,
OKHO
CTOJI
( ev.)
(pencere)
(m asa)
,.
B KOMHaTe
;
B OKHe
,.
Ha CTOJle
( evde )
(pencerede)
(masada)
Bu ekim durumu hit;bir zaman edatslz kullantlmadlgl i in (-de ekim 4:wu-
rou) ya da "edatsal" dururn diye adlandlnhr. . "
AI.,tlrma
A. A!?agldaki ctinllclerin Rus a'lannl yazlntz:
I.Odada.
2. Masada.
3. Irmakta.
4. Balik Inllakta(dtr).
5. Halt nerede(dir)?
6. Hall odada(dlf).
7. Tablo ve harita duvarda(dar).
8. Baltk«;1 ve bahk sandalda(dIT).
Yazdlklannlzl, dogruluklannt denetledikten sonra ozel bir dikkatJe: y(lksek
sesle okuyun.
l.{ .
37
B. Bo
luklan gereken sozcuk ya da harflerle doldurarak a
agldaki ciimleleri
yazln:
1. ... CTeHe KapTHHa.
2. Ha CTOJI ... KHHra.
r ? '
3. .ne CTOJI. ... KOMHaTe.
4. f.ae .nOM? )J,OM 8 ...
, ? B ' 6 '
5. ... B JIO,lJ;Ke. JIO,lJ;Ke pLI 8K.
38
iJ iiNCii DERS
Sozliik e
BbI
.l1fJlaTb
,
JlOKynaTIt
,
ra3eTa
Barn et: Barna di .
Hame nt.
MY)K
Mbl
HeT
StZ
yapmak
saltn almak
gazete
SIZJn
koca
biz
haYlr
08 er. oua di . OUO lit.
OH", rg.
,
KorJJ;3
, .
1JHTaTb
YTPOM zf.
Be1JepOM if.
JJ;HeM zf
pa60TaTb
o
onlar
ne zaman
okumak
sahahleyin
ak am leyi n
gtindtiz(iin)
all mak
Tekst
TeKCT: TpeTHH YPOK
(O iincti ders)
qTO 3TO?
Bu ne(dir)?
31'0 Mara3"H.
Bu (bir) diikkan(dlr).
qTO RbI JJ;eJIaeTe B Mara3HHe?
DUkkanda ne yaplyorsunuz?
$I nOKynalO ra3eTY.
Gazete satIn ahyorum.
A "ITO BaID MY* JJ;eJlaeT B Mara3Hue? On To*e nOKynaeT ra3eTy?
Ya kocantz oe yaplyor diikkanda? a da gazete mi satin ahyor?
BeT, 08 nOKYnaeT KOUry. Mbl nOKynaeM KHUry H ra3eTY.
HaYIf, 0 kitap satin ahyor. Biz kitap ve gazete salin ahyoruz.
Kor.n;a Bbl IJHTaeTe ra3CTY?
Gazeteyi ne zaman okuyorsunuz (okursunuz)?
39
". ....
JI IIU11110 ra3eTY YTPOM.
Gazeteyi sabahleyin okuyorum (okurum).
Bam MY1K TO>Ke '!UTseT ra3eTY YTPOM?
Kocanlz da gazeteyi sabahleyin mi okuyor (okur)?
a, 08 'IHTaeT ra3eTY YTPOM, a KHiiry OeqepOM.
Evet, gazeteyi sabahleyin (sabahlan), kitabl ak amleyin (ak amlan) okur.
HeM OR pa60TaeT.
GUnduzleri c;ah lyor (c;ah 1T).
A .klamalar
). Fiillcrde (eylemlerde) Mastar ve imdiki Zaman.
a. Rus a fiillerde mastar, Ti.irk e'deki gibi son eklerle yaplhr. Rus dilinde
mastar yapan belli ba h (j sonek vardlr: -3Th (-jfTb), -eTh ve HTh. Bu
derste konumuz -aTh (-BTh) ile biten fiiller olacak. Onlan otekilerden aYlrt
etmek i in birinc; rekbn obegi fiilleri diye adlandtracagtz.
b. Fiillerin imdiki zaman kipinin ekiminde tekil ve ogul ki ilerin tiimil,
kendi ki i takJJannl ahrlar. 'IUT3TL (okumak) fiilinin imdiki zaman eki-
mini gorelim:
,
JI ""Ta lO
okuyorum (okurum, okumaktaYl )
okuyorsun (okursun, okumaktasln)
okuyor (okur, okumakta)
okuyoruz (okuruz, okumaktaYlz)
okuyorsunuz (okursunuz, okumaktaslntz)
okuyorlar (okurlar, okumaktalar)
,
Thl '1HTa.e..u!lt
, , ".
on, ooa, OUO IJHT8e:r
,
Mbi -IUTa eM
,
Dbl IJUTa eTe
.. ,
OHD '(HTam
c. imdiki zaman kipi, mastardaki sonek (-Tb) kaldlnlarak yerine uygun
ki i takJslnJn ekJenmesiyle yapJhr. Ornekte bu takllar altl t;iziJerek gosteril-
mi tir.
d. Rusc;a'da imdiki zaman kipinin tek bir bi imi varken, Tilrk e'de bun-
lar, ornekte gosterildigi gibi, birden fazladlr.
2. Adlann (-i) c;ekim durumu.
Nesnesi (-i) ekim durumunda cumleler gordiik (bkz. O ilncu ders, okuma
teksti). (JI nOKynslO ra3e-ry vb.)
40
Erk ek ve notr adlan." (- ) ekim dUf.umlan ile yahn durumlan aynldlr. Di i
adlarda ise -3 sonekl yen"1 -y sonektne blraklf.
er.
di .
nt.
yl. d.
( - i) d.
CTOJI
CTOJI
,
KHIlra
,
KUBry
..
OKHO
"
OKHO
, YabanCl k6kenli bazi s6zcilkler ekimde degi mez. Bir Brnek olarak,
- . ,
KHHO ootr bir sozcUkttir; fakat (-de) ekim durumu ve oteki ekim durumla-
nnda degi iklige ugramaz.
B KUDO (-de) d.
sinemada
AI.,tlrma
A. A agldaki fiilleri, ornek cumlelerdeki uygun yerlerinde uygun bi imleriy-
Ie kullanlnlz:
,lJ,CJlaTb, 'IUTaTb, nOKynaTb, pa6oT3Tb.
I. H ... ra3cTY YTPOM B 3BTo6yce.
2. OH hll ra3cTY BClfepoM.
3. ,1J,KeM oHn ... R ropoJIe.
4. f,ll,e Rbi .... ?
5. OKn .... Kuury B Mara3HHe.
6. OHa TO)Ke ... KHHry B Mara3HHe.
7. qTO ... Bam MYIK?
8. qTO Tbl ... BelJepoM?
9. fAe Dbl ... pLl6y?
B. Parantez i indeki sozcilkleri uygun ekim durumlanna getiriniz.
I. KOfJJ.3 08 '1HTaeT (Kunra)?
2. MY1K -IHTaeT (ra3eTa) YTPOM.
3. )J.HeM OHa pa60TaeT B (Mara3HH), a &e'lepOM B (OUo).
4. qTO Dbl .neJlaeTe? Bbl nOKynaeTe (pw6a)?
5. OK nOKynaeT (KapaH.1uim).
41
C. A agldaki cumleleri Rus a'ya evirerek yazln:
1. Kentte bir dtikkanda ah lyorum.
2. Tiyatroda ml ah lyorsunuz'?
3. Kocanlz bir sandal ml satIn ahyor?
4. Evet, 0 bir sandal satin ahyor.
5. Onlar otobtistc okuyorlar (okurlar).
6. Ak amlan ml gazete okursunuz?
7. Ben sabahlan da ak an11afl da gazete okurum (okuyorum).
8. OnIar ehirde nc yaplyorlar? Bir tabJo satIn ahyorlar.
9. Bir halt satIn ahyoruln.
42
.. ..
pORDUNCU DERS
Sizliik e
,
pa3fOBOP
,
J{OHTOpa
CTyJl
MalUHHKa hlk.
,
6YMara
TeJle(j>OH
,
CJlOBapb er.
,
ceKpeTapma
CMCTb II (bkz. 7. ders, 2. not)
.KYPUTb II (KYP.o, KYPHuib)
,
nanupoca
3BOHHTb II (380810, 3BOHHWb)
,
aJIJlO
roBOpHTb II (roBOPro, roBOPUW.b)
KaTH
,
HaqaJlbHHK
JI
.nYMaTL I (JJYMalO, .nYMaewb)
o (06) + ed.
pa60Ta
JleHTslUKa
ClUe if.
..
TeTJI
cMoTpeTb II (CMOTpro, CMOTpHWb) .
B + (-i) d., Ha + (-i) d.
CJlywaTb I (cJlymalO, CJlymaemb)
kar 1I1kh konu ma
bUro, daire
sandal ye
daktilo
kfi 0- I t
l::'
telefon
sozl ilk
bayan sekreter
oturmak
sigara i mek
Rus sigarasJ
telefon ctInek
a]o
konu mak
Katya
arnir, ef, Inildilr
ben
du iinlnek
hakkl nda
i , <;ah n1a
tembcl (kadln, klz)
haJa, hcnuz, daha
teyze, hala
bakmak
dinlemek
43
TeKCT: 'IeTBepTblH YPOK
(Dordiincii ders)
Tekst
Pa3fOBOp B KOHTOpe (B ilroda sohbet)
(KOHTopa. B KOHTOpe CTOJI H CTYJI. lla CTO.TJe MawHHKa,
(Buro. Buroda bir masa vc bir sandalye. Masada yazl makinesi,
6YMara" KapaH,aam, CJlOOapb " TeJle(j>oH. CeKpeTapma CII,anT
kagll. kur un kalen), sozliik ve lelefon. Bayan sckreler sandalyede
H3 CTYJle " KYPJlT nanupocy.)
oluruyor ve sigara i iy()r.)
KaTSI. AA.TlO! KTO rOBopHT?
Ala! Kim konu uyor? (Kinlinlc gorii iiyorum?)
liRa" Uo. ArIJ10! 3TO 8b1, J{aTJI? r OBOpHT Ha uiJlLHHK.
Alo! Katya siz misiniz? ef konu uyor (Bcn ef).
. KaTH. A, 3TO Bbl.
Ha, sizsiniz.
MBa" HB. a, st. A ":TO Rbi ,lU JlaeTe, KaTH?
Evet, beninl. Katya. ne yaplyorsunuz?
KaTJI. jI KYPW nanltpocy II ,ayMaIO 0 pa60Te.
Sigara i iyor. ah inaYI dti iiniiy()rUnl.
lIuaJ\ HB. BOT JleHTHHKa! OHa JIYl\taeT 0 paoo'.-ei i lo ew.e 8
, ?
KOHTope.
TCI11belc bak! <;ah maYI dU i.H1tiyormu ! Bliroda ba ka kim var?
KaTH. Barna TeTSI.
Teyzeniz.
IIBa" "B. TeTH? I}TO OHa ,lJ.eJlaeT TaM?
Teyzem mi? Ne yaplyor orada?
KaT9. Qua CH!UfT B KOHTope, CMOTpJlT B OKHO H CJJymaeT Ham
,
pa3fOBOp.
Bliroda oturuyor, pencereden baklyor ve konU maInlZI dinliyor.
44
A lklamalar
1. Adlann yahn durumda bir iinsuzle (er.) (-a) harfiyle (di i ".) ve (-0) harfiy-
Ie (nt.) bitebilecegini gordiik. Yumu atma i aretj (-b) (er.), (-Jl) harfi (dij.)
ve (-e) harfiyle (I1t.) de bitebilirler.
YalJ,n Durum
serf (kaltn) yunlujak (ince)
,; kcnt ..
er. iinsuz ropo,n -b CJIOBapL sozliik
, duvar ..
di . -3 CTeHa -JI TeTH tcyze
, ,
nt. -0 OKHO pencere -e Mope deniz
Diger c;ekim durumlannda yumu ak hartlerle biten adlar yumu ak sonekJer
alacak, fakat sert sonlu adJann ekim modellerini izleyeceklerdir. (Bkz. 00-
soz, "seslerin tanlmiannlaSI")
Yumu ak bir harfle biten adlann Yahn (-i) ve (-De) c;ekin1 Durumlan:
fekinl d. er. di '. nt.
vi. d. ,; .. ,
CJlOOapb TeT1I Mope
"'
(-i) d. , .. ,
CJlOBapb TeTIO Mope..
(-de) d. , eo ,
o C.TJOBape o TeTe o Mope
2. Fiillerde imdiki zaman (de vain)
a) Mastarda -3Tb ve -BTb ile biten fiiIJerin <;ogu ikinci fekbn iibeg;'ne girer.
b) CMoTpeTb (bakmak) ve rOBopHTL (konu mak) fiilIerinin jmdiki za-
man kipinde c;ekimleri:
JI CMOTp ro (bakanm, bakl- r080p .o (konu urum) vb.)
Tbl cMoTp Hmb yorum, bakmaktaYlm) rOBop HmL
,. ". , ,
Oft, 08a, 080 CMOT pHT roBOp HT
, ,
Mbl CMOT pHM rOBop HM
, ,
Dbl CMOTp HTe rODop UTe
, , ,
OftB CMOT pJlT rOBO pJlT
c) Fillerde imdiki zam n kipinin, mastar ckleri -eTL ya da -HTh kala).,.
hp ye-rlerine yukandaki orockte a111 izilerek gosterilen ki ilik sonekleri ek-"
lenerek yaplldlglna dikkat edin.
4S
d) Eger Inastar ekinin iizerinde vurgu var ise imdiki zaman kipi <;ekinlin-
de bu vurgu daima birinci tekil ki inin ki ilik eki uzerine dG er. Oteki ki i-
lerde vurgu ya rOBopHTb fiilindeki gibi soneklerin iizerine dil er, ya da
cMoTpeTb fiilindeki gibi geriye ekilir.
e) Bundan sonraki sozlGk elerde yer alacak fiiller mastar durumunda ve
<;ekin1 obegini bclirten Romen rakamlanyla (I, II) g6sterilcccktir. Birinci ve
ikinci tekil ki ilerin imdiki zaman kipi ekimleri de, kipin ttinlunde vurgu-
Ian gostermek baktmlndan belirtilecektir. Kural dl l durumlara aynca i aret
edileccktir.
3. Daima (-de) ekim durumunca izlenen 0 edatl, "hakklnda", "ili kinH de-
n1cktir.
,
o KHHre-
kitap hakklnda
BiT UnHiden once 0 edal! geneJ]jk1c 06, olarak yazJhr.
06 oKHe pencere hakkl nda
4. qTO (nc) zamiri de \eki]ir. (-i) dUrU1l1U ile yahn durU111U aynldlr. (Orne-
gin: "TO 3TO; "TO Rbi nOKynaere.) (-Dc) durumunda ise tteM olur.
o '1eM Bbl rOBopHTe? ne hakklnda konu uyorsunuz'?
5. CMOTpeTb fiili "bakn1ak" anlamlnda kullanlldlglnda Ha edatlnca ve (-i)
durun1unca izlenir. A agldaki deyill1leri not ediniz:
, ,
cMoTpeTb TeJleOH30p
, ,
cMoTpeTb B CJlOBapb
, ,
cMoTpeTb B OKHO
televizyon iz1emek (-i) d.
s6zliige bakn1ak (-i) d.
pencereden bakmak (-i) d.
AI.,tlrma
A. A ag1daki sorulan ders Inetnine gore Rus a yanltlaYInJz:
1. qTO B KOHTope?
2. KTO B KOHTope?
q '?
3. TO Ha CTOJle.
4. f)J.e CU.LU1T ceKpeTapwa?
5. qTO oua )J,eJIaeT?
6. 0 '1eM KaTH ,nYMaeT?
7. q TO .n;eJlaeT TeTSI B KOHTOpe?
B. Rus a ya evirin:
] . Yazi makinesi masadadlr.
2. Kim tcIefon ediyor? Teyzeniz.
3. Konu maYI dinl1yor musunuz?
4. GUndtiztin ne yaparslnlz?
5. Odada ba ka kim var?
6. Bayan sckreter var. Sigara ic;iyor ve gazete okuyor.
C. Parantez ic;indeki fiilleri ve adlan uygun duruma getirin:
I. KaTB (cH,lI,eTb) H3 (CTYJI) B (KoHTopa).
2. Ha'lanbnUK (KYPUTb) (nanHpoca) U (roBopHTb) 0
(ceKpeTapma) .
3.0 (liTO) oua (.nYMaTb)?
4. MbI (.lJ.YMaTb) 0 (Mope).
5. OHM (cH.aeTb) B (KoHTopa) H (cJlywaTb) pa3roBop.
6. On (cMoTpeTb) Ha (Tih'SI) H (CJIywaTb) (CeKpeTapma).
7. KOf.ll.a " (IJUTaTb) nO-PyccKU, B (CMOTpeTb) B (CJlOBapb).
8. 3TO TbI (3BOH"Tb)?
47
BE,INCI DERS
Sozliik e
O'IKH (sadece fg.)
,
YTPO
..
nUCbMO
.. ,
OTKpblBaTb I (OTKpbIBalO,
,
OTKpblBaeUlb)
gozliik
sabah
mektup
a mak
.D.Bepb di .
3.D.paBCTBYHTe 1
Y>Ke if.
,
MOJlo,nen
3HaTb I (38810, 3Haemb)
BCer,lJ,8 zf.
,
KapMaH
ax!
KOHelJHO 2
...... ,. .. ,
MOD, MOJl, Moe; MOB
".
30HTHK
,
wJUlna
kapl
merhaba, giinaydlo
artlk
cesur ya da aklJh kimse i\in cins aynmJ
gozetilrneksizin kullantlan vgli sozii
bilmek
daima
ccp
ah!
ku kusuz, elbette, tabii
benim
emslye
!japka
TeKCT: niiTblH YPOK
(Be inci ders)
Tekst
f,r{e O'iKH (G6zllik nerede?)
,. , ; ,.. *
(YTpO. KaT" CIflUIT B KOHTope. Ha CTOJle ra3eTbI, Kapaa.u.mH,
(Sabah Katya biiroda otunl1aktadlf. Masada gazeteler, kur un kalemler
I tlk 8 telaffuzda atlamr.
2 KOHeCfHO sozcug-Ondeki II harfi genelliklc w gibi telaffuz edilir.
48 :
KHHm H "HCLMa. Ha CTeHe K3PTbl. KaTH OTKpblRaeT H 'III11ieT
kitaplar ve mektuplar. Duvarda haritalar. Katya mektuplannl
"HCLMa. IIBaH IIBaHOBHIJ J OTKpLIBaeT ,lJ,Bepb:)
a makta ve okumaktadu. ivan ivanovi9 kaplYI a ar:)
HBaR HB. 3)J.paBCTBYUTe, KaTH!
Merhaba, Katya!
KaTH. 3J1paBCTBYHTe, IIBaB HB3HOBH'I!
Merhaba, i van ivanaovi !
RBaH HD. Bbl y*e TYT, KaTJI, H pa60TaeTe?
Demek buradaSlnlZ ve r;ah lyorsunuz, Katya?
KiTH. .IJ.a, H '1HTalO nHcLMa.
Evet mektuplan okuyorum.
IIBaH HB. MOJlotJ;eu.! A, f.n;e MOM OIfKH? KaT9, Dbl 3Hae.Te, r,lJ,e oUD?
Bravo (aferin!) Goz)ugum nerede? Katya, gozliigiimiin nerede
oldugunu biliyor musunuz?
KaTJI.. JI JJYMalO, '1TO 2 3H31O, liRa" HBaHOBH1J. OHM Bcer.na B
.. I'
BameM KapMaHe.
Bildigimi sanlyorum. Her zamanki gibi cebinizde.
RBaB HB. Ax ,na, KOHeIJHO ORB R MoeM KapM3He! BOT MOB ra3eThl,
MOM 30HTHK ... a lIl.1uina? r e MOR uIJutna?
Ah, evet, tabii, cebimde{ler)! i te gazetelerim, emsiyem... Fa-
kat (ya) apkam? apkam nerede?
KaTH.. lIUaH HBaHORnIJ, Dbl, KaK Bcer)),a, CH,lJlITe ua Ramen
mruine!
ivan ivanovi , her zamanki gibi apkanlzln iizerinde oturmak-
taslnJz!
I Rustya'da ah tlagelrni hitap ekli. Bkz. 37. Ders, A lklarna1ar, 3. not.
2 "TO sozcugii bir ciimlecigin onOne geldiginde genellikle "ki" anlammdadlr. Ozne bu sozciik
tarafmdan adeta tekrar edi1dig i in zamir kimi kez kullam1maz. Burada JI atlanml tlr.
49
A lklamalar
1. Miilkiyet (sahiplik, iyelik) Zamirleri Bam, Ham, MOD, TBOU
a) Yapdl J '
B3W (sizin) zamiri, kendisini izleyen, baglantlh oldugu adln cinsine, saYI-
Slna ve ( ekim) durumuna gore degi iklige ugrar.
er.
di .
Ilt.
Barn CTOJI
masanlz
, ,
Bawa 1KeHa
kan n IZ
, ,
Dame nHCbMO
rnektubunuz
Erkek ve natr zamirlerin (-i) ekim durumlan yahn durumlannm aymdlr. Fa-
kat di i cinste a soneki degi erek y olur.
Ornek:
er.
di .
111.
8aw CTOJI
, ..
Barny }KeHY
, ..
Bame nHCLMO
(-de) durumu ise oyledir:
(0) nameM CTOJIe
diJ.
(0) Bameii JKeHe
nt.
er.
(0) BaweM BOCLMe
Ham (bizim) ve BalD (sizin) zamirlerinin sonekleri aynldtr.
MoM. (benim) vc TBOU (senin) zamirleri de yine Daw gibi ekilir, fakat tii-
miiyle yun1u ak sonekler ahrlar.
er. di . llt.
yl. d. Moil THOU , , .. ..
MOst TBOB MOe TROe
(-i) d. .. .. , , .. TBoe
MOM TBOU 1\tJI() TROW Moe
(-de) d. (0) MoeM " (0.) MOen '.. (0) MoeM TBoeM
TBoeM TBoen
<;ogulda her ii<; cinsin sadece tek bir bi<;imi vardlr. C;ogulun yahn ve (-i) du-
rumlan 6yledir:
yl. d.
( - i) d.
,
R3wn
,
8awn
,
Hamn
,
HaWD
,
Mo.n
,
Mon
,
TBOD
,
TROD
50
b) KullanJh l
Miilkiyet zamirleri hpkl slfatlar gibi adlann ontinde durabilirler:
3TO Moil CTY JI
, , ,
DbI I'OBOpHTe 0 HaweM JJ;OMe
bu benim sandalyem(dir)
bizim evden soz ediyorsunuz
Ya da yahn durumdaki adl izleyebilirler:
.. ,
KHHra MOB
,lI,OM HaUl
, ,
OKHO Dawe
kitap benim(dir)
ev bizim( dir)
pencere sizin( dir)
2. Adlann <;ogulda yahn ve (-i) durumlan
a) UnsUz)e biten pek ok erkek ada yahn ogulda -bl eklenir: (CTOJl,
masa; CTOJIbl, masalar). Eger sondaki unsiiz r, K, x, 1K, 'I, W ya da in ise,
ogul yapan harf -H olacaktlT. (6aHK, banka; 6aHKH, bank alar; TOBapHIn, ar-
kada ; TOBapHInH, arkada lar).
-b (yumu atma i areti) ile biten erkek adlann c;ogul durumunda son harf-
leri H olur. (CJlODapb, sozliik; CJIOBapH, sozHlkler).
b) -a i1e biten dj i adlann son hartleri yerini bl iinIilsiine b,raklr. (cTeHa,
duvar; cTeHbl, duvarlar). Fakat sozctigun k6kil r, K, x, JK, 'I, W ya da m. ile
bitiyorsa, son harf -H alur. (KHHra, kitap; KunfH, kitaplar.)
-JI ile biten di i adlarda, bu harf yerini -H harfine blraklT. (KYXHH, mutfak;
KYXHH, mutfaklar.)
c) Notr adlarda bir kac; istisna dl lnda sondaki -0 yerini -a harfine, -e ya
da -e, -H harfine blraklr. COKBO, pencere; OKHa, pencereler; Mope, deniz;
MOp», denizler.)
d) Yukandaki adlann (-i) dururnlan yahn durumlanntn aynlsldlr.
er.
di .
nt.
g. yl. d.
fg. (-i) d.
CTOJlLI, 6aHKH, CJlOBapU
CTOJIbl, 6aHKH, CJlOBapn
" ,
CTeHId, KYXHH
, ,
cTeHbl, KYXHH
, ,
oKRa, MOpS
.. ,
OKHa, MOpB
3. Di i adlar da erkek adlar gibi -b ile bitebilirIer (Ornegin: MaTh, )l;01Jb,
TeTpa.n.b, vb.) Boyle adlan, yanllglya dij memek i in cinsleriyle ogrenmek
en iyisidir. Cins, sozliik eIerde belirtilmi tjr. C -i) durunlunun yahn durumla
aynl oldugunu ve (-de) durumunda bu sozciiklerin son harflerinin -0 oldugu-
nu not edin. t;ekimleri oyledir:
tk.
rg.
yl. d.
( -i) d.
(-de) d.
nO'lL
HOtlL
(0) HO'IO
,
80'10
,
80'10
AI.ftlrlfta
A. Gerekli yerlerde adlan, miHkiyet zamirlerini ve fiiJleri ogul duruma geti,
rerek a agldaki ciimJeleri yazJnlz:
I . Ou Bcer)ui OTKpblBaeT .nBepb H OKHO.
2. Oua '1HTaeT Moe "HChMO.
3. fAe MOB wniina?
4. Barna ceKpeTapma cBrulT H p36oTaeT.'
5. TROD TeJle4JoH 3BOHHT.
6. OBO Bcer.lUI CJJymaJOT Ham pa3rOBOp.
7. 11 CMOTp.o H8 JlO,lJ,KY.
B. A agldaki sorulan Rusc;a yanltlaYln:
1. qTO Ha CTOJle H Ha cTeHe?
2. qTO Jl,eJlaeT KaTH?
3. KTO OTKpblBaeT JlBepb?
4. qTO OR rOBopHT?
5. qTO 3H3eT KaTSI?
6. Ha ..eM DBa" M08HOBH'I CR.ZUiT?
C. Rus a ya evirin:
1. Bahk<;1 teknelere baklyor.
2. Mektuplan daima a ar nuslnlz?
3. Saolyorum ki benim apkamln tizerinde oturuyorsunuz.
4. apkanlzdan nll soz ediyorsunuz?
5. 0 (erkek) benim resmime baklyor.
6. Kitaplanmlzl a anz ve okuruz.
52
ALTINCI DERS
Sozliik e
BH)J,eTb I I (BH1K)', BH,lJ,HWL)
(bkz. 7. ders 2. aC;lklama)
,
npocTHTe
,
K8JKeTCJI
n03.l1.HO zj:
O'leHb f
BlJepa ?j:
R'Iepa BeIJepOM f.
6blTb
«I1UJlbM
l.t\HrJlHJI
JKH3Hb d;s.
KOl\lMeHTap"H
(bkz. 20. ders, ad <;ekilnleri)
nO-aHrJlHUCKII
..
Bce
nOHHMaTb I (noHHM81O, nOHHMaewb)
K3K
HHTepecHo f.
l .JlbKO zl
UeMHOJKKO zl
J10TOM r
I'
pecTop8H
06e.lJ.aTb I (o6eaalO, ooeaaewb)
,
XOPOIUO
nHTh (OblO, ObeWb)
(bkz. 8. ders. 1. a Jklama)
,
BHno
,
MV 3blK3
..
gormek
ozur dilerim, affedersiniz
oyle goriintiyor
ge tir ge
r;ok
dun
dun gece (dun ak am ustii)
olmak
film
ingiltere
'-
y a am
yorunl (a lklama)
ingilil:ce
her ey
an larnak
nastl gibi
ilginc;
yalnlz, sadece
bin\z_ aZlclk
sonra
rcstoran
Qole Y eo1e o i Y mek
o ;::
iyi, gilzel, ho .
ic;mek
arap
nluzik
53
TeKCT: mecToii YPOK
(Altlncl defs)
Tekst
YTpo B KOHTope
Sabahleyin bilroda (Bilroda sabah)
(KaTH OTKphlBaeT ,lJ;Beph H BH,lJ;UT, '1TO HBaR MaanOBH"
Y1Ke B KOHTope.)
(Katya kaplYI a<;ar ve ivan ivanovi<;'in zaten bilroda oJdugunu
goriir. )
KaTJI. 3.upaBCTBYUTe, HoaB HBaHOBHq" npOCTHTe, K3JKeTCS
,
003,[(80...
Merhaba (gtinaydJn, selam) ivan ivanovic;. Afedersiniz, gaJiba
gee; kaldlm.
HBaR HB. ,L(a, KaTSI, O-IeHb n03,[(HO. qTO Rbi ,lJ,eJlaJiH B'Iepa
Be'lepOM?
Evet Katya <;ok ge . Olin ak am (gece) ne yaptlnlz?
KaT». H 6bIJni B KUHO.
Sinemadaydlm (sinemaya gittim).
DBaH HB. A qTO Dbl BH,neJlH?
Ve (peki) ne gordunuz?
KaT,.. H BH,lJ,eJla cl>UJlbM 06 AHrJlHH H 0 )KH3HH B JIoHJl.OHe. KOM-
MeHTapHii 6blJl nO-aHfJlHHCKH, H H nO'ITH BCe nOHUMaJla.
ingiltere hakktnda ve Londra' daki ya am tistilne bir film gor-
dum. A<;lklama ingilizceydi ve hemen hemen her eyi anhyor-
dum (anladlm).
IIRaH DB. KaK HHTepecHo! .H He 3HaJI, '1TO Bbl rOBopHTe 00-
aHfJIHHCKH.
Ne ilgin<;! ingilizce konu tugunuzu bilmiyordum.
KaT,.. 0, TOJIbKO HeMHO:iKKo.
Oh, sadece biraz.
MBaB HB. A 'ITO RbI eJIaJIH nOTOM?
Ya sonra ne yaptlnlz?
54
KaTH.
llOTOM Mbl 6blJlH B peCTOpaRe. Mbl 06e.n;aJlH, DUJIH BHUO
, ..
H CJlymaJlH MY3bIKY. ,
Sanra restorana gittik, yemek yedik, arap ic;tik ve muzik dinle-
dik.
HBaR HB. A-a... KTO 3TO "Mbl"?
A } K . b " b ' "?
-a1... 1m u IZ.
KaTH.
"Mbl"... 3TO Barn TOBapHUl IIeTpoB H ft.
"Biz"... Arkada lnlz Petrov ve ben.
A lklamalar
1. FiiHerin Ge<;mi Zaman Kipi.
Mastarlan -aTh (-BTb), -eTb ya da -HTh ile biten fiillerin ge<;mi zama-
nl, erkekte son iki harf -Tb yerine -Jl, di ide -Jla, notrlerde -JlO ve turn relns-
lerin ogu1Jaflnda -JIB getirilerek yaplhr.
,
Mbl, RbI, OUIt "IHTaJIH
rOBOpHJI (-a)
rOBOpUJI ( -a)
,
rOBOpUJI
,
rOBOpUJla
,
rOROpUJlO
,
rOBOpUJIH
,
CMOTpeJl (-a)
,
CMOTpeJl (-a)
,
CMOTpeJl
,
CMOTpeJla
..
cMlbTpeJlO
..
CMOTpeJlH
H IfUTaJI (-a)
Tbl "HTan (- a)
,
OH 'IHTan
, ,
oua '1UT3JI3
, ,
OUO IfUT3J10
Buradan, fiillerin ge<;mi zamanda ki iye gore degil, fakat cinse ve s.aYlya
gore degi iklige ugradlgl gorulrnektedir.
,
OH tJUTaJl
u anlamlara gelir:
okuyordu
okurdu
okumaktaydl
Turn bunlar fiildeki eylemin tamam]anmaml , silrekli, yinelenen ya da ah l-
lagelmi oldugunu belirtir.
Okuma eyleminin tamamlandlgl (binigi) kastedilrniyorsa, 08 '1I1TaJl uoku-
du" olarak da c;evrilir.
Bunlar, derste verilen orneklerle daha aydlnlanacaktu.
55
Rus a'da fiiller, eylemin yinelenmesi, ah llagelmi olmasl, siirekli olmasl,
tamamlanmanll olmasl ya da tamamlanml olmaSlna gore iki kategoriye
aynhr. Birinci kategoridekiler "Tamamlanmaml (bitmemi!j) Eylem Gos...
teren Fiiller", ikinci kategoridekiler "TamamlanmJ (bitmi ) Eylem Gas...
teren Fiiller" diye adlandlnhr. (Bkz- 28. ders, A lklamalar). imdilik, birin-
ci kategorideki fiiHerle ilgiliyiz.
2. "Olmak" Fiilinin Ge mi Zamanl:
a) "Olmak" fiilinin mastan, 6bITb sozcugiidiir. Ge mi zamanda <;ekimi,
kurala uygundur. Fakat ozne di i ise vurgu fiilin sonundadlr.
JI 6bIJI (-a) oua 6blJIa
Tbi 6LIJI (-8) OHO 6hIJIO
OH 6blJI Mbl, BbI, OHR 6bIJIH
b) Kullanlh l
Bu fiil ge<;mi zamanda daima kullanlhr.
KHHf'a 6wJls H8 CTOJIe
kitap masadaydl
Bu fiil ge mi zamanda "gitti''', "ziyaret cui" anlamlanna da gelmekte...
dir.
oua 6bIJui B TesTpe
Mbl 6blJlH B Aur JIMB (-de) d.
tiyatroya gitti (tiyatrodaydl)
ingiltere'yi ziyaret ettik (ingiltere'de
idik)
3. -liB ile Biten Di i Adlar
Di i adlann yahn durumda bir ba ka soneki -KB'dlr. Bu ekle biten di i
adlann tekildeki (-de) durumu, -JI ile biten di i adlannkinden farkhdlr.
yl. d.
(-i) d.
(-de) d.
,
AHrJlHSI
r
AHr JIOIO
r
06 AHf'JlHH
4. Olumsuz (fiil)
Bir fiili olumsuz yapmanln olagan yolu, online -He ekinin konulmaSldlr.
08 He roBOpUT konu Jnuyor, konu maz
56
Olmak fii1i imdiki zamanda geneHikle kullanJlmaz ve boylece de imdiki
zamanda olumsuzIuk ifade eden cumlelerde -He eki tek ba lna kahr.
, ,
3TO He BO,lla bu su degil
JI He pbl6aK ben bahk 1 degilim
AI.,tlrma
A. Rus<;a'ya <;evirin.
1. Te1efonunuz almadl.
2. Pencereden bakmlyorlardl.
3. Diln sinemaya gitmediniz mi?
4. 0 (di i) dun ak am ne yaptl?
5. Dun ak am restoranda ak am yemegi yemedik.
6. ingilizce konu tugumu biImiyordu. (o-di i)
B. Turn fiilIeri ge<;mi!} zamanda kullanarak a agtdaki ciimteleri yeniden ya
zlnlz:
]. KaTH OTKpblBaeT )J.Bepb. _
2. Ha CTOJU ra3eTLl, KapaH,ll,aWH, KHHrH H BRCbMa.
3. On Y)f{e TYT H pa60TaeT.
4. f.ll.e BaWn O-lKU?
5. Oua .nYMaeT, '1TO 3HaeT r e WJlRna.
6. OUH He roBopiiT 0 pa6oTe.
7. » BCe nOHHM31O, Kor.n3 Bbl rOBOpHTe nO-aHfJlHiicKH.
8. Mbi AYMaeM 0 1KH3HH B AnrJlHH.
9. neTpoB H KiTH B pecropaHe.
57
YEDiNCi DERS
SDzliik e
npUfJlamCUUe (bkz. 7. ders, 4. aC;lkJama)
netJaTaTb I (ne1uiTalO, ne 1 uITaewb)
, ,
ne'laTaTb H3 MallJUHKe
pjf)J,OM zj.
6blCTpO :if.
MeMeHHo if
nOToMY qTO bag.
BY unl.
CeHIJaC zf
1(.
TepneHHe (bkz. 7. ders, 4. a 1k}ama)
,
CJIOBO er.
nYTaTb I (nYT31O, nYTaeulb)
rOTOR I er., rOTOBa di ., rOTORO nt.
....
rOTOBbl rg.
cnacH60
CerO,ll.HB 2
npBMO if.
,
Becua
HeJlL3H (+ mastar)
U,LI,eMTe (emir; bkz. 43. ders 1. a«;lklama)
ryJUITb I (ryJlBIO, ryJUleUlb)
npUfJl3maTb I (npUfJlamalO, npu-
r JI3l1Uiemb)
davet, <;agn
basmak
daktiloda yazmak
yanlnda, yanl ba lnda
hlZh, c;abuk
OJ
agtr, ya va
c;iinkti
pekaHl, haydi, eh, him, vb.
imdi, hemen
sabJr
sozciik
kafl ttnnak a lftmak, a lf-
mak
haZlf
te ekkiir
bugtin
dogruca, dosdogru
ilkbahar
olanakslz, olamaz, olmaz
gidelim.. .
gezmek, gezinrnek, dola mak
davet etmek
I Bu. sJfat kJsa bi jmjdir (Bkz. i 5. Ders. 2. ve 3. a lk}amalar) ve sadece yahn durumda. cins ba-
klmmdan (tekilde) ve saY1ca uyu tugu ad ya da zamirden sonra kullamhr.
2 CerO.IlHJI sozciiglindeki r harfinin genellikle B gibi telaffuz edildigine dikkat edin.
58
TeKCT: Ce,nbMOU YPOK
(Yedinci ders)
Tekst
IIpHcJlameHHC 8 peCTopaH
Restorana davet
(KOHTopa. KaTSI ne'ulTaeT Ha MamHHKe. Pii,n;OM CH.nHT
A'IeKCeH HHKOJuieBHIJ neTpOB U CMOTpUT B CJIOBapb.)
(Bliro. Katya daktiloda yazlyor. Yantnda Aleksey Nikolayevi
Petrov oturuyor ve sozliige baklyor.)
A.n.eKC. HHK. Rbi OIJeHb 6blCTpO neqaTaeTe, KaTH.
<;ok hlZh yazlyorsunuz Katya.
KaTH. HeT, OqeHb Me.aJleHHO, nOToMY 'ITO H nelJaTaro 00-
aHfJlHUcKH. By, KaK 3TO CJlOBO nO-aHfJIuiicKH,
MeKCen HHKOJIaeBHIJ?
HaYlr ok yava > c;iinkti ingilizce yazlyorum. Hlm Aleksey
Nikolayevi , nedir u sozun ingiHzcesi?
AAeKC. HHK. CeiiIJac,ceil'ulc, on TepneHHe on B aTOM CJlOBape He
BH}I{Y. Bbl Y:iKe CMOTpeJlH B TOM CJIOBape?
Bir dakika, bir dakika... sablr ... Bu sozHikte goremiyorum.
u sozltige baktlnlz mlydJ?
KaT.R. .II,a 1 Rbi He TaM 2 CMOTpUTe! B()T jTO CJlOBO. " TH" no-
aHrJlHHCKH "these". jJ .3TO 3HaJla, a Dbl TOJILKO Bee
nYTaeTe. A BOT II 3 BBaH MBaHOBH'I!
Fakat, yanh yere baklyorsunuz! i te u sozciik. "Eti", ingi-
lizcesi "these"dir. BiJiyordum bunu, fakat siz sadece her eyi
kan tlrtyorsunuz. Ah! ivan ivanovit; ge1di 1
HBaB. MB. 3,n;paBcTBYHTC! A, Tbl T01Ke TyT, AJIeKceu! KaTlI,
nHcbMo roTORO?
J "Fakaf' anJammda..
2 He TaM: oraya degil. "yanh yerc". Bunun gibi He TOT: "yanh ".
3 M burada vurgulamak. onem belirtmek i in kullamhyor.
59
Merhaba! Ah, Aleksey siz de buradaslnlz! Katya, mektup hI.
zir mJ?
KaTH. )];a, ceu'uic, IIBaH IIBaHoBHIf. BOT OHO.
Evet, hemen, ivan ivanovi . i te burada (o).
lIoaR. HB. Cnacu60. CerO)lHJI npslMO BeCHa. HeJlb3J1 pa60TaTb.
II.ueMTe ryJUJTb H nOTOM 06eJl,aTb B peCTopaHe. .H
,
"pur JlamalO.
Te ckk(jrler. Bugtin dtipeduz ilkbahar. <;ah mak olanakslz. .
Gelio bir gezinli yapahm, sonra da yemek yiyelim. Ben da-
vet ediyorum (sizi).
A lklamalar
,
J. 3'ror ve TOT ZamirJeri.
a) UBu(durf', "o(dur)" anlammdaki 3TO zamirini daha once g6rmti t(jk.
Bu anlamda kullanlldlglnda bu sozcuk deiU iklige ugramaz. Zamir aynl za-
manda "bunlar(du)", "onlar(dlr)" anlamlanna da gelebilir.
3TO CTOJIbl bunlar (onlar) rnasadar
"Olmak" fiili get;mi zamanda adln cinsine ve saYISlna uyar:
3TO 6blJlH CTOJlbl bunlar lt1asaydl
jTO 6bIJ18 KHura bu bir kitaptl. vb.
b) Daha once gordiigumiiz (Moil, TBOU vb.) zamirleri gibi, 3TOT (bu) za-
miri de tekildc ii bi ime sahiptir ve upkl sifatlar gibi genellikle online gel-
digi adlann saYI ve <;ekim durumlanna uyar.
er.
di .
Ilt.
y L. d.
(-i) d.
(-de) d.
3TOT CJlOBapb (bu :iTa KHHra (bu 3TO OKHO (bu
3TOT CJI0Bapb sozlOk) 3Ty Kanry kitap) 3TO OKHO pencere
06 3TOM CJlOBape 06 3TOH KHure 06 3TOM oKHe
TOT (0) zamiri de tekilde aynl bir;imde <;ekilir. ogul, turn cinsler i in a agl-
daki gibidir:
60
yl. d.
(-i) d.
3TH (bunlar)
,
3TH
Te (onlar)
Te
3TOT geneHikle 'bu" anlamlndadlr. Fakat ikisi araslnda bir zlthk yoksa "0"
diye de evrilebilir.
JI He 3HalO 06 3TOM bunu (onu) bilmiyorum
JI .l1YM8J1 06 3TOM .nOMe, a He 0 TOM bu evi dil ilniiyorum, onu degil
He ekinin olumsuzIadlgl sozciiglin online geldigine dikkat edin.
2. Fiillerde imdiki Zanlan (devam).
(Mastar eki -aTb olan) birinci ekim obegindeki fiiHerin bazilan inldik1
zaman kipinde iinsiiz harf degi ikligine ugrar. Ornegin DHcaTh fiiJinin kokii
-c iinsOzli ile bitmekte iken imdiki zaman kipinde c harfi W olur:
,
B n"my
,
Tbl nHweWb
, "
on, OHa, 080 nBweT
,
Mbl nHmeM
,
Bbl ""meTe
... ,
OHU DUWYT
(m nedeniyle -10 yerine -Yo Bkz. Onsoz, telaffuz
kuraBan.)
Bu tOrdeki oteki fiiJJer yeri geldik e gosterilecektir. ikinci ekim obegindeki
fiillerin koklcrindeki son unsiiz harf sadece birinci tekil ki ide degi ebilir.
Ornegin ,ZJ;, }K olabilir.
,
H CH*Y (oturuyorurn vb.)
,
Tbl CH,ZI,lIIDb
, " ,
OH, oHa, OHO CH,l1HT
B BIDKY (gorOyorum, vb.)
,
Tbl BU,lJ,aWb
, ",
OR, OHa, OUO BHADT
l OH (OH3, 080, OUH) zamiri, eger "o ' sozciigil bir onceki cumle par asl
ya da cumledeki bir adl irna ediyorsa "0" diye evrilir. Zarnirin cinsi ima et-
tigi adln cinsine baghdlr.
f}J,e MOB ra3eTa? BOT OHa.
r e JKYPH8J1? 08 H3 CTOJU .
Rbi BH.neJlH nItCbMO? ,[(3,
" ,
080 B KOHTope.
Gazetem nerede? t te 0 burada(dlr)
Dergi nerede? 0 rnasada(du).
Mektubu gordOniiz mil? Evet, 0 buroda(dlr).
6J
4. Yahn durumda He ile biten notr adlar (-i) durumunda aynJ kahr, fakat tekil
(-de) durun1unda ItH ile biterler. TepneHue sozctigilntin c;ogulu yoktur. Fakal
He ile biten natr adlann ogulda yahn ve (-i) durumlan nornlal olarak H.SI ile
biter.
AI.,t.rma
A. Parantez ic;indeki sozctikleri dogru duruma getirin:
1 . qTO Bbl niimeTe B (3TO DHCbMO)?
2. Bbi ne'l3TaeTe Ha (3Ta MamuHKa), UJIB !fa (Ta)?
3. qTO 08 rOBopUT 06 (:iTa KHura)?
4. SI JJ:YMalO 06 (3TO CJlOBO), a He 0 (TO).
5. Mbl 06eJJ:aJlIt B (TOT peCTopaH).
6. DHO 'IHT3IOT (3Ta KHora).
B. Rus a'ya c;evirin.
1. Bunlar beninl mcktup]anilldi.
2. Bu nlektuplar btirodaydl.
3. Bu bizim evilllizdi.
4. Bu ev bizirndi.
5. B izim ev hu idi, u (0) degil.
6. Bu gazeteyi g(jrdiinliz olii?
7. apkanl nerede? (0) masada(dlr).
8. u tabloyu g6riiyor nlusunuz?
9. Ben daima u sandalvede otururum.
62
SEKiziNCi DERS
Siizliik e
6 OJIbIDoii
CBeT JILl"
..
XOTeTb
eCTb
rOJIOAeH, rOJIOAHa, r6JJO HO, rOJJO Hbl
(sifatm klsa bit;imi, bkz. 15. d(.- rs,
a<;lkIama 2)
BOJIK
eUl,e He + fHI
Meuw nt. (c;ekimsiz)
Y1KaCHO zf.
Bbl60p
3aKycKH (genellikle fg., tk. 3aKycKa)
cyn
,
MHCO
,
BO.ll.K3
,. ...
nepBLI"
np e .a n O'lHT3Tb I (npeJJ..nO'lHnlJO,
,.
npeJJ,nOIJHTaeIUL)
BTOpO-U
Chip
CJIa)J.KUU
o4»uuHaHTKa
3aKa3blB3Tb I (3aKa3hIBalO, 3aKa3b1BaeUlb)
..
eCJlu
rop»'!uii
xopomuH
..
HKpa
.. ....
CBeJKHH
biiyiik
ac;tk renkli, parlak
istelnek
yemek (fiiI)
ac;
kurt
heniiz degil
moo ii
korku n<;
se<;lm
nleze
c;orba
et
votka
birinci
yeglemek (tercih elmek)
ikinci
.
peymr
lath
bay an gars on
Ismarlan1ak
eger
klzgln (stcak)
IYl
havyar
taze
63
KaKOU, K4KaR,KaKoe
(bkz. 11. ders 1. aC;lkla a)
KpaCHblH
KpenKHH
nbHHH..a I er. ve di .
Tekst
ne tiirJii, ne e jt
kumlZl
sert
ayya , sarho
TeKCT: BOCbMOH YPOK
(Sekizinci defs)
- ..
Haan. ' HB.
KaTJI.
AJIeKC. HUK.
HBaH. HB.
B peCTopaHe Restoranda
(JIoaB HB3HOBHQ, AJIeKceu HUKOJlaeBH1J H KaTjI CHU'J
B pecTopaHe. PecTopaH 60JIbmOH H COeTJlblu.)
Ovan ivanovic;, Aleksey Nikolaycvi<; ve Katya rcstoranda
oluruyorlar. Restoran biiyiik ve aydlnhktlf.)
R rOJIOJleH KaK BOJIK. KaT",. ArreKceH, qTO RbI XOTHTe
eCTb?
Kurt gibi a lm. Katya, AJeksey, ne yiyeceksiniz (ne yemek
istiyorsunuz)?
g elld. He 38310. f.ne MeHro?
Henilz bilmiyorum. Menu nerede?
" ". , ,
.H T01Ke xO'ly eCTh H yx<acHo xo..y BUTh.
Ben de yemek istiyorum (aC;lm) ve korkun<; susadlm (i mek
istiyorum).
KaK Bcer.na! BOT MenlO. EOJIbIDOH Bb160p: 3aKjcKH,
eyn, pbl6a, uJln MReo.
Her zamanki gibi! i te menu. BilyGk se in1 olanagl: mezeter,
c;orba, bahk ya da et.
I Bu ad. -;ekimde di i 3d gibi ekj)ir; fakat tOr olarak erkek de di j de olabilir.
64
ATleKC. BHK.
KaTJI.
IIBaU. RB.
AaeKC. HOK.
,
KaTH.
,.,. ,. ,. ,
j{ xO'ly 3aKYCKH H BO,ll,KY HS nepBoe l . Bbl T01Ke?
Ben ilk (kap, agUn) oJarak meze ve votka istiyorum. Siz de
mi?
neT, JI He XOI.JY nnTb Bo,nKY ,nHeM. jJ npe,n;nOI.JHTalO cyn
Ha nepBoe 1 , M}]CO Ha BTopoe \ H nOTOM ChIp UJIH
CJUIJI.Koe 2.
HaYlr, ben gtindtizUn votka ic;mek istcmiyorum. ilk olarak
c;orba, ikinci olarak et, sonra da peynir ya da tath tercih edi-
yorum.
Xopomo. BOT o4JnnuaHTKa. .H 3aK33b1BOIO. Cyn,
, "" 1"' '..''''
n01KaJIyucTa., TOJIbKO eCJlu 00 rOpS"IHH., 3aKYCKH., eCJlH
1" , ,. , I'
OUO xopowHe H HKPY, eCJlH OHa CBeJKaJl.
iyi (gi.lzel). i te bay an garson. Ben lsmarhyorum. <;orba, ltit-
fen, tabii egcr slcaksa, meze, eger iyiJerse, ve havyar, eger ta-
zeyse.
BOJI.KY 3 U BHOO, nO}t{3J1YHCTa. KaKoe BHOO? KpaCHoe,
, , ,;
n BO KY, eCJID ORa KpenKaH.
.Votka vc arap, JOtfen. Nasll arap ml? Klrmlzl, ve votka da
sert olsun Jotfen.
BOT DbBHulJ,a!
Sarho a bakln! (i te ayya !).
A lklamalar
J. "nTb (ic;mek) fiilinin imdiki zaman kipi oyledir:
..
Mbl nheM
Bbl nheTe
JI OblO
Thl nbellib
}' ,. ,. ..
OH., oua., ouo nLeT
,
OHU nblOT
1 llepBoe ve BTopoe sozcuklerinin ardmdan 6mo.no s-Ozciigu kendiHginden anla lhr.
2 Cmi.aKoe. sifat gibi ekiJmekle birlikte bir isimdir.
3 BO.l{K3 ve BUHO sozctiklerinin. "getirin" sozciigii soylenmi saYlldlgl j in, ismin (-i) durumun-
da bulunduguna dikkat edin.
65
Bu fiilin ge.;mi zanlan kipi kurala uygundur, fakal di ide vurgu son a gelir.
, ,
oua DUJ1a.
imdiki zaman kipleri aym olan tek heceli dort fiil daha vardlr: mOTh (dik-
mek), BUTb (kIVlrmak), JlOTb (akltrnak), 6HTh (dovrnek).
2. ECTb (yemek) fiilinin imdiki zaman kipinde ekimi oyledir:
,. ,
00, OH3, 0"0 eCT
,
MbJ e)]J.fM
,.
Rbi e.lJ.HTe
, ,
OUR eLUIT
jf eM
Tbl eWb
3. XOTeTb (islemek) fiilinin jmdiki zaman kipinde <;ekimi kan lktlr:
,
H xO'lY
r
Tbl XO'leWb
,
Mbl XOTHM
,
Obi XOTHTe
,. "
ou, OHa, OHO X01JeT
, ,.
OHM XOTJlT
Bu fiil mastar dururnundaki bir ba ka fiilce izlenebilir.
r r ,
H xO'lY )J,eJIaTL 3TO
unu yapmak iSliyorum
4. Sifallann Yahn Dururnu
SI rallann lckiIde l1pkl zamirler gibi U Hire uygun bic;imleri, <;ogulda ise
bUtUn LUrler i in tck hir hi\iini vardlr. Sifatlann da aldlklan son eklerc gore
U<; <;ckim tipi vardlr. Serf (ka/lll). )'uI11U (1k (ince) ve kan 'lk. Farkhltklar unlU
sisteminden (bkz. ()nsoz) ve telaffuz kurallanndan dogrnaktadlr (bkz. Onsoz).
a) Sert SI ratlar yahn dUrUlllda a agldaki soneklcri ahrlar:
et: hlH
di '. aD
II f. oe
rg. ble
((filll cills1er).
TenJIblU cyn
, r
XOJlOD,HaH e.ll,a
uOBoe 6J1.o))o
CneJlble <lJPYKTbl
sicak orba
soguk yiyccck
yeni bir kap (porsiyon)
olgun yell1i ler
Soneklcki i1k unliiniin .fer! oJduguna ve ekim boyunca sert ka1drgrna dikkat
edin.
SlfalJar da tlrkr 111iilkiyet ve i aret zanlirJeri gibi, nitc_lcdikJeri adln cins,
saYI ve c;ckim durunluna uyarlar.
66
b) Vurgunun son ek ilzerinde bulundugu sert sifatlann yahn dut'\llnda lH
im]eri oyledir:
er. MOJloJJ;oii (gen )
,
d i . MOJlOJJ;aB
,
nt. MOJlOJJ;oe
,
fg. MOnOJJ;we
c) a, 0, y ve bl sert (kahn) linHilerinin JI, e, 10 ve H yun1u ak iinHileriyle
yer degi tirmesi dl lnda yumu ak (ince) sifatiar sert slfatlarla aynl sonek-
leri altrlar:
er.
di .
nt.
(g.
nOCJU .aHHit (son)
, ,
nOCneJl,HJUI
,
nocnetJ;Hee
,
nOCJIe.aHHe
d) Sonekleri kan lk sifatlann telaffuz kurallanna (bkz. Cnsoz) uygun ola-
rak kendi ozellikleri vardlT.
Eger bir sifatin kokti r, K, x, )K, 'I, m, w. harflerinden-biriyle sonu lanl-
yorsa, sonekteki hi yerini H harfine btraklT.
er.
dij.
nt.
g.
PYCCKHH Jl3blK
, ,
PYCCK3S1 HKpa
,. ,
pYCCKoe CJlOBO
pYCCKHe 6J1ro.aa
Rus dili
Rus havyan
Rus sozciigii
Rus yemekleri
Sifatin k6kiintin 1K, 'I, m, UJ" II. harfleriyle bittigi, fakat vurgunun sObek
tizerinde bulunn1adlgl durumlarda 0 harfi her durumda yerini e harfine blraku.
Ornek:
, ,
nJloxoe DHTaHDe
,. ,
xopomee nUTaHue
kotli yiyecek
iyi yiyecek
Ki i ve i aret zan1irlcri gibi, sifallar da normal olarak, niteledikleri adlardan
once gelirler. FakatJYahn durumda, "oln1ak" fiili imdiki zamanda soylenil-
mi saYIldlglnda, geIn1i ve gelecek zamanlarda -da bu fiil kullanlldIglnda,
ismin arkaslndan .gelebilirler.
JJ;OM 60JlhUlOH
.n;OM 6bln 60JlbIDOH
ev biiyiik(tur)
ev bliyiiktti
67
AI.,tlrma
A. A agldaki sorulan Rus a yanltlaYln::
I. qTO X01feT AneKccu HHKOJlaeBH'I eCTb H nHTb Ha ncpBOe?
2. qTO eCT KaTB?
3. qTO 33K33blB3eT MBaH MB3HOBH'l?
4. nOlfeMY KaTJI rOBopHT, '1TO ArIeKccu HHKoJuleBHIJ DbslHHua?
B. Fiilleri imdiki zaman kipinde kullanln:
1. QH Bcer.n;3 (ecTb) HKPY B pecTopane.
2.0nu (ecTb) 33KYCKH H (nnTb) BOJJ;KY.
3.1JTO Bbl (ecTb) H3 BTopoe?
4. Mbl 'faCTO ("HTb) 8Hno.
5. Thl ("nTh) TOJlbKO BOJJY.
6. qTO Rbi (XOTeTb) RnTh?
7. jJ (xoTeTb) "nTb BO.lJ;KY.
C. Rus<;a 'ya c;cvirin.
1. Beninl Rus a gazetem masada idi.
2. Bu rcstoranda c;ok c;e it var.
3. Bu bizim son Rus<;a dersimiz.
4. Bu <;orba <;ok slcak.
5. Bu sizin son sozunuz nlu?
6. Bu batIk taze.
68
DOKUZUNCU -DERS
Siizliik e
CT3BHTb II (cTaOJIIO, cTaoHlUb, bkz. 18. ders,
not I.)
,
TapeJlKa
,
CTaKaH
,
- plOMKa
6YTblJlKa
,
33TeM
YXOAUTb II (yxoJKi, YXOlUfWb, bkz. 7. ders,
2. a<;lklama)
'u pe3 ed. + (-i) d.
TP"
,
MH"YTa
npHHocHTb II . (npHHomy, npHHocHWb,
bkz. 7. ders, 2. a JkJama)
6J1w,lJ,o
ltlUI ed. + (-in) d.
3aMe'l3TeJlbHb1H
113 ed. + (-in) d.
KapTowKa I
MOpKOBb I d i!; .
rOToBHTb II (roroWIIO, TOTOBHWb,
bkz. 18. ders, not 1)
n.floxOH
,
uUlJero
n peBocxo.nHblH
6e3 ed. + (-in) d.
koymak, yerle tirmek
labak
bardak
arap bardagl (kadeh)
I e
sonra (ardmdan)
gitmek. aynJrnak
sonra, yoluyla, boyunca, _
i inden
Or;
dakika
gelinnek
porsiyon, kap
l«;ln
gilzeJ, harika, cores
-den (-dan)
palates
havut;
pi irmek, hazlrlamak
k6lii
fena degil, idare edcr
harika, Iniikemnlel
.
-SIZ
I KapTowK3 ve MOpKOBh topluluk. adlan olarak kullamhr. KapTt)WK3 konu ma dilinde
J
KapTocj)eJlh er. yerine kullamhr.
cnacH60
ClJeT
nO)KaJIyiicT3 I
nJlaTHTb II (nJlaIJY, nJUiTHmh, bkz. 7. defs) 2
,
BblnHBKa
B ,npyroii pa3
npaBHJIbHO ed.'
py6J1b er.
ua 'IaH:
,.
MHJlJlHOHep
Tekst
TeKCT: lJ,eBHTLlu YPOK
(Dokuzuncu ders)
B peCTopaHe Restoranda
te ekktir (ederim vb.)
hesap, adisyon
llitfen
odemek
iC;ki
ba ka sefere
. dogru
ruble
bah i , _bah i olarak
milyoner
(Of)JHu,U8HTKa cTaBHT Ha CTOJI TapeJlKH, cTaKaHbl,
proMKH H 6YTbIJIKY BO,ll,KH. 3aTeM OHa YXO,ltHT B KYXHIO H'
IJepe3 TpU MHHYTbl npUHOCUT nepBoe 6.1110)),0: 3aKycKH
)J;JUI AJ1eKceH HUKOJuieBHtJa, UKPY ,lJ,JIH HBaHa
IIRaHORolJa H cyn ,lUIH KaTH_)
(Garson bayan rnasaya tabaklan, bardaklan, kadehleri ve vot-
ka i esini kayar. Sanra mutfaga gider ve lie; dakika sonra ilk
kaplan (porsiyon) getirir: Aleksey NikolayeviC; ic;in mezeler,
ivan ivanovic; .ic;in havyar ve Katya ic;in orba.)
-Kainr.
3aMe'uiTeJlbHblH eyn 03 KapTOIDKH H MOpKOBH! KaK 3TO
ouo rOTOBJlT?
Harika (eofes) bir patates-havuC; orbasl! Nasil hazlrhyarlar
bunu?
II HKpa He nJloxaJl. A KaK TROU 3aKycKu, AJIeKceii?
HH..ero?
IIRaH. HB.
1 i1 harfinin telaffuz edihnedigine dikkat edin.
2 Bir ey i in odemek: nnaTHTb 3a + (-i) d.
70
Havyar da fena degil. Ya sizin mezeler, Alekscy? idar e4,r
rni?
AAeKC. HUK. I1peBOCXO,llHble! Do 6e3 BOJJ:KH HeJlb3H. Bce .aeJlo B
ROJJ.Ke! I
Harika! Fakat votkaslz milnlklin degi1. Biltiln i votkada.
(O "nUaHTKa npHHocuT RTopoe 6J1w.l1o " nOToM CJUi.llKoe.)
(Garson bayan ikinci porsiyonlan ve sonra tathlan getirir.)
lIRaR. HR. CnacH60, H CtJeT, nO}lUiJlYHCTa.
Te ekktirler, ve hesap, HHfen.
ATIeKc. HHK. .H nJlalJY 33 RblnHRKY.
i<;kileri ben .()dtiyorum.
IIBaH. MB. B .npyroH pa3, MeKceii. CerO.llHH B npUfJlamalO. BOT
CtJeT. Be 6YTbIJIKU BO,lJ,KH, O.lJ.Ha 6YTblJlKa BHHa.
npaBUJlbHO. BOT .lJ.Ba py6JUI Ha 113M:;.
Ba k.a bir sefere, Aleksey. Bugun ben davet ediyorum. i lC
hesap. iki i e YOlka, bif i e arap. Dogru (evel tamam).
i le iki ruble de bah i .
KaTB. IIBaH M03HOBH1I, Rbi npSMO MHnJlHOHep!
ivan ivanovic;, siz gcn;ck bir 1l1ilyonersiniz!
A lklamalar
1. Adlann <;ogul (-De) Durumu
Adlann tekilde (-de) dururnlannln nasll yapt1dlglnl gornlli ti.ik. (Bkz. 2.
defs, 2. a<;lklalna ve 6. defs, a<;lklalnalar.) \=ogulda durum-soneki -x harfidir.
Bu harfin online, telaffuz kuralJanna ya da adln sert (kahn) yahut yumu ak
(inee) harfle bitmesine g(1re -a ya da -H harfi gelir.
erkek ad/ar 0 CTOJuix, 0 6aHK3x, 0 TOB3pHwax, 0 CJlOB3PSX, 0 MY3eJlx
di ; adlar 0 cTeuax, 0 KHunix, 0 KYXHJlX, 06 apMHJlX, 0 HOlJaX
Ilotr adlar 06 OKH8X, 0 MOpBX, 0 3,l1,aHHJlX
I Bee .ne.ao B... '.BUttin sorun. bOWn i uradad1f ki..." anlanunda. )J,eJlo sozcOgii .lleJlaTL fii-
liyle baglanllhdlr: "i (. ". ey", h sorun ", .' ah ma" anlamlanna gclir.
2 Ha 1JaH:Sozcilk anlanllyla. " ay i in", hbir ey i mck i in". Bah i .
71
2. Adlann Tekil (-in) Durumu
a) Tlirkc;;e'de mlilkiyet (sahiplik), sahip olanl belirten adm sonuna gelcn (-in)
vb. ekleriyle gosterilir: "sandalyenin kenan", "i in par asl" vb. Bu iki tam-
lamanln Rus a'da kar lhklan oyledir:
Kpau crY Jl a sandalyenin kenan
...aCTL pa60 TbI I 1 n par as 1
Ornckte, CTyJl ve pa60Ta adlaflnln ikisi de (-in) durumundadlr.
b) (-in) DUfumunun Yapll1 1
1) Bir unsilzlc biten erkek adlara -a eklenir:
yl. d. (-in) d.
,
cTyn cTyna
-b ya da ii I harfiyle biten erkck adlarda, bu haffler yerini H harfine blfaklrl;
yl. d.
Y'IHTenb
KpaH
(-ill) d.
Y'IHTeJUI
,
Kpajl
ogretmen
u
2) Di i adlarda -3 harfi yerini -hi harfine, -ji ve -b hartleri -H harfine bl-
fakir:
yl. d.
,
CTeHa
,
KYXHH
,
apMHH
HOIlL
( - in) d.
,
CTeHbl
,
KYXHH
,
apMHu
,
HOlfH
3) Notr adlardaki son harf -0 ycrini -a harfine, -e harfi ise -H harfine bU8-
kif:
,
OKHO
,
Mope
,
3,lJ,aHHe
..
OKHa
,
MOpH
,
3.l1.aHHH
I ii harfiyle biten bir dizi erkek adda, bu harften once bir ba ka OnlO harf vardn'. Sondaki: it bu
adlan yurnu ak adlar kategorisine sokar.
tk. y/. d.
(-;) d.
(-de) d.
MY3eii
MY3eii
o MY3ee
("g. yl. d.
( -i) d.
(.de) d.
MY3eu
#
MY3eH
o MY3eax
3. (-in) Durumuyla Kullamlan Edallar
Bazi edallardan sonra adlar (-in) durumundadtf. Bunlardan baztlan: .
y
yaklnlnda, -dc, -da
,
y ,aBepH
JI 6b1J1 Y ,lJ,OKTOpa
kaptda, kaplnln yaklnlnda
doktorda idim
,
o KOJIO yaklnlnda, evresinde, a agl yukan
, "
OKOJlO peCTopaHa KHHO
restoranln yaklnlnda sinema
(var)
)J,JUI I I n
BOT nHCLMO ,lJ,JUI ,nHpeKTopa i te dircktor i<;in mektup (di-
rektore l11ektup var)
4. Olumsuzluk gosteren ge i li fiiHerden sonra adlar genelltkle (-in) duru-
nlundadlr.
,
II BUJKY CTOJI
, ,
H He BH}KY CTOJla
masaYI g6ruyorum
masay. (Inasa) gormiiyoru",J
5. "Iki", "(h;" vc "dorf" saYllan
Rus\a'da )IBa, .l1Be (iki), TPH (ii«;) ve lfeTblpe (dort) saYllannln arka&lD.
dan tekil (-in) durull1daki bir ad gelir:
,lJ.Ba (crkck ve nijtr adlar i<;in) CTOJui
,lJ.Be (di i adlar i\in) KHHfH
TP" (blitUn tlirler) CTY J1a
eTblpe (btiliin ttirler) OKHa
AI.,tlrma
A. A agldaki sorulan Rus<;a-yanltlaYln:
I. qTO CT3BHT o<l»Huu3HTKa H3 CTOJl?
2. 1.JTO OHa npUHOCHT 03 Kyxnu?
3. qTO KaTJI eCT Ha nepooe?
4. KTO nJlaTUT 3a BblnHBKY?
B. AIdan \izilmi adlan ogul yap1n:
I. qTO H3 CTOJle B pecTop aHe?
73
2. OUH roBOpUJlH 0 TOBapHwe .
3. Bce 3TH CJlOBa B CJIOBa .
4. IIa cTeHe 6blJlH KapTHHbl.
5. OUII 6blJIH BlJepa B MY3ee .
2. A agldaki cumleleri olunlsuz yapln:
I . g BM>KY 6yrbiJIKY 8"na.
2. 0" IJHTaeT ra3eTY.
3. MLI BII.LJ;HM KapTHHY.
4. DHit. eJV1T MBCO.
5. Mbl "heM BO,lJ,Y.
6. QHa fi"WeT nochMe>.
C. Rusc;a'ya c;evirin.
1. Restorandaki masalarda tabaklar, bardaklar ve i eler vardl.
2. Odada iki masa, uc;sandalye ve bir daktilo var.
3. B U odada dOft kapl var.
4. Sekretcrim dun doktordaydl.
5. Pencere yaklnlnda (pencerede) oturuyorlar.
6. Bu, bayan garson ic;in.
74
ONUNCU DERS
Siizliik e
rOJlOC
,
M:O.>KHO
33HJlT, 3aHHTa, 3aHJlTO; 33HHTbi (sifatin
klsa bic;imi, bkz. ] 5. ders, 2. aC;lklama)
cy660Ta
JKe I
M:OIJb (MOrY, MO>KeWb, MorYT)
,
nOHe)J,eJlhHHK
Jl1060"
BpeMB ad. (bkz. 4. a lklama)
,.
fJlaBa
ToproBblH s.
,.
Jl,eJIefau.UJI
,. ,., ,
exaTb (eny, e,newb, e.nYT
bkr.. 5. aC;lklama)
,.
He,lJ,eJUI
CpO'lHblH
KYPC
aHfJIHHCKHH
'"
KOHCYJIbCTBO
6HJIeT
Tenepb if.
;-
BH33
.no CBHJJ:tlHHJI
ses
olabilir, miimkun
me gul
cumartesi
oylcyse, fakat
muktedir oIrnak, yapabilmek
pazartes i
herhangi bir
zaman
ba , cf, Iidcr; boliim (kitapta)
ticaret
heyet
seyahat, gitmek (bir arat;]a)
hafta
acil
kurs
inuiliz
c
konsill, konsolos
bi let
imdj, imdilcrde
vlze
allahmsmarladtk
I lKe izledigi sOlciigi.i gil lendiren bir ektir ve genellikle "(aka." ya da ..oyleyse" anlarnaadadlr.
Bir ciimle ya da dimlecikte hi bir zaman ilk sozciik degildir.
75
Tekst
TeKCT: .neCHTbIH YPOK
(Onuncu ders)
KaT"_
r OJloc.
KaTJI.
fOJloc.
Ki TD.
fOJloc.
KaT"_
fOJIoc.,
Pa3fOBOp no TeJIe oHY
Telefonda Konu lna (TeJefon Konu masl)
(B KOHTope. KaTSI Y TeJle«!>oHa.) -
(Bilroda. Katya lc1efondadlr/telefonla konu nlaktadtr.)
ArrJlO. r3-14..21 (f3 TPH - OJJ.HH IJeTblpe - )J,Ba O.IlHH)
Alo! G3-14-21
KOHTopa "HTYPHcTa? I
inlurist btirosu tTIu?
l(a, TYT IfHTYPHCT.
Evct, hurasl inturist.
To BapHIll2 AHJJ.peeB TaM?
Andreyev arkada (yoJda ) orada ml?
TOBapltUl AHD.peeB? RBaH "BaUORn..? HeT ew.e. fOBOPUT
, ,
ero ceKpeTapma.
Andrcyev yolda '? ivan ivanovic; nli? Hcnuz gelmedi. Ben sek-
rcteriyim (sekretcri konu uyor).
MOJKHO BH!J.e'fb ero CerO.l1H" nocJIe 06e.na, UJlI13aBTpa?
Gnu hugiln ogledcn sonra ya da yann g6rnlek n1utl1ktin mil?
HeT, CerOlJ,HSI nocne o6eJJ,a OH 3anDT, a 33BTpa cy66oTa,
n on He pa60TaeT.
HaYlr, bugiln ogleden sonra nle gul, yann ise cUlnartesi, <;ah -
mlyor.
Hy Kor.n3 1Ke JI MOrY BH.aeTb ero?
Fakat ne zaman gorcbiliriln kcndisini (onu)?
,..
I HHTYPUCT eski SSCB. bugiinku Rusya'da tUrn yabanci Ulke seyaharlerini yiiriiten orgiiL
2 TOBapHUJ. (arkada , yolda ) eski SSCB'de gene) hitap bi imi.
76
KaT" .
fOJloc.
KaTJI.
FOJIoc.
KaTSI.
rOJlOC.
KaTB.
B nOHe eJIbHHKI, n JlIo6oe BpeMSI. A KTO rOBopuT?
Pazartesi herhangi hir zatnan. Fakat kilnin1e gl)ri.i Uyorum (kim
konu uyor)?
fJlaRa ToproBoH ,lIeJIeraUHH, 606pOB. Mbl f.ueM 8
AHfJlHIO 2 Qepe3 .aBe He.n;eJlU. ,II,eJlo O'leHb CpOIJHoe.
Ticari delcgasyon ba kanI Bohrov. iki hana sonra ingilterc'ye
gidiyoruz. i <;ok aci1.
,lJ,a, ,lI3. jJ B Kypce 3Toro )J,eJla, TOBapH1l1 Eo6pOB. H
nHmy CefOJlHSI B 3Hf.JIIIHCKoe KOHCYJIbCTBO.
Evel. evet. MeseJeyi biliyorurn Bohrov yo)da . Bugtin ingiliz
konsolosluguna yazlyorUI11.
A 6UJleTbl?
Ya bilctlcr?
EHReTbl y*e TYT B KOHTope. Tenepb .l1eJIo TOJlbKO B
aHfJIHHCKUX BH3ax.
Biletlcr :jU and a burada, ofiste. $ilndi sadece vize sorunu var.
O...eHb xopomo. Cnacu6o. 3TO BCe, '-ITO $I XOTeJl 3HaTb. o
CBlI)J,3Hiul!
C::ok iyi. Tc ckkUr edcrim. Bilmck istediklcrinl bunlardl. AlIa-
halsmarladlk.
.no CBH,lIaHUSI, TOBapHIU Eo6pOB!
Giile giBe Bobrov yo:da .
A lklamalar
1. Zanlirlcrin C;ogul (-De) Durumlan
TOT zamirinin c;oguldaki soneki e harfidir. Kar J1a tIglmlz oteki zaJ1)irler,
<;ogulda -H sonekini ahrlar.
] hHaftamn belirli gilnu"ntin B edatlyla kullamldlgm3 ve gun'tin (-i) durumunda bulunduguna
dikkat.
2 ExaTb bir hareket fiili olarak B edatl ve (-i) durumunca izlenir. (Bkz. 23. ders. a lklamalar.)
77
Boylece zamirlerin (-de) durumlan a agldaki gibidir:
, tk. er. yl. d. rog. )'1. d. rg. (-de) d.
TOT 0 Te Tex
, , ,
3TOT bu 3TH 3THX
... beninl , ,
MOB MOO MOBX
THOU , ,
senln TBOD TBOHX
, ,
Raw SlZln sa IllD BaUIHX
bizim , ,
Haw HalUn Hawox
2. Sifat
Yahn ve (-i) durumlan dl lnda slfatlar, zamirlerle aynl bi imlcre sahiptir-
ler. Telaffuz ve UniO sistemine ili kin ozelliklerin sonucu bazl farklan a lk-
ladtk (bkz. 8. defs, 4. aC;lklama).
A aglda, slfatlann O kategorisinin tekildeki yahn, (-i), (-in) ve (-de) du-
rumlanyla, ogulda yahn, (-i) ve (-de) durumlan g6sterilmi tir:
Tekil
Sert .Yumu ak Kafl Jk nt
------- - - --- -
er. di '. lit. er. di . nt. er. di .
TenJI blH -311 , PYCC KHH
)' l. d. - oe nOCJle,ll,H HH - RH - ee - 311 - oe
(-i) d. " - yro " " - 1010 " _It - yro "
( -in)d. TenJIQ[2 -08 , - eH , -08 - oro 1
-Q[Q nOCJle)J.Hero - ero pYCC Koro
(-de) d. TenJI OM - 0" , - eu , - OR
- OM nOCJIeJ1,H eM - eM PYCC KOM - OM
<;ogul
Sert Yum .u aJ.s _ Kan l
- --- ------ ---
ti m cinsler rum cil1sler tiil1 cinsler
TenJl ble ,
yl. d. nOCJle,ll,H He pycc KHe
( -i) d. " .. "
( de) d. Ten JlblX , ,
nOCJle,n HHx PYCC KHX
I (-in) durumundaki sifat sonekinde r harfinin 8 olarak .felaffuz ediJdigine dikkat edin.
, , '
78
'1 MOil. (muktedir olmak-yapabilmek) fiili yardlmcl fiildir. ArkaSlndan hir
. .
)11as tar ge1ir. Bu fiilin, c;ekimi .kural dl J olan ilndiki zaman kipi a agldadlr:
,
51 MOry
,
TLI MO}KeWb
, "
OH, OHa,OHOMo eT
,
Mbl MOJKeM
,
Bbl M01KeTe
, ,
OHO MOryT
Gectmi zaman kipi de ekinl kurahna uymaz.
H, Tbl Mor /MOfJl3
, , , ,
00 Mor, oua MOrJIa, OUO MOfJlO
, ,
OHM MOrJIO
4. BpeMR sondaki harfe ragnlcn notr bir isimdir. <::ekimi kurala uymaz.
tekil ('ogul
, ,
vI. d. BpeMJI opeMeHa
( - i) d. , ,
BpeMJI BpeMeHa
(-in) d. , BpeMen
BpeMeHH
(-de) d. , ,
apeMen" BpeMeHax
Buna benzer bir miktar isim daha vardu, en bilinenleri: HMJI (ad, on ad).
..
5. ExaTh fiili bif arac;la (ytifumeksizin) gitmek anlammdadlf. (Bkz. 24. defs,
a lklama I.)
,
51 e.ny
..
Tbi e)l,emb
, , ,
on, oua, 080 e,rJ,eT
,
MbleJl.eM
,
Bbl e.ll.eTe
, ,
OUO e.nYT
6. Uc;ilncii tekilde ki i ( ahls) zamirlerinin (on, ORa, 080) r;ekimi:
el: di . nt.
yl. d. .. ,
00 oua ouo
(- i) d. , .. ,
. ero ee ero
("ill) d. ..
ero ee ero
(-i) ve (-in) durumlannln aynl olduguna dikkat edin:
'H BH,neJI ero (ee) BlJepa Dun onu (onuldi .) gordilm.
ero sozciigiindeki r harfinio B telaffuz edildigine dikkat edin.
79
A11ttlrma
A. Altl C;izili sozciikleri c;ogul duruma getirin:
1. Mbl rOBOpUJlH 0 naUleM KY .
2. qTO Rbi .nYMaeTe 06 3TOM MUJlJlHOHe ?
3. 1b1 nOKynaeM TapeJlKH, proMKH H cTaK3Hbi B 3TOM Mara3HH-t.
a He B TOM .
4. KTO nJUiTHT 3a Barny ra3eTY ?
B. A agldaki sorulan Rus<;a yanltlaYJ n:
1. q TO .D.eJl3eT HBaR lfBaHOBH'I CerO,lJ;HJI nocJle 06e.A8?
2. On pa60TaeT B cy66oTY?
3. KOfJ\a Eo6pOB MO}KeT BHJJ;eTb ero?
4. f)J;e 611J1eTbl )J)UI )J.eJleniuuH?
,
5. KOf,zui ,lJ,eJleniu.uSl ejJ,eT B AHrJlHIO?
C. A agldaki cunl1eJeri edatlardan sonraki uygun duruma getirin:
1 . nocJle (TaKO" XOPOUlHU o6e,Ll,).
2. Qua "HJUI 03 (60JIbllJOH cTaKaH).
3. Cyn 6b1JI 6e3 (KapToIDKa) H 6e3 (MOpKOBb).
4. Qepe3 (He eJl.SJ).
5. ,nJUI (Hama .l1eJleniUIlH)..
C. Rus<;a'ya c;evirin.
J. Bu ogleden sonra me gul(diir). (o-di i)
2. Gnu imdi gorebilir misiniz,? (o-erkek)
3. Cumartesi ingiltere'ye gidiyorum.
4. Gnu (di i) iyi bilirim (lanlnnl).
80
ONBiRiNCi DERS
Sizliik
e
)106pb1H
)Jo6poe YTPO
KTO-nu6Y.l1b
fepM3UuJI
4>paHUHJI
CKOJlbKO + tk.( -;11) d.
CKOJlbKO + rg. (-in.) d. (bkz.: 27. ders
a
lklama 2)
, ..
CKOJIbKO BpeMeHH
,
nO'ITH
,
Me CJUJ,
,
KOHCYJI
33 pa60TY
,
JJ,UKTOBaTb
BCe paBHO
nOJle3HO if.
J1iiIJHO if.
T3KOH 2
iyi, ho
giinaydln (iyi sabahlar)
(herhangi) biri
Alnlanya
Fransa
ne kad ar
ne kadar sure
hemen hemen
ay
konsolos
i
ba
lna
dikte etmek
hepsi bir (fark etmez)
yararlt
ki
isel olarak
oyle, boyle
I .Il.ltKTOBaTb (ve sonu -OBaTb olan pek
ok fiilin)
imdiki zaman kipinde
ekimi:
, ,
SI .I1HKTYIO Mbl nMK"ryeM
, .
Tbl,l),HKTYeWb Bbl.llHJITyeTe
po, , I-
OH, 083, OHO .IlHKTYeT OHU JlHKTYIOT i ,
2 T3KOU (oyle. boy Ie) ve KaKOU (naSI), ne tUrlii) zamirleri t1pkl sifatiar gibi kunaml
r';W'__
lir:
Omi Ta.roJi KpaCHBaJl! Qyle gOzel ki!
KaKaJl CerO.IlHJI noroD,a? Hava bugOn nasll?
KaKOU aym zamanda iinlem olarak da kullamhr:
KaKou OH YMHblii! Ne kadar aklih!
,8_1
Tekst
TeKCT: O.l{HHHa,lJ;UaTLIU YPOK
(onbirinci deI's)
DRaB HB.
KaTH.
MBSH HB.
Ku TB.
HBan lIB..
KaT1I.
MBaD HB.
Ka T1I.
Moan HB.
Ka TH.
IIBan liB.
Ka T».
MOaR MB.
o BU3ax " 6HJ1eTaX (*)
,L(06poe YTPO, KaTR. !iTO-HH6y.lUt 3BOHHJI? Cero,nH.H
6bIJIH "HCbMa?
,lJ,a, ,JJBa DHCLMa 113 repM3HHH, TP" "3 AurJlHH H OlUlO H3
<l>paHU,IUI. B'Iepa YTPOM 3BOHHJI Eo6pOB.
qTO OH XOTeJl?
Ou XOTeJl rOBopUTb C 8aMH.
o tJeM?
o BH3ax u 6UJleTaX JV1S1 ToprOBOH .n.eJIeraU,HH.
Kor.u;a O"U eJl.YT?
Qepe3,l1,Be HeJJ,eJlH.
CKOJIbKO opeMeHH ORO 6Y,lQ'T 0 AurJlOH?
KS>KeTCg, Tpn IIJln tteTblpe He)J.eJIH; nO'lTH MeCSlu,.
3TO O'IeHb CpOIJHOe ,lJ,eJIo.. 3aBTpa SI 6yJJY 0 anrJlUHCKOM
KOHCYJlbCTBe H 6y.lQ' rOBopUTb C KOHCYJlOM.
Ho Mbl YJKe nHCaJlU 06 3TOM B KOHCYJlbCTBO.
Bee panDO. BcerJui nOJU 3HO roBOpUTb JllflJHO 0 T3KHX
JIeJuix. - A Tenepb 33 pa60TY, KaTH. H 6Y,lJ,Y,lJ;HKTOBaTb
.. , ..
"HCLMa "PHMO B MaUlHHKY.
A lklamalar
I. Adlann TckiIde (iIe/vasltah) Durumu
(*) Bu dersten ba layarak konu ma (kaset) tekstlerini,ftltnilniln evirisi kitabm arkaslDd
TEKST C;EvtRtLERI bolilmUnde v rilmi tir.
82
a) (-ile) durunlunun yap1l1 1.
1) Bir iinstizle biten erkek adlara -OM eklenir. Yl. d. CTOJI, (-ile) d. CTOJIOM
(m asa )
2) Eger fiilin son harfi )t{, 'I, ID, W:, II. hartlerinden biri ve vurgu sonda
degilse -eM eklenir. YL d. TOBapUw" (-ile) d. TOBapHweM (arkada )
3) -b ya da -it: harfleriyle hiten erkek adlarda, son harf -eM ile -yer de-
gi tirir. Yl. d. ytJHTeJIb, (-ile) d. ytlltTeJIeM (ogretrnen). Yl. d. JIeuTI1n, (-ile)
d. JleHT.HeM (tembel). Eger vurgu sanda isc, (-ile) durum.u -eM olacaktIr. Yl.
d. CJlOBapb, (-ile) d. CJlOBapeM (sozltik).
4) -3 harfiy Ie biten di i adlarda bu harf -oil; eger k6k)t{, 'I, m, Il{, II.
harflerinden biriyle bitiyorsa -en, (vurgu sondaysa -oil) olur.
yl. d: KOMHaTa
,
v/. d. DbSlHUII.a
'"
(-ile) d. KOMHaToit:
(-ile) d. nbslHUII.eU
( oda)
(sarho ) -
5) -H harfiyJe biten di i adlarda bu harf -eM; (vurguluysa -en) olur.
yl. d. ,!e,ll,eJIJI
)'1. d. AHI'JlHSI
y l. d. 3eMml
(-iie) d. l!e,lJ,eJlen
(-ile) d. AHI'J1Heii
( -i/e) d. 3eMJIen
(hafta)
(ingi \tere)
(yeryilzii, toprak)
6) -b ile biten di i adlara -10 eklenir.
yl. d. HO'lb
(-ile) d. HO'lblO
(gece)
7) -0 ya da -e ile biten notr adlara'-M eklenir.
yl. d.
yL. d.
yl. d.
,.
OKHO
,
Mope
r
3,lJ,aHUe
,.
(-ile) d. OKHOM
,
(-ile) d. MopeM
,
(-ile) d. 3.[(3HueM
(pencere)
(deniz)
(hina)
b) (-He) D rumunun Kullanth l
Adlndan anla tlacagl gibi (-ile) dururnu herhangi bir eyin kim yi da De
ile yaplldlglnl gosterir.
, r r
ORa nMmeT KapaH.[(amOM
Bu durum bir dizi edatla da kullanlllf.
I) C, "ile" ya da "birlikte" demektir.
KaTJI ryJIBeT C Ha'laJIbHHKO Katya patronla ( efle) geziyor.
kur un kalemle yazlyor
83
2) lloJJ. "altlnda", 33 h ar kaSlnda". "yoresinde" edatlan, t-ile) durumun-
ca izlenir. HaJJ. "uzerinde" her zaman (-ile) durumunca izlenir.
,. ,.
H3)]. CTOJl OM JlaMna
0" pa60TaeT no.LI 3eM JleH
, ,
33 JleC OM nOJUI
Masanln uzerinde bir lamba (var)
Yer altlnda ah lyor
OrOlantn arkaslnda (civannda)
tarlalar (var)
2. 6blTb "olmak" Fiilinin Gelccek Zaman Kipi
BblTb fiilinin gelecek zaman kipinin <;ekinli kurala uymaz:
H 6y lJ.Y
Tbl 6Y.l1eUlb
on, oua, ouo 6y.neT
Mbt 6Y.l1eM
Bbl 6y.!teTe
oun 6y lIYT
Bu fiil olagan gelecek zaman anlamlnln yanl sira bile ik gelecek zaman kipi
yapmak i in de kullanlhr ve tamamlanmaml bir fiil mastannca izlenir.
11 6y lJ.y DHCaTh
Tbl 6y)],emh nDCaTb
yapacaglm ya da yaplyor olacaglm
yapacaksln ya da yaplyor olacaksln vb.
Gelecck zarnamn bu bi imi, silrmekte ya da yinelenmekte olan bir eylenli
betimler. Tarnam)anmt ya da anhk eylem, tamamlanml gelecek zamanla
jfade edilir. (bkz. 28. ders, ). a Jklama)
AII,tlrma
A. A agtdaki sorulan Rus a yanltlaYln:
1.0 ..eM XOTeJl rOBopUTL TOBapnUJ, Eo6pOB?
2. CKOJIbKO BpeMeHH )J,eJ1eraU.HJI 6y)],eT B AHrJlHH?
3.0 'IeM KaTjI nHCaJla B aHrJJHHCKOe KOHCYJlLCTBO?
4. r e IIBaU IIBanoBD'I 6y.neT 33BTp3?
B. Parantez i<;indeki adlan uygun duruma getirin:
1. OHa He XOTeJ1a rOBopUTb C (nbslHDU,a).
2. R Bcer.na nHmy (KapaHluiw).
3. no)]. (CTYJI) 6bIJui 6YMara.
84
4. 3a (.nOM) 6LIJI ca)),.
5. HaJJ. (CTOJI) KapTHHa.
C. Rusc;a'ya evirin.
). Yann ne yapacakslnlz'}
2. Dart hafta sonra Almanya'ya gidiyoruz.
3. 0 ne dikte ettiriyor? (o-erkek)
4.0 ne iyi (ho )! (onu-di i)
5. Hava yann nasil olacak?
6. Doktorda ne kadar kalacakslnlz?
7. Bu mektubu n zanlan yazlyor o)acakslnlz?
.. .
ONIKINCI DERS
Siizliik e
,
,lJ.OKTOp
IfTO-HH6YJJ:b
60JIeTb II (60JlHT,6oJU1T)
'IaCTO if.
,
fOJIOBa
HHof)J,a if.
, ..
CUJ1LHbIH
60JIb dj .
..
1KIIBOT
doktor
bir ey
agnmak, aClmak
Sik slk
ba
hazen
gi.ic;lti
,
anneTHT
CJIHWKOM if.
cnaTb II (cnJ1lO, cnHWb, CnJlT)
3Ha'lHTb II (3HaQHT, 3Ha'l8T)
(3TO) 3H3 '1HT
nYJlbC
HOpM3J1bHbIH
,
TeMnepaTypa
..
MHoro
oco6eHHo if
..
.ce30H
....
agn, aCl
kano
i tah
«;ok, ok fazla
uyumak
anlamma gelmek
(bu) demektir 'ki
nab) z
normal
hararet, ate
<;ok, pek fazla
ozellikle
,
TYpH3M
'Ii .lIHblH
60JIe3HL di .
,
JleKapCTBO
,
KaDJUI
pa3
, ,
l.feTblpe pa3a
)J,eHb
,
B03.nyx
mevslm
turizm
harika, mueilevi
hastahk
ila
dan11a
kere
dort kere
gun
hava
86
-rekst
,. ..."
T eKCT: ,IJ,BeHa.Il.uaThIH ypOK
(Onikinci ders)
KaT1I.
,II.OKTOp.
KaT1I.
)J,OKTOp.
KaT».
,II.OKTOp.
KaTjf .
,IJ;OKTOp.
KaTSI.
,[(OKTOp.
KaTSI.
,I(OKTOp.
KaTH.
.II,OKTOp.
KaTJI.
.Il.OKTOp.
KaTH.
y 11.0KTOpa
3,apaBCTBYHTe, .aCKTOp!
3.upaBCTBYUTe! KaK Rbi nOJKHBaeTe? J Y Rac 'ITO-HHOYAI»
60JlHT?
)];a, .aOKTOp, Konut H pa60TalO, y MeHH 'UiCTO 60JlHT ro-
J10Ba. II HnOf.aa Y Men» CHJlbHWe 60nH B )KHBOTe.
Y Bac XOPOWHH anneTuT?
O'leHb XOPOUJHH. jJ CJIHUIKOM MHoro eM.
A KaK Rbi cnnTe?
11 CUJIIO OlJeHb xopomo.
3Ha"lHT, COOTe xopomo, anneTHT xopomHH, nYJlbC Y Bac
HOpMaJ1bHbIit A KaK3'" Y Bac TeMnepaTypa?
TeMnepaTypa HOpMaJlbHaH.
r.ue RbI pa60TaeTe?
.H ceKpeTapma B MHTypiicTe.
A-a ... 8b1 pa60TaeTe B MHTYPHCTe; 3TO 3H8'1HT, 'ITO Y Bac
olleHb MHoro pa6oTbl.
,I(a, oco6eHHo B ce30H TYPH3Ma.
A Ha'laJlbHHK Y Bac xopomuu?
o .lI.a, Ha'laJ1bHHK QY,lJ,HbIit
H MalO, 'ITO Y Bac npocTo CHJlbHaSl YCT3JIOCTL; 3TO
60Jle3Hb He OnaCHall. BOT JleKapCTBO. Tpn luinJlH lfeTblpe
,. "..
pa3a B ,lI,eHh H MHoro CBeiKero B03,nyxa.
CnacH60, ,u:OKTOp. )1.0 cBH,rUIHuR!
1 nO}KHBaTb fiiB sadece bu deyimde kuUamhr. An]3111l: "Nasllslmz'?" ' Nastl Gidiyor;T.
87
A lklamalar
]. Zamirlerin ve qTo'nun (-in) ve (-ile) Durumlan
tk. er. yl. d.
tk. (-in) d. tk. (-ile) d.
er. di . nt. er. di '. nl.
... TOH , Ton
Toro Toro TCM TeM
..
'1ero '1eM
.. 3TOii .. .. 3TOii ,
3 Toro 3Toro 3TUM 3TUM
.. .. .. .. MoeH ,
Moero MoeN Moero MOUM MOJtM
, .. .. ... .. ..
TBoero THoeu TRoero TBOUM TBoen TROUM
Hawero HaWe" .. .. .. ..
Hawero HaWUM Hamen HaWUM
.. .. .. .. BaWen ..
Bawero BaweH Bawero BawUM BarnHM
._--
TOT 0
'1TO ne
, bu
3TOT
MOH benim
TROM semn
Haw bizim
8aw sizm
2. Slfatlann Tekil (-ile) Durumu
Serf Yumu ak Kan lk
(-i/e) er. di . nl. eI: di . nl. e/: di . nl.
d. TenJlblM TenJlOH TenJlblM nOCJU Ll.HHM ..en .. -ou
"HM PYCCKHM -OM
J
3) (-i) ve (-in) durum1annda SI, Tbl, OH, OHa, OHO, Mbl, Dbl, OHM ki i-
lik zamirleri.
y l. d.
(-i) d.
(-in) d.
11
..
MeHSI
,
MelUl
Tbl
Te6Si
Te6ii
OK
..
ero
,
ero
OHa
..
ee
ee
,
OHO
,
ero
r
ero
Mbl
HaC
Hac
RbI
Dac
Rac
..
OUU
HX
OX
4) 6blTh (olmak) Fiilinin D iincti Tckil Ki isi
Daha once gordugiimiiz gibi "olmak" fiili imdiki zaman kipinde genel-
likle kullanllmaz. Fakat ii<;iincii te.kil ki i eCTb, "vardlr" ya da "vardular"
anlamlndaki bir ciirnleyi gii lendinl1ek i«;in eklenir.
TaM eCTb KHH)KHbIU Mara3HH orada bir kjlap 1 var
3.aeCL eCTb nOJlii burada tarlalar var
5) Sahip olmak "henim var", "senin var" vb. Rus«;a'da genel1ikle "... 'in
rnulkiyetinde" anlamlndaki y edatmca ifade edilir. EdatJ, ki ilik zamiri, ad ya
da soru zamirini (-in) dUrUI11U izler. Sahip olunan nesne dogal olarak yahn du-
rumdadlr.
88
,
Y MeHB .nOM bir evim var (mUlkiyctimde bir ev var, biT eve sahibim)
Bir nesneye sahip olmak eCTb eklenerek guc;lendirilebilir.
tk. Y MeHsi (y Mens1 eCTb) sahibim (benilTI ... var)
y Te6Ji (y Te6si eCTb) sahi psi n
Y Hero I (y Hero eCTb) sahip (er.)
Y Dee I (y Hee eCTb) sahip (di .)
Y HerO I (y Hero eCTb) sahip (nt.)
fg. Y Hac (y Hac eCTb) sahibiz
Y Bae (y Bac eCTb) sahipsiniz
Y DUX I (y "UX eCTh) sahipler
y Mew1 vb. aynl zamanda "bcnde" anlamlna da gelir.
,
Deyimlere dikkat:
y Mew1, vb. 60JlHT fOJI08a ba lnl agnyor
y MenD 60Jl"T 3y6bI di lerim agnyor
_ IJOJleTb "agnn1ak" fiili bu anlanlda ikinci c;ekim obegindedir ve sadece
i.i UncU tekil ya da ogul ki isi kullanlltr.
6. Soru zmniri KTO a ag]daki gibi c;ekilir:
v/. d. KTO
,
(-i) d. Koro
..
(-ill) d. Koro
(-ile) d. KeM
(-de d. 0 KOM
AII,tlrma
A. Paranlez i indeki sozciikleri dogru durulna gelirin:
L Y (Ham PYCCKHH Y1JHTeJlb) 60JIHT rO.ll083.
2. Y (Ham aHrJlHHCKH" KOHCYJ1) 60Jlbwoii ,lJ,OM.
3. H "HOlY (MOM KpaCHblH KapaHJJ.aui).
4. 0" fJlaBa (Hama ToproBafl .aeJIeniuHR).
5. HattaJlbHHK xO'leT rOBopMTb C (Barna PYCCKaSi ceKpeTaprna)..
, O iincti kj i (tekil ya da I?;ogul) ki ijik zamir1cri eger bir edattan sonra ge1iyor1arsa 5nlerine H
harfi konur.
89
6. 11 Blia.eJl (BLI) C (sam aHrJlHHCKHH TOBapHW) B TeaTpe.
7. C (KTO) Bbl rOBOpUJlIf B'lepa?
8. (KTO) RbI BH.lJ.eJlH B (Ta KOHTopa)?
9. H 6blJl B KUDO C (MOB TeT9).
10. B (3TOT KHH>KHbIU Mara3HH) xopoU1He KHHrH.
C. Rus<;a'ya <;evirin.
1. C;ok zamanlm var.
2. arablntZ var 1111?
3. Evet, kJrmlzJ arablnllZ vaT.
4. Onun iki rubJcsi vaT (o-dj i)
5. Onlann harika bir tahlosu var.
6. Bu ogle yernegini kiln Isll1arhyor (odiiyor)?
7. Sekreterimin di i agnyor.
90
ONUf;UNCii DERS
Siizliik e
nUCIJe6YM3}f{HbIH
,
Mara3JfU
nOIJTOOaJl 6YMara
..
npO)1aBen;
,
o npO.LJ:aBlJ,e
..
KOHBepT
60Jlbme BeT
60JIbWe He 6bIJIO
60JIbWe He 6y,n;eT
60JlbWe if
oepOHTHO if.
, r
3annCH3J1 KHflDKK3
, ,
numYlII.a.a MamHHKa
npOMOKaTeJlbH3.a 6YMara
.. ....
CHHBB
KonHpOOaJlLHaH 6YMara
klTtasiyeci (s.)
diikkan
mektupJuk kaglt
satlcl
satlcl hakklnda
zarf
ba ka yok (tiikendi)
ba ka yoktu
ba ka olmayacak
daha fazla
herhalde
not dcfteri (bloknot)
alacaglm
kahverengi
g6sterin
dol makalem
renk
hangi renk
veri n bana
aynca, ilaveten
siyah
kurdela, erit
yazi makinasl
kurutma kagldl
maVl
karbon kaglt
,
11 B03bMY
KOpH'lHeBhIH
nOKIDKHTe . (emr.)
,
aBTOpy'I Ka
n;BeT
,.. ,
KaKoro JJ;8eTa
)IJ\HTe MHe (emr.)
,
TalOKe
'1epHbIH
,
JlCHTa
I Son hecelerinde e e ve 0 unlillerinden biri bulunan bazJ erkek adlann c;ekirnJeri sirasmda bu
OnlOlcr dti er.
91
Tekst
TeKCT: TpHHa.l1u,aTbIH YPOK
(Oni.i<;tincii ders)
KaTH.
,
npOllaOeu..
KaTH.
#
llpOll,aBeu.
KaTD.
n pO.lJ,aBeu.
Ka TJI.
n pO,llaBeU.
KaTB.
npo aBeu;.
Ka TSI.
B nHc..e6YM bKHOM Mara3HHe
Y Hac eCTb nOlfTOBaJi 6YMara H KOHBepTbl?
Y Hac 60JlbUJe HeT nO'lTOBOH 6YMarn, no eCTb KORBep......
KOf.zui Y Hac 6Y,l1,eT nOIJTOBaSi 6YMara?
BepOHTHO 3aBTpa.
Xopomo, TOr.ll.a nOKa)l{lfTe, nOJKaJlYHCTa, 3anHCHhI .
..
KHH)KKH.
BOT 3anHCHbie KHH)KKH. Y Hac 60JlblIJOH Bbl6op.
Cnacn60. $I B03bMY BOT I :iTY KOpU'lHeBYIO 3anUCHYJO
KH")KKY. A Tenepb nOKa}KHTe, nOJKaJlyucTa, aBTOPY'II<H.
BOT aUTOPYIJKH. KaKoro u,BeTa Bbl xOTHTe? qepHYIO?
HeT, Sf npe.l1nOIJHTalO KpaCHYIO. .R B03bMY BOT 3TY.
,lI.aHTe MHe TalOKe '1epHYIO JU HTY .lI.JUI "uwyw.eit
MaUlltHKU, npOMOKaTeJlbH)'1O 6YMary H CHHIOIO KonH-
pOBaJlbHYIO 6YMary.
BOT IfCpHa.H JIf HTa, BOT npOMOKaTeJIbUa.Sl 6YMara "
CHHSlSI KonUpOBa,JlbHaB 6YMara.
CnacH60. 3TO BCe.
A .klamalar
1. '"Sahip almak"h 01unlsuz Ciinllc Yapllan
"Bcninl ... yok ' vb. derken 8eT sozci..igil daima (-ill) durumu'nca izlenir.
8eT s(:)zciigii "yoktur" anlanllna gelcn He eCTb'in klsalttlnll ldlr.
.. ..
Y MenB BeT nanHpOCbI
sigaranl yok (bcndc sigara yak)
I Vurgulam,ak i in kullamhyor..
92
2) "Sahip olmak"tn Olumlu Ge mi Zaman Kipi
Y' MeHR (ecTb) gc<;mi zanlanda Y Men" 6blJl (-i, -0, -H) olur. Bu
Rusc;a cumlc yaplslnda ("Bcnim ... var" kuru)u lu Tiirk e ciimJe yaplsln-
daki gibi) sahip olunan ey cUmlenin oznesidir. Fiil, cins ve say] baklmlndan
bu sozciige uyar.
y MenD 6blJla nanHpoca sigaram vardl (bende sigara vard!)
3) "Sahip olmakHln Olumsuz Ge mi Zanlan Kipi
Ge rni zaman kipindcki sabil He 6blJIO deyimi, imdiki zamandaki
neT' in yerini alml l1r. He 6blJlO tlpkl neT gibi dainla (-in) durul1l,u'nca iz-
lenir.
, ,
Y MeH" neT nanupOCbl
Y MeHR He 6blJ10 nannpOCbl
sigaram yok
sigaram yoktu
Vurgunun He 6hlJIo'daki He iizerinc geldigine dikkat edin.
4) Gelecek zaman kipinin oJumsuzunda neT sozctigtintin yerine He
6YAeT gelir. 0 da sahiltir ve neT ..ilc He 6blJlO gibi (-in) durumu'nca izlenir.
Y MeDii He 6y.z:r:eT nanHpOCbl
sigaram olmayacak (bende sigm"a
o1mayacak)
5) Gclecck zaman kipinin olumlusunda 6LITb fiilinin u iincii tekil ya da"
ogul ki isinin gelecck zatnanl kullanlhr.
y MeHii 6y.neT nanHpoca
Y MeDii fiy.nyT nanupOCbl
sigaram o1acak (bende sigara o)a-
cak)
sigaralarnl1 olacak
AI.,tlrma
A. A agldaki ciimleleri olumsuz yapln:
1. Y Bac eCTb nHwymaJl MawHHKa?
2. Y "UX 6bIJui npoMOKaTeJlbH1UI 6YMara?
3. Y Hee 6y.neT KonHpOB3J1bHaJi 6YMara?
4. B 3TOM ropOJJe nHclJe6YMa}KHblU Mara3"H
5. B 3TOil KOHTope 6y Jl,eT ceKpeTapma.
93
6. Y Hac ecTb py6J1b?
7. Y Hee 6bIJI ,lJ,OM.
8. Y Te6Si 6y,aeT 6HJICT B TeaTp.
9. B TOM Mara3uue 60JlbIllO' Bbl60p nOIJTOBOH 6YMaru.
10. Y Hac 6bIJIO KpaCHoe BMBO.
C. Rus a'ya evirin.
1. Katya yann klrtasiyecide olacak.
2. Bugiin diikkanda daha fazla mektupluk kaglt yok, fakat yann ola-
cak.
3. ok fazla kaglt e itleri yoktu.
4. Katya klrmlzl bir bloknot tercih ediyor.
5. Mavi b]oknot]an yak.
6. Yann siyah dohnakalemleri olacak.
94
ONDORDUNCU DERS
Siizliik e
KHWKHblH Mara3HH
BC.HKHH
,
pOMaH
no ed. + (-e) d.
,.
UCTOpHH
reorpa(j;JUH
,.
If TaK .lJ.aJlee
BpO.ae ed. + (-ill) d.
,.
nYTeBO.lJ.HTeJIb e r.
CKOPO zf.
npeKpacHblii
llIoTJl3H.lJ.HSI
BeJIUK06pHTSHHB
MeuuiTb I (Me maIO, Memaemh) + (-e) d.
JIOHD.OH
HHTepeCHblH
CTapHHHblH
..
3K3eMnJIHp
,.
"JIB
Ked. + (- e) d.
'1eTSCpr
MLI B03LMCM
nOKa ed. ve bag.
.naHTe HaM 3HaTb 2
kjtap l dtikkanJ (kitapevi) .
her ti.ir1ii, her e it
roman
tistiinde, tizerinde, boyulqt"
evresinde
tarih
cografya
ve ba ka, ve saire
ttirtinde
kdavuz-rehber (kitap)
hemcn, c;abuk
<;ok giizel
isko ya
ingiltere (Biiytik Britanya)
engellen1ek
'-'
Londra
ilgin
eski
Broek (kopya)
yada
dogru (zan1anla ilgili olarak),
yanloa (bir hareket fiiliyle)
per etl1bc
alacaglz
imdi1ik
bildirin, haber verin
I ... " TaK JU1JIee sozcUk anlamJyla "ve b6ylece daha sonra" gcnellikle H T. .n. (Ti.irk e v.s.) bi-
iminde kJsaluhr.
2 D.aTb, vermek (bkz. 25. ders, I. dipnot) fiilinin <;ekimi kurala uymaz. (-E) durumunca izlenir:
.n.aHTe MHe KHury, bana kitabl verin.
95
Tekst
TeKCT: -IeTblpHa,lJ.uaTblii YPOK
(Ondordtincti ders)
Ka TH.
npOJ1aBeu..
KaTJI.
npOJ1aBeu.
MeKC. HHK.
KaT".
...
npOtlaBeu.
KaTJI.
llp0J13Beu.
ArIeKC. HHK.
B KHH)KHOM Mara3uHe
Y Rac eCTb KaKHe-HH6Y.lI.b KUUfH 06 Aurnuu?
Y Hac eCTb BCBKHe KunfH 06 AnrJlHH. POMaHbl, KHUfH
no aHfJIHHCKOH MCTopon, reofpafj>HH H TaK J1aJ1Ce.
HeT, neT. Mbl XOTUM -ITO-HH6YLlb BpOJl,e nYTeBO,ll,liTeJUI
no AurJJHH. O)),Ha )J,eJlera.uHfi CKOPO eJJ.eT B AurJlHIO.
Y MeHii eCTb npeKpaCHblH nYTeBO,lJ,UTeJlb no
III OT JUIHllHU.
3TO BCe paBHO. IIIOTJl3H,lJ,HB, AnfJIUSI, 3TO BCe BeJIH-
Ko6pHTaHHJI.
AJIeKceu HHKOJIaeBHIJ, Dbl Bcer,na MemaeTe MHe! Bbl
)Ke I 3HaeTe, 'ITO OHn eJJ,yT B A.ttrJlUIO, a He B IIIOT-
,
JIaH,lJ,HIO.
BOT nYTeBOtlHTeJIb no JIOIl)I;QHY. JIOH.lIOH OlfeHb HH-
TepeCHblU, CTapHHHblU ropo.ll.
a, 3TO XOpOIllO. Ho Y Bac TOJIbKO OJJ.HH 3K3eMnJliip
".lID 60JIblUe?
CeiitJac Y MeHii eCTb TOJIbKO 'IeTblpe 3K3eMnJIiipa, 80 K
IJeTBeprY 6y JJ.YT elUe.
Mbl B03bMeM DOKa 3TH 'IeTblpe 3K3eMnJ1Hpa, 3 B
'1eTOepr, eCJIH Y Rac 6y JJ.YT 2 ewe, ,naHTe H3M,
nOJK3J1yitCT3, 3HaTL.
1 1Ke burada vurguyu gli lendjrmek j in kuJIamlmaktadJr.
2 eCJlH ve KOfJI3 ile ba layan ciimleciklerde eger eylcm gelecegc donUkse Rusc;a'da gelecck
zaman kipi kullamhr. Ttirkc;e'de ise bu durumlarda farkh kipler kul101mhr. Ornegin. yukandaki
ciimle TUrk e' de hEger size '.. gclirsc. lutfcn bize bildirin" bi imindcdir. Anadili Rus a olanlO1-
nn Ti.irk e kOJlu urken yaptIklan ba hca hatalardan biri bu kip farkllldan dogmaktadlf.
96
A lklamalar
1. Adlan n (-E) Durumu
a) (-E) durun1u dolayh nesneyi (tiimtcci) ifade CtI11Ck it;in kullanlhr. TUrk-
'c'dc "bana kitahl vcr" ctimlesindc .'kitap" sozcUgti "'vermck" fiilinin nesne-
idir vc gcrck Rus<;a'da vc gerckse TUrk e'de adm (-i) dururnunda kullamhr.
"Bana" S()zcUgil ise dolaylt ncsncdir vc yine her iki dildc aOln (-c) durumun-
dadlL
h) Adlann (-c) durulllu i in, bir tinsuzlc sona eren crkck adlara -y ek1cnir:
tCTOJl. O1asa, CTOJIY). Eger hu adlar -b ya da -if ile sona ercrlersc son harf
-10 oJacaktlr: (CJIOBapb, s()zH.ik, CJJOB3pro; MY3eii. mtizc. MY3eW).
c) Di i adlarda son harfler olan -3 vc -H, ycr1crini -c harfine hirakiI'.
(KOMHaTa, oda. KOMHaTe; TeTSI. baJa, tcyze TeTe). Son harf -b isc bu
harf ycrini -II harfinc blraklr: (HOIJb. gece. HOqll). Son ik.i harf -H.SJ isc, -11
ycrini -Ii harfinc blraklr:.,JapMIUI. urdu. apM"").
d) NiHr adlarda -0 harfi -y, ya da -e harfi -10 olmaktadlr. (OKHO, pcncc-
rc OKHY: 3,U3.HHe. bina 3J1.3.HJtIO).
2. Ki iJjk Zanlirlcri' nin (-E) Durul11u:
d.ll.
( -e) d.
H
Mue
Tbl
Te6e
0"
€MY
,
oua
eii
,.
OUO
,.
eMV
OJ
Mbi
H3M
Bbl
83M
..
OHM
HM
3. rOBopl1Tb ("soylemck", "konu mak". "'anJatmak" anlallllllda) \'C oTBe'-uITb
(hir ki yiyi yallltlanlak) fiillcri (-c) durulllunca il.lcnir.
/
OH 83M rOBopuT 06 3TOM
Size hunu anlatiyor (hulldan si)z
ediyor)
Onu yanltllyort"lum (...'a ccvap vc-
riyordum)
Bir },I\ey' i, hil' Incktuhu vh. yannlanlak -durUlnunda isc: OTBe'-laTb + (-i) d.
, ,
.Sf eMY OTBeI.J3JI
.. ,
Mbl OTBe-IaCM "3 nHCbM3
mektuplan yanllhyoruz
4. (-E) Dunul1u Gcrcktiren BaZi Fiil1er
..
BepHTb
.Sf Bepro B3M
inannlak
. .
size lIlall! yorunl
97
"
nOMOraTb
.. .. ,
oua nOMoraeT Ha'laJlbUHKY
yardlm etmek
efe (nludure, patrona) yardlffi
ediyor
engel ohllak
hana engel oluyor.
,
MemaTb
, ,
OR MHe MemaeT
AII,tlrma
A. Parantez i<;indeki zarnirleri dogru duruma etirin:
1. qTO oua oTBe'JaeT (oo)?
2. H (ORa) He Repro.
3. Mbl rOBOpHJIH (OHM) 06 3TOM.
4. JblHTe (11) 3HaTb.
5. CeKpeTaprna (Mbl) BCer,lJ,3 nOMoraeT.
B. A ag.Jdakj soru]an Rus<;.:a yanlt]aY1n;
I. KaKue KHUfH 06 AHrJIHH 6bIJlH B KHIDKHOM Mara3HHe?
2. KaKYIO KHury XO'leT KaTB?
3. qTO KaTJI rOBopuT ATIeKcelO HHKOJuieBu'IY?
4 _ KOf;ui y npO,lJ,aBlI,3 6Y)Q'T erne nYTeBO,llHTeJlU no JIOHJJ;OHY?
c. Rusr;a' ya t;evirin.
I. Bu Tilrkiye tarihi hakklnda hir kitaptJr.
2. Size engel Jlli oluyorum?
3. Benim i<;in farketnlez (hepsi hir).
4. Per cmbe gtinil Tiirkiye'yc gidiyofUln.
5. Bana istanhul hakktnda hiI' kJlavuz kitap gasterin.
6. Tiirkiyc hakklnda bir kt1avuz kitap hulamadtk (e1de edemedik).
7 Gnun (erkck) bir Turk romanl yok.
98
ORlBE iNCi DERS
Sozliik e
Jl,OMa zf
OTeu, [(-ill) d. OTua]
MaTh I [(-in) d. M8TePHl
6a6yIII K3
6paT
Cawa
..
ceCTpa
Mama
)KHTb 2
Bce
BMCCTe if
,
KsapTHpa
MOCKBa
npHXO,ll,HTb I I (npHXO)l{Y, npHXOJl.HUlb)
YJKUHaTb I (Y)I{HUalO, Y)KHHaemb)
pa.1J" paJJ.3, pa.no; paJl.bl (klsa bi<;im)
paCCKa3blBaTb I (paccK33bIBalO,
paccK33blBaelllb)
, .. ,
nOXO}l(, nOXO)l{a, nOXO}Ke; nOXO}KH
(klsa bi<;iITI) H3 + ( -i) d.
KHH03KTep
fOJIJlHBYJ-I,
cORceM if
BJlI06JICH, BJIIo6JIeHa, BJII06JIeHO
BJlI06J1eHbl (klsa bivim) B + (.-i) d.
evde
baba
anne
bi.iyiikanne
erkek karde
(kii<;tilti.ihnti ) AJeksandr
klz karde
(ku tilttilmli ) Maria
ya amak
herkes
birIikte
kat, daire
Moskova
gelmek, ula mak
ak am yemegi yemek
meffinun
anJatmak
benzer
sinema oyuncusu
Hollywood
bUsblitUn, tiimtiyle
a lk
J MaTb ad). tekildeki yahn ve (-i) durumlan dl mda. biitiin durumlarda fazladan ep eki ahr.
2 Tek heccli fiiHerin pek t;ogunun t;ekirni kurala uymaz. .lKHTh, fiilinin imdiki zamanda eki-
mi: 1KHBY, )l{HBeWb, 1KHSeT, 1KHSeM, 1KltBeTe, JKHBYT.
99
, I"
J{aKUe rJlynocTH
nOMonlTb I (noMoralO, nOMoraeUlb)
,
YIKUH
60pw
6e(j>cTporaHoB
MOpO:>KeHOe I
Hy eH, HY Ha, HY HO; HY HW
(klsa bic;imi)
..
nana
BeCb, BCSI, BCe
...
ceMbH
B c60pe
... .. ..
3HaKOM, 3HaKOMa, 3H3KOMO; 3H3-
KOMbi (klsa bi im) c + (-ile) d.
,
MaMa
ne aptalhk(lar)
yardlm etmek
ak am yemegi
lahana orbasl
slglr biftcgi (bifstroganov)
dondum1a
gcrckli
haha
tUn1. biilUn
aile
toplannll , hazlf
tanl lk
anne
TeKcT: n»THa.au.aTLIH :YPOK
(Onbe inci ders)
Tekst
CeMbD KaT"
(OTen. KaT", MaTb, 6a6YIUKa, 6paT Cama u cecTpa
Mama IKUBYT Bee BMfCTe B 60JIbIDOH KBapTupe B
MOCKBe.)
KaTB.
Cama, CerO.llHSI BeqepOM MBaH HB3HOBUIJ AHJJ.peeB
npUXO)J,HT K HaM. OH 6y.IJ,eT Y Hac Y>KUJIaTb. TM 6y J:(eillb
,aOMa .?
,IJ,a, JI 6y,lJ,Y ,lJ,OMa u 6y,ay OqCHb paL{ BU,lJ,CTb ero. Tbl HaM
MHoro paCCK33blBao!1]a 0 TBOCM H3 I UIJ1bHuKe. l\1ama ro-
BOpHT, liTO OH !lQXO)K H3 KHH03KTepa 03 fOJ1J1UBy.na.
DHa COBceM BJJlo6JIeHa B Hero.
Cama.
I Bif isim o)an MOpO}KeHOe nutf slfat gibi ekilir.
100
KaTS.
Cama.
KaTJI.
Cama.
KaT1I.
CaUla.
KaTR.
KaKHe fJIynoCTU! Ho eCJlu oua BJII06J1eU3 B Hero, Oua
, ;-,
MO}l{eT MHe nOMoraTL rOTOBHTb Y}I{HH.
.. ""
qTO Y Hac 6YAeT Ha YIKHU?
Ha nepBoe 6opm, Ha BTopoe 6e4JcTporaHoB H nOToM
MOpOJKeHoe. HYIKHO eme BHHO.
BUHo, Ka)l{eTCJI, eCTb Y DaUbt.
Ax, ,lJ,a. A Dana 6y l{eT )],OMa BeqepOM?
,Il,a, II nana II 6a6ywKa 6y.aYT Jl,OMa.
OqeHb xopomo. BCJI ceMb,J 6Y,lJ;eT B c6ope. Dana H .
Mama y*e 3HaKoMbi C IIBaHoM IIBaHOBHlJeM, a MaMa R
6a6YllIKa elll.c He 303101' ero. '
.A lklamalar
I. Teki\ Sifatiann ve Mlilkiyet (Sahiplik) Zamirlerinde 1. ve 2. Ki ilerin (-E)
Durumu.
Stfatlann tcki 1 (-e) duruTl1lan 6y ledir:
Tckil
Ser! Yumu ak
-- -. ---- ----- --- - --- 1- ----- ------ ---:- ----
el: dl,.Y. nt. I er. dl . Ilt.
Ten .IJOMY TenJl oii Ten JlOMY j noc.TJeLm eMY - eit: - eMY
Kan lk
----------- --- - --
er. di . nt.
PYCCK OMY - on -
Sahiplik Zamirleri yumu ak (ince) slfatJarla aynl son ek]eri ahrlar.
er. di:s"i. nt.
, '.... ""
Mo eMY Mo en M,o eMY
,. , ,
TBo eMY TBo eH TBo eMY
.. , ,
Ham eMY Ham eD narn eMY
.. , u ,
Bam eMY Dam e" Bam eMY
2. Kisa Slfatlar:
a) Slfatlarda klsa hi in1in yaplh l
"Glizcl", "ho ", "k6tii"' vb. pek ok tanlmlaYlcl slfatIn. uzun bi imlerinin
tOl
yanlSlfa, yukanda belirttigimiz gibi klsa (ya da yiiklemsel) bi<;imleri vardlf.
Bu klsa bi im, uzun'bi<;imin son ekinin kaldlnlmaslyla elde edilir. Erkek
tiir slfatlarda hi bir ey eklenmez; di ilerde -a, notrlerde -0, turn cinslerin
<;ogullannda -hi eklenir.
tekil
UZUll bi im..
KpaCHBLIH
MOJlO,lJ;oii
,
KpaCHB3.D
MOJlO,lJ;aH
,
KpaCHBoe
,
MOJlO,lJ,Oe
klsa bi{:inl
Clns ve say'
er.
di . -
(giizel)
(gen )
..
KpaCHB
. ,
MOnO)].
,.
KpaCHBa
..
MOJlo,aa
..
KpaCHBO
..
MOJlO,lJ.O
nt.
<;ogul
,
KpaCHBhle
,.
MOJIO)],Lle
,
KpacHBbI
MOJlOJJ.bI
Eger sozctigiin govdesi r, K, X, .IK, 'I, m, 1lI hart1erinden biriyle bitiyorsa
<;oguldaki -bI'nln yerini -H ahr.
CHIS ve saYI UZU/l bifiln klsa bifim
,. (geni ) ,
er. IDUpOKHH mnpoK
di . .. ,
WUpOKa.Sl wHpOKa
.. I'
nt. wupoKoe WUpOKO
.. ,
rg. wHpoKlle WHpOKU
Eger slfatln govdesi iki iinsuzle bitiyorsa 0, e ya da e hareketli iinliilerin-
den biri, erkek tckiIlerde bu iki harfin araSJna girer.
erkek, uzun bic;im klsa bi im
, .. I' ,.
UY}I{HblH (gerekli) uY:iKeH "Y*H3 HY.>KHO "Y}KHbl
.. (dolu) , , , ..
nOJ1HbIH DonOH DOJIna DOJlHO DOJ1Hbl .
60JIbHOH (hasta) 60JIeH 60JIbHa 60JlbHO 60J1bHbI
,. (akllh) .. ,. , ..
,.- YMHbIH YMeH YMHa YMHO YMHbI
60JIbmOH (bUyilk, geni ) ve MaJleHbKHH (kii<;;iik) slfatlannln klsa bi<;inli
yoktur. Bayut be1irtmek i<;in 6teki slfat1ann klsa bi<;in11eri kullantltr.
60JlblUOH (genj ) er. BeJlUK di . BeJIHKa nl. BeJlHKO rg. BeJ1ltKH
MaJleHbKUH (ku<;;uk) er. MaJI di . MaJui ,. Ill. MaJlO rg. MaJIbl
102
b) KuHanlh lafI:
1) Stfatlann klsa bi imleri ytiklem olarak sadece yahn durum' da ku1Jam-
labilir. Ornek: 08 YMeH, 0 aktlhdlf.
2) Uzun bi jm yiiklem olarak agda Rus a'da, 6zeIJikie kar lhkh konu -
malarda <;ok daha slk kuJlanlhr.
3) Vine de uzun ve klsa bi imler araslnda kimi kez bir anlam fark] vardJr.
, ,
OHa JKHBaJl 0 canh bir insandlr.
... ,
OHa JKHBa 0 hayatta (yani, cHi degil)
0" 60J1bHOii 0 hasta bir insandu
OH 60JIeH 0 hasta (0 strada)
08 npaBblH 0 sagc]
08 "paD 0 hakh (hakslZln kar ltl olarak)
4. Pa,ll, (mcnlnun) sadcce klsa bi<;inlde kullantllT. BeJIIIK, M3JI vc boyut
gostcren baZi ba ka sifatlar '\;ok hi.iytik", "<;ok ki.i tik" anlamlanndadlr.
3TH 6aUJMaKH BeJJHKH bu papuc;lar (<;ok) biiyiik
3. Zarflar
Rus<;a'da zatlann <;ogunlugu notr turdeki klsa slfatlaria aynl bi<;imc saJUp-
tir. Fakat bijylc ohnakla birlikle vurgu yerlcri kimi kez farkhdlf.
,
YMHO aktlhca
..
KpacHBo giizellikJe
MaJIO az (kIsa slfat MaJIO ilc kr .)
(-o)'lu zar11ar genelliklc ki isel oJmayan ciimlelcr kurmakta kullanlhr.
,. ,
cerOj{HSI TenJIO
BQepa 6hIJIO XOJlO HO
bugUn slcak
dOn soguktu
Fiziksel durunllan, duygulan vb. gostcren zarflar, (-e) durumundaki ad ya da
zanlirlerle bagJanlrJar.
RaM X0J10JIHO?
BaM cTpamHo?
ii uyor n1usunuz? (s.<;.Isize soguk mu?)
korkuyor nlusunuz?
..tf)3
Allftlrma
A. Parantcz i indcki sozciiklcri dogru durul11a gelirin:
1. ,l],aHTe (MOM 60JIbHOit 6paT) (3Ta PYCCKa» KHHra).
2. Bbi MeulaeTe (M01l 6a6YlIJKa) pa6oTaTb.
3.51 He Repro (MOlt HaqaJIbHIIK).
4. Bbi n"meTe (Barna KpaCIJBa1l cecTpa)?
5. OH paCCKa3b1BaJ1 (Mbl) 0 (.iK113Hb) B (POCCHH).
6. Qua "UiCTO np"X01JJfT K (MO MaTb).
B. A agldaki sorulan Rus\;a yanlllaYJll:
1 . K TO npUXOAHT CerO.lJ,H1I K KaTe?
2. Ha Koro nOXO)K lIRa" JlBaHOBHIJ?
K 6 .. '?
3. TO BJIIO JleH B Hero.
4. qTO Mama 6YAeT )),eJlaTb?
5. KTO 3H3KOM C 11BaHoM MBaHOBHIJeM?
C. Rusc,;a'ya \;cvirin.
1. Kardc inllc (erkek) laTlI tJlar Illl?
2. Bu papw;lar \nk 1l1U ku ilk?
3. 0 (di i) hcni g()r111eklcn 1l1ClnnUIl.
4. Siz hakhydllllz.
5. SlCakladlTlIZ Illl? (Slcak Inl geldi'!)
6. KorklTIuyofUI1l.
7. () (di i) hasta.
)04
ONAL TINCI DERS
Siizliik e
raCTpOHOMHlJeCKHH S.
yiyccek, erzak
dlikkan
..
Mara3HII
..
KHJIO 11.1. ,"SZ.
6e lJbl"
xJle6
TOr,aa zf
6YJlO'IKa
.-
K COMaJleHHIO
....epHblM xJIe6
ki10gram
bcyaz
ckmek
,
caxap
o zatnan
kU\=i.ik ekmck. franca]a
nc yank ki, nlaa]esef
kara ekn1ek
biski.ivi. hamur i leri
yanm kilo
h6rek
kek
]czzctli
c;ikolalah
paket
cker
kakao
bundan ba ka, aynca, ek olarak
(bir eyin) on lanesi
portakal
elma
,
neqeHbe
,
nOJlKlfJlO
,
nHpO}KOK
TOpT
BKYCllblH
mo KO.lul,aH blH
..
na'lKa
,
K3Kao Ilt. :SZ.
KpoMe Toro I
)),eCSTOK
,.
aneJlbCH"
S6J10KO 2
1 TOTo'daki r harfi B gibi Iclaffuz edilir.
2 .H6J10KO c;ogulun ya}lI1 ve (-i) durumlannda X6J10KH bic;imindedir.
105
Tekst
TeKCT: WeCTH3,lU.I,aTbIH YPOK
(Onaltlncl ders)
KaT9.
IIpoJl.aBeu.
KaT9.
IlpoJlaBeu.
Ka T$I.
np O .a3Beu..
KaT".
npO,LJ;aBeu.
KaT9.
IIpo.aaBeu.
KaTH.
I1pO,lJ,3Beu..
KaT9.
B racTpOHOMHlJeCKOM Mara3uHe
3"Te MHe, nOIKaJ1yiicTa, KHJlO 6eJIoro XJIefia.
Y Hac 60JIbWe neT 6eJIoro xJu 6a.
Hy, TOr,lJ,a IJeTblpe 6y JIOIJKH.
K COJKaJIeHHIO Y Hac 6y J10qeK TO)Ke HeT.
A IJTO Y Rac eCTb?
Y Hac eCTb IJepHblH xJIe6, neIJeHLe...
Xopomo, .a3HTe MHe nOJlKHJIO lJepHOrO xJle6a. A nH-
pO:IKKOB HJlM TOpTOB Y Bac TO)f{e neT?
Y Hac eCTb O'leHb BKYCHblC, CBe)l{Ue nHpo)l{KH U
..
TOpTbl.
Tor)J,3 9 B03bMY OAHU llJOKOJl3JlHblH TOpT H qeTblpe nH-
, ... - ,.,. ,.
pO}K.Ka, H nOTOM naIJKY nanHpoc, KUJlO caxapa II
..
KaKao.
ElIJ,e IJTO-HH6y.ab?
,II,a. ,l],aHTe MHe, KpoMe Toro, .lI.eCiiTOK aneJ1LCHHOB H
.aecBTOK si6J10K.
,.
3ro BCe?
.IJ;a, cnacu60, 3TO BCe.
A lklamalar
1. O iincii Ki i Sahiplik Zamirleri
Birinci vc ikinci ki i sahiplik zanlirlerinin tersine lic;tincii ki i sahiplik za-
rnirleri c;ekime girmez. B6ylece biitiln durumlarda ero erkek ve nlitr cinsler
iC;io, ee di i cioslcr i<;in "onun"; HX tUrn cinslcrin c;ogulu i in "onlarIo'" an-
laITIlannl kar llar.
106
,.
ero ..nOM
, ,.
B ero ,nOMe
, .. '
Mbi rOBOpUJlH 0 ee ceCTpe
on un eVl
onun evinde
anun klz karde inden soz ediyorduk
(It klZ kardc i hakklnda konU UYOfduk)
2. Adlann ogul (-in) DurunlU I
a) Bir linsuzlc biten erkek ad1ar ogul (-in) durumu'nda -08 ekini ahr1ar:
,
CTOJI - CTO JlOB
b) lK, 'I, nI, W harllerindcn biriyle biten erkek ad1ar <;ogul (-in) duru-
mu'nda -en ek:ini ahrlar: TOBapHUJ, - TOBapHIIJ,gj!.
c) U. ile biten erkek adlar ogul (-in) durun1u'nda, egcr vurgu son hecede
degilse eo ekini allrlar: MeCSIl1. - MeCJ Il.{eB . Eger vurgu sondaysa son ek -08
olUT: OTeu. - OT UOB.
d) -a sert iinlilsuyle hiten di i adlann ogul (-in) durumlannda -a dU er
ve ad bir iinsi..izle sona creT: CTeHa - CTeH.
e) Di i adlann govdesi iki ya da daha fazla iinsiizle bitiyorsa e, 0 ya da e
harekct1i ilnli.ilerinden hiri ogul (-in) durumu'nda genellikle bu son iki iinsii-
ztin afaSlna girer: Jl,eBywK3 (klz) - ,D;eBymeK, MalIlHHKa (yazl makinesi),
MawuHoK. Araya girecek alan bu iinlii, sondaki iki unstizdcn ilkine gore be-
lirlenir. Eger ilk iinSUZ}K, If, m ya da I.Q ise, iinlii e olacakhr. Yoksa bu iinlti
harf genelde o'duL
f) -0 ile hiten notr adlar <;ogul (-in) durumu' nda bir iinsiiz1e biter1er. Eger
g5vde iki ya da daha <;ok iinsiizle hitiyorsa aralannda genellikle hareket1i biT
GnH.i girer: OKHO - O KOH
AII,tlrma
A. Parantez i indeki adlan <;ogul (-in) durumu'na getirin:
J. B 3TOM KHWKHOM Mara3uHe MHoro (Knnra).
2. CKOJIbKO (MCCBU) BbI 6YLl-eTe B TYPUHH?
3. K CO)KaJIeHHIO Y Hac 60JIbille HeT (3K3eMnJIHp) 3rot ra3eTw.
4. B KOHTope He 6b1J10 (aBTopY'IKa)..
5. B 3TOH KOMHaTe MHoro (OKHO)..
107
B. Rus<;a'ya evirin.
1. Siyah cktnegin1iz olmayacak.
2. Porlak<J]lI1lz var n'u?
3. Havw;lan yoktu.
4. Bir paket sigara istiyorum.
5. Diikkanda hi<; francala yoktu.
6. LLitfen bana bir kilo patates verin.
7. Nc yazlk ki hi<; b6rek kaln1adl (yok).
8. ()nun (crkek) klZ karde ini g6rdtintiz mil?
9. Onlann fr31lcalasJ tazedir.
10. Fransa 'ya nc zmnan gidcceginizi bize Hj(fen bildirin.
108
OI\lVEDiNCi DERS
BU ders te 0' dan }()' a kadar saytlan inceleyecegiz. Telaffuzlannln gii<;li.igti
edeniyJc kasetteki tekstte, ah llmI kar Ihkh konu nla ycrinc bu sayllan
nce ayn ayn okunmakta, sonra da nitelcdikleri adlarJa birJiktc listelcri vc-
rilO1cktcdir.
Tekst
TeKCT: CeMH3llJJ;aTHH YPOK
(Onyedinci ders)
Birinci ses
ikinci ses
B.S.
t.S.
B.S.
tS.
B.S.
i.S.
B.S.
i.S.
B.S.
1.S.
B.S.
i.S.
B.S.
i.S.
B.S.
i.S.
B.S.
. i.S.
O,lJ,HH. OLJ,Ha. O,LJ,HO.
O,lUfH Mara3HH. 0):("3 6YTbIJIKa. O.z:.HO KHJIO.
)],oa. )];oe.
ABa n"pO>KKa. ,Il,Be 6YJlO'lKH"
TpM.
Tpu }l6JJOKa.
qeTblpe.
qeTblpe K03pTHpbl.
llJlTb.
IIJlTb K3p3HlJ,ameil.
III eCTb.
IlIecTb ra3eT..
CeMb, BoceMb, LU BSlTb.
CCMb pOMaHoB, ooceML KHur, .nCBSITL )KYPH3J10B.
.lI:ecSiTb.
,l],eClITb CJIOB3peii.
O.lU'tHH3,11Jl.aTb.
o ,IlIt" 1t3JIuaTb 11 6.flOK.
.rr.oeHa.au:aTb.
.aoeH3,lJ,U3 Tb 3K3eMnJI}lpon.
109
B.S. Tpuu8JJ,uaTb.
i.S. TpuHa.au.aTb KOHoepToB.
B.S. qeTblpHa,nuaTb.
i.S. qeTblpHa.lJ.uaTb KaneJIb.
B.S. IISlTHa,lJ,uaTb. llIecTHaJ], aTb. CeMH3.auaTb. BoceMHa.nu.aTb.
,I(eBSJTHa.auaTb.
i.S. llSiTHall.ltaTb, meCTHaJI.l.I,aTb, ceMHaJJ,uaTb, 80-
I , ..
CeMHall,UaTb, .neBSlTHa.nu,aTb MHHYT.
B.S. ,l1.Ba.all.aTL.
i.S. ,I(Ba,lJ,u,aTb He)U Jlb.
B.S. )J;BaLl,u.aTb o}J.Hu. Ba)]Jl.aTb O,l1,ua. )J,BRJl.HaTb 0,lJ,80.
i.S. J],Ba.rUlaTb O.lUtH MeCBU. )],Ba,lJ,UaTb onHs He)].eJUI.
BaJ],HaTb OJl.HO nHcbMo.
B.S. ,IJ:Ba)),lJ,aTb )J,Ba. )].BR)),lJ,aTb ,lIBe.
Ls. Ba.au.aTb .nOR CTaKaHa. ABa.lJ.HaTb .aRe proMKH.
B.S. L(BaJl.u.aTb TpH. .II.B8,lJ,u,aTb lJeTblpe.
i.S. )J,B3.lUJ,aTb TpU DJIM JJ:Ba,nuaTb 'IeTLlpe py6JI».
B.S. CKOJILKO cJlon?
i.S. OqeHb MHoro CJlOB. LI,Ba).JuaTb nSlTb CJlOB.
B.S. ,I(B3,lUtaTb meCTb. ,Il;Ba,lJ,u.aTb ceMb. ,I(Ba)IltaTb BoceMb.
)].B3,lJ;lJ,a Tb l1.e BRTb.
Tpn.IJ.lI.aTb.
Tpu)J;uaTb .nOMOB. 3TO BCe.
A lklamalar
1. Adlann ogul (-in) Durumu II
a) -b ile biten erkck adlann t;ogul (-in) dUrUJll soneki -eii:'dir: CJlOBapb -
CJIoBapeii.
b) if ile biten erkck adlar ogul (-in) durumu'nda, egcr bu harf vurgusuzsa
-eB, vurguluysa -eo ile biterler: MY3eii - MY3eeB; 60ii (muharebe) - 6oeB.
110
c) -b ile biten di i adlann <;ogul (-in) durumu'ndaki son ekleri -eii'dir:
t10'lb - HO'U H.
d) ".Sf ile biten di i adlann ogul (-in) durun1u 'nda -.Sf yerini -H'e blrakn:
aPMIUI - apMHu.
e) -11 ilc biten bir ok di i adJn ogul (-in) durumunda bu harf yerini -L'a
blraklr: wiHH (dadJ) - nSinb. Eger -st'dan once iki ya da daha <;ok Unstiz var-
sa hu son iki iinsiiziln araSJna genellikle bir ek ilnlil gelir: 3eM.ru1 (i.ilke-
toprak) - 3eMeJIL; ,lJ,epeBHSI (ko)') - .aepeBeHb. -HJI ile sonu<;lanan bir kac;:
ad <;oguI (-in) durumunda -H ile biter: necHSI ( arkJ) - neceH.
f) -e ile biten notr adlar c;ogul (-in) durumu'nda -eit: sonekini ahrlar: nOJIe
(wrla) -- nOJu ii. -De i1e biten adlann c;ogul (-in) durumu -Hit ile biter:
3)1aHHe (y apJ) - 3)J,aHHii.
2. SayIlar
S1fJrdan Oluz' a SaY1Iar:
0 1 1 ,
HOJIb er. O.ll,HHHa.ll.uaTb
.. .. , ]2 ,
1 O UH, oJ( a, O,l1HO ,lI,Be Ha,ll,lJ,a Tb
2 13 ,.
.1I.Ba, ,lJ,Be TpHH3,lJ,UaTb
3 ]4 ..
TP" 'IeTblpH3.lI.Q3Tb
4 .. 15 ,
'JeTblpe nJlTH3,lJ,QaTb
5 16 ,
"SiTL meCTHa))'Q3Tb
6 17 ,
meCTb CeMHa.lJ.u.aTb
7 ]8 ...
ceMb BoceMH3.au.aTb
8 , 19 ,.
BoceMb ,lJ,eO.HTHa.nu.aTb
9 , 20 ..
,IJ,eOSlTb ,iJ,Ba)J,uaTb
10 , 30 ,
.n,ecSlTb TpHJJ,uaTb
-JIltaTb sonekinin onbirden yirmiye kadar olan sayilarda hulundugunu ve
otuzun gcr ckten de .necRTb' 1n (on) k1saltllml 1 olduguna dikkat edin. B6y-
Ieee O)J,HHH3.nu,aTb (onbir) O}J:HH Ha ,iJ,eC1ITb'ln (on uzerine bir) k1saltllml
bi\imidir. ,Il,B3,l1;Il,aTb gcr<;ekten "iki on" demektir.
.. , ,.
GordUgUnlUz Uzere bir saYIs1 (0,lJ,00, 0,1],"3, O,lJ,HO) kendisini izleyen adln
cinsine uyar. .aBa (erkek ve notr adlann), ,l1Be (di i adlann) tckil (-in) duru-
11lunca izlenir. (bkz. 9. defs, not 5).
Dordiin Ostundeki saYllar (bile ikler de i inde ohnak i.izere) <;ogul (-in) du-
rUmunca jzlenirler:
111
,.
nSlTb CTOJIOB
meCTHa uaTL fiy J10 eK
bc masa
ona1l1 francala
Bjle ik (obek1enmi , toplamh) sayl1arda, sozcilgiln (iki ya da daha <;ok
saytdan olu an sozcligGn) son pan;asl (sondaki saYl) izleyen adln durU111unll
belirler:
,nBa)),u.aTb 0)),"" 6HJ1eT
TpH.l1UaTb .aRe nJlaUKapTM
.lI.B3L1,UaTb .1lBa 6I1wTU Ta
.. , ;
lI.Ba..au.aTb BoceMb TypHCTOB
AI.ftlrma
yirmi bir bilet
otuz iki reserve yer
yirm i iki hilet
y inni sckil. turist
A. Parantcl. i<;indeki adlan dog rll durwna getirin:
I . .LI.Be (HOllb).
2. qeTblpe (CJIOBapb).
3. ,lI,ecSlTb (H6J10KO).
4. B ilJ,uaTb 01111" (aneJlbCHH).
5. IlJecTHa,lJ,uaTb (.lKYPH3w'1).
6. TpH.1lUaTb TPH (6YTbl.rI a).
7. LI.Ba (OK"O).
8. CeMb (ne,!J.cJljf).
9. )j,B3JlUaTb nSlTL (KoHBepT).
) O. BoCeMHa u.aTb (pOMaH).
11. nSlTb (a pMHJI).
12. IlIecTb (HO'lb).
1 . qeThlpHa,rUJ.aTb (3JUluHe).
14. CK().rIbKO (ropoLl,)?
15. MHoro (MY3eii)..
C. Rus\a'ya <;cvirin.
1. On sj ara
'-
2. Yinlliiki sijzciik.
112
3. Bir k1Z karde ve iki erkek karde .
4. iki &i e arablmlZ vaT.
5. Yirmi be bilet.
6. Sekiz francala aldln1z ffil? HaYJr, sadecc iki francala aldlk
7. Yirnli be tabagJllllz ve on be bardaglllliz var.
8. Rcsloranda kac; lane hayan garson var'!
9. Bu bfiroda hc sekrcter var.
] O. Bu hinada yinni ycdi dairc var.
113
ONSEKlziNCi DERS
Siizliik e
npHe3.iK8Th I (npHe31K81O, npHe3JKaewb)
..
rpynna
,
TYPUCT
,
lJeJIOBeK
TaK
'IeM 60J1bUle, TeM J1Y'lme
(bkz. Ders 31, A<;lklamalar)
,
BeCeJIO
B KOTOpOM 'lacy?
JIeHHHrpa,ll
JIeHHHrpa,llCKHH
,.
BOK3aJI
..
rOCTH"H a
Ua'lUHaTL I (HalfuHaro, Ha'lHHaemL)
,
3SBTpS
...
nporpaMMa
nOKa3blBaTb I (noKa3bIB31O,
nOK33bIBaewb)
Jllo6HTb I (Jl106J1.o, JIID6Hlllb)
KaSKa 3
,
1JY,lJ,HO
KaK .lKaJlb!
Me'lT3Tb 0 + (-de) d.
gelmek, vasil olmak (bir .. Ia)
grup
lurist
ki i, insan
boy Ieee
ne kadar c;oksa 0 kadar iyi
ne eyle, ne eli, en
Saat kac;ta?
Leningrad (ad)
Leningrad (s.)
tren istasyonu
otel
ba lamak
yann
program
gosternlck
sevrnek
Kafkasya
harika
ne yazlk
hayal etmek
I Kokleri -6-., -B-, -M-, -n- ya da -4J- ilc biten fiiBer. geneJlikle birinci Ickil ki i son ekindcn
once -J1- ahrlar.
H J1IOOJJ.o seviyorum. a lklIn
"Bir eyi yapmaYl sevrnek". anlamma geldiginde J1I06HTb fiili bir mastarca izlenebilir.
II JIIo6JJ.o MeqrnTb hayal etmeyi (dfi kurmaYI) severim
114
,-ek st
TeKCT: BOCeMHaJl.l1aTblH YPOK
(Onsekizinci ders)
JlsaH Uo.
r
KaTSI.
IIsaH Mo.
KaTR.
JIBan lIB.
KaTa.
MoaB HB.
K3TSI.
IIRaH lIo.
KaTH.
MRa" lIB.
KaTH..
DBaH lIB.
KaTB.
TYPHCTbl npUe3JK31OT B MOCKBY
JS:aTH, CerO.llHSI OeqepOM npHe3lKaeT rpynna TYPHCTOB 03
AHrJlHH. B 3TOH rpynne )),B3.nu.aTb .n.eBJlTb '1eJlOBeK.
,f(B3JJ.uaTL JJ.CBRTb qeJlOBCK? TaK MHoro?
qeM 60JILme, TeM nY'lIue! BaM 6y JJ,eT BeCeJlO. MeKCeii
HUKOJuieOH'I 6y.neT DOMOH! Tb 8aM.
B KOTOpOM 'lacy OUU npUe31K3IOT?
B BoceMb TpU,11l.1,aTb. Bbl 6Y,lJ;eTe Ha JIeHHHrpa,lJ,CKOM
,.. ,
BOK3aJle B BoceMb D.HTHa,lJ,II.aTb.
f.ae OUU 6YJIYT 1KUTb?
OHM 6Y.1J.YT }KHTb B rOCTHHHlJ,e "MocKBa".
3H3'1HT, Mbl "a'lJlHaeM pa60TaTb 330Tpa. nporpaMMa
Y>Ke rOToBa?
)];a. 3aBTpa Rbi" MCKCe" HUKOJuieBH'I 6YJ1eTe
nOK33blRaTb OM MOCKOY.
O'leHb XOpOlliO. 11 JII06JIIO 3TO }l,eJlaTb. CKOJlbKO BpcMeHH
OHM 6YAYT B MOCKBe?
OUR 6y.aYT B MocKoe lleBHTb JJ.HeH. nOTOM OHH e.nyT Ha
KaSKa3.
Ha KaBKa3? KaK '1Y,lJ,HO! H TO)Ke eJJ.Y C HUMO?
K CO/KaJI( HUIO, HeT, KaTB. Y Hac 1)'T OIJeHb MHoro
pa60Tbi II Rbi MHe HY>KHbl.
Ax, KaK 1KaJlL! .H TaK Me'lTaJla 0 KaBK83e!
A lklamalar
). (Bir yer)"de" ya da (bir yerin) i inde" genellikle B edatlnca kar llanlf ve
115
anu (-de) durunl'u (edatsal durum) izler. Bununla birlikte, bir dizi adla Ha
edatl kullanthr. Ornek: Ha BOK3aJle (istasyonda); Da KaBK33e (Kafkas_
ya'da). Eger bir hareket fikri varsa, H3 hu adlann (-i) durunluyla da kullanl_
hr. Bu B edat! i<;in de ge<;erlidir.
JI e.l1Y H3 BOK3an, H3 KaBKa3 istasyona, Kafkasya'ya gidiyorU1l1
n.n:eMTe B TeaTp tiyatraya gidelim
2. (:ogu tck heceli bir dizi erkek ad, B ve 03 edatlanndan sonraki (-de) duru-
mu'nda, dairna vurguJu bir son ek oJarak -y ya da -10 ahrJar.
..
B ca.ay
,
H3 MOCTY
B KOTOpOM 'lacy?
B KaKOM roJJ:f?
bah cde(c , bah<;e)
k6priide (MOCT, k6pril)
saat ka<;ta? (s.<;.Ihangi saatte?)
hangi Yll? (s.<;.Ihangi Yllda?)
Bu adlar 6teki edatlardan sonra olagan edat sonekini (-e) ahrJar.
, ,.
Mitt CH,II,eJlH B caJ\Y
, ,
Mbl rOBOpHJlH 0 caJ],e
hah<;ede oluruyorduk
bahc;cden soz ediyorduk
3. Gereklilik HY1KHO ya da Ha,lJ,O ile ifade edilir:
HY1KHO (H3.l1.0) pa60TaTb <;all nlak gerek
Eger ifade ki isel 'o}arak kuIJanlhyorsa ad ya da zamir (-e) dUrUITIUndadlr.
MHe Ha)),o pa60TaTb c;ah manl gerck (ss.lbana c;ah -
nlak gerek)
HYJKHO, HYJKHblH SI fatInln kIsalttlml notr bi<;i midir. "Gereksininl/ihtiya<;" an-
lanllnda da yine HY1KHbIH slfatlnln klsalt"nll bi<;inllcri (HY)I{eH, HytKHa,
HY}KHO; HY1KHbl) kuBanthr. Rusc;a cumle yapIslnda "gerekli" olao, ihliya<; du-
yulan ey ctimlenin ozncsidir.
,; ,.
MHe uY1KeH 3TOT K3paH}J.am
bu kaleme ihtiyactm var (s.c;.Ibu
kaJcm bana gcrekli)
bu s6z1uklere ihtiyaclmlz var (5.<;.1
bu s6zliikler bize gerekli)
Ge nli zaman kipinde fiil, oznenin (Rus a cumle yaplslnda .'ihtiya duyulan
ey"in) cins vc saYlslna uyar:
; , ,
HaM HY1KHhl 3TH CJlOBapn
J ]6
MHe HYJKHa 6blJI3 3T3 3BTO-
,
PY'IKa
MUe nY}f{Hbl 6blnu KapaH-
,.
,nawu
bu kaleme ihtiyaclm vardl (s. .Ibu
kalen1 bana gerckliydi)
kur un kalemlere ihtiyaclJ11 vardt
(s. ./bana kur un kalen11er gerek-
Jiydi)
Gelecek zaman kipinde fiil., 6znenin saYlslna uyar:
BaM HY}KHO OYDeT KOJIC)
caxapa?
H3M HY:>KHbl 6Y.llYT KUHru
bir kilo ekere ihtiyaclnlz olacak
11l1?
kitaplara ihtiyacllnlz olacak
4. qeJloBeK adlnlo <;ogulu, nannal olarak JItO.nu (insanlar) sozctigildtif (bkz.
46. ders, not 2). (Fakat) bu adln saYllardan sonraki <;ogul (-in) durumu, tckil
yahn durun1un aynLsldlr:
,
"1ITb 1JeJlOBeK
be insan (ki i)
5. Buraya kadar gordi.igiimtiz saYllann (-i) durU1111an O.ll.HH dl lnda, yahn
durumlarunn aynldu.
"Saat .., 'te" deyill1i, (-i) dUrUll1Undaki saYI ve onu izlcyen B edatlnca yapl-
hr. SaY.Yl da kurala gore, birde lekil yahn, ikiden done kadar lekil (-in) du-
furnu, be ten sonra da <;ogul (-in) durumundaki ad izlcyccektir:
B nflTb (-"i) d.
.,aeon r . (-in) d.
6. hOnlar' zamirinin ogul (-e) ve (-ile) duru1111an oyledir:
{'g. (-e) d.
[g. (-ile) d.
HM
,
HMH
AI.,tlrma
A. Rus<;a'ya <;cvirin.
1. Bir programa ihtiyaclmtZ var.
2. Bana ihtiyacln(Jz) var.
3. Annclnin i e ( ah maya) ihtiyacl var.
4. (Erkek) karde inizin kitaplara ihtiyacl var un?
5. Biiytikanncnizin ilaca ihtiyacl olacak ml?
] 17
6. Olin ah mamlz gerekliydi.
7. Babam onlara yann ehri gosterecek.
8. Onun (di i) ise temiz havaya ihtiyacl var.
9. u gazetelere ihtiyaclnlz var fil?
10. Bah<;ede ne zaman oturuyordunuz?
11. Saat be te istasyondaydlm.
12. Kafkasya'da bulundunuz mu?
13. <::ok <;ah mahslnlz.
14. Bu dcrgiye ihtiyaclffilz yak.
15. 0 (erkek) dondufilla sever.
B. A agldaki sorulan Rus<;a yanItlaYln:
1 . KOf,ll,a nPHe3)KaeT rpynna TYPHCTOB?
2. CKOJIbKO '1eJlOBeK B 3TOH rpynne?
3. B KOTOpOM 'lacy KaTe 03,aO 6y,aeT 6blTb DB JIeHBHrpa,nCKOM
BOK3aJle?
4. qTO KaTs( 6Y)l,eT nOKa3blBaTb HM?
5. Qua TOiKe e,lJ,eT C HUMB ua KaBKa3?
6. nOlJeMY oua He MOiKeT exaTb C HHMB DB KaBKa3?
]18
ONDOKUZUNCU DERS
Sozliik e
roCnO)!HH I «(g. yl. d. rocno)I,a)
sXO,ll,
1I3cnOpT 2 (rg. yl. d.. naCnOpT3)
,
aHKeTa
'"
BonpOC
PMB [tk. (-in) d., (-e) d., (-de) d. HMeuM;
bkz. Ders ) 0, a lklama 4]
c)JaMUJlH"
6YKoa
lfepHHJla (sadece fg., (-in) d. 1JepHwl)
r
cTpaHa
CJIe.nyrowHH
KaK BalD a.n.pec?
HOMep
npO eCCHJI
.neT" 3 "g.
..
p0)lCTBeHHHK
CO TCKHH CO.o3
KaKoro u,BeTa?
'"
fJI33 2 (rg. yl. d. CJla3&, fg. (-in) d. rJI33)
, '"
BOJlOCbl ("g. (-in) d. BOJlOe)
,.
B0J10C
..
KOf)1,a -HH6YJl.b
Bay
gln
pasaport
form
soru
on ad
soy ad I
harf
murekkep
iilke
bir sonraki
adresiniz nedir?
numara; oda (otelde)
meslek
c;ocuklar
akraba
SovyetIer BirIigi
ne renk?
goz
sac;
tek sa<;
herhangi bir zaman
I Sovyetler Birliginde rOCnOJlHH sozcugu sadece yabancllar i in kullamhrdr. Bu sozciigi.in ';0-
gulda .;ekimi kurala uymaz: yt. d. rocno.na. (-in) d. rocno.n. (-e) d. rocno.naM. (-i) d. rocno.n.
(ile) d. rocno.ruiMH. (-de) d. 0 rocno.nax.
2 Bir dizi erkek ad. ogul-yahn [ve eger cans1z1arsa (-1)] durumlannda vurgulu a ya da si sonek-
lerini alJrIar. .lI:OM (ev) - .nOMa; YQHTeJlb (ogretmcn) - Y'lHTeJU1; fJJa3 (goz) - fJl33a (rJla3 SOZ-
ci.igunun ogul ( in) durumuyla tekil yahn durumunun aym olduguna dikkat edin.)
3) ,UeTH agda Rus a'da sadece c;ogulda kullamhr. Tekili .llltTH iirde ve konu ma dilinde
hata gortilmektedir. C;ocuk:" pe6euoK. )JeTl'l'nin ekimi: yl. d. .neTM. (-il1) d. neTeH. (-e) d.
.l.u TJlM. ( i) d. .neTeH. (-ile) d. .neTbMH. (-de) d. 0 .neTJlx.
119
Tekst
TeKCT: eBSlTHa UaTbIU YPOK
(Ondokuzuncu ders)
KaTH.
MeKC. HHK.
Anr.rUlnCKH"
..
TypHCT.
ArteKC. "HHK.
AHrJl""CKHH
TYPHCT.
AlJeKC. "UK.
AHfJllfMCKIf if
,
TypnCT.
ArteKC. HUK.
Ka TSI.
AnfJlItHCKH"
,
TypUCT.
KaTSI.
120
B rOCTU"Uu.e
BOT rOCTHHHIJ,a "MOCKBa". nOJluiJlyiicTa, roene.zui,
TYT BXOJI.
,l],aHTe MHe, n01KaJlyitcTa, BamB n3CnOpTa. BOT aHKeTbl
llepBblH Bonpoe: Dame OMS? IIoTOM: B3ID3 4>aMUJlHs?
IVI0)K"O "HCaTb aHfJJlfHCKHMH 6VKB3M"?
.,
a, KOHelJHO; HO ""WUTe, nO)K3J1YHCTa, qepHUJlaMH, a He
KapaH.aalliOM.
.H He nOHHMalO 3Toro Bonpoca.
3TO 3Ha'JHT: fD.e Bbi )({HBeTe? B KaKOM ropo.ae? B KaKoH
CTpaHC?
CnacH60. A QTO 3H3 t llfT CJ1c.aYlOllI.ltif Bonpoc?
CJIelIYlOlUHH Bonpoc: KaK Barn a,apec? HOMep j]OMa? Ha
KaKOU Y Jluu.e Rbi >KltBeTe?
A 3TOT Ronpoc 3Ha lJltT: CKOJlbKO BpCMeHH Rbi 6Y)J,eTe 8
COBCTCKOM COKne.
,lJ,Be lIejJ,CJIH. 3TO BCe? Bbl 3HaeTe, Mbl O'JeHb XOTUM'
eCTL. CKOJlbKO ewe nonpocon?
0, TOJlbKO elUe .llCCSlTb. KaKaSi nama npo<j>eCCHH?
CKOJlbKO Y Bac ,lJ,eTci1:? Y Bac eCTb po)].CTBeHHHKH B
COBeTCKOM COKne? KaKoro UBeTa Barn" LrJa3a "
BO IJOCbl? Bbi Y)KC 6LIJIlf KOr,ll3-uu6YJIb B COBeTCKOM
Co Kne ?
1' lklamalar
1. Adlann ogulda (-e) ve (-ile) durumlannl yapmak kolaydlr. Taktlan oy-
ledir:
(-e) d. aM (jJM)
(-ile) d. aMH (1IMH)
TakIdaki OnH.i, adlO sert ya da YU1nu ak ckinle ait olmasma ve bir i)nccki
ilnslizun karakterine baghdtr. r, )1(, m, UJ., U. harilcrinin arkasmdan sert (ka-
1m) UnlU a gelir.
,.
11\. -"t. d. CTO.l1 KOMHaTa
,
rl ( -c) d. CTOJJ M K MHa TaM
rg. (-i/e) d. CTOJI 3MH KOMH3 T3MH
Ik. yl. d. p}7iilJb MY3eif )lO'tb
fg. (-e) d. py6J UtM MY3e RM HO' U1M
(g. (-ile }d. py6.,f) })MII MY3C SlMH HO'l aMH
,
OKHO
OKH 3M
..
OKH 3MH
,.
"SIUB
...
HHH SlM
..
HSlH SlMH
,
nOJle
nOJ UIM
..
nOJ UIMH
,.
3.naHHe
,.
3.l1.aHHHM
,
3,lJ,aHI HIMIt
2. S .fatlan n c;ogulda (-in). (-c), (-ilc) d urunllanm yapmak da aynl dcrcccde
kolay(hr:
[g. (-ill) d.
"g. (-e) d.
[g. (-ile) d.
Serf
Y1117/lHOk vc kart flk
Ten 1J blX (stcak)
..
TenJI biM
..
TenJlLIMH
nOCJU ,II,H "X (son)
,
n OCJfe,ll,H HM
nOCJleA""MH
,.
nJ10 XJiX (k()tli)
..
JlJIOX ItM
,.
DJIOX HMH
3. Birinci ve ikinci ki i sahiplik zamirlerinin bi<;inli, sIfat1annkinin aynldIr:
tk. vi. d. MOM TBOU BaID HaUl
rif. (-i/l)d. .. ...
M OHX TBO HX Ba IDHX Haw nx
rk (-e) d. ... .. ,. ..
MO HM TRO HM Balli UM Ham ltM
fg. (-ile) d. , ,. ,. ,.
MO HMU TBO MMll Bam llMH Halli UMIt
\:
,
4. :31ur ve TOT 7.aI11irlcrinin <;ogul (-in), (-e) vc (-ile) durumlannda c;ckimlcri
t) y ) cd i r:
{:g. (-in) d.
rg. (-e) d.
{'g. (-ile) d.
..
3T HX
,
3 TlfM
,
3 THMU
Tex
TeM ,
..
TeMH
121
5. a) Canh varhklan gosteren erkek adlann tekil (-i) dur rnlan tekil (-ip) du .
rum]anmn ve ogul (-i) durumlan oguJ (-in) durumlanmn aymdlr: .
YIJ.HTeJlh (ogretmen) tk. (-in) d. ve (-i) d. Y'lHTeJlR
('g. (-in) d. ve (-i) d. Y'lHTeJ1m
b) Canh varhkJan gosteren di i adJann ogul (-i) durumlanyla ogul (-in)
durum Ian aymdlr:
o4>Hl(H3HTKa (bayan garson) g. (-in) d. ve (-i) d. O«!>Ul(H3UTOK
c) SIfatlar vc zamirler canh adlanyla bagmtlh oJarak, yukanda beJirtildigi
gibi (-in) durumu bic;iminde o)acaklardn:
... , ,
Sf 3HalO xopomero yqHTeJUI
.. , ,
SI BH eJI xopomeHbKux ,lI,eBymeK
iyi bir ogretmen tamyorum
ho ktzlar g(jrdtim
AI.,t.rma
A. A agldaki clin11elerde miimkiln oldugunca ok sozciigii ogul duruma ge-
tirin:
1. ,IJ;aHTe MHe Halll n3cnopT.
2. H1J.eMTe K H3weMY Y'IHTeJIIO.
3. Do nOMoraeT aOrJIIIHcKOMY TYPUCTY.
4. qTO RbI nOK33blBaeTe MoeMY po.n.cTBeHHHKY?
5. qTO on )J,HKTyeT ceKpeTapme?
6. Ou D"meT KapaH,lJ,amoM.
7. Bbl 3uaKoMbi C 3THM' rOCnO.lI.HHoM?
8. 08 HrpaeT c ceCTpOH B ca.n.y.
9. .H BiilIeJI Hamero yqHTeJISI.
10. Y Hero HeT 6a6ywKH.
II. Y MeDii neT nOCJIC,lI.Heii: ra3CTbI.
B. Rus a'ya evirin.
Katya ve Alekscy Nikolayevi ingiliz turistlerin "Moskova" Oteli'nde soru
Ian yamtlamalanna yardlm ediyorlardl. ingiliz turistlcrdcn biri \ok ac; oldu
gu i<;in sorulan yamtlamak istemedi.
122
A agJdaki ciimleleri Rusc;aya evirin:
]. 0 (erkek) Rusc;a harfleri bilmiyordu.
2. Mektubu miirekkeple (-ile) yazdlm.
3. Bilgi formunda hangi sorular vard,.?
4. Sovyetler Birligi'nde <;ok akrabamlz vaT.
5. Bu iHkede hiS; bulundunuz mu?
6. Bir sonraki soru, IUtfen.
7. Onun (erkek) adresi nedir?
8. Gnun (di i) gozleri De renktir? (Gozlerinin rengi nedir?)
123
ViRMiNCi DERS
Sozliik e
,
3KCKypCJtJl
KpeMJlb e I:
OCM3TpuBaTb I (ocMaTpuBalO,
oCMaTpuBaewL)
MOCKOBCKH"
u,eHTp
6eper (Ha 6epery)
MocKBa-peKa
cToiiTb 1 II (CTOW, CTOHIDb)
BbiCOKHH
XOJlM
BOKpyr ed. + (-ill) d.
..
cTopoHa
C OLlHOU CTOpOHbI
BblXO,l1HTL II (BbIX01KY, BbIXO,lUlmb)
BbIXO)J,HTb Ha + (-i) d.
n.aom.a,Ilb d i}.
KpacH3H n.IJOw.a.lJ,b
BopOTa (sadece {-g.; (-ill) d. BOPOTJ
HeKoTopblH
lfaCTb di .
,aRe Ha,au.3TbIH
BeK
nOCMOTpHTe (elJu:. bkz.. Ders 33,
A<;1 klama 1)
6amH.H f [g. (-ill) d. 6ameH)
ekskurslyon, gezi
Kremlin
gczlnek (gezip g6rmek)
t-.1oskova (s. )
merkez
k 1)'1 (kl)'lda)
Moskova nehri
dunnak (ayakta)
uzun. yuksck
tcpe
f,;cvre. c\'resinde
yon
hir yonden
"<.;:IkmL)k
bakmak, a 1 hnak, Ikmak
alan, meydan
Klzll Meydan
kapJ, kapJlar
baZl
boWm, part;3
onikinci
yiizY11
bakm
kuJe
r CTosiTb ikinci t;ekim grubundand1f. imdiki zaman kipi: CTO.o, CTOHWb., CTOHT
- .
CTO"Te, CTOHT.
124
pa3HLIii
nepeD, ed. + (-ile) d.
..
J{OJIOKOJIbHSI
lIua" BCJlHKUH
3HaMeHHTblH
co 6o p
Tl1ITH aD,lla TblH
6bIB1lIltH
,I1BOpeu, I tk. (:in) d. JJ.Bopua]
'1au
lJe npa B)]a JIM?
r;e it]j, farkh
ontindc, kar lsmda
an ku1esi
Buyuk ivan
iinJU
katedral
onbc inci
onceki
saray
c.;ay
oyle (dogru) degil mi?
Tekst
TeKCT: ,llU3,llu,aTbIH YPOK
(Yirminci ders)
KaTSI.
NleKcl HHK.
KaTH.
A.1IeKC. HUK.
KaTH.
MeKc. HItK.
KaTfi.
AJIeKC. HUK.
KaTlI.
3KCKYPCHH 8 KpeMJlL
focno.JJ,a, Tenepb MbI 6y)],eM OCMaTpHBaTb KpeMJlb.
MOCKOBCKHU KpeMJlb B n.CHTpe ropoJJ.a, Ha 6epery
MOCKBbl-peKU. 0" CTOHT H3 BMCOKOM XOJIMe.
BOKpyr KpeMJui BbiCOKaH, KpaCHaH CTeHa.
C O.IJ:HOH CTOPOJfLI KpCMJlb BbIXO.LJ:IfT H3 KpaCHYro
..
nJIom,a.ru).
BOT BopoTa. 3TO BXOn B KpeMJIb.
HeKOTopLle 'nlCT" KpeM.asi OI.JeHb CTapuHHble,
, -
.J.-BCHa,altaTOrO BeKa.
IIocMoTpHTe, Ha CTeHax MHoro 6allleH, If Bee OHD
pa3Hble.
Tenepb MbI B KpeMJ1.e. llepen. "aM" KOJIOKOJIbHSI
MBaHa BeJlHKoro.
A BOT 3HaMeHUTble eo6opbl "HTHa UaToro BeKa.
125
AJIeKC. HHK. BOT :ho 3,l1,aHHe - 6blRmHH ,lI,BOpeu. Tenepb :ho
MY3eif.
KaTH. ECJlU RaM HHTepeCHo, Mbl MOlKeM OCMaTpUBaTb :hOT
MY3eit 3aBTpa. CerO,ll,HH YlKe CJlltmKOM n03,l1,HO.
ArIeKC. HUK. II mimn TYPHCTbl XOTBT nnTb lJau; He npaB,lI,a JlH?
A lkiamalar
Ad, sifat ve zamir ekimlerinin en onemlilerini tamamlaml olduk. Bu
derste ise, ad <;ekimlerinin genet tabIolanm, yazlm bitgileriyle birIikte veri-
yoruz.
I. Erkek (Eril) Adlar
Sert sessiz, -b ve -Ii harfiyIe bitenlcr
Ad ekimleri
Sert sessizIe biten. -b ilc bitenler -H ile bitcnler
tk. "g. rk. (g. tk. (g. --
yl. d. CTOJI CTOJlbl I CJlOBapb CJIOBaplt MY3eH MY3eH
{-;I1) d. ,
CTOJla CTOJIOB I CJlOBapH CJlOBapelt MY3eH MY3eeB
( -e) d. CTOJlY I CTOJl M I CilOoapro , CJlOBapllM MY3elO i MpellM
( -i) d. CTOJlbI CJlOBapb I -
CTOJI CJlOBapH MY3elt MpeH
.( -i/e) d. CTOJlOM CTOJl MH' CJlOBap M I CJIOBapSiMIt MY3eeM MY3eSlMH
(-de) d. o CTOJle CTOJlaX I cJ10Bape i CJJOB3pllX MY3ee MY3eSlx
Harcketli bir tinlli harfi olanIar:
tk.
yl. d. KYCOK (par a)
(-ill) d. KycKa
(-e) d. KYCKY
(-;) d. KYCOK
(-i/e) d. KYCKOM
( -de) d. 0 KYCKC
"g.
KYCKH
KYCKOB
KYCK3M
KYCKH
KycKaMH
KYCK3X
tk.
,lI,eHb (giln)
JlHlI
JlHIO
JleHb
,lI,HeM
AHe
rg.
AHH
AHeH
JlHJlM
D,H"
.ll.IDIMH
AHSIX
a) Canhlara ail erkck adlann tckil ve <;ogul (-i) durumJan, tekil ve ogul (-in.
durumlanmn aymsldu.
126
b) (-ile) durumunun -OM taklslndan once >K, 'I, rn, W:, 11. harfJerinden biri
geliyorsa ve eger vurgu bu takl uzerinde degilse. tab -eM olur.
c) -eM taklsmdaki e harfi vurgulu oldugu zaman, takl -OM olur.
d) Canslzlara ait erkek adlann ogulda yalm ve (-i) durumlanndaki -bl
harfi, eger kendisinden onccki harf r, K, x, )K, 'I, m, III harfJerinden biri
ise, -H olur.
e»I\., 'I, m, 1ft ile biten erkek adlann \ogul (-in) durumlanmn -eo He bit-
tigine dikkat edin.
f) -b ile biten erkek <plann r;ogul (-in) durumlanmn da -eM ilc bittigine
dikkat edin.
g) 11. ile biten adlann ogul (-in) durumunda takJlan ya -eB (vurgusuzsa)
ya da -OB'dir (vurguluysa): MeC1l , OTl .
2. Di i Adlar
Sert -a, yumu ak -11, ya da yumu atma i areti -b ite bitenler
Sert -3 Yumu ak -11 Yumu atma i a. -b
tk. (g. tk. fg. tk. (g.
1"1. J. KOMHaTa KOMHaTbi He.n:eJIH He.lJ,eJIH MblCJIb MbICRH
(-iIlJd. KOMHaTbI KOMHaT HeAeJIH He,n,eJIb MblCJlH MblCJIeU
roe) d. KOMH3Te KOMH3T3M He,n,eJIe He.ll.eJlHM MbIC.'IH MblCJIHM
1_i.J d. KOMH3TY KOMH3Tbi HelleJlIO He.ll.eJlH MblCJIb MblCJUI
f.i/e) d. KOMH3TOH KOMHaT3MU HeD,eJleH He.lJ,eJlHMH MLlCJlblO MbICJIHMH
1010 lelO
( dr)d. ' , , ,
o KOMHaTe KOMH3T3X o HelleJIe He.neJIHX o MbICJIH MblCJ1HX
I
(oda) (hatia) (du!?uncc)
yl.
{ -;
(-e
(-;
.(-i
(-d
Sert -a,.k.cndisinden (1nce. -H1I
r, K, x gddiginde
tk. rl tk. (g.
d. KHHra (ki tap) KHHfH apMHH (ordu) apMHH
11) d. KHHfH KHHf apMHH apMHH
) d. KHHre KHufaM----- 3pMHH apMHHM
yd. KHury KHllfH apMHIO apMHH
Ie) d. KHHfoH/mo KHHr3MH apMHeH apMH1IMH
e) d. o KHHfe KHHrax 06 apMHH apMI1HX
127
iki ad, MaTb (anne) ve O"L (kJZ evlat) sozciiklerinin ekimi ozeldir:
Tk. rg.
"t. d. MaTb M3TepH
(-in) d. .. M3Tepeif
MaTepH
( -e) d. .. ..
MaTepH M3TepJlM
(-i)d. '
MaTh M3TepeH
(-ile) d. , ..
M3TepblO MaTcpHMH
(-de) d. .. ..
o M3Tep" MaTepSix
,II,O'-lb sl1zdjgunun ekimi de bu cmadaki gibidir. Ancak ogul (-ile) durumu
farkhdu: JI.O'lep bMIt.
a) Disi canh adlann c;ogul (-i) dururnJan oguJ (-in) dUrU1l11annm aymsl-
dlr.
b) f, K, X, :H<., t.J, Ill, OJ. harllcrinden sonra M barfi 1\ o\ur. Bu, tckil (-in)
dururnuy1a <;ogu1un yahn ve (-i) durum\anna uygulanlr: (KUurn)
c) Teki\ (-iIe) dururnundaki -oil/olO taktlan egcr vurgulu degillerse u har-
fioden sonra -eit/-elO olurlar: Y1.J.HTeJlbHMUeH (bayan ogrctmcn).
d) Di i adlann teki[ (-ile) durumlanndaki sc<;enck tablar olan 010 ve -ero
(elO) sadecc edchiyatta ve imdilcrde csas olarak iirdc bulunur.
3. Notr Adlar
Yahn durun1}an sen (kahn) -0, yumu ak (inee) -e vc -He iJc biten]er:
Sert -0 Yumusak -e -He
"];
tk. rg. tk. n . tk. rg.
.1'/. d. .. r .. .. I , r
OKHO OKH3 nOJle nOJUI 3)],aHHe 3)J,aHHH
(-in)d. r r # r . 3)1aHH"
OKHa OKOH nOJUI nOolle" 3,IlaHHH
( -C) d. .. r ... , r ,
OKHY OKHaM nOZII{) nOJUlM 3M HHIO 3,lJ,aHHHM
(-;) d. .. .. , , .. ..
OKHO OKH3 nOJle nOJrn 3JJ,aHlfe 3.l1.3HHSJ
(-i/e) d. , - , r r
OKHOM OKH3MU nOJIeM nOJIHMH 3JJ:aHHeM 3,a3HRHM.i
(-de) d. 06 olffie ... r r . ,
OKH3X o nORe nO"lJ1X I o 3,n:aHH" 3JJ:3HH1JX
a) -be, -be iIc hiten nOlr adlar. ogul (-in) duruI1lundan ba ka blitun du-
rumlarda yurnu atma (inccltme) i an ti ahl1ak dl lnda t1pkl nOJle gibi <;cki..
1irler: pY1Kbe (silah) g. (-in) d. PY}KeH.
128
b) -Mg ile biten kii iik bir grup notr adJann ekjmi oyJedir:
vi. d.
( in) d.
( e J d.
( i) d.
( ile)d.
( de) d.
tk.
BpeMB (zaman)
..
BpeMeHH
..
BpeMeHH
..
BpeMJI
..
BpeMeHeM
..
o BpeMeHH
rg.
..
BpeMeH3
..
BpeMeH
...
BpeMeH3M
..
BpeMeH3
...
BpeMeHaMH
...
8peMeH3x
Bu gruhun en bilinen ad Ian: 6peMB (yiik), "MJI (ad), 3H3MB (sancak) ve
n1l3MB Caley; <;ogulu yoktur.) 3HaMJI sozcilgiiniin c;ogulundaki -e harfi VUf-
guludur.
AII,tlrma
A. Ahl <;izili s6zclikleri <;ogul yapln:
) . KaKaSl "HTepeCHast Mblcnb!
2. Y nux neT llOl.Jepu .
3..SI He BH)KY 6amH" .
4. KaK HM" 3Toro pe6eHKa ?
.5. YIJHTeJlb rOBOpHJI C MaTepblO 3THX ,u:eTeii.
6. jJ MHoro IJ"TaJI 06 3TOM 3naMeHHToM 3M"HH .
B. Parantcz i<;indcki s6zciikleri dogru duruma getirih.
I . Mbl pa60T3JIH B (ca,a).
2. BOKpyr (XOJlM) J1ec.
,,. ,
3. Ha (6eper) peKH CTOHT )J;OMa.
4. Ham .aOM BbIXO)J.HT Ha (peKa).
5. Moil 6paT 6blJl B (aHrJlHHCKaJl apMHJI).
6. On Bcer,u:a ryJlHJI C (MaTh).
J. nepe.a (co6op) nJl0 m:a,lJ.b.
8. MOM TOBapHUl CTOHJI Y (BXO.n:) B KpeMJlb.
9. DHU pa6oTalOT no liT" meCTb (He.aeJIJI).
129
c. Rusc;a 'ya c;evirin.
1. Dun turisder Kremlin'i gezdiler.
2. Kentin merkezinde bir <;ok dlikkan var.
3. Bu eski kentte unHi bir katedral var.
4. Odamln duvarlannda pek c;ok resirn var.
5. Bu kentin hazi b61ilmleri c;ok eskidir.
130
\'iRMiBiRiNCi DERS
Siizliik e
H3 CJIe,lQ'IOIIJ.I,di ,neHh
nOpsiAOK [:k. (-in) d. nopsI)J.Ka]
Bee B nOp.H,lJ.Ke
aHfJlH'IaHHH I ( g. yl. d. aHfnH'IaHe)
,
DO,lQ'C
,
aUf JlH'IaHKa
MY)K'IHHa 2 e r.
)l{eHnr.HHa
TO eCTb 3
no.n,po6HhlH
OT'IeT
MOJIO.ll.OH
nOJKHJIOH
CTapblU
HeCKOJlbKO + fg. (-in) d.,
,
cTYJl,eHT
..
cTY)leHTKa
..
yquTeJlhHHua
,. ,
,lJ,HpeKTOp WKOJIId
..
UI KOJI a
,
HH}KeHep
,.
KOMMepcaHT
6aHKup
HaCTOBUJ,ltii
,
JUKe HTJlbMeH
ertesi gUn
dilzen
her ey yolunda
ingiliz (bay)
Hindi
ingiliz (bayan)
erkek (adam)
kadlo
.
yam
aynntlh
hesap, TapoT
gene;
orta ya h
ya h
bir kac;
ogrenci (erkek)
ogrenci (klZ)
ogretn1eo (klz-kadln)
okul miidiirii
okul
mtihendis
i adaml-tiiccar
banker
ger ek, hakiki
kibar ki i, centilmen
I Tekilde -aUDU (JlRHH) ile biten bir dizi erkek ozel ad ogulda u takllan ahrlar: :YLd. -aae;.
(-sHe); (-in) d. -an (-Jin); (-e) d. -8HaM (-jlnaM): (-i) d. -aM (-aM); (-ile) d. -aB C*"'.);
(-de) d. -aHax (-JlHax).
2 MYJI('1HHa erkek bir addlr. Fakat di i adlar gibi ekilir.
3 To eCTb genellikle T. e. bi iminde klsaltlhr.
131
6blBaTb I (6bIBalO, 6blBaewb)
M01KeT 6blTb
33MOK (tk. (-in) d. 3aMKa]
cnpawHo3Tb I (cnpaUIHo3ro,
cnpawHBaelUb)
olmak vuku bulmak
be]ki
kale ( ato)
sormak (hir soru)
Tekst
TeKCT: .lI,Ba,ll,uaTb nepBblu YPOK
(Yirmibirinci ders)
B rOCTHHHU.e
IIBaH MB. KaK 6blJlO B'Iepa, KaTSI? Bee B nOpJl)),Ke?
KaTB. ,l1,a. Bee 6LIJlO 6IJeHb xopomo H HHTepecHo.
1I0aH MB. Bce 3TH TYPHCTbl aHfJlHt.ulHe?
KaTH. .n.a. fiO'lTH Bce allfJUI'laHe 11 )lBa KH)Jjca.
HoaR lIB, AurJIUIJaRe UJIH aHfJIH'.uiHKH?
KaT». qeTblpHall,UaTb MY)K'IHH U nHTHa,ll,U.aTb )KeH HH, TO eCTb:
, , ,. ,.
,lI,OeHall,u.aTb aHfJlU'IaH, ABa HH,LJ,yca H nsrrHa,lJ,u.aTb
,
allfJlHllJaHOK.
IIRaH MB. BOT 3TO no;ipo6HblH OTQeT! qTO }Ke, Bee ORit MOJlOlJ.ble,
nO)l{ltJlble "JIlt CTapble?
KaTJI. BciiKHe. HeCKOJlbKO CTYAeHTOB H CTY.lI.eHTOK, TP"
. .
.; ,. -,. "" ,J
Y'-IHTeJIb""Ubl, OAH" ,lJ,HpeKTOp mKOJIbI, "H*eHepbl,
KOMMepC8HTLI, a e O,lJ;JIH 6aHKHp.
MBaH HB. MOJlo,aoii Ii KpaCHBbJit?
KaTSI. ,l],a, H HaCTOslIUH" )J)KeHTJlbMeH!
B8aM lIB. KaKue 6blB31OT B aHfJuiuCKHX pOM3Hax? M01KeT fiblTh Y
HerO. eCTb 33MOI;: B IlIOTJuiH,IJ,"u?
KaTJI. MO)l{eT 6bITb. jJ ewe He cnpalllHBaJla!
132
" Iklamalar
1. Ge en dcrste adlann ekimini verdik. Bu derste slfatlann ekimini veri yo-
ruZ:
S.fatlar
1. Sert (Kahn) Sonekli SlfiJtlar
. vI. d.
(-;n) d.
( -e) d.
(-i) d.
(-ile) d.
(-de) d.
er. .
TenJlblH
Tennoro
nt.
Tennoe
Tennoro
TennOMY TennoMY
-,"I. ya da (-in) d. gibi(*) TCnJlOe
TenJIbIM TenJlblM
o TenJIOM
TennOM
2. Yumu ak (ince) Sonekli Slfatlar
yf. d.
(-in) d.
( -e) d.
( -i) d.
(-ile) d.
(-de) d.
el:
nOCJlen"""
,
nOCJle.ll,HerO
,
nOCJfe}IHeMY
yl. ya do (-in) d. gibi
nOCJIe.a;HHM
,
o nOCJleJlJleM
, ..
nocne Hee nocne HRH
nOCnCJIHerO nOCJIeAKeH
nOCJU .lI.HeMY nOCne.lI.HeH
... ,
nOCJle.lI.Hee nOCJle.lI.HIOIO
nOCJU ll.H"M nOCJU l1.He"
nOCJleJ],HeM nOCJle He"
Ill.
di .
rg.
TeMMe (stcak-dtk)
TenJIbiX
TenJIblM
yl. ya da (-in) d. gibi
TenJlblMH
TenJlblX
..
TenJlaSi
TenJlOH
TenJlOH
..
TenJ\YIO
TennO"
TennO"
di .
rg.
nOC 'le)1.HHe (son)
,
nOCne.l1."HX
..
nOCJleJ],HHM
yL ya do (-ill) d. gibi
,
nOCJIe,n,"HMH
,
nOcJIe,a"ux
3. Kan lk Sffatlar: a) -)Knit, -'1UU, -wIIH, -WHM Be bitenler
et: Ill. di '. rg.
yl. d.
(-in) d.
( -e) d.
(-i) d.
(-ile) d.
(-de) d.
ropa'l""
ropSNerO
..
ropS'leMY
y/. .YCl da (-in) d. gibi
..
ropSl'lHM
,
() ropSl'1eM
..
rOpH'Iee
..
ropH'I ero
ropSl'leM)'
,
ropjl'lee
rOpH'IHM .
...
rOpH'leM
(*) Canslzlarda yahn. canhlarda (-in) d. (t.u.n.)
,
rOpH'IaSl
rOpH'ICn
rOpsl'leM
rops'lym
ropH'leii
rOpH'IeU
,
ropJl'lHe
,
rOpH'IHX
TOpH'IHM
.vI. ya da (-in) d. gibi
...
rOpH'lHMU
,
rOpH'IUX
133
Kan
lk Stfatlar: b) -KHH, -XUH ile bitenler
er. nt. di
.
yL d.
(-in) d.
(-e) d.
(-i) d.
(-ile) d.
(-de) d.
TUxH" (sessiz)
..
THXoro
..
THXOMY
yl. ya da (-in) d. gibi
,.
TJlXHM
..
o THXOM
4. a) Son Ian vurguJu sifatlar
yl. d.
(-in) d.
( -e) d.
(-i) d.
(-ile) d.
(-de) d.
er.
..
THXoe
..
Tuxoro
..
THXOM)'
..
THXoe
,.
THXHM
..
THXOM
nt.
npJlMOH (dogru, dilz) npJlMOe
...
npSlMoro
npSlMoMY
yl. ya da (-ill) d. gibi
..
npBMblM
..
o npHMoM
..
npHMoro
..
npHMoMY
..
npJlMOe
..
npHMbIM
npHMoM
..
THxaSl
THXOH
THXOH
..
TUXyJO
THXOH
THXOH
di
.
..
npHMaJl
npHMoH
npHMoii
..
npJlM)'IO
npHMoM
npHMou
rg.
..
THXHe
..
mXHX
..
THXHM
yl. ya da (-in) d. gibi
..
THXHMH
..
THXHX
rg.
,.
npJlMLle
npJlMbIX
npJlMbIM
yi. ya da (-in) d. gibi
..
npHMLlMH
..
npSlMbIx
b) Sonlan vurgulu olup -rOD, -KO", -xoii, -mOD, -JKou. ile hiten sifatlar
er. nt. di
'. rg.
yl. d.
(-in) d.
( -e) d.
( - i) d.
(-ile) d.
(-de) d.
,lloporoii (sevgili,aziz) Jloporoe
..
,a:opororo
,
,noporOMY
yl. ya da (-in) d. gibi
...
.n;OpOrHM
o )J,oporOM
..l(opororo
,
D,OpOrOMY
,
.lI,oporoe
..
.n;oporHM
..
.n,oporOM
..
Jl,OpOraH
.n;oporoii
,noporoH
..
AoporoIO
.lI.OpOrOH
.n.OpOfOH
..
J],oporue
..
AOpOfUX
..
,nOpOfHM
yl. ya da (-in) d. gibi
,
.aOpOfHMH
,
.lI.OpOfnx
Bu tablo]arda teme)
ekim modeli a
lkhkla gortilmektedir. Eger ogrenci
yazlm kuralIannt anlmsarsa (bkz. Onsoz, ilgiIi b6Iilm); sert ve yumu
ak ta-
kl1ar araslndaki ten1el farkl akhnda tutarsa (bkz. Onsoz, ilgili b6llim) slfat-
larla ilgili bir gii
lilgil olmayacakur.
Di
i slfatlann tekil (-ile) durumundaki olOjelO se<;eneksel formu esas ola
rak edebiyat ic;in soz konusudur.
",llftlrma
A. Parantez j indeki sozctikleri uygun quruma getirin:
1. Qua nOKR3blBaJIa (MOCKBa) (aHrJlUHCKHe CTY.zxeHTh.).
2. H rOBOpHJl3 C (PyccKa.H YIfHTeJlhHHlJ,a).
3. Y (3TOT n01KuJloii fOCDO)),H") He 6hIJlO IlIJ1Snbl.
4. Mbl .lI.YMaJlU 0 (cTapblu ,lI,UpeKTOp) (Mama WKOJIa).
5. Y (3Ta MOJIOll.R.H JKeHIUHHa) HeT (pa6oTa).
6. H BH,lI,eJIa co6op B (3TOT cTaphlH KpacHBblH ropo.n.).
7. H "umy "HCLMO (MOB )),oponlSi MaTh).
B. Altl izili sozcliklcri c;ogul durun1a getirin:
1. B nOCJ1enHeM "HCLMe OH He OHCaJl 0 HeM .
2. 51 BH.aeJI aHf..rIltHCKoro 6aHKHD.3. .
3. Y PYCCKOH CTY1U HTKH XQpOllJa1I YQUTeJlbHHua .
4. 3TOT n01KHJ10H aHfJlUqaHHH TYPHCT .
5. 3TOT MYJKIJHUa HaCTO.slW"H .lJ)KeHTJIbMfH .
6. Y 3TOfO KOMMepc3HTa 60JlbIDOH Mara3HH .
7. .R .nYMaJi 0 nOll.p06HOM OT'IeTe B nOCJJ( llHeii f83eTC .
:. A agldaki cUmleleri Rus,aya c;cvirin:
1. Burada iki ingiliz (bay) var.
2. () {erkek} eski bir duvann tizerinde duruyordu.
3. 0 (erkek) gen ogrcncilcrle konu uyordu.
4. Biz orta ya h mi..ihendis hakklnda konu uyorduk.
5. Onlar sessiz (sakin) bir koyde ya lyoriar.
6. Bu yollar dlizdtir.
135
ViRMiiKiNCi DERS
5iizliik e
ona3 blBaTb I (ona3,UbIB8JO, ona3 hI-
Baemb) [oa + (-i) d.]
paHO if
,. "., ,..
3aH»T, 3aHDTa, 33HSlTO; 3aH TY
[klsa bi im + (-ile) d.]
CTOJ1bKO + tk. (-ill) d.
CTOJIbKO + {'g. (-in) d.
'1HHHTb II ('IUH.o, lJiiHHWb)
HCK3Tb I I (Hm.Y, HUJ.emb)
..
MexaHHK
,aPYrOH
"IepT B03bMii!
'1epT
}K,lJ,aTb 2 I (}K)I.y, )KJI.eWb, ]KJIyT)
,
Macca
cneUJHo if.
YMeTb 3 I (YMelO, YMeewh)
,
nepeBo,n,IJHK
,..
MamU"UCTKa
Ka}l{)],blH
o6pa30BaHHblii
cJlYlJaif
caM (bkz. Ders 50, 1. dipnot)
3a'leM
O'ccikmek
crken
(ile) nle gu]
c;ok, kadar
bu kadar, bunca
onannak
aran1ak
Jllakinist
diger
0..::
eytan alsln!
eytan
bekle1Tlek
ki tIe
abuk, tez
yapabilmek, becermek
evlnnen
daktilo hayal1
her
cgitin1 gorrni..i
olay
kendim, kendin, kendisi vb.
neden, ne i<;in?
I imdiki zaman kipinde CK'nm OJ. olduguna dikkat edin.
2 Bu fiilin imdiki zaman kipi hafif e kural dt ldlr: >K.lJ.Y, )KJJ.ewb, JK,1I.eT, )K)I,eM, >K.lI.eTe,
>Kl1yr .
3 YMeTb "yapabilmck" fiili. "nasil yaptlacagml bilmek, becermck" anlanundadtf. Fiziksel ya-
pabilirlik (muktedir olmak) anlammdaki MO'Ib fiilindcn ayn1 ediImesi gerckir.
136
'-ekst
TeKCT: .ZJ;B3.lJ.u;aTb BTOpOH YPOK
(Yirmiikillci ders)
Moan liB.
ArIeKC. HUK.
MB3n MB.
A.J1.eKC. HUK.
MBaH MB.
ArreKc. HIfK.
MBaH MB.
MeKC. HHK.
IIRaH 118.
ArIeKC. HUK.
11:8aH MB.
Ha'laJlbHMK
Tbl He 3HaeWb, nO'leMY KaTH cerO)],HSI ona3)J.blBaeT Ha
paOOTY?
Qua MHe ]BOH" lJa paHO YTPOM. Ka*eTCII OHa 3aHBT3.
3aHDTa! Y MeHsi CTOJlbKO pa60Tbl, CTOJlbKO "UCeM, BCe
BpeMSI 3BOUHT Te T)elJ1oH, II neT ceKpeTapwu! t.ITO »
6y.:Q' JU JlaTL co BCeM" "HCbM3MH, a? f,lJ,e KaTB? qeM
OHa 3aHSlT3?
,il,eJJO B TOM, '1TO ee MaUUtHKa nJloxo pa60TaeT, H OHa
He 3HaeT, KaK ...BHUTb ee. QHa "meT MexaHHKa.
Y Hac eCTb JIPyraJi MaWlfHKa.
Oua TO.tKe nJloxo pa60TaeT"
Ax, '1epT B03bMH! Y MeHii oeT BpeMeOH )J{)J,3Tb. Macca
nuceM It H3 Bee "3)],0 cnemHo oTBe'ulTb. A Tbl '1TO
.lI.CJlaeUJb? CTOH:mb " CMOTpHlUb H3 MeHsI! M He nOMO-
nielllb MHe!
K CO:>K3J1eUHIO, JI He YMelO ne1J3TaTb H3 MaIUHHKe. 51
, ,
nepeBO.LJ!IHK, a He MaUlHHHCTKa.
nepenOJJIJHK! Pa60TaeUJb 8 KOHTope " He YMeemb
neIJaT3Tb H3 MamHHKe! B Harne OpeM1I Ka)l{]lblH 06-
pa30Ba"HblH '1eJIOBeK lIullieT Ha MaUlHHKe.
B TaKoM cJlYl.uie, nOl.feMY Tbl caM He neqaTaeWb?
KaK JI caM? nOlfeMY Sf caM? 11 He YMelO. H j({e
,. I ,
H3'1aJlbHHK H Y MeH.SI eCTb ceKpeTapma.
137
Iklamalar
u derste, kullanmt oldugumuz c itli zamirlerin ,¥ckimleri verilmektedir.
, Ki i ( ahIS) Zmnirleri
I. ki i 2. ki'!,'ii 3. ki i
er. nt. di . (g. I
'. d. ,. ,. ,
H Mbl Tbl Dbl 08 OliO ORa OHU
-in) d. - Te6st - e
MeIDl Hac Bac ero HX
.e) d. Te6e , ei1
Mile H3M 83M eMY HM
-i)d. , re6i1 ,. ..
MeIDl Hac Hac ero ee ox
-lie) d. MHOif/ , TO 6 oif/ , eul fro -
HaMH 8aMH HM JIM"
, T06olO
MHOIO
-de) d. Mile Hac Te6e Bac I 0 HeM He» HHX
Oc;iincii ki i zarnirJcrinin oni..ine, bir edatla kuJJanlldlklannda H oneki ge-
ir. (-De) durunlu her zaman bir edatla kullantldlgl i in, tahloda bu dUrU1l1 H
>nekiyle g6sterilmi tir.
. Sahiplik (MiHkiyet) Zamir1eri:
11 t. di . ""
er. (g.
d. d. MOH Moe , ,
MOSI MOM
,. , ,
Barn Bawe B3rna B3lli"
'-in) d. , ,. '... ,
Moero Moero MoeH MOUX
, ,. BaUleH ,
03mero Bamero B3111HX
( -e) d. ,. , '... ,
MoeMY MoeMY Moen MOUM
, BameH ,.
BameMY oameMY BarnUM
( - i) d. yl. ya da (-in) d. gibi Moe , yl. ya do (-in) d. gibi
M)I()
, ,.
8allie BaillY
(-ile)d. , ,. '... ,.
MOHM MOJIM Moen MOHMH
,. , BaWeH ,.
BaWUM B31IIHM BaUUIMH
(-de) d. MoeM MoeM '... .-
MoeH MOUX
, , Damen ,
BarneM BameM BalllUX
Toou zamiri Moil gibi; HaUl ise BaUl gibi eki]ir.
138
Sahiplik zamirlerinin ti iincti ki ileri (ero, ee, ux) <;ekilmez. Uf;ilncti ki i-
de, sahiplik kavraml, ki i zamir1erinin yukanda gosterilen (-in) durumlann-
ca ifade edilir. D tincti ki ide sahiplik zamirlerinin say 1 ya da cinsini, sahip
olunan ey degil sahip olan helirler.
Ornek: Gnun (erkek) kitab] ero KHura
Gnun (di$i) kitab] ee KHura
,
3. 3ToT ve TOT: i aret (Gosterme) Zamirleri:
er. nt. di '. .....
rg.
yl. d. , , , ,
3TOT 3TO 3Ta 3TH
TOT TO Ta Te
(-in) d. , , 3TOH ,
3Toro 3Toro 3THX
,.. Ton
Toro Toro Tex
(-e) d. , ,.. , ,..
3TOMY 3TOMY 3TOM 3THM
, , TOU
TOMY TOMY TeM
(-;) d. yl. yo da (-in) d. gihi , ,.. yl. .Vll da (-in) d. gihi
3TO 3TY
TO TY
(-ile) d. , , 3TOH ,
3THM 3THM 3TOM"
Toif ,
TeM TeM TeMH
(-de) d. , , 3TOH ,
3TOM 3TOM 3THX
TOM TOM Toif TeX
Erkek ve notrlerin tekil (-ilc) durumianyla ogulun turn durumlanndaki Unlil
harf degi imine dikkat edin.
4. Saru ve ilgi Zamirleri:
)'/. d.
(-in) d.
( -e) d.
(-i) d.
(-ile) d.
(-de) d.
KTO (kim)
Koro
qTO (ne)
qero
,
KOMY
,
Koro
KeM
o KOM
..
IJeMY
'1TO
'IeM
'1eM
139
BeCL (hepsi, bUtUn) Zamiri:
\'1. d.
(-ill) d.
( -e) d.
(-i) d.
(-i!e) d.
(-de) d.
era
I1t.
BCe
,
Bcero
,
BceMY
Bee
BeeM
BeeM
BeCL
,
Bcero
,
BceMY
yl. ya da (-in) d. gibi
BeeM
..
BeeM
AII,tlrma
di .
8CH
Bcen
Been
BCIO
Bee"
Been
rg.
Bce
Beex
BeeM
)'1. ya da (-in) d. gibi
,
SCeM"
Bcex
A. A agldaki sorulan Ruse;a yannlaYln:
1 . IIo'leMY KaTjJ Ona3,lJ,blBaeT Ha pa6oTY?
2. Koro KaTJi "meT?
3. qTO )J,CJlaeT ArieKceH HHKOJlaeBH'J?
4. IIolfeJ\fY ArIeKceH HItKoJuleBH'I He nOMonieT HS3UY
HB3HOBH'IY?
5. nOIJeMY KaTH He M01KeT pa60TaTb B KOHTope cerO)JHH?
B. Rus a ya \cvirin.
1. Bi..itUn sahah (boyunca) ah lyordu. (o-crkck)
2. Duvann yaklmnda duruyor ve ban a baklyordu. (o-di i)
3. i e hcr zanlan gee; kahrnn.
4. Sarun u ki daktiloda yaz111aYI (daktilo kullanl11aYI) bihniyor. (o-di i)
5. Bugtin ncylc me gul1er?
6. Dun kilninle oynuyordu? (o-di i)
7. BOli..in ili kilerin1izi dU iintiyoruz.
8. Kinle yardlm ediyorsunuz?
9. TUll1 bu ogrcncilcre yardI1Tl ediyordu. (o-erkek)
10. Bu gazetelcrin hepsini henliz okumadnn.
140
B. Parantez i indeki sozcOkleri dogru duruma getirin.
L Quo nOMOraJiU (»).
2. C (KTO) 08 UrpaeT?
3. Y (MoB 6a6YlUKa) 60JIblIlOH ,lJ,OM.
4.0 (1JTO) U 0 (KTO) OMU rOBOpJlT?
5. Mbl 6y,neM .nYMaTb 0 (Obi), KOf,IJ,a Rbi 6Y.lleTe B (Poec"SI).
6. CKOJlbKO Y (Mbl) MapoK?
7. Ou rOBOpOJl C (Mbl) BIfepa.
, ,
8. R He BH,II,eJI (Bama KHHra).
9. He Ha.ll.O rOBopuTb (Sf) 060 I (Bee 3TO).
060 bazi <;ift unsiiz harflerden once kullamhr. or. 060 MHe, 060 BCeM.
141
YiRMiii iiNCii DERS
Sozliik e
,
KY)J;a
H.lI.TH (HAY, H,neWh, HJJ:iT)
CHa"UIJla if.
6aHK
,
no "ITa
XO)J;HTb II (X01KY, XO,ll,HIllL)
OTnpaBJUITb I (oTnpaBJlillO, oTnp B-
JUleUlb)
,
MapKa
,.
BHorAa
,
YJKaCHO
Tpy.nHblH
I}>paHu.Y3cKuH
TeJle4JoH -aBToMaT
,
OTCIO,IJ,a
,
JIHIJULIH
3BOHOK [tk. (-in) d.) 3BoHKa]
npUI.J:eM TYT ...1
Jllo6on:bITHb1H
myruTb II (myqy, mYTHWL)
nocKopeii
TepBTb I (TePBIO, TepBewb)
KaK ,lJ,OJlfO?
,
aBuanHCLMO
1 Bir deyim: npH1JCM )I yYT? Benim ilgim ne?
. ]42
nereye (genellikle hareket fiille..
ri y Ie)
gitmek, gidiyor oJmak
ba langl ta
. banka
postahane
gitmek, yiirurnek
g5ndennek
pul
bazen
korkun
gu
Franslz
telefon kabini
buradan
kj isel
telefon sesi, zil
ne ilgisi (vaT) ...
merakh
aka yapmak
abuk, eJini tez tut
yitirmek
ne kadar slire?
ut;akla rnektup
Tekst
TeKCT: .nSaJJ,uaTb TpeTHH YPOK
(Yirmii.i<;tinci..i ders)
.MOaH MB.
KaTlI.
RBaH MR.
KaTSI.
MRan HB.
KaTH.
lIRa" HB.
KaTs.
llBaH lIo.
Ka TSI.
HaqaJlbHHK H ceKpeTapma
KYJJ.3 Dbi H.neTe, KaT-Sf? Ceu'uic TOJlbKO "RTh qaCOB H Y
Hac eme MHoro pa60TbJ.
.H un.f CHatUIJla B 6aHK, a OOTOM H3 no '11'1 .
IIo'leMY Rbi u,u,eTe Ha nO'lTY? AJ1eKceH HUKOJuieSH'I
,.,. , ' , ,..
BCer,lJ,a XO,lI.llT us 001:111', OTnpSBJUleT "HCLMa H 00-
, ,"
KynaeT MapKu.
HBaB HBaHOBHQ, "HOf,ll,a Rbi Y>KaCHO TPY,lJ,HbIH qe-
JIOBeK! .H H)lY 33 MapKaMH. MeKCe" HHKOJlaeOH1:I
3anDT CerO.ll.HSI; 0" XO,lJ,HT no Mara3UHaM C c1JpaHlI.Y3C-
KHMH TYPHCTaMH, a HaM UY>KHbl M3pKU. KpOMe Tori),
MHe HY}I{HO 3BOHUTb 83 TeJle4>oHa-aBTOMaTa.
3a1feM BaM 3BOHHTb 03 TeJIe4>oHa-aBTOM8Ta, KOf,l(a
nepe)l, RaMH Ha CTOJU CTOHT TeJle€!JOH. BbI MOJKeTe
, , ,
Bcer.aa 3BOHHTb OTCIO.LJ;a.
HeT, He BCer,lJ,a. He no JIIflfHOMY ,lI,eJlY.
A-a, aHfJU1HCKHH 6aHKHp BCe ewe B MOCKBe ...?
np,Uqt;M TYT aHfJlHHCKHH 6aHKup! Bb. CJlHWKOM .111060-
DblTHbIU, HBan HBaROBH'l.
By xopomo, xopomo u. H TOJIbKO IIIY'1Y. Ho,
n01l0iJIyucTa, nocKopeii, KaTSI, ceroAuSi HeJIb3B TepiiTh
Bpe eHH. Ax )J,a, CKOJIbKO BpeMeHH H)1eT aBHanHcbMo
H3 AHrJIHu?
KaJKeTCSI 'IeTblpe )J,USI UJIB OSlTb ADen.
I Aym edattan sonraki farkh durumlara dikkat edin: Ha D()'ITy, (postahaneyc)
H3 U()tlTe (postahanede)
143
A lklamalar
1. Hareket Fiilleri
a) Rus a'da, yi.iri.iyerek gitmek anlamln1 ifade eden iki tamal11la/1mal111
(bitmemi eylem gosteren)<*) fiiI vardlf: XO.rUtTb ve HATH. Bu fiillerin birbi-
rinden aYlrt cdilmesi ok 6nemlidir.
XO,lJ,HTb (be1irsiz-SlnlfSIZ fiil)<**) U,lJ,TH (belirli, slnlrh fiil)(***) diye adlan-
d J n It f.
XOJl,HTb, ikinci grupta kuralh c;ekim girer. imdiki zamanl:
,
R X01KY
,
Tbl XO,lJ,HUIb
, "
on, oRa, OHO XOAHT
,
Mbl XO,n:HM
,
RbI XO)JHTe
, ,
onu XO,lUlT
Ge<;mi ZaJl1aOl da kuraJhdlf: :9 XOtl:HJJ/-a
I1,lJ,TH maslar eki -TH olan kii<;iik bir fiil grubuna girer. imdiki zalllan e-
kimi:
,
BHlIJ'
..
Tbl H.Il.eWb
ou, OHa, OUO If)J;eT
..
Mbl HAeM
Rbi UlleTe
". ,.
OHM H.a:YT
Ge mi ZaIllan kipi tiirnUyle fark\1 bir kokten gc1mektedir:
B men (mJIa)
Tbl meJ) (wJla)
OH (08a, OHO) men
(wJIa, WJlo)
Mbl liJ1H
Rbi WJIH
,
OUIt IDJIH
b) 1) Belirli-slnuh (onpeJl,eJIeUbIH) ve tamamlanmaml (HeCOBepmeH-
HbIM) bir fiil olan HJI,TH, ayakla ylirlime harcketinin belirli bir z.amanda belirli
bir yone yapl1dlglnl be);r';r. Turk\,ede kar ]hg] "gitmek"' sozciigiJdiir.
(*) HeCOBepllleHHblH 8M (imperfective): (Dilimize "tamamlanmaJm fiil" ya da "bit me-
mi eykm gostercn fiil" diyc \evrilebilecek olan bu fiil tiirti hakkmda aynntlh bilgi i in
bkz. 28. Dcrs. A\"lklamalar)
{**) HeonpeJJ.e.aeHHbIH (indeterminate) ubelirsiz-smuslz fiiL"
(***) onpeJJ.eJ1eHHbIH (determinate) "belirli-sJnlfh fiil."
144
KY/.I,a RLI H)J;eTe?
II HJJ.Y B 6aHK
, ,
Ky.na Dbl WJlH, KOrll.a JI
BH.QeJI Dac?
Nereye gidiyorsunuz?
Bankaya gidiyorum.
Dun sizi gordiigtimde nereye
gidiyordunuz?
2) TUrk<;cde oldugu gibi Rusc;a'da da, imdiki zaman kipi gelecek za.-
man an[anll ta lyabilir.
, , ,
JI H.ay 8 TeaTp cerO)],HJI Bu ak am tiyatroya gidiyorum
OeIJepOM (gidecegim)
JI.IJ.TU dairna belirli deyimsel (idyomatik) ifadelerde kullanthr:
CHer (kar) H.neT kar yaglyor
)J.O)K)J.b (yagmur) WeJI yagnlur yaglyordu
.... ¥
u.neT HORaB nbeea yeni bir oyun var (sahnede)
'IaCb) (saa1) H T<*) saat j ]iyor ( ah Jyor)
c) BcJirsiz-slnJrsJz (HeOnpe.neJICHHblii) bir fiil olao XOJJHTb a agldaki
3nJanliara geJir:
t) Yaya gitmek ya da genel olarak yilrilmek:
SI JII06J1.o XO,IJ,HTb ytirilmeyi severim
2) Yinelenen ve her zamanki (ah llrnl ) bir eylem olarak belirli bir
yone yaya olarak gitrnek ya da ytirtimek:
,.,.,. ,
oun 'faCTO XOJUIT Ha J1eKUHIO derse SJk slk giderler
3) Sadece ge nli zamanda o]mak uzere gidip-geJme eylemini de ifade
eder:
, , ,
SI XOIJ,H.JI Ha nOlfT)' cero.ll.H9.
,
YTPOM
2. Edatlann Hareket FiiIJeri'yle kulJanlh l:
Tiirk e'de "biT yer " dogru ifadesinde hareketin yoniinti be1irten (...e) son
ekinin i levi Rus<;a'da B ve H3 edat1any1a yerine getirilir. Hangi watlO kul1a-
nllacagl, kendisinden sonTa gelen ada haghdlr. (Bkz. 18. Ders, A lkJama]aT)
bu sabah postaneye gittim
... ,
jf HJJ.Y B TeaTp
.. '
MLI H,lI,eM H3 BOK3aJl
tiyatroya gidiyorum
istasyona gidiyoruz
(*) '.Saat" (1J3C) sozcfigfiniin bu ifadede ogul olarak ku1Jamldlgma dikkat edin. (t.u.n.)
145
UBir insana, birini gormeye, birinin evine, doktora vb. gitmekte K edatl kuUa-
mltr ve onu adm (-e) durumu izler.
OHa MeT K .nOKTOPY
o doktora gidiyor
K bir yere "dogru'\ bir yer "yonunde" anlamlanna da gelir:
, ,
onD DlJlH K UlKOJ1e
okula dogru yiiruyorlardt (gidiyor-
lard.)
B, H3 ve K cdatlanna kar }hk oJan edatlar "den", "dl lna" anlamlndaki 83,
C ve OT edat1andrr:
, ,
11 HJJ.Y H3 KOMHaTLI
,
C BOK3aJla
,
OT ,lJ,OKTOpa
odadan geliyorum
istasyondan
doktordan
Bir yol boyullca ya da bir alan irerisinde gitmek no edatl ve (-c) durumuyla
ifade edilir.
, ,
Mbl XO,IWJ1H no ropoJIY
,
ona UlJJa no Y JlHue
ehirde ytirliyorduk
o cadde boyunca ytirliyordu
Bu fiil "gidip - bir eyi - getirmek" anlamlnda, 33 edat. vc adln (-He) .ru-
muyla kul1anlhr.
, ,
j( XO,lI,HJI 3a nanHpOcaMH
, ,
SI H.lI...V 3a Jl.OKTOpOM
sigara i<;in gittim
doktor i in gidiyorum
AI.,tlrma
A. A agJdakj soruJan Rusc;a yanJtlaYJn:
1. KY.ll.3 H.lJ.eT KaTJI?
2. KTO XO)),HT Bcer,Iui Ha nOqTY?
3. q TO 0" ,n;eJlaeT Ha OOliTe?
4. qeM A.n.eKceH HHKOJlaeBH., 33HJlT CerO,lJ,HJI?
5. nOIJeMY I(8TSI He XO'leT 3BOHHTb H3 KonTopbl?
6. CKOJlbKO .nHeii 8BHanHcLMo H,lIeT H3 AurJIHD B MOCKBY?
1.46
B. A agldaki ciimlelerde bo b1fakllmt yerleri (H.QTH/XO,nHTL) fiillerinden
dogru olanl ve dogru bic;imiyle doIdurun.
]. ORO J1.o6J1T ... B KUHO.
2. 11 BH.aeJla Hamy Y'lHTeJlbHHUY, KOr.ll.a OHa ... B WKOJIY.
3. Bqepa ORa ... Ha nO'ITY 3a MapKaMu.
4. CKOpO B uameM TeaTpe 6y.aeT ... O'leHb IIHTepecHaSi nbeca.
5. KY.lI.a 8b1 ..., KOr.ll.a 11 BH.aeJi Bac B ropo.ll.e?
6. ORa BeCL .lI.eHb ... no Mara3HHaM.
.-
7. Y MenH neT MalUHHLI (otomobil), JI BCerJJ;8 ... H8 pa6oTY.
8. Y MeHH 60JlHT Honi (bacak), JI He MOrY ... TaK 6hICTpO.
9. Ee MaJleHLKUIi 6paT em,e He ... B WKOJlY.
,. ,." ,.
10. nHCbMO 03 «I>paHIJ.HH B AHrJlHIO ... U)J.HH ..neHb.
B. Rus a'ya evirin.
] . Nereye gidiyorsunuz?
2. Bir derse (konferansa) gidiyorum.
3. 0 (di i) di..in nereye gidiyordu?
4. On)ar stk slk tiyatroya giderler.
5. 0 (erkek) bugiin bi..iroya gitmiyor.
6. Biz bu sabah istasyona giuik.
7. Yeni saatiniz nasll c;ah lyor?
8. Yann yag-mur yag-acak fit?
]47
ViRMiDORDUNCU DERS
Siizliik e
.n.a..a 1
eXaTb(e , e emh,e T)
06blKHOBeHHO
npe.n.CKa3h1Ba Tb I (npe,lJ.CK3.3h1B31O,
npe,lJ,CK83bIBaewb)
,
norO,D.a
HH'IerO (HIJ'ITO)
,
HHKTO
,
nYTeweCTBHe
cnewHblH
3a6blBaTb I (3a6wB81O, aa6LIBaewL)
,
3ace,n:aHHe
HHKOfJui if.
,.
npaB,na
K3J10IDH [(g. (-in) d. KaJlOm] ,
"" Ky)),a :if.
,.
BOCKpeceHbe
e 3.n.nTb I I (e3)KY, e3.lJ.Hwb)
,
n.aeJl
CBo6o,IJ,HhIH (cBo6oAeH, .cBo6oJ1H8,
CBo6o.IJ.HO; cBo6o w)
He.aaJleKO zf.
i'
nOe3,1J,
yazhk cv, kif evi
gitmek, gidiyor olmak, seyahat
etmek (bir ara<;la)
genel1ikle
tahmin etn1ek, onceden soyle--
l11ek
hava
hi bir ey
hi kimse
yoJcuJuk
ac iJ, ace1e
unutInak
oturuOl, topJantl
hic;bir zaman
hakikal; ger ek mi?, dogru mu?
lastik papuc;
hic;bir ycrc (harcket kastedildi-
ginde)
pazar
gitn1ck, seyahat. araba vs. ile
gezinti
fi kir
Qzgfir
uzak degil, yakln
tren
I ,L{alJa tatilde kullamlan genellikle kii Uk kif evidir. ExaTb H8 .lla1fY "tatile lkmak" anlamtn-
da kullamJabilir.
148
Kuco
KneoCKHii
..ac
,
e3,lJa
Jlee
JIOBHTb II (J10WIIO, JIOBHWh)
Tekst
Kiev
Kiev s.
saat
gitme, gelme, gidi geli
onnan
yakalamak
TeKCT: ,lJ,Ba,lJ,u,aTb 'IeTBepTblH YPOK
(Yirn1idordtincu ders)
KaTJI.
RBaH lIB.
Ka TJI.
UBaH HB.
Ka TD.
lIBaH HB.
KaTH.
I1san MB.
, ...
npurJIamCUHe Ha .aa..y
3aBTpa cy66oTa, MBaH HBaHOBH"; Bbl e,lJ,eTe Ha nallY,
KaK 06LJKH08eflHo?
,lJ,a, KaTH, eJJY. npe)),cKa3L1BaIOT I xopomylO noro,ny.
BaM uUIJero He HY.iKHO ,llJUI nYTemeCTBHD?
HeT, cnacH60, MHe "H'4erO He UY)KHO. TOJlbKO BOT 'lTO,
KaTJI, $I HUKOMY He rOnOpHJI, 'ITO e,lJ,Y, TaK 'ITO eCJlu
'ITO-HU6YLlh cnemHoe ..) .
a, KOHe'lHO, lfB3H Hn3HOBH.... .SI 3"al BaUl aJl:pec Ha
,l1,a'le. Bbi He 3a6blBaeTe, 'lTO B nOHe.neJIbHIlK paHO
YTPOM Y Rac 6y,aeT 3aceaaHue?
KOHeqnO, HeT. II HMKor.na ""'ten> He 3a6blBalO.
IIpaB.aa? Bbl Y)lU H,lJ,eTe MBan HB3HOBIt'l? A BaWD
KaJIOIDH?
Moil KaJ10wH? Ax ,lJ,a, MOM KiUU)UJH! Bbl He SHJ],eJ1U ox?
f "Tahmin ediliyor" diyc c;evrilir. O\=ulld.i c;ogul ki i zamirsiz oldugunda gencllikle edilgen ey-
lcmi ifade etmek i in kuUamhr. fOBOpsiT denildigindc de anlam boyledir.
2 'lTO-UH6Y,lI,b la kullamlan sifatm nOlr vc uzun bic;imde olduguna dikkat cd in.
149
KaTJI.
HBaB HB.
KaT,..
IIBaB HB.
KaTJJ.
HBan HB.
BOT oun no.ll, CTOJIOM. BLI HHKor.rui "H..ern He 3afihlBae-
Te!
Cnacu60, KaT», Dbl O'leHb .lI.o6paJi. A BbI HHK)'.na He
e.neTe B cy660TY uJln BocKpeccHLe? TaKaJl xopomaSl
, ..,
noro,lJ,a, HeJlb3B CH,IJ,eTb B ropo.ne.
HeT, liBaH l:IsaHOBH'I, " HHKor.na HHKy.n.a He e3JKY.
3HaeTe'lTO, KaTB, Y Mens xopomsJI H,lI,eJl. ECJJH BaWa
cecTpa Mama cBo6o.ll.Ha, B npHrJlamalO Rac H ee KO
..
MHe U3 ,l(a"lY.
Y Bac Bcer.n3 xopowHe H,lI,eB.
, ,
3ro cOBceM He.l1aJIeKo. ExaTb H i.n.O nOe3,lJ,OM C
KueBcKoro BOK33J1a, H TOJlbKO 'lac e3JJ.bl. A TaM Jlee,
peKa, OY.lI.eM ryJJilTb H PblOY JlOBHTb. .
A .klalllalar
1. Hareket Fiilleri (devam)
Bir ara la, ya da ara belirtilmese de ara )a gidilebilecek hir uzakhga se-
yahat etmek, (beJirsiz-SlnlrStZ fiiJ) e3,L1.HTL ve (belir1i-stmrh fiil) exaTb'}a
i fade edi I ir.
E3.n.uTb tIpkl XO.ll.HTb gibi, exaTb tlpkl H.lI.TH gibi aynl ifadelerde kullanl-
hr.
,
E3 h kuralh \ekilen, ikinci \ekim tablosunda yer alan bir fiHdir; $imdi-
ki amanl: e3JKY, e3,l1HlUb, e3 HT, e3,l1,HM, e3.nuTe, e3,IJJ1T.
ExaTh fiilinin imdiki zaman kipi kur la uymaz:
,
eJ],Y
,
e.aeWb
,
e,aeT
,
e.n.eM
,.
e.aeTe
,
e,ll,YT
on e3D.HT B ropo,lJ, Ka1K.ablH
,lI,eHb
.. , ,
OHa e3,l1,HJIa H3 BeJlOCHne.ne
JI 6y JJ.Y e3,lJ,HTb 80 <l>paHlI.HIO
K81K,lJ;bIH ro,n
her gun kente gider
bisikletle gidiyordu
Fransa'ya her Yll gidecegirn.
, , ,
33BTpa Mbl e.neM H3 Mope
K3K OHa 6blCTpO eX3J1a!
yann denize gidiyoruz
nc hlzh gidiyordu (suriiyordu)!
2) OJurnsuz zamirJer HHIfTO hhi bir ey" ve RHKTO "hie; kimse", "hie;biri",
tlpkl "TO ve KTO gibi ekilirler.
vi. d. , ,
HH1.JTO HUKTO
(-ill) d. , ,
HH'lero HHKoro
( -e) d. , ,
HH'IeMY HUKOMY
(-i) d. , ,
HH"TO HMKoro
(-ile) d. , -
HH'IeM H"KeM
(-de) d. UK 0 '1eM ,
8n 0 KOM
Bir edat kullanlIdlglnda bu zamirlerin b61iindligiine ve edatln HH ile sonek
araSlna geldigine dikkat edin.
.. '
Mbl DB 0 qeM He I"OBOpltJlII
hi bir eyden soz etmiyorduk
Olumsuzluk eki olumsuz zamirlerle daima kullan1l1r ve hemen fiilin online
gelir. Rus<;a'da iki olumsuzluk ifadesi, ttpkl Tiirk e'deki gihi, birbirini hii-
ktimsi..iz kllmaz.
, ,
HnKTO He 3H3eT
, ,
JI He 3H31O HUKOfO
, ,
Mbl HUKOMY He BepUM
, ,.
Tbl HH..eM He 33HJlT
.. '
ou un 0 'ieM He )J.YMaJl
hi<; kimse bilmiyor
hi kimseyi tanlmlyorum
hi kimseye inannuyoruz
hi<;bir ey Ie me gul degilsin
hi<;bir ey dti UnmUyordu
Yalln durumdaki HnIJTO ile pek slk kar lla llmaz. Dnun yerini genel1ikle
Hu..ero ahr.
, ,
HH..ero He nOMoraeT
hi bir ey yardlm etmiyor
3. HHKOf.zui (hi bir zaman), HHf.ne (hi<;bir yerde), HHKy.na (hi bir yere) za-
mir)eri de bir hareket kastedildigindc ve bir fiiHe kullanll1yorlarsa olumsuz-
luk eki isterler.
I ,
H HHKor)),a He nOKynalO KHHf
, I ,
JI HHKy.n.a He XO.ll.HJI B..epa
- ,
HHI')1e BeT l'a3eT
hi bir zaman kitap sat1n a)mam
dUn hi bir yere gitmcdim
hi bir yerde gazete yok
]51
AI I ftlrma
A. A agldaki cfimlelerde bo blrakllan yerleri (exaT./e3 HTb) fiiIlerinden
uygun olanla ve uygun bic;imiyle doldurun.
1. .SI He nro6J1ID ... Ha BeJlOCuncJI,e.
2. Mbl ... Ka blH TO)), DO WpaHUHIO.
3. 3sBTpa Mbl ... us Jl,a'lY.
4 Bbl ... 0 ropoJl, cerollHB?
5. OHa HHKOfJl,a HHKYJl,3 He ...
6. OH BCer));a ... nOe3)10M, OH He JlID6HT aBro6ycOB.
K ' ? a '
7. y.a:a Obi .... II. ... K ,l(OKTOpy.
8. .H BH)J,eJl ere> B'Iepa, OU ... Da BeJlOCUne,ll,e.
9. B'Iepa oHn HHKy,na He ..., OHH CH)),CJlU BeCb .neB" .l10Ma.
B. A agldaki $oru]an Rusc;a yanltlaYln:
J. KYJJ.a e.a:eT HBaR MOlinoRH.. B cy66oTY?
2. qTO eMY UY1KHO AJUI nYTemeCTBHJI?
3. r.n.e OLIJIU KaJlOIUH "BaHa HB8HoBH'Ia?
4. Ky,Lui KaT" e,aeT B BOCKpeCeHbe?
5. KaK H3,lJ,O exaTb ua )J,3 IJY K MBaHY HBaHOBH'IY?
6. B KaKOU .neHb y HBaHa IIBaHoou'Ia oy.neT aaCe.ll.aHHe?
7. qTO oUH 6YJJYT )J,CJIaTb ua JJ.a'le?
C. Rus a'ya evirin.
]. 0 (erkek) hi bir zaman hi bir ey dli i..inemez.
2. Hi bir ey g6rmedik.
3. Hi bir zaman hi kimseye yardlm etmez. (o-di i)
4. Diin cvdelerdi, hic;;bir yere gitmediler.
5. Fransa'ya s1k slk glder 111isiniz? HaY1r, Fransa'da hi<;bir zaman bu-
lunmadlm.
6. Bugiln nereye gidiyorsunuz? Hi bir yere. Biiti..in gUn evde olacaglm.
7. Hi bir zaman hi\ kinlseye inamllaz. (o-di i)
8. Bisiklete biner misiniz?
9. BisikIetinizle nereye gidiyorsunuz?
152
ViRMiSE$iNCi DERS
Sozliik e
".
CKOpee
HatJ;e.HTbCB I (JlueIOCb, HMeeWbCJI)
".
MeCTO
,
)J.opora
TOJlKaTb I g(l. (*) (TOJlKalO, TOJlKaewb)
TOJlK3TbCJI gfZ. (**)
". ". ,
3HaKOM, 3H3KOMa, 3HaKOMO; 38a-
KOMbl C + (-ile) d.
oWH6aTbcH I (owH6alOcb, olliu6a-
embcD)
3HaKoMHTbCSI. II (3HaKOMJIIOCb, 3Ha-
KOMHWLCH)
ca,LUfTbCB II (CIDKY Cb, C3L1.HIII bCJI )
".
Ca.LI.HTeCb enu:
a TO
,
Kyne Ill. (SZ.
npH THbl"
,
COBna,aeUHe
,
,n;epCBHH
KaTaTbcH I (KanI6cb, KarnewbcB)
BCTaBaTb I (scTaro, BCTaemb)
BaUHa.H 2
MblTbCJI I gfZ. (MO-IOCh, MOeWbCJI)
6PUTbCSJ I grz. (6pelOcb, 6peewbcSI)
<;abuk, acele et (s. . daha abuk)
ilmi t etmek
yeT
yo1, cadde
dtirtnlck, itmek
dtirtJllek, itmek; iti mek
(ile) tanl lk, tanJdlk
yanllmak
tanl rnak, takdim edihTIek
oturmak
atur
yoksa
kompartman
ho
tesadilf. denk dii nle.. uygunluk
k6y
atJa, arabayla vb. gczinti
ayaga kalklnak
banya odasl
Ylkanmak
ttra olmak
(*) nepeXOlI.HLlH (transitU) ge\i 1i fiil
(**) HenepeXO.ltHblii (intransitif) ge i siz fiil
I -cTaB3Tb, -3HaB3Tb ile biten fiillerde ve aynca .naBaTb (vermek) riili ve bile iklerinin im-
diki zaman kipinde -Ba eki du er. BCTaBaTb fiilinin imdiki zamam: BCTa.o, BCTaeUlb,
BCTaeT, BCTaeM, BCTaeTe, BCTaK)T.
2 RaHHaH slfat gibi t;ckilen. di i bir addu", ()i i OlmaS1n1O nedeni. KOMHaTa (oda. di '1.) sozcu-
giiniin an]anuDi da i ermesindendir.
153
B.apyr
KaK Rbi )),YMaeTe?
K3KOH-HH6y.n.b, KaKaH-HH6Y b,
KaKOe-HH6Y h; KaKHe-HH6Y.ll.b
-
HaBepno
,.
.neBYWKa
oKa3blBaTbcH I (OKa3LIBalOcb, OKS-
3b1BaeWbCH)
,
OKa3blBaeTCB
,
RCDO
nOMOWb di .
n3 nOMOlll.b + ( -e) d.
Tekst
anSIZln
ne du i..ini..iyorsunuz? ne tahmin
edersiniz?
herhangi bir
olaslhkla,
gene; klz
olmak, e;1 kmak
e;lklyor, oluyor, meger
aC;lk, aC;lkc;a
yardlm
yardlma ko mak
TeKCT: J1Ba,anaTb ngTblH YPOK
(Yirmibe inci ders)
B noe3}J,e
KaTH. BOT Haw nOe3.l1., Mama, u.aeM cKopee. H Ha)J.eIOCb, liTO
6y YT cBo6o.aHble MeCTa; H He XOIIY CTOslTb RCIO
Ll.Opory. Ax, KTO :iTO TOJlKaeTCH?
MeKC. HHK. 3TO SI. Mbl, K3>KeTCSI, 3uaKOMbl, eCJID 11 He oWH6a1OCb?
KaTH. MeKCen HHKOJIaeBu'I! qTO Rbi TYT lJ.eJIaeTe? Rbi TO>Ke
e.aeTe? HeT, CeH'IaC HeT BpeMeHH 3HaKoMHTbCH ... Aa,
3TO MOB cecTpa, Mama. CKOpee, u,neMTe Ca.lJ.HTbCSI, a TO
He 6y.neT MeCT.-
ArieKC. HOK. B 3TOM Kyne TP" MeCTa; Ca.lUfTeCb. KaKoe npHHTHoe
COBna.aeHHe!
KaTlI. KYJJ.3 Rbi e)),eTe, ArieKccH HHKOJl3eBU'I?
ArleKC. HUK. KaKaB Rbi J1106onbITHaH, KSTB. Hy, npocTO ellY B
.nepeBHIO, CerOJlHB }Ke BOCKpeceHbe. Ey lJ.y KaTaThCH Ha
,
JlO)I,Ke.
154
,.
KaTJI.
ArreKC. HHK.
KaTJI.
ArteKC. HHK.
KaT" .
jf He BeplO B8M.
He BepHTe? 8y xopomo, BOT DaM RCSI np8B a: cerO,ZJ.Iul
, '" ,
YTPOM B sCTaro, HJ1Y B BaHnym, KaK Bcer.na, MOlOCh,
6perocb ... BJJ.pyr 3BOHHT TeJlec)JOH. It KaK Bbl,nyMaeTe,
KTO Y TeJlellJoHa?
HaBepHO, KaKa"-HH6Y h ILu BymKa.
K CO)KaJU nHIO, HeT. OKa3hlBaeTcSI caM HalJaJIbHHK. Ham
)I.OpOrOH lIoaH U.o8HOBUIJ!
A-a, Tenepb BCe BCHO! Mama, OH e.neT ua nOMOlltb
,
HalJaJlhHHKY.
A lklamalar
D6nii li..i Fiiller (*)
-CSI ile biten K1hKeTCJI "6yle g6ri..iniiyor ki" anlamlnl ta tr. -Cst soncki,
onun bir d6nii li..i fiil oldugunun gostergesidir. Donti )i..i fiil yapmak ic;in -CJI
eki, bir i..insuz, bir yumu atma i areti, ya da -ii ile sona eren iki sesli harften
olu mu hecenin son una eklenir. CMeJlTbCH (giilmek) doni..i lti fiilinin im-
diki zaman kipinde ekimi:
,
CMelOCb
CMeemLCJI
CMeeTCJI
CMeeMCH
CMeeTeCh
,
CMelOTC"
Mastann govdesindeki -H harfinin bu fiilin imdiki zaman kipinin c;eki-
minde dii tiigUne dikkat edin.
Donil Hj fiiJlerin u<;i..incii tekil ve «;ogul ki ilerinin son hecesindeki -TCJI,
ua tclaffuz edilir. Bu, mastar ic;in de boyledir.
DonU lii fiillerin c;e it)i kullanlh biC;imleri vardlf.
a) BaZI fiillerin sadece d6ni..i 1i..i bi imi bulunmaktadlr:
,
CMeJlTbCJI
I'
Ha,IJ,eSlTbCB
giilmek
iimit etmek
(*) B03BpaTHhlii, (reflexive)
155
b) (Dolayslz nesneye sahip) ge i li bir fiiI, donii liiliik eki eklenerek ge el-
likle ge i siz yaplhr.
MblTb Ylkamak (ge i li)
MaTb MoeT pe6eHK3
pe6eHoK MoeTcSI
, ,
OH OCTaHaBJI"BaeT MamuHY
, ,
MamHH3 OCTaHaBJUIBaeTC.SI
MblTbCJI Ylkannlak (gec;i jz)
annc ocugu Ylklyor
ocuk Ylkanlyor (kendisi)
o (erkek) otonl0bili durduruyor
otomobil duruyor
c) Doni.i li..i fiil kimi kez edilgenlik anlamlnl ifade etmek i in kulIanJhr:
,lI,OM CTPOHTCH ev in a ediliyor
Aynl anlan1, zamir kultanllmakslz1n, fiilin ii<;ilncii ogul ki isi kullanlIa-
rak da ifadc edilcbilir:
,
)J.OM CTpOSIT
ev in a ediliyor (S.C;. onlar evi in a
ediyorlar)
d) Bazl donil Hi fiiller, iki ya da daha <;ok ozneyi kapsayan i de lik (kar l-
hkhhk) anlamlnl ta lrlar:
3H3KOMHTh (geri fjli)
3H3KoMnTbcR [c + (-ile) d.]
npoIlUITbCSI [c + (-ile) d.]
u,eJlOB3TbC.SI' [c + (-ile) d.]
AI.,tlrma
tanJtlnak
tanl mak
vedala mak
opi.i n1ek
A. Parantez i indeki fiilleri imdiki ve ge<;n1i zamanlarda uygun duruma
getiri n:
). .SI (MbITbCjJ) XOJlO.lJ;HOH BO.nOH K3)K,lJ,Oe YTpO.
2. 0" (6pHTbClI) YTPOM H Be'lepoM.
3. MI.l (uatt:csrTbCSI), liTO 3aBTpa 6YJl,eT XOpOm3J1 norotJ:a.
4. QHa BCer,lJ,3 (OmU6aTbCSI), KOfJ],a oua (rOBopUTb) nO-PycCKH.
5. BbI ...acTO (K3TaTbCH) H3 BeJ10Cune)le?
6. OH (C3JUITbC.SI) Ha CTYJI.
I l(e..Jl0BaTb (ge\i li) "opmek" fiili .lI.HKTOmiTb (bkz. II. Den;, Dipnot I) fiili gibi ckilir.
156
B. A agldaki soruIan Rus a yanJtlaYln:
]. KY.lui e,lJ,eT ArIeKceH HHKOJuieBHIJ?
2. qTO on 6y .aeT eJJaTb B ,lJ,epeBHe?
3. 'lITO on ,lJ,eJlaJl YTPOM?
4. KTO 6blJl y TeJle4JoHa?
5. CKOJlbKO MeCT B Kyne?
C. A agldaki cumJeIcri Rus<;;aya c;evirin:
I. 0 dUn t1fa o]nladJ.
2. Cunlartcsi sandalJa gczmcye gittik.
3. Annenizle tanl tln1.
4. 0 (di i) tabaklan Ylklyordu.
5. Yanlhyorsun, onunla (di i) tanl madllll.
6. Klz koyde bisikJetlc geziyordu.
7. Ben FransJzca konu tugun1da 0 (erkek) daima gUler.
8. Bu sabah Ylkandlglnl ii1T1it cdcrim.
157
. .
YIRMIALTINCI DERS
Siizliik e
BCTpe'uITb I (BcTpe'uilO, BCTpe'lliewb)
rOCTb e r.
no ed. + (-e) d.
,
npHKa3
,
Ha'laJlbCTBO
,.
1JeMo,craH
pa3
, ,.,.,.
o *eH, on*Ha,Aon*Ho; on*HW
3KcnnyaTHpoB8Tb(3KcnnyaTHPYW,
3 KcnJlyaTupyewb )
6paTh J (6epy, 6epeWh)
6araJK
Bnepell.
HP3BHT,hCJI 2 II (HpaBJIIOCb,
HpaBHwbcII) + (-e) d.
,
X03I1HH
paccK33blBaTb I (paCCKft3L1BalO,
paccKa3blBaewh)
,.
3KCKypCOBO.n
; ,. ,.
cornaceH, cornaCH8, cornaCHO;
COfJUICHbl C + (-ile) d.
,
J1Y}Ka
B.lIaJJIf zf.
,
KopOBa
kar llamak
konuk
gore, boyunca
buyruk
amirler, iistler
bavul
kez, kere
-mall, zorunlu
somiirmek, istismar etmek
a]mak
bagaj
ileri, ileriye, ilerde
ho una gitmek, begenmek
ev sahibi
anlatmak, nakletmek
rehber
raZI, mutablk
su birikintisi
uzakta
inek
J 6paTb fiilinin imdiki zamam: 6epy, 6epewL 6epeT, 6epeM 6epeTe, 6epYT.
2 .H eMY HpaBJIlOCb "on un ho una gidiyorum" yani ubeni seviyor. benden ho laD1yor". 3F
MHe HpaBHTCB ubu ho uma gidiyor" yani "bundan ho lamyorum".
158
oePWIIO)J;
cneJIOBaTL (CJn .nyIO, CJleJJ.YelUb) 33
+ (-ile) d.
-rekst
deve
izlemek (birini)
TeKCT: .nB3J1uaTb meCTOH YPOK
(YinnialtJncl ders)
BRan lIB.
ArreKC. HUK.
HBaR liB.
KaTJI.
U8an HB.
.AJJeKC. HHK.
8Ban MB.
ATleKC. HUK.
KaTH.
ArJeKC. HUK.
Ha BOK38J1e B .aepeBHe
3.lI.paOCTBYUTe, KaTJI! 3.npaBcTByuTe, Mama! AneKceii,
Tbl TOIKe TYT?
,na, no npHK33Y Ha'laJIbCToa.
)].aHTe MHe Baw '1eMO.ll.aH, KaTA.
CnacH60. BOT OU.
Hy, ATJeKCeH, pa3 Tbl TYT, Mbl .nOJI1KHhl 6y D,eM TeDR
3KcnJlyaTHpOBaTb. Bep" 6ani1K, ".l1B Bnepe.l1 H
nOKa3bloaii HaM .lI;Opory.
BOT jTo MHe HpaBHTCH! jJ AOJDKeH B.nTH Bnepe.ll;, R
.lI.OJl1KeH nOKa3ldBaTb HM .lI.Opory! K TO TYT X03S1HH, H KTO
rocTb?
Tbl JKe 3KCKYPCOB0l1, AJJeKceii, nOK83blBaii H3M BCe H
paccK33blBaii 060 DCeM.
3KCKYPCODO)J;? Xopomci jJ COfJl3CeH. CMoTpHTe,
rocno;::ui, JTO nee, a BOT 3TO peKa. nepe,lJ, BaMH
60JlbWaH JIy*a ...
A liTO 3TO BJ{3JIH, B nOJle, TOBapHW 3KCKYPCOBO.n;? h
KOpOBbl?
HeT, 3TO He KOpOBbl, a Bep6J1.oJI,bl! I10)KaJlYHCTa,
rocnoJJ.a, He cnpaWHBaUTC, a CJJywaHTe H cJle.1IYii-re 3a
MHOH.
159
A lklamal.r
1. Emir Kipi
Bir Boceki dersin okuma boliJmilnde fiilin enlir kipine rast1amJ tlk: Soz
gel imi, ca)],HTeCb "oturun" demektir.
ikinci tekil ve ogul ki ilerin emir kipleri imdiki zaman govdesinden ya-
pI Ilr.
Tekil emir elde etmek i in imdiki zaman ikinci tekil kipi eki dii er vc
govdeye a agldaki harfler eklenir:
a) Unllilerden sonra -n harfi
'1HTaeWb - '1UTa( -eIIIb) - 1fHTa-ii
Jl.UKTyemb - ,LI,HKTY( -eUlh) - ,lJ,HKTy-ii
b) Unsiizlcrden sonra -H harfi
rOBopHIDb - rOBop( -HUlb) - rOBop-u
CH.1lHWb - cu..a( -HUlb) - ClUI.-u
'....
'IUTaH
)J.HKTyiI
,
rOBopH
,
CMU
Emir kipinin <;ogulunu eldc ctmek i in, tekil emire -Te eklenir:
tk.
rg.
'IHTBHTe
,l\HKTYHTe
rOBopHTe
r
CIf.JWTe
'....
IfHT3H
AHKTYD
,
rOBopu
CH):(H
;
2. Zorunluluk ya da gorcv sJkhkla klsa sifat ile ifade ediJjr: )10JlJKe:H,
, ,.. ,
):(OJDKHa, .n:OJDKHO; ,lI,O.!UKHbl
tk.
fg.
, ,
H )J,OJIlKeH, )l,OJl:H\.Ha
, r
Tbl ,nOJJ}KeH, )J.OJUKHa
,
OH ,lI,OJDKeH
,.. ,
oua ,lI,OJDKHa
r ...
OHO ,lJ,OJUKHO
(yapnlahYHTl, yapmak
zorundaYJm,
yapmam gerek)
,
MbI )l,OJUKHbl
Bbl ,lJ,OJUKHbl
, ,
OHU ,lI,OJIlKHbl
,lJ,OJVKeH s6zctigil fijJ mastannca izlenir:
, ,
Sf ,IJ;OJJ1KeH ")),TH
gitmem gerek, gitmeliyim
160
Olumsuzluk durumunda oIumsuzluk eki He, )1;oJI1KeH'in online gelir:
, ,
OHa He )1;OJl1KHa pa60T3Tb ah mak zorunda degil
Ge mi zamanda, JJ.OJDKeH, cins ve saYI baklffilndan ozneye uyan6WT.
sozcilgtince izlenir.
OHH ,nOJI1KHbI 6blJlH H.lI.TH
gitmek zorundalarih, gitmeleri ge-
rekiyordu.
Gelecek zamanda Jl.OJUKeH sozctigli, olmak fiilinin gelecek zamanlyla bir-
lik 01 ur:
MI.l .nOJlJKHbl 6y,neM pa60TaTb 9ah mak zorunda o]acaglz
AII,tlrma
A. Parantez i indeki fiillerden ikinci ki inin hem tekil hem ogul emir kipini
yapJ nlz:
1. (Ca,rl,ltTbCB) Ha 3TOT CTYJI.
2. He (roBopHTb) TaK 6bICTPO.. JI He nOHHMalO Te6si (Hac).
3. (qHTaTh) nO-TYpeu,KH, JI xO'lY CJlymaTb, K3K Tbl '1HTaew. (.y
IJHTaCTe).
4. (CMoTpeTb), KaK3J1 KpaCUBaJi KapTHHa.
5. (DUCaTb) nO-PyccKH, on He nOHHMaeT nO-aHfJIHHcKH.
6. HUKOr,ll,a He (XO)J,UTb) Ty.n3.
7. He (3a6bIB3Tb) Hac, KOr,ll,a Thr 6y.neWb (Rbi 6y,neTe) 80
<l>paHUHM.
8. Tbl 60JIeH (Bhl 60JlbHbI), He (BbIXO,lUtTb) Ha YJIHUY, cerOJUIR
,
XOJlO,lJ.HO.
9. He (MemaTL) eMY pa6oTaTb.
B. A agldaki sorulan Rus a yanHlaYJo:
1. qTO .neJIaeT IIRaH HBaUOBH" DB BOURJle?
2. KTO 6epeT '1eMO)J,aH KaTH?
161
3. IJTO )J.OJUKeH ,aeJIaTb ArleKceii HHKOJIaeBH'I?
4. qTO 08 nOKa3blBaeT OM?
5. qTO KaTH BH.aOT B.nWIII?
C. Rus a'ya <;evirin.
1. Yann <;ah malan gerek.
2. C;ok okumak zorundasJn.
3. Rusc;a oku!
4. Pazar giinti <;ah mak zorundaydl. (o-di i)
5. Temiz konu !
6. Bu kadar c;ok konu mamahsln!
7. Bana bunu sorma.
162
ViRMivEDiNCi DERS
Sozliik e
,. 0.;
DHCbMeHHblH CTOJI
oco6eHHblH
'leu, 'ILM, 'Ibe; '1LH
nepIJaTK8 [(g. (-in) d.) nep'laToK]
,.
naKeT
HeqaBHHO zf.
KJIaCTb I (KJla , KJIa.LJ,eWb, KJIa.njT)
BeUl,b di .
y6upaTb I (y6HpalO, y6HpaelUb)
HaXOJl,HTb II (HaXO}KY, naXOJl,UWb)
DanKS [fg. (-in) d.) nanOK]
HOCHTb II (HOrnY, HOCHlUb)
HecropaeMblH mKa
,.
}J,OKYMeHT
"TO KacaeTCB + (-in) d.
,
.na)l{e
,.
raJlCTYK
,lJ,eBaTb I (AeRalO, iJ.eBaewb)
npocuTb II (npomy, npocHlUb)
Cep.lUfTbCII 11 (cep1KYCb, Cep,lJ,HIULCJI)
ua + ( -i) d.
,. ,. ,
paCCeJlH, paCCeJlHHa, pacceHHHO;
pacceflHHbI (pacceSlHHblD' dan)
3aMeIJaTb I (3aMe'lalO, 3aMe'laewb)
6ecnOpstJJ:oK [tk. (- ill) d.) 6ecnopsttl,Ka]
,..
Ka'leCTBO
HecTu (Hecy, Hecewb, HecYT)
yazi masasl
ozel
kimin
eldiven
pakct
kazara, tesadi..ifen
koymak (yatar durumda)
ey
toplamak
bulmak
dosya
\a ln1ak
kasa (s. . yanmaz dolap)
dokuJl1an, be1ge
. ..' e gelince
hatta
boyun bagl (gravat)
koymak, sokmak, yerle tirmek
istelnek, rica etmek
klzmak, ofkelenmek
dalgln
fark etmek
di..izensizlik
nite1ik
ta lmak
I KJJaCTb (koymak) fiiJinin imdiki zam3m: KJ1a.ny, KJUUI,eWb. KJ13J1.eT, KJla)J.eM, KJla,aeTe,
KJUl.IQ T. Ge\mi zam3m: KJIaJI, KJIana, KJUino, KJIanu. Fiil harcket ifade ettiginden genellikle
B ya da Ha edatl ve (-i) durumunca izlenir.
163
oecnOKOHTbC" II (6ecnoKolOcb,
6ecnoKoHwbCJI) 0 + (-de) d.
, ,
npUBOJIHTb B nOpH,lI,OK
kaygllanmak, merak etmek, ra-
hatslz olmak
derlemek, toplamak (s.
. di..izene
sokmak)
arada, soz a
llml
ken (5.<;. ote-
ki
eyJcrin araslnda)
altlncl
, ,
Me1K.1J.Y npOIlUM
UIeCToH
rekst
EeCnOpH,lI,OK
feKCT: .nBa
...aTb ceJJ.bMoif YPOK
(Yirmiyedinci ders)
KaTH. IIBan IIBaHOBHIJ, CMOTpHTe '1TO .n.eJIaeTCJlI DB MoeM
nUCbMeHHOM CTOJIe!
(;I8aH HB. Ha BameM OnCbNleHHOM CTOJU
? H HUllern oco6ellJloro 2 He
,.
BUlKY.
KaT"_ He BUl(HTe? A 3TO 'ITO? qbH 3TH nep'uiTKU? qeu 3TOT
naKeT? qbU 3TH KHllrH?
IIBaB liB. Ax na, npOCTHTe, KaT"_ H JlHor,lui HellaJlHHO KJIa
MOM
Bell.Ol Ha Barn CTOJI.
KaTSI. JIHOr.aa KJ1a,aeTe BallIU RemU Ha Mon CTOJ)!! Ka}l{)]blH
.n.eHb .H y6upalO Moli CTOJl, H Ka)K)J.blH ,LI,eHb II HaXO:H\.Y
Barn" nanKH, nHCLMa H KHHfU Da MOCM CTO.rI(
If Horny ux
B ,l\pyrylO KOMHaTY H KJla
y B HecropaeMblH wKa4>-
IIBa" JIB. 3a'leM KJlaCTb KHUfn B HecrOpaeMbJH IIIKalj>?
KaT". HeT
He KHHfH, a Barn" 6YMarn H pa3Hble ,lJ,OKYMfHTbl. A
,. ,. , , ,.
'1TO K3caeTCSI Bamux nepIJaTOK, KaJIOm H ,aa.IKe raJlcTyKoB,
H npOCTO He 3HalO, Ky.aa ax .aeBaTb!
I )I,CJrdTb fiilininin donii
H.i bi
imidir ve konu
ma dilinde .'oluyor, neler oluyor" anlammda
kullamhr.
2 HH'leI'O iJe uyum sagJamak i
in srfatm notr (-in) durumunda olduguna dikkat cdin.
164
IIBaR HB. Hy, KaTJI, npOlUY Rae, He c.eplI.HTeCb. H RHor i HeMHoro
, , #' ,;
paeee1lH U He 3aMe.,alO, liTO Ky.na KJIa,ay.
KaTH. Xopomo, MBaR IfBaHOBUt{, Sf He ceplKYCb, JI npocTO JII061110
nOp,HfJ;OK " He MOry pa60TaTb, Kor.aa TaKa" 6eCnOpH.lI.OK.
IIRaH UB. a, B 3TO BU.>Ky. 3TO O'leHb xopowee K3'1eCTBO Y }KeHwnH.
A KY.ll3 Rbi ceii'lac HeceTe Ree MOH KHUfH?
KaTH. He 6eenoKoHTecb, H ux HHKY}1,a He Heey. H npOCTO
npHBOIKY BCe B nOpg)],OK. Me»<JJ.Y npO'lUM, TYT 6&1.110 meCTb
,
KHur, a JI BH1KY TOJlbKO n5lTb.
MRaH MB. A BOH meCT3J1, no,lJ, BarnUM cry JlOM!
A lklamalar
I. XOJUITb/U.n;TH ve e3,lJ,HTb exaTb fiillerini aruk tantyorsunuz.
TamaJnIanmarnl Jnln (HeCOBepweHHbIH), belirsiz (Heonpe.lJ,eJleHHblii) ve
helirli (onpe.lJ,eJIeHHblii) olmak lizcre iki bi<;imi buIunan bir ba ka fiil de
HOcHTb/HecTH'dir. AnlaJnJ, "ta lmak" (bir ara<; olmadan).
HOCUTb kuraIh c;ekimin ikincisinc dahil bir fiildir. $imdiki zamanda <;cki-
mt:
"., ,. ., ,. ,.
Horny, HOCHWb, "OCnT, ROCHM, HOCHTe, HOCJlT
BeCTO fiilinin imdiki zao1anda c;ekinlinde fiB g6vdesindeki C iinsuzti ko-
runur.
Hecy, Hecelllb, HeceT, HeCeM, HeeeTe, HecYT
Bu fiilin ge mi zaman.: nee, HeCna, HeCJ10; HecHu.
Ky.na Tbl Hecewh naKeT?
, ... ...
H BCer,lJ,a Horny naKeTLI
...
Ha nO'lTY
paketi nereye gottirtiyorsun (ta l-
yorsun}
pakelleri_ dainla postaneyc g6turti-
rum (ta lfJm)
HOCUTb fiili Hgiyinmek anlamlnda da kullanthr (ReCTO bu anlamda kU;lj:.
lanllmaz.) ,
165
OHa 06blKHOBeHHO HOCHT
o. ...
'1epHOe nJlaTbe
genel1ikle siyah elbise giyer
2. Doruen sonraki asli sayJlarda fiil tekil durumda da (gec;mi zamandaysa
notf olarak) ogul durumda da olabilir.
3)1eCb JIeJKHT (J1eiKaT) meCTb burada altl kitap var
KHHf
FiiHer ,lJ.B3, TP" ve qeTblpe saYllanndan sonra geneUikle c;ogulda kuBa-
n II I r.
, , ;
TP" .n;OMa CTOHT Ha Y JIHlI,e
sokakta i.i ev var.
0.lJ."" ve bile enlcrinden sanra fiil genellikle tekilde vc eger ge<;mi za-
mandaysa erkek cinstc kullanlhr.
Tp" uaTb OtU'" aBTOM06uJlb CTOHJI H3 nJIolUa u
alanda otuz bir olomobil vardJ (duruyordu)
BeJirsiz niceJik ifade cden MHO-TO, CKOJIbKO, CTOJlbKO, HeCKOJlbKO (bjr
ka ) gibi sozcOkJer «;oguJ (-in) durumunca izJendikJerinde ve ozeHikJe de
ozne fiilden sonra geJiyorsa, tekiJ fiil alma egiJimindedirJer:
CKOJlbKO TaM 6bIJI0 lJeJIOBCK? orada ka<; ki i vardl?
MilIkiyet anIamlnl ta lyan deyimlcr genelliklc tekil fiB ahr:
y Hero 6blJIO nJlTb aBTOM06HJleU
3. Saru zaJlliri olan 'leu (kimin) yahn ve (-i) dururnlannda a agldaki tablo-
da gosteriJdigi gibidir:
Tk. '"'
f;g.
er. di . I1t.
yi. d. 'leu 00
'1LSI 'I be '1bH
( - i) d 'leD 00
'1blO "I be "IbH
Bu s6zctik esas olarak sorularda kullanlhr.
166
Ait oldugu ad ya da zamirin cins, say. ve durumuna uyar (bkz. 50. Ders,
2. A lklama).
'leu 3TOT .u;OM?
'IbSi 3Ta co6aKa?
'Ib" 3TH nep'ulTKH?
'1bOO KHUry Rbi 1fHTaeTe?
bu ev kimin?
bu kopek kimin?
bu eIdivenler kimin?
kimin kitablnl okuyorsunuz?
AI.,tlrma
A. Uygun fiilleri se<;erek uygun durumda kullanln.
1. Kor.u;a JI (xOAHTb, HATU) Ha pa60TY, $I DCer,ll,3 (HOCHTb, Hec1l\}
, ,
3TO nJIaTbe.
2. Ky.u;a Dbl (XOJJ.HTb, If.lJ.TH) H '1TO Rbi (HOCHTb, HecTH)?
3. B'Iepa, KOf-a3 SI (HOCHTb, HecTH) KHurH B 6H6JIHOTeKY (kitap-
II k), $I BUJ],eJla Ramero 6paTa.
4. Ou HHKOf.n3 He (HOCUTb, HeCTO) mJIJlnbl.
5. QHa (HOCHTb, HeCTH) 3TH 6YMarH B ,nPYrYOO KOMHaTY.
6. QHa BcerJJ.3 (HQCHTb, HecTH) ox Ty,na.
B. A agldaki sorulan Rusc;a yanJtlaYln:
1. qbH nep'laTKH 0 naKeTbl JIe1lUiT Ha CTOJle KaTH?
2. IIo'leMY OH KJIa.n.eT 3TH Bemn Ha ee CTOJl?
3. qTO KaTSI ,n:OJHKHa ,aeJIaTb KR)K)J,bIU ,aeHb?
4. Ky,n:3 oua BCefJui HOCHT Bce 3TH ReWO?
5. Ky,n:3 OHa KJIa.n.eT ux?
6. I10'leMY IIDaH HRaBOBU'I HHOf,n:a He 3aMeQaeT, _:.OR
KJIa.n.eT ReUJ,U?
7. qTO KaTJI Jllo6uT?
8. Ky.na OHa HeeeT KHHfU HBaHa HBaHoBH'Ia?
9. CKOJIbKO TaM 6blJIO KHOf?
167
c. Rus a'ya evirin.
1. Bu ev kimin, biliyor musunuz?
2. Bu gazeteler kimin?
3: Kimin boyunbagl odamda?
4. Genellikle apka giyer misiniz?
5. Kiitiiphaneye kimin kitaplannJ g6tiiriiyorsunuz?
6. Dun postaneye kimin mektuplannl gotiiriiyordunuz?
168
ViRMisEKiziNCi DERS
Sozliik e
KHTaiicKUH
npO,IJ;HKTOBaTh t. ml I (npO.lUlK-rYIO,
np0,ll.UKTyewb)
BaJKHblH
HanHcaTL t.11l1 I (uanumy, HanHwewb)
ne'l3TaTL t.nlaml$ I, HaneqaTaTb t.l1l1 S. I
npoJJ:OJI1KaTL t. maml I (npOlIOJIiIUllO,
npo,nOJ1>Kaewb) (t.ml l seyrek kullanlltr)
BOJIHOBRTbCH t.lllaml I (BOJlHYIOCb, BOJl-
HyelUbcB); B3BOJIHOBaTbC.H t.I11t I
C,lI,eJIaTL t.n1t I (ClI,eJIalO, c,lI,eJIaemL)
CMO'IL t.nll (CMOIj, CM01KelllL)
nocJle ed. + (-in) d.,
a3ponopT (8 a3ponopTY)
KHTaeu I"tk. (-in) d.) KHTaUu,a]
nO-KHTaHcKH zf
n03H3KoMHTb t. m l II (n03H3KOMJlIO,
n03H3KoMHWb)
TepHTL t.111anll I (-rePHIO, TepJlewb);
nOTepRTb t.nll I
...
nOJl,lJ,BH
Y3HaTb t.nll I (Y3Haro, Y3Haemb)
3auHMaTbcH t.manll I (3aHHMalOcb,
3aHHMaewbcB) + (-ile) d.
DJIOXOU
n03BoHHTb t.lnlJ II (00380H.o,
n03BoHHWb)
6aJleT
EOJlbllIOH TeaTp
3axoTeTb t. Illl (3axO'lY, 3aXO'leWb,
33XOTslT)
<;in (s.)
dikte etmek soyleyerek yazdu-
mak
onemli
yaznlak, kaleme almak
basmak, daktilo etmek
devam etmek
heyecanlanmak, kaygJlanmak,
yapmak
yapabilmek, muktedir olmak
sonra
ha va alan 1
(:inli
c;ince
tanl tJrmak
yitirmek, kaybetmek
yanm gUn
bilmek,ogrenmek
(bir ey Ie) me gul olmak
k alii
telefon etmek
bale
Btiyiik Tiyalro, Bol oy
islemek
169
cOnpOBO}f{)J;aTb t.mal1l1 (COOpOB01K,Il;alO
eOnPOBO.lK,lJ,aellIb)
...
J1Y'Iwe
nonpOCHTb t.nll I (nonpomj,
nonpOCUWb)
...
Ty.aa
e fik etmek
daha iyi
istemek, rica etlnek
oraya (hareket)
KHTanCKue TYPUCTbl
Tekst
TeKCT: )J;Ba,lJ,u,aTh ROCLMOii YPOK
(Yirmisekizinci ders)
HBaH lIB. JI npO)J;UKTOBaJi RaM B'Iepa O'leHb BS}KHble nHcLMa, KaTB.
Bbl HX HanHCaJlH?
Ka TJI.
HeT em.e, HRaH UB3HOBR.... .H ne'uiTaJla B'Iepa BeCb ,n;eHh
H CerO,lJ,HH 6y,lJ,y npOJl,OJDKaTb. K Be'-lepy Bee 6y.n;CT
,
rOTOBO.
IIBaH lIB. Ho cero.nHJI HaM H i,no HanHC2Tb eWe neCKOJlbKO
aHf.TIUUCKHX nuceM.
KaTJI. Xopomo, TOJJLKO He BOJIuyiiTecb, MRaH IIBaHOBIf", 11
". .. .; ,
C,lI;eJlalO Bee 3TO CerO,ll;HH.
IIBaH lIB. KaK Bbl CMo*eTe BCe 3TO C,lI,eJlaTb cerO,!J,HH? Bbl
3a6b1BaeTe, "'TO nOCJ1e o6e,lJ,a Bbl .n;OJUKHbl 6b1Tb R
a3ponopTY. npHe3)KaeT rpynna KHT3HCKHX TypUCTOB.
KaTB. KHTaHCKUX TYPUCTOB? qTO Sf 6yJl.Y ,lJ,eJIaTb C HUMIt? Bhl
)Ke 3HaeTe, qTO H He rOBopro nO-KHTaHCKH!
IIBan liB. He 6ecnOKouTeCb, TaM 6Y,lJ,eT ,apyroH nepeBO)J,'1HK H Rbi
... ...'
n03HaKOMUTe ero C "UMO.
KaTSI. )J,JUI 3Toro Sf )),OJDKHa TepsTb nOJ).n;HH, KOrD,a Y Men» TaK
MHoro pa60Tbl! Ha)],o Y3H3Tb, "TO AeJlaeTArreKceii
HHKOJlaeBH'I; eCRU OH cB06oJleH, 0" MOJKCT 3aUHMaTbCB
BaWHMH KHTaiiuaMU.
170
IIBaH lIB. 3TO He nJlOXaH H,lJ,eH. .SI 00380H.o AneKcelO H Y3H31O, 'ITO OH
.n;eJIaeT. Me}KJJ,y npO'-lHM, BeifepOM KIfT3HD;bl H.rQ'T Ha
6aJU T B EOJlbUIOH TcaTp. Bbl BepOBTHO He 3aXOTHTe HX
Ty.u.a COnpOBO}K)J,aTb, TaK 'ITO Sf ny..we nonpomy AJIeKceSf.
A lklamalar
Goriinii ler 1(*)
1. Rus<;a' da fiilJerin u£; zaman kipi oldugunu gordilk. Bundan ba ka fiiJJer
goriillli diye adlandlnlan b()IUrnlere de aynhrlar. Goriinii , fiilin ifade ettigi
eylcn1i betimlcmcnin bir yoludur. Bu eylem, geli me durumunda, tekrarlanan
bir eylcm, ya da ba langlcl yahul tamamianmasl belirlilmenli bir eylem
olabilir. imdiyc kadar sadece bu tip cylemlcrJe ilgilcndik. Bu \=e it eylclll1e-
ri ifade eden fiiller "ta11lamlalll1laIll11 " g6.rtinii e(**) aiuir. Buna kqr llJk, fii-
lin eylerni, tanlalll1anml ya da slnJrland1fJlmJ olahilir. Bunlar da "famam-
lannlt f' g6runil e(***) ait fiillerdir.
jJlldi, gorilnil lcrin anJaJll ve kuJlam farkhhgJJ1] ornekJcrlc aC;JkJayahm: .
a) Tan1amlanmamJ GeC;lni Zaman
1. Ah llnlJ ya da tekrarlanan cylcm:
OHa 'U1CTO nMCaJIa nHcbMa 0 slk slk mcktup yazardl (yazlyordu)
Bcer,zui (daima), 'nicTo (sik SJk), Ka}KJJ;blH ,aeHb (her gUn), 06blQHO (genel-
likle, ah lhlll oldugu ilzere) vb. zarflar, anlamlan nedcniyle dain1a tamam-
lanmanlJ fiillerle kullanlhrlar.
2. Suren ya da tan1amlanmanll eylen1
,.; "'; ...
oua nHCaJIa nHCbMO " )J.YMaJla 0 HeM
(bir) tnektup yazlyor ve Gnu dti ilnUyordu
b) Tamatll1antll1 Ge<;nli Zaman
Bitmi (tamatnlann1J ) eylem:
... ... ,
OHa HalIUC3JIa nHCbMo
,. ,.
H BblKYPHJI nanupocy
mektup yazdl-yazml tt (yani, eyJem
bini, tamamlandJ)
sigara ic;tim
(*) Rus\a BH.ubl. ing. Fr. Aspects. (Bkz. ""ic;indekiler". 28. ders)
(**) HecoBeprncHHblu BIf.lI.
(***) COBepllICHHblU BH,II,
171
c) imdiki Zaman
Sadece 1amamlanmam] fiillcrin imdikj zaman] vardlf.
H n"my nHCbMa
mektup yazanm, yaZIYOfllm, yaz-
maktaYlm
u anda gen;ekle mckte olan bir eyleul sadecc gelccekte bitecegi (tamamla-
nacagl) i in, (amanllannll fiillerin imdiki zmnan bi iminin gclccek anla1111
ta lmaSJ mantlkhdlf.
d) Gelecek Zaman
nDCaJI ve HanHCaJI araslnda gelecck zamandaki fark imdiki zamanda
da ge<;erlidir.
I) Tamamlanmaml gelecck zanlan:
OH:! 6y eT DHcaTL RHcLMa mektuplar yazacak (yazl)'or oJacak)
2) Tamamlanml gclecek zaman:
... " ,
OHa HannmeT 3TO nHCLMO
bu mektubu yazacak (ve bitirecck)
e) Maslar
iki gortinil araslndaki fark mastar i in de ge erlidir.
,. ... ...
» XOqy "HCaTb KHltfU
... ......
» XOLJY HanucaTb 3TO
,.
nHCLMO
kit.aplar yazmak istiyorum
bu mektubu yazmak (vc bitirmek)
istiyorum
2. TamamlanmJ FiiBerin Yaplll l
Ba ka fiil1erden tiirenlemi fiillcr genel1ikJe tamamlannlamJ fiil1erdir.
()rneklerde gordUglinUz gibi yahn fiile bir onck eklenlnesi anu tan1amlannlJ
yapar.
, ,
nHeaTb (t.manlI ) HanncaTb (t.ml )
KYPUTL ( ") BblKYPHTb ( " )
Tan1amlanml fiil yapmak i in e itli oneklcr kuJIanJldJgJndan ve hangi
onekin hangi fiille kullanlldJgJnl tam olarak bilmenin olanakslzhglndan, en
dogrusu, tamamlanml bir fiili tamamlanmmnl lyla birliktc ogrenmektir.
Bundan boyle sozlUk elerde fiillerin laJnamlanmatnl ve tan1an11annlJ
gortinU leri birlikte vcrilecek; ancak, tamamlanmaml gorilnU daha once
verilnli se ya da [iilin sadece bir tck g6rilnii u kullanilmaktaysa bu yapllma-
172
yacaktJr. (Not: S6zli.ik elerde ve gereken yerlerde tamam}anmJ fiiller 1. mil,
ta]11anl1anmaml fiiller t.malnl bi iminde klsaJtllarak gosterilecektir.)
Allftlrma
A. A agldaki cumle1erdeki fiilJcri tamamlanmJ ge\mi ya da gelecek za-
manda kulIanJn:
- , ...
1. CeKpeTapma n"meT nHCLMa.
2. Ou KYPUT nanllpocy.
3. MbI Tep}]eM BpeMfl.
4. On 3HaKoMHT MeHH C Hei.
5. BbI MO)l{eTe 3TO .neJlaTb.
6. OHH DOJIHYIOTCjf.
7. H 3800.0 eMY.
8.0" )J.uKTyeT nHcbMo.
B. A agldaki sorulan Rusc;a yanJtlaYJn:
I . KaKue "HCbMa lI8aH I1BaHoBu npO,lJ,HKTOBaJI B'Iepa KaTe?
2. IJTO ClUe OM H3,lJ.O C)J,eJlaTb CerO,lJ.Hjf?
3. KTO npOe3JKaeT nocJle o6e):{a?
4. I1o'leMY KaTSI ,il,OJUKH3. 6LlTL B a3ponop-rY?
5. KOMY IIBaH HBaROD"" n03BoHHT?
C. Rus\a'ya <;evirin.
Katya daktiloyla rnektupJar yazarak (yazJyor ve) bUroda oturuyordu. inldiye
kadar U mektup yazml u, fakat bir ka lane daha ingiJizce nlektup yazrnak
,zorundayd1. OyJe yemeginden sanra hava aJanJnda olmasJ gerekiyordu. ivan
ivanovi<;, Alekscy'e telefon cui vc onun ne yapmakta oldugunu ogrcndi (an-
ladl).
173
ViRMiDOKUZUNCU DERS
Sozliik e
,
)J.eHb p0)K)l,eHbSl
)1apUTb t. J}laJ1ll I (.nap.o, ,napHwb);
nOJIapUTb 1.111/$ + (-e) d.
...
nOCJle3aBTpa
HeCKpOMHLIH
,
Bonpoc
)J.ora)J.bIBaTbCJI I (JJ.ora,ll,bIBaIOCb,
,lI,Ora.lJ.bIBaewbcSI); AOra,ll,3TbCSI I
(Aora,rullOcb, .lI.ora.ruiewbcJI)
... ...
BO BCSlKOM cJlY'Iae
60JIbWe + (-in) d.
...
COpOK
OCTOpO}KHO if
.nep30cTb di .
Bbl3BaTb (notJara bkz.) Ha .nY3J1b
,
He CTOHT
CTpeJl.HTb t. f11 GIll I I (cTpeJU11O,
cTpeniiemb); BLICTpeJUITL t.I1U n
BbICTpeJlIO, BhlCTpeJluUJb)
...
peBOJlbBep
pORRO if
,
ceKpeT
peIluiTb t.nlQ11l1 I (pemalO, pemaemb);
pewHTb t.11l1 II (pemy, pewHUIb)
cOBpeMeuHLlH
JKUBOnUCb di .
...
nopTpeT
174
dogum giinti
hediye elmek, hediye vermek
6biir nun
to
laiihali, nczaketsiz
soru
ke fetmek, tahmin etmek
her olaslhga kar J
(den) daha c;ok
kirk
dikkatlice
kiislahhk
diieHoya e;aglnnak
degmcz
ate etmek
revolver
diiz, dtizgtin, tam olarak, c il
olarak
giz (Slf)
karar vermek
.<;agda
resim sanatJ
portre
, ,
MaCJUIHaSi KpaCKa
npeKpaCHblii
fYM (rocy,napCTBeHHblH YHHBep-
CaJlbHbdi Mara3"H)
nOKynaTb I t.nlaml ' KYOHTb, t.nll n
(KynJltO, KY"Hmb)
KpOMe ed. + (-in) d.
no;.uipOK [tk. (-in) d.) no apKa]
...
npOBH3H1I
BeAb
'"
Be'lepHHKa
Tekst
yagh boya
\ok giizel, harika
Rusya'da btiyGk bir magaza
GUM
satin almak
aynca, dJ Jnda
hediye
yiyecek
ki ne de olsa, degil mi ya?
parti, eglenti
TeKCT: .lI.03,lUJ,3Tb .n.euDTblH YPOK
(Yirmidokuzuncu ders)
KaTSI.
ArIeKc. HHK.
KaT" .
AfleKc. HUK.
KaT".
AnCKC. HOK.
Cawa.
,IJ,eHb P0.il\..nCHbSl
(KaT1I, ee 6paT Cama, ArreKCen HHKOJlaeBHlJ)
CKOpO .neHb pO>K,Il,eHbSl MalUM; MHe HaJJ.O nOJJ.apHTb eH
'ITO - HH6Y)Jb.
CKOJlbKO en neT?
ED fiy.aeT BoceMH3JJ,lJ,aTb JIeT nOCJle3aBTpa, B 'IeTOepr.
A saM CKOJlbKO J1eT, KaTSI?
KaKOH HeCKpOMHblH Bonpoc! ECJID Rbi XOTHTe 3HaTb,
... ...
RbI ,lI.OJDKHbl )J,ora)],aTbCSI.
Bo BC1IKOM cnY'Iae, He 60JIblUe COpOKa. 2
OCTOpO)KHO, AJIeKceu HUKOJIaeBH1J. ECJlH Rbi 6Y.lleTe
1 Bu fiiHn tamamiammlJm mda linek buiunduguna, tarmun]amm m oneksiz olduguna dikkat cdin.
2 BUtun saYllar ekime girer (bkz. 46. .Ders. A\lklamalar). COpOK (kirk). yahn ve (-i) durumu
1 lDdaki biitun durumlarda copoKa olur.
175
rOBopHTb .n;ep30CTH MOen ceCTpe, Sf ,lJ;OJl1KeH 6y JJ.Y BbI3BaTb Bac Ha
.n;Y3JIb!
ArIeKC. HUK.
KaTlI.
AaeKc. HUK.
Cama.
KaTjJ.
A1IeKC. HUK.
Cama.
KaTB.
He CTOUT, Cama, " He YMCIO CTpeJU1Tb 03 peROJlbBepa.
KaTD, H ,nJMalO, '1TO 8aM PORHO }J,8a.n;f{aTb O}J,H" ro.lJ..
KaK Rbi ,lJ.Ora.aaJIHcb?
A-a, 31'0 ceKpe1'. Ho Ha,lI,O peuulTb, qTO Mbl no,napHM
Ramen ceCTpe.
H XOIJY nO.llapUTb eD KHUry 0 cOBpeMeHHon IKUBonHCH.
Qua OqeHb UHTepecyeTcH IKHBonHCblO.
)J,a, Mama caM3 He nJloxo pHcyeT H Jl,a*e HanHCaJla
, ...
HeCKOJlbKO nopTpeTOB.
B TaKOM CJJY'Jae, MO}KeT 6blTb Sf en no.n;apro MacJuiHble
paeKH, KaK Bbl .nYMaeTe?
llpeKpaCH3B HAeD. KaTSI, 11 H)J;Y B KHU}I{HblH Mara3HH,
a Thl Kyna?
.H H)l.Y B rYM.1 KynJlw TaM, Bee '11'0 Ha)J.O. KpOMe
nOJuipKa Mue H3,aO KynuTb npOBH3HIO. BeJJ.b B'IeTBepr
BeIlepOM Y Hac 6y,u;eT Be'lepHHKa.
A lklamalar
1. G6ri.ini.i ler II
Basit bir fiile bir ooek eklenmesiyle tamamlanml fiil yaptldlglnl gor-
mti ttik:
...
nelJaTaTb
,.
HaneIJaTaTb
Tan1amlanml fiil yapmanln bir ba ka yolu sonek degi tirmedir. Eger bir
ekin1 degi ikligi varsa bu daima birinciden ikinciyedir (tamamlanmaml tan
tamanllanmJ a).
1 ryM sozctigli rOCY,lUipCTBeHHbIH YHHBepcanLHLlH Mara3HH (Devlet Evrensel Dtikkam)
sozcliklcrinin ba hartlerinden yapllml tlr. Rusc;a'ya ozellikle devrimdcn (1917) soma birc;ok
boyle klsaltma girmi tir. Bir ba ka ornek: KOJIXC}J (kolektif iftlik) ...KonneKTJtBHoe
X03HHCTBO (kolektif ckonomi) sozciiklerinin hartlerindell )'apllm] t]r
!76
tamamlanmamli tanlamla/?mll
...
KOH IJ3T b
...
peW aT b
;
KOHlf HT b
...
pe WHT b
bitirmek
karar vermek, ozmek
Sonekte bir degi me kimi kez fiil govdesinin son iinsuz harfinde de degi-
iklige yol ac;ar:
. ,. ,
BCTpe IJaT b BCTpe T HTb raslamak
2. .'... ya Jnda ..." deyimi, saYI ve onu izleyen roJl. (bir ve bile enlerinden
sonra); rO.lla (iki, uC; dort ve bile enlerinden sonra) ya da JleT (biittin oteki
saYllardan sonra) ile ifade edilir. Ciimledeki zarnir ya da ad, (-e) durumunda-;-
du. Eger kullanlJmaktaysa fiil gelecek zamanda tekil, ge mi te ise ootr tekil-
dir.
... -
MaJu.qHKY OJl,HH ro.ll
eD 6bIJIO nJlTiuIJ1,QaTb JleT
oglan bir ya lnda
(s.{". oglana bir Yll)
kti tik klz dort ya lnda
o (erkek) on yedi ya tnda olac-' '
(s.{". ona onyedi YJI olacak)
o (kIZ) on be ya Jndaydl
(s.",. Dna onbe ytldl)
... --
.lIeB01J.Ke 1JeTblpe rO.l1a
eMf 6Y,lI,eT CeMHB.lInaTb JleT
3. Basit bir fiil olan 3BaTb (c;aglrmak) fiilinin imdiki zarnanda c;ekimi oyledir:
30BY, 30Bewb, 30BeT, 30BeM, 30BeTe, 30BYT. TamamIanml l: n03BaTb -
Tamam1anmJ fiil Bbl3BaTb "davet etmek, celp" anlamJnl ta Ir ve basit
3BaTb fiilinden turetilmi tir. Tamamlanmanll bic;imi de vardlf: Bbl3bIBaTb
I (OhI3bIoalO, BbI3bIBaewb).
AI.,tlrma
A. A agldaki sorulan Rus a yanltlaYln:
1. qeii ,IJ,eHb pO)K)J,eHbJl CKOpO?
2. CKOJlbKO JleT 6Y,lJ,eT Mame B 1JeTBepr?
3. qTO cnpawHBaeT ArleKceii HHKOJlaeBH'I?
4. CKOJIbKO JIeT KaTe?
.'1"
5. KaKYro KHUry Cama xo..eT no,napHTb Mame?
6. qeM Mama HHTepecyeTcSI?
7. KaK Mama pHcyeT?
8. qTO ArICKCen HUKOJuieBH'I xO'JeT eo no.napuTb?
9. Kytui H.neT Cama?
10. qTO KaTs( 6y.neT .neJlaTb B rYMe?
II. qTO Y nux 6Y)J.eT B '1eTBepr Be'lepOM?
B. Rus a'ya evirin.
1. Klzkarde ill1e babamlZln bir portresini verdim (hediye ettim).
2. Yann karar verecegiz.
3. Mcktubu daktilo etmeye karar verdi.
4. Kime telefon ediyorsunuz?
5. Guzel bir resin1 izdi.
6. () (di i) yirmibe ya Jndadlf.
7. Yann yirmi ya lnda illJ olacak? (o-erkek)
8. 0 zaman ka ya lndaydlnlz?
9. Ne ile ilgileniyorsunuz?
1 O. <::agda resitl1 sanatlyla ilgileniyorum.
11. Bu kitapla ilgilendiler.
] 2. Bunu 0 diikkanda{n) satJn alacagzm.
13. 0 (erkek) onu (di i) yann istasyonda kar tlayacak.
14. 0 (erkek) ona (di i) hergUn raslayacak.
178
OTUZUNCU DERS
Sozliik e
BeCeJIblH
BM)),
06bl HO
,
HaCTpOeHUe
CJ1bllllaTb 1 1. manu II (C.11bIWY,
CJlbIlUUllib) YCJlbilliaTb t. m I ")
3aCTaSJISITb t.maml I (3aCTaBJUIIO,
3aCTaBJIHemb); 3acT3BHTb t.I1U
II (3acTaBJUO, 3acTasHwb) + l1ISt.
Hao6opoT
oTnycKaTb t.l1lanu I (oTnycKalO,
oTnycKaewb); oTnycTHTb 1. nll n
oTny , oTnycTHIDb)
,lJ,OMOH
YCTpaHB3Tb t.J11.anll I (ycTpaJlBalO,
YCTpaHBaemb); YCTPOHTb t.nll IT
YCTPOIO, yCTpOHIDb) bkz. 35. Ders
A lklamalar
lJeCTb di .
8 'IeCTb ... + (-in) d.
npHfJIaCHTb t.ml II (npHfJIamy,
"pur JIaCnIDb)
-
C Y,lI,OBOJIbCTBHeM
Y.l1.0BOJlbCTBHe
npuHHMaTb t.17laI1U f) 1 (npHHuM31O,
ne el i sevin li
gorlinti
gcneHikle, fidet oldugu uzere
ruh durun1U
i itmck
zotlamak, n1ecbur etmck, zo-
runda blrakmak
U r ine
blfakmak sallvcrmek
eve
yapmak kunnak, orgiidemek
onur
onuruna
davet ctlnek
memnuniyetle
memnuniyet
kabul etmek
} CJlLfUJaTb fiilinin ikinci ekilll grubuna girdigine dikkat edin. Bu fiili birinci ekim grubuna
giren cnyrnaTb (dinlemek) fiiliyle kart tlrmaytn. -qaTh, ->KaTb, -rnaTb -maTh He biten. go-
rUni.i tc birinci ckim grubundan bir dizi fiiI. ashnda ikinci ekim grubuna girer.
179
np"HHMaemh); npHH,JTb t.nl1
(npUMY, npHMemb, npUMyT)
bkz. 39. Ders
cJ>oToannapaT
...
XOTJI
60JIee zf.
,lJ,OpOrOH
nocoBeToBaTb t.mll (nocOBeTYIO,
nocoBeTyewb) + (-e) d.
...
Ba.>KHO
6YKeT
UBeToK I [Tko (-in) d.) UBeTKa, fg. yl. d.]
...
I.J,BeTbl
3aBeAYIOUJ.HH 2
,nOCTaB3.Tb t.JnaJ1lJj (.nOCTatO, ,nOCTaeWb);
,.,.
,nOCTaTb t.nu (.nOCTaHY, ,lJ,OCT8HeWh,
,IJ,OCT3.HYT) bkz. 25. Ders, not 1.
KH.SJ3b e r.
BOT HMeHHO
yni,ahIBa Tb t. nlanl ( (yni)J;LIBalO,
yra.n;bIBaeWb); yra.lUITb I.mll I
(yra alO, yra)J;aelllb) gr1.
XHTpblH
,
Jla,lJ,HO
COe,lJ,HHBTb t. manu ' I (cOe,lJ,Hm1IO,
coe)J,uHiiewb); coe.nuHHTb t.m1i II
(cOe,lUlH.o, COe,lJ,HHHUIb)
...
Kacca
fotograf makinasJ
gen;i, ... makJa bid ikte
daha fazla
degerli, pahah, sevgili
ogutvennek
onemli
buket, demet
i ek
yonetici, ef
yeti mek, erj mek, e]de etmek
prens
tam oyle i le!
ke fetmek, sezmek
kurnaz
peki, tamam, kabul, pekala-
birlc tirmek, baglamak
kasa, veznc, gi e
I UBeTOK sozciigiinUn tekil ekiminde 0 harfi dU!i:er. <;ogulda da klsalarak UBeTl:I., UBeToB
vb. bi\iminde \ekilir.
2 3aBe.ablBaTb (y6netmek) fiili (-He) durumunca izlenir. 3aBeAYUI,HH (yonetici. yoneten) sozcii
gii de. bu fiiIden turetilmi olarak yine (-ile) durumunca izlenir.
180
Tekst
TeKCT: TPU,lI;Il,aTbdi YPOK
(Otuzuncu defS)
llRaH HB.
KaT1I.
MBaH MB.
...
KaTSI.
Moan liB.
KaTH.
lIBaH MB.
KaTS.
IIo.napKH
Y Bac O'leHb BeCCJlblH 8U1l 1 cero.nHB, KaTJI. BeceJlee 'IeM
06bl'lHO.
.IJ:a, Y MenH cero.QHJI O'leHb xopomee HaCTpoeHHe.
O'leHb np"slTHO CJlbIlUaTL; 3Ha'lUT Bbl He 6y,nere
Cep,lJ,HTbCJI, eCJ1H H 3aCTaBJlIO Bac pa60TaTb n03.l1.HO
...
cerO.QHJI.
Hao6opOT, IIRaH HBaHOBU", R XOTeJla Rae nonpOCHTb
OTnycTHTb MeHH )10MOH He n03JJ.Hee ..eTblpex 2 . )J,eJlo B
TOM, "TO CerO.llHH .aeHb pO>K.lleHbH MOen ceCTpbl, MaIIIH,
H Mbl YCTpaHBaeM Be'lepHHKY B ee lfeCTL. Mbl XOTHM
npHfJlaCHTb Rac T01Ke, eC.J1H Rbi CB060.llHLI.
)J,a, Sf cBo6o)),eH. CnacH60 3a npHfJlameHHe; c
Y)),OBOJlbCTBUeM npHHHMalO ero. qTO Bbl )1apHTe Mame?
.Sl .aapro en OToannapaT. XOTJI Y Hee eCTb CTapblH, 11
KynuJl3 eu 3 60JIee xopomHii H 60Jlee )J,oporou, 3a
.lI.BaJo.\aTb py6J1eii.
qy.aRbl" nO.QapoK! A qTO Rbi nocoReTyeTe MHe no.u;apHTb
eit?
0, 3TO He BaJKHO, HO eCRU RbI OqeHb XOTHTe, MO.IKeT
6bITb 6YKeT II,BeTOB.
I BuD. burada "g6r(jni.i " anlammdad.r. Rus a'da ..... gortinilyofsun"; orncgin hhasta g6rtinii
yor" Y Hero 60JlbHOH BH,ll. vb. genellikle boyle soylenir.
2 'leTblpex s6zcugilnun ardll1dan acoB s(1zciigu s6ylenmi saYIIJr. S6zciik (qeTblpex) kar .-
ta t1flna ifade ettigi 19in ogul (-in) durumundad,f.
3 KYDlfTb fiiliyle (-e) durumunun [ya da .lJ.JUI + (-in) durumulnun kullamldlgma dikkat edin. Ei-
ris1 ic;in satm alman e)'e odenen para miktanm belirtmck i inse KynHTb fiili 33 + (-i) duru-
muyla birlikte kullal1lhr.
181
HOaH lIB.
KaTJI.
IIOaD HB.
KaTjJ .
IIRan MB.
HeT, Ha)J.O '1TO-HU6YJJ.b 60JIee UHTepeCHoe.
H 38310 '1TO! KaK 3aBe,aylOlU"H KOHTOpoii IIHTYPHcTa,
Rbi MOJKeTe ,lJ,OCTaB3Tb 6"JU TbI 8 60JIblliOH TeaTp. B
. n.HTHHIQ' u.aeT "KHSf3b Hropb" ...
M MHe Ha)lO 6Y)J.eT JJ,OCTaTb TP" 6HJ)( Ta " npUfJlaCHTb
,.
oac TOJKe.
BOT HMeHHO! BbI yra,n,3JIH!
KaK3S1 8b1 XHTpas, KaTjI, XUTpee lfeM Sf ,nYMaJI. JIaJJ;HO.
COe,l1HHHTe J . MeHH C KaccOH nOJIbmOrO TeaTpa!
A lklamalar
l. Kar lla t1fnla SJfallan (Slfatlarda Kar lla t1fma) I
Rus a'da sJfal kar Jla t1rmaSlnln (slfatln belirltigi nileligin yogunluk de-
rccesini ifade etnlcnin) uzun ve klsa o]nlak uzcre iki bi<;imi vardlf.
Uzun hi'.;inl, 60Jlee "daha '.;ok" zarfI ve stfatln her zamanki OIUJlllu biS;i-
miyle yaplhr. Turn slfatlar 60JIee ile kar 11a ttnhr.
OH 60Jlee YMHblii MaJ1b':lHK 0 daha akdlJ bir ocuktur
3TOT MaJlb'lUK 60JIee YMHblU bu <;ocuk (oglan) daha akllhdlr
ya da (6oJ1ee YMeH)
Bir ba ka deyi le kar lla t1fma slfatlnln uzun bi<;ill1i herhangi bir ba ka
slfat cihi kullanl h1'.
"""
11 npe)J,nOtfUTaro oonee xopOIDue Remn
daha iyi ey]eri yeglerim
Kar Jla tlnllanln ikinci b6liimunde 'IeM baglacl ( ok ender olarak HeJKeJIH)
kullamhr ve bu baglacJ, adJn yahn durumu izler.
0" CIf,1J,HT H3 60Jlee y,n06HOM cry Jle, 'IeM OHa
o (erkek) ondan (dj i) daha rahat bir sandalycde oturuyor.
MeHee "daha az" s()zciigiiniin kUnanlh 1 da 60JIee gibidi1'.
3TOT ,lJ,OM MeHee KpacHBblil, 'IeM TOT (ya da MeHee KpaCHB)
bu ev undan daha az glizel
1 Coe.nHHHTe tamamlamnt emir kipidir. Bkz. 33. Ders, A lkJamaJar.
182
Kar tla ttrmanln klsa bi imi, alelade bir olumlu erkek cins slfatln klsa
bic;imine -ee eklenmesiyle yaplhr.
KpaCHB + ee KpaCHBee
...
CKOp + ee CKopee
daha guzeI
daha <;abuk
iki heceli slfatlarda vurgu gene1Jikle sonekin ilk e'si tizerindedir.
Klsa sJfatlar gibi, kar Jla tlrmanln klsa bic;imi de sadece yahn durumda
kul1anllabilir. (Birka<; istisna ic;in bkz. 3 I . Ders.)
Bir kar Jla tlrma ya yahn durumca izlenen lJeM iJe, ya (-in) durumuyJa
ifade ediljr.
, ...
TOT ca)J. Kpac Bee, '1e TOT }
3TOT ca,lJ, KpaCBBee TOro
bu bah e undan 'daha guzel
Bir dizi kuraIdl l kJsa kar lla tlfma slfatJ vardlf. Bunlar bir sonraki ders-
te gosterilecek.
2. ,IJ,Ba ()IBe), TPH, lJeTblpe, 663 ve o6e (ikisi) sozcUklerinin <;ekimi:
Bu s6zctikler daha c;ok sJfat gibi c;ekilir ve bazl bakimlardan slfat gibi kulla-
ollJrlar. Yahn ve (-i) durumlan dJ ]nda (ogul eki ahrIar; birlikte olduklan ad-
lar da saYI ve durum baklmJndan c;ogul oluriar. Bu sozctiklerin <;ekim tablosu:
yl. d. JJ,Ba/ ARe TPH "IeTblpe o6a 66e
(-in) d. .nBYX Tpex "IeTbJpeX o6oux o6enx
(-e) d. ,lJ;BYM TpeM lJeTbIpeM 060UM o6eHM
(-i) d. yl. yo da (-in) d. gibi.
;- , ,
(-iie) d. )J,BywI TpeMSI 'IeTblpbMSI
( -de) d. 0 ,aBYX Tpex "IeTbJpeX
060HMH
060HX
06eHMH
o6eHx
Bu sozciiklerin sJfat o]arak kul1andmalanna bir ka<; ornek:
yl. d.
(-in) d.
( -e) d.
(-i) d.
...
BOT ,L{Ba CTOJla
i te iki masa
.. ,.
TYT BeT Tpex CTaKaHOB
burada ii bardak yok
H rOBOpUJI o6eHM .QeBymK3M 06 3TOM
iki klza da (kJzlann ikisine de) bundan soz ediyordu:r:n
H BU1KY TOJlbKO 3TUX Tpex M3J1h"lHKOB [Ciimlellill nesnes{ean-
Ii oldugu irin sonek (-in) d. gibidir]
sadece bu u<; ogtan <;ocugunu goriiyorum
183
( -ile) d.
... ... ...
08 HHTepecyeTcJI 1feTblpbMJI KHHraMH
o dort kitapla ilgileniyor
Mbl Y1KC rOBOpUJlH 06 3THX )J;BYX HJlhMax
bu iki filmden zaten (daha once) soz ettik
(-de) d.
AII,tlrma
A. Parantez ic;indeki sozcukleri uygun duruma getirin:
I ..H eJ1Y C (MOD .IJ.Ba TOBapUlII.a) BO <l>paHIJ.HIO.
2. Mbl HHTepecyeMcJI (3TH TPH KapTHubl).
3.0u npHrJlaCHJI (3TH 1feTblpe MaJIb'lHKa) 06e,aaTL.
4. B 6H6J1HOTeKe neT (3TH qeTLlpe KHHfU).
5. OHH MemalOT (Te )J,Be .neBywKu).
6. MbI JJ:YMaJIH 0 (HamU TP" cecTpbl).
B. A agldaki sorulan Rus<;a yanltlaYln:
1 . KaKoe HaCTpoeHHe cero)J,HB y KaTH?
2. IIo'leMY Y Hee xopowee HacTpoeHHe?
3. KorO oua X01feT npHfJIaCHTb Ha Be'lepHuKY?
4. KaKou <!>OTOannapaT KaTJI KynuJla M1I Mawn?
5. qTO KaTB cOBeTyeT HBaBY IIB3HOBH'IY no.aapHTb Mame?
6. CKOJIbKO 6UJleTOB eMY H3JJ.O ,lJ.OCTSTb?
B. Rus a'ya <;evirin.
1. 0 (erkek) dii ilndtigiimden (sandlglmdan) daha akllh.
2. Klz karde im 0 klzdan daha giizeL
3. Daha iyi biT fotograf makinasl satIn almak istiyorum.
4. Sizin biletiniz benimkinden daha pahah.
5. Bugiin dtinkiinden daha ilgin<; bir film g6rdiik.
6. Bu restoran undan daha ne eli (i a<;lcl).
7. Dun her zamankinden (ah Jlml tan) daha c;ok ah tIm.
8. Onlar bizimkinden daha eski bir cvde oturuyorlar.
9. iki ogrcnciye de yardlm ediyor muydunuz?
184
OTUZBiRINCi DERS
Sozliik e
,.
nOKynKa
)leJlaTb nOKynKH
nOK33aTb t.m.lj I (noKWKj, .nOKUtewb)
wepCT1IHOH
...
MaTepuSi
...
nJIaTLe
,
KOCTIOM
naJlbTO nt. (fsz.)
,.
nOJIerqe
JlenillH
BeceHHHH
nepBocopTHblH
TOnK""
mepCTb di;.
...
,lJ.e me one
TeMHhlU
,.
nOCBeTJIee
...
nOJIY'Ime
HaUTH t.ml (Haw, Haii,aemL, HaUAYT)
nBeT I «(g. yt. BeTa)
3eJleHblH
P030BbIH
roJIy60H.
ah veri , satIn ahnan ey
ah veri yapmak
gostermek
yunHi
k u rn a
giysi, entari
kostum, taklm elbise
pal to
biraz daha hafif (aglrhkta); daha
kolay
hafif; kolay
ilkbahar (s.)
birinci SIOlf (kalite)
ince, zaYlf, hassas
yOn
daha ucuz
karanhk, koyu
biraz daha aydlnhk, l lkh
biraz daha i yi
bulmak
renk
ye il
pembe
maVl
I IJ;BeT (renk) D.BeTOK'tan ( i ek) ayn1 edilmelidiL QBeToK sozcugunun \ogul-yahm: QBeTbl.
IJ;BeT sozctigilnun ogul-yahm: I.(BeTa. Boyle olmasa bu sozcfiklerin \ogullan aym o\acak ve
anlamlan ancak tekst ivinde anla llabilecekti.
185
...
nO..TIHee
B3BTb I t. nil (B03bMY, B03bMeWb)
,
nOJlOBUUa
;:t;Ba, TP" c nOJIOBHHOH
,
3TaJK
npO.n:aBaTb t.l1lal111 (npo.ll.aro,
npo.n:aemb); (bkz. 32. Ders, not])
06YBb di}.
MeTp
HeMHoro if.
...
Bblme
Tekst
metre
bi raz
daha uzun
daha i lnan
al mak
yanffi, yan, yansl
iki, lie; bw;uk
kat
satmak
ayakkabJ
TeKCT: TpU,IJ,lJ,aTb nepSbl" YPOK
(Otuzbirinci ders)
KaTB.
llpo)J,aBell,.
KaTB.
npOll.aBeu.
KaTB.
npo.n;aBeu.
B rYM'e
(KaT.H, ee 6paT Cama, ArIeKceii HUKOJlaeBu'I)
Bbl MO)l{eTe MHe nOKa3aTb lllepCTBHYIO MaTepulO?
MaTepulO ,lJ,JIB nJI3TbB, KocTIDMa "Jln naJlLTo?
QTo-"u6Y)J,b nOJ]( r1Je,2 AJlB JIerKOrO BeceHHero nJI3TbJl.
BOT nepBocopTHaB, TouKa» mepcTb H JJ:eUJ( BJIe, lJeM
, ...
.n..pyrue MaTepHu.
BeT, 3Ta MaTepHB CJIIIIDKOM TeMH3J1. llOKaJKUTe MHe
QTO-HH6Y,ll.b nOCBeTJlee 2 H nOJJYllme. 2
TIoJlY'Iwe 2 TPY,lJ,HO 6Y)J,eT HaUTH, 80 JI Mory RaM
nOK333Tb 60Jlee CBeTJlble u,BeTa.. BOT 3eJIeHaB, p030BaB
H rOJly6aJl mepCTb.
I B3J1Tb, 6paTb fiilinin tamamlannu ldlr. Ttimtiyte ayn bir k6kten gc1mektedir. Tamamlan-
nll gelecek zamam: B03bMY, B03bMellIb, B03bMeT, B03bMeM, B03bMeTe, B03bMYT.
2 Tiirnuniin niteleme sifati olduguna dikkat edin.
186
,
Ka TJI .
,.
fipOJIaBen.
KaTH.
'"
fipO,lJ,aBeu;.
KaT» .
npo.aaBeu..
<({a TH.
BOT 3Ta rOJ1y6afl M3TepUJI MHe HpaBHTCJI. CKOJlbKO
MeTpOB Hf/KHO H3 nJl3Tbe?
JUI sac?
HeT, ,lI,JlSl MoeH cecTpbl. Oua HeMHoro Bblwe MeHH H
,
nOJlHee, '1eM .SI.
B ":3KOM cJlY1Jae JI cOBeTYIO BaM B3HTb HeMHoro 60Jlbme,
...
IJeM Ba MeTpa.
npeKpacHO. )];anTe MHe DBa c nOJIOSHHOH MeTpa. Ha
RaKOM 3Ta}IH npo.u;3eTCH 06YBb?
66YBb ,Il,JUI MY}KqRU "3 nepBOM 3TRiKe, a )),JUI IKeH1ll.HH H
.n;eTeif Ha BTOpOM.
Cnacu6o.
A lklamalar
1. Kar tla tlnlla SJfatlan (Slfatlarla Kar lla tlrnla) II
Bir dizi slfattn -e ile sana eren kuraldl l klsa kar lla tlfrna bi irnleri var-
dlf. En ok kullandanlan:
60JlbIDOH bliytik
XOPOIDU" IYI
nJlOXOH k6tu
BblCOKHH yiiksek
HH3KH" alc;ak
CTapblu ya h
MOJIo oii gene;
.n;oporOH degerlj (pahah)
,LI,emeBblH ucuz
60JlbWe
,.
nY'Jllle
,
xY)Ke
,
Bblme
,
HH)I{e
,
cTapme
...
MOJlO1Ke
,
.LI.opO}i{e
...
.nerneBJle
daha btiyUk
daha iyi
daha k6tti
daha yiiksek
daha al<;ak
daha ya h
daha gcn<;
daha degerJi (daha pahah)
daha ucuz
EOJlbllle ve Melibme aynl zamanda MHoro ( ok) ve MaJlO' nun (az) kar l-
la tlrrnahsJ olarak da kullanlhrlar.
" ..
MHoro Me,lJ,a
60JlbUIe (MeHbwe) Me,ll,a
pek c;ok bal
daha <;ok (daha az) bal
187
Kar lla tlfma ZarflnJn bi<;imi kar lla tlrma slfatInln klsa bic;imi gibidir.
OH pa60TaeT JrY'lwe, ..,eM 11
3TOT DOe3}]; u.n;eT CKopee,
':IeM TOT
o benden daha iyi ah lyor
bu tren undan daha hlzh gidiyor
Biraz daha hlzla, ucuz, btiyuk vb... anlamlan, kar I1a tlrma derecesini
gosteren sozciige -no 6neki eklenerek de ifade ediiir.
3TOT CTOJI n060JlbWe Tore)
('1eM TOT)
bu masa undan biraz daha (az daha)
buytik
Kar lla tlfmada "<;ok daha", "pek <;ok" derecelcri rOpa3.l1.0 sozciigti ilc
i fade edi I ir.
, , ,. ,.
oua ropa3)J,O Bblwe MeHJI
('1eM Sf)
o benden daha iyi <;ah lyor
o (di i) benden <;ok daha uzun
(-in) durumunun kar Jla tlfma ifade clmek i<;in kullantlamayacagl yerler:
I) 60JIee ile yapllan kar lla t1fmalar (bkz. bir onceki ders)
2) Kar lla LIrmanln nesnesi "onunki", "onlannki" (ero, ee, ox) iic;ilncii
ki i sahiplik zamirleri isc:
Ornek;
" ,
Hama JIOma,1J,b KpacHBee, bizim atJlTIIZ onunkinden daha gii-
..eM ee ze1dir.
KpacHBee ee "ondan daha guzeldir" anlanllna geJecektir.(*)
AI.,tlrma
A. A agldaki soru)an Rusc;a yanltlaYln:
] . qTO KaT» nOKynaeT B fYM'e?
2. KaKYIO MaTepHIO npOJlaBeu. tloKa3blBaeT en?
(*) c;ilnkil Rus\a'da i.iI;i.incii ki i sahiplik zamirleri ("on un", "onlann" I ern, ee, HX); ki i za-
mirlerinin (-in) durumlarmm aYOIsldlr. (Bk::. 16. Ders)
188
3. KaKYro MaTepulO XO'leT KaTJI?
4. KaKoro "BeTa MaTepUlI npo.aaBeo; nOKa3bIBaeT en?
5. KaKoro UBeTa MaTepHSI HpaBHTC}I KaTe?
6. CKOJILKO MeTpoB npoJJ:Beo. c08eTyeT en B3J1Tb?
7. JlJI Koro 6Y,ll,eT 3TO nJJaTbe?
8. CecTpa KaTU BbIme unH HHJKe, lJeM KaT"?
9. qTo elUe KaTH XOlJeT KYRUTb B fYM'e?
10. Ha Kaf{OM 3TaJKe npO,lJ,aeTC1I 06YOb .lI.JIJI ./KeH"'""?
. , . .
B. Rusc;a ya c;evlnn.
1. 0 (di i) benden daha uzundur.
2. Bana daha iyi bir kuma gosterin.
3. Evet, bu daha iyi.
4. Benim klzkardc im sizin klzkarde inizden daha gen<;.
5. Hava bugiin diinden daha k6tii.
6. Bu palto daha ucuz.
7. Bu <;ok daha pahah.
8. Bu giysi (kosttim) <;ok daha ucuz.
9. Bugun biraz daha fazla ckmek aldlm.
10. Gnun (di i) sac;lan benimkinden daha a<;lk renkli.
II. Bu <;ah ma undan (ondan) biraz daha ko\ay.
189
OTuziKiNCi DERS
Siizliik e
"OUT" t.I111 (noH)lj, noii)d mL, nOH.n.YT)
,.
raJlJIepeH
HeMeU [tk. (-in.) d.) HeM a]
,.
npaKTHKa
,.
pa3foBop
nO VMaTb t./1U}f I (no.ZJYMalO, nO.uYMaewb)
, , , ,
nOJle3eH, nOJle3Ha, nOJIe3HO; nOJle3Hbl
(nOJle3Hblu'den) + (-e) d.
gitmek (yiiriiyerek, yaya)
resiln galerisi
Alman
pralik
kar lllkh konu ma
dij iin mck
...'e yararh
ceulJac JKe
D,OroHslTb t.mamf (j I (.u.OronsllO,
)JoroHsleUlb); .n.ofHaTb t.11l1 (.2J.OroH.o,
,noroHHIDb)
neUIKoM J yaya
noexaTb t.111/ (noe.n.y, noe,newb, noeJJ,YT) gitn1ek (bir ara la)
...
CneKTaKJIb er.
xY,lJ,OJKeCTBeHHLlu
,..
nOCTaHOBKa
,.
nHCaTeJIb e r.
o6o)luITb 1.J11QIU1'!.... I (0 6 01lU1 10 ,
o6o}lolewb) t.m' ', yak
Boo6m.e
MHHYTO'lKY (hlk.)
.aeHbrH sadece "g. ['(-in) d. J)eHerl
hemen, derha]
yeti ITIek, kavu mak
gostcri
'-
san at sa I
sahneye koyma, sahnedeki firlin
yazar
hayran o]mak
oenel olarak
b
hir dakika bekle (s.f. bir dakika-
CJk)
para
I nCUIKoM (yaya) zarft, fiilin "yiiriiyerek gitme" anlamtnt vurgutamak ic;in eklenir.
190
flanOMHHaTb t. Inalnl ' I (HanoMHHalO,
HanoMuHaemb); HanoMHHTb t.lnl
II (HanoMHIO, HanoMHlfulb) 0 + (-de) d.
)J.aTb l t.I1U (.naM, amb); nota bkz.
TpaTHTb t.fJ1a/1u II (Tpa'lY, TpaTHlUb);
HCTpaTHTb t.lnlj Ha + (-i) d.
Tekst
antmsatmak, andumak (birini,
biT eyi)
vennek
(bir eye) harcamak
, ; ,
TeKCT: TpH)I,U,aTb BTOpOH ypOK
(Otuzikinci ders)
IInan lIB.
Ka TH .
IIBa" lIB.
KaTB.
IrIsan MB.
KaTD.
HoaR MB.
KaT.H H 3RfJlHitcKHe TYPHCTbJ
KYJla nouIJII{ cerOAHH HalUn HOBbie TYPUCTbl?
AurJIHlfaHe nOIDJUf B TpeTbllKOBCKYIO raJlJIepelO 2 , a
,. , ,., ,
HeM Ubi nOIDJIH B Mara3HHbi ,n:eJl3Tb nOKynKIt.
Ani) KaTH, Y MeHSI ceH'uic BeT 60JIbllle pa60Tbi MH Bac
...
B KOHTope...
R OlieDb paJJ;a.
HeT, BOT '-ITO: TaK KaK B KOHTope ceu'ulc neT paOOTbl
,lI,JUI Bac, a 8aM HY)KHa npaKTHKa B aHrJIiiifcKOM
pa3fOBope, .H nO MaJI, '1T_O Dbl MO)KeTe 6b1Tb nOJIe3Hbi
3HrJIU'laHaM B ra.rlJlepee. ECJlU BbI nOH)J.eTe ceU'lac IKe,
, - ...
BbI UX ,lI.OrOHHTe no Jl,opore B raJlJlepelO.
-
ECJlH 11 nOH.uY nemKOM, .H HX HHKOr,lJ,3 He )l,OI'OH..o.
KOHe'lHO HeT. RbI MO.IKeTe noeX3Tb Ha TaKcn. Qepe3
)U CSlTb MHHYT Rbi 6YiJ,eTe TaM. A KYJl.a onu H)),YT nocJIe
I Tamamlanm( fiil .llaTb vc bile cnlerinin gelecek zmnan kipi: )J,aM, .n:amb, .llaCT, .n.a.ll.HJI,
.lI.a.nHTe, .na)),YT.
2 Tretyakov Galcrisi Moskova'mn en iinJij resim galerisidir.
3 Ani sozciigundeki r harfi x teJaffuz cdilir.
KaTJI.
MBaR HB.
KaT1I.
MBSH HB.
KaTjI .
IIBaH lIB.
KaTjI.
raJIJIepeu, Rbi 3HaeTe?
Ks*eTCJI, OUH nOH.n.YT Ha CneKTaKJIb B MOCKOBCKHH
XYJJ.O>KeCTBeHHbIH TeaTp. J
qTO TaM u):(eT CerO,D;HB?
CerO,IJ,UJI ,IJ,aroT qexoBa "TpH ceCTpbl".
ECJIH XOTHTe, Dbl MO}KeTe nouTo C HUMD. fOBOPHT, If TO
3TO npeKpaCHaB nOCTaHOBKa, H qexoB RHCaTeJlL,
KOTOPOro aHr JlH1JaHe 060JKa1OT.
Cnacu60, DBaH I1BaHOB"'1 Be b " TOJKe 060JK3JO
qexoBa H TeaTp 6oo6we. Hy BOT, H nOWJla. 2
MHRYTOIJKY, KaTH, Y Bac eCTb AeHbrH?
Ax, KaK xopomo, '1TO Dbl HanOMHHJlH. Te nBTbpy6JIeii,
I' #'.#',. ,.
KOTopble Dbl MHe .naJIH B'Iepa, jJ HCTpaTHJla D3 MapKH II
6YMary .
A lklamalar
1 . Hareket Fi illeri
Belirsiz (slnITSJz) XOJl,HTb ve e3J1HTb riilleri ile belirli (slnlrh) H)].TH ve
exaTb 3 fiillerinin no onekiyIe tamamIanmJ bi imIeri vardlr.
Belirsiz-sJnlrsJZ fiillcrin tamanllanml bic;imleri pek slk kullaoJlmaz. 00-
onckinin daraltlcl biT anlaml vard1f:
...
nOXO.11HTb
...
noe3)J,HTb
Belirli-slnlrh hiller n..nTH
dikkat) vc noexaTb.
Gelecek zaman kiplerinin c;ekimi:
nou.n;y, nou)J,ewb, nOH,IJ,eT
nOH,IJ,eM, "OBAeTe, nOHAYT
.
biraz do)a mak (<;evrede)
biraz seyahat etmek ( evrede)
ve exaTb' In tall1aJl1Ianml lan: nOUTH (imlaya
I
I Moskova Sanal Tiyatrosu'nun Rus a adJ: MOCKOBCKHii Xy,nO}J(eCTBeHHWii TeaTp. Q.neJ-
. ( .
likle klsaltllmJ bif;imi kullamhr: MXAT . .
2 "Gidiyorum" (s. . gittim)
.3 Bk;.. 23. Ders. A JkJamalar.
192
... ,. ...
noe.ny, nOe.nemb, nOe.neT
... , ...
nOeJJeM, nOeJ]eTe, nOe.lJ.YT
Ge mi zaman Ian:
nome ,nom a,nomnO,nOID "
, r ,. ,
nOeXaJl, nOeX3JIa, nOeX3JIO, nOeX3J1H
nOUT" ve noexaTb "git11lcye, scyahat ctmeyc ba lamak" anlamlndadlf.
ORa nOIDJla .aOMOH
no meJl .lI.OiKlI.b
eve gitti (yani, eve gitmek tizere
aynJdJ)
yagJnur ba ladl
Bu fiiJlcr, eger yi.in ya da hcdcf hc1irilmi se H.D:TH ve eX3Tb fiiHerinin biJi-
nen (mutat) tamamlanrnl ]an oJarak da kullanJhr.
11 noweJ] B KOHTOPY
Moil ceCTpa noeXaJla B r JUi3fO
buroya giuim (bilroya gitolek
uzcre yola koyuldum)
Klzkardc im G1asgow'a giui
2. iIgi (ilinti) Zan1iri
a) TUrk cdc hugun <;ok seyrek kuJlandan (anlaml esas olarak sItat fiillerlc
kar llanan) .'ki" ilgi zanlirinin (ki 0, ki onu, ki ona, vh.) Rus dilinde kar llt-
gJ KOTOpblH sozctigUdtir.
h) KOTOpblH aynen sonek olarak sert un Hi alan sifatlar gibi ekilir. (bkz.
21. Ders, A<;lklama 1)
c) Bu sozciik tekilde, llpkJ air oldugu ad gibi c;ekiJir.
CTOJI, KOTOpblH CTOHT ... Jnasa, ki (0) duruyor... (Ttirk<;e-
de: duran masa)
tablo, ki (0) aSJh. (Turk e'de:
aslll lahlo)
,. ,. ,
KapTHu3, KOTopaSi BnCUT ...
" ,
OKHO, KOTopoe BblXO,lJ.HT Ha
,
nJlOm3.11.b ...
Pencere, ki (0) alana a JlJyor;
(alana a\llan pencerc)
d) KOTOpblU ilinti zamirinin <;ekin1 durumu ilinti ctimlesindeki i levine
bag] JdJr:
193
,. ,. ,.
Y'IHTeJIb, KOTOpOro B 3HalO...
ogretmen ki (onu) tanlyorum
[KOTOpOro (-i) durumundadlr]
1KeHUJ.HHa, KOTOPYIO (-i) d. 11 kadln ki anu gordtim
...
BH.n;en. . .
... ...
MaJlb'lHK, KOTOPOMY (-e) d. MLI rrocuk ki (ana) kitap verdik
... ,.
.naJlD KHHry...
KHura, KOTOpoii (-ile) d. OHa kitap ki (oouola) 0 ilgileniYqf *)
'"
HHTepecyeTc1I
e) KOTOpblH iJgi (i]inti) zamiri bir edat]a kullanIJabi]ir:
CTYlJCHT, C KOTOPhlM 11 roBOpHJJ... ogrenci, ki onla konu uyordum.
f) KOTOpblH ilgi (ilinti) zamiri (-in) durumunda "ki onun" anlarnlnl ta lf
ve yan cUmlede genel1ikle ikinci sozclikttir.
;,. ,,; ,. ,
JI He 3HalO MaJlb'lHKa, ceCTpy KOTOpOro Mbl BH,lI,eJlH B KHHO
c;ocugu tanlmlyorum, ki -onun- klz karde ini sinemada gormii ttik
(klZ karde ini sinemada gordtigtimiiz ocugu tan1mlyorum)
Tbl '1HTaJla cTaTbw, aOTop KOTOPOH 6blJI Ha C'be3,l1,e?
(makaleyi'okuduo mu, ki -oouo- yazan kongredeydi)
(yazan kongrede olan makaleyi okudun mu?)
AI.ttlrma
A. A agldaki sorulan Rus a yanltlaYln:
1. nO'IeMY KaTii O'leD" pa.n.a?
2. KaTs( noA.neT newKoM, iJiK nOe,ll.eT B £aJIJlepelO?
3. KY,LUi OBa noii,IJ,eT Be'lepOM?
4.1J:ro OHa fiy,neT cMoTpeTb?
5. KTO HanAcM "Tpn cecTpM"?
6. CKOJILKO PyoJleii KaTH HCTpaTHJla us MapKH H 6yMary?
(*) Ti.irk ede butOn bu ciimlelerde, yukanda belirtildigi gibi, ilgi zamirinin yerini slfat tiiller
ahr: Tamdlglm ogretmen, gordiigiim kadm vb.
194
, . .
B. Rus
a ya
evlnn.
1. Yann resim galerisine gidecegirn.
2. Oraya taksiyle gidecegiz.
3. 0 (erkek) doktora gitti.
4. Yazln Fransa'ya gidecegiz.
5. KitabJnl okumakta oJdugum yazan tanJyor musunuz?
6.
u strada sinemada gosterilen filmi gordtintiz mli?
7. U<; ruble verdigin adam c;ok ya
h.
8.
imdi oturdugumuz ev eski evimizden
ok daha iyi.
9. Size verdigim paraYl harcadlnlz rrn?
] O. Ben tiyatroya giderken (yurtirken) yagmur ba
]ad1.
] 1.
imdi gidersem onlara yeti
irin1.
12. Bu
ok sanatsal bir yaptm.
13. Hayran oldugum <;ehov hakklnda <;ok okudum.
J 4. Turn paramJ dondurmaya harcayacaglm.
15. Rus<;a kar
lhkh konu
nla benim i
in yararh.
195
OTuzii iiNCii DERS
Siizliik e
np01.J"TaTb t.mlJ I (npO"lHT3.IO, npo-
IJHTaewb)
BCJ1YX 'If
cTap3TbcSI t.n1.aJ1l1 I (cTapalOcb,
cTapaembCJI); .nocTapaTLClI t.I111 I
6blCTpO zf
cTeHorpa$HpoBaTb t.mann.." (cTeHo-
rpacinipylO, cTeHOrpa "pyemb);
3acTeHorpa4>upoBaTb t.lllt '
cKa3a Tb I t .ml ' I (cKa*y, CK3JKelllb)
KOHQaTb 2 l.maJ11i I (KOH'..uilO,
KOHlJaemb); f.l1l1t," KOHlfHTb II (KOHlfY,
KOHIJ"mb)
ToponHTb f.l11aJ1lt \' II (TOpoWIIO,
ToponHUJb) (f.?rl.); nOTOpO":HTb t.ml V;
, ,
TOPO"HTbCH, t.lUlU/II'S\; nOToponHTbCH
t.ml'!,\' (gfZ.)
, , , ,
cornaceH, cornaCHa, COrJlaCHO; cornac-
Hbl C + (-ile) d. (cOrJI3CHblif sJfatJnoan)
Tenepb 4-
6pOC3Tb t.nlal1l1!" I (6pOC31O, 6pocaewb);
6pOCHTb t.11l1'Sv II (6pomy, 6POCHUJb)
pa36HpaTb 3 f.11la11l1 ' I (pa36up31O,
okumak
yiiksek sesle
aba harCaJllak
tez, abuk
slenografiye almak
soy Icmek
hilirmek
acele euirmek, hlzlandJnnak
acele CllllCk, hlzlamnak
(ben vb.) raZlYJm. (ilc) muta-
oJkJm
i mdi
flr1atmak, bJrakJllak, terketillek
anlamak. c;6zmck; sokmek)
I CKa3aTb filii rOBOp"Tb tiilinin farklt blr k6kten allHml . tamamlannH bir hi\imldir ve
"soykmck'-. "anlatmak" anlamma gclir. Otcki tamam[aJlJll1 nOrOBOp"TI "konu l11ak". "s(jz
etmek" anlammdadlf.
2 "Ba lama.'. "SOna crmc" ve "siinH.irmc" fiiHcri daima bir 1amlll1llalllUaml,fl11l3starca izknirler.
3 Pa36"paTb fiilinin 1.11l1)fI' 1 pa306paTb. .'almak" 6paTb fiihnif1 hir hilqigidir. Sozdikscl e\'i-
risi. "slikmek"tir. T.ml gclecck zamam van.hr: pa36epy, pa36epelllb. vb.
196
pa36upaeWb) t.1111 i\in nota bakJOIZ
,
CTeHOrpaMMa
npOBepHTb t.manll I (npoBepHIO, npo-
Bep eUJb); npOBepJlTb t.nlf v n
(npoBeplO, npoBepHlllb)
llu(j>pa
nOHcKaTb t.ml I (noHrn.Y, nOMlilewb)
.
TeJle<l>oHHaJi KHulKKa
n03BoHHTb t.I111 II (00380".0, 003-
BOHHlllb) B + (-i) d.
3aKa3blsaTb t.mam' I (3aKa3bIBalO,
3aKa3bIBaemb); 3aKa33Tb t.I1lI 'i I
33Ka1KY, 3aK31Kemb)
,
HOMep
3CTpa.lJ,HblU TeaTp
6poHHpoBaTb t.111afl/{ (6pOHHPYIO,
6pOH"pyemb); 3a6poHHpOB3Tb
t.I111 \'. hlk.
CerO.ll.HHlIIH""
,
nJIau.KapTa
TawKeHT
, ,. , ,
YBepeH, YBepeHa, YBepeHO; YBepeHW
(YBepeHHbIH sozcugUndcn)
Tekst
stenografi
yoklamak, denetlemek.-dene-
rnek
say..
aramak, ara tlfll1ak
tclefon rehheri
telefon ctmek
1sn1arlan1ak
oda (otelde); nunlara
a lk hava varyete tiyatrosu
aYlrmak, rezervasyon yapmak
(yer, vb.)
bU2:unkti
L.
rezervasyon 111akhuzu (trcnde)
Ta kent (Ozbekistan' In ba -
kenti)
em III
TeKCT: Tplt.ll.lI.aTb TpeTHii YPOK
(otuzikinci ders)
,
3m BCe?
JIB:!" lIB. KaT», npOf.(HTaHTe, nO.iKaJlYUCT3, BCJlYX DHCbMO, KOTopoe
,. ,; I' ;
11 npOJ1HKTOBan cero.nHa YTPOM..
197
..
TR.
,IBaU HB.
KaTSI.
I1B3H liB.
KaTlI.
MBaB liB.
KaTH.
):(a, ceiilJac, MBan HBaHOBH'I, j( CTapalOCb npO'lHTaTb
ero. HHOr,Ll,a Bbl ,LI,HKTyeTe CJJUmKOM 6LICTpO, H TOf.n.3 D
"JIOXO CTeuorpac!JlIPYIO.
KOI')J;a jJ CJlHWKOM 6bICTpO )J,HKTYIO, BM ,nOJl}KHbl MHe
CKa3aTb. KOf;:ui Bbl KOH'lHTe H 6Y)J.eTe roTOBbI, .zUIHTe
MHe 3HaTb.
He ToponHTe MeDD, lIBaU DRaHOB"q.
if He XO'lY Rae TOPODUTb, HO ItHor'!U1 y MeHSI M3J10
,
TepneHUR.
)];a, C 3THM " conuiCHa.
XopoUJO, KaT», Tenepb 6pOCbTC pa36upaTb Barny
CTeuorpaMMY. nOCMOTpHTe, 'ITO JI HanDCaR u npOBepbTe
U.H pbl. nOTOM nOHlUHTe B TeJle4>oHHoH KHIDKKe HOMep
rOCTHHHD;bI. n03BOHHTe 8 rOCTUHHlI.Y H 3aKa:HUfTe HOMepa
ua rpynny B I )),03.lUl,aTh ceMb 'IeJIOBCK. .II.a, H ewe
n03BOHHTe B 3CTpa.lJ.HbIH Te3Tp U 3a6pOHUPYHTe
)J.Ba.n.uaTb ceMb 6UJIeTOB Ha CerO.ll.HJlmHHH CneKTaKJIb;
,. ,. ,. -
aaTeM, ,lI,OCTaHbTe nJIaUKapTbI JJ,JUI Bcex "ReHOB
,n,eJIeniu.HU, KOTopble e,nYT B TaWKeHT nOCJIe33BTpa B 8
'tacoB YTpa. BOT, KaJKeTC", BCe.
BbI YBepeHbI, qTO 3TO Bee?
A lklamalar
1. Emir (dev.)
a) Esas olarak tamamlanmaml fiillerin emir kipini gordiik. Tamamlan-
mJ fiincrin ikinci tekil ve ogul ki i)erinin emir kip1eri de tlpkl tamam]an-
maml 1annki gibi yaplhr:
IfHTaii, ""TaHTe
AIIKTY if, )J,HKTY UTe
,. ,
en)];u, e HTe
;u '....
pernaH, pewaHTe
'V .......
npOIfUTaH, np0.,HTaHT r
npOAHKTYU, npOAHKTYUTe
, ,.
nOCH.IlU, nOCH,lI.HTe
,. ,.
perno, pellIHTe
I .. u kadar ki i i\in. vb:' say. belirtilen durumlarda Rus a'da geneUikle B datl kullamhr.
J98
b) iki durum araslndaki temel anlam farkl emri etkiler:
.nHKTjiiTe
npo.nHK,.yiiTe
"dikte edin", Udikteye devam edin"
anlamlndadlT.
dikte edin (ve dikteyi tarnamlaYln)
anlamlndadlr.
daima yava dikte edin
bu cumleyi bir kez daha dikte edin
..... .... ,,.
.llHKTyuTe Bcer.n.a Me)l,JICHHO
npO.lI.HKTyuTe 3TY <ltpa3Y
eme pa3
c) Genel olarak olumlu emirler, eylemin tamamlanmasJnln istenildigi var-
sayIldJglndan tamamlanrnJ fiillerle verilir.
,.,. ,.
HanHmHTe 3TO nHCbMO
bu mektubu yaZJn
d) Olumsuz emirler genellikle talnamlanmaml fiillerle yaplhr:
He .zIf J1aHTe 3Toro
bunu yapmaYln.
e) C;ok az saYlda bir ka fiilin kibarhk belirten olumlu emiTleri tam amI an-
maml bi iInleriyle yaplhr.
,.
ca)J,HTeCb
oturun
f) ikinci ki i i in emir kipinin, fiilin imdiki zaman kipi govdesinden ya-
plldlglnl; tekll emir elde etmek i in imdiki zaman ikinei tekil ki i ekinin
yerini unlulerden sonra H unstizlerden sonra H harfinin aldlglnl gormti tuk
(bkz. 26. Ders). Bununla birlikte birinci ki ide vurgu sonekte degilse ve gov-
de bir tinsiizle bitiyorsa ikinci tekil ki inin sondaki ki ilik ekinin yerini b
ahr:
r
npoBepHTb
,. npoBep(Hmb) npo epL(Te)
npoBeplO
6POCHTb
6pomy 6pOC(UlUb) 6pOCb(Te)
,.
pe3aTb
, PCJK( elllb) peJKb(Te)
PC}KY
,.
.n.OCTaTb
, .n;OCT3H( eWb) .nocTaHb( Te)
J.J.OCTftHY
J99
AI.,t.rma
A. A agldaki soruIan Rus<;a yanltlaYln:
J . q TO HBaD MB3HOBII'I npOCHT Ka TIO c)J,eJl3Tb?
2. nO'l.eMY KaTe TPYJJ.HO npOIJHT3Tb 3TO nucbMo?
3. qTO KaTJI )l,OJUKHa cKa33Tb I1BaHY MBalloBHI.fY?
4. qTO KaTB ,lJ,OJDKHa npoBepHTb?
5. qTO en HallO nOHcK3Tb B TeJle«j)OHHOu KHIDKKe?
6. CKOJIbKO HOMepoB H8,LJ,O 3aKa3aTb B rocTHHHu;e?
7. JUI Koro Ha.ao .nOCT3Tb nJIaQKapTbl?
8. KOf,Ll,a JIeJIeraQHJI e,lIeT B TawKeHT?
B. Rusc;a'ya evirin.
] . Liitfen bu kadar hJzh dikte ctn1cyin.
2. Bu mektubu yOksek scsIe okuyun.
3. LOtfen oturun.
4. Otel odasJnJn (ayn IdlglnJ) kontrol edi n.
5. Grise telefon edin.
6. Bana bunu soylcn1cyin.
7. Liitfen bana anlnlsatIn.
8. Sahnelemeyi (sahneleme hakklnda) dii i.lniln.
9. BtiHin paray' harcamaYln.
] O. Bana resmi (labloyu) gosterin.
1 t. Bu pahoyu ahn.
t 2. Bana bir gazete salin altn.
13. Bunu dinlemeyin.
14. Bunu benim i in sagJaYJn (haz1rlaYJn, duzenleyin).
J 5. Gnun (di i) i ini yapmaYII1.
16. Bana bilet (bir kac; tane) altn.
17. Soruma kar Jhk verin.
18. Bir resim izin.
200
c. Ti.irk<;e'ye <;cvirin:
I. nOpa60T3UTe HeMHoro.
2. 3aK3JKHTe CTOJI H3 DSiTh 1.JCJlOBeK.
3. 3311HMaHcSI Ka}K,ll,blH JJ,eHb aHrJluiicKHM Jl3hIKOM.
4. He TcpBHTe speMeHII..
5. IIo3HaKoMbTe ero C KHTaUu.aMH.
6. He BOJIHYHTecb 0 Bame" TeTe, OHa 'IYBCTByeT ce6 JlY'Ime.
7. I-Iaii.aHTe MHe nYTeBOLl,HTeJlb no .JlOH,IJOHY.
8. He ne'l3TanTC TaKHx nJIOXHX pOMaHoB.
9. ,I:(ora,ll,aHTeCb, IJTO OH c.aeJla.!I.
\ O. EpocbTe nelO pa60TY, HaM H3)],0 HATH.
II. Y3HaitTe, KY)J,3 OH yex3J1.
12. He MelllaHTe MHe 33HHMaTbcSI.
\3. Y6epUTe Bee 3TH TapeJIKu.
14. He ToponuTecb, y Hac MHoro BpeMeHU.
201
OTUZDORDUNCU DERS
Sozliik e
YUTH t .1171 (YU,ny, YU,lJ,elUb)
,
nOpaHbme
OCTaSaTbCB t.maml (OCTaIDCb,
OCTaembCSI); OCT3.TbCB t.nu}'t
(OCTaUYCb, OCT3HelUbCSI, OCTaHYTCSI)
OTBeTHTb t.l1ll II (oTBe'lY, oTBeTHllIb)
nopa6oTaTb t.JJlIl,'} I (nopa6oTalO,
nopa6oTaewb)
,.
J(OJIbme
'IyocTBoBaTb t.mam1l (1fYBCTBYIO,
I.J:YBcTByemh); nOIJYBcTBoBaTb t.fnl
ce6»
MeTpo (nt. fSz.)
,. ,. ,.
Ca.LI.UTbCSI B MeTpo, noe3JJ.
nYTb 1 e r. (bkz.. not)
,. ,.
npUXOJ(HTb t.l1lan1t nplI)J.TH t.mt
B rOJIOBY 2 + (-e) d.
gitmek (yaya)
biraz daha erken
kalmak
cevap vermek
biraz ah mak
daha uzun (sure)
hissetmek (duyumsamak)
kendini
metro
olclroya, trene binmek
yo]
akhna gcImek
( n}'Tb, erkek cins bir addEr. Kurala uymayan (kaf1 lk) <;ckimi a agldadlr>
tk. ....
rg.
y1. d.
DYTb nyrH
(-;11) d. -
nyrM "yren
( -e) d. nyrn nyrH:M
( -;) d. .
nYTb nyrn
(-i/e) d. nyreM nyrJlMH
(-de) d. onyrH nynlx
2 Fiilin ki isiz (gayri ahsi) kullamh t: C'akhma geliyor"': MHe npHXODJIT B rOJIoay. Bu gibi de
yimlerin imdiki zaman kipinde fiil. fi i.incu tekil ki i: ge mi zaman kipinde ise (yinc u i.incti te
kil ki!}i) ve natr olarak ekilir: RaM npHXO,lJ,HJlO B rOJlOBY.
202
I\flfJlO if.
-
all TeKa
3a,aepJKHBaTb t.malnl I (3a,l)( p}KHBalO,
3a.n;eplKHBaewb); 3a,lJ,ep}KaTb t.I111
II (3a)J.ep*y, 3a,rJ,ep*uIDb)
giizet zarif
eczane
tutrnak, durdurmak, geciltti
tirmek, engel olmak
Tekst
TCKCT: TpH,lJ,UaTb '1eTBepTbIii YPOK
(Otuzd6rduncli ders)
lIBa" MB.
KaT.H .
IIBaH HB.
KaTJI .
IIBaH HB.
KaT» .
IIBaH MB.
KaTH.
XOPOWU" HaqaJlbHHK
Rbi xOTHTe YUTU .aOMOU nopaHbnle, KaTSI?
a, MBaH IloaHoBHIJ, Sf OIJeHb X01.JY YUTH nOpaHbme
cero.aHSf, nOTOMY qTO MaMa 60JIbHa. .H 6ecnOKOlOCb 0
Heu. Ho OCTaJIOCb 1 eme MHoro nuceM, ua KOTopble Mbl
- '"
)J.OJlIKHbI OTBeTHTb.
HHlJero, KaTSf, He 6ecnOKOiiTeCb, yxo,lJiiTe.
Cnacu60. Tor,aa jJ nopa60TalO .aOJIbWe 3aBTpa.
Bbi nOCMOTpUTe, KaK Barna MaMa ce6si 6y,aeT
..YBcTBoBaTb. KaK Dbl 06b1KHO"seHHo npMe3)KaeTe Ha
pa6oTY, Ha MeTpo UJIH aBTo6ycOM?
R uJJ.Y neIllKoM HeCKOJlbKO MHHYT " nOToM e.ay Ha
aBTo6yce )JO nJIom.a.n.H MajfKOBCKOro 2 TaM Ca}KYCb B
MeTpo H npMe3JKaro B KOHTOPY npSMblM nYTeM.
BOT IJTO MHe npHUJJlO B rOJIOBY, KaTSI. .R }KUBY He T3K .
.n;aJIeKO OT Bac. jJ npuc,Ll,Y 3a SaMO 3aBTpa YTPOM Ha
, ",. ,
M31llHHe H Mbl BMeCTe nOe,ll,eM B KOHTOpy.
Ax, KaK 3TO MH.JIO, liRa" MBaHOBHIJ. Ho MHe Ha,lJ,O
6y,lI,eT nouTH B anTeKY 33 JIeKapCTBOM, a anTeK3
I Bu fiil MHoro, HeCKOJlbKO, CKOJIbKO ve CTOJlbKO ile. imdiki zaman ve gelecek zaman kip-
lerinde genellikle ij iincii tekil ki i ekiminde: gec;mi zamanda ise notr tekil c;ekimindedir.
2 On1U Rus airi Mayako\'ski'nin (1893-1930) adml ta lyan alan.
203
OTKpblBaeTCSI TOJlbKO B .aCBJlTb lJaCOB. KaK 6bITL? I .H He XOlJY Rac
,.
33.aep*HBaTb.
MoaH M8. 31'0 He Ua1KHO, KaTJI. TOflUt JI npHe)lY 3a HaM" B ,lJ,eOHTL
TPUJl.URTb, JUiJJ:HO?
A lklamalar
()nckJi Harcket Fiincri:
XO,lJ.HTb, II.lITO VC imd;ye kadar gordilgiimiiz ()tcki hasil harcket fjj)Jcri her-
hangi hir yi)n ama<;lamaz]ar. M)J,TH, cumledeki kullaJ1l tna gijrc "gclmck" ya
da '"gitmck" anlammdaurr. "Vasll olmak.' anlammda "hir yerc gehnel(" ya da
"hir ycrden gitmck", ""tcrk ctmck'. anlam]an i<;;in bu fiillcrin iki ramamlafll1la-
11l( ' hi<;;iminc hit" onck eklenir. B()ylecc. belirsi7. (slrHrSlz) hir fiil olan XO)lhTb
fiiline ckicncn npn- ()ocki "gchnck. vasIl olmak" (yaya olarak) anlammdaki Ta-
11lamIQ/lm({I11I ' npUXO.LUtTb fiilini verir. MJITH fii[ine eklenen aym ()nek ta-
l1laml(lJlm/ nplt.l(TH (yanh ma dikkat cdin) fiilini verir. Bife iklerde tamam-
lanIl1aml il.;in tck tamarnlanml l<;in tek bi\,imll:ri vardlr. Bilc ik tamamtan-
manll fiil belirsi/. (snnrslz) fiilden, bilc ik tamamIanrnl fiil ise belirli (slnlr-
It) fii1dcn Hirer.
B3Sit flil
belirsi: (slIlirsIZ)
XO)J,HTb 1. manll
helirli (slIurlt)
,.
npHXOLlUTb 1.manu 'i
,
")IT" t.l1laJ1l/
npn.ll.HTIt. 1.1111 :s"
Bunun gibi YXO)lHTb "'gitmck, aynlnlak" anlan1mdadlr vc tamamlannla..
ml tJr ve YHTH (yazlh Jna dikkat cdin) on un lamamlanml ldIr.
,.
E3)lHTh hi1c i lC yerini -e3.iKaTb fiilinc blraklr. Bu fiil hi\hir zanlan onck-
siz kullam1maz. ExaTb onck a1dlgmda lamamlanmJ fiit olur.
npne3.IK3Tb t.J11al1l1 (npUe3JK31O, npHe3.ifulewb)
npHexaTb t .1111 (np.u: .n.y, npHeJl.e III b)
#
YC3.iKaTb 1.manu
vasil olmak (hir ara la)
,
yexaTb
"'
t.l1ll{t
gitmek, aynhnak (hirara<;la)
I KaK 6b1Tb .'ne yapllabilir. ne yapmah?" anlammda bir deyimdir. (-E) durumuyla kul1amlabi-
iiI': KaK Mue 6blTb. .'ne yapabilirim?"
204
; ,.
Bu bilc ik fijllerle XOnUJlb ve HnTH bas it fiilleriylc kulluulan aynJ edat-
lar kullamhr.
OHa npUXO,IJ.HT n(3));HO Ha pa60TY
KOfna 0" npu,UeT B IDKOJlY?
,. ,. ,.
Mbl paHo YIUJUI C ypoKa
KOfJ1,a OH3 npl1e,aeT?
,. , .;, ,.
OHn ye3)KalOT Ha Mope Ka}K)],Oe JleTO
ise 0e r aelir
"5 t 1::'
okula ne zaman gclecek?
dcrslcn cTken aynldJk
ne zarnan gelccek (hiT ara<;hl)
her yaz denize giderler
.'Z,yarct ctn1ck, hirini g()rmeye gchl1ck" npnXO}1UTb K + (-c) d. ile ifade
edilir. Bir davet i<;cren kihar cluir ()ylcdir:
,.
npUXO.1l,HTe K HaM
hizi g()rnleyc ge]in
Taman11ann)1:} clnir hj in1sc1 bir buyruktan daha fazlasldu.
, r
npn.aHTe 3aBTpa
yann gclin
Allftlrma
A. A agldaki sorulan Rus<;a yannlaYln:
I. nOIJeMY KaTSI XOqeT YUTH ,LI,OMOH nopaHblUe?
2. 0 KOM KaTSI 6ecnOKoHTC1I?
.3. KaK KaTD 06blKHOBeHtlO npUe3)IUieT Ha pa6oTY?
4. qTO npuill.llo I1BaHY IIB3HoBHIJY B rOJIooy?
5. Ky,rui KaT,. lJ,OJlJKH3 6Y.lJ.eT nO"1'11 Ha cJle ylOllI."" lIeHh . .
3aqeM?
6. B KOTOpOM 'lacy OTKpbIBaeTC,. anTeK3?
B. Turb;c'ye \;cvirin.
1. 3aBTpa 11 OCT3HYCb ,lIOJIblUe H3 pa60Te.
2. He yxo.aHTe, oCTaHbTecb ewe HeMHoro.
J. Y MeHJI OCT3JIOCb TOJlbKO TP" py6JIJI.
4. He oCTaBaucH TaK "(3)],80 B C3.ay, TaM XO I)O)J,HO.
5. MHe npHUJJJO B rOJlOBY noexaTb 80 <I>paHUItIO BecHoii.
6. KaKue rJJY nOCTH eMY Bcenul npHXO,lUlT B rOJlooy.
.T
7. Oua OCTaJlaCb cero.nHB .noMa, nOTOMY 'ITO :qyBCTBOBaJI":-Gefia
,
nJIOxo.
8. He 3a,n,ep>KHBaUTe MeHsI, Sf TOpOnJIIOcb.
C. Tlirkc;e'ye evirin:
1. Git! Seni sevnliyorum.
2. 0 (erkek) onun (di i) arabasJyla saat dortte geldi.
3. Her yaz Kafkasya ya giderJer.
4. Dun Londra'ya gitti.
5. Yann otobtisle diikkanlara gilmem gerekiyor.
6. Rusya'ya hangi yolla gidiyorsunuz?
7. Doktora gidiyorunl.
8. Yann geJip bizi goriin.
9. Onlano evine vardlgJrnlzda art1k gitmi lerdi.
10. Moskova 'ya gittigini (onun-erkek) bilmiyor musunuz? Oraya her
YJ I gider.
206
OTUZBE,iNCi DERS
Siizliik e
, , ,
lfe3aMeHHM, He3aMeHHMa, He3aMeHHMO;
He33MeHHMbi (He3aMeHHMbIH sozcii-
gun den )
nepenHCbIBaTb t.l1laI1U I (nepeniicbIBaJO,
nepenHcblBaemb); nepenHcaTb t. nll I
(nepenHwy, nepenHlUelUb)
ycneBaTb t.mallll I (ycneualO, ycne-
Baemb); ycneTb t.1111 I (ycnew,
ycneewb)
nepenelJaTblBaTb t. maJ1ll I (nepenelJaTbl'"
BalO, DepenelfaTbloaelllb); nepenelJa-
TaTb t.mlj I (nepeneqaTalO, nepeneqa-
Taewb)
)J,onHcblBaTb t. malnl I (n;onHcblBalO,
)}OnUCbIBaewb); .nonHcaTb t.ml I
,l10nHIllY, .aonumeWb)
KOHen r tk. (-in) d.) KOHua]
H3MewlTb t.11lanll I (H3MeHSiIO, H3MeH-
Jiemb); H3MeHHTb t.I1Ir II (H3MeHtO,
H3MeHHIDb) [+ (-e) d. (birine ihanetet-
mek anlarnlnda]
cnHcblBaTb t.nlamf I (cnHChIBalQ, cnHcbl-
Baemb); cnHcaTb t.nH I (cnuwy,
cnHwewb)
,
'ITO-TO
Ha.l(DHCbIBaTb t.maln/ I (Ha.n;nHcbIBalO,
H3JJ,DHcbIBaewb); Ha,lJ,nHCa Tb t. 111/ j
I (HaanHWY, HMDuwemb)
yeri tutulamaz, yerine ba ka bir
ey konamaz, giderilmesi ola-
nakslz
yeniden yazmak
vakit bulmak, bir eyi yapabil-
roek, yeti mck
yeniden daktilo ctmek
yaZJp bitirmek, son una kadar
yazmak
son
degi tirmek; ihanet etmek
kopye etmek
bir ey (belirli, bilinen; bkz. 42.
Ders)
ilzerine (ustiine) yazmak
207
nOMOlJb I t. f111 (nOMOrY, nOMtiBCeWb,
nOMOrYT) + (-e) d.
nOK3 "If.
roTOBblH
nO,IlnUCbIBaTb(CH) t.mal1l1 I (00,11,-
"HCbIBalO, nOll"UCbIBaemb); no)].nH-
caTb(cD) t.11l1 {j I (no.lUlHwy, 00)].-
nHllIelUb)
cnHcoK [rk. (-in) d.) cnHCKa]
no KpaitHeit Mcpe
neperoBopbl [sadece rg; rg. (-in) d.)
".
nepel'OBOpOB
".
nepeBO.LI.quQa
paccTaBaTbcH t./1lam/ (paccTawcb,
paccTaeUlbCJI); paccT3TbCH t.m/ 'i
(paccT3Hycb,paccT3HewbcJI)
c + (-ile) d.
yard Ul1 et Ole k
imdiJik, u anda, halen, -dik<;e
hanf. hazlrIanml
imzalamak
liste
hi<;; degilse
andla nlalar (si)zJe nleler)
'Scvinncn, 111tilercilll (di .)
aynlmak, veda ctmek
Tekst
TeKCT: TpMJ{uaTb nilTblH YPOK
«()tuzhc incj dl rs)
KaTH He3aMeHHMa
118:1" MB. KaTJI, Dbl nepenHCaJJH Te "HCLMa, KOTopLie 11 nonpOCUJJ
Rac nepenHcaTb !
KaTH. IleT eWe, SI elll.e He ycneJl3 IJX nepene'laTaTb. $I ceU1.Jac
, ".
3TO CLl.eJl31O.
BRa" liB. Xopomo. Ho He )lO"UCLIBaHTe HX )),0 KOHua, nOTOMY lJTO
". ". ,..
D xO'ly H3MeH"Tb KOHCU.
KaTH. Tor)),a JI cnnrny TOJlbKO nepBYIO n0J10BHHY, 80 BTOPOit
, , .. ,
nOJI08HHe 8b1 'ITO-TO erne caMH Ha.n"HCaJIH, 80 JI He
Mory p3306pa Th.
I Gc<;mi zaman kipi: nOMor, nOMorm1, nOMOrJJO; nOMOfJllt.
208
1I8ft H HB.
,
J{aTB.
I1BaH HB.
J(aTSI.
Moau" MR.
.H RaM nOMorY. A nOKa, .ruiHTe MH,e DanKY c rOToBblMH
nHcbMaMH, KOTopwe H3.,lJ,O nO,Il,nHCaTb. KpoMe Toro,
.nRuTe MHe, nO)KallYHcTa, cnHcoK HamOX nepeBo.n...HKOB.
3aBTpa MHe nYIKHo. 6y.neT MHoro nepeBO.ll.qHKOB, no
KpaUHeH Mepe BoceMb. Bee :iTO Ha.lI.O YCTPOHTh cerO,UHH.
BOT nanKa C DHCbMaMH, no.n.nHmHTe HX nO}l{aJlyiicTa, a H
nOKa nOHwY cnHcoK nepeBo.n"lHKOB. qTO SI 6y JJ.Y .aeJlaTb
3aBTpa?
3aBTpa y MeDii OlJeHb B31KHble neperOBopbl C aHfJIII-
'1383MB H Rbi 6y.neTe MHe UYJKHbl KaK nepeBO)J.'IHu,3.
, ..", po
A Sf Ha.n;eJlJl3Cb, 'ITO SI HHKOMY He 6y JJ.y HY1KHa 3aBTpa.
Rbi He MO}l{eTe co MHon pacCT3TbCJI HH( I) H3 O H:H .lI.eHb,
IIBaU RHaHOB"....
HeT, KaTSI He MOrY. Bhl ue3aMeHHMbl.
A lklamalar
TamamIanml FiiJJer (dev.):
Basil bir fiiI, gormii oldugumuz gibi, bir 6nek eklenmesiyle tamamlanml
fiil olrnaktadlr:
,.
"HCaTb
,.
HanHcaTb
Bu ornekte 8a oneki ozgiin gtictinti yitirmekte ve fiili tamamlanml yap-
makla slnlfh kahnaktadlT. Eger, onun yerine nHcaTb fiiline nO,Il- oneki ekle-
nirse yine lanlamlanml fiil olur. Fakat anlaml da dcgi ir. IIo.n.nMcaTb ualtl-
na yazmak", yani "imzalamak" anlanllnl ta lr. <;e itli oneklcrin eklenmesiy-
Ie e itli taJnamlanmJ fiiI1er elde ederiz.
,
BnucaTb
,.
.lIOnHCaTb
,
onHcaTb
eklemek, kaydetmek
sonuna kadar yazrnak, yazlp bitirmek
betimlemek
I "u ikili olumsuzun (HU on HH. ne ... ne) pan;asld...: "hi\,biri degil" anlanundadlr.
K3r lla tlnn:
jJ He 3H31O onHoro 'IeJlOBeKa TYT. ..burada tal1unadlgllu biri var",
B He 38310 8H onuoro 'IeJIOBeKa Tyr. "'burada hi\bir kimscyi taollmyorum".
209
,
nepenUCaTL
,
nO,nnHCaTb
,
CnHCftTb
yeniden yazmak
irnzalamak
kopya etmek
Bu ve benzer fiiHeri tamamlanmaml yaprnak i in, sozcUgun kokOne "lalBa
(bir iinHi yahut yumu ak linsiizden sonra -UBa) soneki eklenir.
,
OBHC-8Tb t.nll
,
onHChIBaTb t.maml
CTpOHTb ukurma, in a etme" demektir. TamamlanmJ l, nOCTpOHTb SQZ-
ciigtidiir. y- oneki ile YCTPOHTb (diizenlemek) fiili elde edilir. Yukandaki
kuraJ uyannca -UBa sonekinin iJavesiy1e tamamJanmaml YCTpaHB3TL ya-
plhr. Buttin boyle tamamlanmaml fiillerde vurgu, sonekin hemen ontindeki
heceye gelir. Tamamlannl1 taki 0 harfi, genelIikle, tamamlanmaml ta a olur.
AI.ftlrma
A. A agldaki sorulan Rus a yanltlaYln:
1 . KaTJI nepenHCaJIa Bce nHcLMa?
2. KOf.lUi oBa c.neJl3eT 3TO?
3. qTO IIBaH HBaHOBH1f X01JeT H3MeHHTb?
4. 3a'leM IIBaH UBaHOBH1f X01JeT nanKY c roroBblMH
DHcbMaMH?
5. qTO KaT1I Jl,aeT HBaHY llBaHoBH'IY?
6. qTO oua 6y.neT ,lI,eJlaTb 3aBTpa?
B. Ttirk e'ye evirin.
1. H nOHJ1Y ryJlslTb, KOr,Ll,a 11 )J.onHwy 3TO nHcbMo.
2. 3TOT nHC8TeJlb OqeHb xopomo onHcLIBaeT }K.H3Hb B JIe-
HHHcpa.ne DO BpeMB BOBHY.
3.0nHWHTe, "TO Bbl BUARTe B 3Toii KOMHaTe.
4. He no.nnHcblBaHTe 3Toro nHCbMa, MHe Ha.ll.O nepenHcaTb ero.
5. llonpocHTe ern YCTPOHTb 3TO.
6.0u BCer.ll.a cnucblBaeT PyccKHe YPOKH y (den) TOBapHlUa.
210
7. ORa Bcer;:ui BCe xopomo YCTpaHB""".
8. MbJ CaM" nOCTpOHJJH 3TOT lJ.OM.
c. Rusc;a'ya evirin:
J. Bunu yapmaya vaktiniz olacak ml?
2. Benim her zaman her eyj yapmaya vaktim O]Uf.
3. Bu mektubu yeniden daktilo etmeyin.
4. Bunu degi tjrmemc yard 1m cdin.
5. Bu mtitercimin e i bulunnlaz (yerini ba ka biri tutarnaz).
6. Mutercimlerin listesi burada, ltitfen yeniden yazln.
7. AynJrnaYJ (buradan gitrneyi) hi<;bir zaman isternedik.
8. Bu sozle meyi bugUn bitirnleliyiz.
211
OTUZAL TINCI DERS
Siizliik e
3aBH)J,OBaTb t.11laI1l1 - (33BUJJ.YIO, 3a-
BHJIYeWb); n03aBH,l:lOBaTb t.11l1 +(-e) d.
,
BCTpe1.Ja
'"
33MeCTHTeJlb ere
'"
MHHHCTp
'"
clO,a:a
o<l>uuHaJlbHblH
"POeM
aMepUKaHCKHH
,
MH"UCTepCTBO
OHeW"""
,
TOprOBJUI
'ITo6bl
IfReu
no,nO)f{,lIaTb t.nll (no.noq, no,n:o.>K-
)J.ellJh, no oqT)
'"
paC"HCaHHe
'"
BblCTaBKa
Bhle3.>KaTb t.l1laI111 " I (Bble3>KalO, Bble3-
)IUiemb); Bble:8:aTb t.l1l/ (Bble.uy,
Bble.aemb)
B03HTL t.mal111 II (BO}l\Y, 8030lllb);
Be3TH t.m/ (Be3Y, Be3ewb)
,
)KY pH aJI HCTKa
npHB03HTb t.mQ1JlIJ; 11 (npUBOJKY, "P"80-
311mb); npHBe3TU t.mlJ;'- (npHBe3Y,
npHBe3eWb)
'"
TY.ua
212
i mrenmck, glpta etmek, k1S-
kanmak
kar Jla ma
yardlmcJ vckil
bakan
huraya (harekel)
resrni
kabul, rescpsiyon
Amcrikan (s.)
bakan11k
dl yabancl
ticaret
ic;in, diyc
tiye
bekJemek
tarife (zaman izelgesi)
sergJ
lcrk etmek, gitmek (bir ara la)
ta lmak, getirmek, gottirmek
(bir arac;la)
bayan gazeteci
sevk etmek (hir ara la)
oraya (hareket)
-rekst
TeKCT: TpH.lI.uaTb meCTOH YPOK
(Otuzaltlnci clefS)
IIBaB MB.
,.
KaTJI.
Moan liB.
KaTH.
MRaH liB.
Ka TJI.
liRa" MB.
3aHHTOii ,lIef,lh
KaTSI, nOCMOTpHTe, nOiKaJlYHCTa, B Moen 3anHCHoii
KHHiKKe, KaKKe Y MeHH }],eJla cerOJlHH. 'K31KeTCH, YlKacHO
3aHSITOH .aeHb.
II.a, B 8aM He 33BH)].YIO. B nOJlOBHHe .n.eC,ITOrO Y Bac
BCTpeIJa C 3aMeCTHTeJleM MHHHCTpa. Ee3 nSiTU JJ,eCSlTb
CID)J,a npH,IJ,eT 3aoc.aYIDUl.H" Hamen KOHTOPOH B napH>Ke.
B ,IJ,BeHa.au.aTL 'JaCOB o UU"aJlbHbln npneM B qeCTb
meCT" aMepHKa HCKItX }KYPHaJn.CTOB. Ee3 ,lJ,BaJl,u.aTH .nOR
Rbi .aOJUKHbl 6b1TL B MItHHCTepCTBe nHemHeM TOprOBJIH,
'ITo6b1 norOBopnTb C '1JU "aMH ToproBoit lI.e.Jlerau."H. B
;.
TP" 'iaca ...
,
IlO,lJ,o.>K.IUfTe, nO,lIO)K)J.HTe ... 3TO npOCTO Y}KaCllo! KaK SI
ycnelO BCe 3TO C.lJ,( JlaTb? KOf.lui JI 6y)J,y 06e.naTb?
Y3Ha-HTe, 'ITO lleJlaeT A.J1eKceit HHKOJuieBIt"1 CerO.l1HB.
3TO He TPY.[(HO. BOT ero pacnHcaHue H3 cerO.[(HSI. B
lJeTBepTb O.LI.HHHa,lIuaTOrO OH )J.OJDKeH 6blTb ua
aHrJIHHCKOH BbICTaBKe, 3HatJuT OTCID.lJ.a OH txOJUKeH 6Y.l1eT
BblexaTb 6e3 nJlTH ,lJ,eCJlTb. nocne BblCTaBKH 0"
BCTpe'JaeT KHT3HCKHX TYPUCTOB H 6Y.l1eT B03HTb nx ReCb
,
,lleHb no ropo,ay.
3H31.JHT 08 He CMOlKeT MHe nOMo'Jb. A 8b1 IJTO .aeJlaeTe
ReeL .LI.eHb, K3TfI?
.H ,aOJIIKH3 KOH'IHTb nHCbMa, KOTOpbJe .H BlJepa
3acTeHorpa$npOBaJIa. A nocJIe o6e.aa SI Be3Y HeMeUKHx
)f{YPH3JUfCTOK B KpeMJIb. J.I .lJ.OJl>KH3 npHBe3TH HX TYJui B
" ,
nOJlOBHHe TpeTbero.
HHKTO He MO:.KeT MHe nOMOqb! q TO 3a :.KH3Hb! KOTOpblii
'lac? Bbl308uTe MHe no TeJle<!JOHY TaKcn!
213
A lklamalar
1. Hareket Fiil1eri (dev.):
(BiT ara<;la) "ta Jmak", tamamlanmaml lnln iki hic;imi olan bir ba ka fiil-
dir:
B03HTb belirsiz (SJnlfslz), Be3TH belirlidir (slnlrh).
B03HTb ikinci kuralh c;ekime dahildir (BO)KY, B03HWb).
Be3TH fiilinin irndiki zamant: Be3Y, Be3emb, Be3eT, Be3eM, Be3eTe,
Be3YT; gec;rni zamanJ: Be3, Be3. f ui, Be3JIO, Be3.1JU.
B03HTL fii1inin tamamlanmJ 1 nOB03HTb scyrek kullanrhr. Be3TH'nio ta-
mamlanmJ 1 nOBe3TH'dir.
KYJUI Rbi MeHS Be3eTe?
" ,
o"a B03HT MYJKa Ha
BOK33J1 K3)K,l1,blH ,LI,eHb
.. ,
SI nOBe3Y Bac Ty.a3
bcni nercye g6tiiriiyorsunuz?
o (bayan) kOCaSlnJ her gUn iSlasyona
gotliriir
sizj (ara<;1a) oraya g6tiirecegiJl1
XOJUITb ve U.aT" ile oldugu gibi bu fiiller1e de bile ik fiiBer yaplhr. Boyle-
ce npuBo3HTb (bir arac;Ja scvk etJnek) tamarnJanmaml , npHRe3TH taJl1amJan-
ml fiildir.
2. SaYllann (-in) durumu (dev.)
,Z:(Ba (.aRe), TP" ve l.JeThlpe sayl1an hem <;ekiJir hem de a agl yukan slfat
gibi i lev goriirken, J -4 ve biJc en]eri i]e 40, 90, ] 00 (bkz. Ders 46, AC;lkJama-
lar) dl Jndaki 6bUr saytlar sadecc ad gibi i lev g()riirJcr. Bunlar -b ile biten di i
adlar gibi (H01.Jb) <.;ckiJirJer. B6ylece DSlTb, meCTb vb. saYJlann (-in) durumu
DSlTU, llleCTIt vb.' dir. (-in) durumti zaman bildirinlinde c;ok onen11idir.
3. Sua saYllan (TpeTHU dl Jnda; bkz.
gibi <;ekilirJer.
Oniki'ye kadar sua saYllan 6yledir:
nepBblH birinci
BTOPOU ikinci
,
TpeTU" uc;tincii
'1eTBepTblH dordUncu
rulThIH be inci
mecToH altillci
214
Ders 50, A<;Jk]amaJar), fidi sJfadar
Ce,lJ,hMOH
BOCbMOH
,lJ,e BslTbIH
.aecBTblH
o;'UfHHa.llll.aTblu
)J,Be H3.au,aTblu
yedinci
sekizinci
dokuzuncu
onuncu
onbirinci
onikinci
4. a) Rusc;a'da "saat ka ?" SOTUSU KOTOphlH 'lac? (s. . hangi saa\?) bi imin-
de ifade ediJir. " u saati u kadar dakika ge iyor ' derken dakikalar ic;in adi
saYJlar ve '1aca (saat sozciigilniin -in durumu) ile uyumlu olarak gelecek saa-
tin slfa saYlsl kullanlhr.
O.lJ,H3 MHHYTa BToporo<*) biri bir ge iyor (s.r. ikinci saatin bir
dakikasJ)
,. ,.
,lJ;BC MHHYTbl TpeTbero
,. ,.
.rIBa,ll,u,aTb nSlTb MHHYT
,.
,lI,eCSlTOI'O
ikiyi ti ge iyor (S.f. ii iincli saatin iki
daki kasl)
dokuzu yjrmibe get;iyor (s.('. onuncu
saatin yirmi be dakikasl)
Tiirkc;e'de oldugu gibi Rus<;a'da da hem "c;eyrek ' hem "onbe dakika ge-
iyor"; (IJCTBepTb ya da nBTu3.lUJ,3Tb MHUYT) denebilir.
Ornek: qCTBepTb (ya da nSlTHa U3Tb MHHYT) nepBoro
(oniki c;eyrek - onikiyi onbe gef;iyor / s.\. birinci saatin eyregi)
"Yanm saat gec;iyor" derken de kural aynldJf:
,. ,.
nOJlOBHHa ce)J,bMoro altl bu\uk (s.r. yedinci saarin yanml)
b) "Hangi saatte?" B KOTOpOM '1acy'dur. " u kadar dakika ge e", B edatl
+ (-i) durumuyla ifade edilir:
B fiRTh MHHYT qeTSepToro uc;ii be dakika ge e
H. .. buc;ukta, bu uk" B nOJIOBHHe ya da nOJ1oBHHa'du.
, ,.
B nOJIOBHHe nepBoro oniki bu<;ukta (oniki otuzda, yanmda)
nOJlOBHHa nepBoro(**) oniki bu uk (oniki otuz, yanrn)
c) " u saate u kadar dakika var" ve " u saate u kadar dakika kala" 6e3
(-siz) edalJ ile onu izleyen (-in) dururnu'ndaki dakikalar ve yahn durum'daki
saatle ifade edilir.
,. ,.
6e3 "SITU (MHHYT) ceMb
yediye be (dakika) var (s.C. be siz
yedi.) (ya da yediye be kala)
(*) Bu durumda OJIHa sozciigU genellikle kullamlmaz. (t.u.n.).
(**) Ya da nonnepBoro.
"
fie3 Tpex (MHHYT) JJ:B3
. .
ikiye ii var (s.". ii siiz iki) (ik-iyeU
kala)
MUHYT sozcligli genellikle soylenmez.
AII,tlrma
A. A agJdaki sorulan Rus<;a yanJtlaYln:
1 . nO'leMY KiTH He 3aBH.lIYeT "OaHY MBaHOBH'IY?
2. B KOTOpOM 'lacy Y Hero BCTpeIJa C 3aMeCTUTeJleM MHHHcTpa?
3. KTO npHtl.eT B KOHTOPY 6e3 fiRTH JJ:eCSl'fb?
4. B KOTOPOM 1facy H 3aIJCM MBan H03HOBH'I )J,OJl}KeH 6hlTb B
MHHHCTcpCTBe?
5. A.JJeKceH HHKOJuieBH'I TO}Ke 3aHJlT ceroAHSI?
6. qeM ou 33HJlT?
7. qTO 0" 6y,neT AeJIaTL C KHTaUCKHMH TYPHcTaMu?
8. KYA3 KaTSI Be3eT HeMCUKHx .lKYPHaJlltCToK?
9. qTO lIRa" IIB3UOBHIJ npOCHT J(aTIO C)U JJaTb?
B. Tlirk<;e'ye <;evirin.
1 . PaHbwe Oua B03HJl3 chlHa B IDKOJlY Ha aOTOM06HJle, 80
- .' ,
Tenepb OH XOAHT neIllKOM.
2. tjTO Bam MY.IK npltBe3 8aM 113 Poec""?
3. KOr.ll.3 OH npHe3)luleT K HaM, OU BCenl,a npHB03HT nO,IJ,apKH.
4. B nOJIOBHHe BToporo SI nooe3Y Bae K ,nOKTOPY.
5. .SI 'npOCHna ero npooe3TH MHe (j1paHUY3cKue KHUfU 03
IIapH>Ka.
6. ECJIH Tbl npue.aemb KO MHe 3aBTpa, npRoe3H TBOro cecTPY
,.
TO>Ke.
7. nOll,O)l{,llUTe MeHiI, nO}K3J1yuCT3, AO nOJlOBHHbl eCHToro.
8.0u npOeX3J1 6e3 lJeTBepTH 'lac H nORe3 ee B pecTopaH.
9. IIoJKaJlYHcTa, CKa>KHTe MHe, KOTOpblH lJac. CeH'uic 80-
CeMHa.ll1l.3Tb MHHYT TpeTbero. Ax, KaK n03.nHO, JI ,lJ,OJI:iKeH
6blTb Ha BOK3aJIe 6e3 ,lJ,eCSlTH TpU.
116
c. Rus a'ya c;evirin:
I. Curnartesi haftanJo ahlncl gilniidtir.
2. Program yedi buc;ukta ba hyor.
3. Yann erkek karde inj d6rdti c;eyrek ge e c;aya getir.
4. Bizi tiyatroya daima otomohi11e gotilri.ir. (o-erkek)
5. Saat yediyc ih; var.
6. Saat ka<;ta orada o]acaksJn IZ?
7. Orada be e c;eyrek kala oJacaglm.
217
OTUZYEDINCI DERS
Sozliik e
-
H3K333HUe
pa3fOBapHBaTb t. mamlj (p23fOBapHBalO,
pa3roBapJlBaemb); t. nU 1 yok.
nOCMOTpeTb t.nll ' II (noCMOTpW, noc-
MOTpnIDb) [H3 + (-i) d.]
,
3epK3J10
"TO 33 + yl. d.
naqK3Tb t.maml I (na'lK31O,
na1.JKaewL); HCna'lK3Tb t. nil I
,
JlHUO
pemaTLcSI t. maml I (pemalOcb,
pemaelUbC.SI); pemUTbC.SI t.nll n
(pemycb, peWHWbCJI) + mst.
npepblB3Tb t.mal1ll ' I (npepbIBalO,
npepbIBaewb); IJpepB3Tb t.ml
(npepBY, npepBewb; npepBYT)
CJUiBa Bory
,
CJI3B3
nor I
,
8 HaKa3aHHe
cepbe3HLlH
onSlTb
ceza
konu mak, sohbet etmek
bakmak
ayna
ne ...
kirletmek, pisletmek; kara1amak
yiiz
karar vermek; ozinmek
kesmek durdunnak, ara vermek
<;ok ilkilr, AlJaha ilkilr!
(s.{'. ABaha an-olsun-)
an
Tann, Allah
ceza olarak
ciddi
yme
I Eor sozciigiindeki r harfi sOlciigUn yahn durumunda yakla lk olarak x gibi telaffuz edilir.
2i8
Tekst
, 'v'
TeKCT: TpU.LJ;l(aTb Ce)1bMOH ypoK
(Otuzyedinci ders)
A;teKC. HUK.
KaTSI.
A1IeKC. HHK.
KaTH.
ArteKC. RHK.
KaTJI.
A.JIeKC. HUK.
KaTlI.
MeKC. HHK.
KaTJI.
HaKa3aHHe
KaTH?
a?
KaTB, JI X01JY B3M '{TO-TO CK33aTb.
He MewaHTe MHe, A.JJeKceH HHKOJuieBH'I. Bbi 1Ke
BH.aHTe, liTO j( 33HJlTa. ECRH Bbl XOTHTe pa3rOBapHBaTb,
pa3rOBapHBaUTe caMH C co6ou.
He MOry, KaTD, He XOTHTe JIll Rbi nOCMOTpeTb H3 ce"6,j
B 3epKaJIo?
3TO elUe 1JTO 33 fJlynoCTH! I Ax, K3K y*acHo! JI
Hcna....K3J13 ce6e 2 ..eM-TO JlHlJ,O. II jTO lJepHUJla!
IIolJeMY RbI MHe He CK333J1H paHbwe? 3TO He xopomo.
He pemaJICSI 83M nOMemaTb. He 3HaJI, MO)l{HO JIM R3C
,
npepRaTb.
II elIJ.e CMeeTeCb; OlJeHb ,lJ,OBOJlbHbl co6ou.
He Cep,lJ,UTeCb, KaTSI, jTO 83M He ".neT) A BOT II caM
H3'13JIbHUK!
CJlaBa Eory! lIBan I1RaHoBHIJ, ArteKceii HHKOJlaeBHt(
BCe BpeMSI MeUJaeT MHe pa6oTaTb. nOIK3J1yncT3,
B03bMHTe ero c co6oii B BaillY KOMH3TY U B HaKa3aHHe
33CTaBbTe ero pa60T3Tb.
1 'ITO 3a ... hem iinlel11 hem soru olarak kullamlabilir. Her zaman yahn durumca izlenir. 'ITO
3a noroll.a! "Ne hava!" qTO OR 3a '1eJl0BeK? .'0 nasll biri?" K r . KaKOU, KaKaa sozcOkleri-
nin kullantlr 1 He...
2 Burada ce6e s6zciiguniin (-e) durumu'nda olduguna dikkat edin. Deyimin sozcUksei anlaml
oyledir: "Kendime yilztimG bir eyle kirlettim". Fiziksel bir eylem belinen fiilerin tiisnii i in bu
sozciik (-c) durumunda kullaOlhr. 08 CJIOMaJi ce6e Dory (bacagtnl klrdl): Tbi BblMblJl ce6e
PYKH? (ellerini ytkadtn rm?)
3 "V ak1 lyor"(ya da "yakl nuyor") demck i in ROS\=3' da gcneHikle kuUam1an deyim. 3m
nmiTbe HaM u,aeT, .'bu elbise size yakl ly()f'."_ (s..;;. bu elbise size gidiyor.)
219
HBaR HB.
CJlbIUlHWb, ArreKCeU? RD.M 8 MOW KOMH3TY, Y MeHD
6y.neT cepbihHblH pa3fOBOp c To6oH. KaTSI, CMOTpHTe,
"TO SI ce6e KYUUJI!
30HTHK! 3TO Y.lKe '1eTBepTblH B aTOM ro,ny. On»Tb
nOTepJieTe!
,
KaT,..
A lklamalar
1. a) Bbl H,aeTe B KHHO? "Sinemaya gidiyor nlusunuz?" sorusunu sorn1amn
hir ha ka yolu JIM ekini kullanmaktu. () zaman soru H)J,eTe JIM Rbi B KHHO?
olur ve "acaba gidiyor J11USUnUZ"u ima eder. Ozne ve ncsne gencllikle ycr de-
gi tirir.
Egcr hir soruda bclJi bir sozciigun alt. c;izilmek isteniyorsa, hu sozciik
cumlede JlH ekini n online getiri) ir:
....
HHTepeCHblH JIB 3TO UJIbM? bu ilRillr hiT film mi?
Nazik bir rica i in, oJumsuz bir 50ru cUJlllesinde JIlt kulJanJlabiJir:
HeT JIM Y RaC CUUI.JKU?("') acaba kibritiniz yok n1uydu?
b) JIM cki doJayh hir soru cumlcsinde "acaba", "cger" sozcOklerinin yerini
tutar.
, ,.
11 He 3"310, )J,OMa JIB 0"
cvde Illi, bilmiyorUlTI - ya da - acaba
cvde n1i, bihl1iyorun1
(S.f. sormak iSliyordUll1, acaba fahri-
kada <;ah lyor mu? - ya da - fabrika-
da \ah lp <;ah llladlgml sonnak isti-
yordum)
2. Ce6Ji (kendiJl1i, kendini, vb.) D5nti li.i Z;.uniri:
D()nil ]ij fiil1erdeki -CD ya da -Cb soneklcri, Ce6H donG lli zaIl1irinin kl-
sat n1J JdJr. Bu zaJTIir hi bir Za1nan yahn dUrUJllda ve bir ctimlenin ozncsi
olarak kul1anJlmaz. A agJdaki bi<;imlerc sahiplir:
( -ill). d. ce6
(-e) d. ce6e
B XOTeJI cnpOCMTb, pa60TaeT
,
JIM OH Ha 3aBO,ae
(* m{qKa (kibri() sozcugu bu ifadcde CnH'IeK kg. (-ill) d.] olarak da kullamlabilir. (r.u.n.)
220
(-iJ d.
(-il e ) d.
(-de) d.
ce6fl
C060H (co6olO)
o ce6e
Ce6n d(ini.i lti zarniri, ciinllc ic;inde tckil ya da c;ogul herhangi biT ki i ola-
bi]en 6zncye aittir.
OHa BHJl.HT ce6ii B 3epKaJIe
oUM pa60TalOT AJUI ce6ii
SI 83S1.J1 30HTUK C C060H
o kcndini aynada g6ri.iyor
onlar kendilcri i<;in <;ah lyorlar
emsiyeyi kcndilule (yanI111a) aldln\
3. Rusc;a Adlar ve baba adlan (Jakaplar, aile adlan)
ArteKceH HUKOJlaeBH1f vc IIOaH 118a"OBOIJ ad Ian. size artJk yabanct
degiJ. Bu. Rus ycti kin1eri arasJnda genc1 hi tap bi<;inlidir. ATIeKceit vc lIoau
{jna<.llardlr (HMeHa). HUKOJIaeBUI{ ve "BanOBU" baha adlandJr (OT'IeCTBa).
Baba onadlna cklcnen -0'1 (-OHM1.J ya da -eB"IJ) eklcri uoglu" anlmnlna gclir.
KadJnlar i<;in "kJII" anlaJlllna gelcn (-eDHa, -U1.JH3) ck]enir.
MBaH JIBaHoBHIf ivan oglu ivan
Map"" MBaHoDH3 ivan kJZI Mariya
AI.,tlrma
A. A agJdaki sorulan Rus<;a yanltlaym:'
I. qeM KaTjI HCna1fKaJla ce6e JlUu.o?
2. llOlJeMY ArIeKceu HHKOJuieBUIJ He CKa38J1 en 06 aTOM
paHbwe?
3. KeM 08,1l0BOJIeH?
4. llOqeMY ArieKceu HHKOJISeBH'-I rOBopM't, 'ITO KaTH He
.llOJlIKH3 ce P,lJ,HTbCJI?
5. qTO MBaH HBaHoBu" KYOHJI ce6e?
6. CKOJlbKO 30HTHKOB OH nOTepJlJI?
B. TUrk c'ye <;cvirin.
1. Bb. He 3HaeTe, IJUTaJ1 JlU 0" jTY KHUry?
2. H CnpOCHJI ee, He 3HaeT JIB 0"3, fJJ;e 3TOT Mara3HH.
22J
3. .H xo..y 3HaTb, XO,lJJlT JIB aBT06YCbI TaK n03 HO &e'lepOM.
4. CnpoCH ee, HeT JIH y nee nanHpocbI.
5. He JJ.YMaeT JIB OH C.JIHWKOM MHoro 0 ce6e?
6. H 8aM cOBeTYIO BCer,lJ,a 6paTb C C060H 30HTHK.
7. 08 Bcer,lui .llOBOJleH caM c06ou.
8. Qua 1faCTO npUfJIaWaeT Hac K ce6e JI.OMOH.
C. Rus<;a'ya <;evirin:
1. 0 (di i) sadece kendini sever.
2. Kcndine ycni bir apka satin al.
3. Size kendimden soz etrnek istiyorun1.
4. Evde olup olma(hglnl bilmek isterdim. (onun-erkek)
5. Kendinizi iyi hissediyor rnus nuz?
6. Birinin bu lrcode yer aYlrtlp aYlrtamayacaglnl biliyor musunuz?
7. Bilmiyorum bu gcce sinemaya ml gitnleli, yoksa evde rui kalmah?
8. S.adece (basit<;e) kendine hayran! (o-crkek)
9. Acaba on rubleniz yok muydu?
222
OTUZ5EKiziNCi DERS
Sozliik e
cosepmeHHO if
MOKHyrb t.maml I (MOKRY, MOKHemb);
,.
npOMOKHYTb t.ml
JlOXOLUfTb t. nlanll II ()J;OX01KY,
,lJ,OXOJJ.HWb); ,aOHTH t.mt (.nOHAY,
.nOU.n:eWb, .nOif.D.YT)
npOJIHBHOU .lI.O.>K,ll.b
33XO)J,HTb t.nlaI1l1 II (3axo1K.j,
38XO,aHIDb); 3aHTH t.ln/ (3aitzIY,
38H)1eWb,3au.uYT)
nepeJKH.luiTh t.111aI11l I (nepe}KH.1J.aro,
nepe}KH)),aeUlb); nepe)K)],3Tb t.nH
(nepeJK)J,j, nepe}f{)J,eWb, nepeJK)J,jT)
(IJTO-HH6y.nb)
KOCTb di}"t.
npoMoKHYTb .no KOCTe"
,. v
JleTHHIf
06J1aKO ({g. yl. 06JIaKa, fg. (-ill) d.
06JJaKOB]
H3 He6e
,
COJIHu,e
,. ",. I' ,
CIUITb t.maml I (CIUllO, cIDIewL); 3aCHJlTh
t. 1111
BblXO,Ll,UTb t.manu'!.5 II (BbJXO ,
BLlXoJJ.Hmb) ; BblMTO t.nll (BhdilQ',
BhIH,lJ,eWb BbIii.n:yT)
nOJlBJUITLCII t.mamt I (noSlwullOcb,
nOHBMeWbCJI); nOHRHTbCB t.mt n
(nOSlBJIIOCb, nOBBulUbCSI)
tiimiiyle, tamamen
IsIanmak
vannak, yeti mek
saganak
ugramak ( u ya da bu yere, bir
yere)
(bir ey) bitinceye kadar bekle-
mek
kemik
kemiklerine (iIiklerine) kadar 15-
lanmak
yaza deggin (s.)
butut
g6kte
giine
parI amak
<;Jkrnak
o.orunmek
l:J
223
,
TYlJa
AYTb t.11lal111 I (,uyIO, ,nyewb); nOllYTL
t.ml
cTaHOBHTbCJI I t.lnanll II (C11lHOBJIIOCb,
cTaHoBullIbCSI); CT3Tb t.mf '\ CT3HY,
cTaHewh, cTaHYT)
npoxO;utTb t.manll \' ] I (npoxo1KY,
npOxO,ltHllIb); npOUT" t. In I (npoiiztY,
npOHJ1elUb, npOH)lYT)
nepexo.z:utTb t.maJ1l1 \' II (nepexo ,
nepexoAHmb); nepeuTH t.11l1
(nepeH.n.Y, nepeu.aelUb, nepeU,IJjT)
,
CTOpOH3
r]}e-HH6y,nb
YKpLIBaTbCSI 2 t.l11aJ1l1 I (YKPblBalOcb,
YKpbIBaembcSI); YKPblTbCSI t .1111
(YKPOIOCb, YKpoewbcR)
06XOIl.ltTb t.111am[ II (o6xo ,
o6XO,aJUUb); 060HTH 1.111/ (060H ,
OOOH.llelllb, 060H.n.YT)
H3KoHeu if.
flrtlna bulutu
esmek
durmak; olmak; ayaga kalkmak
ge<;mek (bir yerden)
(hir yerden hir yere, boyunca
vb.) ge mek
kJYJ, yan
u ya da bu yerde. hir yerde
orttinmek, slgH1Jnak
evrcsini dola ]nak
sonunda
1 CTaHoBHThCR fiiJinin tamarnlanml 1 olan CT3Tb (CTaH '" cniHeUlb) fiitinin d6nii suz fiit 01-
duguna dikkat edin. "Olmak" anlammda bu fiil gcnelliklc ki isiz (gayri ahsi) kullamhr;
cTaHOBHTCJI; cTaHoBwloCb; cTaHeT; CTaJlO XOJlO)].HO. TenJlo. XOJlOHHee, TenJIee (soguk.
sleak. daha soguk. dal1a sicak vb. ofllyor. oluyordu. olaeak. oldu. vb.) Eger ciimlc ki iIi ( ahsi)
isc ki i zamiri ya da ad. (-c) durumund.uhr.
,. #' , ,
MHe CTano BeCeJlO, rpycTHO CKYIJHO
K ,. . MHe 6blJIO BeCeJlO, rpycTHo, CKYlfHO
ne eicndim. k derkndim. slklldlln
(s.r. ne eli. kedcrli. slkkm. vb. idim)
Bu fiilden sonra yiiklem geneUikle (-iJe) dllrumundadlL
OH CTaJI HOKTOPOM (0 doktor oldu) (k,. . OH 6blJl }J.OKTOpOM: bkz.. 41. DeI's)
"Durmak" 3n1ammdaysa (ayakta durmak). fiili e itli edatlar izlcyehilir:
" ,
OHa CTaJla Y)1BepH kaplda durdu
ami CTaJla 8 Oqepe)J.b strada (kuyrukta) durdu. vb.
2 Kok fiil KPbITb (KPOIO. KpOeWb) al11k oneksiz kullamhmyor. "OI1mek" nOKpbIB8TL; &mtl1m :
nOKpblTb. 1.1111$. "A<;mak" OTKpbIBaTl .l.l1lUnll)"; OTKpbJTb. l.ml . vb.
224
601lTbCJI t./nanll II (60.ocb, 6oulUbCs);
,
n060JlTbcR t. nll
ceeTb I t.I111 (ClI,lQ', csirw;ewb, cB.nyr)
r , ,
Depeno HeH, nepenO HeHa, nepeno -
ReHO; nepenOJIHeHbI (nepenOJlHeH-
Hblu'da)
,
npnXO,lUfTCSI }
, (ki isiz-gaYI ; ahsi)
npHmJIOCb
CXOJUtTb [.mum/!" II (CX01KY, CXO,lUfllib);
COUTU t. /111 (coiiaY, cou.r.eWb, COiiDYT)
BUH3 if (hareket)
nJlaT$opMa
3J10
K3K H3 3J10
r
peMOHT
,.
HanpaBJleHHe
B03Bpam3TbClI t.mal1l1 I (Bo3Bparn.alOcb)
B03npamaelllbcSI); BepHYTbcH t.l1ltj
(BepHycb, BepHelllbcfl, DepoYTcH)
nJIam
,
TpeTbero )1HJI
OCTaBmITb t.nlQ11l1'j,'. I (ocTaBJUIIO,
OCTaBJISlelllb); OCT3BHTb t.I1lI'j,'\ n
(OCT3BJUO, OCT3BHIUb) g(L
korkmak
oturmak
tlkhm ukhm dplu
gerekir, gerekirdi
inmek
a agt, a aglya
pJatform
kotli1iik
inadma
onanm
yon
donniek
yagmur1uk
dun de g V il 6nceki olin
'-'
bJrakmak, terk elmek
} TamalTllannll fiir olal1 ceCTb fiilinin d6nti si.iz olduguna dikkat edin. TamamlanmaJm I:'
caJUfTbCjJ. CTaTb gibi 0 da f.?e itli edatlarca izlenebilir:
ceCTb Y OKRa pencerede (pencerc ()niinde) oturmak
ceCTb Ha CTyJ] sandalyede oturmak
225
Tekst
TeKCT: TpU,u,D.aTb BOcbMOH YPOK
(Otuzsekizinci ders)
IIBaH lIB.
KaTSI.
IIBan liB.
KaTSI.
,lJ, O}l{,lJ;b
KaTJI, Bbl COBepweHHO npOMOKJIU. KaK Rbi ,lJ,OIDJIH R TaKoit
npOJlHBHOH .a01K,lJ;b? Bbl .D;OIDKHbl 6blJlH 3aUTH KYlUi-HU6YJJ.b H
,.
nepelK.naTb.
)];a, jJ npOMOKJIa)),o KOCTe". XOpOIUO, '1TO cerO,lJ;IDI He XOJIOJ],HO.
Cero,lJJlSl YTPOM, KOfJl.a SI BCT3J1a, 6blJIO '1Y,lJ,HOe J1eTHee YTpO.
He 6bIJIO un oJJ.Horo 66J1aKa H3 He6e, COJlHu,e CHiiJIo. Ho He
ycneJla SI I BbIiITH H3 LI.OMy,2 KaK nOSlBHJlHCb IJepHble Tj'lH,
no JI BeTep, CT3JIO TeMHO. H nOJIYMaJla, qTO ycnelO .nOHTH.aO
MeTpo. Ho ue npOllino 3 H .lI.BYX MHHYT, KaK nOmeJI ,l{O b.
II '1TO *e Rbi C,lJ,eJUUlu?
.H nepemJl3 Ha )J,PYrYlO CTOPOHY Y JlUU.bl, '1To6bl r,Ll,e-HH6y.nb
YKPblTbCSI OT .lI.OW, HO HHlJern He Hamna. H mJIa BCe
CKopee,4 06XOJI,HJI3 JlY}KH, H3KOHeu. 3amJl3 B Mara3UH,
KynHJla TaM nanHpOCbl H nOJJ.OlK,lJ,aJla HeMHoro. ,l],OJK,lJ,b He
npoxott:HJI, fiblJIO YiKe n03JJ:HO " 11 6oiiJIaCb, liTO Rbi 6y.a;eTe
6ecnOKoHTbCSI. g BblIDJla H3 Mara3HHa, XOTeJIa ceCTb H3
aBTo6yc, 80 aOTo6YCbI 6bl.110 Bce nepenOJIHeHbI. npHWJIOCb 5
1 "He ycneTb .n KaK" C.. manll tIm ki...). Cilmlenin sozciiksel evirisi: '.evdcn tkamamt -
tlm ki, gokte kara bululJar goriindii" ya da ug()rte kara bulutJar gorundiigiinde evden f;Jkama-
nm ttm" vb. Oznc ve fiilin yer degi tirlT\esine dikkal edin.
2 Birka-; erkek ad. tekil (-ill) durumunda ...y (ya da -to) eki ahrlar. (Bkz. 50. Ders.) Bu sanek ge-
nellikle edatlarla usabii" deyimler yapmak i in kullamhr. 83 .nOMa hevin dl ma"YI. 03 JJ.OMY
hevden "i i fade cder.
3 He npomJlo burada He 6blJlO gibi ki isiz (gayri ahsi) ve (-in) durumunca izlcnen alumsuz
bir deyim olarak kullamlmaktadtT.
4 Bee s6zcugil ve kar lla hTma dereceli bir zarf alan CKopee. birlikte kullamldlgmda udaha
htzla". "gittik e daha htzh" anlamma gelir. Bce bu anlmmyla herhangi biT kar tla tlfma-
dereceli zarfla bir1ikte kullamlabilir.
5 npltXOJJ.HTCJl burada ki isiz fiildir ve sadece ti iincil tekil ki i ya da notf olarak kullamhr.
Ki ili ifade yapmak i in zamir ya da isim (-e) durumunda olacakttf.
k k
MHe np"XO HTCB !1eJIaTb eTO bunu yapmahYlln
MHe npHWJlOCb .neJIaTL eTO bunu yapmahydlm.
226
JJ,OHTU JJ,O MeTpO. 11 COIDJIa BH"3 Ha nJlST€!>opMY, H TaM K3K
H3 3JIO, meJl peMOHT H nOe3,L1.3 He WJJU B 3TOM H3npaBJleHHH.
H BblllIJla 03 MeTpo H p U1JlOCb H,lJ,TH neWKOM.
HBaH HB. KaT», npOCTHTe MeHD, HO 3TO npOCTO rJIyno. BLI ,nOJlJKHbl
6bIJIH BepHYTbCSI ,lJ.OMOH " B3HTb 30HTHK UJIM nnam.
KaTJI. 30HTUK jJ nOTepsTJIa TpeTbero )]:H.H. ,l(yMaJIa, 'ITO OCTaBHJla
ero B peCTopaHe. Bqepa H 3auIJui TY,lI,a, OK33bIBaeTCSI, HHKTO
, ,
He Bu.neJI ero.
IIsa" HB. Ani, 3HaQUT He SI O,I1HU 30HTHKH TepsIlO.
A lklamalar
l. Y l\feHsI, Y Hero, vb. "benim ... var"\ "onun ... var'" dernektir, fakat aynl
zanwnda da MOH, ero vb. ll1ulkiyet (sahiplik) zan1irlerinin yerine ge<;:erler.
BoyJece, hCJll B MOCU KOMHaTe (odamda) hem Y MeHD B KOMH3Te; B ero
KOMHaTe ya da Y Hero B KOMHaTe vb. denebilir.
2. Harekel fiilleri (dcvam)
Basit harcket fiillerinin i}neklcrlc nasI I hiJe ik fiil olu turdugunu g6rmu
tilk. Fiile ince anlam aynntllan kazandJran bir dtizine kadar (jock vardlr.
Yandaki tabloda tamamlannlanl1 fiiller yapmak i<;in XO.nUTb fiiline. la-
mamlannll fiilJer yapn1ak i<;in H,LI.TH fiiline cklenen en onemli Dnckler g6s-
terilnli tir. Tabloda her birinin maslarlan da goslerilmektcdir. Aynca, ta-
mamlanmt gclecek zmnanlar hirinci tekil ki i, ve yinc tan1arnlanmJ gc ..;
mi zamanlar tekil erkck olarak verilmektcdir. Tahloda fiil1erin cumlede kul-
lanllJ lan da orneklenmekledir.
3. Mastarlanmn soneki -(H)YTb olan fiiJlerin tlimli birinci ekim ()bcginden-
dir ve iki b61uJl1C aynhrlar.
Birinci bolUmdekiler hcniiz olmaktaki bir sGrcci g6steren tainaInlanrnaml
fiillerdir.
Mep3HYTb (Mep3HY, Mep3HeUIb)
Bu fiillerin ge mi zaman kipinde
Mep3J1a, Mep3J10; Mep3JIH.
ikinci b61tim tanlandanmt fiil1erden olu ur. 3aMep3HYTb (d()l1lnu 01-
mak), npOMOKHYTb (slnlsJklaJ11 ohllak) gibi onekli bir dizi Hilde de gec;nli
zamanda -HY- eki genel1ikJe kaybolur: 33MeP3, npoMoK, vs.
donn1ak, ii umck
-HY- eki genelliklc kayboJur: Mep3,
227
Q,;
...
....
I.-
:e:,
""...,
-
-..
-
.....
-
--..
....
....,
-<
::::
;;j
N__
"':o,
'- -
t:
'.",)n .
\\J-:::'
bJJ
...
e
t
--...
I:..J ..-
r;u
-
,....
....
a
-
....
....
\::\
:....
......
t.-::.
...::.::
......
=0
E
)@J
d
g:a
2 c= u
d':S: __ ::E
= c:c "0 M = :;e: '0
:c = , ........ M c:. .
= .... a ' 'Q 0 {J.,
t , , .- '2 '"0 Q. = = v
= ;:( 0 0"0 "O = E , .- -' '0 4i \- M ,= C;tJ
=:&: -:::' Q)c:u = @c. C. :="'oc.J Qj C
'0 ; ':S: 0 0 blJ\Q )50 5: u"2 0 t:: . 0 Co. E (':!
'i::I: E ;:: c:: t... = C':I <:j C. (!) = - (;. = '4' ,_, "'0
=;;:0 a . c:; :;.g t )FJ) g.: u.. u.S'5! E' J' 'E:: g
......, - 0""- 'II :J >... c:: ........ s= -. ...- '... \J ;::I .,......
.:= ;;;;;J IJ-. ..:..: .. "'0 :Qj..::.t: . C::' 'i: E3 :;::! (1).- :3 t),. :::I :4' Of.) Q J2
:Qj bO,;Q ;:; 0 Q :3 Q) ': >. )bb 0 v '0 '"0 r- t:: II.) cu Q."1:i 0 3 c: c.
a =. C ::>. f; v '0 >. C':j::::, ::3 ;.<;::: \Q ::: 'a.g oj) c:w :.::1 g. )tJ) 0 S t: >-
o 2'=: -g.:s:: g g M C':I Q) \Q 0 ':s..= 4,) .2 = 5. _ e c. ,=: .S
= '0 :::"t' :c d ':! Q) =:0 = M . N 0 C = :::) 10 = c :C:o ,D = =>
=OOOO O O = (!)O U O v Ov
.
II-
'bi:>
_.
'c,.::.::
8,/1)
:.:::..E
"<::i
--
......
,
-
---
.
I
--..
:;;:
'-
.
---.
.::
,
'--
"\:i
-.
'-
I
"-
+
CQ
+
:::
---
t
--
""=:i
-
"
--
--..
.,..
.:::
,
"-
"1::f
---.
'-
,
"'--
+
:::::-1:"'\
'Q)
"-c..
'Q)
;r
.
'"ci
::::
"'2
v
:::;
'c.
(tj
N
E
'8
v
';:I
>.
....
tJ)
'-
."::i
>
-0
5-'
,Of)
-
0.
C':I
;>,
-
.-
<.:;::
.....
.L
<f1'
-
,..
t::
c:
C':I
e
.-
C':I
.oJ
C)
:c
::a
j:O
228
:<:,i
3
o
a:
.8
,:Z;
=
+
:z:
-
t
--
+
:.::
+
o
+
o
+
:.d.
:
o
cQ
...,
':::
-
',.Q
r:Q
...
=
.:.::
.;.::
C'j E
E
-=E--
.:.::
>-. _ d
U"»
I!';:
Q.)
::
c
I'!;
:Qj :
3a
g
:Q)
3
o
\0
o
:(.1
3
o
o
.
)
g
c
.
=
o
1-
o
'Q'
,= ,:;:
o
M
o
lO
o
.:..:
.:.< E ...:..::
'<.,)VJo v
E roE E
- E VJo,
..- .-
..:..:: .....I-.
v N ro v )b/:)
(j>::) > :>, ::I
'2
';;' E
!l)<fY.
c:
>-
t:) C
u-- "0
.:.::
Q)
E:
c
,.oQ
,=,=
W,!C
xo
r:QQ:I
,.Q
..c ..c ..c ..c
r-_ ':s:':s:: f:--
,:;: ':s:':s:: .:;: ':c
:g o'=: t::f ':::: ,=
'= g )E )t ,
..c' Q 0 Eo- 0 0
==C:::J::OOt:{t::1MM
"Q
,='::::
0'=
;<0
O
I
CQ
I
::s
=
.
c:
.Q
f-o
,=,=
t"1
0'=
XCi
lO \Q
00
.
r-
o
I
o
,
'"
t
\C
o
f
c:
M
+
o
t;
:GJ
a
Q
CJ
:G#
a
CI.
=
o
u
'
):
a;
Q.
a;
c:.
i}
E
<..>or::
v if/'
tJj
,.Q
E-
':
.=
or-
,=
Q;lCI,j
c.. c.
Q)C)
==
J
Q.)
Q.,
4,}
I::
.-
"'1::::i "7
-'--
'7 +
-- N\
Q)
Q..
'Q)
'='
--...
t::
--
.
--
+
Q
,=
r-;
:Cj
:3
o
c..
=
:
o
Q..
=
!U
fa
u.
r:>
ot.
..c
£0-
':I;
t;!:':
OE-o
)=
00
Q.Q.
r::=
I
o
c.
c
ikinci bolumdeki bir dizi fiB, tek, anhk bir cylemi ifade cder ve get;mi
zamanda -HY- ekini korurlar:
KPHKHYTb (baglrmak, seslenmek), oua KpHKHYJla (0 bagJfdJ)
-YTb']a biten c;ok az sayrda fiil vardfr. Ornegin: ,lQ'Tb (esmek), JJ.Y1O,
, .
.llY elIlb .
AI.ftlrma
A. A agldaki sorulan Rus a yamtlayw:
]. llOIJeMY KaT" npOMOKJIa J1,O Kocreii?
2. KaK311 6blJla noroJJ:a YTPOM?
3. KaKoe 6bIJIO He6o?
4. tJTO cJlY'IJl.nOCL, KOf)J,a KaTJI BLIIll..l18 83 )1,OMY?
5. Oua ycneJla OHTH o MeTpo?
6. qTO ORa CJJ:eJlaJla, ....To6bl YKPLITbCJI OT OJK.zul?
7. 3a ": M OHa 3amJla B Mara3HH?
8. nOI.JeMY OHa He MOrna ceCTb Ha 3BT06yc?
9. qTO en npumnocb c)J.CJlaTL?
10. nOtfeMY OHa He MOrna noexaTb Ha noe3)J.e?
] I. r.n;e OHa OCT3BlfJIa 30HTUK?
B. Tiirkc;e'ye t;evirin.
1. BLI CXO,lJ,HTe Ha CJIelJ,YIOrneii oCTaHoBKe?
2. $I npHeXaJla B fiapHIK H 060IDJla Bee MY3cn.
3. Y MeDii TaK 60JUIT "OrB, '1TO H 60roCb, QTO He .n.oH.r1Y .no .nOMY.
4. Kor)J.3 OR )KHJI B JIOH,!J,OHe, 08 ..aCTO 3aXO,ll,HJI K HaM.
S. Kor,aa Mbl BOIDJIlt. K HeMY B KOMHaTY, 08 BCTaJI H nO,ll.,oweJI K
HaM.
6. He yenenH Mbl BepHYTbcH, KaK ROmeR )1.0X<.aL.
7. Hoe3.a.a, KOTopble WJlH B 3TOM HanpaBJJ( HHH, 6LIJIH ne-
,
peROJlHeHbI.
8. He BbIXO)J,H H3 Y J1HIIY, HJJ,eT npOJIHBHOM 1I.0>K,Il,b; Thl
npoMoKHewb H 3aMep3Hewb.
229
9. 11 KpHKuYJla, "0 OH He YCJILlmaJl MeH1i.
) o. qTo6bl .nOCT3Tb 6HJIfTbi B TeaTp, HaM npH)J;eTCjJ CT3Tb B
I'
01fepe.a
] J. JIM npnmJlOCb BepUYTbCH, nOTOMY liTO CTaHOBHJlOCL TeMHO.
c. Rusc;a' ya <;evirin:
1. Caddeyi kar ldan kar lya ge me.
2. Eve erken don.
3. Dairedc onanm vaT.
4. Son durakta indi. (o-di i)
5. Tren sonunda geldi (vardl, ula tI).
6. Sabahleyin evdcn saat kac;ta (ne zaman) Jklyorsunuz?
7. Burodan aynJdlgnllda gi.ine parhyordu.
8. (Hava) gittikc;e soguyor.
9. istasyonun yanIndan gec;tik.
Gencllikle saat sckizde kalkar ve evden saat dokuzda C;lkanm. Fakat bu
sabah gee; kalktIm, kahva1tuTIJ saat dokuz buc;ukta yapum ve cvden saat ona
eyrek ka1a C;lk(Jm. Gi.ine parladlgl ic;in parktan yuruyerck ge<;meye karar
verdim. <;imenlcr ye ildi ve park <;ic;eklerle doluydu. Fakat gee; oldugu ic;in
parkta daha uzun sure kalaInazdlm. KapJdan c;lktIJll, metro giri i cadden in
abur yanlnda oldugu ic;in caddeyi ge tim.
230
OTUZDOKUZUNCU DERS
5iizliik e
lIepeCTaoaTb t. nlanll (nepecrn.o, ne-
peCTaeUIL); nepeCTaTL t.nll (nepec-
Tany, nepeCTaHelUb, nepeCT3UYT)
ceiituic .>Ke if
BHHMaTeJlbHO if
HOBOCTb di '.
nOJlYlJaTb t.manll I (nOJIY'lalO,
nOJlYlJaewb); nOJl)"lHTh t.lnl ]I
nOJlY1.JY, nOJlY'lumb)
,.
KOMaHJJ:HpOOK3
3arpaHHUY (hareket); 3arpaHuu;eif (sabit)
AMepHK3
C'laCTJIHBe.. (C'IaCTJlHBHUa)
paccKa33Tb t.nll I (paccKIDKY, paccKa-
)Kemb)
nOMHHTb t.lnanll II (noMHIO, nOMHHwL);
,.
BcnOMHHTb t. nl'
npOIDJIblH
co6upaTbcH t. manu I (co6upalOcb,
co6HpaeIlILcJI); co6paTbcB t. nllj
(co6epycb,co6epeUIbc9,co6epYTca)
pacllIHpiiTb t.lllam I j I (pacIDupiilO,
pacIDup»emb); pacmupHTb t.nuj
II (pacwuplO, pacwHpHwb)
CBH3b di .
nOCblJlaTb t.nlanllj I (nocbIJuilO,
nOCbIJIaewb); nOCJUiTb t.nZl fi
(nOUIJIro, nOUIJIeIllb)
I'
nO,lJ,TOep1K)J,e HHe
vazge mek, kesmek. ara vermek
hemen, derhal
dikkatle
haber, yeniJik
almak, eJde etmek
i seyahati
yabancl tilkeJerde
Amerika
mutlu adam (kadln)
anlatmak, hikaye etmek
anlmsarnak
gec;rnl , gec;en
niyet etmek, toplanmak, hazlr-
lanmak
geni letmek, buyOtmek
bag
gondennek
onay, teyit, dogrulama
231
ye31K3Tb t.l1lanll I (ye3JKalO, ye31KaewlJ);
yex3Tb t.1111 (ye.ay, ye.nelllb)
OrpaHH'IHBaTb t.J1lal1ll I (orpaHH'IHB31O,
OrpaHUIJHBaemb); OrpaHH'InTL t.11l1
II (orpaHHqy, orpaHU'IHlliL) g l.
, ,
OrpaUH'IHBaTbC1I t. manl/ OrpaHH'IHTbCSI
t.11l1 ' grz. + (-i Ie) d.
3ae31K3Tb t.mo1JIt)'I I (3ae3JK31O,
33e3JKaelUb); 3aexaTb t.11l1 ' (3ae,n,y,
3ae.aemb)
EBpona
BH,IIJiTLCSI t.11lal111 I (BH,lI,3IOCb,
BH.aaelIlbcSI); nOBH.aaTbcSt: t.ml
C + (- i Ie) d.
,.
npe.n.CTaBHTeJlb
PUM
EepJUIH
33HUM3Tb] t.mal11l'l\' I (3aHHMalO,
3aHHM3ewb); 3aHHTb t.m/'Jj\' (3aHMf,
3aHMewb, 33UMYT)
BepHTcH (k z. J
COR [tk. (-in) d.) cRa]
Bcero if
,.
one3)J,
;
n pHfOTOBJle Hue
3a6LITL t .1111 (3a6y,lIY, 3a6Y,ll,elUb,
3a6y.nyT)
He06xo.nHM,Heo6xo UMa,Heo6xo HMO;
Heo6xoJJ,HMbl (Heo6xo.aHMbIit' den)
gitmek (bir ara la)
sJnlrlamak
(ile) sJmrlanmak, yetinmek
ugramak (bir ara la)
Avrupa
gorii lnck
temsi1ci
Roma
Bcrlin
i gal etmek; odtin. almak
inanmak
dii , uyku
toplu olarak, toplam; sadece
aynhp gitmek
hazlfh k
unutmak
gerckJi, zorunJu, elzem
I Onemli saYJda hi!' grup fiit, lam3lnlanl1lal11l la -"MaTb, lan1amlannll ta -HTb sonekini ahr.
"MaTb (almak) fiili arl1k kul1amlmamakla birJikte onun hazl bile iklcri bu anlanll korumu lar-
dll": 6rnegin CHHMaTb: t;lkarmak: kiralamak. fotog!'afml \ckmck. Bu tamamlanmatm fiillerin
ekimleri kurala uygundur. Tamamlam11l gelecek zaman kipleri -"MY ile biter. Onekin bir tin-
liiyle bitmesi durumunda sonekteki " hart1 Ii olur. Boylecc: CHHTb: 'CIUtMY, CHitMemb; 3aHHTb:
3aHMY, 3aHMewb. vb.
232
JlH1fHLIH
HMeTb f.l1zanuj I (HMelO, uMeernb)
f.l1ll:s '{ _yok
CaMblH BblCOKHH
KBaJlu<j>uKaU,uH
,
3HaHHe
""Tepee IK + (-e) d.]
, ,
O)JHUM CJIOBOM
MUJlblU
,
HTaK
,
MaprnpYT
JIeTeTb t. J11al111j, hI. II (ne.,y, Jlemwb);
,
nOJIeTeTb t.I111 .
npara
peaKTuBHLH
CaMOJIeT
BblJleTaTb t.nlQI111'!.') I (BbIJIeT31O,
BbIJleTaewb); BblJIeTeTb t.nus IT
(BbIJIeIJY, BblJleTHInb)
MTaJIUH
nepeJIeTaTb t.lllQm{ ' I (nepeJleTalO,
nepeJIeTaewb); nepeJIeTeTL t. 1111:sf)
II (nepeJleqy, - nepeJIeTHwb)
nepee,'JJ,uITb t.I1IQ//ll:sV I (nepee3)J(alO,
nepee3.IKaelUL); nepeexaTb t./1l-lj
("epeeA)', nepeeJJ,elllb)
AT JIaHTUlJeCKHii OKeaH
ki iseJ
nlalik oJnlak
en yiiksck
nitelendinne; ihtisas (uzmanJa -
ma)
bilgi
ilgi duynlak
tek sozclikle, klsaca
sevgil i, degerli
boy Ieee
yoI, giizergah
w;lnak
Pra (J
b
jet
uc;ak
w;akla gitmek
italya
u«akla gc mek
ge nlek (bir ara la)
Atlantik Okyanusu
233
Tekst
TeKCT: TpiiauaTL ,neORThIH YPOK
(Otuzdokuzuncu ders)
IIBaH HB.
KaTH.
IIBaH lIB.
Ka TSI.
RBaH HR.
KaTH.
IIBan HB.
3aMe t ulTeJlbHaB HOBOCTb!
KaTfl, nepeCTaHbTe cenqac }Ke ne'laTaTb H CJ1ymaHTe
BHuM8TeJlbHo! 3aMeqaTeJlbHa}] HOBOCTb!
qTO C SaMO,1 HBaH MBaHORD'I? KaKaJl HOBOCTb?
H nOJIY'IHJI KOMaH,LUfpOBKY 3arpaHHuy.2 E.lIY B AMepHKY B
, ,
C '1e.ll.YlOUJ.eM ro,ay.
3arpaHnuy?!! KaKOH C1.JaCT.TIIt Be 1.1, ! PaCCKRH{HTe, KaK 3TO
Bee Bbimno? 3 KOf1l3 RbI Y3HanH 06 aToM?
Bbl nOMHHTe, ua npOIUJlOH HeJJ,eJle MeHD BLI3BaJl
3aMeCTHTeJlb MHHIICTpa. OH CKa3aJI MHe, 'ITO
paCIlIHpHIOTCJI CBR3" C 3arpaHHlI,eU U "TO, MO.IKeT 6bITL,
MeHii nom.TJIDT B AMepUKY. CerO,lJ;HSI YTPOM B nOJlY1.IHJ1
.-
no,nTRep.lKJl.eHHe.
qTO :iKe fl 6yJ],Y .rU JlaTb 6e3 Bac? Ha CKO.JlbKO BpeMeHH
Bbi 'Ye3.IKaeTe? BepOHTHO, KOMa8)],HpORKa He OrpaHH'IUTCH
&f( PJtKOit, H Rbi no nYTH 3ae,lJ,CTe B .H.PYCHC CTpaHbl B
EBpone.
a, .H Ha.lU IOCb, TaK KaK MUC H3.lJ,O 6Y,lJ,CT nOBuLUITLCJI C
HaIllHMH npe)]CTaBHTe.lUIMH B JIoH.lJ.OJle, PUMe, napJI,>Ke II,
MO)KeT 6b1Tb, B EepJU1He. TaKoe nYTemeCTBHe 3aUMeT no
KpaUHeH Mepe JJ.Ba, TPH MCC1tua.
I qTO C DaMn? "ne oluyorsunuz, neyiniz varT anlammda hir deyimdir (,q'. siz nte nedir?).
'ITO C + (-i/e) d. ba ka zamir ve adlarla da aym anlamda kullanlhr. qTO c samen MaTepblO?
hanncnizin neyi (nesi) var?"
2 3arpaHHny sozcilgu 3a rpaHHua'dan (SHUT atesine) geliyor. Harcket ima ediJdigi i\in
rpaUHQa (-;) durumundad.r.
Buna kar&lhk. hareketle ili kili o]madlgl i in 3arpaltHUeH (3a rpaHHueH) -3a edatt nede-
niyle -ile eki ahr.
3 BblXO.l1HTb ve BbdtTH. ulSuncil tekil ki ide (ge mi zaman kipinde notf tckil) "olmak, vuku
bulmak; sonuc;lanmak H mecazi anlamlanna gelir.
234
Ka TH .
IIHa" HD.
Ka TH.
MoaN MB.
KaTlI.
HBaH HB.
KaTH.
"Ban RD.
MHC npHMO He BepHTca. BelJ,b 3TO KBK COR ... napHJK,
PUM...
JJ;a, nOXOiKe H3 con. DCT3JIOCb BCef() )l,B3 MeCSlua ,l(O
OT'LC3,lta. RbI ,lI,OJI}KHbI 6Y)J,eTe MHe nOMOlJb co BCHKHMH
npHrOTOBJU HHSlM". ,Il.a, SI COBceM 3a6blJl 8aM CKa33Tb,
'1TO MHe 6Y)J,CT Heo6xo));HMa JJJf'lHa» ceKpeTapma
3arpauHueii.
TaKYIO ceKpeTaprny He TpY)JHO 6YJJeT HaUTH.
QlleHb Tpy.aHO. DHa .aOJDKHa HMeTb C3MYlO BbICOKYIO I
KB3JIUcJ>HK3UHIO. 3Hanne fl3bIKOB, .HHTepeC K ,aeJJY ... JI
, I' ,,. ". r ,
3HaIO TOJIbKO OAHY TaKYIO ... O,llHUM CJlOBOM, KaTH, Mbl C
, Ii' ,.,; ,.
8aMII noe,n,eM BMeCTe, eC.TlIt Rbi XOTHTe.
MBan MB3HOBHQ!! BaHlI,2 MDJIblii, RbI mYTUTe!
0-0, SI ,il,3.IKe CTaJi BaHeH. MTaK, BOT Haw MapWPYT: Mbl
JleTHM 113 MOCKBbl B llpary...
MbI no.neTHM Ha peaKTHBHOM CaMOJleTC?
.n;a, oepOHTHO Ha TY 104.3 Mbl BblJ1eTaeM oTcw,rJ,a nilToro
JlHBapSi. II3 nparu nOJleTHM B repMaHHIO, 80 <1>paHu,HIO,
B HT3JIHIO " nOTOM B JIOH,lJ,OH. 1f3 AHrJIHH. Mbl nepeJIeTUM
MJIM nepee,lI,eM 'Iepe3 ATJI3HTH'IeCKHH OKeaH npilMO B HblO
HopK.
A lklamalar
1. Hareket Fiilleri (devan1)
Onceki derslerdc sozD cdilen oneklcr ku kusuz ki ba ka hareket fiiHerine de
eklcnebilir. B'be3JKaTb,4 (i\cri surmek, girmek); Bble3JK3Tb, (aynlmak, dl an
sGmlck); nO,lJ,'be31KaTb,4 (varmak, yakJa mak); J],oe31K3Tb (kadar varmak, ka-
dar gclmek, gitmek) vb.
I CaMbl" BLICOKHU, en yUksek (sifatlann .'en UstUnHik derccesi", Bkz, 40. DeI's; Ac;lklamalar)
2 BauD, l1oaH'm ki.i\,ultmmii bi imidir.
3 TY, TynOJJeB u<;agl tasarnnCISln10 admm ilk iki harfi.
4 Sertlc tirme i areti TBep.n.bJU 3uaK("b), onekteki sel1 tinsOzU onu izleycn yumu ak iinliiden
aymr.
235
"U<;mak" bir ba ka ternel hareket fiiJidir. Belirsiz tan1amlanmaml 1
JIeT3TL. beIirlisi JleTeTb'lir (JleIJY, JIeTUWb). JIeTeTb'in tamamlanml l
nO.rJeTeTh'tir. Oteki harcket fii)lerine oldugu gibi hu fiile de ba ka onekJer ek-
lcncbilir. "U<;akla gelmek, ula mak" npUJIeTaTL, t.ma/1ll ; npnJIeTeTb, t.nll .
"U<:;akla gitmck" YJIe1'31'b, t.manll .; YJIeTeTL, t.nll , v.b.
2. Ruslar "siz ve ben" den1ek i<;in geneIlikle Mbl C SaMH (biz sizinle), ya da
daha samimi bi\irniyle Mbl C To6oH (hiz senink) derler.
o ve hen MM CHUM
o (di i) ve ben Mbl C He"
k1zkarde im ve ben Mbl C cecTpoii
Vanya ve ben Mbl C Bane"
CUm1e yapJldlgmda fiil MLI zamiri ile uyumda olacaktIr.
Mbl C KaTen nYTeweCTBOBaJlH Katya ve ben seyahat ediyorduk
3. Belirli hir zal11an sliresi ge irnle anlanl1nI (niyetini) ifade ettiginde "i in"
sozcilgil Rus<;a'da H3 + (-i) durumu ile kar llanIr.
,. ,
11 YXOJKY ua "lITb MUHYT bc dakika i<.;in (be dakikahgma) gidiyorum
# ,.
0811 yexaJlH Ha ReCL ro,lJ; biitUn bir ytl i in (biittin bir YJlhgma) gittil.er
A agldaki zaman dcyimlerine dikkat edin:
Ha npOIDJIOH (CJ1CJJ:YIOm.eH) HeLleJIe ge en (gelecek) hafta [Ha+(-de) d.]
B npOIUJIOM (CJIc.aylOm.eM) MCCHUe ge<;en (gclecek)ay [B+(-de) d.]
B npOIDJlOM (CJle,lIylQlI{eM) roJIi ge en (geIccek) YIJ [B+(-de) d.]
4. Ki isiz Fiillcr
XOTCTb (istemek) ve BepuTb (inamnak) gibi bir ka<; fiilin. sadece ki isiz
olarak kullamlan ve hafif<;e farkh anlam ta lyan d6nti IU bir;imleri Vardlf.
JI He xo.,y pa60T8Tb diyorsamz kes;n bir saptama yaplyorsunuz: " ah -
mak istclniyorum". MHC He XO'leTCJI pa60T3Tb daha az kesindir ve "ca-
nun r;ah mak istemiyor" anlamlna gclir.
Kaqlla llfln:
H He cnJlIO uyumuyorum
,
MHe He conTCR uyuyamlyorum Cyani, uyku bana gelmiyor)
Fiilin donU lii hi<;in i, istemimden baihmslz hir eyin uyumal111 engel1edi-
gini ima etmektedir:
,
H He BeplO
,
MHe He BepHTCB
Inanmlyorum
inanamlyorun1 (ona, bir eye)
236
I'llftlrma
A. A agldaki soruJan Rusc;a yanltlaYln:
L KaK3J1 y Mn3ua HB3HOBHIJa HOBOCTb?
2. Kor,a;a 0" C)1eT B .A f( P"KY?
3. qTO CK333JI eMY 33MeCTUTeJIb MH"HCTp3?
4. Ha CKOJIbKO BpeMeuu on ye.aeT 3arpaHHu,y?
5. B KaKHe ,apyrHe cTpaHbI 0" 3ae,lJ;eT no nYTu?
6. IIolfeMY OH JJ,OJl1KeH 6Y)J,eT noex3Tb B 3TH ropo,na?
7. CKOJlLKO BpeMeHH OCT3JIOCb )],0 ero OTLe3)J,a?
8. qTO OB 3a6LlJl cK33aTL KaTe?
9. KY1l3 OHU nO.TIeTsiT "3 l\loCKBbl?
10. Konui oHn BblJleTjJT 83 MOCKBbI?
11. KaK oun noe.aYT B HblO HOpK?
B. Tiirkc;e'ye c;evirin.
1 . B npOmJIOM ronY Mbl C >KenOH JIeTSJIH B napu>K.
2. JICTOM ouu Bcer,lui ye311uilOT Ha JIBe HeJJ,enH.
3. MOH OTeu. JIeTRT B A 1( P"KY B CneJlYlOllI,eM MeCHlJ,e.
4. KOfna 9 JIeTalO, Y'Me"sI BcerJJ,a 60JlltT rOJlOBa.
5. MHe He BCPUTCJI, If TO jTO npaB,LI,a.
6. 0" YJleTe '1 3arpaHHIJ.Y Ha TP" MecSlua.
7. ED Heo6xoAHMO yexaTb H3 He,lJ,CJlIO.
C. Rus\"a'ya <;evirin:
]. Canlm oolan g6nnek istemiyor.
2. Ron1a'dan trenle mi uc;akla illl geldiniz?
3. Babaslna benzedigini (onun-erkek) dti unmilyor musunuz?
4. D gun sonra yurtdl lna u uyorun1.
5. Blitun hir yaz i in italya'ya gitmek niyetindeyim.
6. Ge<;en yll onun (o-crkck) 6zel sekreteri yurtdl lnda ya tyordu.
I
7. Oglumuzu bir y\lhgH1a Fransa'ya gonderecegii.
8. Ge,!en ytlki Avrupa yolculugumuzu iyi anlmslyorum.
237
KIRKINCI DERS
Sozliik e
MJl3.aWHH
,
Jl.aBHO
BCTpeTUTb t.nu}'\ II (BcTpeqy, BCTpemmb)
pacTH I t.J1laml 'J (pacry, pacTemb);
BblpacTH t. 111 l (BblpacTY, BblpacTewb)
,
MY1f\.I.JUUa el:
,l1eCHT"JU TKa 2,
nocTynaTb l.manll I (nOCTYnalO, nOCTY-
naemb); nocTY"HTb t.llli II (nocryn-
JIIO, noc-rYnHlllb) B, H3 + (-i) d.
BY3 3
I\Ypc
MHe, Te6e Be3eT4 k z.
npo<l>eccop
,
npHToM
"3ItK
.n.eucTBHTeJlbHO z.f.
u3Y1.uiTb t.mQ1111 'J I (H3)"1alO, H3Y1.Jaewb);
H3Y 1 1lfTL t.I111 ' II (U3yqy, H3YlfUWL)
,
MaTeMaTUKa
,
XHMJUI
daha gen
c;oktan, ok zaman once
raslalllak
bUytirnck, ycti mek
erkck, adam
okuJ (on yJlhk egitiIn)
girmek (bir kurulu a, vb.)
yliksck egitiln kurunlu
kurs, YJI (okuJ ya da kolejdc!)
ben, sen, vb. anshYJz
profesor
bundan ba ka; hen1 de
fizik<;i
gcn;ekten
ogrenmek, ogrenimini yap-:-
nlak, incelemek
mate1natik
kinlya
I Kurala aykm pacTH fiilinin ge mi zamam: poc., pocm!, pocno; pOCJJH. Tamamlanml
gc\mi zamanda vurgu, kuraJa uygun olarak. BbJ- iizcrindedir.
2 )J,ecHTb vc .IJ:CT s6zcUklerinden yaplhl1l bile ik sozciik. Yilksek okul 6nccsi on Yllhk egitim.
3 Bblcrnce )'Qe6HOe 3aBeJl.fHlte "yuksek cgitim kurumu" sozcukJerinin ilk harflerinden yapl-
Ian BY3. iinivcrsite ve kolejlcri k;]psar.
4 Ki isiz hir deyim. (-e) durumundaki zamir ya da isimlerlc, sadece i.i ilncii tekil ki idc (ya da
gc\mi zaman nOLI' tckilde) kullamhr:
HaM Be3eT Be3JTO, 6YllCT BC3T1f, nOBe3JTO, nOBc3eT
anshYlz, anshydlk. anslt olacaglz. ansltydlk. ansh olacaglz vb. (Bu konuda daha
6nccki derslerde, 34. deI's vb., verilcn 6rnekleri aml11saym.)
238
yBJIeKaTbCJI t.111aI1U I (YBJIeK3IOCb,
YBJleKaeUIbcSI); YBJIC' 'lJbCJl t.1111
(YBneKycb,YBne elUbcH,YB eKYTcH)
+ (-if e) d.
npoH3BOAHTb I.manu'!,'\ II (npoH3BoJKj, npo-
H3BOLl,Hllib); npoH3BecTH t.nll (npou3-
seJ]j, npOH3Be,IJ,eWb, npOH3BeJIYT)
on biT
B O,lUfH npeKpaCHblH ,neHb
B3pblBaTb t. 111al111 f) I (B3pbIBalO,
B3pblBaeIlIl ); B30pBaTb t.nll (B30PBY,
B30pBeIllb, B30PBYT)
,.
MopnK
.aaJlbHHU
,
nJIaBaHbe
,. ,.
,aaBHbIM ,!J,aBHO
paHblUe if
CBeT
,
MalllHHHCT
,.
""paT
(jJYT60JIHCT
MUP
Y)J,HB.JUiTbCa t. nlQ m f ' I (Y,lI,HBJIRIOCb,
Y.lI.HBJISeUlbcSI); Y,lJ,HBHTbCSI t. nll IT
(YJI,HBJlroCb, YJJ.HBHlllbCSI) + (-e) d.
,
KOCMOH3BT
,.
JIYHa
,
BIt,lJ,HO
nYTemecTBoB Tb t. ,nam I (nYTeWecTBYIO,
nyremecTByewb) t.nll " seyrek kullanlllr
,.
Me'lTa
npe.ll:CTaBID1Tb t.maml:-"fI I (npe,lJ,CTaBJUIIO,
npe.n.cT30JlBewb); npellcTaBHTb t. nll
II (npe}J,cTaBJllO, npe)1,CT3BHWb)
npeD.CTaBJ1iiTb ce6e, npe,llCTaBHTb ce6e
goniil vermek, kapJlmak
iiretmek, imal etmek
deney
gilniin birinde
havaya uc;urmak
denizci
uzak, uzaklardaki
yUzme; vapurla yoJculuk
ok zaman once
daha once
I J k; dunya
makinist of6r, siiriicii
korsan
fulbo1cu
dUnya;barI
a lrmak
astronot, koznlonot
ay
gortililyor; gaIiba, anJa IJan
seyahat etmck
hayal
vermek, sunrnak; temsiI etmek
tasavvur etnlck
239:
Tekst
TeKCT: COPOKOBOit YPOK
(KJrklnCI ders)
IIBa" MB.
KaTjI.
MRa" lIB.
KaTSI.
lIoan M8.
KaTSI.
IIRaH MB.
KaTJI.
Moan lIB.
EpaT KaT"
CKOJlbKO TcnepL neT nameMY MJI3.LI,mcMY 6paTY, KaTB?
Came? EMY BoceMH3LluaTb JIeT. n01feMY Bbl cnpaWHBaeTe?
llOTOMY qTO Sf ero OqeHb ,lJ,aBHO He B eJ1, a Bqepa BCTpeTH.fJ
Ha y J1HU,C Ii n01.JTH He Y3HaJl. Ou TaK BblpOC, COBceM
MY)K1.JHHa. q TO OH .neJlaeT?
,
Ou KOH'IlfJI ,1].eCjlTHJU ;TKY U Tenepb, nOCTY"UJI B OY3. ECJlH
BepUTb eMY, I OH JIYIJIDU" CTY.LU "T "a Kypce. EMY OlJeHb
nOBC3JIO, nOTOMY 'ITO cro npo<j)eccop YMHeHUndt H npUTOM
MHJ1t H)U"" 1.JeJIOBeK. OH OM" H3 caMblX 3uaMei-ntTblX
H3HKOB Y Hac.
a, lI,eHCTRiiTeJlbHO nOBC3J10 MaJIb1..(HKY. Ou TO>Ke XOlJeT
CTaTb r)ni3HKOM?
I-Ie 3HalO, nOKa on U3)''1aeT MaTeMaTMKY, (In13HKY " XUMUIO.
. EOJJbme BCel'O YB.fIeKaeTC.H XHMHeu. no Be1.JepaM
npOlt3Bo,ZJ,IfT pa3Ubie onbfTbl .lIOMa, Tal\: I.fTO Mbi 60UMCSI, 'ITO
B O)],H" npeKpaCHblH .ueHb OH Hac B30pBeT!.
. .A JI .lIYMaJl, 'lTO 0" XOTeJJ .CTaTL MOpSlKOM, KanHT3HOM
, ,
,llaJjbHeTO nJlaBaHb.Sl.
Hy 3TO 6LIJIO i(3BlfLIM .lIaBHO A elll.e pallbllle OH 60Jlbme
, ,. IF , "
otero 113 CReTe XOTeJl C'TaTb MaUJ"""CTOM, nOTOM nltpaTOM,
nOTOM JIY'IIUHM yr60Jl"CTOM B MHpe ... jJ He Y.llUBJ1roCb,
eCJ1U OH 3aXOIJeT CTaTb KOCMOH3BTOM!
M nOJleTfTb H3 JlYUY. BMHO TO.IKe JIIo6HT nyremecTROBaTb,
B ceCTpy nomeJI)
.
I fulf den soma, fii(il1 ki isiz (ve mastar olarak) kullanth 1I1a dikkat cdin. Burada s()zcUkscl
t;cviri 6y1cdir: "cgcr una inanmak"
2 nome.fI nommi, nOLUJIH B Koro-HH6YlJ,b (hirinc benzemek), sadcce tamamlanml fii' duru-
munda kuBamhr.
B Koro OH nOllIc..'l? 0 kime benzedi (bcnzerni )?
240
,
J{aTB.
.aa, nYTemeCTBooaTL - MOfl caMasr 60JlbWaJl Me'lTa. HH'Iero
,,
JIY1fllIero He MOry ce6e npe)J,CTaOHTb.
A .klamalar
J. Kar JJa tlrma SJfatlan (devam)
Kar lla tIfma slfatJannJn birkac; tanesi ekinlC girer:
60J1bUlHH daha btiyiik J1Y'IIDHH daha iyi
MeHbWHH daha az. daha kii<;iik XY,LI,WHH daha kiitti
BblCIDHH ilsttin, daha yilksek cTapulJdt daha ya h, k]dcmli
H03UJU" fidi, daha aJc;ak MJui.ruUH" daha gen\=, k]denli di.i i.ik
- Turn bu sJfatlar imdi daha \ok deyim kahplannda ya da soyul adlarla kuHa-
nllmaktadlr. iJk ikisi kesinli klc usHlnlUk derecesi bildirir.
B 60JIbWeU (MeHbweH) cTeneuH daha t;ok (daha az) dereccdc
Otekilcr uSliinltik dercsi olarak da en uSliinliik dcrecesi olarak da kullamhr:
Bblcmee o6pa30BauHe yliksck egilinl
HH3111"" COpT Ta6aKa dU tik ttittin cinsi
Fizikscl olarak daha ku\uk, daha hiiyuk, daha al\ak, 60Jlee MaJleHbKHH,
60JlbIUOH, ""3KHH ya da BblCOKUif olarak tcrcume cdilir:
3TO 60JIee BblCOKHH )::J.OM bu daha ytiksek bir ev, vb.
"Daha Y ash ( oenr ) oo-ul"un a avldaki uihi lcrclime edildioine dikkat edin.
'.; t "I' t> C Co z:, .
cTapwuH (MJla,nIllHH) ChIH.
2. En listUnliik derecesi
Rusc;a'da en iistunJOk dcrecesi iki hi\imde gosterilir:
a) bile ik bi irn
h) klsa hi\im
a) En tisttinltik derecesinin biIe ik bi inli olumIu stfatln online CaMbl" geti-
rilerek yaplhr. CaMblH sozcugu tlpkl bi.. sJfat gihi <;ekinle girer ve i lev gurur.
caMbl" KpaCHBblH ropo,ll; cn gilzel kenl
3TOT roPO,ll; CaMhi" KpaCUBblii bu kent cn guzeldir
Kisa bi<;iJni ve zarf bi<;inli yoktur.
CaMhlH ilstiln1Uk dereccsi gosteren sekiz sJfatla da kul1anllabi1ir. Hem
'-'
CaMLIH XOPOIllUH hem CaMhi" JIY1fWIIH denebiJir.
24)
, ,
Fiziksel anlamda "daha uzun" ya da "daha klsa" C8MWH BItICOKHH ve
C3MblH HH3KHH olarak terciime edilir.
Bir kar tla tJrma H3 + (c;g. -in) d. ile ifade edilir.
,. ,. ,.
OHa caMaSl KpaCHBa.Sl "3 0 klzlann en glizelidir
,.
JJ,eByweK
HaH60Jlee (c;ekimsizdir) CaMhlH yerine kullanllabilir:
3TO H8H6oJIee CTapaSl 1faCTb bu en eski kJslm
Bu kahp, kar Jhkh konu mada SJk kul1anllmaz.
b) K1sa (bile ik olmayan) en iistiinJiik derecesi, sIfat1n govdesine -eiimuH
eklencrek yapJ hr:
HHTepecHlbIH uHTepecHleuWHU
(Bazl slfatlarda govdenin son harfi }K, II, W ya da UJ. ile yer degi tirir ve
-aimo" ekJenir: WHPOKHH - WHpO'laHwHii.)
KJsa kar lla hrma bic;irni olan sJfatlann ogunun en tisttinliik derecesi bu bi-
c;irnde yaplJabilir. BunJar slfatJar gibi c;ekilirler ve klsa bic;irnleri yoktur. "En",
"pek ok" anlamlannJ ta lrlar.
3TO HHTepeCHeifmaa KHHra bu en (pek <;ok) ilginc; bir kitap
Bunlar kar 1I1kh konu rnada pek kulianlImJyorlar.
c) En iistlinJlik dcrecesinin c;ok kul1anllan bir bic;imi, kar Jla t1rma zarfloln
onu izleyen Bcero ya da Bcex'ie kullanllmasldlr.
JI 60JIbWe Bcem JII06n.o aneJIbCHHbl
en fok portakal severin1 (s.f. her eyden <;ok)
,. ,. or
08 HrpaeT H3 pOJlJle xy*e RCex
herkesten daha kotu piyano c;alar
d) Kimi kez anlaml gih;lendirmek ic;in, olumlu kar lla tlrma ya da en tisttin-
Hlk derecesi stfattnJn online HaH- ve npe- onekleri gelir:
,.,. ,.
3TO MaCRO HaHJIy'lmerO bu en iistiin kaliteli yagdlr
,.
K3'1eCTBa
OH npeJJ;06pblH (.IJ.o6peiiwHH)
,.
'IeJlOBeK
o en iyi insandJr
242
"I I,tlrma
A. A
agldaki I;orulan Rus\a yaoJtlaYln:
1. IIo1feMY IIBaU MBaHOBH1f nO'lTH He Y3H3J1 Carny?
2. f.ae Calla Y'IHTCSI Tenepb?
3. 1l0IJeMY eMY nOBe3J1o?
4. K TO ero npo
eccop?
5. qeM Cawa YBJleKaeTCH 60JlbWe Bcero?
6. KeM OH XOTeJI CTaTb paHbwe?
7. KaKaSi caMaSi 60JlblUaSi Me1fTa KaTH?
B. Ttirk
e'yc
evirin.
,
1. Y Moero cTapmero 6paTa cKYIJUeHillaSi pa6oTa.
2. OH He nOJlY1.UfJI Bblcrnero o6pa30B3HHSI.
3. Ham JlYIJIlIHU ))pyr yexaJl B AMepHKY.
4. OHD }l{HBYT B 60Jlee M3J1eHbKOM )J.oMe, lJeM Mbl.
5. 3TO caMoe BblcoKoe 3)J,3HHe B ropoJ1e.
6. 3Ta KHura caM3S1 HHTepeCHafl "3 Bcex em KHHr.
7. KTO CaMbl" 3H3MeHHTblH PYCCKHH nHCaTeJlb?
8. Ee cTapmaSi )10IJb caMaSl YMH3J1 H caMaD KpacuBaB ,LI,eBywKft
B HaWen mKOJIe.
9. OH JIYlJwe Bcex rOBopHT nO-PyccKH " xYJKe Bcex no-
<!>pa H uY3cKH.
c. Rus<;:a'ya
evirjn:
1. Her
eyden
ok seyahat etrneyi sever.
2. 0 (erkck) tUrn c;evirmenlerin en aktlhsJdlf.
3. Bu okudugUJll en ilgin<;: kitap.
4.
inldi oncekinden daha kil<;iik bir cvde oturuyoruz.
5. Bu odadaki en uzun adarn beninl erkek karde
im(dir).
6. En btiytik ogJum tiniversiteye girdi.
7. B u en kotiisil!
243
KIRKBiRiNCi DERS
Sozliik e
3aBH.n.HO zf.
yrproMbIH
C.JlY'UiTbCSI J t.mamll I (CJIyqaeTcJI);
CJlYlfHTbCR t. mlj II (CJlY'lHTCJI)
,
TOJlbKO '1TO
YCJlblWaTb t. ml II (YCJlwwy, YCJIL.WHWb)
MHe, Te6e, vb., 33BH.l(HO
r
Ha,IJ.OJlro
CKOJILKO yro.Il.HO 2 + (-in) d.
3aMeHBTb t.maml I (33MeHJ1.IO,
3aMeHilemb); 3aMeHHTb t.m/ II
(3aMeH.o, 3aMeHHllIb)
X03HHH 3
nOBLllUaTb t.nlanu I (noBbIUJalO,
nOBblwaewh); nOBLlcHTb t.nll II
(noBbulIY, nOBhlcHlllh)
3apnJlaTa 4
,
npeHMyw.eCTBO
BCe elll.e
HH'tere> Do.no6HOro
BOJI
HCDOJlHBTb t.nlal111 I (HcnOJlHBIO,
HCnOJlHSeIub); HCnOJlHHTb t.ml II
(HcnOJlHIO, HCnOJlHHwb)
imrenilecek, klskandacak
aSJk ytizlti
oJmak, vuku bulmak
demin, imdi, yeni
i itmek
klSkanJyorum, klskanlyor-
su n vb.
uzun bir slire ic;in
istenildigi kadar
yerine gee;irmek, yerine ge -
mek
sahip, patron; efendi
yiikseltmek, artarmak
licret
avantaj
hiilii
hie; de degil
okliz
yerine getinnek (emirleri t
vaadleri, vb.)
I Sadece ii tincil ki ide kullamhr.
2 qTo 8aM yro.nHo? "Sizin i in ne yapabilirim?". "Size yardlm edebi1ir miyim?" ifadesine dik-
kat edin. tyro,UHbJH: istenen. gereken: yro.nHO: gereklidir.)
3 X03BHu'in qogulu kun1la uymaz: )'1. d. X03BeBa. (-in) d. x03iieB. (-e) d. x03Be8aM, (-i) d.
03BeB. (-i/e) d. X03BeBaMH. (-de) d. 0 x03HeBax.
4 3apnJUiTa, 38pa6oTHaB nJ18Ta"mn klsaltJlml ld1f.
244
,
I1pHKa3aHHe
6eCnpeKOCJIOBHO if.
pe6eHOK [tk. (-in) d.) pe6eHKa] bkz. 19. Ders
BMecTO ed. + (-in) d.
BCroJIY
on03)J.3Tb t.I1H I (ono3)],aro, ono3,J:uielIlb)
npona.zuiTb t.manu I (npona;J,alO, Dpona.lui-
eWb); DponacTb t.mlJ (npona.a:f, npo-
"MeWb) (gernli zaman: npona.a, npo-
, r ,
naJIa,nponaJlo;nponanu)
,.
OKOH'IaTeJIbHO zj.
XlIonOTaTb t.nlanll I (XJlono'lY,
XJlOnO'lewb); nOXJIOnOTaTb t.nllJ
,
pa3pemeHHe
JIUWHH"
6pO.llUTb t. manll. , bsz. II (6po ,
6PO.aUWb); n06pO.llUTb t.I1H
KyrHTb t.manll II (KY'lY, KYTHWb);
,
nOKYTHTb t.nu
f}K(e) He fOBOpB 0 ...
CKY'IaTb t.111al111 I (CKYIJ31O, CKY'laemb);
,
3aCKY'laTb t.m/
Tekst
TeKCT: COpOK nepBblH YPOK
(Kukbirinci defs)
emir
tartl maSlz
ocuk
yenne
her yerde
gee i kmek
kaybolmak; mahvolmak
sonu ta, kesinlikle, ve1hasd,
lam anlamlyla
aba harcamak
]Zln
fazla; gereksiz
ba lbo dola mak, gezin-
mek
keyif r;atmak
... den soz elmeksizin
cant slk]lmak; ozlenlek, go-
ziinde tiitmek
AJleKcelO HHKOJl1ieBHQy 3aBHlI.HO
MBaD HB. qTO C To6ou, ATleKceii? ,l1oQeMY Y -re6a TaKoii yrPWMblH
8M. QTO-UH6YJJ:LC.JJY'IliflOCb?
AneKC. HUK. H TQJlbKO "TO YCJ1bIWaJI OT KaTH, '{TO Bid 06a e.neTe
3arpaHHo.y. HCHO, qTO MHe CTaJlO 3aBH.a.HO.
245
JlBaB liB.
AJIeKC. HUK.
lIBaD MB.
AJteKC. HHK.
lIBa" HB.
ArteKC. BaK.
" '"
a Be).'(b Mbl e,ll;eM He HMOJIro, Ha .aHa. Tpn MeCJlna. BOT H
BCe. A B CJJe)lyIOIU"" pa3 noe.aemb Tbl.. 1
B CJJC.nylOlUHH pa3 ... Kor.na 3TO elUe 6YJJ.eT ...? A 'ITO.R
TYT nOK:! 6e3 Bac 6y J1Y lleJIaTb?
Hy, Y1K 06 3TOM He 6ccnOKOHClI, pa60Tbi y Te61i 6y,neT
CKOJIbKO yro.auo. Be,lI,b Tbl MeHJI 6y JJ;eWL 3aMeHRTb.
,. ,., ., ,
Ey.u.eWb caM ce6e X03HHHOM.2 Te6e nOBbIC5IT 3apnJlaTY.
BH.IUflUb, CKOJIbKO npeUMY meCTB, JI Tbl Bee ewe XOlJeWb,
'ITo6b1 MbI He ye3)K3JIU"
HUlJero no.uo6Horo. R XOIJY, '1To6bl 8bl B3i1JIU MeH" C
C060H. llO.uYMaH, K3K 6blJIO 6b1 BeCeJJo. jJ pa60T3JI OW,
KaK BOJI, HCnOJlHiI f) 6b) Bee TBOU npHKa33HUSI
6ecnpeKOCJlOBHO, He MemaJl 6bl KaTe pa60TaTb ...
,. ,. r
O.nHHM C.J10BOM, Sf CTaJI fiLl .u.pyrHM Qe.J10BeKOM.
KaKou ThI pe6eHOK, ArIeKcen. H MOrY B3jJTb C co6ou
TOJIbKO o)],"oro qeJlOBeKa" ECJlu 6bl.sl 83S1Jl Te6i1 BMeCTo
KaTH, $I 6b1 Bcer.u.3 H BC.oJ]J' Ona3.l1.blBaJI, Tepnn 6bl
30HTUKU, KHHrH, nanKH, "HCbMa H TaK ,lI,aJlee ... O,nHHM
CJIOBOM, SI "POnan 6bl OKOH'IaTenbHo.
3x BaHSI, eC.J1H 6bl Tbl TOJlbKO 3aXOTeJl, Tbl Mor 6bl
noxnonoTaTb " nOJlY'UtTb pa3pemeuue B3S1Tb C co6oii
JlUIliHerO qeJlOBeKa" Ax" eCJul 6bl TO.J1bKO H Mor noexaTb C
83MB, no6pOLOtTb no JIOHJJOHY, nOCMOTpeTb ua llapfuK
H01JblO, nOKYTHTb 8 PHMe, y* He rOBopil 0 HblO- HopKe.
Bbi c KaTe" 6e3 MeH nponaJJ.eTe, 3aCKY'laeTe ...
i Bir sozciik vurgulanmak i\in ciimlenin sonuna konabilir. Burada flil ve ozne yer degi tirmi .
Tbl vurgulanrlll tlr.
2 H caM ce6e X03BHH "Ben kendimin efendisiyim" anlarnmda bir deyimdir. EhlTb fiilinin ge-
lecek zaman kipinden (ve mastanndan) soma yiiklcm helnen hemen daima (-ile) durumunda
dn: 08 xo eT 6bITb (08 6y.aeT) .aOKTOpOM "0 doktor olmak istiyor" (doktor ol::\cak). Ge -
mi zamanda ise. ancak ge icl ya da kcsin olmayan bir durum soz konusu olduguncta yiiklem
gencllikle (-ile) durumunda, bunun dJ mda yahn durumd3 kullamhr. Ornek: 011 6bJ.JJ n03T
"0 airdi" (yani. air olarak dogdu); OH 6blJI nepeBOn'lHKOM "0 evirmendi" (yani. mestegi
cvirmenlikti.).
246
A lklamalar
1. Rus<;a'da ama<; ya da plan, '1To6bl (i in, diye) baglaclyla ifade edilir. Ba-
gunh ciimleeigin oznesi ile astl ciimlecigin oznesi aynl ise, 'ITo6LI sozciigunii
fiilin mastan izler:
jJ npHrJlaCHJI ero, IfT06bI noroBopHTb C HHM
onu konu mak i in davet eUim.
Cumlenin her iki cumleciginde de azne "ben"dir.
ASll cumlecikle baglmh climlecigin oznesi aynl degilse, 'ITo6bl'YI fiilin gef- -
mi zaman kipi izlernelidir.
H npUfJlaCUJI ero, 'ITo6bl JJ;pyrHe MOrJlH CJ1YW3Tb ero
onu ba kalafl dinlcyebilsinler diyc davet cttim.
qTo6b1 kimi kez 1JT06 bi inlinde kisahllir ya da)l.J1jJ TOm, IJro6LI olarak
uzatlhr. Ci.imlede ilk sozcuk degilse, i.ini.ine virgul konulmahdlr.
2. istck, dilek ve talep fiil1eri '1ro6bl + ge mi zaman kipi' nee izlenir:
r
jJ XO'lY,
,.
jJ JKeJl31O,
jJ Tpe6yIO,
,
H HacTaHBalO,
1
r '1To6bl Bbl 3TO c.neJlaJIH
J
.Bunu yapmanizi istiyorum
Bunu yapmanlzi arzu ediyorum (diliyorum)
Bunu yapmanJZJ talep ediyorum
Bunu yapmanlzda lsrar ediyorum
Bu fiil1erden tiireti}mi )KeJulHHe (arzu) gibi isimleri de'lro6bI + ge mi za-
man ki pi izler.
CKa3aTb (soylemek) fiili de aynl bi imde, fiilin ge mi zaman kipince izlenir.
jJ CKa33J1 eMY, '1ro6hI on c.rU JlaJI 3TO Ona bunu yapn1aSJnl soyIedim.
3. Rica. emir ya da izin ifade eden fiilleri genetIikle fiilin mastar durumu izlcr.
Nesne ise (-i), (-in) yada (-e) durumundadtr. qT66bl + ge mi zaman kipi ci.im-
Ie yaplsl da kul1anllabilir, fakat daha az yaygln olarak.
, ,., ,
B nonpoclIJI ero C)l.eJIaTb 3TO
, " ,
s npHKa3aJI eMY C)J,eJIaTb 3TO
, ".,. ,
s.t n03BOJIHJI eMY c,n.eJlaTb 3TO
ondan bunu yapn1aSJnl rica ettim
ona bunu yaprnaSlnJ emrettim
ona bunu yapmasl it;in izin verdim
247
4. art kipi
Rusc;a'da bir tck art kipi vardlr. Bu kip, ta1T}amlanmarnl ya da tamamlan-
mJ eylcnl gosteren fii1in ge nlj zaman kipine 6bJ edatt eklenerek yaplhr.
" 'IIITM(a) vb.6bl okurdull1, okuyor olurdum
H npOIJ:HTRJI(a) vh. 6bl okumu olurdunl (tamalnlamt1l eylem)
Eylenlin tamamlannll hk ya da lamamlanmamJ hk durumlan araslndaki
anlanl farkl Rusc;a' daki arl kipi i\in de gc\crlidir.
6hl cdatt art ciilnleciginde genellikle fiili izler; fakal egcr climledeki ba ka
hir sOlcugun altl izihnek isteniyorsa 6bl 0 s(jzciigu izlcyebilir:
JI 6LI noexaJI C 83MB C Y)l.OBOJILCTBHeM
sizinle mCJnnuniyelle gcJirdim
II C Y,lJ,OBOJlbCTBHeM 61>1 noex3JI C 83MB
memnuniyetlc gelirdim sizinle
art ciimleleri arth (kesin ohnayan) bir eylcln ifade ederler. Egcr "bunu ya-
panm" ya da "bunu yapardnn" diyorsanlz, "eger"le ba layan hir yan cun11ecik
ya var saytlmaktadtr. ya da eklenir. Egcr hu cUI111ecik eklenirse Rus a'da ba l-
na eCJlH fibl (-fibl daiJl1a eCJlu'den sonradlf) gelir ve onu da fiilin gec;mi za-
nlan kipi izlcr.
eCJJH 6b1 Bbl 3H3))", BbJ He C)J,eJlaJIH 6bl3TOro
eger bilseydiniz. hunu yapn13zdlI1lz
eCJlH 6bl Rbi KYOHJIH 6HJleTbl, Mbl nOlUJui 6bl cMoTpeTb 311' nLeey
,
33BTpa
egcr bilet salUl ahrsamz,.yann bu oyunu gormeye gideriz
eCJlH 6bl Rbi KynHJlu 6HJlCTbl, Mbl OOUIJIn 6bl B TeaTp B'Iepa
Be'lepOM(' )
eger hilctleri satin alsaydtn1Z, dUn ak atl1 tiyatroya giderdik
Egcr bir varsaYUll yoksa Rusc;a'da gelccek zaman kipi kullantldlgJna dikkat
edin:
eCJlu 33BTpa 6Y,lJ,eT xopomaH nOrO,lJ,a, Mbl Doe)],eM 3a ropo.n
yann hava iyi olursa k1ra gidecegiz (s.r. iyi olacaksa)
(":) Goriildtigii gibi. gcrek ge\,mi zamana. gcrekse gelccege iIi kjn arf ci.imlelerinde nil za-
mam degi mel11ektedir.
248
"I.ftlrma
A. A agldaki soruJan Rus a yantt]aym:
1. nO'IeMY y AaeKceSi HHKOJuieBH'Ia yrptOMLIi BII.lI,?
2. n01JeMY eMY 33BH.lJ.HO?-
3. q TO OH 6Y)J;eT .n.eJIaTb, Kor,ra:a HBaR HRanoB"" ye,neT?
4. qTO AJI.eKceii. HHKOJIaeBH'I CTaJI 61.1 JJ,eJIaTb, eCJIH 61.1 ou
TO>Ke noexaJ1 3arpaUHLl.Y?
5. \jTO CJIytJUJIOCb 61.1, eCJlH 6L1 MBaH DBaHOBD1J B3BJI ero
C060H BMeCTo KaTH?
B. Turkc;e'ye evirin.
1 . On pa60TaJI MHOro neT, 1JTo6bI KYDHTb HOBbl" J10M H aBTO-
Mo6H.JJb.
2. QTo6b1 He on03AaTb H3 nOe3tI., OHa B3HJl3 TaKCR.
. CKa)lUITC eMY, '1To6bl OH "P"men 3aBTpa.
4. jJ Tpe6ylO, 1JTo6LI Rbi pa60TaJIH BoceMb ..aCOB 8 ,lJ,eHL.
5. E JlH Rbi CKa)l{eTe, KaK 3TO CJIy..nJIOCb, JI nooeplO 8aM.
6. ECJI" 6bl TOJlbKO OH nOnpOCHJ1 ee He XO,lJ,HTb TYJJ.a, OHa He
nOlllJui fibl.
7. MI.l HC KY"UJJH 6bl 3TOH KHHfH, eCJJH 6bl RbI CKa3aJlH HaM,
, ,
'ITO OHa HeHHTepecH3n.
8. ECJIH 61.1 Bbl npHUJJUt 3aoTpa, 6blJIO 61.1 olfeHb npHiiTHo.
9. 0" BCe C.lI.eJlaeT ,lJ,JUI nee, eCJlH OHa TOJ1bKO 3aXOIJeT.
C. Rusc;a'ya <;cvirin:
On]ar1a yurt dl ma gilmeyi ok istedigini soyledi (o-erkek). (0 dedi ki, on-
Iarla yurt dl lna gilmeyi c;,:ok isterdi.) ivan jvanovj uzun sure i<;in gitmeyecek-
lerini, bir dahaki sefcre onun da gelebilecegini s()yledi. Fakat Aleksey, hep bir-
likte gitnlelerinin ne kadar ho bir ey olacaglnt soy1edi (fakat Alekscy dedi
ki, hcp birlikte gitselcrdi ne ho olurdu). Roma'YI go riir1er, Londra'da gezcr-
lerdi.
249
]. Penccreden bakmaSlnl iSliyoruln. (onun-erkck)
2. Emri yerine getirn1emi istedi (ta]ep eui). (o-erkek)
3. Kitabl okumamda Israr ediyor. (o-di i)
4. Eger onun (erkck) i.icretini artIrsaydlnlz, daha c;ok ah lrdl ( h-
Ir).
5. <::aba harcasaydlnlz biletleri alabi lirdiniz.
6. Yurtdl lna gitmek i jn jzin almahslnlz.
7. Eger hu olursa, eve gidecegim (gideriJl1).
8. Eger gelmeseydiniz 0 (erkek) ok slklhrd1.
9. Eger 0 (erkek) sizin yerinize gec;seydi, bu biT ayncahk olurdu.
10. Ona (crkek) derhal gelmL ini soyleyin.
t 1. Ge kalsaydlm, ok k6tii olurdu.
250
.. .
I(IRKIKINCI DERS
Sizliik e
CJ1YX
paCnpOCTpaHslTb t. nlanU fj I (pacnpocTpa-
HDIO, pacDpOCTpaH}]eUlb); pacnpoc-
TpaH:UTb t.l1l1 fj II (pacnpOCl'paH.o,
i
pacnpocTpaHumb)
, ,
pacnpocTpaHBTbcB, pacnpOCTpaHHTbCH
""KaKOU
,
KaK TOJIbKO
nepe,Ll,aBaTb t.111aI1U (nepe,l1,a.o, ne-
peJJ,aeWb); nepe.n.3.Tb t.ll1l (nepeLUIM,
nepe,ruiwL) .
,
OTKY,lJ,a -TO
CTaTb f.nll} (CT3HY, CT3HeWb) (bu an-
lamda sadcce t.nll ) + t.ntanll mas tar
BCHKHU
,
TenerpaMMa
npocb6a
,
nopyqeHHe
,
O'leBH,lJ,HO
,
YAHBHTeJ1bHO
,.
nO'leMY -TO
H3 ,lI,HHX
no Beeit: BepoiiTHOCTH
nOJlb30BaTbCH t.lllQl1l1J (nOJIb3YIOCb,
nOJlb3yelUbCH);Bocnonb30BaTLCB
t.l11l + (-ile)d.
cnoco6Hblii
Y'IeHHK
soy lenti
yaymak. bula hrmak (grl.)
yayI1mak (g("z.)
hi , hic;bir
. .. If ... n1az
vcrmek. ge<;irmek; tcs1im ct-
mek; bildirmek, anlatn1ak;
yaYlnlan1ak
herhangi bir yerden
ba lamak
her e it, her
tel u raf
c
fica
odev
apa<;lktlf. goz gore gore
a tlacak, olagantistti
ncdense
ge<;enlerde
buytik olaslhkla
yarar1anmak
yetenekli, gticli yeter, egilimJj
ogrenci
251
BbIY'IHTb I t.nul II (BYY'IY, BLty'lHUlb)
XOTL
,
Bblpa>KeHHe
33BHCHMOCTh di '.
, ....
THnHIJHblH
,
XOJlOCTBK
33BHceTb t.111al111 II (38BHIUY,
3aBHcuwb) t.nlt l yok. OT + (-ill) d.
JKeHHTbCSl2 t.l1laI1U ve t.I1H II
(}KeHrocb, }KCHHUJbCH) Ha + (-de) d.
l)o}Ke coxpaHu!
Tekst
TeKCT: COPOK BTOPO" YPOK
(Klrkikinci deI's)
ogrenmek (ezbere)
.. .s.a da, .. .sa bile bari, hier degilse
ifade (anlatlm)
bagJmlJllk
tipik
hekar
haglmh olnlak
ev1enmek
Tann korusun (beni)! Tann gos..
termesin!
KaK C.TJYXH pacnpocTpaHsilOTcSI!
IIBaH MB. ,lJ,66poe YTPO, KaTH. IIOIJTa Y:iKe npHWJla? 6LIJIH K8KHe
Hu6Y,lJ,b HHTepecHble "HCbMa?
KaTSI. HeT, cerO.llHSI He 6blJ10 "OIJTH HHK3i::U-X "HCel\f. KTO-TO RaM
.. I- , "
3BOHHJI, KaK TOJlbKQ SI npHIUJla, HO He XOTeJI CKa3aTb
I Kok fiil )'lIHTb'tir. (ogrenrnek: Nrretmck). "Ezbere ogrenmek" anrammda fJilin tamamramm 1
BbIYIfUTb'hr. "i)gretrnek" anlamrnda ay"' fiilin (amarnlanrnl 1 HayqHTb'trr. Cumlede kullanrh-
ma dikkat: 11 YQY Ma.IJL'IHKOB (-i) d. apncJ>MfTltKe ( -c) d. '. o('uklara aritmctik ogretiyomm".
jI Ilay'lY Bac rOBOpHl'b nO-PyccKH sizlerc Rusc;a konu may. ()gretecegim." Y HTbCfl
t.mlll1H , liaytulTbcSI 1.ml + (-e) d. ftili "ogrcnmck, okumak" anlamma gclir.
2 )l(eHltTbCH (cvlcnmck) fiili sadece crkcklcr ya tia cvlenen iki ki i ic;in kuHamhr. Fiit hem ta-
ll1amranmanH hcm tamamlannll durumlan ifade cder. Boylcce H )KeHtOCb mi HeH hem
"onunla evlcniyorum" hem "onunla evlenecegini" anlamlanna gdir.
nO.>KeHJ.JTLC.H tamaml3nmJ Jdlr vc genellikle gec;mj zanmnda kuBaJ1lhr. Ornegin, OHM
nO)KemIJJ"Cb "cvlcndilcr". Giinli.ik konu ma dilinc ait bu fiil tekil olarak kllllamiamaz.
Bir kadmm biriylc e\'lenmcsi BblXOllUTb (BbJi.i.TU> 33M)')K 33 + (-i) d. (Tiirkc;c'deki .'kocaya
vannak" dcyimi) deyimi ile ifade edilir.
252
CBOen I 4JaMlillHH. OR D03BOHHT ewe pa3, nOTOMY "TO eMY
,. I" ,. ,." r
Ha,n,o JUlqHO nepeJJ.aTb 8aM 1.JTO-TO OlJeHb Ba:>KHOe H CpO'lHoe.
A nOToM OTKY.IJ,a -TO CTaJIH npHxo,nHTb BCslKue TeJIerpaMMbl
c npocb6aMH H nOPYlJeHH.HMH OT BamHX 3HaKOMLIX.
O...eBH,LI,HO OHH oTKy,aa-TO liJ111 OT KorO-TO Y3H3J1H, 'ITO Bbl
, ,
e,ll,eTe 3arpaHHQY.
IIBaR HB. J],a, Y)J;UBHTeJIbHO, KaK CJlYXH pacnpOCTpaHHIOTCSf. BelJ.b 11
I"' I' I' "
HHKOMY He rOBOpHJI,'-ITO e)J,y, a co Bcex CTOpOH npUXOIDIT
KaKHe-TO TeJIerpaMMbI, H nO'IeMY -TO HHKTO 60Jlbllle He
I' " "
""meT "DCeM. AYM3IOT, I.TO Mbl H3 Ll,HH.X YC3}KaeM, a Mbl, no
BceM nepOJ1THOCTH ye)leM, He paHbWe ..eM Qepe3 ;::J:Ba
MeCHl.I,a. Me y npOIJHM, KaTSI, Sf XOIJY ROCDOJlb30BaTbCJI
,.,. ,. ,
3THM BpeMeHeM II nonpOCHTb Bac .lI.aTb MHe HeCKOJ1bKO
YPOKOB aHfJIIIUCKOro Jl3b1Ka. qTO-TO Ha,LlO 3HaTb.
KaTH. C Y.lI.OBOJIbCTBlleM, BaHlI, HO TOJ1bKO, eCJIH Rbi 6y)),eTe
cnoco6HblM YIJeHHKoM. A nOToM, KOfJJ;a 1Ke Mbl 6Y.JleM
3aHHMaTbcH, Be,Ilb Mbl TaK 3RHHTbl?
IIBaH lIB. H YlKe nOJIYMaJl 060 BCeM 3TOM. ECJlH Rbi HH'IerO He HMeeTe
npOTHB2, Mbl 6y,lJ,eM K3*.abIH )(eHb 06e,llaTb BMeCTe B
I Sahiplik.zamiri eRon Latince suus gibi "kendi, birinc ail" anlamma gelir. Sahiplik zamiri MOB
gibi 'rekilir (bkz. 22. DeI's) vc daima ell yakmdaki fiilin ozncsine aittir. "Rcnim". "sizin",
"onun-'. "bizim" "onlann" vb. diye terctimc edilebilir. Eger fWin oznesi il tincii. ki i ise bu soz-
cUk mutlaka kullamlmahdlr.
OH nOUCJlOBaJI CBOro )l{eHY kendi kansJnl optii.
Burada eger ero (onun) sozcUgi.i kullamlacak olursa opUlcn ki inin ba ka birinin kansl oldu-
gu anJanl1 ima cdilllli olur.
Olcki ki iJerde CBOU "kendi" yani "bCllim kendimin'", "sizin kendinizin" vb. anlamllllO a)f 111 I
izmcye yoneliktir. Coou sozctigi.ini.in bir ciimlcnin oZIIe'sini llitelemedigini ullutmaym, (}yle
demelisiniz:
OH CKa3an, '1TO ero (CHOU degiI) .nOM nYCTO" evinin bo oldugi.mu s5yledi.
Bu kuralm bir kac; 1stisnaSI vardn:
a) coou s6zcGgii Y Me",i eBOU )10M (bcnim kendi evim val') ciimlesindc oldugu gibi bir sahip-
Ilk ifadesinde "'sahiplik"i vurgulayabi1ir.
b) eBOn bir dizi deyimsel (idiomatik) ifadcde kullamhr. Ornegin OH Y Hac CROU '1eJlOBeK:
"0 bizden biridir",
2 "Hcrhangi bir itirazmlz var O1I'!" ya da sizin i<;in bir sorun yaratll' 1m?" Rus a'da gcnelJikle
Bb) HH'lerO He ItMCeTC npOTHH? (."'1", kar 1 bir eyiniz yok mu?) kahblyla kar Jlamr.
253
peCTopaHe, H Dbl 6y,lI.eTe roBOpHTb co MHOn TOJ1bKO 00-
3HfJUf-UCKH. HaJJ.o BbIY'IHTb XOTL Ka.rne-HH6y,nb CJ10Ba,
K3Kue-uu6Y)],b BblpIDKeHIID. He J1106J1ID 6blTb B nOJ1HOn
,. ",. ,
3aBHCHMOCTU OT }KeHlliUHbI, .naJKe, eCJ1H 3TO He K3K3SJ.-
HH6y,ab )l\eHUJ.HHa, a KaTH.
KaTS. Bbl TUnHQHblH XOJlOCT K, BaHB, 60HTeCb }KeUWn". Bee
paBHo Bbi 6Y.lleTe 3aBHceTb OT MenD, nOToMY 1.ITO Rbi TaKOH
pacceBHHbdL BaM DOpa }l{eHUTbCH.
DBa" MB. EO}Ke coxpaHu!
A lklamalar
I. Belirsiz (beIgisiz) zamirler
KTO-uu6YL1.b (herhangi bir) ve Kro-TO (birisi) zamirlerini gormii tiik. (e-
itli soru zarf ve zarnirlerine eklenebilen -Hu6Y)J.b ve -TO ekleri, \ok (-HH6Y)J.b)
ya da az (-TO) bir belirsizlik nilansl eklerler.
(-TO) eki bcJirJi fakat konu ulan ki i (n1uhatap) taraflndan bilinmesi zorun-
Iu olrnayan bir cyi (birini, vb.) il11a eder.
, " ,
KTO-TO c,aeJ1aJI fJIynocTb, HO JI He CKaJKY KTO
biri aptalhk eui, fakat kim oldugunu soylelTIcyccegim
, , ,
fJJ,e-TO H 3TO Blt)J,eJI
bunu bir yerde gordUn1 (fakat ncredc oldugunu ammsamlyorum)
" ,
OHa KY.IJ.a -TO YIllJIa
bir yere giui
Kor.z:Ul -TO H 3HaJI ee
bir zamanlar onu tamrdnTI
-Hu6Y,lJ,b cki daha az bclirlidir ve "hcrhangi bir ..."i ifade eder. Bununla bir-
Iikte, gencllikle, '"bir ey" olarak tercUlne edilir.
6y J],eT '1TO-HUOY,lJ,h BKYCHoe K o6eA)'?
6g1eye lezzctli bir ey olacak fil?
eCJIH KTO"'HH6Y,lI,L n03BOHHT, CKa.IKHTe, 'ITO a BblWeJl
eger biri tclefon ederse (edecek olursa), lktIgJml s6yJeyin
KOf.l1.a-Hu6Y.ll.b OH 83M paccK hKeT 06 3TOM
bir gun size bunu anlatacaktlr
254
Kor,na-TO gene11ikle gec;mi te, Kor.na-"H6y gelecekte kul1andlf. BiT
et11irdcn sonra -uH6Y.ll.b cki henlen hemen daima kullamhr.
npOIJUT3HTe KaKY 10- Hlt6Y.ll:b KUUry
herhangi bir kitap okuyun
D\uncu hir ek alan -J1H60, -UU6YJJ.b'dan daha helirsizdir ve pek slk, kulla-
OIlmaz.
B03bMHTe KaKYIO-JlH60 KUUry
herhangi bir kitabl alln
I'..,tlrma
A. A agldaki sorulan Rus\a yanltlaYln:
1 . K TO 3BOHHJI IIB3HY HBaHoBHIJY?
2. qTO ou XOTeJl nepe.naTb eMY?
3. OT Koro 3HaKoMbie IlSaHa HB3HOBH'I3 Y3H3J1H, '1TO OH e.neT
3arpaHUu,y?
4. Kor,na oun ye3IKalOT?
5. qTO MBaH HBaHoBJlIJ XOIJeT .lI.eJIaTb B cooe cBo6o,lJ,HOe BpeMJI
)],0 OThe3,l],a?
6. r.ue oHn 6Y.lI.YT 3aHHMaTbc»?
7. q TO ou XO'leT BbIY'lHTb?
8. Koro 08 60HTCB?
9. IIo'leMY on 6y.aeT 3aBHceTb OT KaTH?
B. Turkc;e'ye c;evirin.
1. OHM KY.lI.3 -TO yexaJIIt U He CK333J1H Kor.na BepHYTCJI.
2. .SI TaK M3J10 3H31O 0 Heft; paCCKa)KHTe MHe '1TO-Hu6Y,lJ,h 0 ee
,
*lt3HO.
3. KOr.ll.a-Hu6Y.ll.b KTO-HU6Y.lI.b Do.J1eTHT Ha JlYHY.
4. KTO-TO CK333JI 3TH 3H3MeHHTbie CJlOBa, HO Sf He nOMHIO KTO.
5. Bbl BCTpe'iaeTeCb C KeM-HH6YJIb 03 PYCCKHX?
6. JIeToM Mbl nOCLl.eM KYJ],a-HH6Y.lI.b 3arpauull.Y.
255
7. DUD }KUHH paHbme r,lJ,e-TO He,naJIeKO OT napKa.
8. jJ Ha,aerocb, 1JTO KOf,n3 -Hu6YJIb OH3 Bbdi.neT 33MY>K 3a Hero.
9. Kor,rui-HH6YJJ;L OH npHJJ:eT K HaM co cBoeii JKeHoii. OH
, ,
He)J.aBHo 1KeHHJlCB.
1 O.1\1He H i.lJ,O BbIY'IHTb Bee 3TH PYCCKHe CJlOBa.
11. OD HCID JKH3Hb ..eMY-TO Y'IHTCjI.
J 2. 11 xo..y HaYlfuThcH rOBopHTb no-cIlpaHuY3cKH, nOToMY qTO H
Ha,lJ,erocL KOf)),3-HH6y,nb noexaTb 80 paHu."IO.
C. Rus<;a ya <;evirin:
1. Giiniin hirinde sana Rusya yolculugulnuzu anlatacagln1.
2. Bana kendin hakklnda bir ey sayle.
3. Yurldl lna gideceginli bir yerlcrden ogrennli . (o-crkek)
4. Nedense eve gitti. (o-erkek)
5. Ge<;en gun hirinden soz ediyordu. (o-erkek)
6. Gtinlin birinde biriyle evlcnecek. (o-kadln)
7. Sana hi<; guzel bir klZ oldugunu soyleyen oldu 11lU'?
8. Diinyada her eyden <;ok i ini sever. (o-erkek)
9. Onunla (kadln) cvlendiginde 0 (erkck) 'S0k gen ti.
10. Giintin birinde biitiin bu s6zctiklcri ogrenecck misiniz?
256
glRKUfWUNCU DERS
Sozliik e
HDKaK if.
lIeKOr.n a if
OTnpaBUTb t. nUJ II (oTnpaBJIIO,
oTnpaBHIDb)
>KaJlOBaTbCB I t. manu (1KaJlYlOcb,
JKanyelUbcH); nO}KaJ10BaTbCJI t. ml
H3 + (-i) d.
BOBpeMjJ zf.
3.JIOnaMJlTHbIH
,
npcKpacHo
yqe6HHK
COBeToBaTbcSI t. maml (CO&eTyIOCb,
cOseTYemLcH); noco&eTOBaThCSI t.ml
c + (-iIe) d.
qepT no6epii!
KaK 6y JJ:TO
;
rpaMMaTHKa
nony"uiTbCH 2 t.nlanll I (nOJIyqaeTcH,
nOJIy"uiIOTCB); nOJlY'lItTbCSI t. ml II
(nonyqHTCH,no yqaTcSl)
CXO.D.HTb C YM3 t.n1amlj; COHTH .... t.ml
YM
npoH3HOCHTb t.nlal111 II (npoH3Homy,
npoH3HoCHWb); DpoH3HecTH t.ml
hit;, asIa
vakit yok
g6ndennek, yollamak, sevk
etmek
ikayet etmek
vaktinde, zamanlnda
kinci
ok gtize] , harika
ders kitabl
danl rnak
Al1ah kahretsin! (s.". eytan aI-
sin !)
sanki, giiya
gramer
ortaya lkmak, elde edilmek
akhnl ka lfmak, l1dlrmak
akll
telaffuz etmek
1 "Birinc bir ey (bin) hakkmda ikayette bulunmak" Rus a'da oyledir:
JKaJlOBaTbCH KOMY-HH6Y.llb H3 '1TO-HH6y,nb (Koro"HH6YJ1L).
2 Bu fiil ur;i.incii ki i tekil ya da coguJda kuIlamhr. Ki iJi ya da ki isiz kullamlabilir:
nOJl)"lH.nHCb npeKpaCHbJe pe3YJ1bT3TbI iyi sonu lar ahndl
nOJIY'l3eTCJI -ITO BHHOB3T JI, a He TbJ senin degiJ benim hakslz oldugum ortaya C1k1yor
257
(RpoH3Hecy, npOU3HeCeWb, npOH3HeCYT)
npe,llynpeJKJJ.aTL t.l1la11lf:t I
(npe)),ynpe.lK,ZJ,31O, npe..aynpe}lQJ,aemb);
npe,n,ynpeAHTb t.I1U II (npc)lynpe1KY,
npe,nynpeJJ;HIDb)
oKa33TbcjJ t.I11/ ' I (OK3)KYCb,
oK hKembcs) + (-i/e) d.
pyraTbcsr t.lnamf:!.fJ I (pynllOcb,
pyraewbcsr); BblpyraTbclI t.f1l1
XO,1J.
HeKy.u.3 zf
80pl.J3.Tb t.l11allll II (BOPIfY, BOP'UfWb,
BOp'laT); nOBOp'l3Tb t.f1ll H3 + (-i) d.
3aHuMaTbcSI t.l1laml:t'l I (3auHMalOcb,
3auHMaewbcSI); 3aHHTbcB t.ml 'iJ (33"-
MYCb, 3aHMembCSI, 3aHMYTCSI) + (-iie) d.
HaJl,Oe,lUITb f.mQnJl I (Ha..n;oe.u.alO,
Ha.1J,Oe,lJ,aewb); Ha oecTb t. nu (H3l1.0eM_,
Ha,11,Oemb, H3,LJ,Oe.zu1T) + (-e) d.
,
TeM BpeMeHeM
COlfUHSlTb t.11lal1ll ' I (COlfUHstlO, COIJUH-
steIDL); COQUHHTb t.ml II (COlfHHro,
COlfUHUillb)
3y6pUTb t.mal1l1 II (3y6pro, 3y6pHIDb);
Bb13y6pHTb t.J1l1
Tekst
TeKCT: COPOK TpeTHH YPOK
(Klrkuc;iindi ders)
q TO 3a Jl3bIK!
uyannak, o:nceden bildirmek .
olmak, ortada olmak, Ikmak;
an}a )Jmak
sovmek, sovu mek
ytirGmc, yiirijyii ; gidi (seyir)
yeryok
homurdanmak
me gul olmak
can slkmak, ba agntmak
bu sUrede; bununla birlikte
yazmak; uydurmak
ok 9ah t11ak, ineklenlt k
llBaH liB.
KaT».
KaTJI, BbI MO)KeTe MHe nOMO'IL?
CeiilJac HHKaK He MOry. MHe HeKor.n.a. R ,lJ,OJl1KHa KOH'IHTb
3TH nucbMa H OTnpaBOTb ox, a TO Rbi 6YJJ.eTe }I{aJIOBaTbCSI,
'),Q
". "",r
'{TO nHCbMa HHKOI',l],3 He YX0,lUlT ROBpeMR.
UBaH HB. KaKaH Rbi 3J10naMRTHaH, KaTH. 3TO CJlyqHJlOCb O,IJ,HH pa3 H
Rbi He MO)l{eTe 3a6blTb. qTO KacaeTCB BameD pa60Tht, MHe
conepmeHHO He ua '{TO JKaJIOBaTbC1I H Rbi 3TO npeKpaCHO
3HaeTe. CeH1J3C H CT3palOCh pa306paTb CJIc.nyIOWYIO fJlany B
3HI'J1HHCKOM )"Ie6HHKe " MHe He C KeM nOCOBeTOB3TbC1I,
KpOMe Bac. ':IepT no6epu! KaK 6y,lJ,TO HHKaKoH rpaMMaTHKH
HeT, a HalJUHaemb I nHCaTh" HH..ero He nOJlyq3eTC1I!
K3TeHbKa 2 , nOJK3JIYHCT3, nOMorHTe MHe, a TO B C)'Ma
COH.IIY OT 3TOro Sl3h1Ka. nHmYT O,I1HO, a npOH3HOCSIT COBceM
JJ,pyroe. qTO 33 H3bIK!!
KiTS. Be.ab H Rac npeIIYnpe.II.HJ1a, BaHSI, "TO 6y.llY C BaMII3aHH-
MaThCH TOJIbKO, eClIH Rbi OKa1KeTeCb cnoco6HblM )"IeHIf.KOM,
a Bbl BeCb )J.eHb CH111fTe 3a aHrJlHHCKOU rpaMMaTHKoH H
pyraeTeCh. Bhl,l.Ul.IKe DepeCTaJIH HHTepeCOBaTbC1I XO)J.OM
BarueH pa6oThI. Bee BpeMSI rOBopHTe: "He 0 'IeM
6ecnOKOHTbCB, HeKY.lJ;3 ToponHTbCSI ..."
HBaH HB. He BOpIJHTe, KaTSI. 11 3aHHMalOcb O'leHL Ba1KHbIM eJ10M;
,lJ,OJDKeH XOTb HeMHoro Ha)"lHTbCSI roBOpUTL nO-aHfJluiicKH
)];0 HaUlero One3,l1,a, a TO TaM, B AnrJIHH, MHe He C KeM 6Y)J.eT
pa3roBapHoaTb, KpOMe Bac. BOWCL, 'ITO JI DaM Y.>KaCHO
Ha,II,OeM.
KaTJI. TeM BpeMeHeM Dbl oCTaBJIiieTe DCID Barny pa6oT)' Ha Menii H JI
, ,.,. ,. "'"
,IJ,OJlIKHa U CO....OHSlTb "HCbMa, H ne"laTaTb ox, It JJ,eJlaTb BaM
'Ian, H y6HpaTb BamH DeUJ,O... A Bbl TOJlhKO cH)J,HTe H
3y6pHTe aHfJIHHCKHH R3bIK!
HBaH HB. He cepJJ.HTecb, KaTeHbKa. I1oH)J,eMTe JlY'Illie B KHHO cerO)J,HH
BeIJepOM H DOCMOTpHM xopomyro aHrJlHiicKYIO KHHO-
KapTDHY. JIaAHo?
I Rus a' da tlpkl ih;tincil ogul ki i gibi ikinci tekil ki i de zarnirsiz olarak be1gisiz anlamda kul-
lamlabilir. Bu 3nlatlm bic;imi Tiirkc;e'de de boytedir. "Yazmaya ba hyorsun ... ama olmuyor".
2 KaTeHbKa (ve KaT.oma) KaTH'om ok aYlcl. kih;iiltijlmu bi imleridir.
259
A lklamalar
1. Emir kipi (devam)
Rus a'da emir kipinin birinci c;ogul ki iyle yapllan bi iminde fiilin ta-
mamlanml gclecek zaman I kul1anlhr. (Tilrk<;e emir kipi I. tekil ve I. ogul
ki iler i in kullanllmaz. A agldaki ifadenin Tiirkc;e dilbilgisinde kar lhgl
istek kipidir.)
nOU,lJ,eM B KUHO (yani Tbl It SI)
Bu, ifadcnin samimi bi<;imidir. Kibar bi imi anlam farkl her zaman korun-
muyor olmakla birlikte, Te ekiylc yaplhr.
noii eM Te B KHHO (haydi) sinemaya gidelim (yani Tbl " ") (s.r. si-
nemaya gidecegiz)
BelirJi hareket fiiHerinin tamamlanmaml lannlO birinci <;ogul ki Heri de
ku lJanllahil if.
u,neM (H,lJ,eMTe) gidelim
Bununla noii)J.eM'dan daha bliyiik bir acele sezdirilir.
2. HeKofo, He'lerO zamirleri ve Her,lJ,e, HeKof)J.a zartlan:
He, yahn durum dJ Jnda KTO vc f.JTO sozciikJerinin her durU1nunda bnek
olabi1ir. (HeKTO, "biri"; He1JTo. "bir cy". belgisiz zanlirlerdir. Bunlar <;ok
seyrck ve sadece yahn durumda kul1anlhrlar.) Eger HeKoro ya do HeqerO
ilc bir edat kullantlacaksa bu edat daima He ve zamir araSlna girer. He 6neki
dainla vurguludur ve daima bir l11astar taraflndan izlenir.
, ,
He'lerO rOBopHTb soyJeyecek bir ey yak
, ,
He 0 qeM " He 0 KOM kaygIlanacak hi bir !?ey vc hi<; kimse yok
6ecnoKOIITbC.H
Ki isc1 ifade yapmak i<;in zaolir y da ad (-e) durumunda kulIanlhr.
HaM He 0 ..eM 6bIJIO ,aYMaTb
dU tinecegimiz hi bir ey yoktu
(s.r. bize hic;bir ey hakk1nda du tinmek yoktu)
eMY He C KeM 6Y,lJ,eT rOBopHTb
konu!?acagl hi kinlse olnlayacak
(s.f. ona hi<; kimseyle konu n1ak ohl1ayacak)
260
HerJJ.e, HeKorJJ.a vb. zarflan da aynl bi imde i lev gori.ir:
OM Her.ne ceCTb oturacaklan bir yer yok
,
HaM HeKOf.l1a zamammlz yok
; ,.
MHe HeKy.na H TH gidecegim bir yer yok
AI.,tlrma
A. A agldaki sorulan Rus a yanItlaYJn:
t. nO'IeMY K3TSI He MO>KeT nOMO...b RBaHY HB3HOBH'IY?
2. qTO CJlYIfUJlOCb O)l.8H pa3?
3. nOIJeMY I10aHY MBaHOBHlfY He Ha '1TO 1K3J10BaTbCJI?
4. qTO 08 CTapaeTCSI .aeJlaTb?
5. 'ITO nOJIY1JaeTCH y MBana HBaHO"UHlJa, Kor;:Ul 08 Ha'lUHaeT
nHCaTb nO-aHfJIHHcKU?
6. qTO 6Y)l.eT, eCJ1H KaTSI He nOMOJKeT eMY?
7. qeM OH nepeCTaJI uHTepecoB3TbCSI?
8. "lJero 08 60HTCJI?
9. Ha KOfO OH OCTaOJlJleT BCIO CBO.o pa6oTY?
B. Ttirk e'ye evirin.
I . OTnpaBHM Bce 3TH nHCLMa H nOHJJ.eM o6e,aaTb.
2. nOpa6oTaeM ewe HeMHoro " TOf.n.a KOH1JHM.
3. Yii,L(eM oTc.o,L(a, TYT TaK CKY'IHO.
4. KaK XOpOUlO, '1TO HaM CerO.ll.HJI He'lerO )I.eJlaTb.
5. ABTo6yc 6blJl TaK nepenOJlHeH, '1TO Her.ne 6blJlO ceCTb.
6. KOf,IJ;3 OHU BCTpeTHJ1HCb, OM He 0 'IeM 6LIJIO pa3foBapHBaTb.
7. MHe He e KeM flOHT" B KUHO; DeeM HeKOf.aa.
8. EMY He H3 liTO }K3J10BaTbCSI; y Hero OlleHb MHoro .neHer.
9. KOf,IJ;a eii He Ha Koro BOP'UITb, OHa He 3HaeT, '1TO Jl,eJIaTb.
] O. 3aHMeMC1I Tenepb PYCCKHM .H3bIKOM.
11. MHe Ha.IJ.OeJlO 3aHHMaTbcS1 3THM.
261
C. Rus a'ya evirin:
1. Oglan ocugunun ikayet edecegi hic;bir ey yok.
2. Doktora danl ahm.
3. Ogretmen ocugu babaslna ikayet eUi.
4. Telgraf ekelim.
5. Konu acak kirnse olmadIgl i in c;lldudl. (o-di i)
6. Bunu dii tinmeye vaktirn yok.
7. Bu s6zcUgii nastl telaffuz edersiniz?
8. iyi bir ogrenci oldugu anla lldl. (onun-erkek)
9. Dti iinecegi kimsesi yok. (onun-di i)
) O. Me gul olacaklan hit;bir ey olmayacak.
II. Git, cantnn slklyorsun!
12. Gidecek bir yeri yoktu. (onun-erkek)
13. Bu parkta oturacak yer yok!
262
KIRKDORDUNCU DERS
Sozliik e
HepBHblH
,
nOTpSCeHHe
npHXO,lJ,lfTb t.111al111 npUUTU (ya da nplf)1TH)
t.ml ' B ce6si
6JIe,lJ,HbIU
-
nOJIOTHO
6JU )],Hblii: KaK nOJIOTHO
,lJ,P0}l{3Tb t.nlaI1l1 II (,l],PO)KY, ,n;P0}KUWb,
.llp01KaT); 3a.aP0)K3Tb t.nll
, ....
,aHKHU
,
,lJ,BH}f{e HHe
,
K TOMY )Ke
MOCTOBaH 2
MOKpbIU
,. ...
CKOJlb3KUH
,
HeYJKeJIU
pa3)],3BJIHBaTb t.lnal111 T I (pa3AaBJIHBalO,
pa3,lJ,aBJIUBaemb); pa3,n;aBHTb l.ml II
(pa3)],30JlIO, pa3,lJ,aBHwb)
, I-
UU C Toro HU C cero
,
TpoTyap
,
Y}Kac
KaKOU Y)I{ac (K3K YJKRCHO)
KPHt.U1Tb f.lnanuJ II (KpHlfY, KpH1fHmb,
KpHtuiT); 3aKpHIJaTb t.tlllJ
TOpM03HTb 1.11lQJ1lL..\' II (TOpMOJKj,
I Ttirk e'dc "kfiglt gibi bembeyaz kesilmek".
2 MocToBaSi dl l clns biT slfat gibi ckilir.
sinir1i
sarslntl, ok
kendine gelmek
sol gUn
<..:.
keten
kctcn gi hi solgun I
ti trel11ek
vah i
harcket
zaten, ek olarak
kaldlnm
lslak
kaygan
acaba? yok camm?
ezmek, c;ignemek
durup dururken
kaldlnm
korku, deh et
ne korkunc;
baglrmak
frenlcnlck
26a
,. ,
ropM03HWh); 3aropMo3HTL t.mll
,.
H30 Bcex CHJI
CKOJlh3HTh t.mamll II (CKOJlh , CKOJlb-
3HWb); CKOJlb3uYTb t.nuJ (CKOJlb3HY,
CKoJlb3Hewh,cKoJlb3HYT) .
,.
TOJI'IOK
,. ,. ,. ,
paHeH,paHeHa,paHeHo;paHeHw
(paHeHblii den)
KPYrOM if.
r
TOJina
,. ,.,.
J1e1KaTb t. mamlJ II (Jle>Ky, Jle)KJfmb,
J1eJKaT); nOJle1KaTb t.mll
TfJY.n
,.
C TPY.lI.OM
C006PaJIU1TL t.maml I (COO6puallO,
coo6pIDKaewb); coo6pa3HTL t.mlJ II
(coo6paJKY, coo6pa3Hwb)
,.
MHJIHnHOHep
KapeTa cKopoii nOMoUUl
Y !
DblnHTh t.ml (BbIOblO, 'Bblohewb)
ycnoKaHB3TbcH t.maml I (ycnoK3HBalOcb,
ycnoK3HBaeWbCJI); YCDOKOHTbCB t.mll
II (ycnoKolOcb, ycnoKoHlHbCB)
y6UT, youTa, y6uTO; YOUTbl (youTLlil'den)
K C.UiCTblO if.
,
C'IaCTLe
60JlLHUna
o6em.aTb t.manll I (o6ern.alO, o6em.aemb)
coo6m.aTb t nll I (coo6I1J,alO, coo6m3-
elUb); coo6nUtTb t. nll II (coo6mj,
COO6uuIWb, coo6w;aT) + (-e) d.
2M
turn giicuyle
kaymak
iti , c;arpma
yarah
evrede
kalaball k
yatmak
ah ma emek
gi.i<;liikle
an lamak kavramak
milis, polis (Rusya'da)
cankurtaran, ambulans
of!
i mek
sakinle mek
oldiirillmu . maktul
ans esen
mutluluk
hastane
vaad etmek
bildirmek (birine)
,-ekst
feKCT: COpOK '1CTOepTblH YPOK
(Klrkdordi1ncil ders)
Jt{BaH HB.
J{aTR ·
IIBa8 RB.
KiTH.
DBaD DB.
KaTH.
IIRaH HB.
r ,
HepBHoe nOTpHceHue
HaKOHeu,-TO,( KaTIDwa. R AaSHO Rae . He MOrY
"POUT" B ce6ii.
qTO C RaMO, Ban,,? qro CJlYIfHJlOCb? Db. 6JJeJJHbIH, K3K
r' ,
n0J10'THO II PYKH Y Bac Ap01KaT.
Ax, 3TO 6blJlO Y1KaCHO. 11 8aM paCCKa1KY. Rbi nOMHHTe, liTO
" cero,lJ,u" ,lI.OJDKeH 6blJI BCTpeTHTbC" C 3aMeCTHTeJleM
,
MItHMCTpa?
lI.a, ,lI.a, KOHe'IHo. B O.z:UtHHMu,aTh yrpa. Hy "TO 1Ke
CJlyqHJlOCb? rOBOpuTe cKopee.
DblJlO y*e n03.l1."0; B O'leHb TOpOnUJlCR. A TYT, K3K H3 3JIO,
Da Y JlHne fOpbKOro 2 ,lJ,HKOe JJ;BH1KeHue. HHKor.na HK'fern
nO.ll.06Horo He BH)J,eJI. K TOMY >Ke meJl )J.O)K)J,b, MOCTOBble
6blJIH MOKpble H CKOJIb3KHe .n
Hy, liTO .lUiJiLwe? HeY)I{eJIH 3 Dbl pa3JJ.aBUJIH KOro-HU6y;u.?
ElQ' 4 " Ha CBOe" MamHHe 0 YJKaCHO BOJlHYJOCL, 'ITO
On03,lJ,alO. BL1.pyr Hit C TOrn UH C cern 5 KaKaSl-TO }KeHIUUH3
CXO)).UT C TpOTyapa., KaK 6y,lI,TO neT HHK3Koro JJ.BUJKeHH" H
1 -'!o eki buradaanlanu gil lendirmek i in kullal1lhyor.
2 Y.iJHua fopLKoro Gorki Caddcsi.'"
3 He)'IKe.!1K inanmazhk ya da a kmhk ifade eder. HeyiKC.!1H aT() npas,lJ.a? Gcn;ekten dogru
mu, bu? He)'iKeJ1H Rbi He 3HaeTe? Ger ekten (sahiden) bi\miyor musulluz?
4 E.ny " kuruJu unda fiil ile 6ll1cnin yer degi tirmi olduguna dikkat cdin. GenelJiklc hikfiye
anlatlhrkcn yapdlr bu. Hikayesinin ortasmda UBaU "BaHOBH.,'in irndiki zaman kipinc ge ti-
gine de dikka( cdin. Rus a'da (Tijrk e'de oldugu gibi) hikiiyeyi daha canh kl1mak it;in bu anta-
hm ozeJligine ba vurulur_
5 Ii If C Toro "If C cero "goriiniir bir neden yokken" anlammda bir deyimdir. (.f.f. ne ondan. ne
bundan.) Cero cski bir zamir olan ceo (bu) zamirinin (-ill) durumudur. Bu sozciik cero,11H.R'da
da (s.f. bu gUntin) ortaya lkaL
265
,. "'",," ...,..
OK33LIBaeTC» npjJMO nepe MOeH MaWHHOH ...
KaT».
HBaD MB.
KaT».
IIBa" liB.
KaT».
RBau lIB.
KaT».
Ax, KaKOU Y1Kac!
.H KpH'IY, TOpM01KY 830 BCeX cun ... MaWUHa CKOJlL3HT ...
EOJ1bWe R IIHl.JerO He nOMHIO, TOJ1bKO K3K():U-TO TOJl'lOK ...
BaHjJ, Bbi C3MH He paHeHbJ?
,Il,a neT. OTKpbIB31O fJIa3a, KpyroM TOJlna, H nepe.a
M31l1HHOU BU)I{Y J1e}K3Ill,YIO H3 MOCTOBOii JKeHIUHHY. C
TPYLJ,OM C006pa}K3fO B «(eM ,lJ,eJlo. BH}f{Y nOLJ,XOJU1w,ero KG
MHe MUJIHJJ.UOHepa H KapeT)' CKOPOn nOMOlll,lt. Y4>, I .luiitre
MHe CT3K3.H XOo)10Jl,HOH BOJlbl, KaT»!
BOT, BLlneHTe " ycnoKoHTeCb. qTO :lKe c 6C)],HOH.
*eHwHHou? HeY)KeJIH y6HTa?
HeT, K Clf3.CTLIO HeT _ Ee YBe3JII1 B- 60JlbHHLl.Y " 06em.3JIH
C006m.UTb MHe no TeJIe4>oHY ... BOT 3BoHHT TeJle<1>oH.
CKopee, KaTB, OTBeTbTe.
CJlyrnalO. ,l.(a, ,lJ,a, 3TO KOHTopa MUTYPHCTa. Hu'tero
cepbe3Horo? Ax, K3K xopomo. QHa YJKe npHWJIa B ce6si?
TOJlbKO HepBHoe nOTpllCCHue? Cnacii60, )].0 CBH.LUIHHlI.
A .klamalar
I. .II.aBHo "<;ok uzun zaman once" anlamlna gelir.
Mbl ,lJ.aBHO KOHIJHJlH pa60TY i i <;oktan (uzun zaman once) bitirdik
Bu s(jzci.ik aym zamanda "uzun si.jredir ' anlammda da kullamhr.
,.
B .n;aBHo Bac .IK.II.Y sizi uzun siiredir (<;oktandlr) bekliyoruJ11
(,lI,aoHo sozciigu burada, beklemcye ba laYl tan sonra uzun sure ge<;mi 01-
dugunu belirtir.)
,IJ,OJIfO s6zcligi.i de "uzun sure" dcmektir; fakat hir eylem ya da durumun sU-
resini vurgular.
I y blkkmhk ya da ferahhk ifade eden bir unlemdir.
266
- ,,- ,
ona Bcef)J.3 .lI.OJ1fO rOBopHT
no TeJle OHY
telefonda her zaman.u.zran sure
2. Belli bir zamandlr siirmektc olan bir eylem i in Rusc;a'da (Tiirk<;e'de oldugu
gibi) fiiIin imdiki zaman kipi kullanIllc
.st eM C )J.BYX 'JaCOB iki saauir yiyorU1TI
3. SJfat-Fiiller (I) (*)
nnmym.aH MamuHKa (daktilo. yazl makinasl) ifadesini ok slk kullandlk.
SozcUksel c:;evirisi "yazan makina"'dIL fIHmym.aH burada sifat olarak kulIanll-
maktadlr, fakat nHcaTb (yazI11ak) fiilinden tiiretihni tir. Bu tlir s6zcilkler "sl1'at-
fiil" (ya da ortac;) diye adlandlnhr. Rusc;a'da her biri slfat olarak i lev gl1rCn
(OC;O etken ve ikisi edilgen turde olmak iizerc) hoyle bc sifat-fiil turO vardlr. Bu
dcrste sadece, imdiki zaman etken sifal-fiilini gorecegiz. "Sigara ir;en ,ocuk
oglunldur" dedigimizde "sigara" ve "ic;en" sozcUkleri "ki sigara ic;iyor" yan
diTnlesinin yerini almaktadlr ve "ic;en" sozciigU hir sJfat-fiildir (orta<;'tlf). Bu et-
ken sJfat-fiil1erin en yaygln i levleri bir yan ciimlenin yerini tutnlaktlr. Bir ka<;
ornek vereJim:
Gazete okuyan LJ adaml goriiyor rnusunuz? ( u adaml goriiyor musunuz, ki
gazete okuyor.)
BacaYI onaran mUhendisle konu uyor (... ki bacaYI onanyor)
Masada duran kitap hakkmda bilgim yak (... ki masada duruyor)
in1diki zaman etken slfat-fiilini yapnlak kolayd1f. DC;Uncu \ogul ki i imdiki
zaman kipinin sonundaki -T harfi -IlJ,HH He yer degi tirir:
n"IDYl' - nurnyuJ,un, rOBopSiT - rOBop»UJ.HH, Jle}J{aT - JJeJlUilll.HH (Jle-
)K3Tb'dan)
Donii lil fiillerin imdiki zaman etken slfat-fiilIeri daima -C$I ile biterler:
MOIOIIJ.HUC.9 (MOIOTCH, Ylkamyorlar'dan).
Slfat-fiilJer temelde sifat olduklanodan slfatlar gibi <;ekilirlcr (bkz. 24.
Ders). Vurgu, inldiki zaman ii<;uJlcii t;ogul ki idekinin aynlsldJr (bir istisna:
KypjWHii).
Slfat-fiil (tlpkl sifat gibi) niteledigi adm durumuna, cinsine ve saYlsma uyar.
I) MaJlb'lHK, KypHWHii nanHpocy, MOD ["oglum"la uyum ic;inde, yaltn,
Cbl" erkek ve tekil]
(*) npH'IaCTHe (ing. Participle, Fr. Participe).
267
Sigara i en ocuk oglumdur
2) Bbl BH.nHTe TOrn MY>K'IHHY,
'1HT31OlUero ra3eTY?
Gazete okuyan adaml gorUyor musunuz?
['<;adamt n ile uyum i inde, (- i)d.
er. tk.]
, ,.,
3) on roBOpHT C HH)KeHepOM, """"UJ.UM
Tpy6y?
bacaYI onaran miihendisJe konu uyor
, , ; ,
4) "HH'IerO He 3H3JO 0 KHHrax JIeJKaWHX
,
Ha CTOJle
masada duran kitaplar hakklnda hi bir ey
bilmiyorum
Slfat-fiil cumlecigi aS11 ciln11eden virgtillc aynhr
Etken slfat-fii11er kar lhkh konu malarda <;ok fazla kullanllmaz. Yukandaki
orneklerde, konu nlalar sirasinda bunlann yerini yan ciimlecikler alacaktlr:
I) M3Jlh'fHK, KOropblH KYPUT nanHpocy, MOD CLIH
2) RbI BH.IJ:HTe Toro MYJK'IHHY, KOTOpblD 'IHTaeT ra3eTY?
3) OR roBOPUT C HH)I{eHepOM, KOTOPLIH "HHUT TPy6y
4) SI HHlJero He 383.10 0 KHurax, KOTopble .l1e1luIT Ha CTOJ1e
Konu tnalarda c;ok slk olarak etken sifat-fiiller tam anlam.yla sifat gibi kulla-
nlhrlar. Ornek: nn.mYllI.ajJ MamuHKa.
n"mYluHu ku kusuz slfal-fiil olarak da kullanllabilir. Bazi slfat-fiiller ise
(HacTOHlIJ..Hii, "ger ek", '" imdiki") inldi sadece srfal olarak kullandmaktadlr-
lar ve haZllan (ornegin H3CTO.HlU,ee, "' imdiki zatnan, bugUn"; 6Y.1IYwee. "ge1e-
cek") isim olmu tur. Slfat-fiil cUlnlc pan;asl ya da cumleciginin, niteJedigi ad-
dan once gelebildigini de nol elmek gerekir.
["mUhendisle" ile uyum i inde,
(-ile) d. er. tk.]
("kitaplar hakkmda" He uyum
i inde(-de)d. rg. ]
, , iI' ,.
.SI BH)I{Y JIeJKaw.ero Ha y JlHue 'IeJlOBeKa
(s. (. g6riiyorUill yatam sokakta adaml)
Bu soz dizimi kar lhkh konu malarda en yaygln olandlr.
AI.,tlrma
A. A agldaki sorulan yanltiaYln:
] . C KeM :UOaH llB3HOBH'I .noJ))KeH 6blJI BCTpeTHTbcjJ?
2. B KOTOPOM 'lacy 08.aOJDKeH 6LIJI BCTpeTHTb ero?
268
3. llOlfeMY 08 TOpOnUJIC"?
4. nO'IeMY MOcToBbIe 6blJlU CKOJlb3KHe?
5. n01JeMY IISaR BBaUOBU'I BOJlHOBaJlCH?
6. qTO c,IJ,eJlaJla )KeHIQHHa?
7. qTO 00 C,lJ,eJlaJl, '1To6bl oCTaHoBHTb MamHHY?
8. qTO 08 YBH,neJl, KOf,lJ,a 08 OTKPblJl rJla3a?
9. )({eHUlHHa 6bIJui paOeHa UJIn y6uTa?
B. A agldaki cumlelerdeki yan ctimlelerin yerine slfat-fiillcr koyun.
1. 11 HH'IerO He 3HalO 0 iKCHIUHHe, KOTopaSi JlejKHT Ha Y Ruu.e.
2. .aaSHO He BU,il,eJ1 'IeJ10BeKa, KOTOpblH )KOBeT B 3TOM .nOMe.
3. BLI BU)J,HTe Toro 'IeJlOBeKa, KOTOpblH CXO)J,UT BHH3 no JleCT-
HHo;e.
4. 3TOT cTy,aeHT, KOTOpblH Ha)J,oe,rUleT MHe, Y}I{t ,naBHO u3y'uieT
........ v '
aHr JlHIICKHH H3bIK.
S. CTy.aeHTbl, KOTopble nocTynalOT B Y"HBepCHTeT, .aOJUKHbI
MHoro pa6oTaTb.
6. XUMHKH, KOTOpbJe npoH3BOLUlT onbITbI, HItKor.rui He 3HaIOT,
,. ,.
830PBYT JlH OUH Hac UJIB HeT.
7. npo eccopa, KOTopbIe YOJleKalOTCH cBoeH pa6oToH, '1aCTO
,
pacceSlHHbI.
C. Rus a'ya evirin:
I. Annemle uzun sure konu tu. (o-erkek)
2. RUSt;a'Y1 uzun si.iredir ogreniyorurn.
3. Gazeteyi tilreyen eHerIe kaldlrdl. (o-erkek)
4. Arabanln yamnda duran klZI goriiyor musunuz?
5. Yeni yazl makinanlz ho unuza gidiyor rou?
6. Masadaki (masada duran) mektuplan imzalamahslOlz.
7. Masa ba lnda oturan (masadaki) adam bakan yardlmclsJdlr.
269
KIRKBE$iNCi DERS
Siizliik e
uenpOMOKaeMhlH
6e.IKaTb I t.111anll , bl. (6eIj, 6eUlUh,
6eryT); n06eJK3TL t./1ll
,
KOe-QTO
KOe-KaKOH
SU gC\JffilCZ
kO lnak
,
HMeTb B BH).Q'
baZl ey ler; bir par a
bazl; 6nemsiz, biraz
nicelik, miktar; say.
kuzum, canlm
masraf, gider; sarf et111e
masraflar, sarfiyat
ilkin, oncelikle
deri (s.)
g6z ontinde bulundurmak,
akl}da tutmak
gerekiyor; adeuendir
kilogram
hafif (aglrhkta); kolay
pIastik
se<;kin, birinci stnlf, dahice
ikincisi
zorunlu olarak
elcktrik
ustura
,
KOJIH"IeCTBO
roJ1y6"1HK
pacxo)J,
paCXO,lJ,bl
Bo-nepBblX
KO)KaUbJU
nOJIaraeTca: (k z.)
KIfJIOrpaMM
JlerKlIH
..
nJIaCTMaCca
reHU3JIbHblU
,
BO-BTOpbIX
o6S13aTeJlbHO if
3JJeKTpHQeCKHH
6puTBa
I BiltOn harekct fiillerindeki gibi tamamlanmarm tn iki bi«;imi vardu. Fiilin belirsiz biC;imi:
6eraTb. c;ekimi kuralhdlf. imdiki zamam: 6eralO, 6eraemb, vb. Belirli 6e}l{3Tb fiilinin im-
diki zamam: 6ery, 6C)lUtUJL, 6e>KHT.. 6e}l{JIM, 6eilOtTe, 6eIjT. Emirkipi: 6erH, 6erHTe. Ta-
mam[anrm t: n06e.IK3TL
)1,CTH oerawT no ca.uy ocuklaf bah ede ko uyor
MaJ1b "K 6eJKHT B IUKOJIY oiUan <;ocuk okula ko uyor
EeraTb fiiJindeki vurgu. bu fiilden yaptlan tamamlanmaml fiillerde sona gelir: y6enlTb
(l.nwnll ) (y6eralO y6enieWb): y6e*aTb (T.tlll ) ka mak: slvl mak.
270
6yp1KYU I (hlk.)
nOCTeJ1b di '.
AaMCKU"
CKpOMHblH
06JIaLuiTb t.rllanllj I (o6J1a,ll.aro, 06-
JIa.aaelllb) + (-ile) d., t.I1l.I '1 yak
,
,lI.OCTOUHCTBO
npUBo,u,HTb 2 t.nlanlf fj II (npHB01KY,
npuBO;J,uIDb); npUBeCTH t.I1U
(npuBe ,npUBe elllb,npUBe,ll.YT)
burjuva
yatak
bayanlar j in
aI<;akgonill1ii, n1iitevaZl
sahip olmak (soyut adlarla)
erdem; onur
getirmek (ara slz)
Tekst
TeKCT: COpOK nBTbIH YPOK
(Klrkbe inci ders)
HenpOMOKaeMblD "JIam
ArreKC. HUK. KaK BpeMH Oe1KUT! Tbl 3HaeIIIb BauH, 'Iro RbI C KaTen
ye3>KaeTe }'}Ke 'u pe3 MecSlU:? Tbl nO)JyMaJI 0 TOM,3 '1TO
Te6e H3,lJ,O 6y,ueT elll.e KOe-qTO KY"UTb?
IIBaH HB. )],a, ArreKceu, cnacH60, '1TO Tbl MHe HanOMHUJI. Y MeHH
CTOJIbKO .ueJI, qTO rOJIOBa H,lI.eT KpyroM. 4 HeJIb3H JlU
] Fmnslzca "bourgeois" (burjuva) s6zci.igiini.in Rus\a'da gilnli.ik konu ma dilinde aJdlgl bi im.
ServctJerini gt)steri i bic;imde sergileyen kimseler i<;in kullal1lhr.
2 K6k fiil ba ka bir harcket fiilidir ve iki tamamlanrnanll bi imi vardlr: BO,lUtTb (gliti.irmck,
siirmek) b!iz.; ve BeCTIt bl. BOJUfTb'in imdiki zaman kipi: BO}K") BO.ll.HIlIL. vb. BecTlf"nin im-
diki zaman kipi: Be.n.Y BeJI,ellIb, nelleT, Be.ll.eM BeneTe., neJJ.YT.
Ge mi zaman kipi: BeJI, Hemi, BCJlO, BeJU.f. BecTlf'nin tamamlanrl11 1: nOBeCTIf.
3 Ruslar "ne satm almaya ihtiY3C1I11Z oldugunu dU UndGntil milT yerine "sa\m almaY3 ihtiyacl-
mz ulan eyi du iind(jniiz mtiT' derler. B3 ka bir deyi le TO zamiri, uygun durumuyJa bir son-
raki cumlccikteki fiille bagmtl kurmak i in kullamhr. Fiil bir edat ya da yahn yahul: (-i) durum-
Ian dl ll1daki bir durumca izlenildigindc Rus a'da 6zellikle yaygm bir ciirnle kurulu udur bu.
st COMHeBalOCb B TOM., TO OH npan hakll oldugundan ku kuluyum
-' , # ,
OH YllHBHJICJI TOMY, tjTO OHa nOUlJ1a onun gittigine a II'dt
OH He "HTepecyeTcB TeM, qTO 8b1 rOBopHTe sizin ne soylediginizle ilgilenrniyor
4 KpyroM zarfmda vurgunun son hece uzcrindc olduguna dikkat cdin. Tekstteki deyimset (idio-
matik) ifadede ise vurgu ilk hecededir.
271
nonpOCHTb Te6.R C.lI.eJlaTL KOe-KaKiie nOKynKH? K8TJ1
Te6e nOMci>KeT4o
AJteKC. HHK. C y.nOBOJlbCTBueM KynJIID Te6e, \fTO Ha o. qTO KacaeTCH
TBoeH roJIOBbl, MHe K3.iKeTCSI, 111'0 ORa y Te6si u.n.eT
KpyroM He OT KOJUIQeCTUa .n.eJl, a OT aHfJlidicKOro J13hllUi.
Hy, '1TO-}K Te6e KYDHTb?
DBaH H8. BOT 'ITO, roJly6'1UK: B03bMH .lI.BeCTO py6J1eH 03 OCTSB-
, ",. "..
mHXCR Y MeHJI H3 paCXO,ll.bl .neHer H ROHIIJ," Ha MoeM
, ,,,,, ".
nHCbMeHHOM croJle cnUCOK C "YlKHLlMH HaM BemaMH.
Bo-nepBbIX, MHe HY>KeH xopolllun K01KaHLIH "IeMo.luiH4o
MeKC. BaK. XOpOIllO.. Ho OMen B BU , 'ITO eCHU Rbi JIeTHTe, H3
1JeJlOBeKa nOJlanieTcjJ He 60JlLWe )J.Ba.n.u.aTH KHJlorpaMMOB
6ara.IKa. He JlY1.Jme Jln 6blJlO 6bl KynuTL JIerKUH '-IeMO)1.3H
03 nJl3CTMaCCLI?
DB3H UB. Tbl COBeplueHHO "paB, ATleKceii40 Y Te6si oHor a 6blB31OT
npOCTO reHH3J1bHble n.ll.en! BO-BTOpbIX, 06»3aTeJ1LHO
Kynu MHe 3J1eKTpUlfeCKYIO 6pUTBY. XOlfY, KaK 6YP.IKyii,
JIe:IKaTL B 1I0CTeJ1U H 6pUTbCfl.
AJJeKC. HUK. JIa.ll.HO, XOT}] Tbl H 6e3 Tore) YJKe 6YPlKyii. A BOT B TBoeM
cnHCKe CTOUT ewe" .naMCKU" HenpOMOKaeMLIH nJlam'1.
3m D,JUI Koro?
IIB3D liB. Ax )],3, 3TO O'leHL B3JKHO. II xO'ly no,aapHTb KaTe DJIaIQ.
Y nee O'leHL MaJlO ,n,eHer, H Tbl 3HaewL, KaK3B oua
CKpOMHa8, rOBopUT, 1JTO en H"..ero He H3,l1,O 40n
ArIeKC. HUK. 3H31O, 3H31O ... KaTH CKpOMHajJ, KpaCHBa.R, YMH311,
pa60T}]WaH "4o O HUM CJIOBOM, oua 06Jla,naeT BCeMH
..aOCTOJlHCTBaMH Ha CReTe. BOWCL, I BauD, K3K 6b1 Bee
3TO He KOH'IHJJOCb n"YJOxo! KYJJ.3 jTO Te6ii npHBe.aeT?
J »O,]TbCR fij}inin arkflsmdan iki ciimJe yapJsl ge)eoiJir: " 60IDCb, TO 0" npH.lI.eT, "korka-
om ki gelecek/gelrnesinden korkuyorum" ya da JI 6010Ch, 'ITo6b1 (KaK 61.1) DR He npHwcn.
Eger "korkanm ki gelu1eyecek" demek istiyorsamz, gelecek zaman kipi kullamlabi1ir: SI
6DIDCb, 'ITO DH He nplt.Il.CT.
272
A lklamalar
1. Slfat-Fiiller II
Ge<;mi zaman kipindeki iki etken sIfat-fiilin yaplirnasl kolaydir. Fiilin
ge mi zaman kipindeki son harf -JI kaldulhr ve -8wnH eklenir:
, .
nDCaJi DDcaRmnH
, r
HanHcan HaOHcaBUlHH
rOBOpUJI roROpH BUlHii
norOBOpUJI noroBopuBWHH
Eger ge mi:? zaman kipinde -JI yoksa erkek tckile -WHD eklenir:
DeC HeCWDH Be3 Be3IDHH
nOHec nOHCCUlHH nOBe3 nOBe3IDHH
Donti I ii fiiller -C.H eki ahr:
3HaKoMHBwHHCB, 3HaKoMHBwa"c", vb.
D03HaKoMHBwUHCB, n03HaKoMDBWaBCJI vb.
Bazt fiiIler kuraldl!}l bic;:ime sahiptir. Bunlardan en c;ok kullantlanlar un-
lard I r:
meJJ.lUHH
BeJI,UIHH
npHme.n,IDHH
nPDBe)J.UlOH
(HATH, npU)1,TH'den)
(BeCT"., DPHBeCTH'den)
Tamamlanrnaml etken ge mi zaman slfat-fiili yerine KOTOPblH ve ta-
mamlanmaml gec;mi zaman kipi kul1anllIr:
fl rOBOpUJI C HH)I{eHepOM, KOTOPblii pa60T3J1 Ha HameM 3aBo.ne
(s.f. Miihendisle konu uyorduln, ki 0 bizim fabrikada c;ah lyordu)
jJ rOBOpUJI C HHJKeHepOM, pa60TaBUlHM H3 HameM 33BO)le
(Fabrikamlzda ah an miihendisle konu uyordum)
TlpkI bunun gibi, tamamlanml etken gec;mi zaman slfat-fiili KOTOPblH
sOlctigUniin ve tamam)anml ge<;mi zaman kipinin yerini ahr:
.H BCTpeTHJI nIfC3TeJIJI, KOTOPbIH UaDHCaJi 3TY KUUry
(s.r. Yazarla kar tla tnn, ki 0 bu kitabl yazml tl)
, , 1'''''
11 BCTpeTHJI DHCaTeJIJI., HanHcaBwero 3TY KHHry
(bu kitabl yazml olan yazarla kar l]a tlm)
Slfat-fiil zaman kipinin (ister imdiki zaman, ister tamamlanml ge mi
Ya da tamamlanrnaml ge mi zaman olsun) baglmh ciimlecikte ne olacak
273
idiysc genellikle 0 olduguna dikkat cdin.
2. Bazl zarf ve zamirlerin ba lna Koe eki (kimi zaman KOH yazlhr) gelebilir.
Bu ek, online gcldigi zamir ya da zarfa genel1ikle slntrlandlnhnl bir ,saYt
anlamt verir.
, ,
Koe-KTO
, '....
KOe-KaKOH
, ,
KOe-'ITO
, ,
KOe-r)le
baZllan, baZl kirnseler
bazl, biraz
bazl eyler bir par<;a
yer yer, hazl yerlcrde, urada burada
Koe-KaK deyiminin "ba tan savnla", "ge1i i gUzel" an1amlna geldigine
dikkat edin.
Bir edat bu belirsiz zamirlerden biriyle kuJlamldlglnda genellikle Koe ile
zamirin araSlna geIir:
, , ,
.H rOBOpUJI Koe C KeM
hir iki ki iyle konu tum
AI.,tlrma
A. A agldaki sorulan yanulaym:
I. 0 'IeM MeKCe" HHKOJuieBH'I HanOMHHJI HoaRY MB3HOOHIJY?
2.I1olJeMY y MDaHa MB3.HOBH'Ia rOJlOBa H,lJ,eT KpyroM?
3. 83 KaKux ,z:r,cHer ArIeKccH .aOJDKeH B3DTL ,lI,BCCTH py6J1eH?
4. KaKou '1eMOJJ;3H HY)KeH HOaRY llBaHoBu'IY?
5. KaKOu 'IeMOJJ.3H ArreKcen cOBeTyeT eMY Ky"nTb?
6. nOlfeMY Un3uy HB3HOBHllY o61133TeJIbHO HYJI{H3 3JIeKT,Ii-
'1eCKaSi 6puTBa?
7. q TO 0" XO'leT no.napHTb KaTe?
8. nO'IeMY. KaT.R rOBopuT, 'ITO en HHlJerO He Ha.ll.O?
9. KaKHMH ,lI,OCTOHRcTBaMH OHa o6J1a,zuieT?
B. Tiirk\e'ye \evirin.
I. :lKuBIUHe B aTOM .1J,OMe JIID)]," yexaJlH BO <l>paHu,HIO.
2. npo4Jeccop 1KaJIOBaJICJJ H3 cTY,l1,eHTa, 3aHuM8BwerocJI
, ;
pyCCKHM B3bIKOM.
274
3. )J{eHIl\HHe, CH,lJ,eBWeU 38 CTOJlOM B peCTOp3He, CTaJlO nJIoxo.
4. qeJIOBeK, nOTep}]BIIIUD CBOD IfeMO,luiH, OD03.l1.3JI ua noe3)],.
5.0Ha BCTpeTUJIa npUJleTeBIlIHx H3 AnrJIHU TYPUCTOB.
,,.,.. "'.1'
6. Koe-KTo H3 npHexaBUlux U3 POCCHH HIDKeHepoB rOBOpUJI no-
'...
aHfJIHHCKH.
7. jJ n03HaKoMHncSi C Koe-KaKHMH JIIO,lI.bMH, 30aBIIIHMH MOen)
,
OTu.a.
8. HeY.>KeJIH Rbi He CJIIdIIIaJIH 0 TOM, '1TO CJlY'IUJIOCb B'Iepa?
9. 00 BCer,lJ,a 1K3.,TJyeTcH Ha TO, "TO He nOBblwalOT ero
,
3apnJIaTbI.
10.0uu 3aHHM31OTCH TeM, 'ITO pacnpOCTpaH}]IOT fJIynble CJlYXH.
11. OHa paccK33blBaJIa 0 TOM, '1TO OHa BU;J;eJ1a 3arpaHuu;eii.
12. TaKoH npOJIHBHOH ,lJ.O}K)J,b, qTO II 60tOCL, KaK 6bl OHa He
,
npOMOKJIa.
C. Rus a'ya evirio:
1. Size bir kac; ey soylemeliyim.
- 2. Annesini haftada bir kez tiyatroya g6ttirtir. (o-di i)
3. Oglunu doktora g6tiir.
4. Sizi akhmda tutuyorum.
5. Nereye ko uyorsunuz?
6. Yann gece klzkarde ini bizi gormeye getir.
7. insanlar urda burda yerde oturuyorlardl.
8. Be bavulu var. (o-di i)
9. <;ok <;ah kan ve alc;akgoniiIHisuntiz.
10. Bize bu evde ya aml olao insanlan anlatlyordu.
11. Bavulu ta lyan ocuga bir ruble verdim.
] 2. Bazen bir iki ki i bizi gormeye gelir.
2VS"
KIRKALTINCI DERS
Siizliik e
apH MeTHKa
nOCTO})Tbll.m/ II (nocToro, nocToHIUb)
CTOHTb 2 1.nla11lt {j II (CTOIO, cToHmb)
+ (-i) d.; t.l11t '1 yok.
,
He.n.oporo
, ....
fJlaBHblH
BMeCTHTeJ1LHbIH
CIJHT3Tb 3 t.lnaI1l1 I (C'IHT31O, C'IHTaewb);
,
COCIJUTaTb l.nl[
cJ1a6, cJla6a, CJui6o; CJIa6bI (CJIa6LJit'den)
3anJIaTHTb t.1111 ' II (3anJIaIJY, 3anJl3THwb)
6YMa)f{K3
,
c.naIJa
,
3K3aMeH
Bbl'lHTaTb t.manu..," I (Bbl'lHTalO, BbI'IHTa-
eUlb); BbIQeCTb 4 1.lnl (Bbl'lTY,
Bbl'lTeWL, Bbl'l'fYT)
nOJKaJIYu
ari tmeti k
biraz kalmak, biraz durmak
degmek, degeri ... olmak
ucuz, paha)J dcgil
aSI}, ba hca; ba
htiyilk oylunllu, geni
saymak; varsaymak (bkz. not)
za y 1 f
i)demek
kagJt part;aSI, banknot
devretme, devir; (paranm) Ustti
slnav
C;lkarmak (mateillatikte)
belki, helki de, herhalde, olabiJir
I nocTosiTb fiilinden yaptlan nocToii, nocToHTe cmirleri "biraz bekle'", "dur" anial1undadlr.
2 CTOHTb (degeri olmak) fiilini farkh vurgu ta lyan cTosiTL (ayakta durmak) fiilindcn dikkatle
aymnak gcrekir. CTOltTb fiili "degeri ohnak n anbmmda gcnelliklc ii.;iincii ki ide kullamhr ve (-
i) durullIu'nca izlenir: 31'0 CTOItT O.llHY KoneiiKY (bunun dcgeri bir kapiktir.) (-in) durumu y::t da
mast area izlcndiginde "dcgmck" anlamm3 da gdir: CTOHT nocTapaTbCJI, '.;aba harcamaya dcger.
CTOHT JIM 3TO Toro? buna degcr mi?
3 Aym grupta bir ba ka fiB olan C'IUTSTb, "varsaymak n anlanundadtr ve tamaml::mml!;il CqeCTb
fiilidir. Bu fiil "saymak"' anlammdaki CqUnlTb fiilinin tamal11lant11l t olan COCtJUT3Tb fiiliylc
k lI"t ttnlmamahdlr. ClltecTb'in tamamlanml gelecek zamal1l: COqTY, CO'lTeUIb vb.
4 Bbl'leCTb fiilinin tal1lamlamll1 gekcek zamam: Bbl'lTy. BbllltTeWb, 8bl'lTeT, Bbl'lTeM.
Bbl'lTeTe, BbIIJT)'T. Ge<;mi zamam: BblqeJl, BbIIJJla, 8bl'lJlO, Bbl'lJlIt. Ge<;mi zaman edilgen
sifat fiili: Bbl'lTeHHbIH.
npO IHTaTb fiilinc alternatif bi.. tamamlaml11 fii) npO'lfCTb fiilidir. Aym gruba girer. Ta-
mamlann1t gelecek zamam: npOIJTY, npO lTeUJb. vb. GC\111i zamam: npoqeJl.. npoqmi. vb.
276
"BaT3Tb I t.mal111 I (xBaTalO, xBaTaewh);
xBaTuTb f.l1ll II (XB3'1Y, xBaTHUlb)
)XBfCTH (bkz. 46. Ders. ilgili oot)
,
3ara.aOQHO
BJlI06J1J1TbCJI t.111 aml ' I (BJII06JUIIOCb,
BJlIo6JuleUlLcJI); wIIo6HTbCJI t.I1U '
II (wIIo6JIIOCb, BJIw6HlllbCJI) B + (-i) d.
wapr}1
6eJIbe fogulu yok
IIOBHD:UMOMY if
,
3 Kcne.ll.lfU,HSI
ceBepHblH
,
nOJJIOC
nynlTbcSl t.nlaml I (nyralOcb, ny-
niewbcJI); HcnyniTbcSI t.I111 + (-ill) d.
r
KJIHMaT
,
T)'M3H
CblpOCTb d i '.
OCTaJIbHOH
yc.TaB3Tb 2 f.f11anll)f (YCTaw, YCTaelllb);
YC.T3Tb t.nllj (YCT3HY, YCT3HeUlb)
Tekst
TeKCT: COPOK meCTOH YPOK
(Klrkaltlocl dcrs)
3K3aMeH no aputjJMeTIiKe
kapmak, yakalamak; yetmek
iki ytiz
gizemle, esrarh bir tarzda
a lk olmak, gonill vermek
hoyuo alklsl
J<; c.;ama lrI
oyle gortiniiyor ki
ara tl rma, cHid; gezi grubu
kuzey
kutup
korkmak, urkmek
iklim
SIS
oem
geriye kalan
yoruhnak
MeKC. HUK. IIocToHTe, KaTJI, Ky.aa Bbl 6eJKHTe? IIOCMOTpBTe, BOT
I Bu fiil ki isiz olarak "yeterli otmak" anlarnmda kuHamhr ve ismin (-ill) durumunca izlenir:
MHe xBaTHT 3Toro Ha MeCIIU. "bu hana hir ay yeter". Y Men" He XBaTaeT )leHer, "yeterli pa-
ram yok".
2 $I YCTa.o. vb. "yoruluyorum" an1amma gdir. "Vorgunum" demek i\in tamamlamm ge mi
laillam. 11 YCTaJ) kullamhr.
277
Ka'l1l.
ArteKC. HUK.
KaTJI.
ArIeKC.. BaK.
KaT».
AneKC. HHK.
KaTH.
ArteKC. "UK..
.". .. ,...; , 1'-,
XOpOIDHH '1eMO)J.aH H CTOHT TOJlbKO JJ.Ba.n.u.aTb O,lUtH Py6J1L
,
Tpll,lJ,u.aTb WlTb KODeeK.
COBceM He.ll.Oporo. Ho fJUIBHoe, "ITo6bI OH 6bIJI JlerO" u
BMeCTHTeJIbHbIU. ECJIU Mbl B03bMeM JJ;Ba, CKOJIbKO 3TO
nOJIY"IUTCSI, AraeKceu HHKOJlaeBH'I? nO}KMYUCTa
COC'lHT3UTe, B B apHcI>MeTHKe Of.JeHL cJla6a.
CTO COpOK IUlTb py6.TICU CCMb.lleCSIT meCTb KoneeK!
tITO? Ax, 3TO 8bl OUilTb mYTUTe. HeT, cepbe3HO,
CKOJIbKO 3TO 6y.a.eT?
COPOK ,Usa py6JUl ceMb,neCjlT KonceK.. tCJlU jJ 3an.JIa'JY
6YMa}I{KOH B I IDITb,necilT py6J1cu, KaTjJ, CKOJlbKO Mbl
,lJ,OJDKHbl nOJIytJHTb C.l1aIJu? 2
qTO 3TO? 3K33MeH no 3 apu4>MeTHKe? C'IHT3HTe CaM".
113 DlITH.lI,eC1ITH BblqeCTb COPOK J],Ba py6J1i1 ceMbJJ;eC1IT KO-
neeK ... OCTaeTCH Bcero ceMb py6J1eH Tpu.au;aTb KoneCK.
.I(a, c ruITb.oDeCJlTLIO py6J1SMH ,l(aJleKO He ye.a:eWb!
IIo1IuiJlYH, He XB3THT eme Ha JJ;Ba M3JIeHLKHX "IeMO)J,3Ha.
XBaTHT. Y MeHsI em.e CTO "jlTb.lleCBT py6J1cii H3 .lI.BYXCOT, 4
I Bkz. 33. Ders, A lklamalar.
2 "Paranm uslij" anlammda C,n3 t l3 sozcugu nOJIytlHTb CJla'lH, ,naTb c.naqH gibi dcyimlerde ge-
neJlikJe (-ill) durumunda kullamhr. Bu sozctik sadece, bir 6deme yapJJdlktan sonra geriye all-
nan paraYI belirtir. "Bozuk para" anlammt ise MeJlO'lb (d; .) sozctigii kar tlar.
3 ..... smavl" tamJamasl Rus a'da no ... + (-e) durumu kullamlarak ifade edilir. "Smava gir-
mck" .llep1KaTb 3K33MeH'dir. Tamamlanml fiille yapllan BbJ,lJ,ep>KaTb 3K3aMeH ise, "smavI
ge mek"ti r.
4 Rusc;a'da ytizler, her biri ekime giren par alardan olu mu bile ik sozcuklerdir: .nBecTH (iki
. yuz), TpHcTa (tiC; yiiz), '1eTblpecTa (dort ytiz), USlTbCOT (be ytiz), mecTbcoT (altl ytiz).
ceMbcoT (yedi yiiz), BoceMLcoT (sekiz yiiz), .lI.eBHTbCoT (dokuz yiiz). Bunlar ya .lI.8CCTH gibi
(iki yiiz, u\ yiiz ve dort yiiz) ya da nJlTbCOT gibi (geTi kalanJar) \ekilirJer.
yJ. d.
(-;11). d.
(-e). d.
(-i). d.
(-ile. d.
(-de). d.
278
.nBeCTH
.l1BYXCOT
)IBYMcTaM
yl. ya da (-ill) d.
,
.nSYMHCT3MH
o JIByxcTax
nBTbCOT
nHTHCOT
nHTHCT3M
nHTbCOT
njJTblOCT3MH
o nJlTHCTaX
,
KaTJI.
AJIeKC. HHK.
...
KaT".
MeKC. HOK.
Ka T.H.
KOTopble BaHJI .n:a.rr MHe Ha pacxo)].bI. OH npocM MeHH
o6R3aTeJIbHO KYUHTb )J.aMcKHH HenpoMoKaeMblH Dnam.
,IJ,aMcKHii nJlaIU.?
,LI;a. 6..eHb 3aniJ],o"HO, He npaB)J.3 JlH? M01KeT 6blTb Haw
CTapblH XOJIOCTBK BJIIo6UJlCR B KorO-HH6Y,ll,b.
MO)({eT 6blTb. A Tenepb .aaoaHTe I nOCMOTpHM, "TO elll,e
,
H3 cnUCKe.
30HTHK, TenJlblH map4>, mepCTilHoe 6eJlbe, K3J10WH ...
llOBH,lUIMOMY HaID HaqaJIbHHK OTnpaBJUleTCR B
3KcneJ],HII.HIO ua ceoepHblH nOJllOc.
UJIB HCDyniJlcH aHfJlU"CKOrO KJUIMaTa; TYMaHOO, ,nO}KJXeH
CblpOCTH. Hy, lIJI.eMTe CKopee. KynHM, "TO M01KHO
CerO,lJ,HSI, a OCTaJIbHble Oem" 3aBTpa. H 6'1eHb YCTaJla.
A lklamalar
1. Say lIar (devam)
JJ;Ba, )J.Be, TP" ve ..eTblpe sayJ1an ve bile ikleriylc yahn ve (canhlarda)
(-i) duruI1l1annda kullant1an sifatlar ya yahn ogul durunlda ya (-in) ogul
durumundadlr. Erkek ve natr adlarJa imdj ogul (-in) durumu kul1anllmak-
la, di j adlarla ya yahn ya (-in) durumu kuHanl1maktadlr.(*)
.aDa 60JIblUUX CTOJIa iki bilytik masa
.aBe xoporneHLKHx (xopomeHb- iki sevimli gen<; kJZ
KHe) .n;eBywKH
1 ,Il,aB3u, Jl.aB3HTC (tamamlanm3ml Jl.aBaTL fiiJinin ikinci tekil ve \ogulld i emir kipi) gun-
Hik konu ma dilinde ogu kez "haydi" anlammda kuHamhr. Bu durumda ya tamamlanlm gele-
cek zamamn birinci <;ogul ki isi ya da tal11amlanmar11l mastarca izlenir.)
.nasan BLIHLCM haydi bir cy i<;elim
naB3iiTe nHTL 'Ian haydi ay ic;elim
Aym ey (ii uncil ki iden bir rica anlammda) nycTL ya da nYCKau sozcukleri (nycTHTb ve
nycKaTL [iillerinin emir kipleri) ve imdiki ya da gelecek zaman u<;uncu tekil ya da c;ogul ki isi
ile ifadc edilir.
nycTL (nYCKaH) 08 He 6ecnOKOHTCJI 0 kaygllanmasm
nycTb OHM 3TO c.neJIalOT onl31" bunu yapsm)ar
(*) SIfatlann saYllarla iH kisiyle adlann saYllarla ili kisini kan t1fmamaya dikkat edin.
_279
Oteki durumlarda sifatlar, ifadenin oteki klslmlanyla aynl <;ogul durulnda..
dlr.
r r
JI nOrOBOpUJI C '1eTblpbMB dort onemli ki
iyle konu
tum
Ba}KHbIMH JlIO)J.bMH I (hepsi
ogul -ile durumunda)
Yumu
atma i
aretiyle biten saYllar (nBTb, meCTb, vb.) -b ile biten di
i
adlar gibi <;ckilirler. nJlTb.ll.eCHT (eHi; S.f. be
on), mecTb)J.ecHT (altml
),
CeMAeC.HT (yetmi
) ve BoceMbJ],eCJlT (seksen) bile
ik saytlannln her iki
pan;asJ yumu
atma i
areti ile biten di
i isimIer gibi c;ekilir.
,
yl. d. nBTL)J.eCJlT (elli) BOCeMb.1l.eC.HT (seksen)
r ,
( -in) d. nHTlI)leCRTH BOCbMH)J.eCBTH
r ,
( -e) d. nBTlf,lJ;eCSlTH BOCbMH,lJ,eClITIf
r ,
(-i) d. DHTL)J.eCHT BoceMbAeCHT
r ,
(-ile) d. DJiTblOAeCJlTblO BoceMblO,aeCJlTblO
, ,
( -de) d. 0 njJT
eCJlTH 0 BOCMu,n:eCIiTH
DHTb vb. yahn ya da (-i) durumunda oldugunda ifade <;ogul (-in) durumun-
dadlr.
wecTbAecsiT TYPHCTOB altml
turist
Oteki durumlarda saYJlar tekilde bir di
i ad gibi c;ekilirler ve ifadenin geri
kalan klsml aynl durumda fakat
ogul olarak bulunur.
, , ,
yl. d. ceMbAeCHT Ba)KHbIX TYPHCTOB
, , ,
(-in) d. ceMH)J.eCJlTH Ba1KHbIX TYPHCTOB
, , ,
( -e) d. ceMHAeCSITH BaJKHblM TYPHCTaM
, , ,
(-i) d. CeMb,lJ,eCBT BaJKHblX TypUCTOB
, , ,
( .ile) d. CeMLIO,lJ,eC»TblO BaJKHblMH TypncTaMH
( -de) d. 0 CeMH.D.eCHTH Ba1KHLIX TYPHcTax
COpOK (kirk), AeBJlHOCTO (doksan) ve CTO (yiiz) saYllan yahn ve (-i) du-
rumlanndan ba
ka batun durumlarda sadece tek bir bi
ime sahiptir:
r ,
copoKa,
eB»HocTa, CTa
I qeJloncK (ki
i) sozciigiiniin yalrn \,ogulu JlrO.lI.H sozciigiidiir ve \,ekirni
6yledir:
yl. d. JlIO,lJ,n (-;) d. JIIO,lJ,eH
(-in) d. JIIOll.eii (-i/e) d. JlIOll.bMH
(-e) d. n.o,lJ,HM (-de) d. ntOJI.»x
<;ogul (-ill) dururnunca izlenen saYllar ile HeCKOJlbKO sozcijgiinden sonra .!JID)1H s6zcilgi.intin ye-
rini 'IeJlOBeK ahr: nHTb 'IenOBeK. HeCKOJIbKO '1eJlOBeK (birka
ki
i). Buna kar
tllk MHoro,
ManO JIlo.neil (
ok. az ki
i) deRir.
280
Onlaria kuJIanlIan isimler ve slfatlar oteki sayt1arla c;ogulun hangi duru-
J11unda kuIlanlhyorlarsa yine aynl durunlda kullanlhrlar:
e eopoKa, e )J,eBDHocTa, co eTa 06paTHblMH 6HJleTaMH
kirk, doksan, yilz d6nii biletiyle
2. Slfat-fiiIler III
imdiki ZaJllan Edilgen Slfat-FiiIi
Rusc;a da iki adct edilgcn sifat-fiil vardlr. Bunlardan imdiki zaman kipin-
de olanl sadece lanla1nlanmaml fiil1erden; ge<;mi zaman kipinde olanl ise
hemen hemen tilmuyle tamalnlann1J fiilJerden yaplllr. .Tlpkl etken 5lfat-
fiillcr gibi bunlar da slfat bi<;imine sahiptiTlcr; fakat sadece uzun degil klsa
biC;imleri de vardlr.
imdiki zmnan edilgen sifat-fiiline giinliik konu mada c;ok az rastlanlf. Fi-
Hin imdiki zalnan kipi ilc;iincii \ogul ki isine sifat ekleri Have edilerek ya-
plhr:
'lHTaeM IJHTaeMhlH (okunuyor olan)
npoH3HoCHM npoH3HoCHMblH (telaffuz ediliyor alan)
Mastan -aBaTb ekiytc sona eren fiiBerin ilndiki ZaIl1an edilgen slfat-
fiiHeri ilndiki zaman kipinden degil, mastardan yaplhr:
npO,lJ,aB3.Tb npotJ,a83.eMhIH (*) (satlhyor olan)
<;ok az saYldaki baZI fiiIlerden imdiki zaman cdilgen slfat-fiil yaplh ln-
.
da birinci c;ogul ki i son ekindeki -e harfi 0 ile yer degi tirir:
DeCeM HeCOMblH (ta lnlyor olan)
En biJinenleri MblTb (Ylkalllak), 6paTb (almak), KJf8CTb (koY111ak) neTh
( arkl s6ylemek), "HCaTh (yazmak) ve nOTh (i<;mek) olan az saYldaki baZl
fii1Jerin imdiki zaman edilgen sifat-fiili yoktur.
inldiki zaman edilgen slfat-fiilinin ku)]anl lna bir ornek verelim:
,. ,. ,.
H .lI.aM 8aM '1HTaeMYIO BceMH KHUry
size herkes\c okunuyor (okunmakta) alan kitabt vereccgim
kr$. B JJ;aM BaM KOUry, KOTOPYIO Bee IJHTaroT
Yan cUn11e oznesinin edi1gen slfat-fiiHe (-He) durumunda ku\\anlldlg1na
dikkat edin.
(*) Bu fiilin imdiki zaman kipinde ekimini ammsaym: npo,lJ.atO npollaelUL np0)lacT. npo-
.naeM, vb.
281
Onlaria kuJIanlIan isimler ve slfatlar oteki sayt1arla c;ogulun hangi duru-
J11unda kuIlanlhyorlarsa yine aynl durunlda kullanlhrlar:
e eopoKa, e )J,eBDHocTa, co eTa 06paTHblMH 6HJleTaMH
kirk, doksan, yilz d6nii biletiyle
2. Slfat-fiiIler III
imdiki ZaJllan Edilgen Slfat-FiiIi
Rusc;a da iki adct edilgcn sifat-fiil vardlr. Bunlardan imdiki zaman kipin-
de olanl sadece lanla1nlanmaml fiil1erden; ge<;mi zaman kipinde olanl ise
hemen hemen tilmuyle tamalnlann1J fiilJerden yaplllr. .Tlpkl etken 5lfat-
fiillcr gibi bunlar da slfat bi<;imine sahiptiTlcr; fakat sadece uzun degil klsa
biC;imleri de vardlr.
imdiki zmnan edilgen sifat-fiiline giinliik konu mada c;ok az rastlanlf. Fi-
Hin imdiki zalnan kipi ilc;iincii \ogul ki isine sifat ekleri Have edilerek ya-
plhr:
'lHTaeM IJHTaeMhlH (okunuyor olan)
npoH3HoCHM npoH3HoCHMblH (telaffuz ediliyor alan)
Mastan -aBaTb ekiytc sona eren fiiBerin ilndiki ZaIl1an edilgen slfat-
fiiHeri ilndiki zaman kipinden degil, mastardan yaplhr:
npO,lJ,aB3.Tb npotJ,a83.eMhIH (*) (satlhyor olan)
<;ok az saYldaki baZI fiiIlerden imdiki zaman cdilgen slfat-fiil yaplh ln-
.
da birinci c;ogul ki i son ekindeki -e harfi 0 ile yer degi tirir:
DeCeM HeCOMblH (ta lnlyor olan)
En biJinenleri MblTb (Ylkalllak), 6paTb (almak), KJf8CTb (koY111ak) neTh
( arkl s6ylemek), "HCaTh (yazmak) ve nOTh (i<;mek) olan az saYldaki baZl
fii1Jerin imdiki zaman edilgen sifat-fiili yoktur.
inldiki zaman edilgen slfat-fiilinin ku)]anl lna bir ornek verelim:
,. ,. ,.
H .lI.aM 8aM '1HTaeMYIO BceMH KHUry
size herkes\c okunuyor (okunmakta) alan kitabt vereccgim
kr$. B JJ;aM BaM KOUry, KOTOPYIO Bee IJHTaroT
Yan cUn11e oznesinin edi1gen slfat-fiiHe (-He) durumunda ku\\anlldlg1na
dikkat edin.
(*) Bu fiilin imdiki zaman kipinde ekimini ammsaym: npo,lJ.atO npollaelUL np0)lacT. npo-
.naeM, vb.
281
Bu slfat-fiillerin klSa bic;iminin yaplh 1 tIpkl slfatlann klsa bif;iminin Ya-
plh l gibidir. Fakat c;ok seyrek kullamhr1ar.
AI.,tlrma
A. A agldaki sorulan yaOltlaym:
I . CKOJIbKO CTOHT 3TOT '1eMo.miH?
2. CKOJIbKO 6Y.lIYT CTOHTb TP" T3KUX lfeMOLl.3H3?
3. nO-IeMY KaTSI He MOJKeT COC'IHTaTL caMa?
4. CKOJIbKO OCTaHeTCSI, eCJlH Bbl'leCTb Ll.Ba py6J1s1 83
nHTULI,eCBTU?
5. qTO KaTs) XOTeJla 61.1 elll.e KynuTL?
6. CKOJlbKO py6JU H IIBaH HBaHOBH'I ,lJ,aJl ArIeKcelO Ha
pacxo)J,LI?
7. qero HBan MB3noBH'I HcnyraJICB?
8.I1o'leMY KaTSI XO'leT Ll.eJIaTb OCTaJlLHble nOKynKH 33BTpa?
B. Tiirk e'ye <;evirin.
1. B 3TOU UlKOJIe OKOJIO nSlTHCOT meCTHJJ,eCSITH Y-IeHHKoB.
2. 3aHHMaeMLIH HMO JJ,OM O'leHL BMecTHTenbHbIH.
3. Ero pOM3H, 'IHTaCMblu BCeM", CTaJl O'leHL H3BecTHLIM.
4. MHe He XBaTaeT TpeXCOT BOCbMHLl.eCSITH py6neH, 'ITo6bl
KYOUTb 3TOT aBTOM06HJIb.
5. C ceMbro,lJ,eCDTblO py6J111MH B MecSiu n,aJleKO He yell.emb.
6. COC'lUT3UTe, CKOJlbKO OOJIY-IUTCD, eCJIH Bbl-IeCTb '1eTLlpecTa
, ",,.
meCTbn,eCSIT ODTb U3 JJ,eBBTHCOT TpHLl.llaTU ,lJ.eBSITH.
7. On Ll,aJl Mue CLI,a'lH TpU.lllJ.aTb )J,se KoueHKH.
8. Y Hero ABe pa60TJlUlHe ceKpeTapWH.
9. ,II,aHTe HaM Tpn 60JlbIDUX CTaKaHa BUHa.
10. R YCTaro OT TaKoro 60JlbWOrO KOJUI'IeCTBa J11O.l1eii.
II. CKOJIbKO '1eJIOBeK 6bl.110 B 3TOH 3KCOeLl.Ul(HH?
282
Rus a'ya ,!evirin:
1. istasyona taksiyle, ti<; bi.iytik valizle gitti. (o-erkek)
2. Taksiye ii ruble yetmi be kapik odedi. o-erkck)
3. Yirmi be ba ka turistle bir1ikte ingi1tere'ye gidiyordu. (o-crkek)
4. Kuzey kutbuna yapllan geziyle ilgi1i Rus filmini gordilntiz mO?
5. Aritmetik SlnaVlna giriyor. (o-erkek)
6. Sinavi ha anyla gec;ti. (o-di i)
7. On saat <;ah tlktan sanra <;ok yorulacakslnlz.
8. Kitabln ii<;yiiz altml be inci sayfaslnl a<; (a<;lo).
9. Bu kitabln cHi sayfasl eksik.
] O. A1t1 kisi eksikti.
'"
II. Bu filmi gormeye deg ez, <;ok slklCI.
12. u su ge<;irmez yagmurluklar ne kadar?
13. Dur (durun), bu kadar hlZh (c;abuk) sayma (saymaYln).
283
KIRKYEDiNCi DERS
Sozliik e
KaroK [Tko (-in) d.) K3TKal
KaTaTbcSI t.l1l.a11ll I (KaT3IOcb, KaTaeWbCJI);
, ,
nOK3TaTbCJI t.I1lI \' U3 KOUbK3X
KOHeK [tk. (-ill) d.) KOHbKa]
BcnoMHHaTb t.11lal111 I (BcnoMHHalO, Bcno-
MHHaewb); BcnoMHHTb t.ml II (BcnoM-
UIO, BcnOMHHUlb)
MOJIOJl.OCTb di .
HM pa3Y + oIumsuz
c Tex nop, KaK 1+ fiil
Jl.pyr [ci? yl. JJ.PY3bii, rg. (-ill) d. .lI:pY3eii]
,
K3K-TO
,.
cTapuK
,.
qeMnHOH
YlfacTBoB3Tb t.l1lal111 (yqacTByIO,
Y'-IacTByemb) B + (-de) d.
Me}KJ1yHapotJ:HblH
,.
COCTSl3aHHe
JIbl}KHblH
COOpT
JIbDKHblU: COOpT
n01l.03peBaTb t.111aI111 I (nOJJ;03peB31O,
nOJl.03peBaemb); 3anO,Ll,03pHTb t.1111
I I (3ano.ao3plO, 3ano,ao3pHmb)
,.
cnopTCMeH
,.
,lI,eTCTBO
,.
JIbDK3
,. ,.
XOJIUTb U3 JlbVK3X
paten pisti
paten yapmak
paten
anlmsamak
gen lik
bir kez bile
. ..den beri
dost
biraz; bir defa; her naslsa
y a II adanl
arnrlyon
kal1hnak
uluslararaSI
yan ma (musabaka)
kayak (s.)
spor
kayak sporu
ku kulanmak
sporcll
<;ocukluk
kayak
kayak yapmak
I .....den beri" bir Fiilce iz'endiginde: C Tex nop, K8K (.f.r. 0 zamandan her;. ki...); bir isimce
izlcndigindc: c + ( in) d. (c npoUlJloro ro,ll,a "ge en Ylldan beri").
284
pOJK,lUITbCJI t.mam/ I (pO}K)];aJOcb, pO)Klla-
embCD); pO.IUfTbCH t.nu II (p0}KYCb,
PO)}HllibCJt)
CU6Upb d i .
,
3a ropO,lJ,OM
onymKa
3HMOH
,lJ,06HpaTbcJI t.nlan1/,> I (JJ.o6upalOcb, JJ.o6u-
paewbcB); JJ,06paTbcH t.l1ll (Ao6epycb,
.l106epewbc», J106epYTc») )).0 + ( -in) d.
33HOCMTb f.tnaf1l/ II (3aHomy, 3aHo Hwb);
3aHecTH t.nlf1 (3aHecy, 3aHecemb,
3aHecYT)
Jl,CpeBO ({'g. yl. JJ.epeBbSl, 'g. (-ill) d. .lI.epCBbeo)
,
Kpblllla
- ,. , ,.
nOKPblT, nOKpblTa, nOKpbITO; nOKpblTbl
(JlOKPbITbIH'den) + (-ile) d.
.. - ,
KOBep Uk. (-in) d.) Koupal
KpacoTa
6J1eCT3Tb f.manu; II (6J1ew:y, 6J1eCTuwb);
6JIeCTeTb t.111/
ycenBaTb t.mal1l' I (yceHBalO, yceHBaelub);
ycesTb t./1l1..(j I (ycelO, yceelUb) + (-i/e) d.
MIIJIJIHOH
6pHJlJUf3HT
,
n03T
,
,lI,OBOJ1bHO
nepeO.ll.eBaTbCJI I t.111anll I (nepeO.ll.eB3IOCb,
dog
Sibirya
ehir dl I, ban1iyo
- orman kJYJSI
kl ln
varmak. eri mek
getirmek blrakmak; adml
...
ge<;innek (bir kitaba);
kaplanlak (karla, vb.)
aga
dam
(ile) kaph
hall
giizellik
...
parlamak
eknlck; ortmek, serpnlek
l11ilyon
plrlan ta
a]f
yeter!; yetcri kadar; oldu
giysi degi tirmek
I Bu onernli fiil grubunull k6k fiili, t.IIIWI1/ lIeBaTb (koymak). agda Rus a 'da ok seyrek
kUllamhr. Tamamlanl111 1 J1CTb. Gelecek zaman kipi: JIeuy J1eHemb JIeHeM JU HeTe .1U!H)'T.
En yararh bile enleri: O.lleB3Tb. 1.111£11111$. OJ1eTb 1.11l1 . Ugiydirmck" ( r/.). MaTb OlIeBaeT .
pe6eHKa, "anne ocugu giydiriyor": O,lleBaTbCH 1.1llc1f111 . OJI.eTbCH l.ml "giyinmck" (! r.::.):
Ha,l{eB3.Tb t.lllatlll . "alI( Tb t. flfI . hgiymek: takmak" (gr/.): nepeoneBaTbCR 1.I111Ulll . nepe-
OXleTbC 1.lJlf . "giysi Dcgi ,irmek" ( r::.): pa31l,eSaTbCSI t.m.(]"" , pa3.neTbCst 1.111(:;;. "soyun-
mak" {g{'::,:.): pa31l.eS3.Tb I.l1JlWH , pa3,ileTb l.HH , "soymak" (gf/.)
285
nepeO.1IenaembCH); nepeo,neTbC1I t.ml.
(nepeO)].CHYCb, nepeo.aeHembCS,
nepeOJl,CHyrcJI )
,
nOJlTOpa
,
naMHTHIIK
HeLl,Onuc.aHHblH
nepeB01UITb I f.J1UlJJ11! II (nepeBO:>KY,
nepeBo)],lIU1b); nepeBecTH t. nUj
(nepeBe.n;y nepeBenellJb, nepeBe)ljT)
TeKCT: COPOK CC.II,bMOH YPOK
(Klrkyedinci defs)
llpUfJIameHHe "a KaToK
Bee r01'oBo, BaHJI; Bce nHcbMa Hane'-ulTaHbl. qTO MHe
Tenepb .aeJl3Tb?
118a" lIB. EOJIbUJe "H'Iero. KaTtOlUa. BCH pa60Ta CAeJIaHa n Mbl
CBo601l.Hbl. CKa1KHTe, Bbl KaTaeTeCb Ha KOHbKax?
Hy, KOHe'lHo. llO'leMY 8bl cnpalUUBaeTe?
MHe BJIpyr OqeHb 3aXOTeJIOCb nOKaTaTbCSI H3 KOHbKax,
DcnOMHHTb M(irIO)]OCTb. XOTHTe, nOH.ll.eM Ha KaTOK?
BOT '1y AHO! .H c npolllJ1oro rolla "" pa3Y He 6blJIa lIa KaTKe.
C Tex IIOp, KaK y Rac pa6oTaro, Bcer.n;a HeKor.aa. A
paHbme MLI C Cameo II C em tJPY3bifMH 2 K3JK.llbIU ,QeHb
Tekst
Ka TSI.
KaT .
MBaH JIB.
KaTSI.
bir bu uk
anlt
bitmemi (n1ektup, kitap, vb.)
evirmek (terciime etmek)
J "Bir dilden digerine evirmck": I]CpeBO.il.HTb C O)1HOrO Jl3bJK3 f(-in) d.] Ha )IpyroH l(-i) dJ.
2 <;ogul yahnda -bSl iIe sonLJt.;lanan bir mil:tar adm oguJ ekimleri kurala uymaz. Bunlann iki
tip \,ckimi vardlr:
..../. d. )lCpeRMI JIPY3MI (-i) d. ,llepeBMI .n.PY3bH
(-in} d nepeBbCG .lIPY3ei-i (-ile) d. ,nepesMIMu lIPY3bHMH
( -e) d. llepeBb!1M .uPY3b.H.M (-de) d. 0 .uepeBMlx 0 JIPY3biix
(oguida .n.epeBbH gibi .;ekiJen bazi cins adlar: J1HCT (yaprak). J1IfCfhSl.: CTYJ1 (sandaJye) CTYJ1bSl:
KPblJ10 (kanal). KpbIJILH; ncpo O alc1ll ueu. divit). nepMI ve 6paT (erkek kardq) 6paTbH ( ogulda-
i durulllu, 6paTbeB). ,[I,PY;U.H gibi <; kilen rins adlar: MyJK (koca) MYIKMt. ve CLIH (ogul) CLlHOBM .
Kiiglt sayfasl anlanuna geldiginde JlltCT s6zciigtiniln ekimi kurala uyar: J1HCTbl, J10CTOB vb.
286
JlBaK HB.
KaT».
MOaH HB.
K3 TSI.
IIBa" JIB.
KaTJI.
K3T3JIUCb H3 KOHbK3X. .H He 3HaJ1a, liTO Rbi 3TO TO}l{C
Jllo6uTe. KaK -TO He Mory ce6e npeLl.CTaBUTb Bac Ita
KOHbK3X!
nO'leMY, KaTH? MHe KaJKeTCSI, '11'0 Rbi Me"" CI.fUTaeTe
CT3pUKOM.1 Be,lJ,b, KOfJui SI 6blJI cTy.aeHTOM, II 6blJl
r ,,. ,,-
1JeM"HOHOM U .lI.31Ke )'.....acTBORaJI B MeJK.11YHap0.ll.Hblx
,. ,. ,.
COCTJl3aHU"X no JIblJKHOMY cnojJTY.
HeYIKeol1u? j{ He 1I0D.03peBaJI3, '-11'0 Bbl TaKO" cnopTCMeH.
)],a, 11 ewe B .neTCTBe H3y....HJICH XO)),HTb H3 JIbDKax. jJ
pOJUtJIC1I B CH6upu. MI., .)loiJIU 3a rOp0)10M, Ha onYUlKe
JJ( ca. 3UMOU ,lJ,0 lUKOJ1bl T«ilJbKO Ha JlbDKaX MO}KHO 6bIJIO
,lJ.06paTbc1I. MHOr,l.l,a.. 6blBaJlo,2 1l0CMOTpUllib B OKHO - Bee
33HeceHO CHerOM. 2J;oporu, ,lJ,epeBbH, KPbllIJU BCe nOKpbITO
6eJ1blM KonpOM. KpacoTa! A He60 COHee, CDuee " BCe
6J1eCTHT Ha COJIHu.e, KaK 6Y,IJ,TO yceSiHo MHJIJIUOHaMH
6pH.J1JIMaHTOB ...
KaK DbI KP3CHBO O"UCbIBaCTe. BM np.HMO n03T!
PaCCKa:llUtTe ewe ...
HeT, KaT1I, )J,OBOJIbHO. Tenepb Rbi JIYlfrne 6erHTe CKopee
,. ,. ,.,-
jJ,OMOH, nepeOD.eHbTeCb, B03bMHTe KOHbKU, H MbJ
BCTpeTUMCSI '1epe3 nOJITapa '1aca y naMSlTIUIKa IIymKuHY
XOpOIllO. .H 6ery. Ax BOT em.e ,lJ,Ba He,lJ,OnnC3HHLIX UHCbMa ...
1 C'lIfTaTb fii1iyk ciimle kurull1 una dikkat edin. Tiimk.;; ( iJe) durumundadlr.
H ctjHTalO ero f-;) d. .llypaKoM (-;Ie) d. onu aptal saYlyorum
H ClJlUalO 3TO Heo6xoJ1.HMblM bunu zorunlu (ka<;lI1llmaz) saYlyorum (g6ri.iyorum)
2 Eblml.llo deyimsel olarak. lal11amlanJm gelecek zamanla. ge9rni te sik stk ya da genellikle
olan tamamlannll bir eylcmi betimlcmek ii;;il1 kullanlhr.
Omi, 6b1B3JIO, CK3.IKeT MHe ... bana derdi ki ,.-
3 Ilo..1Topa (hir bw;uk) tlpkl IlBa rakanll gibi ismin tekil (-in) durumunca izlenir. ,Il,Be henzeri
bi.. di . bi<;imi vardlr: nOJJTOpbl. Yahn ve (-i) durumu dl lI1daki biiti.in durumlar i\in lek bir bi-
C;i rui vanhr: nO.llYTopa.
; ;
nOJlTOpa qaca
nO.llTOpbl 6 'TblJ1KU
; , .
OKOJlO nOJl3'TOpa qaCOB
bir bw;uk saat
bir bucuk sise
'J"
yakla Jk bir bw;uk saat
287
11 COBCeM 3a6hlJla. Oun JlOJlIKHhl 6hIJIH 6hlTb nepeBe)J,eHhI Ha
aHr JIIIHCKHH ...
lIoaH HB. He B hKHO, KaTR, Bee 6y.neT C,lJ,eJlaHO 3aBTpa. A Tenepb, He
TepHUTe BpeMB, 6erHTe.
A lklamalar
Slfat-Fiiller-IV
Gc mi zanlan edilgcn slfat-fiili oteki slfat-fiillerin her birinden c;ok daha
fazla kuIJanJ)lr. Hem klsa (sadece yalln durumda) hem uzun bi<;in1fi slfatlar
gibi kuHamhr. BaZi okuma par alannda BJIIo6J1eH (...' e a lk) gibi 51£at-
fiilse1 bi imler gormi.i ti.ik.
Bu derste birinci fekiJn obeginde.ki fiillcrden ge<;mi zaman edilgen slfat-
fiiI yaplh lnl vc kullanlh lannl gorecegiz.
Yap! 11 jl:
MasfarJan -aTb (-1ITb) ile biten fijlJerde, -TL pan;aSlO111 yenn1 -HUbl"
eki ahr. Boylece:
np01.JUT3Tb-npolfuTaHHbIH (okunmu ) nOTep»Tb-nOTepJlHHhJH (yitik)
Mastar]an -CTH ya da -3TH j]e biten fiillcrde (ki mutlaka birinci (jckim 6be-
gindedirlcr) gelccek zan1an birinci tckil ki inin y'su, -eHHblH son ekiyle yer de-
gi tirir.
, ,
YHeCTH YHecy YHeceHUblU
yoe3Tu YBe3Y YBe3eHHhiH
, ,
)"BeCTH YBe,lJ,Y YBe,lJ,eHHbIH (g6ttirtiIcn)
-aHuLI..., -}fHUbIH ve -CHUbl" ile biten slfat-fiillcrin klsa bic;imlerinde sade-
ce tck hir H vardlr, fakat tlpkl slfatlann klsa bic;imi gibi yaplhrlar.
UZW1 biflm klSQ bi,'im
npO "TaHHblH npOQHTaH,-a,-o;-b1
nOTepSlHHblH nOTepJlH, -a, -0; -hi
YHeceHHblH YHeceH, -a, -0; -bl
YBe3eHHblH YBe3eH, -a, -0; -hi
YBeJIeHHblH YBc}J.eH, -a, -0; -bl
-SHRbl", -BHHbID ile bilen slfat-fiillcrin uzun ve klsa bi im}erinin her ikisin-
de de vurgu sonekteki -a ya da -B harfinden 6nceki hecededir.
(elle ta lnan)
(arac;la ta lnan)
288
Uzun bi im vurgulu -eHHWi eki ile. bittiginde, vUfllJ:_,bi imlerin eki uze-
rine gelir. .
Ku/[anlh l :
Oteki sifat-fiiller gibi ge n1i zaman edilgen sifat-fiili de bir yan cilmle
yen ne ge er.
I' .;" ,
npHHeCHTe MHe KHHry, KOTOpylO Bbl npO'lHTaJJH
,. ,. , r
npHHeCHTe MHe KHBry, npO'lHT3HHYro 83M"
(okudugunuz ki tabl / kitabl ki okudunuz I bana getirin)
(tarafJnlzdan okunan kitabl bana getirin)
Baglmh ctimlecikteki fiit tarnamlanml bir fiil oldugu i<;in gefmi zaman. Sl-
fat-fiiIi kul1anlld1ihna dikkat cdin. Slfat-fiiI niteledigi isimle uyumludur ve tiirn-
Je (-ile) durU111undad1r. S1fat-fiiJ ciimlecigi niteledigi ad1n online de ge1ebilir.
p3CCK3JKHTe MHe 0 npOllltT3HHoii DaM" KHure
(bana okudugunuz / tarafmJzdan okunan / kitabJ anlatlll)
Kisa bi<;irnin kullanlm alanl <;ok geni tir ve a agldaki orneklerde gorlilecegi
uzere slfatlann k1sa bi<;imi gibi ya "o)n1ak' fiiliyle ya da onsuz kullanlhr.
p360Ta c eJJa"a MOCH cecTpoH \ah ma kJzkarde imce yaptJdJ
p36oT3 6L1J13 c.aeJl3Ha MOen cecTpoii ah nla klzkardc imce yapllml tl
pa60Ta 6y.aeT CLl.eJ1aHa MOen ceCTpOH ah ma klzkarde imce yapt1acak
pa60Ta 6blJIa Obi c.neJIaHa MOen ah Ina klzkarde imce yapdsaydL
ceCTpOH
Once1ik]e kJsa bi\imin sadece yahn durumda kuIlanJlabilecegi ve ikinci ola-
rak da n1un1kUn olan her yerde kulJamlabiJdigi akllda tutulmah. (Not: Sifatiarda
uzun bic;iln kJsa bi<;ime yeg-Ienir.)
AI.,tlrma
A. A agJdaki sorulan yanltlaYln:
1 . Il01JCMY IIBa" "BanORH'I H KaTS CBo60J1Hbl cero-nHH?
2. IIOIJCMY OH cnpaWHBaeT KaTIO, YMeeT JIB OHa KaTaTbCJI Ha
KOHbKax?
3. C KaKHX BOp KaTH He 6b1Jui HM pa3Y H3 K3TKC?
4. C KeM OHa paHbIJIe K3TaJIaCb Ha KOHbKax?
289
5. B ..eM HBaU HBanOBR'I )"l3CTBOBan, Kor.na OR fiLIJI CTy-
.n:eHToM?
6. KOf,lUI OH HaY I I1IJ1cH XO,lUITL H3 JIbDKax?
7. f.ae OH po.aUJlCJ4?
8. n01JeMY 3UMO" M01KHO 6blJIO ,no6paTbcB .no WKOJIbl TOJIhEO
H3 JIbUKax?
; ; ;
9. qTO 6blJIO nOKpblTO cHeroM?
] O. r.z:r.e H Kor.n.a MBaH lIBaHOBU" H KaTR BCTpeTJlTCJI?
11. qTO KaTjI BCnOMHHJla?
B. A agldaki cum1elerdeki baglmh cumlecikleri slfat-fiiHerle degi tirin.
1 . CTHXU, KOTopble on nepeBeJI Ba 3nfJIItHCKHH .H3:bIK, 6blJIU
; ;
01feHL KpacHBLI.
2. OH ,lJ,3J1 MaTepu nO,luipOK, KOTOpblii OB npuBth ,lUISI Hee "3
COBeTCKOfO COID3a.
3. KHura, KOTOPYIO HanHC3J1 3TOT MOJIo,Qoii DHC3TeJIb, 6y lI:eT
Hane 1 uIT3Ha B 6y.ayUJ,eM roJJ.Y.
4. JIeKUU.H, KOTOPYIO np01JUT3J1 HaID npocl»eccop, OblJla OqeHb
,
uHTepecHaSi.
5. MeCTa, KOTopble Mbl 33K33aJlH 8 TeaTpe, OK33aJlHCL O'leHb
,
xopomHMH.
C. Ttirk<;e'ye evirin.
1. Ha KapTHHe 6blJui HapHcoBaH3 JJ,epeBHB, B KOTOpoii MU
, ;
paHbme lKUJllf.
2. .IJ:epeBbJl 6blJlH nOKpLITLI 3eJleHblMH JIHCTb.RMH.
3..SI C1{HTalO ero caMblM JlY'IWHM paHu.y 3CKHM n03TOM.
4. 3TH KHHrH .nOJDKHbl 6blJlU 6blTb nepeBell.eHbl C HeMeI.J.Koro
Jl3blK3 Ha tj)paUIJ,Y3cKHU.
5. MOB )KeHa, P0)1HBUl3J1CH B KUTae, cB06oJJ,HO rOBopHT 00-
'....
KHTaHCKH.
290
6.lIMeHa, c1JaMUJIHH H a)],peca Reex TYPUCTOB 6br.rrH 3aHeceHbi B
,
cnHCOK.
7. Mon 6paTb1l 6blJIH B MOJlO.lJ:OCTH '1eMDHOHaMu JIbUKHOro
,
cnopTa.
8. En He XBaTaJIO nOJIYTopa MeTpOB 3TOH MaTepuu.
D. Rusc;a'ya c;evirin:
1. Genc;Iigil11de paten yapnlaYI (patenle kaymaYI) severdin1.
2. C;ok dostum var.
3. Onun (di i) ka<; oglu var?
4. Onun (di i) erkek karde lerini hi gormedim.
5. Bir bu uk ytl j in Atllcrika'ya gitti. (o-erkek)
6. Giysi degi tirmeliyim, i.inkil tiyatroya gidiyoruz.
7. Bu eski apkaYl giymeyin.
8. Tunl olcktuplannaz yazl1dl Tn]?
9_ Onlar Sibirya'ya g6tiirUlccek.
10. Bu milcevher Giiney Afrika' dan getirildi.
291
KIRKSEKlziNCi DERS
Sozliik e
06e3biiHa
n03BOJIiiTb I t.11lanll I (no3BOJIiilO, n03-
BOJ1Bewb); n03BOJlHTb t.nll II (no3-
BOJIIO, n03BOJlHUJb)
)loKJuiJ],bIBaTb t.mal1l1 1 (,lJ,OKJI3L1,bIBalO,
,lJ,OKJIa bIBaemb); )J,OJlO.i'OJTb 1.IJ1t .
II (.n0J10)KY, ,llOJIO}l{HWb)
npHKa33HHe 2
"
SlnOHCKHH
Ca:IKaTb t.maml} I (ca:IKSIO, Ca)Kaelllb);
noca.rUtTb f.I1lI ' II (nocIDKY, noca-
,lJ,HIDb)
CnaJlbHblH BaroH
SlnoHeu Uk. (-ill) d.) SlnoHua]
npa3JJ.HoBaTb t.man"),,,' (npa3,lJ,HYIO,
npa3)lHyeulb); O npa3J1HOBaTb t.ml
npe,ll,CTOBlll.HH
npe,lJ.JIaraTb t.11lal1ll ' I (npe}lJlaralO,
npeManiemb); npeMo1'olTb f. nll j
II (npc)l.Jlo1KY, npe.lI.JIO)KHUlb)
TOT *e CaMblH 3
,
pa3perneHHe
COCTaBJlslTb t.mam/}5 I (cocTa&TUllO,
COCTaBJIHemb); COCT3BHTb t.11l1
maynlun
izio vennek
rapor vermek; bildirmek, habeT
vcrmek
emir
Japan (s.)
oturtmak; indirmek (u ak vb.);
dikmek (aga , vb.)
yataklt vagon
J apon (a.)
kutlamak
ondeki, {)niimtizdeki, geJecek
teklif et1l1ck, onermek, sunmak
aynl
IZ1n
bjrJe tirnlek; kurmak y olu ur-
mak
I Rus\a'da izin verme fiillerinin ardmdan ismin (-e) durumu gelir:
51 n03Bomo eMY CJJ.CJI3Tb 3TO bunu yapmasma lzin verecegim
2 npuKa33Huc sozcOgii npHKa3 sozci.igiinden bir par a daha az rcsmidir.
3 TOT .JKC CaMhi" Rusl.;a'da "aym" s6zctigilniin genelde klll1amh bi imidir. Cins. say' du.
rum bakllmndan kendisini izlc}cn ada uyar.
Mbl rOBopuM 0 TOM .JKe C3MOM '1eJJOBeKe aym adamdan soz cdiyoruz
292
II (cocTaBJIIO, cocTaBHmL)
3aoTpawHHH ,lI,eHb
napu ad. ((sz.)
,llep1KaTb nap" t.manu II (.nep)KY,
.llCP1KUWb); f.nllJ.fI'l yok.
300JlOflfIJeCKUH CM,
,. ,.
l\aTaTbCB BepXOM
CJlOH
npuJIYMbiBaTb t. ma/111 I (np".llYMbIBalO,
npu.aYMbIBaewb); np"AYMaTb t. /1/./
I (nplUI.YMalO, npUAYMaewb)
300napK I
B CRSl3" C + (-He) d.
,.
TblCSllJ.a
'IeTBepO (topluluk adl)
nOHpaBHTbcB t.11l1 II (noHpaBJIIOCL,
nOHpaBUWbCJI) + (-e) d.
npOBO.1J,UTb t.111anllJ.f) II (npOBO.iKY, npoBo-
)J.IUllb); npoBecTH (npOBeJIY, npo-
Be.lleUlb, npOBe1IYT)
neB [tk. (-ill) d.) JlbBa]
THrp
BOJIK
Tpoe (topluluk ad I)
'1eTBepTblH
,.
KpOKO,IJ.HJI
npOfJUiThlBaTb t.maml I (npOfJUiTbIBaIO,
npOfJl3TbIBaewb); npOfJIOTHTb t.J1l1
II (nporJlo'lY, npOfJlOT"Wb)
KJJeTKa [ego (-in) d.) KJIeTOK]
kOPMHTb t.J11aI1U II (KOpMJIIO, KOPM"Wb);
,.
HaKopMHTb t.l1ll
ertesi gun, yann
bahis, iddia
bahse (iddiaya) girmek
hayvanat bah esi
binmek (at vh. bir hayvana)
fil
uydurmak, icat etmck
hayvanat bah esi
vcsilcsi ile, dolaYlsl ile
bin
dorl
begenilmek, ho a gitmek
ge<;irmek, harcamak (zaman)
as Ian
kaplan
kurt
ii
dordtincii
ti msah
yutmak
kafes
beslemek
I 30onapK, 300nOfU1J:eCKUH napK' JO kJsalul rnl Jdlr. ve 300nOflt'leCKH" ca.n; anlanundadtr.
293
6aHaH
:>KeB3Tb t.nlanU (}I{Y.o, 1KYeWb);
..
pa3}1{eBaTb t.11l1 "
C TeX nop
muz
ignemek
o zamandan beri
Tekst
TeKCT: COPOK BOCbMOii YPOK
(Kuksckizinci ders)
qaH C o6e3b.siHaMH
ArteKC. HUK. n03BOJIbTe .lI,OJIOJKUTb, TOBapuUJ. H31JaJIbHHK, 'ITO Bee.
,. , ,. "";
Balun npHKa3aHUH HCnOJ1HeHbl. EUJleTbi KynJIeHLI,
,. , " ,. ,.
nJlau.KapTbl 3aK33aHbl, JlnOHCKHe TYpUCTbl nOCa)KeHLI B
enaJIbHble BarOMbi H OTnpaBJIeHbl B JIeHHHrpa,lJ,.
Mna" HD. Cnacu.60, ATIeKceH. .SI TaK pa,rJ" "ITO SlnOHD.bl yeXaJIH.
3HaIJHT, BCJI pa60Ta KOH1feHa H 33BTpa Mbl CBo6oJl,Hbl.
KaTSI. Ha,lJ,o BOCnOJlb30BaTLcSI 3THM H OTnpa3,lJ,HOBaTb Ham
npe.ll,cToiiIIJ.HH OTbe3)l.
ArIeKC. HHK. Bbl yra aJ1H MOD MbICJ1H, KaTD, B XOTCJI npe,ILflO}KHTb TO
)Ke caMoe H 6e3 mimero pa3pemeHuR cOCTaBUJI nporpaM-
MY H3 38BTpamHIIU .lI.eHb.
MBaH }lB. Mory ce6e npe CTaBHTb, 1JTO 3TO 6y.u.eT!
ArIeKC. HUK. HeT, He M().>Kelllb. ,IJ,ep1KY nap"., 'lTO He yra,IuiemL. BaHJ1,
KaTSI, Bbl npnfJlameHbl 3aBTpa DUTL ..au c ooe3bSlHaMH B
I' ,.,., ,. ,.
300JlOfUlfeCKOM Ca,IIy " nOTOM KaTaTbCB BepXOM "3 cJlone
WIH Ha Bep6JIIO,ll.e.
KaTB. 3aMelfaTeJlbHO, HHlJero JIYIJWefO Dbl He MOrJIH 6bl
npH.aYMaTb! Ee,lJ,b SI C ACTCTBa He 6LIJUl B 300napKe.
lIRa" HB. KaKHe Dbl o6a ACTO! nO'leMY Te6e B.npyr npHmJIO B
roJlOBY H,II,TH B 300napK?
MeKC. HUK. 01JeHb "paCTO. .H BCnOMHIfJJ 06 3TOM B CBR3H C RnOHu,aMII.
294
B TLICJI'Ia .neBSlTbCOT DBTh.neCHT BOCLMOM 1 ro,ay B BOJJUJI
Ty,lJ,a rpynny BnOHueB. IIx 6bIJIO '1eTBepo. 11M TaK
nOHpaBHJJOCb, '1TO MbI "pOBeJIO TaM HeCKOJlbKO 'JaCOB.
CMOTpeJlH J1bBOR, TorpOB, BOJIKOR ... llOTOM B.lI.pyr JI
C006pa3HJJ, '1TO co MHOU TciTiLKO Tpoe "nOHneR. CTaJIH
HCKaTb '1eTBepToro, 11 YJl{aCHO HcnyniJICJI. qTO eCJlH ern
KPOKO)lHJJ npOrJlOTHJI? qTO 11 CK3)KY Ha'laJIbHHKY HH'ry-
pMcTa? HaKOHen; HaWn" em OKOJIO KJleTKH C o6e3bBHaMH.
KOpMHT 06e3bslH 6aHaHaMH H caM 6aHaH )KyeT2. C Tex
nop B 60Jlbme HHKOf)la He BOiKY TYPHCTOB B 300napK.
A lklamalar
1. SIfat-fiil1er V
Ge mi Zaman Edilgen (dev.)
-eTb ya da -nTb ile biten ikinci ekim obegi fiil1eri, birinci tekil ki inin
gelecek zanlan kipindeki -y ya da -10 ekim ekinin -eHHblu son ekiyle yer
degi tirnlesiyle ge<;nli zaman edilgen slfat-fiili olurlar.
KOH'IHTb KOH'IY KOHIJeHHbIU (bitirilmi )
npHfJlaCHTb npHrJlamy npHrJIameHHbIH ( agf1hnI )
npOCTHTb npom,y npOlll,eHHbIH (bagl lanml )
K)'nUTb KynJIIO KynJleHHbIH (satIn ahnml )
npOCMOTpeTb npocMoTPro npOCMOTpeHHbIH (denenmi )
SIfat fiilin uzun bic;imine vurguyu gelecek zanlan kipi ikinci tckil ki isi verir:
KOH'IHllIb-KOH"IeHHLIH, KjnuUIb-KjnJIeHHbIH. Klsa bic;imde tek H vard1f. Uzun
bi imin vurgulu -eHHbIH sonekini aldlgl durumlarda kIsa bi imin vurgusu da
sondadlr.
npHrJIameH, npHfJIameHa, npHfJ1ameHO, npUrJIaWeHbI
I C'Birinci, ikinci" vb.) sira sayalan, bile ik durumda. Tiirk e'de oldugu gibi sadece sonuncu
pan;alanyla ekime girerler.
CTO TpH.nUaTL qeTBepTLIH .nOM yi.iz otuz dordilncil ev
B TblCJlqa .neBJlTbCOT OltHHHallUaTOM rOJlY bin dokuz yilz onbirde (Ylhnda)
2 JKeBaTb mastarlan -eBaTb ile biten kill;ilk bir fiil grubundandlf. Bu fiiHer -onaTb i1e biten fi-
iller gibi .;ekilir. fakat !?imdiki zaman kipinde -y yerine -10 ahrlar. nJleBaTL (tilkiirmek) fiilinin
imdiki zamam: DJIIOIO nJIIOelllb nJIlOeT nJllOeM, .nJllOeTe nJIIOK>T. JKeBaTb bir onceki 11(
harfi nedeniyle -y harfini korur.
295
. -
Oteki fiillerde vurgu, klsa bi'timinde de genellikle uzun bi imdeki aY"-1 he.
cenin iizerindedir.
,. ,. ,. ,
KOH eH, KOH eHa, KOH eHO, KOHQeHM
-hITh, -nTh, -eTh ile biten tek heceli fiiller ve turn bile enleri, mastarda-
ki -h'in kalkmasl ve slfat soneki eklenrncsiyle ge mi zaman edilgen slfat-
fiili olurlar.
nO-KpblTb nOKpblTblH (orttihlli.i )
OT-KPbITb OTKpblTblH (a'tllml )
3a-KpblTb 3aKpblTblH (kapanml )
Bbl-nHTb BblnHTblH (i ilmi )
Ha-JlHTb H UIlITbIH (doki.iJmG )_
O-,lJ,eTb O,lJ,eThIU (gjyinmi )
MastarJan -OTb, YTb, -epeTb ile biten fiiHer jle -HMaTJ. grubundaki 'fij)-
lerin (bkz. 39. Ders, dipnot) ge\mi zaman edilgen sifat-fiilleri aynl bi imdc
yaplhr.
,.
npO-KOJlOTb
,.
npo-TSluYTb
...
3a-nepeTb
( delinmi )
(uzatllml )
(kapatllml ; -epeTh fiillerinde sonda-
ki -e dil cr)
3a-HsiTL 33HHTblH (me gul)
Ha-HHTb HaHHTblH (kiralanml )
C-HHTb CHsiTblU ( lkanh111 , fotograft ekihni )
DLI-Uyrb BLIHyrL'" (dl afl Jkanlml )
Ha1JaTb fiilinin (t.nu gel. z. HaIlHY, Ha'lHewb) sifat-fiili de aynldlr.
,. 'U
HaqaTblH (ba lanml )
Bu slfat-fiiIJerin klsa bie;irnJeri, vurgulann btiytik ole;iide deg;i iklik goster-
mesi dl lnda olagandlr; en iyisi her fiilin aynca ogrenilmesidir.
npOKOJIOTblH
npOTslHYTblH
3anepTblH
2. Toplu SaYllar
(Ashnda, ikiden ona kadar dokuz tane olrnakla birJikte) modern Ruse;a'da
kullanllan lie; tane topJu saYI vardlr: ,nBoe (iki) Tpoe (il<;) ve -.eTBepo (dort).
Bunlar artlk yahn vc (-i) durumlan dl lnda pek fazla kullanilmamaktadlf. Bu
toplu saytlann arkaslndan adlann ogul (-in) durumu gelir.
Toplu saYllann kullanlm yerleri:
a) Tckillcri olmayan c;ogul adlarla: Tpoe CYTOK (ii<; glin lie; gece); ))Boe
296
qaCOB (iki-kot cep vb.- saati) (daha Slk olarak: ,lI,Be napLI ..aeon).
Oteki durum]arda Slra saYllan kulJamhr.
b) Canh gruplanyla: 'IeTBCpO eTeH (d()rt ocuk); Tpoe COJl,lUiT (u<; as-
ker)
c) Deyin1sel sozlerde: Hac 6blJlO ,ZJ;Boe (ikimizdik) ve Mbl Bee Tpoe (ih;U-
(l1i.iz)
I'11,tlrma
A. A agldaki sorulan Rusc;a yaJlItlaYln:
I . nO'leMY IIBaH llBaRODn'l pa,lJ;, '1TO BuonOh. yeXaJIH?
2. qeM KaTH XOI.fCT BOCnOJIb30BaTbcH?
3. qTO ArteKCe" HHKOJnicBHq npC)J..llaniCT JIeJl3Tb?
4. KY.lJ.a OHM npUfJIaWeHbl 33BTpa?
5. B CBII3" C 'ICM MCKCe" BCnOMHHJI 0300napKc?
6. B KaKoM rottf OH BOJl,UJI Tytui SlnOHu,cB?
7. r.nc OKa3aJICB 'ICTBepTblu SnORCu.?
8. B KaKoM ro,u.y Dbl PO,fUtJlHCb?
B. Tilrk<;e' ye <;cvirin.
I . 3Ta xopomo o.aeTaH Jl.eBYWKa ceCTpa Moero TOBapuwa.
2. KynJleHHaH 8M MamUHa OK333J13Cb He O'lCHb xopowcu.
3. nepc;J; HHM CTOBJI He DbinUTblH CTaKaH 'last.
4. npnfJIameUHble Ha Be'llepHHKY aMepHKaHUbl lie UPHIDJIH.
5. nporp3MM3, COCT3BJleHHan MOUM Ha'la.JlbHHKOI\f, O'leHL HH-
,
TepccHaH.
6. KYPMTb B CnaJlbHOM BarOHe He n03BOJleHO.
7. 3TOT paccK33 6blJl npH.aYM3H MOHM 6paToM.
8. B AurJlHH B BOCKpeCCHbe Bee Mara3HHbi 33KpblTbl.
9. HUKoro He 6bl.10 )l;OMa, "0 Ll,Depb He 6blJl3 3anepTa.
10. Bee MecT3 B BaroHe 6bIJIH 3aHSITbI.
297
C. Rusc;;a'ya c;evirin:
1. Dordtimtiz oradaydlk.
2. Bu mektubu okumama izin ver.
3. En1irlerin yerine getirildigini bildiririm.
4. Babam bah eye bazl aga lar dikti.
5. Ge cn ytl bir araba kilaladlk vc Fransa'ya gittik.
6. Tum mektuplar gonderildi.
7. Turist]crin listesi yapJldJ.
8. Bu kilaplann ikisini de aynl yazar yazdl.
9. On Ylldu aynl evde oturuyoruz.
] O. Bin dokuz yilz cHi sekiz Ylhnda yazJ iskoc;ya' da ge irdik.
298
I(IRKDOKUZUNCU DERS
Siizliik e
O'lapOB3TeJIbHbiU
,.
KOppeCnOHJI,eHlI. U "
OTKJHi b1BaTb 1.111al1u ' I (OTIUui,lJ,b1B31O,
OTKJI3AbIBaewb); OTJlO)IUfTb t.11l( " II
(OTJ10}KY, OTJIO)KUillb) )10 + (-in.) d.
UeJJblH
neJ1YIO He,ll.fJIIO
npHCTaBaTb t.mal1ll (npncTa.o,
npHCTaeUJb); npncT3Tb t.I1I1'1;\'
(npuCT3HY, npucT3Hewb) K + (-e) d.
HaKOnJI.sITb(CJI) t.111a/1l1,!fi I (HaKOnJlfllO[cb],
HaKOnJUlelllb[ C.SI ]); HaKO"HTb( CJI)
t.lJl( ' II (HaKOnJI.o[cb], H3KO"UllIb[C$I])
grl. (g{'z.)
,lI.Ba.aU3TbIH
,lI.eKa6pb el:
nOBTopiiTb f.111a/1l1 I (noBTopiilO,
nOBTopslelllb); nOBTopuTL t.I111
II (noBTopro, nOBTopullIb)
,.
npHe3))
pacnellaTblBaTb t.11lal111 ' I (pacne-
qaTblBalO, paCneQ3TbIBaelllb); pac-
ne'laTaTb t.1111 \; I (pacneIl3T31O,
pac nella Taewb)
,lJ,BYXHeIJ,eJIbHblu( I)
npe6blBaHue
ekici, biiyiHcyici
(i olarak) yazl ma
ertclcmek (...e kadar
tUrn, bi.itun
butiin oir hafta (i\=in, boyunca)
musaHat oln1ak yapl lTIak
biriktirn1ek, birikrnck
. . .
YlfmlnCI
Arahk
tekrar etnlck
ara la geli
a Jnak (zarf vb.)
onhe gtinltik
bul unu , ikan1et
I SaYllarla yaptlan bile ik sifatiar gencllikle u onekleri ahrlar: O}lHO- (bir). llBYX- (iki).
Tpex- (i.ic;). IJeTLIpeX- (durt). O,llH03ni}f{HbIH (tek kath), TpeXHe.1U J1bHbIH (lie; haftahk), vb.
Daha yiiksek sayllar da (-ill) durumundadlr: meCTltlteCJlTltJICTHHU (altnll ya mdaki):
lIeBJlHOCTO ve CTO degi mez: CTOJIeTHHH (yliz ya mdaki).
299
o6panUITbcsr ' t.l1lal1ll I (o6pamalOcb,
o6pam.aembC.H); 06paTJITbCH t.I111
II (o6paw.ycb, o6paTHlllbcH)
K + (-e) d., B + (-i) d.
...
nepenHcKa
8XOJl.UTb t.l11al111 BOUTH t.IllI} B nepenuc-
KY c + (-iie) d.
pa36HB3TL 1.11la1111 ' I (pa.36uBalO, pa36H-
naewb); pa36uTb t.l1ll fI (pa306Lro,
pa306belUb)
...
ce plJ.ue
H3 3TOT pa3
CCCP2
...
uHTepBblOHpooaTb t.l1laml ' vc t.lIl1
(IfHTepBblOuPYIO, HHTep8blOup:remb)
HeKoTopblH
K CO}KaJleHIUO
,
cOBepmeHcTBo
...
B cOBepmeHcTBe
peKOMeH.lJ.OBaTb t.mamljfiJ (peKOMCH.l1...VIO,
peKOMeHJl..vemb); nopeKOMell1l.0B3TL
t.ml}fI
npUCbIJuiTb 3 t.l1lal1ll ' I (npHCbIJnilO,
npHCbIJIaewb); npHc )uiTb t_11l11
(npHlliJIro, npHIUJIemb)
...
C3M0Y'lHTeJJb
(rpaMMoll>oHHall) nJJaCTHHKa
donmek, yonelmek, ba vur.=.
Inak
mektupla ma
(biri ile) mektupla maya
ba larnak
k1fmak
kalp
bu kez
SSCB
goru me yapmak
ban
ne yaztk ki, maalcscf
mi.ikemnlellik, yetkinlik
miikenlmel, yetkin
tavsiye etmck
06ndermek
b
(kendi kendine ogren me) kita-
bJ
(gramofon) plagl
I Ge\:i li bir fiil o(an o6paUU\Tb, o6pan1Tb (<;evinnek), o6paru3Tb BHHMaHHe Ha + (-i)tf:(dik
km ermek) itadesinde pct.; slk kullamlrr. Bir kuruma vb. ba \'unnak ise o6pawaTLCJI B +,(-i) d.
oJarak ifmJe cdiJir.
2 Sovyct Sosyaliq Cumhuriyetler Bir1igi 'nin klsalhlrnJ 1.
3 npucmiTb g{)ndcrileni alan ki inin gorii aC;lsmdan kullamhr:
nplUUJlltTe Mue KHHry bana kitabl gonderin
K r . nOUlJlltTe eMY KHury ona kitabl giinderin
300
COBepmeHCTBOBaTbCH t./111 I (coBep-
meHcTByrocb, cOBepmeHcToyewbcJI);
,.
ycoBepllleHcTBoBaTbc}J t.1111
B< + (-de) d.
cnoc66eH,cnoc66Ha,cnoc66Ho;
cnoco6HbI K + (-e) d.
,
npoH3HomeHlIe
,
H3CKOJIbKO
Tekst
mtikemn'elle mek, yetkinle -
nlck
(-3 yetenekJ i)
telaffuz
ne kadar, ne derece
TeKCT: COpOK .l1eBHThlH YPOK
(Klrkdokuzuncu dcrs)
O...apoBaTeJIbHaJl nepeB6JJ,'IHu,a
MOaH JIB. KaTIDrna, OCT3JIOCb TOJIbKO HeCKOJIbKO , .lIneD ))0 Hamero
OTbe3J],a.. 3BajfTe cerOJJ,HSI npHBe.aeM B nOpiiJlOK
OCTaBIllYIOCjJ KoppeCnOHJleHlI.UIO, tJT66LI HC OTlunillbIBaTb
, ,.
3TO )],0 nOCJIe,Il,Hero .nHS1..
KaT.H. HaKOHeu.-TO. .SI K BaM y* ueJIYIO He.Qe.rno C 3THM npHCT3W,
a 8aM BCe HeKOr}.l,a. [(eJlblMIt ,lJ,H,JI\tH ClflUfTe 33 BalllHM
aHrJlIfUCKUM Y'IeOHItKOM. T eM BpeMeHeM onitTb HaKOUHJlHCb
Koe-K3KHe nHCbMa, Ha KOTopble ueo6XO)J.UMO OT8eTH'fb..
MBaU lIB. TIpO"'THTe !\tHe, no.llulJIYHCT3, CaMble Ba:>Kllble, KaTSl.
KaTJI.. BOT 31'0 "HCLMO 01' ,lJ.Ba,IJ,u,aToro ,lJ,eKa6pg 01' Hamero
npe,n,cTaBIITeJUI B napu>Ke. "He nOJIy"uiB)].O CHX nop oTBeTa
Ha MOe nHcbMo 01' Ce.ll.bMOrO .n.eKa6pii, nOBTopslO, '-ITO Mbl
, , , ,
,lJ;OJDKHbI 3HaTb KaK MOJKHO CKopee .neHb II ...ac oamero
npHe3,lJ.a B llapH}K ..."
---.-.--....or
I HeCKOJIbKO "bir ka " anlammdadn" ve C . (-in) durunmnca iz)enir:
1Jepe3 HeCKOJlhKO .ileT bir ka YII i\inde
C;ogu1un hitap ve yahn durum dl lI1daki biittin durumlannda HecKoJ1bKO bir slfat gibi r;ekime girer:
JI 3HaKoM C HeCKOJJbKHMH JlDOHu.aMH HiI' ka.; Japon 'la tal1l tlm_
Canh objelerle yalm durumda ya HeCKOJlbKO ya da HCCKOJlhKHX kullamhr.
301
HBaR HB. ,l];a, }la, ,aa ... COBceM 3a6blJI eMY OToeTHTb. nOCMOTpHie
,.,. ,. , ,.
us pacnHcaHHe H3mero MapmpYTa H OTBeTbTe eMY,
KaTeHbKa. Bbl MO}KeTe 3TO CaM" C)U ..rIaTb.
KaTJI. Xopomo. A BOT jTO npllWJIO cero,lJ;HJI 83 AnrJIHH. H elUe He
ycneJla paCneqaTaTb. 3TO nO-aHCJlHHCKH; Sf BaM nepeBe .
"BepUYBWHCb B AHrJIHIO nocne .IlBYXHe,lJ,eJIbHoro npe6blBaHIDI
B COBeTCKOM COK)3e, MUCTep MUJIJIep 06paTli'lcSI K HaM co
c.ru LQ'lOwe" npocb6oH: HeJIb3H ..rIU Y3H3Tb 3.,lJ,pec H $aMUJlHIQ
ero OqapOBaTeJIbHOH nepeBO,lJ, Hu,bl, C KOTOpOH eMY
XOTeJIOCb 6bl BOUTH B nepeniicKY ..."
IIBan HB. Em.e O,lJ;HO pa36HToe aHfJIHHCKOe cep)J,u,e. KaTH, B He
B03bMY Bac c C060H B AHfJlHIO.
KaTSI. CJJUUlKOM n(3)],80, BauB, Ha O 6bl.TlO paHbme 06 3TOM
.nYMaTb. EIlf,e OJ],HO nHcbMo nO-aHfJIHUHCKU, Ha 3TOT pa3 03
HblO MopKa. 3TO OT KaKorO-TO aMepHKaHcKoro JKYPHa.TIHC-
T3. BOT'ITO OR "HUleT: "Co6upaBcb "pUeX3Tb B CCCP,
'1To6L1 uHTepBblOuponaTb HeKoTopblX I cOBeTcKux DHcaTe-
JIeu, 110 K CO.IKaJU H"1O He 3HaH B COBepmeHCTBe PYCCKoro
" ,.,,.
1I3b1Ka, npomy Bac peKOMeHLI,OBaTb, "JIM npHCJIaTb MHe
caMoYQUTeJlb PYCCKOro Sl3b1Ka C rpaMMo<IJoHHblMH
nJIaCTUHKaMH, 'lTo6b1 yconepmeHCTBOBa TLCJI B npOH3HO-
meHM". EY)Iy'lH He OqeHb cnoco6eH K .SI3b1KaM, 11 no onLITY
, ,. ,.. , "
3ualO, HaCKOJIbKO HHTepecHee H .1JePle H3Y'laTb 1I3blK C
nOMOlll.blO rpaMMo(jJOHHbIX nJlaCTHHOK".
A lklamalar
Bagfiil
Rus a'da imdiki zamanlt ve ge\mi zamanh oImak uzere iki bagfiiI var-
dlr. Bunlar oir eyleul'i tammlarlar ve gcn;ekten fiilsel zarftlrlar. inldiki za-
l11anh bagfiiJ TUrk e' de -ken ve -arak ekleriyle yapilan bagfiilleri kar llar:
I HCKOTOpblU tekil durumda esas olarak .no HeKoTopoii CTeneHH (bir dereceye kadar) ifade-
sinde kuIlal1lhr. C;ogulda "bazl ' anlammdadu ve "belli baZl kimseJer" demektir.
302
"otururken", "okurken" ya da "oturarak", "okuyarak". Ge<;mi zamanh bag-
fiil ise Ti.irk e' deki (oturup) "oturmu olarak", (okuyup) "okurnu oIarak"
bi imlerine uyar. .
irndiki zamanh bagfiiJ, fiilin inldiki zaman kipi lic;i.incU \oguI ki isin-
den yapll Ir.
-lOT (-YT), -SIT (-aT) sonekleri yerini -SI ekine, eger kok -.II{, -'I, -ill ya da
-II( haTfleriyle bitiyorsa -3 ekine blraklr.
, ,
IJUTalOT 1JHT3.R okurken-okuyarak
CH)],slT CH.n.Si otururken-oturarak
6epYT 6epH ahrkcn-alarak
nJlaqYT nJlaqa aglarken-aglayarak
Donil lii fiillerin imdiki zal11anh bagfii I1eri -CR ile biter.
npOw.3IOTCS npOll.UiSiCb vedala lfken-vcdala arak
Vurgu, imdiki zaman kipi hirinci tckil ki isindeki gibidir.
-3B3Tb ile biten fiilJcrdc ilndiki zamanh bag-fiil, 111astardaki .!.Tb ekinin
yerini -Sf ekine buakmaslyla yaplhr:
BCT3BaTb BCT3B3H kalkarak-kalkarken
"Olmak" fiiIinin imdiki zamanh bagfiili 6y,n,y'lH'dir.
Ge<;nli zamanh bagfii], talnall1lannll eylenl g6stercn fiiJlerden, ge<;mi
zaman etkin slfat-fiilinin yaptJdlgl gibi yaplhr. Ge<;mi zaman eri1indeki -JI
harfinin yerini -8 ya da -BlUH eklerinden biri ahr.
, , ;
nOCH.IJ:eJl nOCn,ne8 (ya da nOCH,aeBWU)
83jJJ1
83S1B
(ya da B3BBWU)
oturmu olarak
(oturup)
oklJmu olarak
(okuyup)
ahlll olarak
(ahp)
,
npOIJHTaJI
,
npO'lHT3B
(ya da npO'lUT3BWU)
D6nii li.i fiiller -BUlHCb ile sonu<;lanlf.
npOCTUJICJI npOCTHBWHCb vedala lp, vcdala nll olarak
Ge<;mi zaman -JI ile bitn1ediginde, ge<;mi za01an eril tekiline -illH eklenir.
Jle'lb Jler Jlermn yaUp. yalnll olarak
Hareket fiiIleri de bu ge<;mi zaman bagfiiI bi\imine sahiptirler. Pakat nlO-
dern Rus<;a'da yaygln olan, LamamlanmJ gelecek zaman birinci tekil ki i-
sinden -jJ (-a) ile yapllan ge<;mi zamanh bagfiildir.
303
, ,
YHecy yuecH g6tiirmti olarak (goturup)
nepeBe,ay nepeOelJ.B f!evirmi olarak (s;evirip)
Bu bis;imIcri ilndiki zanlanlt YHOCJI, nepeBo,n;1i, vb. bagfiilleriyle kan -
tlfo1aYI n !
YC.r1blwaTb ve YBH.neTL fiillerinin <;ift se<;cneklcri vardlr:
...
YCJlblWaR,
,
YBIt,1J.eB,
YCJIblWa
,
YRoM
Bagfiillerill kul/all"/ /:
imdiki zanlanh bagfiil ana cumledcki fiilin eylenliyle c zamanh bir eyle-
mi tanlmlamak i<;io kul1anlhr. Bu bagfiiller ba ka dile "okuyarak", "otura-
rak" vb. ya da "okurken", ya da "okursamz..." bi<;iInlerinde <;evrilebiJir.
Bunu (}rnekleyelin1:
,.,., , , , I'
'{UTaH 3TY KOUry, Dbl nOJJYlJaeTe COBepmeHHO APyroe BneqaTJIeHHe
o POCCHH
bu kitabl okuyarak }
bu kitaht okurkcn Rusya hakklnda tiimtiylc farklt bir izlenim edinirsiniz
bu kitahl okursamz
Ana cihnledeki fiit tamamlanmaml ya da tamamlannll eylcmin herhan-
gi bir kipinde olabilir:
#,,. ,
'IOTag 3TY KHHry, Rbi nOJl)"laJiH
...
nOJlY'lHJ1U
nOJIY 1 11fJlH 6bl
...
nOJIY1JIITe
6y.a;eTe nOJIYtt3Tb
Gec;nli zamanh bagfiil gcnel1iklc, ana ctin11edeki fiilin eylcminden ol1ceki
bir eylemi tanlmlar. Bu, Tiirkc;e'ye: "okuyup", 'oturup" ornck1crindeki bagfiil-
ler ya da -dlktan SOJlra ilgcciyle evrilcbjJir: "9ah maslnl bitirdikten sanra...".
Ana fiB in yer aldlgl c\.iInlecik tamarnlanmaml ya da tamamlanml fiil duru-
nlunun hcrhangi bir kipinde olahilir.
i ini yaplp (yapml olaraklyaptlktan
sonra)
c.n.eJlaB pa6oTy, 08 OT,lI.blXaeT dinleniyor
,
OT,ahlxa.'I dinleniyordu
6Y)J,eT OT,lJbIXaTb dinlendi
OT)J,OXHeT dinlenecek
304
Verilen bUtUn ornekler incelendiginde bagfiilin zlmni oznesinin asd ozn...
a)'lll oJdugu gortilecektir. Bununla birlikte bu kurahn kolayca goriiliir istisn la-
fI da vardlr.
a) Bazi bagfiiner edatlarIa bjr1e mi ya da sabit deyim oJmu lardlr: Hec-
J\lOTpa Ha + (-i) d. (ragmen), npHUHM3J1 BO BHHMaHHe (goz onunde bulundu-
rarak), CMOTPB KaK (-sine gore, -digine gore) vb.
, "'"''
HecMoTpH U3 TO, '1TO OH 01.JeHb YCT3J1, .OH3 3aCTaBHJla ero pa60TaTb
<;ok yarulmu olmasma ragmcn anu <;ah maya zorladl
b) Bir bagfiil aynca, ana ciimlecikte MO}l{flO, Ha.ao, Heo6xoJ1HMO, npH-
X:O,lJ;HTCJI gibi ki isjz jfadeler bulundugunda da kuHanlllr:
, ",. i"..
HanHcaB "HCbMO, Ha,lJ;O npO'lHTaTb ero em.e pa3
mcktubu yaZJnca bir kcz daha okun1ah
BaZl bagfiiller zarf olur: MOJl1.Ja (sessizce), HeXOTJI (istemeden), Jle1Ka (ya-
tarak, yatma durumunda), clizut (oturarak, otunna durumunda), CTOH (ayakta
durarak, ayakta). CTOJI ve clizut sozctiklerinde vurgunun, bagJantl kuran bag-
fiillerden farkh olduguna dikkat edin.
AI.,tlrma
A. A agldaki sorulan Rus a yanltlaYln:
I . CKOJIbKO J1Heii OCT3J10Cb .no OTbe3.na KaTH R DBaUa
I1BaHoBHlJa?
2. q TO Ka TJI ,lJ;eJlaeT Y1Ke neJlYIO He.neJlIO?
3. Ha 'ITO Heo6xo,ll,HMO oTBeTHTb?
4.0T KaKoro 'IHCJui nepBoe nHcbMo?
5.0TKY.lJ.a BTopoe nncbMo?
6. IIO'lCMY KaTSI He paCne'laTaJIa ero?
7. qTO MHcTep MUJIJlep cJJ.eJIaJl, BepHYBwHC. B AarJlHIO?
8. qeii 3,lJ;peC on X01JeT Y3HaTb?
9. nO"lCMY OB xo...eT 3HaTb ee a.ZJ.pec?
) O. KTO npHCJl3J1 nHCLMe> 03 HblO HopKa?
) ). qTO 00 npOCHT ux nOCJlaTb eMY?
) 2. qTO OH 3HaeT no OnblTY?
305
B. Ti.irk e'ye c;evirin.
1. IIoBTopRH YPOKn, Dbl CKopee HayqUTeCb PYCCKOMY H3h1KY.
2. OT JlO1KHB H3 BpeMJI Bee CROB 3aHRTHH, OD yexaJl B
HcnaHHIO.
3. 06paIU3.HCb K HeMY, OB CK333JI ...
4. He OTBeTItB H"qerO H3 MOD Bonpoc, 08 BLIIUeJl 83 KOMHaTbI.
5. B3J1B BaD"Y, no6puBillHCb H o,n;eBIDHcb, OH cnycTHJlCB BHD3.
6. Dna tfHT3JI3, He 06pamaJl BHlfM3HHJI H3 Hero.
7. HaKOn"B ,n;ocTaTO'lHO ,n;eHer, 08 OTnpaBHJICB B
TpeXHeJl.eJIbHOe nYTemeCTBHe no EBpone.
8. YcoBepmCHcTBoB3BlliHCb B PYCCKOM B3b1Ke, SI HalJHY H3y t uiTb
, "" ....,. ,.
KHT3HCKHH Jl3blK.
C. Rusc;a ya c;evirin:
1. <::ah n.aYI ertesi giine erteleyerek hi<;bir zaman bitiremeyeceksiniz.
2. Dc; kath bir evde oturuyorlar.
3. Gnun (erkek) bir dereceye kadar hakh oldugunu soylemek zorunda-
Ylm.
4. Odaya girerek herkeslc selamla tl. (o-erkek)
5. Bana sata maYln! (musallat olmaYln n
6. Ne yazlk ki bana kitabl gondermedi. (o-erkek)
7. Dana iyi bir ogretmen tavsiye edin.
8. Bahse girerim ki gelmeyecek. (o-di i)
9. Oglumun dagum gilniinii kutladtk.
10. Haydi bahc;eye \i ek dikeIim.
11. Ba ka bir ey dii iiniip bulamam.
12. Yazl nerede gcc;ireceksiniz?
13. Karde im arkada tma otomobil ic;in lie; bin ruble onerdi.
306
ELLiNCiDERS
Sozliik e
, ,
ue'lero CKa3aTb
cua,lJ;b6a r [g. .( -in) d.) cBa,lJ,e6]
Cep,Ll,HTbCSI t. manu II (cep}Kycb,
cep.aHIDbcSI); paccep}J,HTbC}I t.nll
03 + (-i) d.
TOMY H33aJI, I
qYTb He .
nepe)J.jMblBaTb t.J11al111 I (nepe.lJ,YMbIBalO,
nepe.aYMbIBaemb); nepeJIYMaTL t.ml!"
I (nepe,lJ,jMalO, nepeJl.YMaemb)
pOKoBon
Ha BCSlKnH cJIyqait
n03.lJ,paBJl1ITb 2 t./Haml!!;) I (n03,lJ,paBJUIIO,
n03J1.paBJulewb); n03,l1,paBUTb t. m I j II
(n03J1.paBJlIO, nO.3L1:paBuUlb) C + (-ile) d.
Jl.pyr ,lI,pyra 3
,
YHblJlO
BeCeJlHTbCSI t.111am/!fI II (BeceJIIDcb,
BeCeJIII UlbCSI); pa3BeCeJIlITbCSI t. 1111 !\'
,
nopUUH
..
maMnaHCKoe
a kolsun !
dUO-Un
c
klzmak, ofkelenmek (birine
bir eye)
once
ncredeyse
fikrini dcgi tirmek, tekrar
dU Unl11ek
ugursuz
her oiasiltga kar 1
kutlamak
bir biri
bezgince, tasayla, ne esizce
eolenmek
b
porstyon
al11panya
I Zamalll belirten soz (-i) durumunda ve one gelir: OlIHY He.nCJ1IO (TOMY) Ra3a)). (bir hafta
once). TOMY kullamlmayabilir.
2 Bu fiille cOmic kurulu una dikkat edin. n03)IpaBJU11O B3C co )IHeM pmK,lJ,CHMI (dogum gii-
nUnUzu kutlanm) [Bu cOmlede c (CO) edatI kullamlrnayabilir. (Lu.n.)]. Kimi kez fiilin kendisi
kullamlmaz. Ornegin: c HOBblM r0.l10M (mutlu ylllar. yeni Ylhmz kutlu olsun).
3 ,lJ,pyr (dost. arkada!?) soziinOn yahn ve (-i) durumlanndan yapIllm bir deyim. ).I,pyr "ba ka-
Sl" (.llpyrOH) anlamma gelirdi. fakat imdi "dost, arkada " anlammdadlf. Deyimin sadece ikinci
bOliimjj c;ekime girer:
r, r
OHU roBOpHT JIpyr c .apyroM
r , _
OHU .ayMaIOT .npyr 0 .npyre
hirbirleriylc kOllu uyorlar
birbirlerini dO iiniiyorlar
307
3HaMeHaTeJlLHblH
,.
3.l1.0pOBbe
Hao6opOT zf
,.
HatJaJlbHHu.a
,.
He3aBUCHMbiU
npHCYTCTBOBaTb f.m.antl (npHCYTCTBYro,
npHCYTCTByemL) t.J1llfl yok
paCCIfHTblBaTb t. mamt I (pacC'lltTbIBalO,
paCC'IHTblOaewb (sadece t.mal1u{l i in)
ua + (-i) d.
paCC'IHT3.Tb t.1111 I
rOCTb er.
,.
CBHJ],eTe.J1b e r.
33.BTpaKaTb t.l1lal1ll {j I (3aBTpaKalO,
3aBTpaKaewb); n033BTpaKaTL f.1111
pOlJ,ltTeJlH sadece rg. (-ill d. fg. PO.l1. H -
TeJleH)
KaTHH" KaTHHa, KaTHHo; KaTHHLJ
MOJlO,lJ,O:>KeHbl sadece rg. (-in d. rg. Mo.JlO-
,lI,O>KeHoB)
npOBOJK3Tb t. /11aI111 I (npoBo}JU1.ro,
npOB01Kaewb); npOBOJ].HTb t.11l1
II (npoBOIKY'I npoBo.nuUlb)
eme 6bl
OT,lJ,eJlbIBaTbc" t.m a 1111 {j I (oT,lJ,eJlbIB3IOCb,
OT.l1eJJbIBaewbcD); OT,lJ.eJlaTbCJI t. In I ' I
(oT,lJ,CJlaIOCSI, OT,lJ,CJlaelllbcSI) OT + (-in) d.
,. I
DOKa ... He
onemli
sagll k
tcrsine, bilfikis
ba kan, ef
bagl mSIZ
(hazlr) bulunmak
bel baglamak, giivenmek
hesaplamak, hesap etmek
konuk
tanlk
kahvahl etmek
ebeveyn
Katya'nm
yeni evli <;ift
e Jjk etn1ek
yak camm! bir de! elbette
at1atmak, kurtulmak
kadar
1 nOKa "iken", "suresincc" demektir. nOK3 OB 6y.neT rOBopHTb, JI 6yAY pa60TBTh. 'o ko.
nu urken ben \,ah acaglln". Yan ciimlcdgin fiili dainm tamamhmmaml bir fiildir. E anlamh
bir ba kn deyim: B TO BpCMSI, KaK
B TO BpeMJI, KaK (nOKa) 11 cnaJl, OH 'IHTan raJe'l)'
ben uyumakta iken 0 gazete okudu
"Kadar" geneUikle nOKa ... He ile ifade edilil'. He oJumsuzluk eki tamal1l/anmll gelecek ya da
1l111111l1llwWll)"i gc\mi!j zarnanh olabilecek fiilden hemen once gelir:
308
CKpblB8Tb t.111QI111",fi I (cKpbIBalO, cKpblBa-
emb); CKpLITb f.llll (CKpOIO, cKpoewb)
, ,
CKphIB3TbC.H t.Jllanll ; CKpblTbCD t. nll
gizlemek
gizlenmek
Tekst
ITeKCT: nJlTbtJecBTbIH YPOK
(E))jnci ders)
Bee XOp01ll0, 'ITO xopomo KOH'IaeTcR!
MeKc. HUK. HelJero CK333Tb, O'leHb MHno! OKa3bIBaeTCJI, 3aBTpa ux
cB3tJb6a, a OHB He MOrJl" c006UUtTb 06 3TOM paHbme
, , ,
CBoeMY JlY(UneMY JJ.Pyry.
He CepJl,lfTeCb, ArIeKCe", He,lJ;eJIIO TO MY H333,a Mbl CaM" I
elU,e He 3UaJl" 06 3TOM.
Em.e BQepa KiTS '1YTb He nepeJJjMaJla.
Ewe He n(3)],"0, KaTSI't OCTaJlOCb BoceMH3)],uaTb 'taCOB )],0
3TOU POKOBO MU"YTbl. A nOKa, H3 BCBK"" cJIYlJaif,
n03J1paBJIHIO Bac, :tKeJlalO C'laCTbH, JIlO6HTe APyr APyra ....
,
" TaK .aaJIee ...
K3. TSI.
RBaR HB.
MeKC. HUK.
OHa QUT3J1a MHe, nOKa 011 He npurne.fI
o gelinceye (gelcnc) kadar. bana okudu
I' ,. , ".,. ,.
" He MOry 3TorO C}le.lJaTb, nOKa OHIf He npH.lIYT
onlar gelillccye Kadar (gehnedcn) bunu yapamam
Bu anlamda nOKa"mO (inune.110 Tex nop (0 zamana kadar) gelebilir:
,.."
nO,llO>K,lJ,HTe ,lJ,O Tex nop, nOKa OHM He npHJIYT
onlar gelene (gdinccyc) kadar bekleyin
1 CaM zamirini sadcce yahn durumda gormU olmanuza ragmen bu zamir Oteki durumlann her-
hangi birinde de kullamlahilir. Tam \,ckim listesi:
r ,
yl.d caM caM3 caMO caMIf
(-i11) d. caMoro caMOM caMoro caMMX
( -e) d. caMoMY caMoH C3MOMY C3MUM
, ,
(-i) d. caM, caMoro caMOH, caMY caMO caJ\UI, caMHX
(-i/e) d. caMHM CaMO" (010) caMHM caMMMH
(-de) d. 0 C3MOM C3MOH C8MOM ca lIfx
MHe caMoMY TPY,lJ,HO 3TO c.neJIaTb: Bunu yapmak benim i\in de gii<;. ("'.r. benim kendimc de
bunu yapmak gil .)
309
HBan HB. l101JeMY TaK YHbIJIO, ArIeKceii? Pa3BeceJIHcb, CCroJ{HH MLI
npa3)J,HyeM. 3aKa}KH BOLl.KY, K3)J{)J.OMY no , xopOllleH
nopU;HH HKPbl " rnaMluiHcKOro.2
A.1IeKC. HHK. BOT 3TO ,lJ.eJlo. BbJnbeM 33 3uaMeHaTeJlbHblH ,aeHb,
QeTBepr 3 , TpeThero JlHOap.H TbIC1I'l3 ,u;enjlTbCOT
meCTb,lJ,eC.HT BToporo rO,lJ,a! BOT" maMnaHcKoe. 3a Bame
3JJ,opOBbe,4 KaTJI! 3a TRoe 3,lJ,OpOBbe, BaH.SI!
J no boJij tiirme ( ar. - ar) anlarmnda kuJlamJdlgmda. giinHik konu ma Rus a'srnda "bir"
dl lI1da btitUn saYJlann (-i) durumunca izlenir. "Bir" ise (-e) durul11undadlr.
no (O.il"OH) nopuu" (bircr) porsiyon
no O)lHOMY ii6J10KY birer chna
no fiRTH (-i) d. ii6JIOK erR. (-ill) d.] be er eJma
Y3zJfJsai Rus a'da ise no'dan soma (-i) durumu geneJJikle 2.3.4.200,300,400 sayllanyJa-
dlr. TUrn oteki saY11ar (-e) durumundad,r.
no mlTM (-e) d. Ji6JtOK '-fR'. (-in) d.] be er elma
2 Rus<;a'da (-in) durumu bir buttinun parc;asml bclirtmek ic;in kullaOlhr. Bu anlam Turk\c'dc -den.!
dUll ya da "biraz" sozcfigiiyle ifade ediJir. (ingilizcc'dc ".mme" sozci(giL Franslzca'da hdll" eda-
tIyla.)
.lUiiiTC HaM mtBa H maMmiHCKoro bize biradan vc al11panyadan verin
Eger .miitTe HaM llIaMmillCKoe deniliyorsa. bu gene! olarak ampanya demektir. Bir biitiiniin
pi.ln;asmlO be1irtildigi durumlarda bazi erkek cins adlann tckil (-;n) durumlan -y (-10) sonekini de
alabili,-: .llaihe MHe c3xapy, 11310, ChlPY .obana biraz eker, \ay, peynir verin". Bu durumda,
asll (-ill) durumu dOl kullamlahilir; fakat eger bir biitGnun parc;asmdan soz edilmiyorsa -y bi\imi
kulIamlmamalldlr.
3 Haftamn gUnled: nOHe.lJ.CJlbHHK (pazartesi). BTOpHHK (sah), cpe.n.a ( ar amba). qeTBepr (per-
embe), DJITHHUa (cuma), cy660Ta (curnartesi), BocKpeccHhc (pazar).
YIJm ayJan: ""Bapb, eBp3JIb, MapT, anpCJIb, MaH, HWHb, HK>J1b, 30rycT, CeHT,16pb,
OKTJi6pb, HoJi6pb, .1leKa6pb. Hepsi crkek cins sOlciiklerdir. " U" ya da "bu ayda H demek ic;in
B + (-de) d. B .ileKa6pc (Arahkta).
Aylann herhangi bir giinil, sua saYlsmm notr bi\itniyle betirtilir ve onu (-ill) durumunda ay
izJer: .llBa.n.uaTb Ce)1bMOe ('lHCJlO) HK>H1f (Haziramn yirmi yedisi). Herhangi bir "gunde" anla-
ml ise say. Slfatl ve ay sozcilklcrinin her ikisinin (-ill) durumuyla ifade edilir: TpeTbero
HOJl6pa, (liC Ka amda). Tarih sormak i<;in (.oNe zaman?". "Hangi gunT) KaKoro 'IHcmi kallbl
kullaOlhr.
Eger ayJa birlikte yrl da belirtilmek isteniyorsa. YII sOlcfigfi (-ill) durumundadlr:
..." , , ,.,,,..
,lIB3JUl3TOe 3BryCT3 TbJC.H:'1a .n.eBlITbCOT meCTb,lJ,eCJlT BTOpOI'O rO)]3
,
)lBa.n.uaTorO aBrycTa
o aBrycTC
4 Rus\a'da kadeh kaldmrken genellikle 3a (Bame, vb.) 3,1J;OpOBbe C'saghglmza!") denir.
3]0
:KaT». Cnacu60, H 3a BaIlIe 3)J.opOBbe, ArteKceif! He cKY'laiiTe
6e3 Hac.
MCKC. HUK. Hao6opoT. Ha'l3J1bUHKa " Ha'l3JIbUUlJ,bI He 6Y.lJ.eT H jI 6yl1Y
ce6ii '1YBcTBoBaTb He3aBHcoMbIM '1eJIOBeKoM. A Tenepb
paccKIDKHTe Mue JrY'lwe, KaK3B 33BTpa npofpaMMa )J.UB. B
KOTOPOM ..acy cB3)J,b6a?
J1BaH lIB. B O)l.HHHa)J, aTb 'JaCOB YTpa. TbI, KOHe'lHO, 6y)),eWb
npHcYTCTBoBaTb, MbI ua Te61i paCC'JHTbIBaeM, KaK HS
, ,
rOCTB H CBlf)J,eTeJISI.
KaTB. A nOToM, ArIeKceit, RbI 33BTpaKaeTe C HaMO Y MOHX
pO,lJ,HTeJIeif.
HBaH liB. ,11,a, KaTUHa ceMbSi )JaBHO Me'JTaeT C To60H
,
n03HaKOMHTbCSI.
MCKC. HOK. O'leHb 6y,lQ' pa,a. A B KOTOpOM 'lacy MOJlo,aO)KeHbl
YJleT3IOT?
llBaH MB. B DSiTL .lI,B3.auaTb. TbI Hac npOBO,lUtmb?
MCKC. HOK. Eme 6bI! TaK JIefKO Rbi OT MeH1I He OT)l.eJIaeTeCb! By.IIY
Ha,aoe.z:UITb BaM CBOHM npucYTcTBHeM ,ao DOCJIeJUfen
MUHYTbl, DOKa Bbl He CKpoHTeCb B 06J1aK3X.
A lklamalar
1. TpeTHH (ti<;tincii) sozctigtintin "yumu ak" slfatlardan hafif e farkh sonekle-
ri olduguna dikkat edin.
d. diF. tk. .....
er. rg.
y l. d. , - , ,
TpeTHH TpeTbB TpeTbe TpeTbH
(-in) d. - - , ,
TpeTbero TpeTbeii TpeTbero TpeTbux
( -e) d. , , , ,
TpeTbeMY TpeTbeii TpeTbeMY TpeTbHM
(-i) d. , .... , , ,
TpeTHH TpeTblO TpeTbe TpeTbH
'" ,
TpeTbero TpeTbHx
(-ile) d. ,. , , ,
TpeTbHM TpeTben TpeTbHM TpeTbHMH
(-de) d. , , '" ,
o TpeTbeM TpeTbeu TpeTbeM TpeTbHx
.ill.
Bir ogu hay van adlanndan yapllrnl bazi ba ka sifatlann ekimleri de
boy)edir: C06a'lIlH (kopegin), JIBCD" (tilkinin), vb.
Soru zarfl 'leu sozcligli de boylc <;ekilir. qeit artlk sadece sorularda ve do-
layh sorularda kuJIandmaktadlr.
'fbU 3TH KHHrH?
o 'fLUX KHHrax Rbi roBopUTe?
51 He 3luilO, B ..heM .nOMe OH 1KHBeT
bu kitaplarkimin?
kimin kitaplarmdan soz ediyorsunuz?
kimin evinde oturdugunu bilmiyorum
2. Rus<;a Ozel Adlardan Yapllmt Sahiplik (Miilkiyet) Stfatlan
Bir sahiplik slfatI alan KaTUH sozcugii kli mtiilmli bir fioad o]ao KaTSI'dan
yapllml tlr. Bazl ba ka onadlardan da b6yle sahiplik slfatlan yaplhr:
(ArreKCaH.nP'ln kU Ultillmii ti) Cama'dan CaWHH, CneTp'ln kii iiltiilmii i.i)
neTSI'dan IIeTUH, (HaT3J1bSl'nln ku<;tilti.ilmli li) HaTama'dan HaTamHH vb.
Bir ka<; bazl s.fat, akrabahk terim1erinden yaplhr: CecTpHH (cacTpa'dan),
MaMuH (MaMa'dan), 6a6ywKuH (6a6YIllKa'dan), vb. Bu sifatiarm yahn du-
rumlan pek slk kul1anlhr, fakat oteki duruH\1arda da kullanl1abilirler. <;ekimle-
ri 6yledir:
d.
er. di . tk. ft.
KaTOH K3THHa K3THHO KaTHHbl
KaTHna KaTHHoH KaTHHa KaTHHblx
KaTuHY KaTHHoH KaTHHY KaToHblM
KaToH KaTHHY KaTUHO KaTHHbl
KaTHHa KaTHHblx
(.ile) d. KaTHHblM KaTHHoH KaTHHLIM KaTHHLlMH
(-de) d. 0 KaTHHoM KaTHHoH KaTHHoM KaTHHblX
(-in) ve (-e) durumlanndaki KaTHHoro, KaTHHoMY bi imleri <;agda Rus-
a'da yukanda verilen tablodaki geleneksel bi inllerden daha slk kullanlhr.
OT KaTHHoro .lI0Ma Katya' mn evinden
yl. d.
(-in)d.
( -e) d.
( -i) d.
-08 (-eB) ve -UH i}e biten Rus soyadJan da tekH erkek (-de) durumunun (-e)
He bitnlesi dl lnda aynl bi«;inlde ekilirler:
o llywKHHe Pu kin hakklnda
KHHra HanHcaHa IIywKHHHM Pu kin' in yazdlgl kitap
-CIm" (-cKoii) ile sonu 'anan soyadlan slfatlar gibi ekilir: 'IaiiKoBcKHU,
'IauKoBcKaSl, vb.
312
Onadlar ve baba adlan, cins adJar gibi ekilir:
yl. d. A1IeKceii DSaHOS"" neTpOB
(-in) d. ArteKceJlIIB3HOBHIJ3 neTpOo3
3. "'Onu okurken gordum"', hKu lann oti.i ti.igilni1 i itiyorum" gibi cilmleler
gordilgilmfiz uzere bir tiil ve bagfiille yapllabilir. Fakat bu cOrnIe kurulu u biraz
hanlaldu" ve KJK sozcOgunden once virgiil kullamJarltK bundan ka lndabilir.
" "
JI Hlf.[l.eJI, KaK ou 'IHTaJI
onu okurken g6rdum (s.('. nasJl okuyordu, gordiinl)
,. r,
JI CJlblmy, K3K nTHQbl nOIOT
ku lan otil Urken (ku lann 6til tligiinii) i itiyorum ( s.f. ku lann nast1
6tii tiigilnii i itiyorum)
AII!ftlrma
A. A agldaki sorulan Rus a yannlaYln:
1 . qbJl cBa,ub6a 33BTpa?
2. nOlJeMY OHU He C006ll1.HJIH 06 3TOM paHbwe ArIeKcelO
HHKOJIaeBH'IY?
3. KaKoro '1HCJla ux cna.l(b6a?
4. 3a ..be 3,J],opOBhe AJu KCe" npe.I1.31araeT BbIUHTb?
5. fD,e 6y D,eT 33.BTpaK nocJ1e CB3.)J,b6bl?
6..no KaKHx nop MCKCen 6y.n;eT HM H3 oe)J,a Tb?
7. KTO >KeHUTCJI H3 KOM?
8. KTO BbIXO,l{UT 33MYJK 33 Koro?
B. Tiirkc;c'ye \evirin.
1 . j{ POJUtJICSI .necSiToro anpeJiSI TblCSlqa .neBHTLcoT .lI.B3..au.aTIt
, r
nSiToro rO.lJ,a.
, "", ..
2. B nSlTHHu.y Tpu.all.aTOI'O HIOJUI Mbl np03J1HOBaJlH pO>K,!l,eHHe
, r
Hamero ,upyra.
3. no lJeTBepniM OH .naeT YPOKH PyccKoro Jl3b1Ka.
4. Mhf nO,LJ;apHJlH ,lJ,pyr ,npyry no KHHre.
313
5. Ha CBa,lJ,b6e npucYTcTBOBaJIO HeCKOJIbKO CBu,II,eTeJleil.
6. nOKa Rbi He npUlJ,eTe, Mbl He HaqHeM Y)KUH3Tb.
7. Mbl KynuJlH .aBa 6UJU Ta no TpU,lJl{aTb njlTb KoneeK.
8. KOMY Bbl nepe.aaJlH 3TO nHcbMo? EMY caMoMY?
9. OH8 LKHBYT B TpeTLeM .nOMe OT Yfna.
10.0 ((beM )J:oMe DbI roBopHTe?
c. Rus<;a'ya c;evirin:
1. Bunu kendiniz mi yaptlnlz?
2. Gnun (erkek) dogun1 gtinU 15 Haziran'du.
3. Bize guvcniyorlar.
4. Bu 1949 Ylh ubat aYlnm 7'sindc aldu.
5. I 932'de evlendilcr.
6. Bizi gonneye <::ar amba ml CUTI13 ml gcliyorsunuz?
7. Bana yanm pud tereyag ve iki pud eker verin.
8. 0 (di i) gelmcden c;ah maya ha lamayacaglm.
9. Siz bitirinccye kadar burada beklcyebi]jr miyim?
10. 0 (erkek) uyurkcn, buriin i leri yaptJ. (o-dj j)
314
.. .
,.EKST trEVIRILERI
11
Vizeler ve Biletler Hakklnda
ivan Iv.
Katya
ivan iv.
Katya
ivan i v.
Katya
ivan i v.
Kat y a
ivan iv.
Katya
ivan i v.
Katya
ivan iv.
12
Doktorda
Katya
GUnaydlo, Katya. Telefon eden kimsc oldu ITIU? Bugtin mektup.
var ill I ?
Evct, Ahl1anya'dan iki. ingiltere'den li<; ve Fransa'dan bir mek-
tup var. DUn sabah Bobrov tdefan cui.
Ne istiyor(du)?
Sizin]e konu mak istiyor( du).
Ne hakklnda?
Ticaret heyeti ic;in vizeler ve bi1etler hakklnda.
Nc zarnan gidiyorlar?
iki hafta sonra.
ingiltere'de ne kadar kalacaklar?
Anla Ilan (oyle gorUniiyoT ki) ii ya da dort hafta; hemen he-
men bir ay.
C;ok acil bir i . Yann ingiliz konsolos1uguna gidecek (ingiliz
konsoloslugunda olacak) ve konsolosla konu acaglJn.
Fakat hu konuda konsolosluga zaten yazml tlk (yazdlk).
Fark etmez (olsun). Bu gibi i lerde ki isel olarak konu mak
her zaman yararhdlf. imdi ise, i ba lna Katya. Soy leyecek-
lerinli dogrudan dogruya daktilo edin (dogrudan dogruya dakti-
loya dikte edecegim).
Merhaba, doktor.
315
Doktor
Katya
Doktor
Katya
Doktor
Katya
Doktor
Katya
Doktor
Katya
Doktor
Katya -
Doktor
Katya
l)oktor
Kalya
13
Mcrhaba. NasJlslnlz? Bir yeriniz agnyor mu?
Evet doktor, crah tlgtmda slk sik ba lm agnyor.
i tahlnlZ iyi mi?
<';ok iyi. Haddinden fazla yiyorurn.
Peki, nasI) uyuyorsunuz (uykunuz nasI)?
(ok iyi uyuyorum.
Demek iyi uyuyorsunuz, i:?tahJOIz iyi (yerinde) nabztntz or-
mal. Ya ate jniz?
Atc i m nornlal_
Ncredc \ah lyorsunuz?
inturistte sekreterim.
Ha-a... inturist' te ah lyorsunuz; bu denlcktir ki ok i iniz
var.
Evet, 6zelfiklc turizrn mevsimindc.
Anliriniz ( cfiniz) iyi Ini?
Oh, evet, harika bir ef.
Sanlyorunl ki btitOn sorun ok yorgun olu unuz tehlikcli bir
hastahk degildir bu. t le ila (1ar). Glinde dort kez O datllla ve
pck <;ok temiz hava.
Te ekktirlcr doktor. Allahalsmarladlk.
Klrtasiyecide
Katya
Sattci
Katya
SattcI
Katva
316
Sizde mcktup kagldJ ve zarf val' 1111?
Mektup kagJdll11lz kalmadl, fakat zarf val'.
Mektup kagldtt1lz ne zaman olacak?
Herhalde yann.
iyi, ()ylcyse liilfen ban a bloknotlannlZl g6sterin.
Katya
i
te bloknotlar. C;ok
e
idilniz var.
Te
ekkiir ederim. i
te
u kahvercngi bloknotu ahyorum (ala-
caglm).
imdi de Wtfen dolmaka]emleri gosterin.
i
te dolmakalclnler. Ne renk istiyorsunuz? Siyah?
HaYlf, klfmlzJYI tcrcih ederim. i
te
unu ahyoru111 (alacagnTI).
Bana aynca yazl n1akinasl i<;in siyah
erit, kuruttna kagld, ve
mavi kopya kagldl verin.
i
te siyah
erit, i
le kurutn13 kagrdr ve may; kopya kagldr.
Te
ekkUr. Hepsi bu karlaI'.
Sattci
j(atya
SatlCI
Katya
SattCl
14
Aleksey Nikolayevi
ve Katya Kitap
1 Diikkanlnda
Katya Sizdc ingiherc hakkmda kitaplar vaT ml?
Satici ingihcre hakklnda her
ey var, ronlanJar
ingihcre tarihiyle,
cografyaslyla iIgiJi kitaplar vc saire.
Katya Hay..., haYIf. Biz ingihcre i\iI1 bir <;e
it seyahat kl1avuzu isti-
yoruz. Yaklnda ingiltere'ye bir heyct gidiyor.
. Satfcr (;ok guzcl bir Isko<;ya scyahat kJlavuzum vaf.
Alck. Nik. Fark etmez. isko
ya, ingiltere, hepsi Buyuk Britanya.
Katya Aleksey Nikolaycvj
\ her ZaJl1an bana engcl olursunuz! <;ok iyi
biliyorsunuz ki isko
ya'ya degil ingiltere'ye gidiyorlar.
SatJCI i
te Londra scyahat kllavuzu. Londra <;ok ilgin\, cski hir
ehir-
dir.
Katya Evet, hu iyi. Fakat elinizde (sizde) tek bir tane mi, daha c;ok sa-
YJda rru var?
Satlci
u anda (
imdi) elimde (bende) sadece dort tane val', fakat per-
cnlbe gtinil daha c;ok say Ida olacak.
Alck. Nik.
jmdilik bu dort taneyi alall111 (ahyoruz), fakal per
cnlbe.ye
yine olursa, IOtfen haberimiz olsun (bildirin).
3]7
15
Katya'nln Ailesi
(Katya'nln babaSl, annesi, ninesi, erkek karde i Sa a ve klzkarde i
Ma a, Moskova'da biiyiik bir dairede birlikte ya amaktadlrlar.)
Katya
Sa a, bu ak am ivan jyanovi<; Andreyev hize geliyor. Bizde
ak atn yemegi yiyecek. Sen eyde olacak olIsIn?
Evet cvde olacak ve anu g()rmekten c;ok memnun kalacagIm.
efinden bize () kadar ok soz cHin ki. 1a a onun bir Holly,
wood sinema oyuncusuna benzedigini s6yltiyor. Ona ahaYI
yakl11l (zilzurna a Ik).
Ne aptalhk(lar)! Madetll ki ana abaYI yaknlI , ak anl yenlcgi-
ni haZiriamama yardlm edebilir.
Ak am yemegimizde nc olacak?
Giri olarak hor <;, ikinci olarak bofstroganof, sonra dondur-
ma. arap da gerekIi.
Sanlnm habamda arap var.
Ah, eve!. Peki babanuz ak atll cvde olacak illt?
E\let, hem babamlz hCtll ninCt11iz cvde olacaklar.
C;ok iyi. BiltUn aile birJikte olacak. Babamlz vc Ma a ivan tva-
novic;'lc zaten tal1l nll lardl, fakat anne ve nine anu henuz ta-
nlnuyorlar.
Katya
Sa a
Kat ya
Sa a
Katya
Sa a
Katya
Sa a
16
Bakkalda (Yiyecek Magazaslnda)
Katya
SatlC)
Liitfen bir kilo beyaz eklnek verin.
Beyaz ckmck kalmadl.
Peki, oyleyse dart francala verin.
Maalcse[ francala1lllZ da yak.
Katya
Sallcl
3]8
Katya
Peki neyiniz var?
Siyah ekmek var, biskilvi...
Peki, yanm kilo siyah ekmek verin. Borek ya da pastanlz da
ml yok?
<::ok lezzetli taze borekler ve pastalanollz var:
Oyleyse hir tane f;ikolalah pasta ve dort borek istiyorum.Sonra
bir paket sigara, bir kilo eker vc kakao.
Ba ka bir ey(ler)?
Evet. Baoa, aynca, on portakal ve on elma verin.
Hepsi bu kadar ml?
Evet, te ekktir ederim, hepsi bu kadar.
Katya
Satici
Katya
Satici
Katya
Satlct
Satici
Katya
17
Birinci ses Bir (er., di ., I1t.)
ikinci ses Bir dtikkan. Bir i e. Bir kilo.
B.s. iki (er. ve nt., di .)
1.5. iki borek. iki francaJa.
B.s. U .
1.s. Uc; eIma.
B.s. Dart.
i.s. Dort daire.
B.s. Be .
i.s. Be kur unkalem.
B.s. A]u.
i.s. Altl gazetc.
B.s. Yedi, sekiz. dokuz.
i.s. Yedi roman, sekiz kitap, dokuz gazete.
319
B.s. On.
ts. On sozlilk.
B.s. Onbir.
i.s. Onbir elma.
B.s. Oniki.
i.s. Oniki nUsha.
B.s. Onil<;.
1.s. Onii zarf.
B.s. Ondort.
i.s. Ondort damla.
B.s. Onbe . Ona1t1. Onyedi. Onsekiz. Ondokuz.
i.s. Onbe , onaltl" onyedi, onsekiz, ondokuz dakika.
B.s. Yirmi.
Ls. Yirmi hafta.
B.s. Yirmi bir. (er.. di .. nt.)
i.s. Yirroi bir ay. Yirmi bir hafta. Yirmi bie mektup.
B.s. Yirmi iki. (er. ve Ill.. di .)
i.s. Yirmi iki bardak. Yirmi iki kadeh.
B.s. Yirmi u<;. Yirnli dort.
i.s. Yirmi ii<; ya da yirmi dort ruble.
B.s. Ne kadar sozciik (var)?
i.s. C;ok sozciik (var). Yirmi be sozci.ik (var).
B.s. Yirmi a1t1. Yirnli yedi. Yirmi sekiz. Yirmi dokuz.
i.s. OlUZ. Otuz ev. Hepsi bu kadar.
320
18
1\J.ristler Moskova'ya Geliyor
ivan iv.
Katya
ivan iv.
Katya
ivan iv
Katya
ivan iv.
Katya
ivan iv.
Katya
ivan i v.
Katya
ivan iv.
Katya
19
Otelde
Katya
Alck. Nik.
Katya, bu ak am ingihere'den biT turist grubu geliyor. Bu
grupta yirmi dokuz ki i var..
Yirmi dokuz ki i mi? Ne kadar c;ok!
Ne kadar «;ok olursa 0 kadar iyi! Sizin j in eglenceJi olacak.
Aleksey Nikolayevi<; yardlrn edecek size.
Saat ka ta geliyorlar?
Sekiz otuzda. Siz Leningrad gannda sekiz onbe te olacakslftlZ.
Ncrede kalacaklar (ya ayacaklar)?
"Moskova" Ole)i'nde kalacaklar (ya ayacak\ar).
Demek ki yann <;ah maya ba hyoruz. Program hazlr mt?
Evet. Yann siz ve Aleksey NikoJayevi onlara Moskova'YI gos-;
tereceksiniz.
ok iyi. Bunu yapmaYI seviyorum. Moskova'da ne kadar kah-
yorlar (kalacaklar)?
Moskova'da dokuz gun kalacaklar. Sonra Kafkasya'ya gidiyor-
lar.
Kafkasya'ya mt? Ne harika {bilyiileyici}! Ben de gidiyor rnu-
yum onlarla?
Ne yaztk ki haytf Katya. Burada c;ok i imiz var, bana gereklisi-
.
ntz.
Ah, ne yazlk. Kafkasya'YI 6yle hayaJ ediyordum ki!
i te 'Moskova" Oteli. Liitfen, baylar, giri burada.
Ltitfen bana pasapOrllannlZl verin. i te anket1er (soru formla-
32J
n). iJk soru: Adlnlz? Sonra: SoyadlnlZ?
ingi1iz turist ingi1iz harfleriyle yaznlak milmkiln mil? (ingiliz harfleriyle ya-
zabilir miyim'?)
AJek. Nik. Elbette, kU$kusuz; fakat liltfen mlirekkeple yazln, kur unka-
lemlc degi1.
ingiliz turist Bu SOfUYU anJamlyorum (anJamadlm).
Alek. Nik. Nercde ya lyorsunuz demektir. Hangi ehirde? Hangi ilJkede?
ingiJjz turist Te ekkiir ederin1. Peki bir sonraki soru ne anlama geliyor?
Alek. Nik. Bir sonraki soru: Adresiniz? Evinizin numarasl? Oturdugunuz
(ya adlgmlz) sokak?
Katya Bu soru ise Sovyetler Birligi'nde ne kadar.kalacakslnlz demek-
tir.
IngiJiz turist iki hafta. Hepsi bu kadar ml? BiJiyor musunuz, ,:;ok a lz ( ok
yemek istiyoruz). Daha oe kadar soru var?
Katya
20
Oh, daha on soru var. Mesleginiz nedir? Kac; <;ocugunuz var?
Sovyeller Birligi'nde akrabanlz var ml? G6zlerinizin ve sac;la-
nnlZ1n rengi nedir? Daha once SovyetJer Birligi'ne gelnli
miydiniz?
Kremlin'de Gezi
Katya
Alek. Nik.
Katya
Alek. Nik.
Katya
AJek. Nik.
322
Bay1ar, imdi Kremlin'j gezecegiz.
Moskova Kremlin'i kentin ortaslnda Moskova nehrinil'l klYI-
slndadlT. Ytiksek bir tcpe iizerinde dunnaktadlr.
Kremlin'in <;evrcsinde yUksek, kumlz1 bir duvar vardu.
Kremlin'in baZi b6Himleri <;ok eskidir, onikinci yuzyJldan kal-
madlr.
Bakln, duvarlarda bir «ok kule var ve hepsi birbirinden farkh.
imdj Kremlin'deyiz. Kar lJlllzdakj Buyuk ivan'm an ku1esi-
dir.
Katya
Alek. Nik.
Katya
Alek. Nik.
21
Ve i te onbe inci yiiZYlhn iinlii.manastularr..
u bina, eskiden saraydl. imdi miize oldu.
Eger ilginizi ekiyorsa bu milzeyi yann gezebiliriz. Bugiln ar-
tlk \ok ge\.
Ve turistlerimiz c;ay i\mek isterler; oyle degil mi (dogru degil
mi?)
Ertesi Sabah Biiroda
ivan iv.
Katya
ivan iv.
Katya
ivan iv.
Katya
ivan iv.
Katya
ivan iv.
Katya
ivan i v.
Katya
Dun nasll ge<;:ti (nasll oldu) Katya? Her ey yolunda ffit?
Evet. Her ey c;ok iyi ve ilgin\ti.
Bu turistlerin hepsi ingiliz mi?
Evet. Hemen hemen hepsi ingiliz, iki tane de Hintli (var).
ingilizler bay tnl, bayan fil?
Dndort erkek ve onbe kadln, yani: oniki ingiliz bay, iki Hint1i
ve onbe ingiliz bay an.
i te bu aynntth bir rapor! Peki, hepsi gene; mi, orta ya h ya da
ya h fit?
Her c;e it. Birkac; erkek ve klZ ogrenci; tiC; ogretmeri bayan, bir
okul miidiirU, milhendisler, tiiccarlar, hatta bir de banker.
Gene; ve yakt lkh rut?
Evet, ve gen;ek bir centilmen!
ingiliz romanlanndaki gibi degil mi? Belki isko\ya'da bir a-
tosu vardu.
Belki. Daha sormadlm!
323
22
er
ivan tv. Katya'nln bugiin i e neden geciktigini bi1iyor musun?
Alek. Nik. Bana sabahleyin erkenden teJefon eui. GaJiba me gulmii .
ivan iv. Me gul! 0 kadar i , 0 kadar me"-tup var, telefon durmadan -
hyor. ve sekreter yok! Butlin bu mektuplarla ne yapacagtm,
ha? Katya nerede? Neyle nle gul?
Alek. Nik. Mesele u ki daktilo makinasl k6tii yazlyor, ve onu nasJ1 ta.ir
edecegini bilmiyor. Tamirci (teknisyen) anyor.
ivan iv. Ba ka bir makinamlz daha var.
Alek. Nik. 0 da k6tu c;ah Jyor.
lvan iv. Ah. lanet olsun ( eytan alsln)! Bekleyetek vaktim yok. Bir YI-
gin mektup ve hepsinin hemen (ivedi) yanitlanmasl gerek. Ya
sen ne yaplyorsun? Durmu bana baklyorsun! Ve bana yardlm
etmiyorsun!
Alek, Nik. Ne yazJk ki daktiloda yazmaSJnl bilmiyorum. Ben evirmenim,
dakti]o kJZ degi]jm.
ivan iv. <;evirmen! Biiroda ah lyoTsun ve daktilo kuHann1aYI biImi-
yorsun! Zamanlmlzda her okumu ki i daktiloyla yazmaYl bi-
lir.
Alek. Nik. Oyleyse kendin ne diye yaznuyorsun?
ivan iv. NasII kendim? Neden kcndim? Elimden gelmiyor. Ama ben
efim ve bir sekreterim var.
23
ef ve Sekret ri
ivan iv.
Nereye gidiyorsunuz Katya? Saat henfiz be ve daha <;oki1i-:-
mlz vaT.
Katya
Once bankaya gidiyorum, sonra da postaneye (gidecegim).
324
ivan Iv.
Katya
ivan iv.
Katya
Ivan iv.
Katya
Ivan iv.
Katya
24
Neden gidiyorsunuz postaneye? Aleksey Nikolayevi her za-
man postaneye gider, mektuplan gonderir ve pul satin ahr.
Ivan ivanovj , bazen korkunc; zor bir insanslnlz! Pul almaya
gidiyoruin. Aleksey Nikolayevi bugiin me gul; Frans.z turist-
lerle magazalan dola lyor, hizim ise pula ihtiyaclmlZ vaT. Ay-
fica, telefon kabininden telefonla konu mam laZlm.
Oniiniizde telefon durmaktayken ne diye telefon kabininden ko-
nu acaks.nlz? Her zaman buradan telefon edebilirsiniz.
HaYIf, her zaman degil. Ki isel i ler i<;in degil.
Ha-a, ingiliz banker heniiz Moskova'da...
Bunun ingiliz bankerle ilgisi ne! Siz ok merakhslnlz tvan tv.
novt .
Peki, tarnam, famam... Sadece dka ediyorutn. Fakat, Jutfen
abuk olun Katya, bugiin zan,an kaybedemeyiz. Ah evet, u<;ak
postasly1a mektup ingiltere'den kat; gtinde geliyor?
Galiba dort, ya da be giinde.
Da aya Davet
Katya
tv an iv.
Katya
ivan iv.
Katya
Ivan i v.
Yann cumartesi ivan ivanovi . Her zamanki gibi da<;ayaojdi';"
yor musunuz? '
Evel, Katya, gidiyorum. Hava iyi o1acak diyorlar.
Yolculuk ir;in hi-;bir eye ihtiyacuilz yok mu?
HaYlr te ekkiir ederim, hi bir eye ihtiyaclm yok. Sadece u
var ki, Katya, gidecegimi kimseye soylemedim eger acil bir
ey olursa...
Evet, elbette, ivan ivanovi . Da adaki adresinizi biIiyorum. Pa-
zartesi sabahleyin erkenden top1anttnlz oldugunu unutmazs.nlz
degil mi?
ElbeUe, hayu. Ben hi bir zaman hir;bir eyj unutmanl.
325
Katya
ivan iv.
Katya
ivan iv.
Katya
ivan i v.
Katya
ivan i v.
25
Trende
Oyle mi? Artlk gidiyor musunuz, ivan ivanovi<;? Ya kalo lan-
nlz?
Kalo laflm fit? Ah evet, kalo lanm! Golan gormediniz mi?
i te masanln altlndalar. Hi bir zaman hi<;bir eyi unutmazSI-
nlZ!
Te ekkilr ederim, Katya, «;ok iyisiniz. Ya siz cumartesi ya da
pazar hi bir yere gitmiyor musunuz? Boyle guzel biT havada
ehjrde oturulmaz.
Hayu, ivan ivanovic;, ben hi<;bir zaman hic;bir yere gitmem
(gitmiyorum).
Katya, biliyor musunuz, gtizel bir fikrim var. Eger klzkarde i-
niz Ma a mtisaitse (ozgtirse) sizi bana da aya davet ediyorum.
Her zaman gilzel fikirleriniz vardIr.
Hi uzak degiI. Kiev istasyonundan trenle geliniyor, sadece bir
saatlik yoL Orada ise orman var, lrmak var, gezeriz, bahk tuta-
nz.
Katya i te bizirn tren Ma a, herrien binelim. Umanm ki bo yer var-
du; biltun yo) boyunca ayakta kalmak istemem. Ah, kim bu
iten?
Alek. Nik. Benim. Biz, sanlyorum ki tanl lyoruz, eger yanlImlyorsam?
Katya Aleksey Nikolayevi\! Burada ne yaplyorsunuz? Siz de mi yol-
culuga C;lklyorsunuz? HaYlr, imdi tanl maya vakit yok...
Evet, bu klzkarde im Ma a. Daha <;abuk, gidip oturahm, yok-
sa yer kalmayacak.
Alek. Nik. Bu vagonda li\ yer var; oturun. Ne glizel tesadiif!
Katya Nereye gidiyorsunuz, Aleksey Nikolayevi ?
Alek. Nik. Ne kadar merakhslnlz, Katya. Nereye olacak, koye gidiyoruln,
bugiin pazar. Sandan gezecegim.
326
Katya
Alek. Nik.
Katya
Alek. Nik.
Katya
26
Size inanmlyorum.
inanmlyor musunuz? Peki, i te size gerc;ek: Bu sabah kalklYo-
rum (kalktlm), banyoya gidiyorum (gittim-girdim), her zaJnan-
ki gibi YlkanJyorum, t1fa oluyorum... (Ylkanlp-tlfa olmak-
tayken) birden telefon ahyor ( aldl). Telefondaki kim tahnlin
edersiniz?
Herhalde bir gen<; kJz.
Ne yaZlk ki' haYlr. Bizim ef, sevgili ivan ivanovi<;'inliz!
Ha-a, anla lldl! efe yardlma gidiyor Ma a.
Koy (Banliyo) Istasyonunda
ivan iv. Selam, Katya. Merhaba, Ma a. Aleksey, sen de mi buradasln?
Alek. Nik. Evet, efin emriyle.
ivan iv. Bavulunuzu verin bana, Katya.
Katya Te ckki.irler. Buyurun (i te 0.).
ivan iv. Ee, Aleksey, madenl buradasln, seni somiirmek zorundaYlz.
Bagajl aI, onden yiiri.i ve bize yolu gaster.
Alek. Nik. i tc bu ho ulna gider (<;ok ho )! Onden gitlnek zorundaYlm,
onlara yolu gostermek zorundaYlm! Kim ev sahibi burada, kim
konuk?
ivan iv. Ama sen turist rehberisin, Aleksey, bize her eyi gaster ve her
eyi anlat.
Alek. Nik. Turist rehberi mi? iyi. Kabul. BakJn baylar, bu ormandlr bu ise
Ifmak. Kar lnlzda bilyilk bir aYlfhk var...
Katya Ya u uzaktaki1er, tarladakiler, luris rehberi yolda ? inekler
. ')
ill I.
Alek. Nik. HaYJr, inckter degi}, develer! Liitfen, baylar, soru sormaYlo, fa-
kat dinleyin ve beni izleyin.
327
27
Diizensizlik
Katya
Ivan iv.
Katya
Ivan Iv.
Katya
Ivan iv.
Katya
ivan iv.
. Katya
Ivan iv.
Katya
tvan iv.
32S
Ivan ivanovi baktn ( u) benim yazl masamda ncOer) o)uyor!
YaZI masanlzda ml? Ben ozel bir (hi<;bir) ey gormiiyorurn.
Gormiiyor musunuz? Peki bu ne? Bu eldivenler kimin? Bu pa-
ket kimin? Bu kitaplar kimin?
Ah, evet, ozur dilerin1 Katya. Bazen e yalaflml farklnda 01-
makslzln sizin masantza koyuyorum.
Bazen e yalannlzl benim masama koyuyorsunuz! Her gun
masaml lopluyorum (dtizene sokuyorum) ve her gun l11asamda
sizin dosya)annlzl, mektuplannlzl ve kitaplannizi buluyorum
ve on Ian 6tek.i odaya g6ti.iriip kasaya koyuyorulll_
Kitaplan kasaya koymak neden?
HaYJr. Kitaplan degiJ, fakat kagIllarmJz) ve e itli beJgeleri.
Eldivenlerinize, kalo lannlza ve hatta kravallannlza gelince
onlan ne yapacaglml (nereye koyacaglml) dogrusu ya bilemi-
yorum!
Peki (tamam), Katya, oztir dilerim, klzmaYln. Bazen biraz dal-
glnlm ve ncyi nereye koydugumu farkelmiyorum.
Peki, ivan ivanovic;, klzmlyorum, sadcce diizeni (di.izenli 01-
nlayt) seviyorum ve boyle di.izensizlik oldugunda ah arn1Yo-
rum.
Evet, bunu gortiyorum. Kad1n1arda c;ok iyi bir nitelik bu. Pcki
imdi kitaplanml nereye gotiiriiyorsunuz?
Kaygilanmaytn, onlan hic;bir yere g6tUrnluyorum. Sadece her
eyi dtizene sokuyorum. Fakat burada alt. kitap vardl, hen be
tane gori.iyorum.
i le altmct, sandayenizin alttnda!
28
€;inli Thristler
ivan iv.
Katya
ivan iv.
Katya
ivan iv.
Katya
ivan iv.
Katya
ivan iv.
29
Dun size ok onemli mektuplar dikte ettirmi tirn Katya. Yazlp
bitirdiniz mi onlan?
Henuz degil, ivan ivanovi . Olin butun gun daktilo euim, bu-
giln de devam edecegilll. Ak ama hepsi haZlf olacak.
Fakat bugun birka<;; tane daha ingilizce nlektup yazmamlz gere-
kiyor.
iyi, sadece (yeter ki) tela lanmaYln ivan ivanovi , bugun hep-
sini yapanm (yapacagIlTI).
Butfin hepsini bugun nasI] yapacakslnlz? Og)eden sanra havaa-
lanlnda ohI1anlz gerektigini unutuyorsunuz. (:inli bir turist gru-
bu gctiyor.
in]i turistler n1i? Ne yapacaglm onlarla? c;ince bilmedigimi
(konu nladlglml) biliyorsunuz!
Kaygllannlaym, orada ba ka bir <;evirmen olacak vc onu onlar-
la tanl tlfacakslnlz.
Bunun i in yanm giln kaybcdec.egim, yapacak bunca (bu kadar
ok) i itn varken! Aleksey Nikolayevi 'in ne yaptlglnl ogren-
meli, eger serbcstse sizin <;inliterle 0 mc gul olabitir.
Fena fikir degil bu. Alekscy'c telcfon edecek ve ne yaptJglnl
ogreneccgil11 (telcfon edip ... ogreneyim). Akhma gelnli ken,
c;inliJer ak anl Bol oy Tiyatrosu'nda balcyc gidiyorlar. Hcr-
haldc on1ara e lik etmek istemezsiniz, oyleyse en iyisi Alek-
sey'dcn rica (edeyim) edeceginl.
Dogum Gilnii
(Katya, erkek karde i Sa a, Aleksey Nikolayevi<;)
Katya
Ma a'nln dogunl gtinu yakla tl (yakJnda); ona bir ey hediye
ctTTICnl gerek.
329
Alek. Nik.
Katya
Alek. Nik.
Katya
Alek. Nik.
Sa a
Alek. Nik.
Katya
Alek. Nik.
Sa a
Katya
Alek. Nik.
Sa a
Katya
30
Hediyeler
ivan iv.
Katya
330
Ka<; ya lnda?
Obtir gun, per embe onsekiz ya lnda olacak.
Ya siz ka<; ya lndaslnlZ Katya?
Ne JftilbaJi (inceliksjz) bir soru! BiJmek istiyorsanlz, ke fetme-
lisiniz.
Her durumda, k1fktan fazla degil (olsa olsa ktrk).
Dikkat, Alcksey Nikolayevi<;. Klzkarde imle ktistah<;a konu a-
cak olursan1z sizi duelloya davet etmek zorunda kahnm!
Degmez Sa a, ben tabancayla atc etTI1eyi bilmcm. Katya, ben-
ce (du uni.iyorum ki) ta111 taJ111na yirnli bir ya lndaslnlz.
Nastl tahmin ettiniz (ke fettiniz)?
A-ha, bu bir slfdlr. Fakat klzkarde inize ne hediyc edecegimi-
ze karar ven11el11iz gcrekiyor.
Ben ana <;agda rcsim konulu bir kitap hediye ctmek istiyo-
rum. Resime \ok ilgi duyuyor (resimle c;ok ilgileniyor).
Evet Ma a'nln kendisi de hi fena resim yapmlyor, hatta bir-
kac; portre yaptL
Oyleyse ben ona yaglt boya hediye edeyin1, ne dcrsiniz (ne dti-
tintirsiinuz)?
<;ok giizel fikir. Katya, ben kitap tya gidiyorum sen nercye
(gideceksin )?
Ben Gum' a gidiyorurn. Ne gerekiyorsa oradan satJn ahnm.
Hediye dl lnda yiyccek bir eyler de aln1am gerekiyor. Per-
embc ak aml parti verccegiz ya.
Bugi.in ne eJi bir gi.>ri.inii iiniiz var Katya (nc eJi goriiniiyorsu-
nuz). Her zamankinden daha ne eli. "
Evet, bugun ok keyifliyiln.
ivan iv.
Katya
ivan i v.
Katya
ivan iv.
Katya
ivan iv.
Katya
ivan iv.
Katya
iv-an iv.
31
Bunu duyrnak ok giizel; demek ki bugUn sizi ge saate kadar
<;ah maya zorlarsam klzmayacakslnlz (gucenmcyeceksiniz).
Tam tersine, i van i vanovic;, sizden beni bugUn saat doruen
once (dortten daha ge degil) blrakmanlzl rica elmek istiyor-
dum. Mcsele u ki, bugiin klzkardc im Ma a'nln dogum gtinii
ve onun erefine ak am bir dogum giinU partisi diizenliyoruz.
Egcr miisaitseniz (serbcstseniz) sizi de davet ctnlck istiyoruz.
Evet, scrbestim. Davet(iniz) i<;in te ekklirler; memnuniyetle
kabul ediyorum. Ma a'ya nc hcdiye ediyarsunuz (edeceksiniz)?
Ben ana bir fotograf n1akinasl hcdiye ediyorUlTI (edecegim).
Gen;i eski bir tane var onda, ama ben ona yinni rubleye daha
yeni, daha degerli bir tane satin aId 1m.
Harika (bir) hediye Ya benim ona ne hcdiye etmemi sahk vc-
rirsiniz?
Oh, bu oncmli degiJ, fakat eger <;ok istiyorsanlz, belki (bir) dc-.-
mck c;ic;ek.
HaYlr (olmaz), daha ilginc; bir ey olmah.
Biliyorum ne (ben ne olabilecegini biliyorum)! inturist btirosu
y6neticisi olarak, Bol oy Tiyatrosu na bi1ct bulabilirsiniz. Cu-
maya 'Prens igor" var...
Ve tiC; bilet bulmah, sizi de davet etmeliyim.
Tamani i te! Bildiniz!
Ne kadar kurnazslnlz Katya, talllninimden (dti tindligi.imden)
daha kurnaz. PekaHi. Bana Bol oy Tiyatrosu'nun gi esini bag-
laYln!
Katya GUM'da AII veri Yaplyor
Katya
SatlcI
Katya
Bana ytinli.i kuma (Iar) gosterebilir misiniz?
Entarilik mi, kosttim ya da manto ic;in mi?
Daha hafif bir ey hafif bir ilkbaha giysisi i in.
331
Katya
Satici
Katya
Satlcl
Katya
SallCl
Katya
Sattci
Katya
32
Satlcl
i te birinci kalite, ince bir ylin(1il kuma ), 6teki kuma lardan
da daha ucuz.
Yok (haYlf) bu kuma ok fazla koyu. Bana daha parlak (aC;lk
renkJi) ve daha iyi bir ey gosterin.
Daha iyisini bulmak gtic; olacak fakat size daha parlak (aC;lk)
renk!er gosterebi1irim. i te ye il, pembe ve mavi yurt (kuma -
lar).
u mavi kuma ho uma gitti (gidiyor). Bir elbise i in kac; nlet-
re gerekli?
Sizin ic;in mi?
HaYlr, klzkarde im i in. Benden biraz daha uzun ve topludur.
Oyleyse size iki nletreden biraz daha fazla satin almanlzl tavsi-
ye ederim.
Pekala. Bana iki bw;uk metre verin. Papuc; kaC;lncl katta satl11-
yor?
Erkeklcr i<;in papuc; birinci katta, kadlnlar ve c;ocuklar ic;in
ikincide.
Te ekktir ederim.
.
Katya ve Ingiliz Turistler
ivan iv.
Katya
ivan iv.
Katya
ivan iv.
332
Yeni turistlerimiz bugiin nereye gittiler?
ingi1izler Tretyakov Galerisi'ne, Almanlar ise ah veri yap-
mak ic;in dtikkanJara giuiler.
A-ha! Katya, bugUn btiroda sizin i<;in fazla i (im) yok...
C;ok mcmnun oldum (me1nnunum).
HaYlr, bak1n ne (diyecegim): Bliroda inldi sizin ic;in i oh11a-
dlglna, fakat ingilizce konu nla pratigi yaplnanlz gerektigine
gore, dli lindiim ki Galeri' de ingilizlere yararh olabilirsi niz.
Katya
i van iv.
Katya
ivan Iv.
Katya
ivan iv.
Katya
ivan iv.
Katya
33
Hemen imdi giderseniz on Ian GaIeri yoIunda yakalarstntz.
Yaya gidecek olursam onlan hi<;bir zaman yakalayamam.
Elbettc hayn. Taksiyle gidebilirsiniz. On dakika sonra orada
oJursunuz (olacakslnlz). Peki, GaJeri'den sonra nereye gide-
cek1erini biliyor musunuz?
Saolrnn (oyle g6riintiyor ki) Moskova Sanat Tiyatrosu tenlsili-
ne gidecekIer. .
Bugtin ne var (gidiyor) orada?
Bugi.in <;ehov'un "Vi ne Bah esi"ni oynuyorIar (veriyorlar).
isterseniz onlarla gidebilirsiniz. <;ok gOze) bir g6steri (sahnele-
me) oldugunu s6yliiyorlar. <;ehov da ingilizlerin hayran oldugu
bir yazardlr.
Te ekki.ir ederim, ivan ivanovir;, zaten C;ehov'a ve genellikle
tiyatroya ben de hayranlm. Peki, ben gidiyorum.
Bir dakika, Katya, paranlz var rol?
Ah, iyi ki an1nlsatl1ntz. Bana dun verdiginiz be rubley.i pula
ve kaglda harcadlm.
Hepsi Bu kadar fit?
ivan iv.
Katya
ivan tv.
Katya
ivan iv.
Katya
Katya, size bu sabah yazdlrdlglma (dikte ettirdigim) mektubu
Hitfen ytiksek sesle okuyun.
Evet 7 hemen 7 ivan ivanoviC;7 onu okumaya r;ah lyorum. Bazen
r;ok hlzh dikte ettiriyorsunuz, 0 zaman stenosu kotti oluyor
(stenosunu k6tu yazlyorum).
Fakat hlzh dikte ettirdigimde bunu bana s6ylemeJisiniz. Bitir-
diginizde (okumaYl) ve hazlf oldugunuzda, bana haber vcrin.
Beni acele ettirnlcyin ivan ivanovic;.
Sizi acele ettirmek istemiyorum, fakat hazen sabnrn az oluyor.
Evet, bunu kabul ediyorum (bunda hakhslnlz).
333
Ivan iv.
Katya
34
.
Iyi Bir ef
ivan iv.
Katya
ivan iv.
Katya
ivan iv.
Katya
ivan iv.
Katya
ivan iv.
334
Peki, Katya, imdi stenografinizi 6zmeye ah maYl bir yana
blrakln. Yazdlglma baklo ve rakamlann dogrulugunu kontrol
edin. Sonra telefon rehberinde otelin telefonunu bulun (ara tl-
nn). Sanra otele telefon edip yirrni yedi ki ilik (bir) grup i in
oda IsmarlaYln (aYlrtln). Ve, evet, a<;lk hava tiyatrosuna da te-
lefon edip bugiinkii gosteriye yirmi yedi bilet aYlrtln; sonra da,
delegasyonun oblir gun sabah saat 8' de Ta kent' e gidecek bu-
tun uyeleri i<;in yer rezervasyonu yaptlnn. i te, sanlyoium
hepsi bu kadar.
Hepsinin bu kadar oldugundan emin misiniz?
Eve daha erken gitmek istiyor musunuz Katya?
Evet, ivan ivanovi<;, bugiin daha erken gitmeyi ok istiyorum,
<;iinki.i anne(m) hasta. Onun i<;in kaygl duyuyorum. Fakat yanlt
vermemiz gereken daha ok me,ktup kaldl.
Onemli dcgil (hi<;bir ey degil), Katya, kaygiianmaYln, gidin.
Te ekkur ederim. Oyleyse (0 zaman) yann daha uzun zaman
<;ala lnm (<;ah acaglm).
Annenizin kendini nasil hissedecegine bakln. i e genellikle
nasIl geliyorsunuz, metroyla ml otobtisle mi?
Birkac; dakika ytiruyor (yaya gidiyor), sonra otobusle Maya-
kovski Alanl'na kadar geliyorurn; orada metroya biniyor (01u-
ruyor) ve dog-rudan dogruya biiroya geliyorunl.
Bakm akhma ne geldi Katya: Sizden <;ok uzakta oturmuyorum.
Yann otomobille size gclirim, btiroya birlikte gcliriz.
Ah, ne ince1ik, ivan ivanovi . Fakat ila<; i<;in eczaneye gitmem
gerekecek, eczane ise ancak saat dokuzda a<;l hyor.
Onemli degil, Kalya. Oyleyse sizi ahl1aya dokuz bw;ukta gelirim,
tamam ml?
35
Katya'nln Yerini Kimse Tutamaz
jvan iv.
Kat y a
ivan iv.
Kalya
ivan iv.
Katya
ivan iv.
Katya
ivan iv.
Katya, yeniden yaznlantzl (kopya etmenizi) rica ettigim mek-
tuplan yeniden yazdlnlz mt?
HenGz hayu, onlan hcnGz yeniden daktilo edemedim. $imdi
yapacaglm bunu.
Peki. Fakat sonuna kadar yazmaYln, t;tinkil sonunu degi tirmek
istiyorum.
Oyleyse sadece ilk yanYl yazaYlm ikinci yannlo tistiine siz ken-
diniz de bir ey yazdmlz, fakat ozemiyorum.
Size yardlm ederim. Fakat imdilik, irnzalamam gereken haztr
Inekluplann dosyastnl verin bana. Aynca, evirmenlerirnizin bir
listesini de verin Hitfen. Yann bir ok t;evirmene ihtiyaclm olacak,
hi<; degilse sekiz <;evirmene. BUttin bun Ian bugiin yoluna koymak
(dilzenlcmck, yapmak) gerekiyor.
Meklup dosyaslnl buyurun, IUtfen imzalaYln onlan. Bu arada ben
de <;evirmenlerin listesini araYlp bulaYlm. Yann ben ne yapaca-
glnl?
Yann ingilizlcrle c;ok onemli gorii melerim var vc siz <;evirmen
olarak bana gcreklisiniz.
Ben de yann kimseye gerekli olmadlglml umut ediyordum. Ben- .
den tek bir gUn bile aynlarnlyorsunoz ivan ivanovic;.
HaYlf Katya, aynlamJyoTum. Kirnse sizin yerinizi tutamaz.
36
Me gul (Dolu) Bir Giin
ivan iv.
Katya
Katya, IUtfen ajandmna bakar mlSlnlZ, bugun hangi i ler(im) vaT.
Sanlyorun1 (oyle goriiniiyor) ki korkun«; me gul (dolu) bir gun.
Evet, sizi klskarn111yorum (size glpla etmiyorum). Dokuz bu<;ukta
bakan yardlnlclslyla g6rii meniz var. Ona be kala btiromuzun
335
Ivan tv.
Katya
ivan iv.
Katya
ivan iv.
37
Ceza
Alek. Nik.
Katya
Alek. Nik.
Kalya
Alek. Nik.
Katya
336
Paris yoneticisi buraya gdecek. Sam onikide a111 Amerikah gaze-
teci onuruna resmi kabul var. ikiyc yirmi kala tieari kurul uyeJe-
riyJe konu mak j in DI Tiearet BakanhgJ'nda o]mamz gereki-
yor. Saat ii te...
Durun, durun... Korkun bir ey bu! Butfin bunlarm ah}ndan na-
SI) kalkanm'? Ne zaman ogle yemegi yiyecegim? Ogrenin baka-
hm, Aleksey Nikolayevi bugiin ne yaplyor.
Kolay (gti<; degi1). i te onun bugunkii ( ah ma) <;izelgesi. Onu
<;eyrek ge<;e ingiltere Sergisi'nde olacak; bu demektir ki buradan
ona be kala <;Ikmak zorunda. Sergiden sonra <;inli turistleri kar-
Jllyor ve bUt Un gun on lara ehri gezdirecek.
Bu demektir ki ban a yarduTI edemez. Ya siz bUltin giln ne yapl-
yorsunuz Katya?
Dun stenoya aldlglm mektuplan bitirmek zorundaYlm. Ogle ye-
megindcn sonra Alman kadm gazetecileri Krem1in' e gotiiriiyo-
rum. On]afJ oraya iki hw;ukta gotiirmek zorundaY1m.
Hi kinlse bana yarduh cdemez! Ne hayat! Saat ka ? Bana tele-
foola bir taksi aglnn
Katya.
Efendim (Evet)?
Katya, size bir ey soylemek istiyorum.
Bana engeJ olmaym Aleksey NikoJayevi . Mc gu] oJdugumu go-
riiyorsunuz. Eger canlnJZ sohbet istiyorsa kendi kendinizle soh-
bet edin.
Yapal11lyorum, Katya, aynada kendinize bakmak istemez misi-
niz?
Bu ne sac;mahk! Ah, korkun<;! Yiizi.irnli bir eylc kirlelmi im.
Miirekkcp bu! Neden daha once soylcmediniz bana? Gtizel biT
Alek. Nik.
Katya
Alek. Nik.
Katya
ivan iv.
Katya
38
Yagmur
ivan iv.
Katya
ivan iv.
Katya
ey degil (yapttgtnlz).
Size enge1 olmaya (sizi rahatslz etmeye) cesaret edemedim (karaT
veremedim). Bilmiyordum, (r;ah manlzl) kcsebilir miyinl?
Bir de gil10yorsunuz; kendinizden pek ho nutsunuz.
KIZll1aYln, Katya, size yakl mlyor bu. i te ef de geldi.
Allaha i.ikur! ivan ivanovi<;, Aleksey Nikolayevi<; durmadan \a-
h nlama engcl oluyor. LOtfen onu odamza goHiriln (aim) ve ceza
olarak <;ah maya zorlaytn.
i itjyor musun, Aleksey'? Odailla gel, seninle ok ciddi bir konu -
manl(lz) olacak. Katya, bakm, kendime ne satm aldlm!
enlsiye! Bu YIJ d6rdi.incOsi.i bu. Yine kaybedeceksiniz!
Katya, sInlslklan1 olmu sunuz. Bu sagnakta nasll gelebildit\iZ?
Bir yere girip (ugraYlp) beklemeliydiniz (ge mesini).
Evet, iliklerime (kemiklerime) kadar lslandlm. Bereket (iyi ki)
bugtin (hava) soguk degi\. Bu sabah kalktlgJ111da, harika bir yaz
sabahlydl. G6kte trk bir bulut yoktu, giine parhyordu. Fakat
daha cvden <;lklnmnl tlm ki kara bulut]ar belirdi, riizgar esmeye
ba ]adl, hava karardJ. Metroya kadar gjdebilirilTI diye dti ilndi.im.
Fakat daha iki dakika ge\rnemi ti ki, yagmur ba ladl.
Peki ne yapllnlz?
Bir yerde yagmurdan korunrnak (sagmacak bir yer bulmak) i<;in
sokagln oteki yamna gc<;tim. Fakat hi<;bir ey bulamadml. Gittik-
e daha hlzJa yUrUyor, su birikintilerinin evresini dola Iyordum
(su birikintilerinden saktntyordu111). Sonunda bir dtikkan buldum,
sigara satIn ahp biraz bekledim. YaglTIUr dinmiyordu, ge<; olmu -
tu, kaygllanacaksInlz diye korkuyordum. Diikkandan C;lktlnl, olo-
btise binmek istiyordunl, fakal btittin otoblisler tlkhnl ukhm do-
luydu. Metroya kadar yurumek gerekiyordu. A agl platforma in-
dim, orada da aksi gibi onanm yard, ve bu y{ine Lren geln1iyordu.
337
ivan iv.
Katya
ivan iv.
39
Metrodan lktlrn ve yiirtiyerek gelmek zorunda kaldlm.
Katya, oziir dilerim ama, diipedliz aptalhk bu. Eve d6niip emsi-
ye ya da yagmurluk almahydmlz.
emsiyerni onceki gun kaybettim. Restoranda buaktIglml (unul-
tugumu) sanlyordurn. Olin ugradlm oraya, rneger kilnsc gorme-
ml .
A-ha, demek ki emsiye kaybeden sadece ben degilin1.
Harika Bir Haber
ivan iv.
Katya
ivan iv.
Katya
ivan iv.
Katya
ivan iv.
Katya
ivan iv.
338
Katya, imdi daktiloyublfakln ve dikkat1e dinJeyin! Harika biT
haber(im var)!
Ne oluyorsunuz ivan ivanovi<;? Ne haberi?
Yurtdl 1 gorevi aldlm. Oelecek yrJ Amerika'ya gidiyorum.
Yurtdl 1 (nu)? Nc anhslnlz! Anlatln, nasI} oldu bu? Ne zaman
ogrendiniz bunu?
Anlmsarslnlz, ge cn hafta bakan yardlnlcisl c;agJrml tl bcni.
Yurtdl lyla baglantlJann geni lclnekte oldugunu ve belki beni
Amerika'ya gondercceklcrini soyIedi. Bu sabah da (haber) dogru-
landt.
Alna ben sizsiz ne yapanm? Ne kadar sure ic;in aynlacakstnlz?
Herhalde gore v Amerika'yla slnJrh dcgildir ve yoldaAvrupa'mn
oleki iilkelerinc de ugrayacakslO1zdlr.
Evet, limit edcrin1. Unkil Londra, Rorna ve Paris telllsi1cilerimiz-
Ie de gorii )TIcm gerekecck, helki Bcrlin tenlsilcisiyJe de. Boyle
bir yolculuk en aZlndan iki liC; ay ahr.
inanaslnl gelrniyor. Di.i gibi bir ey... Paris, Roma...
Evet, dii e benziyor. Yolculuga <;rkmaya topu topu iki ay kaldt.
BiitUn hazlrhklarda bana yardtm etmclisiniz. Ha, az kalsln soyle-
tl1eyi unutuyordun1, yurt dl lnda bir ozel sekreter bayana ihtiya-
Clm olacak.
Kat ya
ivan iv.
Katya
ivan iv.
Katya
ivan iv.
40
Boyle bir sekreter bayan bulmanlz gilC; olmaz.
C;ok gilC;. En ytiksek nitelige sahip olmasl gerekiyor. Diller bile-
cek, i e ilgi duyacak... Boyle bir tek ki i biliyorum ben... Soztin
klsasl (tek sozctikle), Katya, sizinle birlikte gidecegiz istiyorsa-
v
nlZ eger.
ivan ivanovic;! Sevgili Vanya, aka ediyorsunuz!
O-ho, Vanya bile oldum (olduk). PekaUl, i te izleyecegimiz yol:
Moskova'dan Prag' a uc;uyoruz. . .
Jet uc;aglyla fil uc;acaglz?
Evet, sanlyorum TU 1 04'le. U akla buradan be Ocakta hareket
edecegiz. Prag'danAlmanya'ya, Fransa'ya, italya'ya, sonra
Londra'ya uc;acaglz. ingiltere'den rte u ak ya da gemiyle Atlantik
Okyanusu'nu ge<;crek dogru New York.
Katya'nln Erkek Karde i
ivan iv.
Katya
ivan iv.
Katya
ivan iv.
Katya
Ktic;lik erkek karde injz imdi kac; ya lnda Katya?
Sa a ml? Onsekiz ya lnda. Niye soruyorsunuz?
<;unkil c;oktandlr gorrnemi tim onu; dun sokakta kar lla tlm,
gtic;liikle tanldlm. ok btiyiimii , kocaman erkek olmu . Ne ya-
pJyor ( imdi)?
On ytlhk egitimi tamamladl, imdi yilksek okula ba ladl. Soyle-
digine gore (ona inanlhrsa) slnlfln en iyi 6gfencisiymi . i i c;ok
fast gitti, c;ilnkil profes6ril hem ok akllh hem de ok ho bir
adam. En ilnlil fizikc;ilerimizden biri.
Evet, gerc;ekten de c;ocugun ansl iyi gitmi . 0 da fizik i mi 01-
mak istiyor?
Bihniyorum, imdilik matematik, fizik ve kimya ogrenimi gori.i-
yor. Hepsinden c;ok kimya ilgisini c;ekiyor. Ak amlan evde c;e itli
deneyJer yaplyor, oyle ki gi.1niin birinde havaya uc;acaglz diye
korkuyoruz.
339
ivan iv.
Katya
Bense denizci uzak deniz kaptanl olmak istedigini samyordum.
Ha bu ok eskidendi. Daha onceleri de her eyden ok makinist
olmak istiyordu sonra korsan, sonra da dilnyanln en iyi futbolcu-
su... Eger 3s1ronot o]mak isterse a lrrnayacagJm.
Ve aya u mak. Belli ki 0 da yo1culuk seviyor klzkarde ine ek-
mi (benzemi ).
Evet, yolculuk benim en bilyUk hayalimdir. Dij, leyebilecegim
daha giizel bir ey yoktur.
ivan iv.
Katya
41
Aleksey Nikolayevi Kiskanlyor (imreniyor)
ivan iv. Neyin var A]eksey? Neden suratIn boyle aSJk? Bir ey mi oldu?
Alek. Nik. Az once Katya'dan birlikte yurtdl lna gideceginizi duydurn. Ta-
bii ki klskandlm.
ivan iv. Ama uzun sure i in degi1 iki ii ayhgma gidecegiz. Hepsi bu. Ge-
lecek sefere de sen gidersin.
Alek. Nik. Gelecek sefere... ne zaman olacak ki bu?.. Ya siz yokken ben
burada ne yapacaglm?
ivan iv. Eh, hele bunun i in hi kaygllanma, i ten ba lm kaldlfama-
yacakstn (istedigin kadar ah ma olacak). Benim g6revlerirni
ilst1eneceksin <;unkil (bana vekfilet edeceksin). Kendi kendinin
patronu olacaksln. Dcretini ytikseltecekler. Goriiyorsun, ne ka-
dar e;ok avantaj(ln olacak). Ama sen yine de gitmeyelim isti-
yorsun.
Alek. Nik. Hie; de (oyJe) degiL Benim istedigim, beni de almanlz. Du iin, ne
kadar ho olurdu. Okiiz gibi e;ah lr, senin bilttin buyruklannl tar-
tl rnaStZ (glk demeden) yefine getirir, Katya nln c;ah maslna en-
gel olmazdlrn... Tek sozciikle, ba ka bir adam olurdum.
ivan iv. Ne C;ocuksun Aleksey. Yanlma sadece bir tek ki i alabilirim. Eger
Katya yerine seni alsaydlm her zaman her yere gecikir, emsiye-
lerirni, kitaplanml, dosyalanml, mektuplanml, kaybederdim,
vb. .. Tek sozcuk]e, kesinlikle mahvo]urdum.
340
Alek. Nik.
42
Eh, Vanya, eger istesen, fazladan bir ki i daha gotUrmek ic;in ug-
ra lf, izin ahrdln. Ah, sizinle hele bir ge}ebi)sem, Londra'da ge-
zebilsem, geceleyin Paris' e bakabilsem, New York urda dursun-
Roma'da sUrtebiIseydim. Bensiz Katya'yla siz kaybolacakslnlz
(mahvolacakstnlz), canlnlZ slkllacak.
SoyJentiler Nasd da YaYlhyor!
ivan iv.
Katya
ivan iv.
Katya
ivan iv.
Katya
GUnaydln Katya. Posta (arttk) geldi mi? (Birtaklm) ilgint......:
tuplar var mlydl?
HaYlr, bugtin hemen hemen hi mektup yoktu. Ben gelir gel-
mez (gelmi tim ki) biri size telefon cui, fakat adlnl (soyadl-
nl) soylemek istemedi. Bir kez daha telefon edecek, <;unku ki-
ise] olarak size c;ok onemli ve acil bir ey soylemesi (bildi -
mesi, haber vermesi) gerekiyor(mu ). Sonra da bir yer(ler)-
den, tantdlklannlzln rica ve istek telgraflan gelmeye ba ladl.
Be])i ki bir yerden ya da birinden yurtdl lna gideceginizi og-
rcnm i ler.
Evet, a tlacak ey. S6ylentilcr nasil da yaYlhyor. Gidecegirni
kimseye soyJemediginl haJde her yerden birtaklm teJgraflar geJi-
yor, ve nedense hit; kimse artlk mektup yazffilyor. u gtinlerde gi-
decegimizi saolyorlar. Oysa biz, her durumda, iki aydan once git-
meyecegiz. Akhma gehni ken, Katya, bu zamandan yararlanmak
ve sizden bana birka ingilizce dersi vermenizi rica etnlek istiyo-
rum.
Memnuniyetle Vanya, fakat eger yetenekli 6grenci olursamz.
Sanra, nc zaman me gul o]acaglz bununla (buna ne zaman vakit
bulacaglz)? OyJesine me gulilz (doluyuz) ki.
Bilton bun Ian do iindurn bile. Eger siz kanjI degilseniz her gun "
ogle yemegini restoranda birlikte yeriz ve siz benimle sadece in-
gilizce konu ursunuz. Hi\ degilse baZi s6zcukleri, deyimleri og-
rcomck gerekiyor. Bir kadlOa blitiiniiyle baglnlh olmaYI sevmiyo-
rum, bu kadlo Katya bile olsa.
Tipik bir bekarSlnIZ Vanya, kadlnlardan korkuyorsunuz. Ne olur-
341
ivan iv.
43
sa olsun bana baglmh oIacakslDlz, iinkii oyle dalglnslDIZ ki.,Ev-
lenme vaktiniz gelmi .
AHah korusun!
Ne Bi-;im Dil Bu!
ivan iv.
Katya
ivan iv.
Katya
ivan iv.
&.tya
342
Bana yardlm edebilir misiniz Katya?
imdi olanakslz. Vaktim yak. Bu mektuplan bitirip gondermeli-
yim, yoksa mektuplann hi<;bir zaman vaktinde gitmediginden ya-
klnlrslnlz.
Ne kadar kincisiniz Katya. Bir kere oIdu bu, ve siz unutamlyorsu-
nuz. C::ah manlza gelince, yaklnacaglm bir ey kesinlikle yok
ve siz pek giizeJ biliyorsunuz bunu. imdi ingiJizce ders kitabln-
da bir sonraki b6lilrnu ozmeye ugra lyorum ve sizden ba ka da-
nl acaglm kimse yok. Allah kahretsin (.5eytan gotiirsun)! Sanki
hi bir dilbilgisi (kurah) yok, fakat yazmaya giri iyorsun ve hi -
bir ey Ikmlyor! Katyaclglm, ILitfen yardlm edin bana, yoksa bu
dil ytizunden akhml kac;uacaglm. Bir turlli yazlp ttimiiyle ba ka
turlii telaffuz ediyorlar. Ne bi i-m dil bu
An1a ben, ancak yetenekli ogrenci o]ursanlz sizinle me gul ola-
caglml size onceden soylemi tim Vanya. Siz ise biitiin bir gun in-
gilizce dilbilgisinin kar lslnda (arkaslnda) oturuyor ve soviiyor-
sunuz. i imizin gjdi iy]e bile iJgiJenmeyi bJraktJnlz. DurmaksJ-
Zln soylediginiz unlar: Kaygllanacak bir ey yok, aceleye gerek
yok. . .
HomurdanmaYln Katya. C;ok onemli bir i le rrle guliim, hareke-
timizden once hi degilse biraz ingilizce konu nlaYI ogrenlneli-
yim; yoksa orada, ingiItere'de sizden ba ka konu acaglm kimse
olmayacak. Korkanm ki sizi fena haJde slkacaglm.
Bu arada biltiin i inizi ban a blraklyorsunuz, ve ben mektuplan
hem yazmak, hem daktilo etmek, hem size <;ay yapmak, hem
de e yalaflnlzl toplatnak zorundaYlm... Siz ise sadece oturu-
yor ve ingilizce inekliyorsunuz ..
ivan iv.
44
Klz aYln Katyaclglm. En iyisi bu ak amsihemaya gidip iyi
bir Ingiliz filmi gorelim. Olur mu?
Sinir Sarslntisl
ivan tv.
Katya
ivan iv.
Kat y a
ivan iv.
Katya
i van iv.
Katya
ivan iv.
Katya
ivan iv.
Sonunda (nihayet), Katyu a. <;oktandlf bekliyorum sizi. Ken-
dime gelemiyorum.
Ne oldu size (neyiniz var), Vanya? Keten gibi (kagJt gibi) solgun-
sunuz (bembeyazslnlz), ve eJleriniz titriyor.
Ah, c;ok korkunc;tu. Anlatacaglm size. Bugiln bakan yardlmcl-
slyla gorU mek zorunda oldugun1u (gorii mem oldugunu)
anlmslyorsunuz degi) mi?
Evet, evet, elbctte. Sabah onbirdc. Peki nc oldu? Hemen soy le-
Yln.
Gc'.; o]mu tu (gee; kalm tlm) \ok acelc ediyordun1. Ve sanki ina-
dIna, Gorki caddcsinde feci bir trafik (vah i hareket) vardl. Bcn-
zerini hi bir zaman gl)rmedim. Zaten yagmur yaglyordu, yollar
ls]ak ve kaygandJ. . .
Ee, sonra? Birini mi ezdiniz yoksa?
Arabamla gidiyor (arabaml siirilyor) ve ge<; kaldlglm (gecikece-
gim, gecikiyor oldugun1) i\in deh etli tela lanlyorum. Birden du-
fUP dururken kadJnm biri, sanki hi bir hareket yokmu gihi (tra-
fik yoktnu gibi, yolda araba yokmu gibi) kaldlnmdan inip dos-
dogru arabamln online C;lkmasIn mI...
Ah, ne korkunc;!
Baglnyorum. tUrn gilciimle frene baslyorum... araba kaYJY0r...
SonraslnJ ammSaIlllyorum... sadcce bir arpma...
Vanya, kendiniz de (siz de) yarah olmayaslnlz?
Yak cannn. G6zlerimi a<;lyorum, \evrede kalabahk, ve araba-
nln oniinde, asfaltta yatan kadlnl gi)ri.iyorum. Olup biteni gU<;-
liikle anhyorum (zihnimde toparhyorutn). Bana yakla an poli-
343
Katya
si (trafik polisini) ve ilk yardlm arabaslnl g6ri.iyorum. Df, bana
bir bardak soguk su verin Katya!
Buyurun (i te), i in vc sakinle in. Ya zavalh kadtn? Yoksa 6ldli
01 i.i ?
ivan iv.
Katya
HaYlr, t;ok tiktir ( ans cseri, Allahtan) haYlr. Gnu hastaneye g6-
tlirdii1er ve bana tclefonla bilgi vern1cyi vaad cttiler. i te, lclefon
<;ahyor. abuk, Katya. cevap verin (a tn).
Buyurun. Evet, evet, inturist Bilrosu. Ciddi bir ey yak n1u? Ah,
<;ok iyi. Kendine geldi oyle 111i? Sadecc bir sinir sarSlnt1s1111ty-
ml!?? Te ekktir cderim, giBe gille.
45
Suge irmez Yagmurluk
AIek. Nik. Zaman nasll da ge<;iyor (ko uyor)! Biliyor musun Vanya, Kat-
ya' yla gitnlcnize bir ay kald[ (bir ay sanra gidiyorsunuz)? B ir
ey]cr daha satin alman gerektigini dii iindiin mil?
i van i v. Evet, Aleksey, te. ekkiir cderi m, anlmsattJgln ic;in. 0 kadar <;ok
i iln val' ki, ba Jm dt)ntiyor (sag-unl so]umu a IrdJln). Sen-
den baZJ ah veri ler yaprnant rica edcn1ez miyim? Katya sana
yard IIn erler.
Alek. Nik. Memnuniyetle satIn altnn1 sana, ne gerekiyorsa. Ba lna gelin-
ce, ban a oyle ge1iyor ki, onu dondi.iren i ]erinin \oklugu dcgiJ,
ingilizce. Peki, ne salin ahnacak sana?
ivan iv. Bak ne, iki goziim: harcan1a]ar i\in ka]an paradan ikiyiiz ruble
al ve yazi n1asamdaki gerekli eyler listesini buL Her eyden
ijnce (birincisi) iyi bir deri vaJizc gereksinilllirn val'.
Alek. Nik. iyi (pcki). Fakal, eger w;akla gidiyorsanlz, ki i ba tna yirn1i
kilodan fazla bagaja izin verilmedigini g6z ontinde bulundur.
Hafif bir p)aslik valiz satIn aJnlak daha iyi oJmaz Dllydl?
ivan iv. Tamamen hakllsln, Ale scy. Kimi kez di.ipeduz dahiyanc fikir-
Jcrin oluyor! ikinci o]arak, Hluhakkak bir eJektrikJi tlfa nlaki-
nesi al. BU1juva]ar gibi yalakta yatarken tIra oImak istiyorurn.
344
Alck. Nik. Pcki, bunsul da burjuvasln ya. w.stende bir de "suge irmez ba...
yan yagmurlugu" var. Bu kimin ic;in?
ivan iv. Ha cvct, bu ok onemli. Katya'ya (bir) yagmur1uk hediye et-
rnek istiyorum. C;ok az parasl var, ve bilirsin, ne kadar al<;akgo-
niHHidilr, diyor ki, hic;bir eye ihtiyaci yokrnu ...
Alek. Nik. Bilirim, bilirim... Katya al<;akgonuIH.idur, guzeldir, akl1hdlf,
<;ah kandlr... Tek sozcukle., dtinyadaki btittin erdemlere sahip-
tir. ButDn bunlann k6Hi sana ermesinden (sanunun kotu olma-
sindan) korkuyorum Vanya! Seni nereye g6ttirecek-bu?
46
Aritmetik SlnaVI
Alck. Nik.
Katya
Alck. Nik.
Katya
Alek. Nik.
Kat y a
Alck. Nik.
Kat y a
Alek. Nik.
Durun, Katya, nercye ko uyorsunuz (acele ediyorsunuz)? Ba-
kIn., i te iyi bir valiz vc sadece yirmi bir ruble otuz be kapik.
Hi pahah degiL Fakat en onemlisi, hafif ve geni o\mas\. Eger
iki tane ahrsak, ne kadar eder, Aleksey Nikolayevic;? Lutfen
hesaplaYlo, aritmetigirn <;ok zaYlftlr (aritmetikte c;ok zayrflm).
Yliz kirk be ruble yetn)i altl kapik!
Nc? Ah, yine alay ediyorsunuz. Yak, dogrusunu soyleyin (ciddi
olarak), ka para eder?
KIrk iki ruble yetmi kapik. Eger cHi ruble1ik banknotla ()deye-
cek olursmTI, Katya, geriye ne kadar hozuk para ahnamJz gere-
kir?
Bu da nesi? Aritmelik SlnaVJ 1111'1 Kcndiniz hcsaplaYlo.
Elli(ruble)dcn kJrk iki ruble yetmi kapik <;lklnca... topu lOpu
yedi ruble otuz kapik kahr. Evet, elli rubleyle fazla uzaga gide-
mezsin (fazla bir ey yapamazsln)!
Galiba (belki), iki kii<;tik vaJizc. bile yctl11iyor.
Yetcr. Bende Vanya'mn harcamalar i in verdigi iki yi.iz rubledcn
ytiz clli ruhle daha var. Bcnden l11uhakkak sugc<;irmez bir bayan
Y agmurlUgUsatln ahllaml rica cui.
..... .....
345
Katya
Alek. Nik.
Katya
47
Bayan yagmur1ugu mu?
Evet. ok gizemli, oylc degil mi? Belki de bizim eski (miizmin)
bekar birinc a lk oldu.
Be1ki de. Haydi imdi bakahm, listede ba ka ne var.
. Kayaga Davet
Katya
ivan iv.
Katya
ivan iv.
Katya
ivan iv.
Katya
ivan iv.
346
Her ey haZIf. Vanya; bOti.in mektuplar dakti10 edildi. imdi De
yapmam gerekiyor.
Ba ka hic:;bir ey, Katyu a. Btitiln c:;ah ma yaplldl ve ozgUrAz.- -
S6yleyin bakahn1, kayak kayar rnlslnlz?
EJbette. Neden soruyorsunuz?
Birden canlln ok istedi kayak kaYTnaYI, gen ligi anlmsao1aYl.ls-
ter misiniz kayaga gidelim?
Harika! Gc<;cn Ylldan bcri bir kez bile kayaga \Ikmadlm. Sizdc
<;alt ah beri, hi<;bir zaman vakit yak. Ondan once Sa a'yla ve
doslJanyJa her gun kayak yapardJk. Bunu sizin de sevdiginizi biJ-
n1iyordum. Sizi kayak yaparken gozumun online bir tUrlii getire-
miyorum!
Neden, Katya? OyJe geJiyor ki bana, siz beni moruk (Y3 h) saYJ-
yorsunuz. Ogrenciligimde an1piyondum, hatta kayak sporlann-
da ulusiararasl yan maya kallldim.
Yak camm? Boylesi bir sporcu oldugunuzu tahrnin etmezdim.
Evet, daha ocuklugumda ogrcndim kayak yapmayl. Sibir-
ya'da dogdum. Kent dl Jnda, orman klYJsJnda oturuyorduk
(ya lyorduk). KJ ln okula ancak kayakJa gidilebiJiyordu (ula-
l1abiliyordu). Kimi kez, oyle olurdu ki, pencercdcn baklyor-
sun - kar her yeri ortmli . Yollar, aga lar, damlar, her ey be-
yaz hir hahyla kaplanml . (Nasl1 bir) guzellik! Ve gok rnavi,
oylesinc mavi, ve gilne de oylesine parhyor ki sanki iistiine
o1ilyonlarca pJflanta sa<;llml ...
Katya
Ne giizel tasvir ediyorsunuz. Sanki airsini!!j Biraz dlha anla-
tIn.. .
ivan iv.
Katya
HaYlr Katya yeter. imdi siz en iyisi hemen bir ko u eve gi-
din, kayaklannlzl altn, bir buc;uk saat sonra Pu kin aOltlnda
bulu ahm.
Peki. Gidiyorum (hemen gidiyorum). Ah, i te yaZltmaml iki
mektup daha... Tamamen unutmu um. ingiJizceye <;cvrilmelc.ri
gerekiyordu.. .
Onemli degil, Katya, hepsi yann yaplhr (yapllacak, yapllmu
olacak). imdi, zaman yitirmeyin, hemen gidin.
ivan iv.
48
Maymunlarla <;ay
Alek. Nik. $ef arkada , turn buyruklannlzln yerine getirildigini bildirmeme
izin verin. Biletler satin ahndl, rczervasyon bilctleri lStnarlandl,
Japon turistler yatakh vagonlara yerle tirildi ve Leningrad' a gon-
derildi.
ivan iv. Te ekktir1er, Aleksey. JaponJann gittigine 6yle memnunutn ki.
Detnek ki btittin i bitti ve yann serbestiz.
Katya Bundan yararlanmah, ontimiizdeki yolculugumuzu (hareket, ayn-
. h ) kutlamahYlz.
Alek. Nik. Du iincelerirni (akhmdan gc\cnleri) ke fettiniz Katya. Ben de
aynl cyi onermck istiyordum ve sizln izniniz olmakslzln yannki
programl hazlrladlffi.
ivan iv. Bunun ne oldugunu tahtnin edebi1irim!
Alek. Nik. HaYIf, edemezsin. Bahse girerim ki edemezsin. Vanya. Katya, ya-
nn hayvanat bahc;esinde maymunJarla ay ic;meye sonra da fil ya
da deveye binmeye davetlisiniz.
Katya Miikcmmel, daha iyisini uyduran1azdlnlz (bulamazdlnlz)! Zaten
<;ocuklugumdan beri hayvanat bah<;esine gitmemi tim.
ivan iv. ikiniz de amma c;ocuksunuz. Birdenbire nerden geldi akhna hay-
347
van at bahr;esine gitmek.
Alek. Nik. C;ok basil. Japonlarla baglntlh olarak akhma geldi. Bin dokuz
ytiz cUi sekiz Ylhnda oraya bir Japon grubu goti.irmti tUm. Dort
ki iydiler. Qyle ho lanna gitti ki birka saat gec;irdik arada.
Aslanlara, kaplanlara, kurtlara baktlk... SanTa birden, yanlmda
sadece li Japon bulundugunun farklna vardlm. DordUncliyli
aramaya koyulduk. (:ok korkrnu tum. Ya onu timsah yuttuysa?
inturist efine ne diyecegim? Sonunda onu (adaml) mayrnun-
farm kafcsinin yanlnda bulduk. Maymunlara muz yediriyor
(nlaymunlan muzla besliyor), kendisi de muz yiyor (emiyor).
o zanlandan bcri turistleri hayvanat bahc;esine g5tlirmiiyorunl.
49
Biiyiileyici Bayan evirmen
i van iv.
Katya
ivan iv.
Katya
ivan iv.
Katya
348
Katyu a, hareketimizc (yola C;lkmarnlza) sadece birkac; gun kal-
dl. Gelin son gtine erte1crnernck i<;in geri kalan yaZl malan bu-
gUn dUzene sokahm.
Nihayet (hele likUr). Size bir haftadan beridir bu konuda lsrar
cdiyorum, fakat hep vaktiniz olmuyor. GUnlerdir ingilizce ders
kitablnlzm ba lnda aynlmlyorsunuz (arkaslnda oturuyorsunuz).
Bu arada ise mutlaka yamtlanlnasl gcrekcn birtaknTI mektuplar
birikti.
LUtfen en onemlilerini okuyun Katya.
i te Paris tel11si1cimizin 25 Arahk tarihli mektubu. "Yedi Arahk
tarihli o1ektubunla imdiye kadar yanlt almaml olarak, Pa-
ris' e ge1i j nizi n gUn ve saatini mUm kiln oldugunca c;abuk hil-
11lek zorunda oldugumuzu tekrarhyorum..."
Evet, evet, evet... Una yamt vermcyi tUmtiyle unuttum. Gidi yo-
lumuzun (seyahatimizin) tarifesine baklP yanltlaym onu Katen-
ka. Bunu kendiniz yapabilirsiniz.
Peki. Bu ise bugUn ingiltere'den geldi. Hentiz a<;amadllll. Bu in-
gilizce; size c;evireyinl (c;evirecegim). "Sovyetlcr Birliginde iki
haftahk bulunu undan sanra ingiltere'ye donen Bay MiHer biz-
ivan i v.
den a agldaki ricada buIundu: Buyiileyici bayan evirmenin ad-
res ve soyadlnJ ogrenmek olanakslz mldlr (olanagt var mldlr),
kendisiyle yazl lnak isterdi.. .."
Kink bir ingiIiz kaIbi daha. Katya, sizi ingiItere'ye gotUrmuyo-
rum.
Katya
<::ok gee;, Vanya, bunu daha once du tinmek gerekirdi. ingilizce
bir meklup daha, hu kez New York'tan. Amerikah bir gazeteci-
den. j te yazdlklan (i te ne yazlyor): Bazi Sovyet yazarlanyla
goru me1cr yapTnak uzere SSCB'ne ge1meye haztrJamrken, fakat
ne yazlk ki RUSt;aYI <;ok iyi (mtikemmellik derecesinde) bilmeye-
rck, teIaffuzumu geli lirmck (iIerletmek) i<;in, bana gramofon
plaklanyla hirlikle bir kendi kcndine Rusc;a ogrenmc kilabJ tavsi-
ye etmenizi ya da g6ndermenizi rica ediyorum. Dilc (diJ 6grenme.
ye) az yetenekli biri oJarak (<;ok yetenekli biri oJrnayarak), gramo.
fon pIaklan yoIuyla diJ ogrenmenin nasil daha ilgin ve kolay 01-
dugunu kendi dcneyimirnle biIiyorum."
50
Ne iyi Her eyin iyi Sonuc;lanmasl!
Alek. Nik. Diyecek yok, pek ho (guzel)! Demek yann dtigiinleri var, fakat
bunu en iyi dostlanna daha once bildiremediler.
Katya Gticenmeyin (klzmaYln), AJcksey. bir hafta once bunu biz kcndi-
miz de bihniyorduk.
ivan iv. Daha dOn Katya neredcyse karanndan caYlyordu...
AJek. Nik. Hentiz ge<; degil Katya, 0 ugursuz dakikaya on sekiz saat kaldJ.
Fakat iJndi)ik, her o]aslhga kar l, sizi kutJuyor, mutlulukdiliyo..
rum, birbirinizj sevin... ve saire...
ivan iv. Bu ne esizlik neden, Aleksey? Ne eJen, bugtin kutlamamJz
var. Votka Ismarla, ve herkesc iyi bir porsiyon havyar ve am-
panya.
Alek. Nik. i te bu harika! OnemJi bir gun olan bin dokuz yiiz a1tml iki ydl
U ocak per embe giinU ic;in ic;elim! i te ampanya (da geldi).
Saghglnlza, Katya! Saghglna, Vanya!
349
Katya Te ekklirler, sizin de saghglnlzaAleksey! YokIugumuzda Slkll-
maYln.
Alek. Nik. Tersine. Bay ve bayan ef olmayacak ve ben kendimi baglmslz
hir insan olarak hissedeccgim. in1di en iyisi anlatln bana, yan-
nln (yann giintin) programl nedir? DUgUn (nikah t6reni) saat ka'r-
ta?
Ivan Iv. Sabah onbirde. Sen, ku kusuz, orada olacaksJ!!. Konugumuz ve
tanlglmlz olarak (giiveniyoruz sana).
Katya Sonra da, Aleksey, bizimfe birlikte, anne babamlO evinde kahvaltl
yapacaksl mL
ivan iv. Evet, Katya'nm ailesi oktandlr hayal ediyor seninle tanl lnayl.
Alek. Nik. <;ok memnun olurum (olacagln1). Peki ycni evliler ne zaman uc;u-
yor?
ivan iv. Be yirmide (be i yirmi ge<;e). Bizi ugurlayacak mISln?
Alek. Nik. Elbette! Oy1e kolay kurtulao1ayacakslmz benden! Son dakikaya
kadar, siz bulutlarda kaybolmadlk a (gozden yitmedik<;e) varh-
gInlia rahatslz edeceginl sizi.
350
I'LI TIRMA YANITLARI
Bazl durumlarda, ba ka yamt sc eneklerj de miimkiliidUr. >\ncak burada,
yalmzca hir versiyon verilmektedir..
1. Ders
C
3f!U ? 3i7U . r..4 "! 7Tt4 9"",-1t,. ?-;J77id
.,fl . ,u, . 3 .va.",
J a. . --m ? J/i1 J a- ,;r;iaAz.
.. 7J7.H. .a . t#,maJt. * ! . 3
p"" ?! 2k, :J?ft4 . J a. .wm * -<r.
2. Ders
A
1- B KOMHaTe. 2- B CTOJU . 3- Ha peKe. 4- PLI6a B peKe. 5- ftJ;e
Konep? 6- KOBep B KOMHaTe. 7- KapTHH3 H KapTa Ha cTeHe. 8- Pbl6aK
II pbl6a B JIO)lKe.
B
1- Ha cTeHe KapTuHa. 2- Ha CTOJIe KHura. 3- f,lJ,e CTOJl? CTOJI B
KOMHaTe. 4- f.n;e tJ;OM? )];OM B ropo)J.e. 5- KTO B JIoJU{e? B JIO,lJ,Ke pbl6sL
J. Ders
A
1- 51 q"TaW ra3ery YTPOM B aBTo6yce. 2- Ou IlUTaeT ra3cTY BCqepoM.
3- D,HeM ORO pa60TalOT B ropo,lJ,e. 4- f,lJ,e Bbl pa6oTaeTe? 5- OMO
nOKynalOT KHUry B Mara3"He. 6- Qua TOJKe nOKynaeT KHUry B Mara3UHei
7 - qTO )1eJlaeT Barn MY}K? 8- qTO Tbl .ne.,1aelllb Be'lepoM? 9- fne Bbl
nOKynaeTe pbl6y?
351::
B
1- Kor)J,3 08 1JHTaeT KHUry? 2- MYJK 'IHTaeT ra3eTY YTPOM. 3. AHeM
OHa pa60TaeT 8 Mara3HHe, a Be'lepOM B KOHO. 4- qTO Bbl )),eJIaeTe? Bbl
nOKynaeTe pbl6y? 5- 00 nOKynaeT KapallJuiw.
C
1- H pa6oTalO B Mara3Hue B ropo.ae. 2- BbI pa60TaeTe B TeaTpe?
3- Barn MY* l!oKynaeT JIO)J,KY? 4- a, OH nOKynaeT JIO.aKY. 5- Duit
IJ"TaIOT B 3BTo6yce. 6- Bbl 'IUTaeTe ra3eTy BeqepoM? 7- jI ulTalO
ra3cry " YTPOM, H Be'lepoM. 8- qTO ORO )J,eJlalOT B ropO,lIe? OHM
nOKynalOT KapTDHY. 9- jJ nOKynalO KOBep.
4. Ders
A
1- B KOHTope CTOJI H CTYJI. 2- B KOHTope ceKpeTapma. 3- Ha CTOJle
MallulHKa, 6YMara, KapaH.aam, CJlOBapb H TeJIe4JoH. 4- CeKpeTapllla
CIf.LUtT ua cTYJIe. 5- Qua KYPHT nanupocy. 6- KaT9 JJ.YMaeT 0 pa60Te.
7 - TeTSI CH)J,UT B KouTope, CMOTpUT B OKHO " CJIymaeT pa3foBop.
B
1- MawuHKa ua CTOJIe. 2- KTO 3BOHUT? 3TO Barna TeTJI. 3- Bbi
CJIYluaeTe pa3foBop? 4- qTO OHU .aeJl3IOT .aHeM? 5- KTO ewe B
KOMHaTe? 6- 3TO ceKpeTapma. Ona KYPUT nanupocy H IJHTaeT ra3CTY.
C
1- KaTSI CII,lJ,UT ua CTY JIe B KOHTope. 2- Ha'laJIbHHK KypltT nanHpocy H
rOBopHT 0 ceKpeTapwe. 3- 0 'IeM oua .uYMaeT? 4- Mbl .aYMaeM 0 Mope.
5- OR" CH.aDT B KOHTope " C.JlymalOT pa3ronop. 6-- On CMOTpUT Ha
TeTIO " cJlymaeT ceKpeTapmy. 7 - Kor.a;a » '{"Tam nO-PYCCKD, » CMOTpro
B C.JIOBapb. 8- 3TO Tbl 3BOHUUlb?
5. Ders
A
1- OH Bcer.aa OTKpblBaeT }J,Bepu " oKHa. 2- OHa IHTaeT MOD "HCbMa.
3- f.ae MOD IlIJU1"bl? 4- Hawn ceKpeTapmH cH.IU1T B KOHTope. 5- TROD
TeJle 6Hbl 3BOHJlT. 6- OHB Bcer.aa cJlywalOT HaUln pa3foBopbl. 7- .H.
, ,
CMOTplO Ha JIO.L1KH.
352
B
1- H CTOJIe ra3 Tbl, Kapa .aam , KHurH, nHc Ma a a CTeHe KapTa.
2- KaTH OTKpblBaeT H 'I"TaeT nHCLMa. 3- IIBaH MoaHOBu'I OTKpbloaeT
ABCpb. 4- 0" rOBopuT: "3.apaBCTBYUTe, KaT»!" 5- KaTR 3HaeT, f,Il.e
OtJKH. 6- MBa" IIBaHOBHQ CUJUtT Ha IDJIilne.
c
)- PLI6aK CMOTpHT H3 JIO,Il,KH. 2- Bbl BCer.ll.a OTKpbIBaeTe "HCbMa?
3- H .aYMalO, liTO Ubi CH,llHTe H3 Moeu mJIBne. 4- Bbl rOBopHTe 0 Barneii
u.JJuine? 5- OH CMOTpHT H3 MOW KapTHHY. 6- Mbl OTKpbIBaeM Hamo
,. ,.
KHUfH H IJUTaeM.
6. Ders
A
] - Barn TeJIe4JoH He 3BO"H.,1. 2- OHM He CMOTpeJlH B OKHO. 3- Bbi He
6b1JJH B KUHO B'Iepa? 4- qTO oua .aeJIaJIa BlJepa BelJepoM? 5- MbI He
06e.aaJIH B peCTopaHe BlJepa. 6- Qua He 3HaJIa, 'ITO SI rOBOp.o
nO-3HrJIHUCKH.
B
1- KaT1I OTKpblB3JIa .lI.Bepb. 2- Ha CTOJIe 6blJIH ra3eTbl, Kap3H.aamu,
KHUfU " "HCLMa. 3- OH YJKe 6blJI TYT H pa6oTaJl. 4- r,Il,e 6bIJIH BaWn
01.fKH? 5- QHa .nYMaJIa, liTO 3H3JIa, r.ae 6b1JIa IUJI»na. 6- OHH He
rOBOpUJlH 0 pa60Te. 7- .H BCe nOHHMaJI, Kor a Bbl roBOp:UJJH 00-
aHfJUtUCKU. 8- Mbi .u.YMaJIU 0 )lot3HH B AuCJIHH. 9- IIeTpoB u KaTs
6bIJIB 0 pecTopaHe.
7. Ders
A
1- qTO Rbi n"meTe B 3TOM "HCLMe? 2- Dbl ne'ulTaeTe H3 3TOH
M3uIIfHKe, UJIB Ha Toif? 3- qTO OH rooopuT 06 3TOH KHufe? 4- JI .aYM31O
06 3TOM cJIooe, a He 0 TOM. 5- MLI o6eJJ:3JIH B TOM pecTopaHe. 6- OHU
,. ,. ,.
'-IHTalOT 3TY KHHry.
B
1- 3TO 6blJIIt MOM nHcbMa. 2- 3TH "HCbMa 6blJIH B KOHTope. 3- 3TO
6bIJI Ham .nOM. 4- 3TOT )J:OM 6blJI Ham. 5- Ham ,lJ,OM 6LIJI 3TOT, a He TOT.
353
6- BhI OMeJlH 3Ty ra3eTY? 7 - f.n;e MOB mJIHna? OHa Ha TOM cTOJle.
8- BhI BH,u,HTe TY KapTHHY? 9- H Bcer.n;3 CIDKY Ha TOM CTYJIe.
8. Ders
A
1- AneKceu HHKOJlSeBH'I XOqeT eCTb 3aKycKH H nUTh BO,ll,KY Ha nepBoe
2- KaTS eCT cyn ua nepBoe, MJlCO ua BTopoe u nOToM Cblp H CJIa,IJ;KOe.
3- IIBaH MBaHOBU'I3aKa3bIBaeT cyn, 3aKjcKH H HKPY. 4- KaTs
roBOPUT, IJTO ArIeKceH HHKOJIaeBU'I nbiiHHu,a nOToMY 'ITO OB
,. ,.""
3aKa3blBaeT BUHO H BO,ll.Ky, eCJID ORa KpenKaB.
B
1- OH BCer.aa eCT UKPY B pecTopaHe. 2- DHD e.ru1T 3aKycKR H nhlOT
BO,lJ;KY. 3- qTO Bbl eJJ;HTe Ha BTopoe? 4- Mhl 'IaCTO nheM BURO. 5- TbI
nbeWb TOJIbKO BOJJY. 6- q TO BbI xOTDTe nnTb? 7- j{ xO'ly nRTb BOD;KY.
C
1- MOJ1 PyccKaH ra3eTa 6blJui Ha CTOJIe. 2- B 3TOM pecTopaHe
60JIbmOH Bbl6op. 3- 3TO Ham nOCJIe.aHHH PYCCKHH YPOK 4- 3TOT cyn
OlJeHb roP.D'JlfH. 5- 3TO Bame nOCJle,lJ;Hee CJlOBO? 6- 3Ta pbl6a CBe}Kajf.
9. Ders
A
1- O UI.(HaRTKa CT3BHT HS CTOJI TapeJlKU, cTaKaHbI, PWMKH" 6YTbIJIKY
BO,ll;KU. 2- OHa npnHocHT H3 KYXHH 3aKYCKH)J,.JlSl ArIeKceB HUKOJIae-
BUlJa, UKPY )]JISI Muaua HBauoBu"Ia H cyn .n;JUI KaTH. 3 - Ha nepBoe
KSTSI eCT cyn 03 KapTOIIIKU H MOPK6BU 4- ArIeKceH HUKOJuieBH'I
,. ,.
nJIaTHT 33 BbInHBKY.
B
1- qTO ua CTOJIaX B pecTopaHax? 2- OHU rOBopDJIH 0 TODapuUJ.ax.
3 - Bce 3TH CJlOBa B CJIOBOpslX. 4- Ha cTeHax 6bIJIH KapTuHbl. 5. OHM
6bIJlH BlJepa B MY3eSlx.
C
1- jI He DinKy 6YTbiJIKU BUHa. 2- Ou He '1UTaeT ra3eTbI. 3- Mhl He
BH.aHM KapTHHhl. 4- OUD He eAAT MJica. 5- Mbl He nheM BO,lJ,hI. 6- Qua
354
, .
He n"WeT nHCbMa.
D
1- Ha CTOJuix B pecTopaHe 6bIJIH TapeJlKH, cTaK3HbI H 6YTbIJIKU. 2- B
KOMHaTe .aBa CTOJui, TpU cTYJIa U O,lJ,Ha MamHHKa. 3- B "3TOH KOMHaTe
lJeTbIpe )J,Bepu. 4- l\10H ceKpeTapma 6bIJla y ,aoKTopa RlJepa. 5- Guu
cHJJ.eJIH y OKHa. 6- 3TO,aJJSJ oI!>HIJ,HaHTKH.
10. Ders
A
1- MbI rOBOpUJIU 0 Hawux Kjpcax. 2- qTO RbI
MaeTe 06 3TH"
MUJIJIHOHepax? 3- Mbl nOKynaeM TapeJlKH, p.oMKU H cT3KaHbi B 9TUX
Mara3HHax, a He B Tex. 4- K TO nJIaTHT 3a BamU ra3eTLI?
B
1- Cero.aHB nocJIe o6e.aa IIBaH MBaHOBUIJ 3aHBT. 2- HeT, OR He
pa60TaeT B cy66oTY. 3- Eo6pOB MOJKeT BH.aeTb ero B nOHe,ll,eJlbHHK B
.f!106oe BpeMSI. 4- 6UJI(
TbJ Y)I{e B KOHTope. 5 -
eJIeraaull e,ll,eT B
AHrJlHIO '1Cpe3 ,lJ,Be He.aCJIu.
C
1- I10cJIe TaKoro xopornero o6eLl,a. 2- OHa RHJIa H3 60JIbIDOro
CTaK3Ha. 3- Cyn 6blJI fie3 KapTowKu H 6e3 MOpKOBU. 4- Qepe3 He.n.e..-o.
5 - )),JISI Harnen lJ,eJleniu,Hu. "
D
1- DHa 3aHjJTa cero)JHjI nocJIe o6e,aa. 2- Bbl MO)l{eTe BU,zJ,eTb ero
Tenepb? 3-11 eJJY B AurJIHIO B cy66oTy. 4- H ee XOpOIIIO 3HalO. (H3a&.."
ee xopomo.)
11. Ders
A
1- TOBapuIU Eo6pOB XOTeJJ rOBopHTb 0 BH3ax II 611JICTaX )J)UI ToproBoH
.n;eJIenilJ,"u. 2- ,Il,eJIenilJ,HjJ 6y,aeT B AHrJIHII Tpll UJlII. 'feTblpe He)J:eJlII.
3- KaTSI nDCaJla B aHfJlHHCKOe KOHCYJIbCTBO 0 BH3ax II 6l1JIeTax.
4- IIRaH IIBaHOBU1J 6Y)J:eT 33BTpa B aHrJllfHcKOM KOHCYJIbCTBe.
355
B
1- QHa He XOTeJl3 roBOpHTb C DbRRHUCH. 2- jJ Bcer,na DHmy
KapaHtJ;3rnOl\f. 3- no)], CTYJIOM 6hlJui 6YMara. 4- 3a ,lJ,OMOM fiLJJI can.
5- Ha)} CTOJlOM KapTuua.
C
1- 1.ITO RbI 6YJJeTe ,lleJIaTb 33BTpa? 2- Qepe3 'IeTblpe He,lleJiH Mbl eJ)eM B
fepMaHlllO. 3- qTO OH .auK-ryeT? 4- KaK3S1 oua ,ao6paSl! 5- KaK3S1
6Y,lJ,eT noroDa 33BTpa? 6- CKOJ1bKO npeMeH" Rbi 6y.aeTe y,aoKTopa?
7 - Kor)J.a Bbl 6y,aeTe "HCaTb 3TO nHcbMo"!
12. Ders
A
) - Y Harnero Pyccl{oro Y'IHTeJUI 60JIUT rOJloBa. 2- Y Hawero aHfJJltHC-
Koro KOHC)'Jla 60JJbmOH )JOM. 3- II "limy MOHM KpacHbiM KapaH,l1amoM.
4- Ou fJlaBa Harnen TOpfOBOii .neJlerauHH. 5. HatJ3.JIbHUK XOqeT
rOBopuTb C BalIleH PyccKoii ceKpe'nipmeu. 6- » BH.lleJJ Bac C BarnUM
aHfJJl1HCKHM TOSapHllI.eM B TeaTpe. 7- C KeM Bbl rOBOpHJ1H BlJepa?
8- Koro 8b1 BHJJeJiH B TOll KOHTope? 9- jJ 6bl.lI B KUHO C MoeH TeTe".
10- B 3TOM KHHJKHOM Mara3HHe xopomHe KHHfH.
B
1- Y MeHii MHoro BpeMeHH. 2- Y Bac eCTb BI1HO? 3- a, Y Hac eCTb
KpaCHOe BUHO. 4- Y Hee (eCTb) ABa py6JJii. 5- Y HUX eCTb OJIH3 'Iy,llHaS1
KapTHHa. 6- KTO nJl3THT 3a 3TOT o6eLl.? 7- Y Moeu ceKpeTapUlH 60JlHT
3y6.
13. Ders
A
J - Y Bac HeT niirnymeH M3UUfHKH? 2- Y HUX He 6111.110 npoMOK3TeJlbHOH
6YMaru? 3- Y Hee He 6Y,IleT KonHpOB3JJbHOn 6YMarlt? 4- B 3TOM ropo e
neT "Hc'Ie6YM3IKHOro Mara3HHa. 5- B 3TOH KOHTope He 6y,aeT ceKpe-
TapwH. 6- Y Bac HeT py6JJii? 7- Y Hee He 6b1JJO .lI.OMa. 8- Y Te6ii He
6y .lI.eT 6"JJ{ Ta B TeaTp. 9- B TOM Mara3HHe HeT 60JlbmOrO Bbioopa
nO'lTOBOH 6YMarH. 10- Y Hac He 6b1J1o KpaCHoro BUUa.
356
B
1- KaTSI 6YlJ,eT 3aoTpa B nHcIJe6YMa:tKHOM Mara3HHe. 2- CerOll,HSI B
Mara3HHe 60Jlbme HeT nOIJTOBOU 6YMaru, HO 3aOTpa 6y lJ,eT. 3 - Y nux He
6bIJlO 6onbmoro Bbl60pa 6y uir". 4- KaTH npel1nO"QHTaeT KpacHYIO
3anHcHYlO KHlOKKY. 5- Y HUX neT cunen 3anHCHOH KHH1KKn. 6- 3aBTpa
y nux 6YllYT IJepHbIe aBToPYIJKH.
14. Ders
A
1- qTO oua oTBe uieT eMY? 2- .H , jj He BeplO. 3- MbI rOBOpHJlH OM 06
3TOM. 4- )J,auTe MHe 3HaTb. 5 - eKpeTapma HaM BCerlJ,3 nOMOraeT.
B
] - B KHU.lKHOM Mara3uue 6blJlH pOMaHbl, KH:HrU no aHrJl"HCKoit HCTOPIUt
" reorpacl>"H. 2- KaT1I XO"leT QTO-HHOYtJ,b 8}J 3,lJ,e nYTeBoAHTeJlSl no
AurJlHH. 3- KaTfl roBOpHT ArteKcelO HHKOJuieBHIJY, 'ITO OH BCer,lJ,a
MemaeT eii. 4- K qeTBepry Y npO.llaBUa 6y llYT ewe nYTeBo;uITeJlH no
JIOH)],OUY.
C
1- 3TO KHHra no TypeuKou HCTOP"U. 2- .SI BaM Mern31O? 3- 3TO MHe
Bee paBHo. 4- B '1eTBepr fl e))y B TypUUIO. 5- nOK3:tKHTe MHe
nYTeBo;:UITeJlb no CTaM6y JlY. 6- Y Hac HeT nYTeBO))HTeJUI no TYPI.I,UH.
7 - Y Hero He 6bUIO TYpeu,Koro pOMaHa.
15. Ders
A
1- ,l],aiiTe MoeMY 60.J1bHOMY 6paTY 3TY PYCCKYIO KHHry. 2- Rbi MemaeTe
Moeii 6a6YlllKe pa6oTaTb. 3- .SI He neplO MoeMY H3IJaJlbHuKY. 4- Bbl
n"WeTe BaWen KpacuBoii cecTpe? 5 - Ou paCCKa3blBaJI HaM 0 )KH3HU B
PoccHu. 6- QHa 'faCTO npUXO.llHT K MOen M3Tepn.
B
] - lIRaH "BaUOBn.. AHtJ,peeB npUXO,lJ.UT K KaTe cero,UHSI. 2 - MBan
IIB3HOBHIf noxolK ua KIIHoaKTepa "3 fOJlJ]uBYJla. 3- Mama, cecTpa
KaTH, B f(106JIeHa B Hero. 4- QHa 6y AeT nOMoniTb KaTe rOTOBHTb YIKItH.
5- OTeU It ceCTpa KaT" 3HaKOMbl C MBaHOM MR3HOBUIJeM.
357
C
1- ORO 3HaKOMbi C MOHM 6paTOM? 2- 3TH 6alUMaKH MaJlbl? 3- Oua
pa.aa BUJJ,eTb MeHD. 4- Bbi 6blJIU npaDLI. 5- BaM TenJJo? 6- MHe He
CTpamHO. 7- Oua 60JlbHa.
16. Ders
A
1- B 3TOM KHUJKHOM Mafa3HHe MHoro Kunf. 2- CKOJlbKO Mecaueo ObI
6Y,lJ,eTe B TYPlJ,HH? 3- K CO}l(aJICUUIO Y Hac 60JIbme HeT 3K3eMnJUIpOB
3TOH ra3eTbl. 4- B KOHTope He 6b1.JIO aBTopyqeK. 5 - B 3TOU KOMHaTC
, ,
MHoro OKO".
B
1- Y Hac He 6y,aeT 'JepHoro xJu 6a. 2- Y Bac eCTb aneJlbCUHbl?
3- Y HUX He 6blJlO MOpKOBO. 4- H xOIfY na'JKY nanHpoc. 5- B TOM
Mara3HHe He 6blJlO 6y JIO'JeK. 6- .II.aHTe MHe, nOJK3.JlyiicTa, KH.JIO
KapTolllKH. 7- K COJKaJleHHIO 60JlLme neT nHpO:IKKoB. 8- Rbi BH,aeJlO
ero cecrpy? 9- Ox 6YJlO'lKIl CBe)l{He. 10- )j,auTe HaM 3HaTb, Kor.aa Rbi
e,lJ,eTe BO <l>paHlJ,OIO.
17. Ders
A
1- )J,Be HO'IO. 2- qeTLlpe cJloBapsi. 3- .nec9Tb si6J10K. 4- ,l],Ba,lUJ,aTb
OAU" aneJlbCuH. 5- lIIeCTHa.aU,aTb 1KYPHaJlOB. 6- TpU,lJ,uaTb TPII
6YTbIJIKH. 7 - ABa OKHa. 8- CeMb HelJ,CJlb. 9- ,l],Ba.auaTb "9Tb KOHBep-
TOB. .10- BOCeMHa.aU.aTb pOMaHoB. I 1- IIjlTL apMHu. 12- llIecTb
ROlfe". 13- qeTbIpHa uaTb 3 anHu. 14- CKOJlbKO ropo oB?
15 - MHoro MY3eeB.
B
]- ).:(ec9Tb nannpoc. 2- ,I(Ba.lJ,uaTb .D;Ba cJlona. 3- O,aHa cecTpa n JJ.Ba
6paTa. 4- Y Hac ,lJ,Be 6YTbiJIKU BUHa. 5- ABa;:UJ.aTb nBTb 6UJleToB. 6- Y
Bac eCTb BoceMb 6y JlO'leK? HeT, Y Hac TOJIbKO Doe 6y JlO'lKH. 7 - Y Hac
Jl,Ba)J.uaTb OADa TapeJIKa U nSlTHa.auaTb cTaKaHoB. 8- CKOJlbKO
oll>HuHaHToK B 3TOM pecTopaHe? 9- B 3TOH KOHTope IDITb ceKpeTapm.
1 0- B 3TOM 3.aaHHH ))Ba,lJ,uaTb ceMb KBapTHp.
358
18. Ders
A
1- HaM H)')KHa nporpaMMa. 2- jI 8aM HYJKeH. 3- Moen MaTepH HY*H8
pa60Ta. .4- BalUeMY 6pary H)')KHbI KHUfH? 5- Barnen 6a6YlIlKe nYJKHo
6Y.lleT JleKapcTBo? 6- HaM Ha o (HYlKHO) 6bl.110 pa69TaTb B1Jepa.
7 - MoeMY OTnY HaAo (HY)KHO) 6y.neT nOKa3bIBaTb 8M fOpO.a 3 BTpa.
8- En HY1KeH CBe1KHH B03,lQ'X. 9- 8aM ")')KHhI Te r33eTbl? 10- B KOTO-
pOM qacy Rbi CH.aeJIH B ca,IJj? 11- $I 6blJl Ha BOK3aJle B nSlTb qaCoB.
12. B-b: 6bIJIH Ha KaBKa3e? 13- HaM He Ha.110 T3K MHoro pa6oT3Tb.
14- MHe He nY*eH 3TOT *ypHaJl. 15- OH JlID6HT MOpO:IKeHoe.
B
1- fpynna TYPHCTOB npHe3}KaeT CerO,lJ,H» Be'lepoM. 2- B 3TOH rpynne
tl,BaAU,aTb ,lJ,eBSITb '1eJIOBeK. 3 - KaTe Hatl,O 6y.neT 6blTb Ha JIeHUHl'paJ],C-
KOM BOK3aJle B BoceMb D»THa,zU.I,aTb. 4- OHa 6Y,ll,eT nOK33blB3Tb HM
MOCKBY. 5 - BeT, oua He e,ll,eT C HHMn H3 'KaBKa3. 6- Qua He MO)l{eT
exaTb C HUMo H3 KaBKa3, nOTOMY '1TO Y Hee O'leHb MHoro pa60TbI H OHa
HYJKH3 HBaHY HB3HOBH'IY.
19. Ders
A
1- aiiTe HaM HalUn nacnopTa. 2- H.z.eMTe K HarnUM Y'lHTeJlJlM.
3- OHU nOMonilOT aHI'JlHHCKHM TYPUCTaM. 4- qTO Dbl nOKa3blBaeTe
MOUM pO.f(CTBeHHHKaM? 5 - qTO 0"0 .lJ.HK.ryIOT ceKpeTapmaM? 6- DUH
DUIDYT KapaH.ll3WaMH. 7 - BbI 3HaKoMbI C 3THMH rocno.naMH? 8- Oun
HrpalOT c cecTpaMu B ca,uj. 9- MbJ BH,lJ,eJlU HawHx Y'luTeJu ii. 10- Y
"UX HeT 6a6yweK. 11- Y Hac HeT nOCJIe.ll.HUX ra3CT.
B
KaT» H ArteKcen HHKOJIaeBU'I nOMOnlJIH 3HrJIIfHCKHM TYPHCT3M OTBelJan.
H3 BOnpOCbJ B rocTHHH...e "MOCKBa". O.llHH aHrnHHCKHH TYPHCT He
, , , , , ,
XOTeJl OTBelfaTb Ha Bonpocbl, nOTOMY If TO on OlfeHb XOTeJI eCTb.
C
1- On He 3HM PYCCKHX 6YKB. 2- H "HCaJl "HCbMO 'IepHUJl3MH.
3 - KaKHe BonpocbI 6hIJIH B aHKcTe? 4- Y Hac MHoro PO)J;CTBCHHHKOB B
COBeTCKOM Co.o3e. 5- BbI 6bl..'IH Kor.n;3-HH6y,nb B 3TOH cTpaHe?
6- CneJIYlOwHii oonpoc, nOJKWIyHcTa. 7- KaK ero a,apec? 8- KaKOro
D.BeTa ee rJla33?
20. Ders
A
1- KaKue HOTepecHble MbICJlU. 2- Y HHX HeT ,aolfepeii. 3- j{ He BU.lKY
6aUleH. 4- KaK HMeHa 3THX .aeTeif? 5- YlfuTeJUI rOBOpUJlU C M3TepslMH
3TUX )J.eTeH. 6- .H MHoro q"Tan 06 3TUX 3HaMeoHTblx 3)1.aHHSlx.
B
1- MbJ pa60TaJIH B ca,aj. 2- BOKpyr Xo.JJMa Jlec. 3- Ha 6epeJj peKii
CTO"T }J,oMa. 4- Ham ,lI,OM BbIXOJ],HT Ha peKY. 5- Moil 6paT 6bIJI B
aHfJlUUCKOU apMuu. 6- On Bcer.aa ryJIHJI C MaTepblO. 7- Ilepe)l.
C060POM nJloUJ,a)lb. 8- MOM TOBapHllI. CTOHJI Y Bxo.aa B KpeMJIb.
9- Qun pa6oTalOT nO'ITU meCTb He.aeJlb.
C
1- B'Iepa TYPUCTbI oCMaTpHBaJIH KpeMJlb. 2- B u.eHTpe ropo.aa MHoro
Mara3HHoB. 3 - B 3TOM cTapHHHoM ropo.ae 3HaMeHHTbIH c06op. 4- Ha
cTeHax MOeU KOMHaTbi MHOro KapTuH. 5 - HeKoTopble '1aCTH 3Toro
" ;
ropo,aa OqeHL CTapHHHble.
21. Ders
A
1- OHa nOKa3bIBaJla MOCKBY aHr.TufHcKUM CTy)J,eHTaM. 2- H roBopUJIa (
PYCCKOU Y'lUTeJIbHUU,eu. 3- Y 3TOro nO}KHJIOrO rocnOJJ.UHa He 6b1JIO
WJJ"Uhl. 4- Mbl M3JlH 0 cTapoM .l{UpeKTOpe Harnen WKO.lJbl. 5- Y
3TOH MOJJO)J.OH JKeHUJ,HHbl HeT pa6oTbI. 6- H BH)leJia c060p B 3TOM
cTapoM KpacHBoM ropo,lJ,e. 7- H DHmy nHcbMo MOe" .noporOu MaTepu.
B
1- B nOC.JIcJJ,HHX nucbMax OH He nucaJl 0 "ox. 2-11 BJl,aeJI 3HfJIItHCKHX
6aHKHpoB. 3- Y PYCCKUX CTYJJ:eHToK xopolliHe Y'lHTeJIbHHlI,bI. 4- 3TH
n01KUJlbIe aHfJlHIJaHe TYPUCTbl. 5- 3TH MY*'lHHbl HacToHWHe
,lJ)KeHTJIbMeHbl. 6- Y 3TltX KOMMepcaHTOB 60JlbUlHe Mara3Hobl. 7- H
.n.YMaJI 0 no.apo6HblX OT'IeTaX B nOCJIe,nHux ra3eTaX.
360
C
1- TYT .aBa 3HfJIH'uiHJfH3. 2- OH CTOJlJl H3 cTapuHHou cTeHe. 3- On
roBopnJl C M0J10,lJ,bIMII cTy.ueHTaMu. 4- Mbl rOBOpH.J1H 0 nO)J{HJIOM
HH)KeHepe. 5 - OHU )KHBYT B Tuxoii .aepcBHe. 6- 3TH )]OpOrH npxMble.
22. Ders
A
1- KarSt ona3 blBaeT na pa6oTY, nOTOMY liTO oua 33HSITa. 2- KaTS!
MweT MexaHHKa. 3- AJIeKceH HHKo.mieBH'I CTOHT H CMOTpHT H3 llBaHa
MB3HoBulla H He nOMonleT eMY. 4- OH He nOMOfaeT eMY, nOTOMY liTO
OH He yMeeT neIJ3T3Tb H3 M3IUuHKe. 5 - KaTH He MO}KeT cerOJIH1I
pa60T3Tb B KOHTope, nOTOMY qTO ee MamHHKa nJloxo pa60TaeT.
B
1- OH pa60TaJI Bee YTpO. 2- QHa CTOJIna Y cTeHbI H CMOTpeJla H3 MeHJI.
3 - H BCer,ll,a Ona3))bfBalO H3 pa60Ty _ 4- lI,eJlo B TOM, 'I TO OHO He YMeeT
ne'laTaTb H3 M3unfHKe. 5- qeM OHU 3aHjJTbI? 6- C KeM OHa nfpaJ13
B'lepa? 7 - l\1bl .n,YMaeM 0 Bcex HalllHx p0,JcTseHHHKax. 8- KOMY Rbi
nOMoraeTe? 9- OH nOMoniJl BeeM 3TUM CTy)J,enT3M. 10- R ewe He
, , ,.
IfHTaJ1 Bcex 3TUX fa3eT.
C
1- OHH nOMonlJlH MHe. 2- C KCM 00 nfpaeT? 3- Y MOen 6a6YlUKu
60JlbUJOU JI,OM. 4.- 0 IJeM U 0 KOM OHM rOBOpJlT? 5- MbI 6YJJ,CM MMaTb 0
Rac, KOf))a Rbi 6y Ll,eTe B POeCH"_ 6- ( K6.JlbKO Y Hac MapOK? 7- Ou
rOBOpUJI CHaM" B'Iepa. 8- jJ He BH,lJ,eJl Barne" KH"flf (Barny KHUfY).
9- He HaJJ.o roBOpUTb MHe 060 BceM 3TOM.
23. Ders
A
] - KaT1I H,lJ,eT B 6aHK " Ha noqTY- 2- ArIeKcen HUKoJtaeBH'I XOL(HT
BcerAa 03 no'lTY. 3 - Ha nOqTe OH OTnpaBJlJleT nHcbMa " nOKynaeT
MapKu_ 4- ArIeKceu Hu"o.riaeSHQ 3aHSlT cerOJI,HH paHu.Y3cKHM"
1YPHCT3MIf; 00 XO,lJ,HT C HUMH no Mara3uH3M. 5 - Qua He XOqeT 3BOHHTh
H3 KOHTOpbl no JIU1.JHOMY )J,CJ1Y. 6- ABnanltCbMO UJJ.CT 83 AurJ1I1H B
l\10CKBY 'IeTbIpe ,LJ,Hfl "Jilt nBTb ,11Heit
361
B
1- Ouu Jllo6S1T XO,lJ,HTb B KKHO. 2- H BH.aena Hamy Y1JWreJIbHHuy, KorJJ,3.
oua IDJI3 B lUKOJIY. 3- BlJepa OBa XO,IJ;HJJa H3 nOIJTY 33 MapKaMH.
4- CKOpO B uameM TeaTpe 6y,aeT H))TU 01JeHb KHTepecHaH ubtca.
5- Ky.aa RbI IIIJ1H, Kor.aa H BH.aeJl Bac B ropo.lle? 6- OHa BeCb ,lJ,eHb
xo.n.Hna no Mara3HHaM. 7- Y MeHR HeT MamHHLI, .R BCer.LUI X01KY Ha
pa.60TY newKoM. 8- Y MeHD 60JlltT Honi; B He Mory XOJJ,UTb (genel ola-
rak) ya da: H.lITH ( u anda) TaK ObiCTpO. 9- Ee M3J1eHbKHH 6paT ewe He
XO.IJ.HT B llIKOJlY. 1 0- I1HCb U) 83 <DpaUIJ.UH B AurJlHIO MeT O)lUH J],eHb.
c
] - KYJui Bbl HJ]:i: Te? 2- .H H.IJ.Y Ha JIeKIJ,HIO. 3- KY.lui oua XO,lJ,HJ1a Bttepa?
4- OM" ..aCTO XO)UlT B TeaTp. 5- OH He H,lIeT B.KOHTOPY cero)J:H1I.
6- MbI XO))UJ1H ua BOK3aJl CerO,llHfl YTPOM. 7 - KaK UJIYT Bailin HOBbIe
'tacbl? 8- 3aBTpa 6y.neT MT" ,aO)KJJ.b?
24. Ders
A
1- g ue J1106J1tO e3.nHTL H3 BeJIOCHUeJf.e. 2- Mbl e3)J.HM (e3)J.UJlu)
KaJK,1J.blH ro)], 80 <l>paHu,ulO. 3- 3aBTpa Mbl e))eM H3 .lIa'lY. 4- 8M eAeTe B
ropo)J, cerO,IJ,HSI? 5- Qua HHKOf,a3 "UKY,lJ,3 He e3.auT. 6- Ou BCer,lJ,a e3,llHT
nOeJ,zJ:OM, 08 He .JIIo6HT 3BT06ycOB. 7- Ky,a;a Dbl eJJ,eTe? 51 eJJ.Y K
,n,OKTOPY. 8- .Sl B" eJl ero B'-tepa, OH exaJl Ha BeJlOCuoe,n,e. 9- B'-tepa ouu
,., "I' ,.
HHKy a He e3,lJ.HJlH, OHU CHD,eJIU BeCb J.J,eub .1I.OM3.
B
1- B cy66oT)' IIBaH llBaHOBHtt e eT 03 Jl.3'1Y. 2- EMY HH'-tero He HYIKHO
)LJUI nYTemeCTBU". 3- KaJlomu I1B3ua IIBaHoBH'-ta 6bIJlH noJ], CT0J10M.
4- KaTSI HUKY,lJ,3 He e.IJ,eT B BocKpeceHbe. 5 - Ha )J3'1Y K I1B3HY
MBaHoBH'IY H3,lJ,0 eX3Tb nOe3,lJ,OM C KueBcKoro BOK33J1a. 6- 3ace,luiHHe y
MBana IIBaHoBHlfa 6Y,lJ,eT B nOHe,lJ,eJlbHHK YTPOM. 7- 08H 6YllYT rYJIslTb
" nOBHTb pbl6y.
C
1- Ou HHKoflOl UK 0 qeM He MaeT. 2- MbI HUIJerO He Bu,n:eJIH. 3- Dua
HHKorJJ.3 HHKOMY He nOMonieT. 4- OHH 6bIJIU )J.oMa s'lepa, OHM "UKy.n3
He XOLl.Hnu. 5- BbI "UiCTO e3L1.HTe DO <1>paHI.I.HIO? HeT, $I HUKOr))3 He 6bIJI
362
BO <l>paHQHu.... 6- Ky ObI e.lJ,e e Cer?JIHB? HHKY.lUi... H 6y JJY .lJ,OMa BeCh
,lJ,eHb. 7- QHa HHKOf,lJ,a HHKOMY He sepHT. 8- Bbl JIIOOHTe e3.l1.HTb H3
BeJIOCHne e? 9- KY)J.3 BbI eJl,eTe U3 BeJIOCHne e?
25. Ders
A
}- Jl MOlOCh (MbIJICSI) XOJIO)J,UOH BO.lJ,OO Ka}K)J,Oe YTpO. 2- 011 6peeTcH
(6pHJlC1I) YTPOM H Be'-{epoM.. 3- Mbl H3)J.eeMCJI .(H3AeJlJ1HCb), '-{TO 3aBTpa
6Y.IJ;eT xopoma1l noro.IJ;a. 4- OHa BCer,lJ,3 omlf6aeTcB (omU6aJlacb),
KorJJ:a oua rOBopHT (roBopiina) nO-PyccKH. 5- Bbi '-{aCTO KaTaeTeCb
(KaTaJlltCb) Ha BeJIOCltne,ae? 6- Ou ca)J,HTcSI (ca,II,I1.JlcSI) Ha CTYJI.
B
1- AaeKceH.. HHKOJlaeBH'I e)1,eT B JlepeBHIO. 2- OH 6Y,l1,eT KaT3TbcSI H3
JIOJlKe. 3- YTpOM OH MbIJIC.H If 6puJIc.H. 4- Ha ulJIbHHK 6b1JI y TeJle<!>oHa.
5- B Kyne TP" MeCTa.
C
1- Ou He 6pMJICJI B'Iepa. 2- MbI K3TaJlHCb H3 JloJJ,Ke B BocKpeceHbe.
3- .H 3HaKoM C BameD MaTepblO. 4- QHa MbIJ1a nocy,ny. 5- BbI
oUntOaeTeCb, SI He 3H3KOM C Heu. 6- ,Il,enYlUKa eXaJla Ha BeJ10CHne.ae B
,lI,epeBHIO. 7 - OH Bcenul cMeeTcH, KorjJ,3 $I rOBopro no-4>paHl(j3cKu.
8- H UaJIelOCb, qTO TbI MblJlCJI ceroJJ;uSI YTPOM.
26. Ders
.A
1- CaJlHCb (c3,lUITecb) H3 3TOT CTYJI. 2- He roBOPU (roBopHTe) TaK
6bICTpO, f( He nOHUMalO (Bac). 3- QHTau ('1HTauTe) nO-TypeQKH, .9 XOqy
CJ1yrnaTb, KaK Tbi qUTaemb (ObI qUTaeTc). 4- CMOTpat (CMoTpHTe),
KaKaSi KpacuBaSi KapTuHa. 5- Ilumu (nHunITe) nO-PYCCKH, OR He
nOHHMaeT nO-aHfJUfHcKU. 6- HHKof.aa He XO,lJ,H (xOJlUTe) T)'.na. 7- He
3a6bIBau (336b1BaHTe) Hac, KOrDa Tbl 6y.aeUJb (RbI 6YJJ:eTe) BO <l>P3HQUU.
8- Bbi 60JlbHbi (TbI 60JleH); He BblXO)}H (BbIXO)1,HTe) Ha YJlIfLty, CerOLtHfl
r
XOJlO,llHO.
B
1- liRa" MnaHOBn'l BCTpC'IaCT rOCTeu Ha BOK3aJIe. 2- liRa" llBaHoBH'I
363
6epCT qeMOJJ;aH KaT". 3- MeKCen HlfKOJ1aeBHIj JlomKeu HJJ:TH Bnepel('R
nOKa3bIBaTb 11M .aopory. 4- 011 nOKa3blBaeT 11M J1ec, peKY II JIY*Y.
5- B.aa.rui KaTSI BUl1l1T KOpOB.
C
1- OOH .n.OJI}I{ObI 6Y)),YT pa60TaTL 3aBTpa. 2- Bbi .n:OJUKHbI MHoro
IfIlTaTb. 3- qHTaH (IJUT3HTe) no-pyccKH. 4- QHa JJ,OJDKHa 6blJui
pa60TaTb B BocKpecfHbe. 5- [OBOP" (rOBopUTe) BCIIO. 6- Bbl He
OJl}l{Hbl TaK MHoro rOBoplfTb. 7- He cnpamlfBaii (cnpaIllMBauTe) MeRD
06 3TOM.
27. Ders
A
1 - Kor)),3 SI XO}KY Ha pa6oTY, SI BcefJui Horny 3TO nnaTbe. 2- Kyzul Dbl
It}J.eTe It liTO Rbi HeceTe? 3- BlJepa, KOf.aa 11 Hec.mi KHUrlt B oIl6J1ltOTeKY,-
SI cH.aeJIa BalUero 6paTa. 4- Ou HHKor.aa He HoeHT lUJlslnbl. 5 - QHa
HeCeT 3TH 6YJ\1aru B .aPYrYlO KOMHaTY. 6- OHa BCer.aa UOCUT HX TYAa.
B
J - Ha ee cTo..TJe J1e*aT nep"uiTKII II naKeTbl 118aHa MBaHoBIt..a. 2- On
OeIJaJlHHO KJIaJJ,eT 3TH BeW" Ha ee CTOJ1. 3 - Ka*.lJ,MH )l.eHb OHa ,lJ,0..IIiKH3
)rOUpal'b CTOJI. 4- QHa BCer,ll,a HoeHT Bee 3TH Remit B .llPYrYlO KOMHaTY.
5- Oua KJr3.aeT If X B HecropaeMblH IllKacfJ. 6- 0" ""Or,lJ,a He 3aMelJaeT,
KY.l13 0" KJI3..I1,eT Bem", nOTOMY liTO BRonui on HeMHoro paeceHH.
7 - KaT1I Jl106uT nOpillJ,OK. 8- OHa HIfKYlUi He HeceT ero KHltflf. 9- TaM
6bIJJO IlleCTb KHOf.
C
1- Bbi 3HaeTc, ..eM 3TOT .aOM? 2- qbn 3TH ra3eTbI? 3- qeu niJlCT)'K B
Moeu KOMHaTe? 4- Bbl 06blKHoBeHHo HocHTe llIJulny? 5- qblO KHUry Dbl
HeceTe B 6.l16.J1JfOTeKY? 6- qbH "HeLMa RbI HeCJJH H3 no'lTY B"Iepa?
28. Ders
A
] - CeKpeT3pma Hannc3.fJa (uanHUJeT) nHcbMa. 2- Ou BblKYPUJl
(BbIKYPUT) nannpocy. 3- Mbi nOTepsiJlH (noTepJleM) BpCMH. 4- Ou
n03HaKOMUJI (no3HaKoMHT) MeHH C HeiL 5- Bbl CMOrJII1 (cMO}l{eTe) 3TO
364
,lJ,eJlaTb. 6-- OHM B3BOJlHOBSJlHCb (B3BOJlHYIOTCSI). 7-» n03BOHHJI
(no3BOHtO) eMY. 8- OR npOaHKTOnaJI (npOD.ItK.ryeT) nIlCbMO.
B
] - B'lepa MBaH I1B3HOBHIJ nPO)lHKTOBaJ1 KaTe OqeHb Ba>KHble "HCLMa.
2- CerO,lJ,HlI JIM HanO HantiCaTb ell(e HCCKOJlbKO aHI'J1HHCK"X "UCeM.
3- nOcJ1e o6e,n,a npUe3)IUieT rpynna KHTaiicKHX TYPHCTOB. 4- Qua
)J.OJDKHa 6b1Tb B a3ponopry, nOT01\1Y IJTO oua ,lI,OJUKHa n03HaKOMIITb
KHTaHCKHX TYPHCTOB C .apyrHI\1 nepeBO,lJ,IJUKOM. 5.- HsaH MB3HOBHQ
n03BoHHT AJIeKCeIO HUKo.mieBH"lIY
C
1- KaTSI clt)J,eJIa B KOHTope II neIJaTaJI3 "HCbMa. QHa )')Ke HaneqaTMa
TP" "HCLMa, "0 en Ha.uo 6blJIO HanHcaTb ewe HeCKOJ1bKO aHf J1HMCKHX
""CeM. nOCJIe o6e,lla OHa JJ,OJUKHa 6b1Jui 6blTb B a3ponopTY. HBaH
I1BaHoBHI.J n03BOHHJI ArIeKcelO " Y3H3n, '1TO OM J],eJlaeT.
29. Ders
A
1- CKOpO )],eHb p0}KJJ,eHbD Maw". 2- Eii: 6YD,eT BoceMHa.nuaTb JleT B
qeTBepr. 3- A..IteKcen HHKOJlaeBH cnpalUHBaeT, CKOJlbKO neT KaTe.
4- KaTe POBHO lJ,Ba1J:UaTb ODUH ro,lJ,. 5 - Calia XO"IJeT nOJJ,aplJTb Mam-e
KHHry 0 cOBpeMcHHoii )KUBO"JlCI.J. 6- Qua HHTepecyeTcjJ }KUBODHCblO.
7 - Mama He nJIOXO pHcyeT. 8- A.J1eKceu HHKo.i1aeBIl'-l XO'-leT no)),spHTb
en MaCJUIHble KpacKu. 9- CaUla "neT B KHM}KHbIM Mara3HH.
10- KaT" KynuT 8 [}Me BCe, "TO HY*HO. ] 1- B qeTBepr Be'-tepoM Y
HUX 6y ACT Beqep"HKa.
B
1- H n01J:apHJl MOCH ceCTpe nopTpeT HamerO OTIJ.a. 2- Mbi pemHM
33BTpa. 3- DHa pelJJHJJa "ane aTaTb "HCbMO. 4- Kol'o Bbl 30BeTe?
5- Ou HapHCOB3JI KpacHBYro KapT""». 6- Eu ,lJ,B3;UJ,aTb n»Tb JleT.
7 - EMY 6Y,lJ,eT JIBaJu.r,aTb (JleT) 33BTpa? 8- CKOJlbKO BaM 6blJlO J1eT
Tor,rui'! 9- qeM 8b1 HHTepecyeTech? 10- j{IfHTepecYlOcb coopeMcHHoH
)101 BonHCblO. 1 J - OHO 3aIIHTepeCOB3J1HCb 3TOH KHHroii. 12- jI 3TO
KynJl.o B TOM Mara:u1He. 13- OH BCTpeTHT ee 3aBTpa Ha BOK3aJIe.
14- On 6y.neT BCTpe1f3Tb ee K3}K,lJ,bIH .aeHh.
365
:10. Ders
A
1- .H e.ny C MOHMH )J;BYMH TOBapHUJ.aMu BO <I>paHQUIO. 2- MbI
HHTepecyeMcH 3TUMH TpeMB K3pTHH3MU. 3- Ou npUfJlaCHJI 3TUX
.
lJeTLIpeX MaJlbqllKOB 06e,lJ,aTb. 4- B 6H6J1uOTCKe HeT 3TUX 'IeTblpex
KHHf. 5- OH" MemalOT TeM ,l\BYM LteBywKaM. 6- MbI ,nyMaJlH 0 nawqx
Tpex cecTpax.
B
1- Y KaTU CerO,lJ,HR OqeHb xopornee HacTpoeHHc. 2- Y Hee xopornee
H3cTpoeuue, nOToMY 'ITO cero.anSi ,lJ,eHh pO)f{)J:eHb» ee cecTpbl, Mam".
3- OHa XOqeT npUfJlaCHTb H3 Be"lep"HKY MBana MBanOBHqa. 4- QHa
KY"H.rra eii 60JIee XOPOIDU" H 6o.rrce .lI,OpOrOH <lJoToanRapaT. 5- KaTjf
COBe1)'eT IIBaHY IIBaHoBHIJY nO,lJ,apHTb Mallie 611J1eThI 8 EOJlblliOH
TeaTp. 6- EMY n3JI.O ,lJ,OCT3Tb TPH 6HJU';Ta.
C
1- On YMHce (6oJIee YMeH), qeM 11 .l1YMaJI. 2- MOH cecTpa KpacuBee,
'leM 3Ta ,lJ,eBymKa. (MoB cecTpa KpacHBee 3TOH .n;eBYUlKH.) 3- .sI xO'ly
KY"HTb 60JIee XOPOWU" (jJoToannapaT. 4- Barn 6UJU T 60Jlee .n;oporou,
'leM Moit. 5- CerOD,H» Mbl BH,aeJIU 60JIee HHTepecllbIu HJJbM, 'IeM B1..Jepa.
6- 3TOT peCTOpaH 60Jlce BeCeJIbIH (BeCCJIee), ..eM TOT. 7- BlJepa »
pa60TaJI n03,l1Uee, ..eM 06b1KlloBeHHo. 8- Guu )KUBYT B 60Jlee cTapoM
,lJ,OMe, ..eM MM. 9- Bbl nOMOraJlH 060UM CTY)U HTaM?
31. Ders
A
1- KaTSI nOKynaeT MaTcpHIO AJlR BeceHHero ")laTh». 2-npO,ll,aBeQ
nOKa3blBaeT nepBOKJIaCcuylO, TOHKYIO, mepcTSlHYro MaTepHIO. 3- KaTH
xO'JeT 'ITO-HII6YJ(b nOCBeTJICe " nOJIyqme. 4- npO,lJ,3BCQ nOKa3blBaeT eii
3eJlenylO, P030BYlO " rOJIy6ylO MaTepHIO. 5- KaTe HpaBuTcSI rOJly6aSl
MaTep"». 6- npO,lJ,aBeQ cOBeTyeT en B3S1Tb HeMHoro 60JIbme, 'JeM TP"
MeTpa. 7 - 3TO nJiaTbe 6Y,lJ,eT jJ,JUI cecTpbl KaTH. 8- Oua HeMHoro BblUJe
KaT". 9- KaTH XOqeT KynuTb 06YBb. 10- 06YBb ,lI)UI )l{eHIlI.UH npo-
Jl,aeTCSI Ha BTOpOM 3Ta}Ke.
366
B
1- QHa ..Bblm MeHH (..eM H . 2- II?KIDK Te M e MaTepHIO nOJlyqme.
3- .IJ;a; 3TO .JIy'l e. 4- M?B ce Tpa MOJI01Ke allIeii ecTpbl ('IeM Barna
cecTpa). 5- C ro,u:H" noro,u:a xY1Ke, ..eM ..B'Iepa. 6- 3TO naJIbTO 6blJIO
.aemeBJIe. 7- 3TO ropa3.a o .nopo}Ke. 8- 3TOT KOCT.oM roP33,IJ,O JJ.emeBJIe.
9- H KynUJI n060Jlbme (HeMHoro 60JlbIIIe) xJIcoa CerOll.H$I. 10- Ee 80-
JlOCbI CBeTJU e MOUX ('IeM MOB). 11- 3Ta pa60Ta nOJU l'Ie TOM (lJeM Ta).
32. Ders
A
1- KaT" OlJeHb pa.u:a, nOTOMY 'ITO y MBaHa MBaooBHIJa 60JIbme neT MSi:
Hee pa60Tbl B KOHTope. 2- KaT "OCLJ;eT B raJIJIepelO H3 TaKcn.
3- BeIJepOM OHa nOH,lJ,eT B XY,lIO}f{eCTBeHHbIH TeaTp. 4- QHa 6Y,lJ.eT
cMoTpeTb "TpH cecTpbl". 5- PYCCKHH "HCaTeJlb qexoB HanDCan "TpH
cecTpbI". 6- KaT1I HCTpaTHJl3 H3 MapKH H 6YMary nJlTb py6JIcu.
B
1- j{ nOM,aJ B raJIJlepclO 3aBTpa. 2- Mbl nOC)leM Ty,aa H3 TaKcn. 3- Ou
nomeJI K .aOKTOPY. 4- JICTOM MbI noc.aeM BO «I>paH"HIO. 5- BbI 3HaeTe
nHCaTeJlH, KHury KOToporo Sf IJHTalO? 6- Bbi BH,aeJiH <j)HJIbM, KOTOpblH
CeHIJaC UJJ;eT B 3TOM KUHO? 7- qeJlOBeK, KOTOPOMY 11 ,lJ,aJI TP" py6nii,
OqeHb cTapblH. 8- ,l],OM, B KOTOpOM Mbl }KHBeM Tenepb, rOpa3,lJ,O JIy'uIIe,
qeM Halli cTapblu lI,OM. 9- Bbl uCTpaTIiJIH .ueHbru) KOTopble Sl DaM )J,aJ1?
10- Kor)J;a 11 meJl B TeaTp, nOmeJJ jJ,O.lK,1J:b. 11- ECJlu 11 noit,IJj Tenepb, 11
ux jJ,OroHW. ] 2- 3TO O'IeHb xY,lJ,O}l{eCTBeHHasr nocTaHoBKa. 13-.H
'1HTalO MHOro 0 qexose, KOToporo SI o6o}KalO. 14- j{ HCTpa'lY Bee
.aCHbru H3 MOpO)KeHoe. 15- PYCCKHH pa3roBop MHe nOJlC3eH.
33. Ders
A
1- lIBa" I1BaJlOBH'I npocHT KaTIO npO'lHTaTb eMY BCJIYX DHCbM"O,
KOTopoe 08 nPOD,HKTOBaJi eit YTPOM. 2- KaTe TPY,lJ,HO npO'lHT3Tb 3TO
, , ,,. , , ,.;
nncbMo, nOToMY 'ITO UHOr,1J.a OH CJlUmKOM 6bICTpO ,u:HKTyeT, " TOf,u:a OHa
nJIOXO cTeHorpa<!ulpyeT. 3- DHa ,IlOJJ1KHa CKa3aTb eMY, '1'1'0 OH CJ1HIlI KOM,
6blCTpO Jl.HKljeT. 4- KaTJI Jl.OIDKH3 npoBepHTb U,U<!>Pbl. 5- Eu HanO
noucKaTb B TeJIecJ>oHooH KHH1KKe HOMep rocTuHu'-hI. 6- OHa ,lJ,OJUKHa
33K33aTb HOMepa H3 rpynny B ,lI,Ba,LJJl.aTb ceMb qeJlOBeK. 7- llia"KapTbl
367
H3):(0 D,OCTaTb )L111 Bcex '{.IIeHOR ,aeJleniUHu. 8- eJIeraUHfl e eT B
TamKeHT nOCJle3aBTpa B BoceMb QaC08 yrpa.
B
1- IIO)K3JIyucTa, He HK-rY"Te TaK 6bICTpO. 2- npO'-lHTaUTe jTO nucbMo
BCJIYX. 3- nOiK3JIYHcTa, Ca,1.UITecb. 4- fIpoBepbTe HOMep rocTHHuUbl.
5- l103BoHHTe B KOHTOPY. 6- He rOBopHTe MHe 3Toro. 7- nO}K3J1YHcTa,
HanOMHHTe Mlle. 8- nOtlYMaHTe 0 nOCTftHOBKe. 9- He TpaTbTe Bcex
lu "er. 10- nOKaJlUJTe MHe RapT"")". 11- B03bMHTe 3TO nalJbTo.
1 7 - KY"HTe MHe ra3CTY. 13- He CJlymauTe ero. 14- YCTpOHTC 3TO
,lJ)UI MenH. 15- He JaCT3BaTJ1IHTe ee pa6oT3Tb 16- ,lJ,ocT3ubTe MHe
6HJU Tbl. 17- OTBeTbTe H3 MOM Bonpoc. 18- IlapucyuTe nopTpeT.
C
1- Biraz (daha) c;alJ m, ve sonra serbcst kalacakslnlz. 2- Bc kj ilik (hir)
masa lsmarlaym. 3- i ngilizccyle her gun me gul 01 (her gUn ingilizce \ah ).
4- Zaman yitirmL'yin. 5- Onu inlilerIe tam tlnn. 6-1cyzcniz (halamz) i\in
kaygtlanmaym, kcndini daha iyi hissediyor. 7- Bana bir Londra rehberi bulun.
8- B6yle koiu romanian basmaym. 9- Gnun (erkek) ne yapllgmllahmin edin.
10- Biltun \ah maYI ( ah lnalan) blfakln, gilmen1iz gerek. 11- Gnun (bir
arac;la) ncreyc gittigini ()grcnin. I 2- le gul olmama (<;ah rnama) engel olma-
ytn. 13- BOllin hu tabaklan toplaym. ] 4- Acelc etmeyin, <;ok vaktimiz var.
34. Ders
A
1- KaTlI XOqeT yilTH ,llOMOii: nopaHbwe CerO.LJ.HSI, nOToMY qTO ee MaMa
(MaTh) 60J1bHa. 2- KaTSI 6ecnoKoHTcSI 0 MaTepu. 3- 06blKIIoBeHHo
KaTSI npHe3}KaeT H3 pa6oT)' (8 KOHTOPY) aSTo6ycOM " MeTpo. 4- MBaHY
MB3HOBHIJY npHmJlO B rOJlOBY 3aexaTb 33BTpa YTPOM 33 KaTe" Ha
MamuHe. 5- Ha CJU .IJ.YIOUl"H .LJ.eHb KaTSI ,aOJI)KH3 6YJ(eT "OUT" B allTeKY
3a .IIeKapcTBoM. 6- AnTeKa OTKpblBaeTcSI B ,lJ,eBSlTb qaCOB YTpa.
B
.1- 'Yann <.;ok daha uzun (sure) kalacagln1. 2-Gittneyin, biraz daha kahn.
3- Sadece u -rub1cm kaldl. 4- Bah<; dc 0 kadar gee; kalma, oraSI soguk.
5-Akhma ilkbaharda Fransa?ya gitl11Ck gcldi. 6-0nun aklllla her zalnan ne ap-
talhklar gelir. 7- Bugun cvde kaldl, iinkti kendini kotii hissediyordu. 8- Beni
tuln1aYln, acc)e ediyorum (acelen1 var).
368
C
1- Yii,aHTe (yxoAHTe)! .D He JlI06J1ID Rac. 2- 0" npHeX8JI B IJeTbIpe '1aea
Ha ee Mamone (aBToM06HJle). 3- Ka)f{,noe neTo oUH ye3JK31OT Ha
KaBKa3. 4- Ou yexaJI B JIOH)J,OH BQepa. 5- MHe Ha.no 38BTpa noex3Tb B
Mara nlHbl aBw6ycoM (Ha aBTo6yee). 6- KaKHM nyreM Rbi eAeTe B
POCCHIO? 7- .H MY 33.nO KTO pOM. 8- npUXOlJ.HTC K HaM 330Tpa.
9- Kor.na Mbl npHeXaJlU K HUM, 08 YJKe yexu. 10- Bbi Be 3HaeTe, '1TO
00 yeXaJ1 B MOCKBY? OU e3.nUT TYlI.a K3*.L1.blH roJJ..
35. Ders
A
1- KaTS! eme He yeneJJa nepenHcaTb (nepene'l3TaTb) Bee "HCLMa.
2- QHa ceulJac nepenHlUeT (nepenetuiTaeT) ox. 3- liBaD liBaDOBH'I
XO'leT H3MeHHTb KOHeu.. 4- 0" XO'leT nO,lJ,"UC3Tb roToBble DHcLMa.
5 - KaT" .naeT ROaBY "BaBORU"Y "anKY C nHcbM3MH. 6- 3aBTpa OBa
6y )leT H "a HBaHY HBaHOBH'fY KaK nepeoo,n'lHlJ,a.
. .
B
1- Bu mektubu yazlp bitirdiginlde gezmeye gidecegim. 2- Bu yazar Lening- .
rad'ln sava zamanlndaki ya amlm ok iyi betin1liyor. 3- Bu odada gordilkle-
rinizi tasvir edin (belimleyin). 4- Bu mektubu imzalamaYln onu yeniden yaz-
mak gerekiyor. 5- Bunu yapmaslnl (di.izenlemesini) rica edin. 6- 0 Rus a
derslerini her zaman arkada lndan kopya eder (c;eker). 7- 0 her zaman her yi
iyi dtizen)er. 8- Bu evi kcndin1iz kurduk.
C
1- Bbl ycneeTe C)U J1aTb 3TO? 2- Sf Bcer.lui ycneB310 Bee }J,eJlaTb
(c.aeJIaTb). 3- He nepene'laTblBaiiTe 3Toro nHCLMa. 4- nOMOfHTe Moe
H3MCHHTb 3ro. 5- 3TOT nepeBO,ll,'lHK (3Ta nepeOO,ll,IJHua) He3aMeHHM
(He3aMeHHMa). 6- BOT cnucoK nepeBo,n'l KOB; nOJluiJlyiicTa,
, nepenUWHTe ero. 7 - Mbl HHKor.na He XOTeJlU paccTaBaTbcSI. 8- Mbl
,.,.,. ,.,
'AOJDKHbl KOH'IHTb 3TH neperoBopbl ceroJJ:HH.
36. Ders
A
1- KaT» He 3aBu.ayeT JlBaHY HBaHOBH'I)', nOTOMY qTO y Hero O'leBb
aaHHToii .lI.eHb. 2- Y Hero BCTpelia C 3aMeCTHTeJleM MHHHCTpa B
369
nOJlOBHHe }J.ecBToro. 3- Ee3 nJiTH }J.ecBTb B KOHTOPY npu.neT
3aBe.nyIOUJ,HH ux KOHropoii B IIapu}Ke. 4- IIRaD IIBaHoBH'I )],OJDKeH
6blTb B MHHHcTepcTBe 6e3 ,IJ;B3,lUJ.aTH .nBa, 1J.To6bl noroBopuTb C 'IJleHaMH
roPrOBOH .n;eJIeniu.HH. 5 - a, ArIeKceH HHKOJuieBH" ro*e 3anDT
cern)],"». 6- YTpOM 08 ,aOJDKeH 6bITb Ha aHfJlIlHCKOH BhICTaBKe H nOTOM
08 BCTpe'uieT KHT3UCKHX TYPUCTOB. 7 - On 6y.neT B03HTL HX BeCb .neHb
no ropo,ny. 8- KaTB Be3eT HeMelJ,KHX 1KYPHaJIHCTOK B KpeMJIb. 9- IIBaD
HBaHOBHQ npocHT KaTIG Bbl3BaTB eMY no TeJIectJoHY TaKcn.
B
1- 0 daha once oglunu okula otomobille gotilrtirdti, imdi ( ocuk) yurtiyerek
gidiyor. 2- KocanlZ size Rusya'dan ne getirdi? 3- 0 bize (bir ara<;la) geldigin-
de her zaman armaganlar getirir. 4- Bir bu ukta sizi doktora gottirecegim.
5- Ona (erkek) bana Paris'ten FranSlZ kitaplan getirmesini rica ettim. 6- Eger
yann bana (bir ara la) geJirsen, klzkarde ini de getir. 7- Beni, JOtfen, dokuzbu-
uga kadar bekleyin. 8- Saat bire <;eyrek kala geldi ve onu (di i) (bir) restorana
gotiirdu. 9- Liitfen saatin kae; oldugunu (zaman) soyler misiniz. imdi ( u
anda) saat ikiyi onsekiz gec;iyor. Ah, ne kadar gee;, tie;e on kala istasyonda olmak
zorundaytm.
C
1- Cy660Ta mecroii .n.eHb He.neJIH. 2- IIporpaMMa na1J.HHaeTCB B
nOJlOBUHe BocbMoro. 3- npHBe,ll,HTe Bamero 6paTa 38BTpa K 'IalO B
'1eTBepTL nJ1TOro. 4- On BCer,ll,a B03HT Hac B TeaTp na MauIIIHe." 5 - Be3
Tpex (MUHYT) ceML. 6- B KOropOM qacy Dbl 6Y.ll.eTe TaM? 7- 11 6Y,lQ'TaM
6e3 qeTBepTH IUITb.
37. Ders
A
1- KaTs HCnalfKaJla ce6e J1HQO qepHH.JIaMu. 2- ArIeKceH HUKOJUleBHIJ
He CKa3aJI eii 06 3TOM paHblIIe, nOToMY qTO He pemaJICH en nOMemaTb.
3- Ou )],oBOJIeH co6oif. 4- 0" roOOPHT, "TO oua He .n.OJDKHa CepJl,HTbCB,
nOTOMY 'ITO 3TO en He H,lJ,eT. 5- UBaH HB3HOBH1J. KynUJ1 ce6e 30HTHK.
6- On nOTepHJI TP" 30HTHKa.
370
B
1- Bu kitabl okuyup okuma lg nI (s.(. okudu m ) biliy.o: musunuz (s.r. bilmi-
yor musunuz)? 2- Ona bu dukkamn nercdc oldugunu blhp bilnledigini (s. . bil-
miyor mu) sordurn. 3- Otoblislerin ak amleyin bu kadar ge (saatte) ah p <;a-
h madlglnl (s.(. c;ah lyorlar illl) bilrnek (6grenmek) istiyorun1. 4- Ona siuara-
51 olup oJrnadlgln1 (s.r. yok mu) 50r. 5- Kendisi hakklnda ok fazla dii iln;li-
yor mu? 6- Size her zaman yanlnlza (s.". kendinizle yanlnlzda) emsiyc alrna-
nIZI (bulunduramzl) ogtitlilyorum. 7- Kendisinden (5.[. kendisiyle) her zanlan
ho nuttur. 8- Bizi slk slk cvinc (s.{'. kendisine, eve) davet edcr.
C
1- QHa J1W6UT TOJIbKO ce6Ji. 2- Kynu (KfnuTe) ce6c HOBYro IDJlHny.
3- R xO'ly paccKa33Tb BaM 0 ce6e. 4- R XOTeJl Y3H3Tb, )),OMa JIM on.
5- BbI QYBcTByeTe ce6ii xopomo? 6- Bbl 3HaeTe, MOJKHO JIM nOJIYIJUTb
DJIaU;KapTbl H3 3TOT nOe3,IJ;? 7 - H He 3luilO, I.OHTH JIM B KUHO CerO,IJ;H1I
Be'lepOM, UJIU OCTaTbC1I .n.oMa. 8- On npocTo 060)KaeT ce6i1. 9- HeT JIM
Y RaC .n.eCJlTU py6JIeu?
38. Ders
A
1- KaTH npOMOKJIa)],o KocTeH, nOTOMY liTO meJl npOJlHBHoil ,lI,01KJ.\b.
2- YTpOM 6b1Jui IJY,lJ,Ha.H noro)J,3. 3 - Ha He6e De 6bLTIO UO OJ],HOrO 66J1aKa.
4- Kor,IJ;a KaT1I BbIWJI3 "3 ,lI,OMY nOjJBHJlHCb lfepHble -rYIfH, no.af JI BCTep M
CTaJIO TeMHo. 5- HeT, OHa He ycneJIa .lI0HT",lI,O MeTpo, K3K norne,J)
.n;OlK,IJ,b. 6- QTo6bJ YKPblTbCH OT )J.o , OHa nepemJu\ Ha .IlPYrYlO
CTOPOHY Y JIHllbl. 7- OHa 3amJI3 B Mara3HH, 'ITo6bI KynHTb TaM
nanHpOCbI 0 nO,lIO)K)J,aTb HeMHoro. 8- Qua He MOrJIa ceCTb H3 aBTo6ye,
nOTOMY IJTO Bee 3BT06YCbI 6blJlo nepenOJIHeHbl. 9- En npUIUJlOCb ,lJ,OHTH '
.a0 MeTpo. 10- QHa He MOrJIa noeX3Tb H3 noe3.n.e, nOTOMY IfTO'meJI
peMouT. 11- Oua OCTaBHJ1a 30HTHK B pecTopaHe.
B
1- GeJecek durakta iniyor musunuz? 2- Paris'e geldim (vardlm) ve biltiin mii-
zeleri dola tlm. 3- Bacaklanm (ayaklanm) 0 kadar agnyor ki eve ula aJl1aya-
caglmdan (eve kadar giden1eyecegin1dcn) korkuyorun1. 4- Londra'da oturdu-
gunda (ya arkenrbize slk slk ugrardl. 5- Odasma girdigimizde ayaga kalktl ve
bize yakla tl (bize dogru yilriidu). 6- Heniiz d()nmerr.i tik ki yagmur ba ladL
7 - Bu y6ne (yonde) gidcn trenler l1khm tlkhm doluydu. 8- Sokaga <;lkn1a, sa-
371
ganak var (s.f. saganak yagn1ur yaglyor) : Islanacak ve ii uyeceksin. 9- Baglr- ,
dun, fakat beni i itmedi. 10- Tiyatro biletleri almak i<;in sirada (kuyrukta) dur-
mamlZ (beklemen1iz) gerekiyor. 11- Donmeleri gerekti, <;Unkil hava karanyor-
du.
C
1- He nepeXO,lJ,lfTe (tJepe3) Y JIHu.y. 2- BepnHTecb JJ.OMOH pano. 3- B
Hamen KOHTope H,LJi T peMoHT. 4- QHa comJIa H3 nOCJIe.IJ.HeU OCT3HoBKe.
5 - HaKoHen Doe3.n npHWeJl. 6- B KOTOpOM qacy RbI YXO.lJ.UTe "3 ,Il,OMY
YTPOM? 7- ConHue CUHJlO, KOf.lui S BblmJIa 1t3 KOOTOpbl. 8- CTaHOBHTCJI
XOJlO,lJ,HO. 9- Mbl npOmJlH (npoeXaJlH) MHMO BOK3ana.
06blKHooeHHO 11 BCTaro B BoceMb 'JaCOB H BbIXO}KY 03,lJ,OMY B ,afBSTb.
Ho cero,aH1I S BCTaJI n03.l1.Hee, n033BTpaKaJI B n0J10BOHe ,lJ,ecBToro H
BbImeJI "3 ,nOMY B qeTBepTb O,UHHHa,ll.u,aToro. TaK KaK COJlHu,e CU.slJlO, JI
pemuJI npOUTO tJepe3 napK. TpaBa 6bIJIa 3eJIeHaS H napK 6bIJI nOJIOH
lI.BeToB. 80 TaK K3K CT3HOBUJIOCb 0(3)1.HO, 11 He Mor )1.0Jlbllle OCTaB3TbCH
B napKe. II npomeJl 'Iepe3 BopOTa It nepemeJI ('Iepe3) YJIltuy, TaK K3K
BXO)J, B MeTpo 6blJI H8 -Upyroi1 cropoHe Y JIHUbI.
39. Ders
A
1- Y HBaHa JlBaHOBH'Ia 3aMetJ3TeJ1bH3H HOBOCTb; OH nOJlytJHJI
KOMaH)J,upoBKY 3arp3Huuy. 2- On e,lJ,eT B AMepHKY B CJle,ZI,ylOlU,eM ro,ny.
3- 3aMeCTUTeJIb MHHHcTpa CK33aJl eMY, 'ITO p3CWUpHIOTC1I CBB3H C
33rpaHHueu, H 'ITO ero, MO}KeT 6blTb, nOWJltOT B AMepHKY. 4- 0" ye,aeT
3arp3HHu.y H3 ,lJ.B3, TPH MecSlua." 5- Ou 33e,lJ;eT no nYTH B AnfJIHIO,
IITaJlHIO, <l>P3uUHIO H, MOJKeT 6bITb, B fepM3HHIO. 6- On Jl,On.IKeH
fiY,lJ,eT noexaTb B 3TH ropO.IJ.a, tJro6bI nOBH)l3TbCSI T3M C npe.ll.CTaBHTeJISlMH
IIHTYPucTa. 7- OCTaJIOCb ,lJ,B3 MeCsll.l,a )),0 ero OTbe3)l3. 8 - OH 3a6blJ1
CK333Tb KaTe, TO eMY 6Y.IJ.eT neofiXOJJ.HMa JlU'lH3S1 ceKpeTapma
3arpaHUlJ,eii. 9- 113 MOCKBbI onu nOJ1CTsiT B npary. 10- DHH BbIJIeTHT
H3 MocKBbl niiToro HHB3pil. ] 1- OHU noe.ll.YT B HbIO MOpK H3 AurJ1HH.
B
1- Ge<;en Yll kanm ve ben Paris' e u tuk. 2- Yazm iki hafta dainla (bir yere) gi-
dcrIer. 3- Babam gelecek ay Amerika'ya u<;uyor. 4- U<;tugumda (m;ak yo1cu-
372
lugunda) daima ba Jm agnr. 5- Bunun gen;ek olduguna inanamlyorum.
6- U akla i.i<; ayhglna ti1ke dl lna gitti. 7- Bir haftahglna (bir yere) gitmek
an un i"in ka<;lnllmazdlf (mutlaka gereklidir). '
C
I - MHe He XO'leTCB BU,lJ,CTb HX. 2- BbI npHeXaJIH nOe3,lJ.OM, uJIn
npUJ1eTCJIH "3 PUMa? 3- Bbl He ,ayMaeTe, '1TO on nOXO)K Da OTIUi?
4- H JIeqy 3arpauuny lfepe3 TP" ,lJ,UB. 5- H co6npalOcb noexaTb B
HTa..'1HIO Ha Bee neTo. 6- B npOIIIJIOM roJIY ern JlH..HaH ceKpeTapma
}KUJui 3arpaHHIJ:eH. 7- Mbl nOlllJleM Hamero China BO <l>P3HIJ:UIO Ha
(OlUtH) ro,lJ,. 8- H xopomo nOMHIO name nYTcmccTBue no EBpone B
, .-
npOIIIJIOM fOllY .
40. Ders
A
1- llBaH HB3HOBIf'l nO'ITH He Y3HaJi Carny, "OTOMY liTO OH TaK BblpOC.
2- CaIIIa Y'IUTCB Tenepb B BY3e. 3- EMY nOBe3JIO, nOToMY 'ITO ero
npo eccop YMHeiiwu" " M"JU "m"" '1eJ10BeK. 4- El'o npo4Jeccop O)J.HH
03 caMblX 3HaMeHHTbiX 4nf3HKOB B Poec"u. 5 - Cama YBJleKaeTCB
60JIbUIe Beero xHMHeii. 6- PaHbUle 0" XOTeJI CTaTb MaUJHHHcTOM, nOToM
"npaTOM, nOToM J1Y"IIDUM yr60J1HCTOM B Mupe. 7- CaMRSI 60JIblUaSi
MeliTO KaTH - nYTemeCTBosaTh.
B
1- Agabeyimin ak can SlklCI (en can slklCI) bir i i var. 2- 0 yilksek ogrcniITI
g6rmedi. 3- En iyi dostUllluzAn1erika'ya gitti. 4- Bizimkinden daha ki.i<;i.ik bir
evde oluruyorIar. 5- Bu, keoltcki en yuksek binadlr. 6- Bu kitap aoun kitapla-
nOlO en ilgincidir. 7- En until Rus yazan kim'? 8- Onun btiyilk kID okulumuz-
daki en akllll ve en gilzel klZdlf. 9- 0 Rus<;a'YI hcrkesten iyi, ve Franslzca'yt
herkesten koti.i konu u)'or.
C
1- EOJIbme Bcero OH JIIo6HT nYTemecTBoB3Tb. 2- Ou caMblH YMHblH 03
Bcex nepeBO.lJ:'IHKOO. 3- 3TO caMaB HHTepecHaB KHura, KOTOPYIO B
'1HT3JI. 4- MbI Tenepb MUBeM B 60JIee MaJIeHbKOM )lOMe, '1eM paHbwe.
5 - CaMblij BbiCOKU" qeJIOBeK B 3TOH KOMHaTe MOM 6paT. 6- Moil
CTapW"" Chin nocTyn" TJ B ynllsepcHTeT. 7- 3TO xY1Ke Bcero.
373
41. Ders
A
1- Y AJIeKce» HUKOJl3eBHIJa yrp.oMblu BH,IJ;, nOTOMY "TO OR YCJlblIUaJI
OT KaTO, If TO OHa 0 HBaR I1B3HOBUIJ ye3JK31OT 3arpaHuny. 2- EMY
3aBH.aHO, nOToMY 'ITO OH He MOlKeT noexaTb C '!UMIi. 3 - Kor.n.3 MBaD
MBaHOBUq ye,u,eT, 0" 6y D.eT 3aMeHJ1Tb ero. 4- ECJlO 6bl ArIeKceH HHKO-
JUieBUIJ TO}l{e noex3.JI 3arpaHuuy, OH pa60TaJI 6bI, KaK ROJl, HCnOJIHslJI 6bl
6ecnpeKOC.J10BHO Bce ....npHKa33HH.sIIIB3Ha I1B3HoBHIJa " He Mem3J1 fihl
KaTe pa6oTaTb. 5- ECJIH 6bI MBaH MBanoBu'I B3.s1J1 ero c C060H BMeCTO
,. """ " i'
KaTO, 0" 6bI Bcer)J,a H BCIO.LIY ona3)J.blBaJl H TepSlol1 6b1 Bce BeIIJ,H.
B
1- Yeni (bir) cv vc olomobil satIn almak i in bir ok yJ1 c;ah tL 2- Trene gecik-
nlcmek i<;in taksiyc hindi. 3- Ona yann gclmesini s6yleyin. 4- Gunde sekiz
saat ah manlzl istiyorum. 5- Bunun nasll oldugunu soylerseniz (s.f. soyleye-
cckseniz) size inanlnn1 (s.". inanacaglm). 6- Eger 0 ondan sadece oraya gitme-
n1csini isteseydi, 0 giln1czdi. (Oraya giln1cmesini istcmesi, gitmcmesine yeter-
di.) 7- ilgin<; ohna(hglfi1 b,ize sl}yleseydiniz bu kitabt satin almazdlk. 8- Yann
gelscydiniz, ok ho olurdu. 9- Yetcr ki 0 istesin, 0 onun ic;in her eyi yapar
(s. r. yapacak).
C
OH CKa3aJl, IJTO OH Ol.JeHb XOTeJI 6bl noexaTb C HUMO 3arpaHHUY. UBaH
lIB:lHOBUIJ CKa3:lJJ, 'ITO OHD ye3JKalOT He Ha)].OJlfO, H "TO B CJIe)Q'IOUl.HH
pa3 OH CMOJKeT noexaTb TO}Ke. Ho ArteKceu CK33VI, K3K 6blJIO 6bl
BeCeJJO, eCJJH 6bJ oHn nOeXaJIH Bee BMeCTe. OHH YBJiaeJlH 6bl PHM H
n06pOD.HJlU 6LI no JIOH)J.OHY.
1 .H XO'lY, IJTo6b1 on nOCMOTpeJI B OKHO. 2- 0" nOTpe60BaJI, 'ITo6bI JI
HCnOJlHIfJl npHKa33.HHe. 3- QHa HacTaHBaeT, I.JTo6bI .sI '{"Tan KHury.
4- ECJIU 6bl Rbi nOBblCHJIM ero 3apnJIaTY, OH pa60Ta.TJ 6bl 60JIblDe.
5- ECJ1" 6bI Bbl nOXJlOnOT3.JIH, Bbl MOrJlH 6bI ,lI,OCTaTb 6HJleTbl.
6- QTo6bI noexaTb 3arpauuuy, BbI )J,OJDKHhl nOJl)'IfHTb pa3pemeHHe.
7 - ECJlH 3TO C.J1Y'lHTCSI, H I!0HJJY ,llOMOU. 8- ECJIU 6LI Rbi He npUIDJlH,
eMY 6hlJ10 6bl CKYIJHO. 9- ECJlO 6b1 OH Bac 3aMeHun, 3TO 6bIJI0 6b1
npeHMywecTBoM. 10- CKIDKHTe eMY, '-ITo6bI OR ceii'lac }Ke "POlDeJI.
11- EblJlO 6LI yJKaCHO, eCJIH 6bI SI On03D.3J1.
374
42. Ders
A
1- KTO-TO 3BOHUJI "BaBY MB3HOOHIfY. 2- Ou XOWJI nepe.naTb eMY '1TO'"
TO OqeHb Ba>KHOe It CpO'lHoe. 3- 3HaKoMble HBaHa HBaHOBHQa Y3HaJlH
OTKy.na-To UJiB OT KOro-TO, IJTO OH e.neT 3arpaHHIQ'. 4- DHU ye31K31OT
He paHbwe 'leM '1epe3 .aHa Mecsll.\a. 5 - B CBoe cBo6o,lJ.HOe BpeMJI .no
one3.aa RBaH UOaHOBnI.J xOlfeT 3aHHMaTbC.H no-aUf JlHHCKH c KaTen.
6- Oun 6y.nyr 3aHHMaTbC.H no-aHrnHHCKH 80 BpeM.H o6e.aa B pecTopaHe.
7 - 0" x01l.eT BhIY'IBTb KaKHe HH6y,nb CJlOBa H KaKHe-HH6YJf.b
BLIpIDKeHHH. 8- OR 60HTC.H 1KeHII(HH. 9- OH 6y.neT 3aBHceTb OT KaTH,
nOToMY 1IfTO OB TaKoH paccesHHblH.
B
1- Bir yere gittiler ve ne zaman doneceklerini soylemediler. 2-0nun hakklnda
oyle (c;ok) az ( ey) biliyorum (ki); bana onun ya aml hakklnda bir ey(ler) an-
latln. 3- Bir giln biri aya uc;acak. 4- Bu ilnlil sozleri biri soyledi (soylemi )
ama, kim oldugunu anlmsamlyorum. 5- Ruslardan biriyle kar lla acak mlSI-
nlz? 6- Yazln yurt dl lnda bir yere gidecegiz. 7- Daha once park tan uzak 01-
mayan bir ycrde oturuyorlardl. 8- Bir gun ona kocaya varacaglnl (onunla evle-
necegini) timit ediyorum. 9- Bir gun kanslyla bize gelecek. Ge<;enlerde evlen-
di. 10- BiltOn bu Rus a sozcOkleri ogrenmem gerek. 11- Biltun hayatl boyun-
ca bir ey ogreniyor (bir eye ah lyor). 1 2- FranSlzca konu maYI ogrenmek
istiyorurn, <;Onkii bir gun Fransa'ya gitmeyi umit ediyorum.
C
1- Kor.aa-HH6Y):(b H paccKIDKY BaM 0 HameM nyremecTBHH B POCCUIO.
2- PaccKIDKHTe MHe 1IfTO-OH6Y))b 0 ce6e. 3- 00 Y3H8J1 OTKYlI,a-TO, liTO JI
eJJY (ye3)lnilO) 3arpaHuu,y. 4- Ou nOlfeMY-To ymeJl ,lI,OMOit" 5- H3.,1J,H,IX
OH 0 KOM-TO roBOPUJI. 6- Kor.aa -HH6YL\b oua Bblil)J,eT 3aM}'lK 3a Koro-
HH6Yll,b. 7- HaM KOfll,a-HH6Y.lJ,b KTO-HU6Yll,b roBOpUJI, "TO Bbl KpaCHBaH
AeBymKa? 8- .60JlbUIe Beero na CBeTe on JIW6HT CROID pa6oTy. 9- Ou
6bIJI 01lfeHb MOJIOll, (MonO,ll,hIM), Kor.aa 08 }KeHHJ1CJI ua Hen. 10- Bbl
Bbly«lHTe Kor.n,a-HH6y.n,b Bce 3TH CJlOBa?
175
3. Ders
A
- KaTB He M01KeT nOMO'Ib MBaHY HBaHOBHIJY, nOTOMY liTO en HeKOrl1a.
- O.LI.HH pa3 MBan MBanOBHII )KaJlOOaJICSI, 'ITO nHCbMa "HKor.n;a He
(O.lISIT BoopeMB. 3- MBaHY lIoaHOBHIJY He H3 '1TO }KaJIOBaTbCSI, nOTOMY.
ro KaTB OtleHb xopomo pa6oTaeT. 4- OH cTapaeTcD pa306paTb
le)1yIOIlI.YIO rJlaBY B aHrJlHUCKOM ytte6HHKe. 5- Y MBana 11B3HoBH'Ia
lfero He nOJIY'IaeTCSI, Kor)J,3 OH CTapaeTCH "HCaTb nO-aHfJIItUCKH.
- ECJJH KaTJI He nOMO}J{eT eMY, 0" cou.z.eT C YMa. 7- OH nepeCTaJl
tlTepeCOBaTbCJI XOJ],OM ux pa6oTbl. 8- OH 60HTCSI, '1TO OH YlKacHo
a.ltOeCT KaTe. 9- 0" oCTaBJuieT DCID pa60Ty Ha KaTIO.
B
- Butiin bu mektuplan gonderelill1 ve ogle yemegine gidelill1. 2- Biraz daha
llI ahnl ve 0 zaman son vereJim (c;ah l11aya). 3- Buradan gidelin1, burasl. ok
)yle) slklCI (ki). 4- Bugi.in yapacak hic;bir eyill1izin oln1aYl 1 ne iyi. 5 - 010-
us oylesine hlnca hln<; doluydu ki, oluracak yer yoktu. 6- Kar lIa tIklannda
onu acaklan bir eyleri yoktu. 7- Sinemaya gidccek kin1SCI11 yok kimsenin
akli yak. 8- ikayel cdecek bir eyi yok <;ok parasl var. 9- Hon1urdanacak
iri oln1adll111, ne yapacaglnI bilmiyor. 1 0- imdi Rusc;a \ah ahm. 11- Bu-
unla nle gul olmaktan b.kl1m.
c
- Manb'lHKY He ua lITO )KaJIOBaTbcSI. 2- llocoBe-ryeMcJI c ,n;OKTOpOM.
;- Y'IHTeJIb )K3JIOBaJlCH OTu,y H3 MaJlb'lHKa. 4- OTnpaBHM TeJIerpaMMY.
)- DHa COmJIa C YMa, nOToMY 'ITO eii He C KeM 6hlJIO pa3rooapHB3Tb.
)- MHe HeKor.aa .lIYMaTb 06 3TOM. 7 - KaK RbI npOH3HOCHTe 3TO CJIOBO?
- 08 OKa3aJlCH XOPOWUM yqeHUKoM. 9- Elf He 0 KOM l-1YM3Tb. 10- HM
tY,lJ,eT He'leM 3aHHM3TbCSI. 11- YXOLl,HTe (yxo.zUt), RbI MHe Ha,lJ,oeJuieTe
Tbl MHe Ha)J,oe)J,aewb). 12- EMY HCKy.aa 6blno H,lJ,TU (noHT"). 13- B
. , ,. ,
ITOM napKe Her)J,e CH)J,eTb.
'4. Ders
A
I - M BaH lIBaHoBHIJ )J,OJDKeH 6blJl BCTpeTHTbcSI C 3aMeCTHTeJleM
HHHCTpa.. 2- Ou ,110JDKeH 6blJl BCTpeTHTb ero B O)J,HHHallu,aTb ('JacoB)
{Tpa. 3- Ou ToponHncSI, nOToMY If TO 6blJlO y*e n(3)J."0. 4- MOcToBbie
76
6bIJIH CKOJlb3K1fe, nOTOMY '1TO wen J],01K,1J;L 0 OHR 6bInH MOKpble. 5- UBan
MB3HOBH'I BOJIHOB3J1CSI, nOToMY If TO 08 60DJlCJI On03,lJ,3.TL. 6- )KeHUJ.HHa
un C Toro UR c cero cOIUJia C TpoTyapa. 7- AU 3aTOpM03HJ1 "30 Bcex
CUJI, '1To6bl OCTaHOBHTb MamHHY. 8- Korna on OTKpblJl rJl33a, 08
YBH.lI.eJl Jle}K3mylO H3 MOCTOBoii }KeHUJ.HHY. 9- JKeHIUHHa He 6bIJUI uo
paDeHa, UH y6HTa. Y Hee 6bJJlO TOJlbKO HepBHoe nOTp»ceuue.
B
1- jJ H"..em He 3Haro 0 )KeHUJ.oue, J1e*3UJ.eu H3 y JIHue. 2- jJ ,aaOHO He
BH}J.eJl 'IeJlOBeKa, :lKHBymero B 3TOM )lOMe. 3- Bbl BHLl.HTe Toro
'IeJlOBeKa, cxotulID.ero B"03 no JU CTHOu.e? 4- 3TOT CTY.aeHT,
HMocJJ.alOUJ.HH MHe, (3TOT Ha,IJ,oe;uilOUJ."U MHe cTYAeHT) )')Ke JJ:aBHo
H3y'..uieT 3HrJlHiicKUU Jl3blK. 5 - CTy.Ll.eHTbl, nOCTYn31Oll.I.UC B
YHRoepcHTeT, JI.OJUKHbl MHoro pa6oTaTb. 6- XHMHKH, npoH3Bo;ul111He
onLITbl, HHKOr.ll3 He 3HaIOT, B30PBYT JlH OHU Hac UJIU HeT. 7- npocJ>ec-
copa, YBJleKalOllI.HeCSI cBoeu pa6oToH, 'I3CTO pacceflHbl.
C
1- OH )J,OJlro pa3roBapHB3.11 C MOe" M3TepblO. 2- jI .lJ,aBHO H3YIJaro
PYCCKH" 113bIK (33HHM3IOCb PYCCKHM R3bIKOM). 3- .lI.PO.IK3UJ,HMH PYKaMH
08 B3S1JI ra3eTY. 4- Bbl BH.aHTe .neByrnKY, cToiiwylO y (OK0J10) ManniHbl?
5- KaK BaM HpaBOTCJI Barna HOBaJi nHmYlll,3J1 MawHHKa? 6- Bbl
.lJ,OJDKHbl nO,lJ,nHCaTb "HCLMa, JIe*auJ.ue H3 CTOJle. 7- qeJlOOeK, CH,roIWHH
, , ,
33 CTOJIOM, 3aMeCTHTeJIb MHHIfCTpa.
45. Ders
A
1 - ArteKceH HUKOJuieBU'I HanOMHUJI MBaHY MBaHoBH'IY 0 TOM, liTO OR
ye3)1uieT '1Cpe3 MeC1IU. 2- Y MBaHa IfmiHoBH'-Ia r0J10Ba H.aCT KpyroM,
nOToMY '1TO Y Hero CTOJIbKO .aeJI. 3- ArteKceH ;J,OJl>KeH B3J1Tb ,lI,BeCTH
py6 fJe" 1t3 oCTaBUlHxcSI y MnaHa MBaHoBu'Ia Ha paCXO):1bl )J,eHer. 4- EMY
IIY>KeH XOpOIDUU KO}l{aHbIH lJeMO)laH. 5 - eKceii cOBeTyeT eMY KynuTb
'IeMoJuiH H3 nJlaCTM ecbl. 6- RBaHY llBaHoBH'IY o6S13aTeJIbHO HY)I{Ha
3JIeKTpU'IeCKaH 6puToa, nOTOMY '{TO OH XO'leT JIe.IKaTb B nOCTCJlIt It
6pHTbCSI. 7- 0" xo....eT no)],apHTb KaTe HenpOMOKaeMblH ".flaw,. 8- KaTSI
I'OBOPHT, 'ITO eii HH'IerO He HaLl.O, nOTOMY If TO OHa O'leHb CKpOMH3S1.
9- QHa 06J1a,IJ.aeT BeeMH .lI.OCTOHHcTBaMH H3 CReTe.
377
B
- Bu evde oturan ki iJer (insanlar, oturanlar) Fransa'ya gittiler. 2- Ogr tmen
)rofesor) Rus di1ine <;ah an ogrencilerden (Rus di1i ogrencilerinden) yakmdl.
j- Restorandaki masada oturan kadJn fenaJa tL 4- Bavu)unu kaybeden adam
'eni ka<;lfdl (trene gecikti). 5- 0 ingiltere'den u akla gelen turistIeri kar I1ad1.
- Rusya'dan gelen nllihendislerden baztlan ingilizce konu uyordu. 7- Baba-
11 tantyan birileriyle tanl tIn1. 8- DUn alanl sahiden i itmediniz Ini? 9- Oere-
ni yiikse1tH1ediklcrinden yaklnIY0r. 10- Aptalca soylentiler yaymakla me -
uller. 11- Yurt dl lnda g6rdfigiinO (gordUklerini) anJatIyordu. 12- OyJesine
ir saganak ki, Islanmasmdan korkuyorum.
c
_ - .H OJIlKeH cKa33Tb Te6e KOe-IJTo. 2- QHa RO,ll,DT CROW MaTb B TeaTp
183 B He.n;eJlIO. 3- nOBe.rUfTe Barnero cblna K .lI:OKTOPY. 4- H If Me 10 Rac B
.u,nj. 5 - KYJui Rbi 6e1KUTe? 6- IIpDBe)l,HTe Barny ceCTPY K HaM 3aBTpa
eqepoM. 7- Koe-r)l,c JIIO,lJ,O CU.n;CJIH Ha 3eMJIc. 8- Y Hee 6blJIO WlTb
reMo,naHoB. 9- Bbl OIJeHb pa6oTilIUHH(aJl) H CKPOMHbIH(aB). 10- OH
taCCKa3aJI HaM 0 JIID.lUIX, )IOIBIDHX B 3TOM .lIOMe. 11- H ,lJ,aJI py6J1b
UIJlbIJHKY, HecmeMY '1eMoJUIH. 12- IIHor.z:ui Koe-KTo npHXO.IXHT K HaM.
16. Ders
A
1- 3TOT tfeMo.n;aH CTOHT )J,03.1J.uaTb o.z:olH py6JIb TpU,lJ,uaTb nRTh KoneeK.
2.- Tpo TaKUx '1eMO.llaHa 6Yl-QTT CTOHTL meCTbIl.eciiT 'leTblpe py6JUI nSlTb
(,oneeK. 3- KaTH He MO.IKeT COCtfHTaTb caMa, nOTOMY "'TO OHa O'leHb
:JIa6a B apH(j>MeTHKe. 4- ECJIU BLI'leCTh ,lJ,Ba py6J1B U3 nJlTH)J.eCJlTH,
)CTaHeTcSI COpOK BoceMb py6Jleu. 5- KaTS XOTeJIa 6bI KynHTb ewe .lJ,Ba
\1aJIeHbKHX qeMo)J,aHa. 6- IIRaH IIB3HOBH'I )l,a.J1 AJIeKcelO ,lJ,BeCTH py6JIeii
Ha paCXO,lJ,bl. 7 - IIBaD liBaHoBHIJ HcnyraJIC}I aHfJlHHcKoro KJlHMaTa.
8- KaTSI XOIJeT )),e.,'1aTb OCT3JIbHbIe nOKynKH 3aBTpa, nOToMY '1TO oBa
, ,
OlfeHb YCTaJla.
B
1- Bu okulda be ytiz a1tml kadar ogrenci vard1. 2- i gal ettikleri (oturdukla-
n) ev c;ok geni . 3- Herkes e okunan romanl <;ok linlli oldu. 4- Bu otomobili
satin almak i<;in ii yiiz seksen ruble eksigim var. 5- Ayda yetn1i rubleyle fazla
bir ey yapamazSln (s.{'. uzaga gidemezsin). 6- Dokuz yliz otuz dokuzdan dort
378
yi.iz altmJ be C;lkanhrsa kac; kaldIglnI hesap edin. 7- Bana otuz iki kopek bo-
zuk para verdi. 8- iki ah kan bayan sekreteri vaT. 9- Bize lie; biiylik bardak
arap verin. 10- Bu kadar c;ok saYIda insandan yoruluyorum. 11. Bu gezide
ka<; kj i vardl?
C
1- OR noexaJI Ha BOK3aJ1 H3 TaKC" C TpeMs1 60JlbllIUMH QeMOn3.HaMH.
2- OR 3anJlaTHJ1 TPH py6J1S1 CeMb)1,eCStT nSlTb KoneeK 3a TaKC". 3- Ou
eXaJI c )],pyrHMH .lJ,B3)],u,aTbtO nSiTbID TYPHCTaMH 8 AHrJ1HIO. 4- Rbi BH)],eJIH
PYCCKHH "J1bM 06 3KcneJ],HUHH H3 ceBepHblH nOJuoc? 5- 08 JJ,ep>KHT
3K33.MeH no apH MeTHKe. 6- Oua OqeHb xopomo Bbl.I1epJK 1.a CRon
3K33.MeH. 7- BbI OIJeHb YCT3HeTe nocJle J],eC}lTH qaCOB pa6oTbl.
8- OTKpOH (OTKpoHTe) KHHry Ha cTpaHHue TpncT3 mecTb.aecs1T nSiTb.
9- He xBaTaeT nSlTH.n.ecSiTH CTpaHHu, B 3TOH KHHre. 10- He xBaTVIo
meCT" '-IeJlOBeK. 1 I - He CTOHT cMoTpeTb 3TOT <IlHJlbM, 08 OqeHb
CKY'lRbIU. 12- CKOJlbKO CTOSIT 3TH HenpOMOKaCMble nJlallJ.H?
13- llOCTOH (nOCToHTe), He C"HTau (C'IHT3UTe) TaK 6blCTPO (CKOpO).
47. Ders
A
1- OHn CBo6o.1l.Hbl, nOToMY IJTO Bee "HCLMa HaneIJ3T3HbI U BCH pa60Ta
C,lJ,eJlaHa. 2- OH cnpamuBaeT KaTIO, yMeeT JlH OHa KaT3TbC.H H3
,. ."." " ,. ,.
KOHbK3X, nOTOMY '1TO eM)' B.lI.pyr 3aXOTeJlOCb nOK3TaTbCJI H3 KOHLKax H
BcnOMHHTb MOJlO.1JOCTb. 3 - KaT» He 6blJl3 "U pa3Y Ha KaTKe C Tex nop,
K3K oua pa60TaeT y MB3Ha MB3HOBH'Ia B KOHTope. 4- PaHbwe OHa
KaTaJl3Cb H3 KOHbK3X c Came" Hero .aPY3b.HMU. 5- Kor,lui IIBaH
lIBaHoBHIJ 6blJl CTY.n:eHToM, OH Y'l3CTBOBaJI 8 Me)KJ],yHapo.aHLIX
COCTH33HU»X no JILDKHOMY cnopry. 6- OH U3Y'lHJIC» XO}J.HTL Ha JlLUKaX B
.aeTcTBe. 7- Ou pO)J,HJlCH B Cu6upu. 8- 3UMOii ,no HlKOJlbI MOJKHO 6LIJIO
.ao6PaTbCJI TOJlbKO H3 JILDK3X, nOToMY qTO BCe 6LIJlO 3aHeceHO cHeroM.
9- op6rH, .LJ:epeObB H KPbllIlH 6bIJlU "OKPbITbi cHeroM. 10- Ouu
BCTpeTJlTcsi''1epe3 nOJlTOpa 'laCa y naMSlTHHKa nYWKH"Y. 11- .KaTR
BCnOMHUJ1a, '1TO oua .LJ,OmKU3 6blJla nepeBecTH eme .LJ:03 "HCLMa H3
aHfJlUUCKHH.
B
1- CTHXH, nepeBC.LJ:eHHLIe UM H3 3HfJIIfHCKHH J13bIK, 6blJlH O'leHb
KpacHBble. 2- OH .a3JI MaTepH nO)J.apoK, npHBe3eHHblH HM Jl)IS' Hee 83
379
COBeTcKoro COKt3a. 3- KnHra, oanHCaHHaJi 3THM M0J10)1bIM nUCaTeJleM,
6Y,lJ;eT HaneqaTaUa 8 6Y,lI,ylll.eM ro.uY. 4- JIeKUNH, npo'ufTaHHaSl HamoM
npo4JeccopoM, 6blJl3 OlJeHb uHTepecHaSl. 5 - MecTa, 3aK33aHilble HaMB B
TeaTpe, oKa3a.JIHCb O'leOb XOpOWHMU.
C
1- Tabloda daha once ya ad1g1mlz k6y resmedilmi ti. 2- Aga\lar ye il yap-
rak1arla kaphyd1. 3- Gnu en iyi FranSlZ airi saytyorU111. 4- Bu kitaplann Al-
I11anca'dan Franslzca'ya evri1mcsi gerekliydi. 5- \=in de dogan kanm <;ok iyi
(serbest, rahat) <;incc konu uyor. 6- Butun turistlerin adlan soyadlan ve ad-
resleri listeye gec;irildi. 7- Erkek karde lerin1 genc;liklcrinde kayak ampiyo-
nuydular. '8- Bu kUlna tan hir buc;uk metre cksigi var.
D
1- B MOJlO,Il,OCTH JI Jllo6uJ1 KaTaTbcSI Ha KOHbKax. 2- Y MeHH MHOro
.n.PY3eu. 3- CKOJlbKO y nee cblHoBeii? 4- .SI HK pa3Y He BtUeJI ee
6paTbeB. 5- OH noexaJI B AMepHKY Ha nOJlTOpa rO.ll,a. 6- g lJ,OJIlKHa
nepeo)J,eTbcH, nOToMY qTO Mbl H,lJ,eM B TeaTp. 7- He Ha)J,eBaHTe 3Ty
cTapylO wnHny. 8- Bee 8aWn nHcbMa uanHcaubl? 9- Ouu 6Y. YT
Be3eHbI B CH6upb. 1 0- 3TOT 6pUJJnH3HT 6blJl npuBe3cH it3 IOJKHOH
A<I>PUKU.
48. Ders
A
1- 0" pa)}, 'ITO RnOHu,bJ'yeX3JlIf, nOToMY 'ITO 3TO 3Ha'lUT, "TO OCR.
pa60Ta KOHI.JeHa. 2- KaT» XO'leT BOenOJIb30BaTbCJI TeM, '1TO OH" 6y.nyr
CBo60.ll,Hbi 3aBTpa. 3- ArIcKceu HHKOJIaeBU'I npe,l],JlanieT oTnpa3)J,HoBaTb
ox npe)J.cTo,JUJ.H" OTbe3,lJ,. 4- 3aBTpa OHO npUfJIameUbI nHTb '1aH C
o6e3bslHaMH B 30onapKe. 5- ArIeKceu BCnOMHIJJ1 0 300napKe B CBSI3H C
»nOnu.aMH. 6- Ou BO,aUJI TY,lJ,a SlnoHueB B TbICJI'Ia ,lJ,eBJlTbCOT nBTb,lJ,eCBT
BOCbMOM ro,ay. 7 - qeTBepTblM SInOUe" OKa3aJlCSI OKOJIO KJIeTKU C
o6e3bRHaMu. 8- H PO)J,lIJlC.H B ThlC.HlJa ... roJJi.
B
1- Bu iyi ( Ik) giyimli klZ, arkada ln1ln klzkarde idir. 2- SatIn aldlklan ara-
ba c;ok iyi C;lkmadl. 3- Onilnde i<;ilmellli bir bardak <;ay duruyordu. 4- Parti-
ye (ak anl partisine. eglenccye) <;agnh An1crikahlar gehnediler. 5- An1irin1in
380
yaptIgl (rltizenJedigi, hazJrJadlg1) program c;ok ilgin<;. 6- Yatakh vagonda siga-
fa ic;mek yasakur. 7- Bu oyki.i erkek karde imce du iiniildii. 8- ingiltere'de
pazar (gilnleri) btitiln dilkkanlar kapahdlr. 9- Evde kimse yoktu, fakat kapl ka-
pah degi1di. 10-- Vagondaki turn ycrler doluydu.
C
1- Hac 6blJIO qeTBepo. 2- n03BOJlbTe MHe npO'lHTaTb (npOIJeCTb) jTO
"HCbMO. 3- 51 ,lJ.OKJIa,l[MBalO, liTO npHKa3aUH.R HCnOJIHeuLi. 4- MOD oTCn
noca.aHJI.aepeBbSi (HCCKOJlbKO .nepeBbeB) B ca,nj. 5- B npOIlJJlOM ro.nY
Mbl UaHHJlH aUTOM06MJlb H nOeX3.JIH 80 <1>paHlJ,UIO. 6- Bce nHcLMa
OTnpaBJleHbI. 7- CnucoK TYPHCTOB COCTaBJIeH. 8- TOT *e CaMhi"
nHCaTCJIb "anHCaJI o6e 3TH KHHfH. 9- Mbl }KUJI" B TOM JKe (caMOM)
,nOMe .lIfC.RTb JleT. 1 0- B TblcjJ'Ia .neBlITbCOT n9Tb,lJ,eCBT BOebMOM ro,ay
Mbl npOBeJ1H JleTO B lIIoTJI3Hl1,ItH.
49. Ders
A
1- ,II.o OTbe3.aa KaTH " HBaHa MBaHoBn'la OCTaJIOCb TO.J1bKO HeCKOJlbKO
.nReH. 2- KaTH npucTaeT K MBaRY MBaROBHqy YjKC u.eJlYIO HeJl,eJlIO.
3- Heo6xo)J;HMO OTBCTHTb Ha Koe-KaKue "HCbMa. 4- nepBoe nocbMo OT
.lI0atJlI.aTOro .u.eKa6p1i. 5- BTopoe "OCbMe) H3 AurJlIfH. 6- KaTlI He
paCnelf3TaJI3 ero, nOTOMY liTO OHa He ycncJla. 7 - MiicTep MUJIJ1ep
06paTUJleH K HUM co CJl( )J.YIOIlJ,e" npocb6oii. 8- 08 X01.JeT Y3HaTb 3)J.pec
CBoeH OIJapOBaTeJIhHOH nepeBo.nQHlJ,bl. 9- Ou XOqeT 3HaTb ee aJl,pec,
'ITo6b1 BOUTH C He" B nepenHcKY. 1 0- nHCbMO 03 HblO MOPK3 npUCJlaJl
KaKOU-TO aMepUK3HCKlfH JKYPRaJlHCT. ] 1- OH npoeHT ux nOCJJ3Tb eMY
C3MoYI.lltTeJlb pyccKoro D3b1Ka. 12- OH 3HaeT no Onbl1)', "TO ropa3.LJ:O
IfRTepeCHee YlfHTbCJI jJ3blKY C nOMOIll.blO rpaMMO OHHbIX nJI3CTUHOK.
B
1- Dersleri tekrarlayarak Rus<;a'YI daha <;abuk ogrcneceksiniz. 2- Bilttin ah -
nlalannI (Jne guliyctlerini) bir zaman i<;in ertelcyerek ispanya'ya gitti.
3- Ona donerck dedi ki... 4- SorUllla hi bir yan1t venTIcksizin odadan C;lktl.
5- Du aldtktan, t1ra olup giyindiklen sonra a agl iodi. 6- Ona ilgi goster-
meksizin (dikkat ctl11eksizin) okuyordu. 7- )'"eterli para(YI) biriktirip il haftahk
Avrupa yolculuguna c;lktl. 8- Rus dilinde yetkinle ip c;incc ogrenll1eye ba la-
yacaglm.
381
C
t - OTKJIa,lJ;hIBaJi pa60TY,lJO 3aBTpa, Rbi HUKOr,lJ;3 He KOH'IHTe ee. 2- OHU
JKHBYT B Tpex3T:i>KHOM ,IJ:OMe. 3- .H OJlJKeH CKa3aTb, "TO )];0 HeKOTopOH
CTcneHU 08 "pan. 4- Bou}JJi B KOMnary, OH n03,lJ,OpOBaJlc» co DCeM".
5 - He npHcTaBaHTe KO MHe. 6- K COJKaJleHHIO 0" He npnCJl3JI MHe KHUry
(KHUfH). 7- nOpeKoMeH,n,yuTc MHe xopomero Y'IUTeJUI. 8- ep}KY napu,
'1TO oua He nplmeT. 9- Mbl oTnpa3 HOBaJI" p0JK,lJ.CHbe Moero ChIna.
1. 0- )J,aBauTc nOCaD:UM I.I.BeTbl B caJIi. 11- 5.1. 60JIbWe HH..ero He MOry
npn.ajMaTb. 12- f,ae Bbl npoBetJ,ere JICTO? 13- Moo 6pa npeMOJKHJJ
cBoeMY )J,pyry TbICJ('IY py6J1en 33 ero aBToMo6unb (MawHHY).
50. Ders
A
1- 3aoTpa coa.n:b6a KaTH" MoaRa llBaHoBu'Ia. 2- ORO He C006IU.HJlH
06 3TOM paHbwe ArteKcclO HUKOJuieBu'IY, nOTOMY "TO OHH CaMU elll.e He
3UaJl" 06 3TOM He,lJ,eJIIO TOMY Ha33,lJ,. 3- Mx CBaLl.b6a B qeTBepr, TpeTb-
ero H"Dapit TbICHI.Ja )l.eBJ(TbcoT meCTb,lJ;eC.HT BTOpOro rO)l.a. 4- MCKee"
npe,ll,JlanieT Bbl"UTb 3a UX 3)J,opoBbe. 5- 3aBTpaK nocJIe cBa,ab6bl 6yLteT
y KaTuHblx pO,lJ,HTeJIeu. 6- A.rreKceii 6Y,lJ,eT OM Ha,lJ,Oe,lJ,aTb, nOKa OHU He
CKpOIOTCJI B 06J1aKaX. 7- MBan IIBaHOBO'l }IU HIiTC» Ha KaTe. 8- KaTSI
BbIXO,lJ,UT 33MY>K 33 IIBaHa IIB3HoBH'Ia.
B
1- On Nisan bin dokuz yilz yirmi be te dogdutn. 2- Otuz Temmuz cuma dos-
lUl11uzun dogUtn glin tin il kutladlk. 3- Per embeleri Rus<;a dcrsleri verir.
.4- Birbirimize kitap hediye ettik. 5- Diigilnde birka<; tanlk yard. (hazlr bulu-
nuyordu). 6- Siz gehllcden (gelmedik c) ak aln yemeginc ba lanlayacaglz.
7 - Otuz be er kapige iki bilet satin aldlk. 8- Bu nlcktubu kime yerdiniz? Ken-
disine mi? 9- Ko cden (sonraki) il<;ilncil cyde oturuyor1ar. 10- Kilnin eyinden
soz ediyorsunuz?
C
1- Rbi caMH (TbI caM) CJJ,en3.JIH (cJJ,eJlaJI) 3TO? 2- Ee .aeHb p0}l{)],eHbJl
nHTHa.nu.aTofo HH)JUI. 3- OHU paCCIJUTbiBalOT Ha Hac. 4- 3TO
CJlY1JUJ10eb ce,abMoro 4>eBpuii ThIcH..a JJ,eBHTbcoT COPOK .aeB.HToro ro)J,a.
5 - Oun }KeHUJlHCb B TbICH1Ja ,lJ,eBJ(TbcoT TpUJU.I,aTb BTOpOM ro.uY. 6- Bbi
nplt,Il,eTe K HaM B cpe,lJ,Y UJIn B n.HTHOLl.Y? 7 - ,Il,aHTe MHe nOJl$YHTa M3c.fla
382
H )lDa <!>YHTa caxapy. 8- » He Ha'lHY pa60TaTb, nOKa OHa He nplI,lJ,eT.
9- MO)KHO MHe nO.LJ,O)l{)J,3Tb 3,l1,eCb, nOK3 Dbl He KOH1JHTe? 10- IIoK3 OH
cnaJI, oua ,lI,eJIaJIa (c,aeJIaJIa) RCID pa6oTy.
383
A
ave, fakat (1)
a TO yoksa (25)
3BryCT Agustos (50)
,
aBHanUCbMO hava mektubu (23)
aBTo6yc otobUs (1)
aBTOM06HJlb er. otornobil (27)
,
aBTop yazar (47)
, ,
aBTopYIJKa [('g. (-ill) d. aBTopY1JeK)
dolmakalem (13)
,
a)l,pec adres (19)
aKT)lUCa aktrist (44)
aJlJIO a) 0 (merhaba) (4)
aJlclJauHT alfabe (21)
AMepuKa Amerika (39)
AMepuK3Heu; [tk. (- in) d.]
AMepHK3Hu.aJ Amerikall
aMepuK3HcKHU s. Amerikan (36)
3HfJIHUCKHH s. ingiliz (10)
aHfJIUlJaHHH (rg. yl. d. 3HfJIUIJaHe)
ingiliz (bay) (21)
3HfJIH'IaHKa ingiliz (bay an) (21)
Atrr HjJ ingiltere (6)
aHKfTa form (19)
aneJ1bCH" port aka 1 (16)
annCTHT i tah (12)
anpCJIb er. (50)
8nTeKa eczane (34)
apHcJ>MeTHKa aritmetik (46)
apMHJI ordu (11)
ATJIaHTHIJeCKHH oKeaH Atlantik
Okyanusu (39)
,
A«I>PHK3 Afrika (28)
ax! ah! (5)
33ponopT (B a3ponop1j) hava a1a-
nl(28)
B
6a6ymK3 btiytikanne (15)
6a6YIlIKHH, 6a6ywKHHa,
6a6ywKHHo; 6a6YlUKHHhi btiyii-
kannenin (50)
6ara)l{ bagaj (26)
6ueT bale (28)
6aHaH rnuz (48)
6aHK banka (23)
6aHKHp banker (2] )
6alUMaK ayakkabl (15)
6awHB [ g. (-in) d. 6aweH) kule
(20)
6eraTb t.manll . bsz. I (6eralO,
6eraewb); 6eJlulTb t. mamlJ, bi.
(6erY, 6e1KUIUb, 6eryT);
no6ejlulTb t.nu ko mak (45)
6e,lJ.HblH yoksul, zavalh (21)
6e3 ed. + (-in) d. -SlZ (9)
6eJIblH beyaz (] 6)
6eJIhe (fg. yak) i<; <;ama ln (46)
6eper (Ha 6epery) kJYJ (klYlda)
(20)
BepJIHH Berlin (39)
6ecnoKoHTbCSI t.maml II
(6eCnOKolOcb, 6ecnoKouIUbCJI)
no6ecnoKOHTbCSI t. ml 0 + (-de)
d. kaygilanmak, merak etmek, ra-
hatslz o1mak (27)
385
6ecnopHJJ.OK [tk. (-in) d.)] 6ecnop-
R,lJ:Ka] duzensizlik (27)
6ecnpeKOCJlOBHO -;f. tarll maslz
(41 )
6ecIJcTporaHOB slglr biftegi (bifsrfo-
ganov) (15)
6u6JIHOTeKa kiltilphane (27)
6UJleT bilet ( 10)
6J1e.nHbIH salgun (44)
6J1e.llHb1H KaK nOJlOTHO keten gibi
solgun (44)
6J1eCTeTb t.mom/}"i II (6nelIJ,y,
6JIeCTUlUb); 3a6J1eCTeTb t.I1l/.
parlamak (47)
6JIroLto porsiyon, kap (9)
Eor Tann, Allah (37)
EO}Ke coxpaHH! Tann korusun!
Tann csirgesin! (42)
60ii [ego (-ill) d. 60e8 muharebe
60JIee if. daha fazla (30)
60JU 3"b di)\'. hastahk (12)
60JIeH (bkz.. OOJlbHOH)
60JIeTb II (60JUIT, 60JUIT) sadece
t.lIla/llI};\' agnmak, aClIl1ak (] 2)
60Jlb di'!.". agn, act (] 2)
60JIbHHua hastane (44)
60JIbHOH(6oJIeH,6oJlbHa,
60JlbHO; 60JIbUbl) hasta (40)
60JIblIIe zj: daha fazla (13)
60JJblUe He 6blJlO ba ka yoktu
60JlbWe He 6Y)leT ha ka olrnaya-
cak
60JJbWe ueT ha ka yok (Wkendi)
60JIblIIHU daha bilyilk, duha geni
(31 )
386
60JIbIDOH btiyilk (8)
I>OJlbllJOH TeaTp Buyilk Tiyatro,
Bol oy (28)
60pm lahanu <;orbasl (15)
60HTbca t. manll}\' II (60tOCb,
60UUIbCJI); no60slTbCJI t. ml +
(-ill) d. korklnak (38)
6paT [(g. .vI. d. 6paTbH (g. (-in) d.
'
opaTbeB] erkek karde (15)
6paTb t.mal11.1 (6epy, 6epewb,
6epYT); B3J1Tb t.l11lj. (B03bM)\
B03bMewb, B03bMYT) ahllak (26,
31 )
6peMJI [tk. (-ill) d. 6peMeHH] yak
(10)
6pUnJiHaHT plrlanta (47)
6puTBa ustura (45)
6PHTbCJI l.ma11l1 I (6peIOCb,
6peembCH); no6puTbCJI t.ml
(grz,.) tIra olmak (25)
6POJJ.UTb t.ma11lIj, gp:.. II (6po1KY,
6P0)J,UUlb); no6po)J,HTb t. m 1 ba-
l bo dola mak, gezinmek (41)
6poHupoBaTb t.mQI1lI)' (6pOHUPYIO,
6poHHpyelllb) 3a6pOHHpoBaTb
t. /1" , Izlk. aYlflllak, rezervasyon
yapIl1ak (yer, vb.) (33)
6pocaTb f.l1l(l11lt I (6pocalO,
6poCaelIIb) 6POCUTb t.ml II
(6pOlllY, 6pOCUlllb) flrJatn1ak, bl-
rakn1ak, terketmek (33)
6YL\YlU,u" (s.) gelccek (44)
6y.aYll{ee (ad) geJecck (44)
6j JJ.Y'lu olurak ("'olmak"ln ilndiki
zarnanll bag fiili) (49)
6YKBa harf (] 9)
6YKeT buket, demet (30)
6YJIO'lKa kiic;ilk ekmek, francala (16)
6YMara kaglt (4)
6YMIl1KKa [rg. (-in) d. 6YMa}KeK]
kaglt par
asl, banknot (46)
6YP}Kyn (hlk.) burjuva (45)
6YTbIJIKa [rg. (-in) d. 6YTbIJIOK]
i
e (9)
6bI (ko
ul ed.) (4 J)
6bIBaTb I (6bIBalO, 6blBaewb) 01-
mak, vuku buln1ak; ziyaret (21)
6blCTpO zf. hlZh,
abuk (7)
6hlCTpblH zf. tez, <;abuk
6hIBlUHH onceki
6bITb olmak (6); KaK 6bITb? ne yap-
mall (34); MOJKeT 6bITb belki (21)
B
B, 80 i<;inde, i<;ine (2)
B 'leCTb ... + (-in) d. onuruna
B LtPyrou pa3 ba
ka sefere
B KOTOPOM Ifacy? Saat ka
ta?
B HaKa3aHHe ceza olarak
B O)J,HH npeKpacHbIH ,lJ,eHb gOnGn
birinde
B c60pe toplannll
, hazlr
B CBB3" C + (-ile) d. vesilesi ile, do-
laYlsl ile
B cOBepweHcTBe J11Gkemlllel, yet-
kin
Ba}KHO 6nemli (30)
Ba1KHbIH onemli (28)
BaOHaD banyo (25)
Bae (bkz. RbI)
Barn er. Balia di
. Rame nt. sizin
(22)
BJI,MO if uzakta (26)
B,lJ,pyr anSlZln (25)
se)J,b ki
ne de olsa, degil mi ya? (29)
Be3,lJ,
her yerde (26)
Be3TH (bkz. B03HTb)
BeK yliZYll (20)
BenHKHH(Be
HK, Be
HKa, BenUKO;
BeJIHKH) bOyiik (31)
BeJIHK06pHTaHIUI ingiltere (BOyOk
Britanya) (] 4)
BeJlOCHne.l1 bisiklet (24)
Bep6
w)J, deve (26)
BepHTb t.lnaml
S II (Repro,
BepHUIb)
nOBepHTb t.ml
+ (-e)
d. inanmak (39)
sepHTcSI (k
z.) bkz. 39. ders A
lkla-
Inalar 4
,.
BepHYTbca(bkz. B03BpalUaTbCB)
BepOBTHo herhalde (13)
SepO}]THOCTb olaSlhk (42); no Been
BepOBTHOCTU her durun1da (42)
BeCeJIUTbCR t.nlQmlj II
(Be CeJnOCb, BeCeJlHlIIbCJI);
pa3BeeCJIHTbCR t.ml
eglenmek
(50)
BeCeJIO ne
eyle, ne
eli,
en (18)
BeCe.rIblH (BeeeJI, BeceJui, BeCeJIO;
BeCenbl) ne
eli, sevinc;li (30)
ReCe"H"" ilkbahar (s.) (31)
Becoll ilkbahar (7)
BecHoH ilkbaharda
387
eCTU (bkz. BOAHTb)
JeCb, BC.SI, BCe; Bee biHi.in, tUrn (22)
JeTep [tk. (-in) d. BeTpa] ri.izgar (38)
JelJep (rg. yl. Belfepaj ak am (3)
eqep"HKa [(g. (-in) d. BeqepUHoK]
parti, eglenti (29)
8eQepOM if. ak amleyin (3)
Bell1b di . ey (27)
83B0J1HOB3TbCjJ (bkz. BOJlHOBRTb-
CH)
B3pLIB8TL t.llla/nl ' I (B3phIBalO,
83pbIBaeWb); 830puaTb t.m/
(B30PBY, B30pBewb, B30PBYT)
havaya u urmak (40)
B3BTb (bkz. 6 paTh )
BUll g6ri.inti (30): UMeTb B BHAY
akhnda bulundurmak (45)
BU,l.I;11TbCn t. manll I (BH)],alOcb,
BU,lJ,aellIbCJI); nOBIf,lJ,aThCJI t. ffll
C + (-ile) d. g6ri.i mek (39)
Bli eTb II (BUJKY, BUJJ,UllIb);
YBHLl.eTb t. nll gorrnek (6)
8HAHO gortili.iyor; galiba, anla 11an
(46)
BH3a vize (] 0)
BUMO arap (6)
BKYCHblH lezzetli (16)
BJII06J1l1TbCH t.rnanu ' I
(BJI106J1DIOCb, BJII06JI»elllbCSI);
BJII06HTbCSI t. 111.1 j II (BJII06-
J1roCb, BJIID6HWbCH) B + (-i) d.
a ]k olmak, gtjnUl vermek (46)
BJIJo6JIeHHbIH (BJno6JIeH, BJIJ06-
JleHa, BJlI06J1eHO BJuo6JIeHLI)
cB + (-i) d. ii lk (15)
388
BMeCTe if birlikte (15)
BMeCTHTe.J1bHblH btiyiik oylumll
geni (46)
BMecTo ed. + (-in) d. yerine (41)
OHernH"" dl ; yabanci (36)
BHH3 if (hareket) a agl, a aglya
(38)
BHHMaTeJlbHO if. dikkatle (39)
BOBpeMSI zf vaktinde, zanlanlnda
(43)
DO DCBKOM cJly-qae her olaslhga
kar l
BO-BTOpbIX ikincisi (45)
Bo.aa su (6)
BO.llHTb t.l1lal111 , bsz. II (BO)l{Y,
BO.llHWb); BecTH t.manu}, bl.
'.. I' ,.
(Be,ay, Be,lJ,elIIb, Be.ayT); nOBeCTH
gotilrmek (yaya) (45)
BOj],Ka votka
B03Bpam:aTbCH t.111am/ I
( B030palluilOcb
B03BpalUaelUbCH) BepHYTbC"
t.ml} (Bepuycb, BepHelUbcH,
BepHfTCB)d6nmek(38)
B03,lJ,YX hava (12)
B03UTh t.mamlljf;, bsz. II (BOJKY,
B63Hmb) Be 3TH l.manll , bl.
(Be3Y, Be3elUb); nOBe3TU t.11l1}
ta lI11ak, getirmek, gottirmek (bir
arac;la) (36) MHe Be3eT anshYlm
(40) MHe Be3J10, MHe nOBe3JIO
anshyd]m (40)
B03MO)KHOCTb olabilir1ik (40)
B03paCT ya , c;ag (33)
BOHna sava (35)
BOUTH (bkz. BXO,lJ,UTb)
BOK3aJI tren istasyonu (J 8)
BOKpyr ed. + (-in) d. evre, evre!
sinde (20)
BOJI 6kUz (41)
BO.JIK kurt (48)
,
BOJIHOBaTbC.H t.nlaml I
(BOJIHYIOCh, BOJIHyewbCB);
B3BOJIHOBaTbC.H t.I1U I heyecan-
lanmak, kaygllanmak (28)
Bonac ["g. yl. d. BOJIOCbl; rg. (-in)
d. BOJIGC) sa (19)
BOH i te (uzaktaki ey i i n) (1)
Boo61l(e genel olarak (32)
Bo-nepBblx ilkin, 6ncelikle (45)
Bonpoc saru (19)
BopoTa [sadece rg.; (-in) d. BOPOT]
kapl, kapllar (20)
BOp'laTb t.manllj II (BOp1.J.Y,
BOP'IIIWb, Bop'uiT); nOBop'uiTb
t.mlj Ha + (-i) d. homurdamnak
(43)
BOCeMHa,lJ,u,aTb onsekiz (] 7)
BoceMb sekiz (17)
DoceMbcoT sekiz yuz (46)
BocKpeceHbe pazar (24)
BOCnOJIb30BaTbC1I (bkz. nOJI30-
BaTbCJI)
BOCbMOU sekizinci (36)
BOT i te (yaklndaki ey i<;in) (1 )
BOT HMeHHO tam 6yle i te! (30)
Bnepe,lJ, ileri, ileriye, ilerde (26!
B"HCbIBaTb t.mal111 I
(unucblualO, BIIHcbIBaewb);
BfiucaTb t.I1Uj I (Bnuwy,
\
BnHwewb) kaydetmek (35)
BpeMH ad. [tk. (-in) d.) DpeMeHu]
zal11an (10); TeM BpeMeHeM aynl
zamanda (43)
BpO,lJ,e ed. + (-in) d. tlirlinde (14)
BCro her yerde
Bee herkes (15)
Bee her ey (6); Dee eme hala (4J);
BCe paDHO hepsi bir (fark etmez)
(II)
BCe B nOpR,lJ.Ke her ey yolunda
Bcer,na if daiIna (5)
Been> toplu olarak, toplam; sadece
(39)
BeJIYX zf. yliksek sesle (33)
BcnoMuuaTb t. nlQI111 I
(BCnoMHHalO, BcnoMHHaeUIh);
BcnoMHHTb t.ml II (BcnoMHIO,
BcnOMHHIDb) anlmsan1ak (47)
BCTaBaTb t.11laml ' (BCTaro,
BCT3ewb); BCT3Tb t./1lI (BCT3HY,
BCTaHewb, BCTaHyr) ayaga kalk-
mak (25)
BCTpe qa kar) Ila 111 a (36)
BCTpe'uiTb t.l1lal111 I (BCTpeIJ31O,
BCTpe'laeUlb); BCTpeTHTb t.nll
II (BCTpe'lY, BCTpeTHWb) rastla-
mak (g(l.) (26)
BCTpelJRTbCJI t.l1lal111 I; BCTpe-
THTbCH t.nll II [c + (-ile) d.]
'kar lla mak (g z.) (44)
BCID,lIJ' her yerde (41 )
BCslKHH her turlii, her e it (14)
BTOpHUK Salt (50)
BTOPOU ikinci (8)
389
'3 yuksek egitim kUrUll1U (40)
O.lJ. giri (19)
O.lUITb t. manll II (BXOiKY,
BXO,ll,HlUb); BOUTH t.ml'$'1 (BOitaY,
BOH emh) i<;eri girmek BOHTH B
nepenHcKY C + (-ile) d. (biri iJe)
mektupla maya ba lamak (49)
lepa if dun (6); B'Iepa Be'lepOM
zf dun gece (dun ak am ustu) (6)
be3}KaTb t.nlaI1l1'$ I (B'be3>KalO,
B'be3.IKaewb); B'beXaTb t. nll \'1
(u'be,uy, B'be eIUb) i eri ginnek
(arac;la) (39)
;bl siz (3)
bl60p se im (8)
b1Ll,ep}KH03Tb t. m{lInl I (BbllJ,ep-
1KHBalO, Bbwe p1KHBaemb) ;
BbJ ep.IKaTb t. nl/ II (Bbl,Ll,epJKY,
Bbl,ll,e p:iKHllIL) (s I n a Vl) ge<; m e k
(46)
ble3}KaTb t.l1lanll I (Bble31IullO,
Bble31Kaemb); BblexaTb t. JUI)"
(Bble.ay, Bble,ll,ewb) terk ctOlek,
gitmek (bir ara<;)a) (36)
bl3blBaTb t. man1t I (BbI3bIBalO,
BbI3bIBaelIlL); Bbl3BaTL t.ml '
(BbI30BY, Bbl30Belllb) davet et-
l11ek, celp; Bbl3BaTb H3 )Jy3J1b di.i-
elloya <;aglrmak (29)
JblJIeTaTb t.l1lal7llj I (BhIJleTalO,
BbJJJeTaeWb); BbJ.11eTeTb t.JJll II
(BblJle'lY, BbIJleTHWb) uc;akla git-
roek (39)
8hlMblBRTb t.nlaml I (BbIMbIBRIO,
BbJMbIBaewb); BblMblTb t. m I
390
(BbIMOIO, BblMoewb) Ylkmnak
(37)
BblHuMaTb t.l1laI111 (BbIHHM31O,
,.. ,..
BbIHHM3ewb); BblHYTb t.nn
(BhIHY, BblHewb, BbIHYT) \Ikar-
mak (48)
BblnHBaTb t. nlCll1l1j I (BbIDuBalO,
BblnuBaewb); BblnHTb t.lnl
(BblnblO, Bblnbemb) i mek (48)
BblunBKa i ki (9)
BblpaJKeHHe ifade (anlaum) (42)
BbJpaCTU (bkz. paCTH)
BblpyraTbcSI (bkz. pyraTbCSI)
BblCOKHH uzun, yiiksek (20)
BbicTaBK3 ["g. (-in) d. BblcTaBoK]
sergi (36)
BblCTpeJIHTb (bkz. CTpeJIHTb)
BbICIllH" daha yiiksek (31)
BbIY'"IUTb (bkz. yquTb)
BbIXO.LI.HTb t. ma11l1) II (BblXO.lKY,
BblXO,L{UWb); BbrlfTII t. ml
(BbIU.ay, BblH.lleWb 8blUJIYT) <;lk-
mak (20); BblXOJUfTb H3 + (-i) d.
bakmak, a<;IJmak, C;lkmak (20);
BXO.LUtTb 33MyiK 3a + (-i) d. (biri-
ne) kocaya varn1ak
Bbl'IIITaTb t.nlam''!. I (Bbl'lHTalO,
BbI'IUTaemb); BbI'IeCTb t.ml
(Bbl'lTY, Bbl1JTeWb, Bbl'lTYT) C;l-
karmak (matematikte) (48)
BLlme daha uzun (31)
r
ra3eTa gazete (.3)
raJlJlepeSi resim galerisi (32)
nlJIcTYK boyun bagl (gravat) (27)
niHrCTep gangster (45)
racTpOHOMHIJeCKU" s. yiyccek, er-
zak racTpOHOMHQeCKHH Mara-
3MH yiyecek satan dUkkan (16)
f.LI.e nerede (2)
r.LI.f-Hu6Y.JJ,b u ya da bu yenJe, bir
yerde (38)
f)],e-To hir ycrde (42)
reHUaJIbHblH sc kin, birioci S1011',
dfihicc
reorpacj)uj( cografya ( 14)
repl\UiHUSI Almanya (II)
fJlaB3 ba , ef, lider (10); b61i.im
(kitapta) (43)
fJuiBHOe asl1, ba hca (46)
fJUIBHblu asd, ba hca; ba (46)
fJIa3 [rg. y l. d. rJIa3a, rg. (-in) d.
rJla3] g()Z ( 19)
r.JuicHoCTb glasnost, a<;lkhk (8)
rJlynocTb aptal1Jk (15)
KaKall rJlynocTb! ne sa<;n1a! (15)
COBOpHTb l.lllallll \' II (roBopw,
rOBOpHwb) noroBopHTb t.1111 ya
da cKa3aTb t.1111 \' (cKa)KY ,
CK3)KeWb) (bkz. 33. ders, I. not)
konu mak, soylcmck, anlatmak(4)
co)), YIL senc (18)
C HOBblM fO.LI.oJ\l! Mutlu yllJar!
Yeni Ylhn(lz) kutlu olsun! (50)
fOJlJlHBY.a HoHywood
ronona ba () 2)
rOJlO.LI.HbJ:H (fOJIo)),eH, rOJlO}J,Ha,
- rOJIOAHO, rOJIO,ll.Hbl) a (8)
rOJIoc (rg. yl. d. rOJIoca) ses ( ) 0)
rOJJy6oH a<;lk 111avi (31 )
rOJIy6lfHK hlk. kUZUI11, camm (45)
ropa dag (24)
rOpa3,lJ,O (+ kr '. S.: bkz. 3 J. ders,
aflklamalar) c;ok daha
ropo,lJ, (rg. yl. d. ropolui) kent (2)
rOpH'IU" klzgln (sicak) (8)
rOCnO.LI.HH ({'g. yl. d. rocno a) Bay
(J 9)
rOCTHHHu,a otel () g)
rOCTb e I: kon uk (26)
rocY,LuipcTBeHHblH devlet (cyalet)
(29)
rOToBHTb t.111allllj' II (roTOBJlIO,
rOTOBHwb); npHroToBHTb t.11l1
pi irmek, haZlrlanlak (9)
rOTOBblH (roToR el:, rOTOBa di .,
rOTOBO Ill. roTOBbl ('g.) haZir
rpaMM3TUKa gn.1111er (43)
rpaMMocj)oHHblH granlofon
(rpaMMo(j>oHHaSl) nJIaCTUHKa (gra-
mOrOn) plagl (49)
rpynna grup ( 18)
rpycTHblH hUziinlU, nle1ankolik
rpfl3HbiU kirli, pis (37)
rYJulTb t.l1lal11/ fj I (ryJUIIO,
rYJlDewb); noryJIBTb gezll1ek, ge-
zimnek, dola n1ak (7)
fYM (focY.luipCTBeHHblH
YHHBepCaJlbHblH Mara3HH) Rus-
391
la'da biiyiik bir magaza GUM
:29)
(
evet (I )
BaU, ,u;aBaHTe (bkz. 46. ders,
u;lklama nallan)
BaTh t.nlanll (JJ,a.o, JU\eWh);
,
aTb t. nl J j (.n;aM, amb, .aa;JyT);
vermek (25, 32)
BHO oktan beri, ok zaman once
:40)
BHhlM Jl.aBHO c;ok zaman once
}l{e hatta
UTe MHe (emr.) verin bana
. UTe HaM 3HaTb bildirin, haber ve-
nn
.Jlee sonra, oodan sonra; H TaK
lI;aJlee; U T.)J,. vesaire, vs. (14)
.JlbHU" uzak, uzaklardaki (40)
.MCKHH bayanlar ic;in (45)
pHTh t. nlaml1 I (.aap.o,
aapUWh); nOJJ.apHTb t.ml1 + (-e)
d. hediye etmek, hediye vermek
(29)
lTL (bkz. aBaTh)
l'la yazhk ev, kif evi (24)
a, Be iki (9)
a)J,IJ,aThIH yinninci (49)
a,ll;IJ,aTh yirmi (17)
eHaLUJ.aTblii onikinci (20)
eHaJJ.u;aTb oniki (17)
epb di . kapl (5)
12
BeCTH (bkz. 46. defs, notlar) iki yuz
(46)
)(BH)lU HHe hareket, trafik (44)
)(BOe (bkz. "toplu saytlar", 48. defs,
AC;lklan1alar) iki (48)
BOpeIJ, [tk. (-in) d. JJ.BOpU.a] saray
(20)
)];Byxue){eJIhHhIH i ki hafta, iki hafta-
hk (49)
JJ,eB3Th t. nlanll I (Jl.eOalO,
Jl.eBaemb); .n;eTb t.mlj (.aCHY,
)J.CHeWh, Jl.CHYT) koymak, sok-
mak, yerle tirmek (27)
eBO'lKa [rg. (-in) d.) Jl.CBO'leK]
(ktic;iik) klz (29)
)J.eBYIUKa [ego (-in) d.) 'zJ;( ByweK]
(yetj kin) klz (25)
JI,eBSlHOCTO (biitun r;ekiln duruncla-
rlnda: Jl.eBJlHOcTa) doksan (46)
,lI;eBJlTHa)),u;aThIH ondokuzuncu
J.-eBJlTHa.n....aTb ondokuz (17)
)J.eBslThiH dokuzuncu (36)
,lJ,CB1ITh dokuz (17)
,lI,eBSlTbCOT dokuz ytiz (46)
JJ.eucTBHTeJlhHO zf gerc;ekten (40)
)(eKa6ph er. Araltk (50)
enaTh t. nlaml I (JJ;enalO,
,lIeJlaeWh); c.nCJlaTb t. nu; yap-
mak (3)
,lI;eJlaTb nOKynKH ah veri yapmak
,n;CJIaTbCSI (bkz. 27. defs, notlar)
vuku bulmak, yapllmak
,aeJleraIJ,HB delegasyon (] 0)
AfJIO i , mesele (I 0); ,lI,eJIo B TOM
sorun u ki...; 8 iteM .n:CJlO? so-
run. nedir? Bee .LI,CJlO B ... bUtGn
sarun u ki .. .(9)
J],CHb er. glin (12); .n.eHb pO>K,D,eHHSI
dogum gunli (29); B OAHU npeK-:
pacHbIH eHb glintin birinde (40)
.aCHbrH sadcce fg. [(-ill) d. .acHer]
para (32)
.nepeOHJI [rg. (-in) d.) ,nepeoeHb]
koy (25)
.ncpeoo ( g. yi. .nepeBbJl, g. (-in) d.
epeBbeB)aga (47)
.aepJlUiTb (3K3aMeH) t.11laI11l II
(,u;epjKY, )1ep}Klfwb); t.I1H tl yok.
Slnava girmek (46)
;J;CP30CTb di . kilstahhk (29)
,u;eC}lTH.JICTKa okul (on yIlhk egitim)
(40)
.necsiToK (bir eyin) on tanesi (16)
)J,ecslTbIH anuncu (36)
.n.ecSlTb on (17)
,u;CTH [sadece (g. (-in) d. ,neTeu].
ocuklar (19)
,lI,eTCTBO ocukluk (47)
.nemcBJle daha ucuz (31)
WKeHTJIbMCH kibar ki i, centilmen
(21 )
));UKUH vah i, llgln (44)
;J;UKTOBaTb t.mamlj (.LJ.IfKTYIO,
.lI.HK-rY eWb ); npOJl.HKTOBa Tb
t.nll; dikte etmek (11,28)
));U"JIOMaT diplomat (22)
.lJ:HpeKTOp «(g. yl. ,lUfpeKTOpa) mil-
dur, yonelici (21)
)),upeKTop IllKOJIbI okul miidiirii
));JUI ed. + (-in) d. i iIi (9)
,1J.HeM zf. giindGz(iln) (3)
));0 red. + (-in) d.] (34);)10 CBH-
.rUiHHSI allahalsmarladlk (10)
)106npaTbClI t.mal111 I
(tJ;o6HpalOcb, ,lJ,06UpacllIbc»);
,IJ,06paTbcSI t.fnl (.lI.06epycb,
06epeU1bCJI, JJ;06epYTc»»)),0 +
(-in) d. varmak, eri mek
06pblH iyi, ho (11); )J.o6poe YTPO
gunaydm (iyi sabahlar) (J 1)
.110BOJlbHO yeter!; yeteri kadar; 01-
duk<;a (47)
.110 ra,ll,blBa TbC» t. m a /1U ' I ():(ora-
,nbIBaIOCb, ,lI,Ora,lJ,b1BaelllbC1I);
tJ;ora.ll.aTbC.H t. nll I (.lI.Ora,lJ,aIOCb,
,lJ,ora,luieWbCJI) ke fetmek, tahJnin
etmck (29)
JlOrOHHTb t. mam l ' I (.lI,OrOHBIO,
.LI,oroHBewb); ;J;OrHa'fb t. nu
(,lI,OrOHID, ,lI,OroHHWb) yakalamak
(32)
.lI.oe3J1uiTb (.mal111 Ji " I (,lJ,Oe3IK31O,
.lJ.Oe3IKaewb); .lJ.OeXaTb t.ml
(;J;oe,lJ,Y, .lI.OeJJ;ewb) [.lJ,O + (-in) d.]
. .. kadar varmak, ... kadar gelmek
(39)
,lJ;01K,ab er. yagmur (46)
,lJ,OHTH(bkz. .lJ,OXO,ll,HTb)
AOKJui,lJ,bIOaTb l.maml I
(,lI,OKJIa,nbIBaro, ,lI,OKJIa)J,bIBaewb);
,lI,OJIOIKHTb t.11l1 II (;J;OJlOIKY,
;J;OJIOIKHWb) rapor vern1ek; bildir-
mek, haber vermek (48)
J],OKTOP [(g. yl. d.) ;J;OKTopa] dok-
tor (J 2)
393
OKYMeHT dokilnlan, beIge (27)
OJifO uzun zaman; KaK )10.J1fO? ne
kadar slire? (23)
,. ,.
OJlLKeH, D;OJUKH3, ,lJ.OJVKHO;
J,{OJIJKHbl -mall, zorun]u (26)
,OnolKHTb (bk:. ,IJ,oluuiJ.l,bIBaTb)
,OJlbUle daha uzun (sUre) (34)
OM (rg. yi. Jl,OMa) ev (I)
(OMa if. evde (IS)
lOMOH eve (34)
lonHcblBaTb f./Jla/lli ' I
(.aOflHCbJBaJO, ,lJ,OnUCbJBael.Ub);
J10nnCaTb t. m ( f) I (JI,OnHUlY,
,lI,OnH.lllelllb) yazlp bitirmek, sonu-
na kadar yazn1ak (35)
.opora yoL cadde (25) no Jl.opore
yolcla (32)
J:oporoii (.u;opor, .u;opora, ,lJ,oporo;
JJ,oporH) degerli, pahaIJ, sevgjJj
(30)
a,opoJKe uaha pahall (3 1 )
lJ,OCTaBaTb t.' 11 a n 11 (.ll.OCTaW,
,lJ.OCTaeWb); Jl,OCT8Tb t. Jl11 :s\'
(Ll.OCTaHY, JJ,OCTaHelllb, .110C-
TaHYT) (bkz. 25. Ders, notlar) ye-
ti mek, eri mek, e1de elmek (30)
.n.ocTaTO'IHO yeter, kftfi (49)
,lJ,OCTOHHCTBO crdem; anur (45)
)J,OXO,lJ,HTb t. /7UI11l1 ' II (,aOXOJKY,
,lJ,OXO.LI.Hlllb); Ll.OUTU t. III I '
(.nou)J;Y, ,aoH.nelUb, .n.OHAYT) var-
mak, yeti mek (38)
.aOIJL dil. [tk. (-ill) d. .a;olJepu; rff.
)'1. d. ,IJ,oqepu] klZ ocugu (evlat)
(20)
394
JI.pOlluiTb t. mal1l1 II (J1.POiKY,
.a:P0)KHlUb, J1.POIIU1T); 3aAPO}l{3T1t
f. m ( > titrcmek (44)
,u;pyr [Cg. yl. )J,PY3b . fg. (-in) d.
,IJ,PY3eu] dost (47) J1.pyr J1Pyra bir
birini (50)
APyroH diger (31)
.u.YMaTb t./1l(111l1 I (,ayMalO,
JJ,YMaeIllb); nOnYMaTb t.m/ dU-
iinnlek (4) KaK 8M ,ayMaeTe?
ne du iinUyorslinuz? (25)
,Il,YTb t.111 a J1U \' I (,II,YIO, JJ.Y elUb);
nOJJ.YTb t. m I \' csmek (38)
.n.y:illb di '. di.iello (29)
JJJ1J])1 amca. daYI (40)
E
.EBpona Avrupa (39)
ero (bkz. on) e/: onu (22)
e,lui yiyccek (8)
ee (bkz.. OHa) di . onu (22)
e3,Ila gitme. gdnlc. gidi geli (24)
e3.l1.HTb bsz. fJIlClflll ' II (e3JKY,
e3.1J.HllIb); gitmek. seyahat ctI11ck,
yolculuk yapmak (hiI' ara<;la) (24)
noe3JJ.HTb t./J1I \> bir sure yolculuk
yapmak
eu (bkz. OHa) ona (di '.) (22)
eMY (bkz. on) ona (el':.> (22)
eCJIH cger (8)
eCTb (l}k:. 12. defs, 4. w;lklama) var-.
(iJ r(l ar) ( 1 2)
,. ,.
eCTb (eM, elUb, CCT, e,a,lIM, e.J.HTe,
eMT) yemek (8)
exaTb hi. t.11laJ111 ' (e.ay, e,aelllb,
e)],YT) noexaTb t.11l1 seyahat, git-
nlek (bir ara la) (10, 32)
erne if. hala, hentiz, daha (4) elUe
6bI! yok camm! bir de! e1bette!
(50); em.e He (+ fiil) heniiz degil
(8)
)K
)KaJIOBaTbCB t.11I a III I :if) ()KaJIYlOcb,
.lKaJIyelUbcSI); nO.IKaJIOBaTbCJI
t.ml Ha + (-;) d. ikfiyet etn1ek
(43)
.lKaJlb (KaK :lKaJlb) ne yaZlk! (] 8)
lK,lI,aTb t.nUl/IlI ' I (}Kfty, .lK)],eWb,
}K)lyT); no,aO)l{,lJ,aTb f.I1l/ bekle-
mck (22, 36)
.lKe oy)eyse, fakat (10)
:lKeBaTb t. maJ1l1 (:lKYro, 1KyeWb):
pa3.tKeBaTb t.m/ <;ignemek (48)
.lKeJulTb t.ma1111 fj I (:iKeJuilO,
}KeJulemb); nO)KeJIaTb t.ml$ iste-
nIck. arzu etmek (4 I)
JKeHa kan, zcvce, e (5)
)KeHHTbCfl t. /Jlal1l/ ' II (}KeHtOCb,
1KeHHlllbCJI); n01KeUUTbCB t .111/ '
[ua + (-de) d.] cvlcnmek (erkek
ic;in) (42)
.iKeHWHUa kadln (21 )
:>KUBO" (1KUB, )KHBa, )KUBO;
}KUBbl) canh (15)
JKUBOfiHCb di)r;;. resim sanafI (29)
}KUBOT kann, mide (] 2)
*U3Hb di$. ya am (6)
1KItTb t. lna m I I (:iKUBY, JKHBeWb,
JKIIBYT); nO.IKHTb t.nll ;
npO}KUTb t.I1H ya amak (IS)
)KYPU3J1 dergi, magazin ( 17)
IKYPHaJluCT gazeteci (49)
LKYPHa.JuicTKa (bayan) gazeteci (36)
3
3a (bkz. 11. ve 23. dersler, AC;lkla-
malar) i\;in, arkasmda (23) 33
pa60TY! i ba lna (II); QTO 3a
+ ."1. d. ne ... (bkz. 37. defs, notlar
3a ropoL1.ol\t ehir dl l, banliyo
3a6JleCTeTb (bk;:,. 6JIeCTcTb)
3a6poUHpOBaTh(hkz.6pOHUpo-
BaTh)
3a6b1BaTh t.ma11l1)\' I (3a6blBalO,
3a6bIBaell1b) 3a6blTb t.l1l1$
(3a6y,llY, 3a6y,aewb) unutmak
(24)
3aBe.n.oBaTb t. 111 am l}\' (3aBf.l1YIO,
3aBe.n.yeWb) + (ile) d. y6nctmek
3aBe,aYIOLUIIH yc)netici, er (30)
3aBu,aHo 'Ii imrenj]ecek, klskanlla-
cak (4] ); MHe, Te6e 3aBn,aHO im-
, . .
rcnlyorull1, unremyorsun
33BuJ],OBaTb t. /1l{Ulll)'i (3aBH).'Q'IO,
3aoUAyewb);no3aoHAoBaTb
t.1ll1 ' + (-e) d. imrenmck. glpta ct-
olek, ktskamnak (36)
3aBHceTb t.mal1lt}fJ II (3aBiimy,
395
3aOHCHllIL) t. ml l yak. 01' + (-in)
d. baglmh olmak (42)
lBHCHMOC1'b di . baibmhhk (42)
lBO)), fabdka (37)
LB1'pa yann (48)
LBTpaKaTb t.manu I
(3aBTpaKalO, 3aBTpaKaewb);
n03aBTpaKaTL t.Jnl kahvaltl et-
mek (50)
lBTpaIlIHHH (,neHb) ertesi gun, ya-
fIn (48)
lnt,lJ,O'lHbIU gizemli (46)
npaHHUY (hareket) 33rpaHHu,eH
(sabit) yabancl tilkelerde (39)
i)J,ep.iKHBaTb t.manll I
(33)J,ep}KHBalO, 3a,aep}KHBaeWb);
3a.1.J.ep}K31'b t. nu II (3a,rJ,ep.iKY,
33,lJ,ep}KHlUb) tutlnak, durdurmak,
geciktirmek, engel olrnak (34)
UPO}lUITb (bkz. )J,pO.iKaTb)
lle3JKaTb t. nlanll I (3ae3:iIUllO,
3ae31Kaewh); 3aexaTb t. 'nl
(3ae.ny, 3aeJJ,eIIIb) ugramak (bir
ara<;la) (39)
altHTepeCoBaTbcH (bkz. HHTepe-.
COBaTbCH
aUTH (bkz. 3axoAHTb)
aKa3bIBaTb t.nlalll/ I
(3aKa3bIBalO, 3aKa3bIBaewb);
3aKa3aTb t. m.1 I 3aKIDKY,
3aKaIKewb) lsmarlamak (33)
aKpH'IaTb (bkz. KpH'I3Tb)
aKpbJB8Tb t.manll I (3aKpbIBaro,
3aKpbIOaeIIIb); 3aKpblTb t.nu
(3aKpOIO, 3aKpOellib) kapan1ak,
;96
kapatmak (48)
3aKycKa (genellikle (g., tk. 3aKye-
KH); (g. (-in) d. 3aKyeoK meze (8)
3aMCH.HTb t.nlanll I (3aMeIDIIO,
3aMeHJlCUlb); 3aMeHHTb t.nu II
(33MeHW, 3aMeHHlllb) yerine ge-
c;irmek, yerine gec;n1ek (41)
3aMep33.Tb t.nlal111 I (3aMep3alO,
3aMep3aewb); 3aMep3Hyrb t. nll
(3aMep3HY, 3aMep3Hewb) don-
durnlak, sogutmak (38)
3aMeCTHTeJlb er. yardll11Cl, vekil
(36)
3aMe'laTeJIbHbIH gtizel, harika, eo-
fes (9)
3aMe 1 uiTb t.nzal111 I (3aMe'lalO,
3aMe'laewb) 3aMeTHTb t.I111 II
(3aMe'lY, 3aMeTHllib) lark etmek
(27)
3aMoK [tk. (-in) d. 3aMKa] kale
( ato) (21)
3aHecTH(bkz.3aHocHTb)
33HHMaTb t.nzamlj I (3aHHMalO,
3aHHMaewb); 3aHHTh t.nll '
(3aHMY, 3auMelllb, 3aiiMYT) i gal
et111ek; 6diln<; ah11ak (39)
3aHHMaTbC.H t.manll I (3aHHMa-
IOCb, 3aHIlMaelllbcJt) 3aHHTbcSI
t. 111 11f) (3aHMycb, 3auMellIbcH,
3aHMY1'CH) + (-ile) d. (bir eyle)
n1e gul olmak (28)
3aHocU:Tb t. maml II (3aHoIllY,
3aHOCIlWb); 38HecTH t.1111j
(3aHecy, 3aHecelllb, 3aHecYT)
getirmek b)rakmak; adlnI ge<;ir-
mek (kaydetmek); kaplamak (kar
la, vb.) (47)
3aH.HTHe me guliyet, ugra
3aHflTbiu (33H$lT., 3aHjJTa, 33HJITO;.
3aHHTbl) [klsa bi inl + (-ile) d.]
(ile) tlle gul (10)
3ana'IK3Tb (bkz. DatIK3Tb)
3anlip3Tb t.mamlj I (3auupalO,
3auupaewb); 3anepeTb t.nll
(3anpy, 3anpewb, 3anpYT) kilit-
lernek (48)
3anHcH3S1 KHWKKa not defteri
(bloknot) (13)
3anJIaTHTb (bkz. nJIaTuTb)
33nO 03pHTL(nO 03peBaTb)
3apnJuiT3 ilcret (4] )
3ace,luiuHe oturum, taplant! (24)
3aCH.sITb (bkz. CHHTb)
3acKY'I3Tb(bkz. cKyqaTb)
3aCTaBJIHTb t.manll I
(3aCTaBJUIIO, 3aCTaBJuieUIb);
33cTaBHTb t.nll II (3aCT3BJIIO,
3acT3BullIb) + niSI. zorlamak,
mecbur etmek, zorunda blfakmak
(30)
3aCTeHorpa<j>upoBaTb(bkz. CTeHO-
rpa4nipOBaTb)
3aTeM sonra (ardlndan) (9)
3aTopMo3HTb (bkz. TOPM03HTb)
3axo iiTb f.manll ' II (33XO>KY.,
3ax6 Hmb ); 331fT" t. nll j (3au.z.y,
3ali,aewb, 3au.z.yT) ugramak ( u
ya da bu yere, bir yere) (yaya ola-
rak) (38)
3axoTeTb (bkz. XOTeTb)
33qeM neden, ne j in? (22)
3BaTb t.mamlj (30UY, 30Bewb,
30BYT); n03BoHHTb t.ml aglr-
mak
3BOHHTb t.manu II (380HtO,
3BOHHWb); n03BoHHTb t. ml tele-
fon etmek (23)
3BOHOK Uk. (-in) d. 3BoHKa) telefon
zili
3LuiHue bina (17)
3.aopOBbe saghk (50); 33 Dame
3AopOBbe! saghglnlza! (50)
3.L1.paBcTBYHTe merhaba, gtinaydln
(5)
3eJIeHblH ye il (3] )
3eMJUI diinya, yef
3epKaJIO ayna (37)
3HMa kJ (47); 30MOU kJ ln (47)
3 I]O k6tUliik (38); KaK He 3J10 inad]-
na (38)
3JlOnaMSlTHblH kinci (43)
3HaKoMuTb t.manll II (3HaKOM-
JIIO, 3HaKoMHIUL); n03HaKoMHTb
t.mlj tamtInak, takdiJn etmek
3H3KOMblH (3HaKOM, 3HaKoMa,
3HaKoMo; 3HaKOMbl) (kJsa bic;;im)
c + (-ile) d. tanl lk, tanldlk (15)
3HaKoMbIH bir tanldlk (25)
3HaMeHaTeJlbHblH onemli (50)
3HaMeHuTLIH unlil (20)
3H3l\UI II t. [( - in), (-e), (-de) d urumla-
n 3H3MeHH, (-ile) d. 3HaMeHeM,
rg. yl. 3HaMeH3, [g. (-in) d.
3HaMeH] sancak (10)
3HaHHe bilgi (39)
397
laTb t.11laJJI/ f) I (30310, 3uaemb)
bilnlck (5): Y3HaTb (./Ill I anla-
Inak, ke feln1ek
Ui'lIfTb II (3Ha'lIfT, 3Ha'laT) anla-
mma gehnek; (3TO) 3HaQUT (bu)
dell1cktir ki (12)
»HTUK enlsiye (5)
)OJIOfiflJeCKHH ca.ll: hayvanat bah-
t;esi (48)
)OnapK hayvanat bahc;esi (48)
r6pHTb t.17lanll II (3y6plO,
3y6pHlllb); Bbl3y6puTb t.l111j t;ok
c;ah mak, inekJelnek (43)
[I
ve (J); H..o H ..0 hem... hem...
(2)
TaK JU1J[ee (bk . JJ.aJIee)
IBaH BeJlltKItH B liyUk i van (20)
rpaTb t.111Q11l1j I (IIrpalO,
Hcpaewb); cblrpaTb oynmnak
(19)
eM(Te) (enlir bkz. 43. ders I.
aC;lklallla) gide1im... (7)
[)J,eH fikir (24)
f.nTH t.nlanll hI. (H , If,Ll,emb,
UDiT); nOHTH (.11l1 (nOH ,
non)J,elllb) gitmek (yaya) (23);
3TO HaM HACT bu size yakl lyor
[3 ed. + (-ill) d. -den (-dan) (9)
13BecTHblu (u3BecTeH, H3BeCTHa,
H3BeCTHO; H3BeCTHbl) tanlnml ,
ilnlU (46)
\98
H3MeHDTb t.J11am/);fi; I (u3MeHBIO,
u3MeHHewb); u3MeHHTb t.nu!. II
(H3MeHW, H3MCHHWb) [ + (-e) d.
(birine ihanet etolek anlamlnda]
degi lirmek; ihanet etmek (35)
U30 Bcex CUJ] turn giicuyle
H3YQaTb t.manu {) I (H3Y'lalO,
H3y.uiemh); H3YlfHTL t.nll$ II
(U3yqy, u3YQnlIlb) ogrenmek, og-
reninlini yapmak, incelemek (40)
uKpa havyar (8)
UJIU ya da (14); "J1n "0 uJIn ... ya
... ya
UM 0 (OH) sozcUgUniin tk. (-ife) d.;
ya da ODD sozctiguniin ('g. (-e) d.
(22)
nMeTb r.manu I ("MeW, UMeewb)
(t.nl/{I yak) malik olnlak (39)
l1MeTh 8 BH.nY goz 6ni.inde bulun-
dUflllak, akllda tutmak
HMU onlar (OHM) s6zctigtintin (-ile) d.
(22)
HM» Ilt. [tk. (-in) d., (-e) d., (-de) d.
HMenu, rg. yl. HMeHa, g. (-in) d.
"MeH; (bkz. 10. Ders, a lklama 4)
on ad (10)
HH C Hintli (2])
ItH)KeHep mOhendis (2])
HHOf.n.R zj: bazen (12)
HHocTpaHen yabanci (23)
,.
HHTepBblOupoBaTb t. malnl
(HHTepBbIOHPYIO, HHTepBbIOHp-
yewb) gorti me yapmak (49)
"HTepeC [K + (-e) d.] ilgi duymak
(39)
UHTepeCHeUIllHH en ilginc; alan (40)
HHTepeCHblH c;ok ilgin<; (40)
HHTepeCHO zj: ilgin<; ( 14)
HCKaTb t.l1U111l1 \' I (lIIlI.Y, UllI.ewb)
nOHcK3Tb t.11l1:Jfi I aramak (22)
HCKYCCTBO sanal (/4)
IfCnaHHD ispanya
HCna'lKaTb (bkz. na'lKaTb)
,. ,.
HCnOJlHBTb t.maJ111)fi I (HCno.f1HJlIO,
"CnOJIHHelIlb) HCnOJIHHTb t.ml '
II (HcnOJIHIO, HCnOJIHHUlb) yeri-
ne getinnek (emirleri, vaadleri,
vb.) (41 )
HcnyraTbcJI (bkz. nynlTbCJI)
HCTOpHR tarih (14)
HCTpaTHTb (bkz. TpaTHTb)
HTaK boylece (39)
MTaJIHD italya ( J 2)
ux onlann, onlan (22)
DtOJIb er. Temmuz (50)
DroHb er. Haziran (50)
K
K e£!. + ( we) d. dogru (zamanla ilgi1i
olarak), yanma (bir harekcr fiiliy-
1e) (14); ic;in (29); K TOMY >Ke za-
ten, ek olarak (44)
K ClJaCTblO if. ans eseri
K Co.,IUlJIeHHIO ne yazlk ki, maalesef
KaSKa3 Kafkasya ( 18)
Ka}K,11,blH her (22)
KaJKeTCB 6yle g6ri.inUyor (6)
KaK nasIl, gibi (6); KaK 6y,aTO san-
ki, gilya (43); K3K 6blTb? ne ya-
pilmah? (34); KaK TOJIbKO ...If
.. .maz (42)
K3K-TO biraz; bir defa; her nastlsa
(47)
KaK Bam a.n:pec? adresiniz nedir?
KaK RbI .aYMaeTe? ne di.i i.ini.iyorsu-
nuz? ne tahmin edersiniz?
KaK )Ka.rIb! n cyan k
KaK Ha 3JIO inadlna
.
KaKao nt. f"SZ. kakao (] 6)
KaKHe fJ1ynocTH ne aptalhk(lar)
KaKoH-HH6Y b, KaKag-HD6Y b,
aKoe-HH6Y b; KaKue-uu6YAb
herhangi bir (bkz. 42. ders, AC;Ikla-
malar)
KaKOU Y}I{ac (KaK YlKaCHO) ne kor-
kun<;
KaKoH, KaKa», KaKoe (bkz. 11.
ders I. aC;Iklama) ne tilrHi, ne <;e it
(8)
KaKoro lJ,BeTa? ne renk?
KaJIOW" [f"g. (-in) d. KaJIOW] lastik
papu (24)
KanJUI [fg. (-in) d. KaneJIb) damla
(12)
KapaH,lJ,aW kur un kalenl (2)
KapeTa CKOpOH nOMOIU,H ambiilans,
cankurtaran (44)
K3pMaH cep (5)
KapTa harita (5)
KapTHHa resinl, tablo (2)
KapTolllKa l g. (-ill) d. KapTomeK]
patates (9)
KaC3TbC1I t.l1laml ' I (Kac3IOcb,
399
acaembCB) [+ (-in) d.] temas et-
nek, ait (ilintili) ohnak (43); IJTO
(aCaeTC.H ...e gelince, .. e kahrsa
27)
cca kasa, vezne, gi e (30)
raThCR t. nlaml I (KaTaIOCb,
{aTaewbcjJ); nOKaTaTbCJI t.ml
[ atla, arabay la vb. gezinti (25);
{aT3TbC1I BepxoM binmek (at vb.
}ir hayvana) (48); K3TaTbcR Ha
!{OHbK3X paten yapmak (47)
aTuB, KaTHHa, KaTHHo;
KaTHHbl Katya'nln (50)
.TOK [tk. (-in) d.) KaTK3] paten
pisti (47)
iTSI Katya (4)
lcj)e ad. rsz. kahvehane (19)
i'JecTBo nite]ik (27)
a.rt"4>HKau.1UI nitelendirme; ihti-
sas (uzmanla ma) (39)
lapTupa kat, daire (15)
eM6pH)J)K Cambridge ( 18)
neB Kiev (24)
teBCKHH Kiev s. (24)
JJIOrpaMM kilogram (45)
rtHO ad. rsz. sinema (l)
HoaKTep sinema oyuncusu (15)
I1Taeu. r tk. (- in) d. KHTaHua] <;inli
(28)
HTaiicKHH in (5.) (28); 00-
KHTaHCKH <::ince (28)
JlHMaT iklim
J]( TKa [fg. (-in) d.) KJIeToK] kafes
JIaCTb t. mam I (KJla,ay, KJIa,lJ,eWb,
KJIa,ayT); nOJIO>KHTb t.ml II
00
(nOJIOlKY, nOJIO>KHwb) koymak
(yatar durumda) (27)
KJIeTKa [rg. (-in) d. KJleToK) kafes
(48)
.KJIIIMaT iklim (46)
KHHra kitap (2)
KHU)I{HblH Mara311H kitapC;l di.ikkanl
(kitapevi) (14)
KHH3b er. [rg. yl. KHJl3bB, eg. (-in)
d. KHJl3eH, eg. (-e) d. KHR3bRM]
prens (30)
KO=K
KOBep [tk. (-in) d. KOBpa] hah (2)
Koe-KaKou bazJ; 5nemsiz, biraz
Kor.na ne zaman (3)
Kor,aa-HH6y,ab herhangi bir ianlan
(19)
KOe-rJJ;e (bkz. 45. ders, 2. a<;lklama)
urada burada (45)
Koe-KaK ba tan savrna, geli i gilzel
(45)
Koe-KTo hazdan, bazl kimseler (45)
KOe-IJTO baZ1 ey ler; bir par(fa (45)
KO}KaHbIU deri (s.) (45)
KOJllf'leCTBO nice1ik, lniktar; saYl
(45)
KOJlJIeKTHBHblH kolektif (29)
KOJlOKOJIbHSI c;an kulesi (20)
KOJIX03 (KOJIJIeKTHBHoe
X03HHCTBO) kolektif C;iftlik (29)
KOMaH,lJ;upOBKa i seyahati (39)
KOMMeHTapHH (bkz. 20. defs, ad c;e-
kimleri) yorurn (a lklama) (6)
KOMMepcaHT i adaml-tticcar (21)
KOMHaTa oda (2)
KOHBepT zarf ( 13)
KOHeK [tk. (-in) d. KOHbKa] paten
(47)
KODeQ [tk. (-in) d. KOHQa] son (35)
KOHe'lHO ku kusuz, elbette, tabii (5)
KOHCYJ1 konsolos (11)
KOHCYJILCTBO konsti} konsoJos1uk
(]O)
KOHTopa bUro, daire (4)
KOH'I8Tb t.mamlj I (KOH'I81O,
KOH'Iaemb); t.nll KOH'IHTb II
(KOHqy, KOHqHIDb) bitirmek (33)
KoneHKa [fg. (-in) d. KoneeK] ko-
pek (kapik) (46)
KonHpOORJlbH3J1 6YMara karbon
kag1t
KOpU'IHeBbIU kahverengi
KOpMHTb t. manll II (KOpMJIIO,
KOPMUWb); HaKopMHTb t.m/
beslemek
KopooKa kutu (46)
Kopooa ioek
KoppecnOH eHQHj( (i oJarak) ya-
Zl n1a (49)
KOCMOHROT astronot, kozmonot (40)
KOCTb di '. kemik (38); npOMOKHYTb
LJ,O KocTeH iliklerine kadar Islan-
mak (38)
KOCTIDM kostUtll, taklm elbise (31)
KOTOPbJii (bkz. 32. ders, 2. aC;:lkla-
ma); KOTOpblH 'lac? saat ka ? (36)
Kpau kenar (9)
KpacHBblu (KpacHB, KpacHBa,
KpacHBo; KpacHBbl) guzel (15)
KpacHblH ktrmlz1 (8)
KpaCHaJi nJloIU.aAb KIZtl Meydan
KpacoT3 giize 11 i k (47)
KpeMJlb er. Kremlin (20)
KpenKHH (KpenoK, KpenKa,
KpenKo; KpenKH) sert (8)
KP:UKHYTb t.I1H (bkz. 38. ders, 3.
aC;Jklama) baglrmak (38)
KpU'IaTb t. Jnamlj II (KpH'IY,
KPUIJUWb, KpHIJaT); 33KpHIJaTb
t.mlj baglrmak (44)
KPOKO.LJ;UJI timsah (48)
KpoMe ed. + (-in) d. aynca, dl lnda
(29); KpoMe Toro bundan ba ka,
aynca, ek olarak (16)
KpyroM zf. c;evrede (44)
KpyroM daire (c;:ember) bi iminde
, I'..
(45); Y MeHH. rOJIOBa H)J;eT
KpyroM ba lm donilyor (45)
KpblJlO [rg. yl. KPblJlbJl; rg. (-in) d.
KpbIJlbeB] kanat (47)
KpbllIla dam (47)
KTO kim (2)
KTO-uu6YJJh (bkz. 42. defs, A lkla-
malar) (herhangi) biri (11)
Ky.a3 nereye (23)
Ky a-Hu6YJJb (bkz. 42. ders, AC;:lkla-
nlalar) herhangi bir yere (38)
Kyne ad. fSZ. kompartn1an (25)
KynHTb(bkz. nOKynaTb)
KYPUTb t.mal111 II (KYpro,
KYPHWb); BbIKYPUTb t.J111j sigara
ic;mek (4); 3aKypiiTb t. In I bir si-
. gara yakmak. i meye ba lamak
KYpC kurs (10); yll (Universite ya da
kolejde)
401
COK [tk. (-;11) d. KYCKa) par a (20)
TUTb t.l1l(II1l/ ' II (KYI.JY,
(YTHUlb); nOKYTHTb r.JJl.l)\' keyif
;alJ11ak (41 )
XUH rC;? (-ill) d. KYXOHb) ll1utfak
:5)
I
;,aHO peki, tamarn, kabul, pekiiW
(30)
LMna lamba ( II )
B [tk. (-ill) d. J1bBa] asIan (48)
;rKllu (JIeroK, JIerKa, J1erKO;
JIerKU) hafif; kolay (3) )
JKaTb t.l11aJ1l1 ' II (JIelKY,
; ,. ,
JIe}l{IUIIb, JlelKaT); nOJIeIKaTb
t.nul yatlllak (bir sure) (44)
UiPCT80 ilac; (12)
KlI,IUI ders (23)
euuurpa)1 Leningrad (ad) (18)
eHHHrpa.acKHH Leningrad (s.) (J 8)
HTa kurdela, erit (13)
HTii"(Ka) tcmbel (kadm, klZ) (4)
eBb diJ. ten1bellik (J 1)
ec onnan [tk. yl. d. JIeca I koru, 0[-
Inan (24)
eCTHHu,a ladueI', 111erdi vcn (44)
eTaTb t.manu . bsz. (JIeTalO,
JIeTaemb); JleTeTb t.l1lamlj. hI.
II (Jle(jY, JIeTHlIJb); nO.JIeTCTb
f.mlj. uC;lnak (39)
eTeTb t.mamlj. hi. II (J1eQY,
JleTHllIb); nOJJeTeTb t.J11I '. u mak
02
JU TH"ii yaza deggin (s.) (38)
JU TO yaz (34)
JIeIJb (bk::.. JlOLKHTbC.SI)
JIB (soru eki) 111i
JIHCHii tilkinin (50)
.I]JjCT [rt .vI. JIIJCTbJl; ('g. (-ill) d.
JlHCTbeB] aga yapragl (47)
J1HCT [rg. yl. JUICTbl] yaprak (kagIt
vs.) (47)
Jlitlll"H" fazla' uereksiz
,
JJHTepaTypa edebiyat (29)
J1HUO yuz (37)
J1MQHO if. ki iscl olarak () 1)
.llItQHblU ki isel (23)
JIOBHTb t./1lQJ111 ' II (JIOBJfW,
JIOBHlUL); nOHMaTb t. ml ' (nOH-
MaIO, nOUMaelllb) yakalanlak (24)
JIOLJ;Ka lrEI. (-ill) d. JlO,lJ,OK] kaYlk (2)
JIOJKHTbCjJ t. m anll)f I I (JJO.IKY Cb,
JIO.>KMlllbC.SI); J1e\lb t.ml) Uniry,
J1sI)Kelllb, JUlrYT) yatmak, uzan..
mak (49)
JU))I{Ka ka lk (J J)
JlOM3Tb t.11l{111l1j. I (JIOMalO,
JlOMaelllb); CJ10M3Tb t.ml klr-
mak (37)
JIOH,.aOH Londra ( 14)
JIOrna)J.b dij,ft. at (35)
J1y*a su birikintisi (26)
JlYHa ay (40)
JIyqme daha iyi (28)
JIY1UllHH en iyi (40)
J1bUKa kayak (47); KaTaTbC.SI
(XO,lJ,UTb) Ha JIbOKaX kayak yap-
nlak (47)
J1blJKHblH kayak (s.) (47)
Jllo6uTb t.mal111 (J1106JIIO,
Jllo6Hlllb); n0J1106uTb t.J1ll sev-
mek, ha lanmak ( 18)
JII060u herhangi bir ( 10)
'
JUOOOnblTHhlU merakh (23)
JIIO,nU rsadece [g.; [g. (-in) d.
JIIO.aeu. {:g. (-ile) d. JIIOJJ.bMH] in-
sanlar (18)
M
MaB30nfii mozole (20)
Mara3HH dUkkan (1)
MaD I\1aYls (50)
MaJI, MaJui, MaJIO; MaJILI ( ok) kti-
uk (33)
MRJIeHbKU" kil uk (IS)
MaJIO biraz, c;ok az, birkac; (33)
MaJlb UK (oglan) ocuk (29)
MaMa anne (15)
,. ,. ,.
MaMuH, MaMuHa, MaMuHo;
MaMHHbl annenin (50)
MapKa [ g. (-in) d. MapoKl put (23)
MapT Mart (50)
MaplllPYT yol, gilzergah (39)
M3CJ10 tereyag, yag
MaCJUIHaSl KpacKa yagh boy a (29)
MaCCa kitle (22)
MaTeMaTHKa matematik (40)
MaTepU}I kunla (3) )
MaTb di '. [(-in) d. MaTepH] anne
(] 5)
Mama (kiic;i.ilttilmi.i ) Maria (15)
MamHHa Il1akine, otomobil (34)
MallluHucT makinisl, ofor1 silrlicG
(40)
MalIIuHuCTKa ["g. (-in) d.
MalllHHHCTOK1 daklilo (bayan) (4)
MalllHHKa (ya da "nUIYllI.aS Ma-
llHfHKa) yaZI makinesi, daklilo (4)
MeMeHHO if aglf, yava (7)
Me}K,[(Y [ed. + (-ile) d. arada, arasln-
da] (27); MeJK.llY npOqUM arada,
soz a<;J1ml ken (s.[. oteki eylerin
arasmda) (27)
Me)K,UYHapo.aHbIH uiusiararasl (47)
MeJIO'lL di:s,". bozuk para (46)
MeHee daha az (30)
MfHbUIe daha az, daha ku<;Gk (31 )
MeHbllIuH daha kti\Uk (3 J)
MeRlO nt. (rsz.) 111enu (8)
Mepa ol<;u; no KpaHHeH Mepe hi<;
ohnazsa (35)
Mep3HYTb t.lnaJ1l1 (Mep3HY,
Mep3HelUb); 3aMep3HYTb t.nlf '
donmak, sogutlnak (38)
MecTo yer (25)
MeCJIlJ, ay (II)
MCTp metre (3])
MeTpo ad. (fsz.) metro (34)
MexaHHK 111akinist (22)
Me1JTa hayal, rtiya (40)
Me1JTaTb t.111anll} ' I (Me'lTalO,
Me1JTaelIJb) 0 + (-de) d. hayal et-
mek (18)
MemaTb {.manUj I (MemalO,
MemaelUb) [+ (-e) d.] engellemek
(14)
403
eHWHU (MHJ1b1H' nin en list dere-
si) c;ok ho , kibar (40)
HUHoHep milis, polis (Rus-
'da)(44)
JInOH milyon (47)
JIHOHep milyoner (9)
:0 gUzel, zarif (34)
fbl" sevgili, degerli (39)
'HcTepcTBo bakanhk (36)
lHCTP bakan (36)
IYTa dakika (9)
IYTO"lKY (hlk.) bir dakika bekle
.r. bir dakikaclk) (32)
J dUnya; ban (40)
IOBon s. dUnya (48)
t,lJ,mHH en gen\ (40)
, Te6e, vb., 3aBHlI,HO klskaluyo-
In1, klskanlyorsun vb.
, Te6e Be3eT k z. ben, sen, vb.
InshYlz
)ro \ok, pek fazla (12)
eT 6b1Th belki (21)
HO olabilir, mtimkUn (10)
if, Moil, MOe; MOD benim (22)
KUYTb t.ma11l1j I (MOKHY,
IOKHeUIb); t.JU1 lslanrnak;
IPOMOKHYTb t.J111 (bkz. 38. ders,
I. aC;lklama) slrslklam olmak (38);
IPOMOKHYTb JJ.O KocTeH iliklerine
adar lslanmak
'KPbIH Islak (44)
IJlo.aeu. cesur ya da akllh kirnse
in cins aynml gozetilmeksizin
\'ulJanllan ovgti SOlU (5)
WO,D,O)KeHbJ sadece [g. (-in d. ('g.
4
MOJIO)],O)KeHOB) yeni ev1i c;ift (50)
MOJIO.aOH (MOJlO,D;, MOJIO,lJ;a,
MOJIO.aO; MOJlOJJ.bI) genq (2 J )
MOJIO,aOCTb di . gen<;lik (47)
MOJlOJKe daha gen (31)
MOJIQa sessizce (49)
Mope deniz (4)
MOpKOBb di . havu (9)
Mopo eHoe dondurma (15)
MOpHK denizci (40)
MOCKBa Moskova (15)
MocKBa-peKa Moskova nehri (20)
MOCKOBCKHH Moskova (5.).(20)
MOCTOB3.sJ ka]dlnm (44)
MO'lb t.maml}1ii (Mory, MO)l{eUIb,
MOryT); CMO'lb t. ml muktedir 01-
mak, yapabilmek (10)
MY1K trg. yi. MYJKbg ('-g. (-in) d.
My*eH) koca (3)
MY}K'IHHa e r. erkek (adam) (21)
MY3e Ii m uze (17)
MY 3blKa ill Uzik (6)
MXAT Moskova Sanat Tiyatrosu
(32)
MbI biz (3)
MblCJlb di . dii tince (20)
MblTb t.mallu , gfl. MOW, MoelUb);
BblMhITb t.11l1 Ylkamak (25) .
MbJTbCR t.111al111 I gfZ. (MOIOCb,
MoeUJbcjJ) Ylkanrnak (25)
MBCO et (8)
H
H3 ilsti.inde (2)
H3 BCRKO" CJIyqaH her olaslhga
kar 1
H3.LI:HBX ge<;enlerde (42)
H3 3TOT pa3 bu kez
ua 'Ian bah i , bah i olarak
Ha He6e g6kte
H3 nOMOlU.b + (-e) d. yardlmlna
,.
H3 CJIC,nyIOUJ,HU )),eHb ertesi gUn
HaBepHo olaslhkla, nlutlaka (25)
H3,LJ,(O) ed. + (-ile) d. ilzerinde, Us-
Hinde
HMeBaTb t.111a-I111j I (H3.n;eB31O,
Ha,IJ,eBaeWb ) Ha,IJ,eTb f. III 1 :!,"I
(Ha.n;eHY, Ha eHelllb, Ha,u;eHYT)
giyinmek (47)
Ha,lJ,eJK,lJ;a unlit, umut (26)
H3,lJ.,eBTbC1I t. rnanu 'f,'i I (Ha,ll,eIOCb,
Ha,IJ,eeUJbc») liJnit etmek (25)
Ha,lJ,O gerekli (29)
Ha)]oe,l.uiTb t. manu I (Ha,lJ;Oe,lJ,alO,
Ha.Ll,Oe.Ll,aewb); Ha.LI.OeCTb f. m I
(Ha.l1.0eM, Ha,ll,OelUb, Ha)lOe,rUIT)
+ ( -e) d. can slkmak. ba agntmak
(50)
H3.,LI;OJIfO uzun bir sUre i in (4 I)
H3,lJ,nHCbIBaTb t.maml I
(Ha,lJ,DH CblBalO, Ha,lJ,nHCbIBaellIb);
Ha.n;nucaTb t.ml i I (Ha.n.nulIIY,
Ha..anHUlelllb) i.izerine (i.istUne)
yazlnak (35)
Ha3a,lJ, once (44). geriye
'"
Hau60JIee en ok
HaUTH (bkz. HaXO,lJ,HTb)
HaKa3aHue ceza (37); B H3Ka33HHe
ceza olarak (37)
HaKoHeu if. sonunda (38)
HaKon..ruITb(ClI) t.mal1l1)f) I
(HaKOnJIsllO[ Cb], HaKOnJI.ReUJb
(C.sl]); HaKonHTb(C.R) t.11l1 II
(HaKOnJIw[cb], HaKonHlllb[c»])
grl. (grz.) biriktirmek, birikmek
(49)
HRKOpMHTb (bkz. KOpMHTb)
HaJIHBRTb t. malJu I (H3JIIfBalO,
H3JIIIBaeIIIb); HaJlHTb t. 1111 '
(HaJIbro, HaJibeUIb) akltmak (48)
HaHHMaTb t.lnaml I (HanDMalO,
,. ,
HaHHMaeUIb); HaHSlTb t.ItH
(HauMY, HauMelUb, HauMYT) ki-
ralamak (48)
Hao6opoT zj: tersine, bilakis (30)
HaneqaTaTb (bkz. neqaTaTb)
HanHcaTb (bkz. nHeaTh)
HanOMDH3.Tb t.l1lanll I
(HanOMIIHalO, HanoMHHaewb);
HanOMHI1Tb t. 111 ( II (HanoMHIO,
HanoMHHIllb) 0 + (-de) d. anlnlsat-
I1lak, andlrmak (birini, bir eyi)
(32)
HanpaBJIeHUe yon (38)
HapHCOBaTb(bkz. pHCOBRTb)
HaCKOJlbKO ne kadar, ne derece (49)
HaCT3.UBaTb t.l1laI1l1 I
(HacTaHBalO, HacTaHBaewb);
HacToiiTb t.ml II ("aCTIO,
HaCTOHlllb) [Ha + (-de) d. Israr et-
405
lek, ayak diremek (41)
TOHIUHH gerc;ek, hakiki (21 )
:TpOeHUe ruh dUrU111U (30)
rallia N ata a (50)
TamO", HaTamuHa,
laT31l1HHo; HaTaiIIHHbI Nala-
l'nln (50)
rqUTb( CS) (bkz. Y'UfTbCD)
(Ol1UTb t.l1lal111 II (HaX01KY,
axo.nHUlb); HaUTH t.1111
lfaH.aY, HaHlJ,ewh) bulmak (27)
UiJ1bHHK amir, ef, mi.idilr (4)
UiJlbHHua di '. ba kan, ef (50)
UIJlbCTBO amirler, Ostler (26)
luuaTb t.maJ1l1 S I (HaIJUHalO,
,. ;
la'l"Haemb); HalJaTh t./}ll
Ha'lHY, Ha'lUewb) ba lamak (} 8)
11, HalIla, Harne; Harnn bizim
22)
npaBD.a JIB? oyle (dogru) degil
.,.,
nJ.
CTOHT deumez
c
50 g6k (38) Ha He6e gokte (38)
aaBHo yaklnlarda, bu siralarda
42)
aaJleKO (OT) if uzak degil, yakm
24)
n:eJUI hafta (39); UeJIYfO He.aeJIIO
.am hir hafta (i<;in)
Jl.OnUCaHHbIH bitmcl11i (mektup,
itap. vb.) (47)
.aoporo ucuz, pahalt degil (46)
3aoHcuMbiU bagnl1slz (50)
'3aMeHHMblu (He3aMeHuM,
, ,.
He3aMeHHMa, He3aMelluMo;
16
He3aMeHHMbI) yeri lutulamaz, ye-
rine ba ka bir ey konamaz, gide-
rilmesi olanakslz (35)
HeuHTepecHLIu (HeHHTepeceH,
; ,.
HeHHTepecHa, HeHHTepecHo;
HeUHTepeCHbl) ilginc; degi1 (4)
HeKor.aa if vakil yak (43)
HeKoro kimse yak (bkz. 43. ders, 2.
aC;lkJama)
HeKoTopblH baZI, belirli (20)
HeKy,aa :if. yer yok (harcket kastedil-
diginde) (43)
"eJlb3 (+ mastar) olanakslz, ola-
maz. olmaz (7)
HeMeU [tk. (-ill) d. HeMua) Alman
(el:) (32)
HeMelJ,KHH Alman (s.) (32)
HeMHoro if. biraz (3 I )
HeMHO.IKKO ;:[ biraz, aZlclk (6)
Heo6xo;:J:HMbIU (Heo6xo;:J:HM,
Heo6xo HMa, Heo6xo "MO;
Heo6xoJl.HMbl) zorunlu(dur) (49),
gerekJi, zorunlu, clzem (39)
HenpoMoKaeMblu su gec;irmez (45);
HenpoMoKaeMblii nJIaw yagn1ur-
]uk (46)
HepBHbIH sinirli (44)
HecropaeMhlu IUKa$ kasa (s. . yan-
maz dolap) (27)
HeCKOJlbKO + rf (-ill) d., hir kac;
(49)
HecKpOMHblH (HeCKpOMeH, Hec-
,. ,.. ,.
KpoMHa, HecKpoMHO; HeCKpOM-
Ubi) lai.ibali. nCLakclsiz (29)
HecMoTpSi ua + (-i) d. ragmen (49)
HeCT" f.maml:-.\', bsz. (Hecy,
HeceUlb, HeCYT); nouecT." t. ml
ta llnak (27)
8eT haYlr (3)
HeYJf{eJIH acaba? yak camm? (44)
HexCT (bk:. 49. dcrs, a<';lklamalar)
isteksizce (49)
HeIJ3SHHO zi kazara, tesadUfen (27)
HelJefO (bkz.. 43. ders, 2. aC;lklama)
hi<;bir ey yak (43) uClJero
cKa33Tb a kolsun! (50)
Hit ... UH ne '" ne de ... (44)
HI.J P33Y + olumsuz hir kez bile HH C
Toro Hn C cero durup dururken
(44)
Hnr.ae hi bir yer (43)
HliKe daha ah;ak (3 I)
"H3KHH (HH30K, HH3K3, HU3KO;
HH3KH) alc;ak (31)
H"3Unl" daha alc;ak, en al ak (40)
HHKaK zJ hi<;, asIa (43)
H"KaKOU hi<;, hi<;bir (42)
HUKor.aa zj: hic;bir zaman (24)
HHKTO hi<; kimse (24)
HUKY,lI,a if hi<;bir yere (hareket kas-
tedildiginde) (24)
"u'u:ro (HHI.JTO) hi<;bir ey (24)
"HlJerO nO,IJ,06HOrO hie; de degil
(41 )
HHI.JTO hi bir ey
HOBOCTb di \'. haher, yenilik (39)
HOBblH yeni (32)
"Ora hacak, ayak (37)
HU,K hH;ak ( I J )
HOJ1b f!/: Slr.!r (] 7)
HOMep ( -g. yl. d. HOMepa) numara;
oda (orelde) (19, 32)
, ...
HOpMaJlbHblH nonnal (12)
HOCHTb t.mam/ , bsz. II (HOllJY,
HOCIfUJb) ta Jlnak; nOHocuTb
t.I11I!.{j bir sUre ta 1I11ak
HOlJb di . gece (5); HOlJblO gece1eyin
HOH6pb el: Kasun (50)
HP3BlfTbCH t./11anll)f II (HpaBJJIOCb,
HpaBHlIJbCst) + (-e) d. ho una git-
mek,he enmek: nOHpjBHTbCst
t.ml (26)
HY iini. pckaUi, haydi. eh, h)n1, vb.
(7)
UY)I{HblH (Hy*eH, HY)l{H3, HY)I{HO;
HY)KHbl) gerekli (] 8)
HYJKHO gereklidir (15)
HblO- tiOPK New York (29)
".HUst hcm ire, bebek baklcIsI (17)
o
o (06) ed. + (-de) d. hakkmda (4)
o npo.aaBue sattci hakkl nda
06a, 66e her ikisi (30)
o6e.n: ogle yenlegi (] 0)
o6elIaTb t.maml I (o6e.aalO,
o6eJ],aellJb); noo6e.aaTb t.ml
l)gle ycmegi yemek (6)
06e3b.HHa maYll1un (48)
o6em3Tb f.l1lam/,,{j I (06enUllO,
o6elluielllb) vaad ellnek (42)
06JIa.aaTb I.JI/{[III1!." I (06J1a.aalO,
o6J1a.aaeWb) + (-ile) d., t.lllt i' I
407
ok sahip olmak (soyut adlarla)
5)
laKO [(g. yl. 06JIaKa, g. (-in) d.
6J1aKOB] bulut (38)
) = 0
)}I{aTb t.manll I (o6o;m.alO,
160}Kaewb) t.nul] yak; hayran
lnlak (32)
Ja30BaHHHe ogrenim (40)
Ja30BaHHblH 6grenim g6rmti
22)
aUlaTb t. manll ' I (o6pam,aw,
16pauU1ewb); o6paTuTb t.ln/ II
o6pamY, o6paTUlIIb) <;evirnlek,
16ndtirmek; o6pam.aTb
H"MaHUe ua + (-i) d. dikkat et-
oek (bir eye, birine) (49)
paUuiTbC.H t.maml} I (o6panui-
OCb, o6paUJ,aembCSI); o6pa-
;HTbcB 1.1111} II (o6pamYch,
)6paTulIIbcJI) K + (-e) d., B + (-i)
t. domnek, y6neJnlek, ba vurmak
49)
YUb di . ayakkabl (31)
xon;HTb t.nlam/ II (o6xo)KY,
)6XOJJ,UWb); OOOHTH t.ml
:060HJIY, o6oH.aeUlb) <;evresini
:lola mak (38)
biKHoBeHHo. genellikle, mutat ola-
oak
'bIKHoBeHHbIH mutat, olagan, ah-
111gelmi
J.H33 TeJlbHO if zorunlu olarak
paHU'IHBaTb t.l1lal111 I
(orpaHii'lHBalO, orpaHH H-
18
BaeWb); orpaHH'IHTb t.ml II
(OrpaHH1JY, OrpaHHQUllIb) g l. SI-
narlamak (39)
...
OrpaUHI.JHBaTbCJI t.111anu ;
OrpaHUqUTbCB t.nll} + (-ile) d.
(ile) slnlrlanmak, yetinmek (39)
o.aeBaTb t.manu I (o.n;eBalO,
o.aeBaeWb); O,lJ,eTb t.nll (o,neHY,
o,IU Hemb) giydirmck (47)
, ,.
OJJ,eBaTbCH t. manu ; O)J,eTbCB t. nll
giyinmek (46)
oJJ,Hu, oAHa, O.llHO; OAHU bir; yal-
nlZ (2); OJJ,HHM CJlOBOM tek keli-
rneyle, klsaca (39)
O.llHHHaJJ,u.aTbIH onbirinci (36)
o)J,uHHa,lJ,lJ,aTh onbir (17)
O)J,Ho3TaJKHbIH (bkz. 49. ders, not-
tar) tek kath (49)
oKa3blBaTbCSI t.nlamlj I (OKa3bI-
BalOCb, OK33bIBaellIbCJI);
oKa3aTbcH t.ml I (OKa)Kycb,
oK i. KeUlbCJl) + (-ile) d. olmak, or...
tada olmak, lkn1ak; aIlla llmak
(25, 43)
OKHO [ -g. (-ill) d. OKOH) pencere (2)
OK0J10 ed. + (-in) d. evresinde (9)
OKOH\uiTeJ1bHO if kesinlikle, velha-
sll, tam anlallllyia (41)
OKOHqaTeJlbHblH sonuca deggin, ni-
hai (4 I )
,.
OKC$Op,lJ, Oxford
OKTB6pb er. Ekim (50)
OH e/: OBa dij. OHO nt. 0; OUD rg.
onlar
Ona3.LtblB3Tb t. tllaf111 I (Ona3-
,L\bISalO, Ona3,IJ,bIBaelllb);
On03,IJ,aTb t. 1111 I (on03)];3IO,
On03,IJ,aelllb) [Da + (-i) d.] gecik-
mck (22, 41)
onacHblli (ouaCe", onacHa,
onacHO; onacHbl) tehlikeli (12)
onHcblBaTb t. rnanu I (onucbI-
oalO, onHCbIBaeWb); onucaTb
l. nu I (ouMmy, onHmemb) tas-
vir etIn., betimlen1ek, tanlrnlamak
onymKa [fg. (-in) d. onymeK) or-
man klYISJ (47)
onblT deney (40)
onBTb yine (46)
oceHblO son baharda (48)
OCM3TpHBaTb t.nlanll I (OCM3T-
pHBalO, OCM3.TpHBaewb);
oCMoTpeTb t.nu ' II (OCMOTpro,
OCMOTPHUIb) gezn1ek (gezip gor-
Inek, g6zden ge<;iffi1ek) (20)
oco6eHHo if ozellikle (12)
oco6eHHblH: ba ka, kendine ozgti
(27)
oCTaBaTbC.H t.manll (OcTarocb,
oCTaewbcH); OCT3.TbC.H t.ml
(OCTaHYCb, OCTaHewbCB) kalmak
(34)
OCTaBJI.HTb t.J1laml I (OcTaBJIRIO,
OCTaBJUleUlb); OCTaBHTb t.nll
II (OCTaBJIlO, oCTaBHmb) blrak-
mak, terk etmek (38)
OCT3JIbHOH geriye kalan (46)
oCTaHaBJIHBaTb t.J1lal111 I
( OCTaHaBJIHBalO,
oCTaHaBJlHBaelllb); OCTaHoBHTh.
t.l1ll II (ocTaHOBJIID,
oCTaHoBulUb) gfl. durmak, dur-
durmak
oCTaHaBJlJlBaTbCH t. m ann .-
oCTaHoBHTbCB t.ml durmak
oCTanoBKa durak
OCTOpOJKHO if. dikkatlice (29)
OT(O) ed. + (-in) d. -den (23)
OTBeqaTb t. fila rH lj I (OTBeqalO,
OTBe'laemb); OTBeTHTb t.ml II
(oTBeIJY, oTBeTHlUb) [Ha + (-i)
d.] cevap vermek (34)
OT,lJ,eJIbIBaTbC.H t.manuj I
(OT,lJ.eJlbIS3IOCb, oT)),eJIbl-
BaeUJbCj(); OT,lJ,eJI3Tbcj( t. 111 I I
(oT,lJ,eJIaIOCb, OT.lJ,eJlaelllbcj() OT
+ (-in) d. atlatmak, kurtulmak
(50)
OT.lI.blX lk. dinlenme
oTeu [(-in) d. oTu;aj baba (15)
OTKJIa.abIBaTb t.manllj I
(OTKJI3.,lJ,bIBalO, OTKJIa,lJ,blBaewb);
OTJIO}KUTb t.ml II (OTJlOJKY,
OTJI01KUllIb).aO + (-ill) d. ertele-
lTIck (. He kadar) (49)
OTKpblB3Tb t.f1laI1U ' I
(OTKpbIBalO, OTKpbIBaelllb);
OTKpblTb t.l1l1 (OTKpOIO,
oTKpoewb) a<;mak (5)
,. ,.
OTKpblBaTbcSI t.maml OTKpblTbCH
t.mlj a<;Ilmak (grz.)
OTKY.lI.a? nereden
OTJlOJKJITb (bkz. OTKJla,abIBaTb)
OTKYLl.a-TO herhangi bir yerden (42)
OTnpaB.JlslTb t.mamlj I
409
JTllpaBJUIIO, OTnpa8JIHernb);
,
TnpaBHTb) t.m' II (OTnpaB-
,.
10, oTnpaBHWb) g6ndern1ck. yo 1-
Imak, sevk etmck (23, 43)
Ipa3 HOBaTb (bkz-. npa3L1,HOBaTb)
lYCKaTb t. m(lI1l1 ' I (OTnycKalO,
,. ,
TnycKaeWb) oTrrycTHTb t. m , .
I oTnylUY, oTnycTuIDb) olrak-
nak, sahvermek (30)
CID)J,3 buradan (21)
rY)J.a oradan (34)
xOLUITb t.1J1ClIll' II (OTXO:JKY,
)TXO)J,Hillb); 01'001'0 t.Ill' '
(OTOHtI,y, oToH)J,elllb) c;ekilmek,
Jzakla mak. ayn hnak
'qeCTBO baba adl (37)
''leT hcsap, rapor (21)
"be3)], gitn1c, gidi . harcket (39)
pHUUaJlbHblH rcsmi (36)
pHLl.HaHTKa [rg. (-in) d.
oc}JHUltaHTOK) hayan garson (8)
lapOB3TeJIbHhiH <;ekici bGytileyici
(49)
,.
lenH.aHO apaC;lk, gOl gore gore
(42)
LJCHb zl <;ok (6)
LJepeI(b di}. Slra, kuyruk (38)
ilK" (sadece rg.; {"g. (-il1) d. O'-lKOB)
g6zlilk (5)
lIJH6aThc.sJ t. 111 (11111 !sJ (OIll1l6aJOCb,
oUlu6aelllbCSI); OlIJlf6UTbCjJ t.m i s'
(olllu6YCb, olllu6eWbCH) yuml-
mak (25)
llIH6Ka hata, yanlJgl (33)
.10
IT
n3KeT pakcl (27)
naJIbTO ad. nt. (f's,:.) paho (3])
,.
naM1JTHIfK anJl (47)
"ana oabu (15)
nanltpoca Rus sigaz'as) (4)
nanKa (cg. (-in) d.) nanoK] dosya
(27)
nap" ad. (rs::.) bahis, iddia (48);
,aep)I{aTb napii bahse ginl1ek (48)
fIapMJK Paris (39)
napK park (42)
nacnopT (rg. .v t . d. naCnOpTa) pasa-
port ( 19)
nau,lu HT hasta (22)
nalJKa [rg. (-ill) d. na'leK) paket (16)
naI.J.KaTb t.m{jm/ I (naIJKalO,
na1.IKaelllb); HCnaQKaTb T.m/ ' I
kirlctmek pisleunek; karalamak
(37)
nepBocopTHblH birinci slmf (31)
nepBblu birinci (8)
nepeBO.LUITb f.J1UIl1l1 '\ II
(nepeBO)KY, nepeBO)lHlllb);
nepenecTu t.lln,)' (nepeBe,lJ;Y,
nepeBe)J.elllb) terctirne etn1., evir-
mek (47)
nepeBo)J.'1HK <;evirmcn, terctiman
(22)
nepeBOl1QUua bayan evirmen YS.
(35)
neperOBO)Jbl lsadcce <;g; rg. (-ill) d.)
,.
nepero8opoB] antla malar (soz-
le lneler) (35)
nepe.a ed. + (-i/e) d. 6niinde, kar l-
smda (20)
nepe.aaBaTb t.mamfj (nepe.aa.o,
nepeLl,aewb); nepe,ruiTb t.lnf
(nepell,3M, nepe.aaWb) vermek,
gc irmek; teslilTI etmek; biJdirmek,
anlatlnak; yaYlnlamak (42)
nepe)]jMbIBaTb I.maml 'l (nepe-
.uYMbIBalO, nepe,nyMbIBaeWb);
nepe MaTb I. lilt)\; I
(nepe.aYMalO, nepe MaeWb) fik-
rini degi tirmek, (tekrar) dU Un-
mck (50)
nepee3JK3Tb t.manu I (nepee3-
,. ,. ,
)RalO, nepee3.IKaeWb); nepeexaTb
t.1Jl/ ' (nepee,lJ,Y, nepee,Ll,elllb) ge -
ruck (bir aI'a<;la) (39)
nepe.IKH,lJ,aTb t.11la/1l1 i I
(nepe.IKH,nalO, nepeJKH.n:aelIlb)
,. ,
nepelK,lJ,aTb t.ml (nepelK)J.y,
nei>e1K.1J;ewb) (IITO-HH6Y,IJ;b) (bir
cy) bitinceye kadar bekJen1ck
( 8)
nepeHTu (bkz. nepeXO,IJ;HTb)
nepeJIeT3Tb t.mamlj I (nepeJIeTalO,
nepeJIeTaelIIb) nepeneTeTb t. J111
II (nepe TJeIJY, nepeJIeTHWb)
u<;akla ge\lnek (39)
nepeo.aeB3TbcSI t.mamf)\' I (nepeo-
,. ,.
.aeBarocb, nepeO,lJ,eBaelIlbCH);
nepeO,Ll,eTbCH t.lJI1 (nepeo.ae-
HYCb, nepeO.1leHelllbCH) g i ysi de-
gi lirmek (47)
nepenelJaTblBaTb t.mallll)\' I (nepe-
neQ3TblBalO, nepene'uiTbI-
BaeIDb); nepene1.JaTaTb t. /1l1 '} I
(nepeneIJaTalO, nepellelJ3Taewb)
yeniden dakti]o elmek (35)
nepenHCKa lrg. (-in) d. nepenHcoKl
mektupJa ma, yaZl ma (49)
nepenHCblBaTb t.m(lml I (nepe-
nHcblBalO, nepenHcbISaemb)
nepenllcaTb t. nll I (nepenHllIY,
nepenHwelIIb) yenidcn yazmak
(35)
nepeno.TJHeHHbIH (nepenOJIHeH,
,. ,.
llepenOJIHeHa nepenORHeHo;
nepenoRHeHbJ) tlkhm tIkhm do]u
(38)
,. ,.
nepecTaBaTb I.manu ) ' (nepeCTalO,
nepeCTaelUb); nepeCT3Tb t.1Il13
(nepeCT3HY, nepeCT3HeUlb) vaz-
ge mek, kesmek, ara vermek (39)
nepeXO.llHTb t./1l(lJ1lI ' II
(nepexoIKY, nepexoAHlIIb);
nepeuTH t.l1ll (nepeH.lJY,
nepeM,Uelllb) (bir yerden bir yere,
boyunca vb.) ge ]nek (38)
IIepo [fg. yl. d. IIepbB; ("g. (-ill) d.
nepheB] kalem ueu, divit; tily (bkz.
47. deI's, notJar)
nepqaTKa l{'g. (-ill) d. nep1J3TOK)
eldi yen (27)
neCH1I [rg. (-in) d. neCeD) aI'k]
(42)
rIeTHH, I1cTHHa, neTHHO;
IICTHHbl Pctya'nm (50)
fieTh t.maml)fI (now, nOeWb); cneTb
t.nll s arkl soylclnek (46)
411
ulTaTb t.111aI11l ' I (neqaTalO,
le'laTaemb); Hane'laTaTb t.11l1 ' I
)asmak, tab etn1ek (28); De'uiTaTL
,.
mal111 ' Ha MaWUHKe;
,. ,.
lanettaTaTb t. m I j Ha MamUHKe
laktiloda yazmak (7)
[U Hbe biskilvi, hamur i leri (16)
WKOM yaya (32)
paT korsan (40)
PO}f{OK [Tko (-in) d. "UpOJKKa]
)orek (16)
CaTeJIb el: yazar (32)
caTb t.manll I (nHUlY, ""Weulh);
lanncaTb t.I1U ' I yazmak (29)
c'Ie6YMa}l{HbIu Mara3uH klrtasi-
feci (5.) (13)
cbMeHHblH CTOJI yazl 1T1aSaSI (27)
CbMO ["g. (-in) d. nDCeM) n1eklup
:5)
TaHDe glda, besin
:Tb t.11lal111 (OLIO, nbeWb);
SblnHTb t.ml i<;mek (6)
[wym.aH MawuHKa yazl makinasl
: J 3)
:aRaHHe yiizme; vapurIa yolculuk
:40)
laKaTb t.manll rt I (oJuiqy,
nJullfemb); 3anJuIKaTb 1.J111 I
aglaIl1ak (49)
laMB Nt. alev (bkz. 20. ders, 3.
aC;lklama)
lacTHHKa plak (49)
[aCTMaCca plastik (45)
[aTUTb t.nlanu; II (nJIa'IY,
nJ1aT"Wb) 3anJIaTHTb odemek (9)
2-
DJlaT4>opMa plalform (38)
nJIaTbe [("g. (-in) d. n.TJaTbeB) giysi.
entari (31)
nJIau.KapTa rezervasyon makbuzu
(trende) (33)
nJIam yagmurluk (38)
nJIeB3.Tb t.nlQI1Uj (nJIIoro,
IInlOelllb); HanJIeBaTb t. f1l1J tii-
ktirmek (48)
nJIoxo if. k6tti (22)
nJIOXOH kotil (9)
nJIOma,nb di '. alan, nleydan (20)
KpaCHaD nJIOIU,a,llb KIZlI Meydan .
(20)
no ed. + (-e) d. tisttinde, iizerinde,
boyunca, c;evresinde (14)
no KpauHeu Mepe hi<; degilse
no- onek .., tarzlnda; nO-PYCCKH
Rus tarzinda, Ruslar gibi. . .
.....
no Bcen BepORTHOCTH btiytik olasl-
hkJa
nO-aHfJIIfHCKH ingilizce
nO-BII)J,HMoMY if. 6yle g6rilnilyor ki
(46)
nO-KHTaiicKH if. ince
n06e)KaTb(bkz.6e}KaTb)
n060JlbIIIe biraz daha
nOBepHTb (bkz. BepHTb)
nOBecTH (bkz. BO)J,HTb)
nOBunaTbcB(bkz. B aTbcR)
n080plfaTb (bkz. 80P'UITb)
nOBTopRTb t.mal111 I (noBTopRIO,
nOBTOpsieWb); nOBTopuTb t.l1l1 '
II (nOBTopro, nOBTOpuWb) lek-
rar etn1ek (49)
nOBblwaTb t. manu} I (nOBLIWiilO,
nOBLIlluieUlb)
nOBblcHTb t. nll
I I (nOBblwy, nOBblcHlllb) ylik-
se1tmek, artlfmak (41)
norOBopHTh t.ma11llj II
(noroBopro, noroBopulUL) ko-
nu
]nak, soz etmck (bkz. 33. ders,
notIar) (33)
noro,ll,a hava (37)
no)]. ed.+(-ile) d., durum, ya da + (-i)
d. harcket) altmda (35)
no.napHTb (bkz. ,aapuTb)
nOLuipoK elk. (-in) d.) nOJl.apKa] he- .
diye (29)
nO,lJ;OiK,LuiTb (bkz. JK,LJ:aTb)
OOlJ,03peBaTb t.manll
o;; I (nOlJ,03-
,. ,.
peBalO, no)],o3peBaellIb)
3ano-
,U03PIlTb t. ml
II (3ano,ao3plO,
3ano.n.o3pHIIIb) ku
ku)anmak (47)
no.noHTH (bkz. no,axoAHTb)
nO,lJ,nHCblBaTb(CH) t.manll
I
(nO
nHCbIBalO, no.anucblBaelUb);
nO.ll.nHCaTb(cs) t.ml
\' I (00]],-
DlImy, no.n.nHwewb) imzalamak
(35)
no,npo6HLlH aynnulJ (21)
nO.1J.TBep}K,I1eHHe anay, teyit, dogru-
lama (39)
no,ayMaTb (bkz. .rQ1MaTb)
nO,ll,XO,LJ,ltTb t.mal111)
' II (no,ll.xoJKY,
nO.1J.XOIl.HWb); nOJl.OiiTH t.ml
'
(n0,l10H
Y, nOJJ,ouJJ.ewb) yaya
olarak yakla.}mak (38)
nOJl.'be3)IUiTb t. manll
I (no)J,'he3-
1K31O, IIO,lJ;'be3}K3eUlb); nOJl.'be-
,. ,
xaTb t./1lI
(no)J'be.ay, no,n"be-
Aewb) bir ara<;la yak]a
mak (39)
nOe3,Ll [fg. yl. d. noe3.rui) tren (24)
nOe3.1J.HTb t.l1ll
II (noe3JKY,
noe3JJ.Hwb) gidip gC.lmck, gczinti
yapmak
noe3)J,Ka yo1cu1uk (18)
noexaTb (bkz. exaTb)
nO}K3
OBaTbcH(bkz. lKanoBaTLCa)
nO}KaJIyucTa li.itfen (9)
nominy" belki, belki de
n01KHB3Tb: KaK Obi nO)KUBaeTe?
nasllSInlz? (12)
nO)l{HJIOU arta ya.}h (21)
n03aB
OOaTb(bk:. 3aBH
oBaTb)
n038o
HTb t.mal1u
I (n03BOJUllO,
n03BOJUlelllb)
D03BOJIHTb t.Jnl
II (00380JlIO, n0380JJHIIIb) izin
vermek (48)
n03BoHHTb (bkz. 3BOHHTb)
n03,LJ;HO if ge9 (6)
n03.lIpaBJUITb t.11lQ11l1 j I
(no3.apaOJlHIO, n03.lI.paOJUlewh);
n03J1.paBHTb t. 1111'$'1 II (n03,lJ,paB-
JIIO, n03Lt.paBHwb) C + (-ile) d.
kutlamak (50)
n03HaKoMHTbCB (bkz. 3HaKoMH-
ThC»)
nOHTH t.ml
(noH
, nOH.z:t.ellIb)
gilmek (yGrUyerek, yaya)
DORa ed. ve bag.
imdilik (14);
"OKa ... He ... .. .dik<;e, ...e kadar
(50)
nOKa3blBaTL t.11laml
' I (nOKa3bl-
BalO, nOK33bJBaelllb); nOKa33Th
413
ml I (nOKa*y, nOKa*eUJb)
ostermek (18, 3 J )
aTaTbcSl (bkz. KaTaTbCH)
pblBaTb t.l1l(l1'IlI I (nOKpbl-
aIO, nOKpblB3elllb); nOKpblTb
11l/ (noKpolO, nOKpoemh) kap-
lmak ortmek
)
pbIT, nOKpblTa, nOKpbITO;
OKPblTbl (nOKpbITbIH'den) +
-ile) d. (ile) kaplt, ortliHi (47)
cynaTb f.rnalJlI '} I (1I0K)'nalO,
oKynaelllb); KynuTb t. m I II
KynJIlO, KynJlillb) satm almak
29)
{ynKa [L . (-in) d. nOKynOK)
lI veri , saUn ahnan ey (31);
eJlaTb nOKynKIt ah veri yap-
:lak (31)
YTHTb (bkz. KYTHTb)
Ka HTe (emr.) gosterin
I] d() cme, zemin (37)
l1araeTC.H (k:!;'Iz.) gerekiyor;
.dettendir (45)
JUJ,HsI yanm gun (28)
!Ie [rg. (-ill) d. nOJleH) tarla, kIf
]1)
aer'le biraz daha hafif (aglrhkta);
laha kolay (3])
aeJKaTb (bk::.. JIeJluITb)
JJ( 3HbIH (nOJIE 3eH, nOJIe3Ha,
IOJI( 3HO; nOJH 3HLI) + (-e) d.
.. e yararh (32)
Jle3HO zf yararh (32)
JleTeTb (bk-;.. JleTaTb)
J1uTU'IeCKUH politik, siyasal (35)
4
nOJlKH 10 vanm kilo (16)
...
nOJ1Hee daha i 11lan (3] )
nOJIHblU dolu (3g)
nOJIOBUHa yanm, yan. yansl (31,
35); ,lJ,Ba C nOJlOBHHOU iki bu<;uk
nOJIO:IKeHUe durum (35)
nOJJOTHO keten (44); 6 TJe.!l.Hblii KaK
nOJlOTHO kaglt gibi ben1beyaz (44)
nOJITOpa bir bu uk (47)
nOJlyqaTb t.l1l(Unl:!; I (noJIyqalO,
nOJlyqaewb); nOJIYQUTb t./1li II
nOJIyqy, nOJIyqHmb) altnak, elde
etmek (39)
nOJIyqa TbCSI t. 111 (Ulli I n OJ1YQHTb-
CH t.nH II ortaya <;lkmak. elde
edillnek (43)
nOJlyqme biraz daha iyi (31)
,.
nOJlb30BaTbCH t. 171 a 111 I
(nOJIb3YIOCb, nOJIb3yelIlbCjf);
BOCnOJlb30BaTbCB t. 1111 + (-i/e)
d. yararlann1ak (42)
nOJJlOc kutup (46)
nOMHIiTb f.mal1l1{; 11 (noMHIO,
nOMHIUlIb); BcnoMHHTb t:m/ '
ammsarnak
nOMoraTb f.1Jlal1ll'j" I (noMonilO,
nOMOr3ewb); nOMotJb 1./1l1
(noMorY, nOM ();iKe III b) yardlfil et-
mek (35)
nOMoIUb di'j\" yardIIll (25); Ha
nOMolUb + (-e) d. yardlnla ko -
rnak (25)
nOHe.n.eJlbHIIK pazartesi (10)
nOHHMaTb t.maml'j'l I (nOHuM31O,
nOHHMaelllb); nOH Tb f. J1l1
(nOHMY, nOMMelllb) anlamak (6)
nOHpaBMTbcD(bkz, HpaBHTbCH)
nonpoc Tb (bk npOC Th)
DOpa (+ mast.) ..,' mn zamamdlr; C
Tex flOp 0 zamandan beri (48); c
Tex nop, KaK (+ fiiJ) -den beri
,
(47);,D,o TCX nop, ... nOKa ... He
(bk:.:. nOKa) ... 'dik<;c
nopa60TaTb (bk pa60TaTb)
nopaHblIIe biraz daha erkcn (34)
nopeKoMeH oBaTb(bk:. peKoMeH-
,
OBaTb)
nopTpeT portre (29)
nOPrIeHHe odev (42)
nOpLl.HH porsiyon (50)
nopii oK Uk. (-in) d. nopil KaJ dQ-
zen (21); rrpHBO):UfTb t.manll B
nOpsl,ll,OK dULcne koymak (27);
(Bee) B nopil,aKe her cy yo1unda
nOea.LI.HTb (bk . Ca)K3Tb)
nOCBeTJlee biraz daha aydlnhk,
1 lkli (31)
noeKopee (nOCKOpCH) c;abuk 01 (23)
noe.JuITb (bk . nOCbIJl3Tb)
nocJ1e ed. + (-;n) d. sonra ( 10)
f10CJ1e,lJ,HIIU sonuncu (8)
f10CJ1C33BTpa ooUr gUn (29)
nOCM3TpHBaTh t.nl(ll11/ ' I (noc-
M3TpHBalO, nocMaTpHBaeUJb);
nocMoTpCTb t.m/'j...ll (nocMoT-
pro, nocMOTpHlllb) [Ha + (-i) d.]
bakmak (37)
nocoBfToBaTb t,JJ1{ fI (nOCoBeTYIO,
nocoBeTyelllb) + (-e) d. ogUL ver-
mek
nOCOBCTOBaTbCH(bkz. cOBeTo-
BaThcD)
nocTaHoBKa sahneye koyma, sahne-
deki uriln (32)
nocTapaTbcSI (bkz. CTapaTbcH)
nOCTeJlb di '. yatak
nOCTOBTb f.I1lI'j5 II (nOcToro,
nOCTOHlIlb) biraz kal mak, biraz
durmak (bkz. CTOslTb)
nocTynaTb f.nlal1ll \' I (nOcTynalO,
, ,
nOCTynaelIlb); nocTynllTb t.llll
I I (nOcTynJI.o, nocTy"ulUb) B,
"3 + (-i) d. ginn k (bir kurulu a,
vb.) (40)
nocblJuiTb 1.l71aI111 ' I (nOCbIJIalO,
, ,
nOCbI.JIaelllb); nOC.TJaTb f.1Jll '
(nOIIlJIIO, nOlllJlelllb) gUndcnnek
(39)
nOTepilTb (bk . TepHTb)
nOToM zf ondan sanra, daha sanra
(6)
nOTO!\lY liTO bag. UnkU (7)
nOTopOnHTb(bk . TopOnHTb)
nOTpSlCeHlte sarslntl, ok (44)
nOXO,LI,I1Tb t.1111 'j I I (noxo./KY,
nOXOtl,IUllb) bin.1Z yi..irUmek
nOXo,LUtTb f.JlUI11l1'j' Ita +(-i) d. hen-
zemek (15)
noxo)Kldi (noxo}K, noxo.IKa,
noxo)Ke; nOXO}KH) (klsa bi<;in1)
"a + (-i) d. henzel', aym (15)
noue.TJOBaTb (bk . Ll.e TJOBaTb)
nOlleMY ni<;in (37)
nOIJeMY -TO nedense
nO\fTa posta, postane (23)
415
fU hemen hemen (6)
fOBaR 6YMara mektupluk kaglt
3)
YBcTBOBaTb(bkz. qYBCTBO-
lTb)
T air (47)
BJUITbC1I t.ma/1l1'5f I
IOHBJIslIOCb, nOJlBJU1eWbC.H);
)jJBHTbCH t.ml'5 II (nOHBJIIOCb,
).HBHWbCjJ) gorilnmek (38)
BAa hakikat (24); He npaBJJ;a
fI? gen;ek mi?, dogru mu? (20)
BHJIO kural ( izgi) (9)
.B, npaBi, npiBo; npi8M(bk
s. ders, 2. a Jklama) dogru (yan-
degiJ)
lBblH sag (kanat) (IS)
ara Prag
L3,lJ,HOBaTb t. manll (npa3.lJ.HYIO,
p.a3,lXHyelU-b); OTnpa3.lJ,HOBaTb
nil kutJamak (48)
lKTHKa pratik (32)
- (en iistiinH.ik derecesi gosteren
,n ek, bkz. 40. ders 2. a lklama)
".. ,
ObIBaHHe buJunu , ikamet (49)
BOCXO.L1HbI-U harika, l11iikemmel
9)
eLUlaraTb t.mamlj I (npe,[I,JlaralO
Ipe,3,JIaraeWb); npe)J,JlO)KHTb
.nll}f II (npeMO)f{Y, npeMo-
KHWb) teklif etlnek, onennek,
;unmak (48)
eJl,nO'lUTaTb t. /1laJ1l1 I (npeAno-
IHTRIO, npe.llnOQUTaewb); npe,lX-
lotJecTb t.ml}'\ (npe.anoq1j,
6
npe nO Temb, npe nOqTjT)
yeglen1ek (tercih etmek) (8)
npe)l,CK33bIBaTb t. manu} I (npe.n-
CK33bIBalO, npe.acKR3bIBaeWb);
npe.acKa33.Tb t. ml (npe.acKIDKY,
npe.acKa*ernb) tahmin etmek, on-
ceden soy lemek (24)
npe.acTaBHTeJIb e r. temsilci (39)
npe.aCTaBJIHTb t.manH I (npe,lI,-
CTaBJUIIO, npe.LJ.CTaBJI.H eWb );
npe,acTaBHTb t.l1U II (npeJ(-
CTR BJI 10 , npe.ACTRBHlIIb) vermek,
sunmak temsil etmek
npe.acTaBJUl.Tb t.maml ' ce6e;
npe.acTaBHTb t.I1U ce6e tasavvur
etmek (40)
npeJJ,cToRWU" ondeki, ontimlizdeki,
gclecek (48)
npe.aynpe1K.LuiTb t.l1la11l13 I (npe-
,
JJ;ynpe1K)J.alO, npe,nynpelK-
)J,aeWb); npeJQ'npe.llHTb t. 1J1lj II
(npe.aynpe.IKY, npe.aynpe)J,Hwb)
uyannak, onceden bildinnek (43)
npeuMymecTso avantaj (41)
npeKpaCHo <;ok giizel, harika (43)
npeKpacHbIH c;ok giizel, harika (14)
npepblB3.Tb t. fI1anll I (npepbIS3.IO,
npepbIBaewb); npepBRTb t.nll
(npepsy, npepBewb; npepBYT)
kesnlek, durdurmak, ara vcn11ek
(37)
npHBe3TH (bkz. npMBo3HTb)
npHBO.LUtTb t. Jn0I111} I I (npHBO}l{Y,
npHBO.D:UWb); npHBecTH t.I1U
(npuBe;Ij, npHBellelllL,
npHSeJIYT) getirmek (arac;slz) (42.
npUDO,ll.HTb B nopsiu:oK derlemek,
toplamak (5. r. duzene sokmak)
npllB03HTb t./nanll II (npUBO}l{Y,
npHB03UWb); npuDe3TH t.l1ll
(npHse3Y, npHBe3eWb) sevk et-
mek (bir arac;la) (36)
npUfJIamaTb t.I1lQml ' I (npHfJIa- .
maIO, npllfJIarn3ewb); npHfJIa-
CHTb t./1llj II (npurJlamy,
npUfJlaCulIIb) davet etmek (7, 30)
npHfJIameHHe (bkz. 7. defs, 4. aC;lk-
lama) davet. <;agfl (30)
npHrOTOBJU HHe haZ1rhk (39)
npu.uYMblBaTb t.manllj I (npu-
.aYMbIB3JO, npu.aYMbIBaewb);
npu.u.jMaTb t. III I I (npHDYMalO,
npu.uYMaeWb) uydurmak, icat et-
mek (48)
npue3)], geli (arac;la) (49)
npHe3)1{aTb f. /11Ql1ll ' I (npUe3}1{31O,
np"e3)Kaemb) npHexaTb t.ml;;
(npne)Q', npueJJ,elIIb gelmek, va-
SIl olmak (bir arac;la) (18)
nPUeM kabu1, resepsiyon (36)
npuK33 buyruk (26)
npHKa3aHHe (bkz. 48. ders, notlar)
emir (41)
npHK33blBaTb t.manll ' I (npuK3-
3blBalO, npHKa3blBaellll );
npHK333Tb t./1ll ' I (npHKIDKY,
npUK3.IKewb) emretmek (bkz. 41.
ders, 3. a<;Jklama) (4])
npUJIeTaTb t.manu; I (npUJ1eT31O,
npUJleTaewb); npHJleTeTb t. ml
II (npHJlCqy, npUJIeTHllIb)
(U(;akla) gelnlek (39)
npHHHM3Tb t.mamr; I (npoHu-
, , ,
MaIO, npHHHMaeWb); npHHBTb
, ,
t. /1l1 (npUMY, npUMeWb,
npUMYT) (bkz. 39. ders) kabul el-
l'
mek (30); npHHHMaTb t. manu;
DO 8HUM3Hue hesaba kalmak, dik-
kate almak; npHHHTb t.11l1 80
BHHM3Hue hesaba katmak
npHHOCHTb t. nlamr j II (npHHomy,
npuHOCHWb) npuHecTH f. m 1
(npHHecy, npUHeceWb) getirn1ek
(ara slz) (9)
npHCJl3Tb (bkz. npUCblJIaTb)
I' ,
npHcTaBaTb t./1lanll (npucTalO,
.. ,
npHcTaewb) npHcTaTb t.mt
(npHcTaHY, nplfcT3HeWb) K+( -e)
d. musal1at olmak; yapl mak (49)
I'
npHCYTCTBOB3Tb t./11al1l/
(npHcYTcTBYIO, npHcYTcTBYlUb)
(t.1111fl yok) (haZlr) bulunn1ak
(50)
npHcblJulTb t.manu; I (npucbI.JUilO,
npHCbI.lHielIIb) npHCJl3Tb t.ml
(npuwJI.o, npUWJlelllb) g6nder-
mek (49)
nplfToM bundan ba:jka, henl de
npUXO,lJ,HTb t. manu j II (npHxoIKY,
npuxo.rUIUlb); "PRitT" t. nu 'J
(npu.u.j, nPU)],eWb) gelmek, vasIl
olnlak (arac;slz) (15); npUXO,lJ,HTb
t.nlal1lt B ce6B; "POUT" t.m/ B
ce6si kendine gelmek, bilincini
tekrar kazanmak (44)
417
XO)J.UTb t.fnaml ' "PDUTH t.ml
rOJJOBY + (-e) d. akhna gelmek
XO,lJ,UTCB k z. gerekir, gerekiyor
.8); npHWJlOCb k z. gerekirdi
;8); npHJJ:eTcSI k z. gerekiyor, ge-
:kecek
IlJeM .$I TYT? burada beniln i inl
;? benimlc ilgisi ne? (23)
[siTHbIH ho (25)
mepsiTb 1. manu i I (npoBepiilO,
pOBep.Hewb); npoBepHTb t. f1l1
I (npOBeplO, npoBepullib) yok-
Imak, denetlemek, denClnek (dog-
Jlugunu vb.) (33)
)BH3HH yiyecek (29)
)BO.rUITb t. manu II (npoBoIKY,
lpOBO.lJ,nWb); npoBecTH (npo-
.eJJ.Y, npoBe.n.ewb) ge irmek, har-
amak (zaman) (48)
OB01KSTb t./1lanll I (npOB01KalO,
,
IpOB01Kaewb); npOBO.LI:HTb t. JJlI'jf}
[I (npOBoiKY, npOBO,lJ,HlUb) ugur-
amak, e lik etnlek (50)
OrJUiTblBaTb f.l1lal1l/ ' I (npor-
, ,
IaTbiBalO, npOrJIaTbIBaelUb);
IpOrJIOTHTb t.f1l1 S II (nporJ1o'lY,
.1pOfJIOTHIUb) yutmak (48)
orpaMMa program (18)
O)IaB3Tb T.maml!\' (npO,lJ,aro,
[JpO.lJ.aelUb); np0.l13Tb t.11l1 '
npO,lJ,aM, npo,a3Illb) (bkz. 32.
ders, notlar) satn1ak (31 )
IOllaBeU [tk. (-in) d. npOllaBlui]
satlci (11)
»O.lJ:HKTOB3Tb (bkz. HKTOBaTb)
8
np0,lJ,OJI}K3Tb t. manll I (npo,lJ,oJI-
1KalO, np0)),oIDKaeWb) (t.I1lI '1
seyrek kullamhr) devam etmek
(28)
npoc3)], ge me, ge i , ge'tit; oJla-
, , ,
THTb 3a npoeJ,lJ;, 33nJlaTHTb 33
npOe3,l1 ge i i9in iicret odemek
npOH3BO.ll.HTb t.maf1l1 II (UpOD3'"
BO)KY, npoH3Bot\UWL); npOH3-
BecTo t.ml ' (npOH3Be,ny, npo-
H3Be,lJ,elllb) Uretnlek, imal etolek
(40)
npOHJHOCHTb t.lllanll}' II
(npOH3Homy, npoH3HOCHUIL);
npoH3HecTH t. 111 I (npOU3Hecy,
npoH3Hecewb, npou3HecYT) te-
laffuz etolek (40)
npoH3HowfHHe tclaffuz (43)
npOUT" (bkz. npoxoJJ:uTb)
npOKOJlOTb f. nit (npOKOJJIO,
npOKOJJewb) de.lnlek (48)
npOJIHBHOil ,lJ,O}K)lh eJ: saganak (38)
npoMOK3TeJlbHaJl 6YM3ra kurutma
kagldl (13)
npOMoKHYTb .no KOCTen kenlikleri-
ne (iliklerine) kadar lslanmak (38)
nponaJJ.3Tb t./uanu'j't I (npOna.ll.81O,
,. ,.
npona,n;aemb); nponaCTb t. m I
(npona,n,y, npona)J,ewb) (ge9mi
, ,
zanlan: nponaJI, nponaJIa,
nponaJIo; npOnaJIH) kayboln1ak;
mahvolmak (41)
npocuTb t.maml'j\' II (npomy,
npOClfUIh); nonpocHTb t.l11l iste-
mek, rica etmek (27)
npOCMaTpUBaTh t./11a11l1 I (npoc-
MaTpHBaro, npoCMaTpuBaewb);
npocMoTpeTb t.l1li'j\' II (npocMo-
Tpro, npocMoTpUWb) ic;inden
bakmak (48)
npoCTuTb (bkz. npollU1Tb)
npOCTuTe ozUr dilerim, affedersini,
(6)
npocTo basitc;c (12)
npocb6a rica (42)
npOTHfuBaTb t.l1lanll I
(npoT r"BalO, npoTJiruBaemh);
npOT$lHYTb t. ml (npOT1IHY,
npoTHHewb, npoTiiHYT) c;eknlek,
germek, uzatmak (48)
npocJ>eCCHD meslek (19)
npocJ>eccop (rg. .vI. d.
npocJ>eccopa) profes6r (40)
npoxO)J,uTb t.lJlaml II (npoxo)KY,
npoxo)J,HWb); npouTH t.l1ll'j""
(npou,lJ,Y, npoH)J.ewb, npo T)
ge mek, i<;inden gCC;n1ek (38)
npO'-lHTaTb (bkz. QHT3.Tb)
npOIJeCTb (bkz. qUTaTb)
npOIDJIblH gec;mi , gec;en (38)
npom.aTb t.mal1lt . (npo alO,
npOlll,ael1Jb); npocTuTb t.lllL,,"I
(npoIll.Y, npocTHlllb) atfetll1ck
npou,uiTbCSI t.171aJ}1I ' I
(npOlll.aIOCb, nporn.aewcb»);
npoCTHTbCJI t.ml}\' II (npOlU,ycb,
npocTHwbCH) [(c + (-ile) d.] vc-
dala mak
npRMo if dogruca, dosd"ogru (7)
npHMoii duz (21)
nynlTbCB t.tllal1ll I (nynilOcb,
nyraeWbCH); HcnyniTbcH t. nll)fI +
(-in) d. korkmak, Lirkmek
nYJIbC nablz (12)
nYCK3u blrak
iIYCTO" bo (25)
nYCTb blrak
nYTaTb t.maml ' I (nYTalO,
nYTaewb) cnYTaTb t. rill I kan -
tlrmak, a lrtmak, a lrmak (7)
nYTeBO.il.HTeJIb el: kllavuz-rehber ki-
tap (14)
nYTemecTBue yolculuk (24)
,.
nYTernecTBoBaTb t.l1laml ' (nYTe-
meCTBYIO, nYTemecTByewb)
t.nufl seyrek kullamhr, seyahat
etn1ck (40)
nYTb eJ: [Tko (-in), (-e), (-de) d.
nYTH; tk. (-i/e) d. nYTeM] yol (34)
,.
nbeca oyun
nb HHu.a er. ve di '. ayya , sarho (8)
nHTHa;:U.I,aTbIH onbe inci (20)
I"
nSlTHa.Il.uaTb onBe (50)
n TblH be inci (36)
nJlTb be (] 7)
nllTbCOT be yliz (46)
p
pa60Ta <;ah nla, i , etkinlik (4)
pa60TaTb t.rlialn/ ' I (paooTalO,
pa6oTaemb); nopa6oTaTb t. ml
<;ah n1ak (3)
pa6oTiim.uH <;ah kan (45)
419
HO aym o<;tidc, e it derecede
ce) paRMO farketmez ( 11 )
, pa.a;a, pa,a;o; pa,lJ,LI (klsa bi-
m) memnun (] 5)
bir kez (12, 26); Ha 3TOT pa3
.I kez; B ,apyroH pa3 bir ba ka
1111an; HII pa3Y bir kez bile, hi ;-
if kez
6HBaTb t.manll fj I (pa36I1B ito,
a36ltoacUIb); pa36uTb t.11l1 '
Ja306b.o, pa306beUIb) klrmak
9)
6HpaTb t.l11aI111).\" I (pa36upalO,
a36upaeWb); pa306paTb t.ln.l
pa36epy, pa36epelllb, pa36e-
YT) anlanluk, \=i)ZJ1lek; sokmek
J)
tBeCeJlHTbCH (bkz. BeCeJlUTbcH)
trOBapUBaTb t.mal1ll \' I (pa3fo-
, ..
,apHBalO, pa3foBapUBaelllb);
. nil ,: I yok. konu mak soh bet et-
nek (37)
IfOBOP kar llIkl1 konu ma (4)
J,lUIBJlIIBaTb t.l1lanll I (pa3)J.aB-
I"BalO, pa3JJ,a BJIHBaelllb );
)a3 aBitTb t. m I s I I (pa3)J;aBJJlO,
)a3)J.aBlIllIb) eznlek, \;ignemek
araba vb. i(,{in) (44)
3.LJ,eB3TbCH t.JlJ(IlJ11 ' I (pa3.neBa-
()Cb, pa3.lJ:eBaewbcfl); pa3!(( -
rbCH t.11l1!;'i (pa3.LJ;eHycb, pa3,1J.e-
fleUlbcSI) soyunnlak gfZ. (47)
3}1{eB3.Tb (bkz. )KeB3.Tb)
.3HblH \=e itli, farkh (20)
.306paTb (bkz.. pa36JfpaTb)
o
pa3pellleHue izin (41)
paHeR, paHeH3, paHeHO; paHeHM
(paHeHbu1' den) yarah (44)
p3HO l erken (22)
paHbwe if daha once (bkz. 40. ders,
ah tlnl1alar)
panopT rapor (22)
paCneI.J3TbiBaTb t.l1laml I (pacne-
Q3.TbIBalO, pacne'u1TbIBaelIIb);
paCne'l3.TaTb t. III l ' I (pacne'la-
Tam, paCne'l3Taelllb) ac;nlak
(zarf vb.) (49)
pacnHcauue tarite (Za111an <;izelgesi)
(36)
pacnpocTpaHBTb t. ma11l1 ' I (pac-
,
npocTpaHHIO, pacnpocTpaH-
;JeIDb); pacnpocTpaHHTb t.nll '
II (paCnpocTpaHro, pacnpoc-
TpaHHIDb) yaYJllak, (gr.l.) bula ttr.7
mak
r
pacnpOCTpaHJlTLCJl t. 111Clfll/}
pacnpocTpaHHTbcH t. 11l1j yaYIl-
mak (gr.::.) (42)
paccep;UITbCH (bkz. Cep)1HTbCSI)
T T
pacceHH, paccesHHa, pacceSlHHo';
paccejJHHLI (pacceHHHbIH'dan)
dal o 1l1
t>
paccKa3blBaTb t.maI1l1 ' I (paccKa-
,.
3blBalO, paccKa3bIBaewb);
paccK33aTb t. nu ' I (paccK3lKY,
paCCK3)KeIllb) anlatmak (15, 39)
paccTaB3TbcR t.maml'jfl (paCcTa-
WCb, paccTaelllbCH); paccTaTb-
CH t . 111 1 5 \"(paCcTaHycb, paccTa-
uernbc») C + (-i/e) d. aynJmak,
veda ctmek (35)
paCCIJUTbIBaTb f.mal1l1j I
(paCCIJ.UTbIBaro, paCC'IUTbl-
Baewb); paCC'IHTaTb t. nIl 1" I
(paCC'IHT3ro, paCC'IHTaewb) bel
baulamak gUvenmek; ( sadece
b , ....
t.malHlfl i<;in) Ha + (-0 d. hesap-
lamak (50)
pacTH f. f1l am / (pacTY, paCTewb);
BblpacTH t.11l1 (BbipacTY,
BblpaCTelllb) btiyilmek, yeti mek
(40)
paCXOLl.bl masrat1ar, sarfi yat (45)
pacllillpDTb t.mau1l 1 fi1 I (paclllup-
iiJO, paclllupiiemL); paCnJltpuTb
t. nil ' II (paCUlllpro, pacnIlI-
pHlllb) geni,ljletmek, bilyiltmek
(39)
peaKTHBHbU jet (39)
pe6eHoK [tk. (-in) d. pe6eHKa] <;0-
cuk (41)
peBOJIbBep revolver (29)
PC,lJ,KOCTb di i \'. az rastlamrhk, ender-
1ik (49)
pC3aTb t.maJ1l1j I (pc*y,
pC1KeWb); nope3aTb t.11l1 kes-
n1ek
peKa nehir
,
peKOMeH)J,OBaTb t.m amt '
(peKOMeHJIYro, peKoMeH,ayelUb)
nopeKOMeH,lJ,OBaTb f.ml tavsiye
ctmek (49)
peMOHT onarun (38)
pecTopau restoran (6)
pernaTb t.mllJ1l1'j'i I (penuilO,
peuulernb); pemuTb t. ml ' II
(pewy, pemiiWb) karar vermek,
<;bzmek (29)
peuulTbcSI t.maml I (pernalOcb,
pewaembCB); peUUtTbClI t. I1llJofi
II (pemycb, peUntWbC9) + /Ust.
karar vermek; «oztilmek (37)
PUM Roma (39)
pHcoBaTh t.maml'j'i I (pUCYIO,
pHcyelllb); HapHcomiTb t. mc
c;izmek (29)
POBRO :f dilz, dilzgiln. tam olarak,
e it olarak (29)
pO.lUfTeJIJI sadece rg. (-in d. {'g.
pOLl.HTeJIeii) ebeveyn (ana-baba)
(19)
pO)J,CTBeHHHK akraba (19)
PO)K,[l,3TbCJI t. mam I I (p0)K)],3JOCb,
, ,
p0}KJJ.aelllbCJI); pO)],UTbCB t.l11l 'jfJ
II (pO:tKYCb, P0)],HWbCJI) dogmak
(47)
P030BbJH pembe (3 I)
pOKOBOH ugursuz (50)
pOMaH roman ( (4)
POCCU9 Rusya (49)
py6JIb el: ruble (9)
pyniTbcH t.mam/ ' I (pyralOcb,
pyraeWbCH); BblpyraTbcH t.l1l1
sbvmek, s6vi.i mek (43)
PYKa kaf. el (44)
PYCCKHH s. Rus, bir Rus (8)
pbloa bahk (2)
pbl6aK bahk l (2)
pWMKa arap bardagl (kadeh) (9)
PR)J.OM ?j: yamnda, yam ba lnda (7)
421
[ + (-ife) d.] ile (23)
[+ (-ill) d.] -den (23)
I,HOH CTOpOHbl bir yonden
x nop, KaK + fii1 .. .den beri
x flOp 0 zamandan beri
JYJJ.OM gti jUkle
,
J,OBOJIbCTBHeM 111emnuniyetle
bah c (18)
,
,"ThC» t.nlanu; II (ca.IKycb,
I.1UllllLCSI); ceCTb t. 11 U ' (CH,[Q',
R!I.elllb, C.sIJIYT) oturmak (25., 38)
(HTbCn B MeTpo, noe3JJ. metro-
a, trene binmek
KaTh t.mQI1lI !> ' I (Ca*alO,
a}Kaelllb); nOCa,lJ.HTb t.11l1 ' II
noca.iKY, nOCa.uUWb) oturunak,
lcirmek (u<;ak, vb.); dikn1ek
19a , vb.) (48)
II, caMa, caMo; caMIf (bkz. Ders
0, notlar) kendim, kendin, kendisi
'b.
rfOJIeT u<;ak (39)
OHa.ll.ejlHHbIU kendinc a lfI gjj-
'encn
,
",oY'IltTeJJb ey. kendi kendinin og-
etJneni, kendi kendine ()grenme
itabl (49)
\1blH (bkz. 40. ders. 48. ders not-
ar) aymsl (39)
MblH BbICOKU" en yiiksck
xap ltk. (-ill) d. caxapa/caxapy)
eker (16)
2
Cama (kU iilti.ilmii ) Aleksandr (15)
CamO", CamHHa, CamHHo;
CamHHLJ Sa;;a'nln (50)
c60p koleksiyon; B c60pe toplan-
ml , hazlr (15)
cBa)u 6a [('g. (-ill) d.) cBa;J,e6] dU-
gUn (50)
CBe}l{HU (cBeJK, CBeJKa, CBe}KO;
CBeJKH) taze (8)
CBeT I lk; di.inya
CBeTJIblH parlak, a lk aydlnhk (8)
,.
C BUaeTeJ1b e /: tan 1 k (50)
,- ,...... ,.
CDOOO,LJ,HLlH (cBo6o.n;en, cBo6o.ll.Ha,
I'!" ,
CBOOO,lJ,HO; CBo6o.1J.Hbl) azgOr (24)
CRO", CHO», CDOe; CHOU (bkz. 42.
ders, notlar) kendi, kendisi (42)
CB»3b di}. bag (39); B CBSl3U [(e +
(-ile) d.} baglantIslyla (48)
c,lJ,aqa devreLme, devir (paramn)
ilsfil (46)
CJJJ J1aTb (bkz. ,lJ,eJIaTb)
ce6.H (bkz. 37. ders, notlar; vb.) ken-
di, kcndisi, kendim vb. (34)
,
ceBepHblu kuzey (46)
,
CerO,lJ,HjJ bugtin (7)
,
cero)J,H,uuHUH bugi.inkti (33)
Ce,LJ.bMOM ycdinci (36)
ce30H nlcvsirn (12)
ceu"uic z:f. imdi, henlen; ceu 1 uic
*e zj: henlcn, dcrhal (32)
,
ceKpeT giz (sIr) (29)
,
ceKpeTapwa bayan sckreter (4)
,
ceKpeTapb e/: crkck sekreter
CeMHa.1u.{aTb onycdi (J 7)
ceMb yedi (17)
ceMLcoT yedi ytiz (46)
ceMbH aile
ceHTH6pb eJ: Eyli.i1 (50)
cepJJ.HTbcH t.m-aJ1ll II (Cep}Kycb,
cep HUlbCB) paCCep "TbCH
t.nll II H3 + (-i) d. klzmak, 61'-
kelenmek (27)
cepJJ.u,e Lrg. (-in) d. cepJJ.eu,) kalp
(27)
cepbe3Hbiu ciddi (37)
cecTpa [rg. (-in) d. CecTep) klZ kar-
de (15)
ceCTb (bkz. Ca "TbCH)
CH6upb dij. Sibirya (47)
CHrapeTa sigara ( 13)
CH,lIeTb t.J11aJ1ll II (CH1KY,
CH,IJ;UllIb); nocH.aeTb t.ml II
oturmak (4)
CHJIa gUc;, kuvvet (44); H30 Bcex
CUJI butlin gticliy Ie (44)
CiiJIbHO zf. iddetle, hlzh
CUJlbHblH (cHJIeH, CHJlbHa,
CHJIbHO; CHJlbHbl) giiC;lti (12)
CiiHUH Inavj (13)
CUHTb t.ma11l1j I (CU.HIO, CU.Helllh);
3aCH.HTb t.nll parlamak (38)
cKa3aTb(bkz. rOBOpUTb)-
CKOJIb3HTb t.11lQ J1l1 II (CKOJlb,/KY ,
CKOJlb3HlUb); CKOJIb3HYTb t. nil)')
(CKOJIb3HY, CKOJlb3HeWb,
CKOJlb3HYT) kayn1ak (44)
CKORb3KHU kaygan(44)
CKOJlbKO + (g. (-in) d. (bkz.: 27.
ders 2. aC;lklama) ka<;? ne kadar?
CKOJIbKO + tk. (-in) d. kac;, ne kadar
( II )
CKOJ1bKO yrOJI.HO + (-in) d. istenildi-
g i kadar
CKOJlbKO BpeMeHH ne kadar slire
(II)
CKopee c;abuk, acele et (s.r. daha a-
buk) (25)
CKOpO zf hemen, <;abuk (14)
CKOpblH c;abuk
CKPOMHblH al akgonullu, o1utevaZl
(45)
CKpblBaTb t. malnl'j" I (CKpbIBalO,
,.
cKpbIBaeWb); CKpblTb t.l111j
(CKpOIO, cKpOewb) gizlemek (50)
,. ,
cKpblBaTbcB t.l1lanll ; CKpblTbCSI
t.J1l/ gizlenmek (50)
cKy"uITb t.I1UlJ1l1 ' I (cKytuilO,
,. ,.
cKYlfaewb); 3acK,..,aTb 1.l1llj
cam slkIlmak; ozlemek, goztinde
tlitmek (41)
cKyqueiirnHii (bkz. 40. ders, 2. a lk-
lama) en slklCI (40)
CKY'IHbIH slklCI (40)
CJJa6bIH (CJla , cJJa6a, cJ1a6o;
CJIa6bl) zaYlf (46)
CJIaBa an, zafer (37); CJ1aBa Bory
c;ok tiktir, Allaha liki.ir! (s.<;. Al-
laha an-olsun-) (37)
CJIa.nKHH (CJ1a,lJ,OK, CJIa.aKa,
CJla,lJ,KO; CJU\,lJ,KU) tath (8)
CJIe,lJ,OBaTb t.manu (CJle.nylO,
CJIe.uyewb) 3a +.( -ile) d. izlemek
(birini) (26)
CJle.nyIOUJ,HH bir sonraki (19)
423
WKOM if. <;ok, ok fazla (12)
BapL er. s6zIuk (4)
80 er. sozciik (7)
H fil (48)
x soylenti (42)
[jaB olay (22); BO BCRKOM
lY'lae her durumda (29); Ha
:BKHH CJ1YlJaH her olaslhga kar-
(50)
'1aThCR t.lllQl111; I (cJly'uieTcH);
1y-1HTbCH t.m/ II (CJlY"HTCH)
mak, vuku bulnlak (41 )
waTh t.lnam/ I (cJlywalO,
flywaeWb); nOCJIymaTb t.ml I
tnlemek (4)
IwaTb t.manll II (CJIbIWY,
JIbIWHWb) YCJlbimaTb t.mlj i it-
lek (30)
!BTbCJI t.nlanll (cMe.oCb,
\leeWbcB); 33CMeJ1TbCB t.nl/ '
Ulmek
tTpeTb t.111Qnl1 II (CMOTpW,
MOTP"W ); nocMoTpeTh t. Ill!
I [B + (-i) d., Ha + (-i) d.] bak-
lak, gozlemck (4); CMOTpii KaK
ore
)'Ih (bkz. MO'lh)
IICJ1 anlam (47)
l'l3JIa once, i Ikin (23)
!f kar (47)
IMa Tb t.111 Qnu I (CHUM31O,
HUMaewb); CHBTb t.ml
CHUMY, cHHMewb) <;lkarmak; fo-
)graflnl c;ckmek (bkz. 48. ders, I.
lklama)
co6aKa kopek
co6aIJuii, C06a'lbJl, C06a'lbe k6pe-
gin (50)
co6upaTbCH t. mQ/111 I
(C06upalOcb, co6upaeWbC.H);
co6paTbcB t.f111 (co6epycb,
co6epeUIbCH, co6epYTCJI) niyet
etInek, toplanmak, hazulanmak
(39)
co6op katedral (20)
COBepmeHHO if. ttimtiyle, tamamen
(38)
cOBepweHcTBo milkemmellik, yet-
kinlik (49)
cOBepmeHcTBoBaTb(CH) t.mal1ll I
(CoBepweHcTBYIO(Cb), COBep-
weHcTByewb(cSI); YCOBep-
meHcTBOBaTb(CH) t.I1U B + (-de)
d. n1tikenlmene nlek, yetkinle -
ruck (49)
cooeTooaTb t.mQ11l/ ' (COBeTYIO,
cOBeTyemb); nocoBeToBaTb
t.nli [+ (-e) d.] ogUt vermek, tav-
siye etInek (30)
,
COBeTOBaTbCJI t.111al1llj
(coBeTYlOcb, COBeTyewbCSI);
nocooeTOBaTbCJI t.ln/ ' C + (-ile)
d. danl mak (43)
COBeTcKHH COW] Sovyetlcr Bir1ig
(19)
cOBna,aeHHe tesadtif, denk dti Il1e,
uygunluk (25)
cOBpeMeHHbdi agda (29)
cOBceM if. btisbutUn, ttimtiyle (15)
COrJIaCHbiU (corJuiceH, cOfJuicHa,
COfJlaCHO; COfJUiCHbl) l c + (-ile)
d.] raZl. mutablk (26)
COeJl.uHslTb f. 111 a I1l {'j I (COe,l1,uHsllO,
, ,
COell.uH.SIeUlb); coe.nHHUTh t .1111 )
II (cOeLl.HHW, coeAHHHlUb) bir-
Je tirmek, baglarnak (30)
K CO)KaJJ{ HHIO Inaalesef ( 16)
COUTU (bkz. CXO).UITb)
COJlH e gtine (38)
cOMueBaTbcH t.mam{ I (COMHC-
BalOcL, cOMHeBselllbcH) [B +
(-de) d.] bir eyden ku kulamnak
COB [tk. (-in) d.) cHa] dti , uyku (39)
coo6pIDKaTb t.nla/1lI ' I (coo6pa-
1KalO, coo6paJKSelllb); coo6pa-
3HTb t. m I '\ I I (coo6pa*y ,
coo6pa3ulIIb) anlamak, kavfmnak
(44)
coo611.Ui Tb t. III a 1111 ' I (COOOll.lalO,
Coo611UieUlb); C006UUITb t./1l1
II (coo6w.Y, co06nUtWb,
C006W3T)"+ ( -e) d. bildirnlek (bi-
rine) (44)
cOnpOBOJK.ll.3Tb I. manu») (conpo-
BO)K,IJ.31O, cOnpOBO}K)J;aeUlb)
conpoBo)J,HTb t.ml ' II (con po-
BO)KY, conpoBo.nHWb) e lik ct-
olek (28)
COPOK (hOtUn <;ekimlerde: copOKa)
kIrk (29)
COpT tOr, c;e it (40)
cocTaB.JJilTb t. m Gnu») I (cocTaBJI-
BIO, COCTaBJUlelIIb); cocTaBHTb
t .1111 ' I I (COCT3BJIIO, COCT3-
BHIllb) birle tinllek; kunl1ak,
olu turmak (48)
COCTR3sHHe yan nla (mUsabaka)
(47)
COC'IHTaTb (bkz. CqHTaTb)
COIJUHHTb t.11la1111 ' I (COllUHHIO,
COIJUHBelUb); COtlHHHTb t.nu ' II
(COqUHIO, COIJUHHWb) yazmak;
uydurmak (43)
CnaJIbHblH BarOu yatakh vagon (48)
cna.JIbHJI yatak odasl (25)
cnacH60 te ekki.ir (ederim vb.) (7)
cnaTb t.nlal1l/ II (cnJIIO, cnUIllb,
CnJlT) uYUll1ak; nocnaTb t.ml ' bir
sUre uyumak (12)
CneKT3KJ1b e/: gosteri (32)
CneJlMU olgun (8)
cneIllUO zl abuk, tez (22)
cnewHblu acil, acele (24)
cnucoK [tk. (-in) d. cnucKa) liste
(35)
Cn:HCblBaTb t.111amlj I (CnHCbIB31O,
cnucbIBaewb); cnMcaTb t.I111 . I
(CnMmy, cnulIIeIUb) kopye ell1lck
(35)
cnopT spar
cnopTcMeH sporcu (47)
cnoco6HblH (cnOC06eH, cnoco6-
Ha, cnoco6HO; cnoco6Hbl) K +
(-e) d. (-a yelenekli, egilimli, yat-
kin) (42)
cnpalllMBaTb 1.l1Ia/1l1 ' I (cnpawu-
DalO, cnpawHBaelllb); cnpocHTb
t.I111 ' II (cnpoIllY, cnpocHlIIb)
sornlak (bir soru) (21)
cnycKaTb t.11101111 (cnycKalO,
425
YCKaeIllb); CnYCTHTb t.l1ll II
Ilymy, cnycTHmb) indirmek
, ,
KaTbCH t.maml)jf\, cnycTHTbC»
II 'j inmck
l3 ar amba (50)
{O ed. + (-ill) d. arasmda (36)
IHblH aeil (J 0)
nlTb t.11laJ11/ II (CTaBJIIO,
aBHwb); nocTaBHTL t.I111 koy-
lk, yerle tinnek (9)
,au bardak (9)
M6YJl istanbul
IOBHTbCSI t.ma11l/ ' II (CT3HOB-
OCb, cTaHoBumbcB); CTaTb
, , ,
111 )S' CTaHY, CTaHemb, CTaHYT)
lrmak; o]nlak: ayaga kalkmak
8)
IUJ,HH MeTpo ( metro) iSlasyonu
aTbCJI t.ma III I fj I (CTapalOch,
apaelllbCH); nOCTIlpaTbCa
:111 I c;aba harcamak (33)
PHK ya h adan1 (47)
PUHHbIH eski (14)
PbI" ya 1I (31)
pille uaha ya h (31)
pmH" ya <;a daha btiyUk, daha
l h
pblD (CTap, CTapa, CTapo;
nipbl) ya h (21)
Tb (bk::.. cTaHoBUTbCR)
Tb,] (gazete vb.) makaJe (32)
H3 duvar
Horp3MMa stenografi (33)
Horpa$npoBaTb t. mam I
TeHorpa<l>"pylO, CTeHO-
rpa<}>iipyemb); 3acTeHorpa£!>upo-
BaTb t.I1lI'j\' stcnografiye almak (33)
cTeHOrpa(juul steno
cTeneHb di '. dercce,[l,O HeKoTopoH
CTene"" bir dereceye kadar; B
6oJlbU1oD (MeHblUeH) cTeneHIf
buylik (kuc;Uk) cH ilde
CTItXH {sadece <;g.; rg. (-in) d.
CTUXOB) iir (bkz. 47. defs, ah -
tlrn1alar)
CTO (biitun c;ekimlcrde: CTa) ytiz
(bk7,. 46. defs, 1. a lklama)
CTOHTb t. f1l{Ull 1$ II (CTOIO,
CTOHlllb) + (-i) d.; I. mill yok.
degmek, degeri .'. olmak (46); He
CTOHT degmez (29)
CTOJI 1l1aSa (2)
CTOJIeTHe yOztincli ylldonlimii (48)
CTOJlbKO + rg. (-in) d. <;;ok, hir <;ok
(22)
CTO.TIbKO + tk. (-in) d. bu kadar, bun-
ea (22)
cTopoHa klYJ, yan (20); C OAHOH
CTOPOHbl bir yanden (20)
CTOslTb t. manll II (CTOW,
CTOHWb); nocToilTb dunnak
(ayakta) (20)
cTpaHa i.Hke (19)
cTpaHHua sayfa (46)
CTpaHHbIii tuhaf, acayip (27)
cTpalllHo dch etJi, n1lithi (15); MIH)
CTpalllHo korkanm korkuyorUln
cTpeJuiTb t./1llUllf I (CTpeJiHIO,
CTpeJ1s1elllL); BbICTpeJUtTL t.nll
II BbICTpeJIlO, BblCTpeJlHlUb)
ate etnlek (29)
CTpOUTb t.11laml II (CTpOIO,
CTPOUlUb); BblCTpOUTb t. m/ ' II
kurmak, in a etlnek (bkz. 35. clefs,
a<;lklanlalar)
,
CTPOHTbCB t.l1laml ' kurulmak, in a
edihnek (25)
cTY,lJ,eHT ogrcnci (erkek) (21)
CTY,lI.eHTKa (jgrenci (klz) (21)
,
CTYJ1 [('g. yl. d. CTY.llbB; C;g. (-in) d.
,
cTYJIbeB] sandalye (4)
cy660Ta cun1artcsi (10)
cyn <;orba (8)
CXO,ll.HTb C YMa t.maml'j\'; COMTlt- ...
t. m l akhl11 ka lI'mak, tldlrmak
(43)
CXOJUtTb t.l1laml II (CXOIKY,
CXO,LJ,Hlllb); COUTU T. tIll ' (COH)J,Y,
COHtJelIIb, cou.aYT) inmck
C'IaCTJllfBeu. [tk. (-in) d. C'IaCTJIHB-
ua] mullu adam (kadm) (bkz. 39.
ders, tekst)
c'ulcTbe nlutluluk (44); K C'laCTblO
ne mutlu ki (44)
Cl.feT hesap, adisyan (9)
C'IlfTaTb t.mam/ ' I (C'IHT31O,
Cq"Taemb) CqeCTb t.ml
(COqTY, CO'lTelUb) varsaYlnak,
farzetmck (bk::,. 46. ders, nOllar)
C'be3,l1. kongre
Cblp peynir
CblpOCTb di;i. nem
CIO,LJ,a buraya (hareket) (35)
T
Ta6aK tiltUn (40)
TaK boylece, byle ki
TalOKe aynca, iHlveten
TaKou oylc. boyle (bkz. 11. defs, nol-
lar)
TaKcn nt. (rsz.) taksi (J)
TaM orada (1)
,.
TapeJIKa tabak (9)
TamKeHT Ta kent (Ozbekistan' In
ba kenti) (33)
TBOU, TBO», TBoe; TOO" senin (bkz.
22. clers, 2. a<;lklanla)
,
TeaTp tiyatro
TeJIeBH30p te]cvizyon
TeJlerpaMMa tclgraf (42)
TeJIe(j>OH tc]cfon
TeJIecl>oH-aBToM3T telefon kulubesi
(23)
TeJIecpoHHaB KHH.>KKa tclefon reh-
bcri (33)
..
TeM BpeMeHeM bu sUrede; bununla
bid iklC
TCM33 Thmnes nehri (20;
TeMHo karanhk.. hava karardl (38)
TeMHbiu karanlIk, kayu (] I)
TeMnepaTypa hararet, ate (] 2)
Tenepb ::f. imdi. iJndilerde (] 0)
TenJIO Ihk (38)
TCnJIblH III k
TepneHHe sahlr (7)
TepHTb t.mellJlI; I (Tep»lO,
TepHelllb); nOTepDTh t.11l1 I yi-
427
nck, kaybcunek(23)
teyze, hala (4)
kaplan (48)
[qHbiU tipik (42)
IH yava , sessiz, sakjn (21)
CTb yani
:pUW yolda , arkada (5)
,3: if. 0 zan1an (16)
e ::1 C.. .da) (2)
o Tokyo (49)
aTb t.maml I (TOJlKaro,
JJKaewb); TOJ1KHYTb t. 1111 '
)JlKHY, TOJIKHemb, TOJIKHYT)
rtmck, itnlek (gfJ.) (25)
,. ,.
ca TbCSI t. In a 1111 ',o TOJIKHYTbca
tlJ (grz.) durtmek, itJTIek; iti -
k (25)
ui kalabahk (44)
J()K [tk. (-in) d. TOJI'IKa) iti ,
rpma (44)
I»KO zf. yalnlz, sadece (6); TOJlbKO
'0 demin, imdi, yeni C 4 J)
Y Ha3a,lJ. once (50)
KUH -ince, zaY1f, hassas (3 J )
OB fJSI ticaret (36)
rOBblu ticari (10)
\103HTb f.maI1l1'j"l II (TOpMO:>KY,
pM03iilIIb) 3aTopMo3UTb t .1111 '"
nlemck (44)
onuTb t.mG/nl} II (TOpOnJlW,
,. ,
)pOnHlIIb) nOTOpO"UTb t. 1111 '
fl.) acele ettirmek, hlzland1rmak
3) ToponuTbcH, t.lna11l1'j
)TOpOnItTbCJI t.11l/ (grz.) acele
mek, hlzlanmak (bkz. 44. ders,
tekst)
TOpT kek (16)
TOT :lKe CaMbI" aynl
TOT, Ta, TO; Te bu, u, bunlar, un-
lar (22); TOT )l{C, Ta )Ke, TO .lKe,
Te 1Ke aynl (25)
TpaTuTb t.11la1111 ' II (Tpaqy,
TpaTHWb); HCTpaTHTb l.I1U}' II
Ha + (-0 d. (bir eye) harcmnak
(32)
TpeooBaTb t.J1lal11l \' (Tpe6ylO,
Tpe6yeUIb); nOTpe6oBaTb t.nu}
talep etmek, istelnek
.. , , ,
TpeTDu, TpeTbJl, TpeTbe; TpeThu
ll\Uncu (36); TpeTbero .lJ.HjI dUn
dcgiJ 6nceki gUn
TpeXHe.llfJlbHblH U haftahk
TP" U<; (9)
TpU.lIu,aTb otuz (17)
TpUHa.llll.aTb on ti<; (J 7)
TpucTa (bkz. 46. ders, notlar) tiC; yilz
(46)
Tpoe (topluluk ad1) U (48)
TpoTyap kaldlnm (44)
Tpy6a baru, pipe
TPY.a <;ah 1na, emek (44): C TPY.lI,OM
zorlukla (44)
TPYJI,HOCTb di '. zorluk (49)
TPY JI,HbIH zor (23)
Ty.aa oraya (hareket) (28)
TYMaH sis (46)
TYPU3M turiznl (12)
TYPHCT lurist
TypeU.KHU Turk
TYPU.HSI TUrkiye
TYT burada (] )
TYIJa fn-tlna bulutu (38)
Tbl sen (22)
,
TbIClI'-Ia bin (48)
y
yed. + (-in) d. da, yaklnmda (bkz. 9.
ders, 3. a<;lklama)
y6eraTb I.manu; I (y6enilO,
y6eraeWb); y6e1KRTb t. 1111 II
(y6ery, y6eJlOlllib, y6erYT) ka\-
mak
y6uBaTb t.l1lanl1 I (y6H03IO,
y6HBaewb); y6UTb t.J1l1}' (y6b.o,
y6belllb) 6ldilrn1ek
y6upaTb t.maJ1l1'sfl I (y6upalO,
y6npaelllb); y6paTb t.ml '
(y6epy, y6epeWb) toplamak, to-
parlamak (27)
y6HTbiU (y6HT, y6HTa, y6HTO;
y6UTbl) 6Iduri.ilmi.i , maktul (44)
YBepeHHblu (yoepeH, yoepeHa,
yoepeHo; YBepeHbl) en1in (33)
YBu)J.eTb (bkz. BHJJ,eTb)
YBJIeK3TbCJI t./1UI/1l1 3 fi I
(YOJIeKaJOcb, YOJleKaelllbcH);
YBJlC'IbC.H t.11113 (YOJIeKycb,
. . YBJleqeUlbCSI, YSJleKYTCSI) + (-ile)
d. g()nUl vermek, kapIlmak (40)
ynilI.blBaTb t. m a rill}' (yni.n.bIBalO,
yni,LI.bIBaemb); yra.lI.aTb t. m l ' I
(yra,lI;alO, yra)J.aeWb) g('l. ke fet-
mek, sezmek (30)
YrOlI.HO; 1JTO 8aM yro,aHO? ne isti-
yorsunuz? (41)
yroJl [tk. (-in) d. yrJIa) k6 e
yrpwMblH astk yiiz.lli (41)
y,ll.uBHTe.TJbHO a Ilacak, olaganiistii
(42)
YJI.UBHTeJIbHbJU a trtJcI (42)
YJI.HBJI.HTbCSI t. manlf ' I (YIJ:UBJUfIOCb,
Y,rI,HBJUlelllbCSI); YAHBHTbCSI t. ml
II (y..aHBJItOCb, y,aHBHWbCH) + (-e)
d. a Jnnak (40)
Y,lI,06HbIU rahat
Y,lI,OOOJIbCTBHe memnuniyet (30); c
y,aOBOJ1bCTBUeM zcvkle (30)
ye3:>K3Tb t.maJ1lI ' I (ye3}K31O,
ye3.>Kaewb); yex3Tb t. /111 (ye.lI.Y,
yenelllb) gitl11ek (hir arac;la)
Y./K3C korku, deh et (44); KaKOU
Y.tK3C! ne korkunc;! (44)
Y)Ke :f. artlk (5); YJK(e) He rOBopii
o '.' ...' den soz etlllcksizin... (41)
Y)KHH ak an1 yemegi (15)
y.IKHHaTb t.11laI1l1 ' I (Y.lKHHaro,
Y.lKHHaeWb); nOY,lKHHaTb t. ml'j
ak aIl1 Y illegi yen1ek (15)
Y3H3Tb t.l1ll I (Y3HalO, Y3HaeWb)
bilmek, 6grenmek
YUTH (bkz. YXO.lJHTb)
YKpblBa ThC,. t. /J1 a fllt !)\' I
(YKpbIBalOcb, YKpblBaeWbCSI);
YKPblTbCH t. J11l ' (YKPOIOCb,
YKpoeWbC.H) ortlinrnek, slglnmak
(38)
YJIeT3Tb t.mallll'j\- I (YJIeTalO,
YJIeTaewb); Y.lJeTeTb t.nIl}\' II
429
fJle.,.f, YJ1eT:UlUb) u akla gitmek
Jkz.. 39. ders, 1. aC;lklalna)
u..a sokak ( J )
akll (43)
Th t. manlf ?S' I (YMero, YMeemh);
YMeTb t.11l1 'j\' yapabilmek. becer-
1ck (22)
HblH (YMeH, YMHa, YMHO;
MUbl) zeki, bilge (11)
tBepCaJIbHblH evrensel (29)
fBcpcHTeT iiniversite (19)
;1J10 bezgince, tasayla, ne esizce
;IJlbIH ne esiz, bezgin (50)
}a}KHeHHe alt tlfma (3 J)
)K ders (42)
HBaTb t. mQml I (yceHBalO,
'ceHoaewb) yce$lTb t. nll ' I
ycelO, yceewb) + (-iie) d. ek-
nek; artlnek, serpmek (47)
lblUIaTb (bkz. CJlbIlUaTb)
rIeBaTb t.lnam/ ' I (ycneBalO,
'cneBaelUb); yeneTh t.I11I ' I
yenelO, yeneewb) vakit bulmak,
)ir eyi yapabilnlek, yeti nle (35)
rIOKRHBaTbcB t.l11aml I
; ,
'ycnOKaUBaIOCh, ycnoKaH-
laewbCfl); ycnoKoDTbCJI f .ml if)
[1 (ycnoKolOcb, ycnoKoHwbC»)
;akjn}e mek (44)
raB3Tb t. maml (ycTalO,
VCTaclIIh); YCTaTb t. 1111 (ycTaHY,
YCTaHeWb) yorulnlak (46)
TaJIOCTb di f\. yorgunluk (12)
TpaHBaTb t.l11aml fj I
:ycTpaHBalO, YCTpaHBaeWb);
o
YCTp<iUTb t.1111}'i II YCTPOIO,
YCTPOHIllb) yaplnak, kurmak, or-
gutlemck (30)
YTPO sabah (5); )J,06poe YTpO! gil-
naydl n! (11)
YTPOM zl sabahleyin
Ycl>! of! (44)
YXO;::UfTb t.l1lal1ll'j II (YX01KY,
YX0)J,HlIIb); YHTH t.l1ll CyonY,
YH)],eWb) gitmek. aynlmak (9)
YIJaCTBOBaTb t. mal1H (YlJaCTBYlO,
yqaCTByernb) B + (-de) d. katd-
mak (47)
Y'U 6HHK ders kitabl (43)
YlJeUHK ogrenci (42)
y'ufTeJlb el: (rg. yl. Y'IltTe.JIsI) 5gret-
men (erkek) (9)
YlulTeJIbHHua (jgretmen (klz-kadrn)
(21)
YIJ Tb t.maml ' II (yqy, YIJHIllb);
(bkz. 42. ders, notlar) BblYIJUTb
t.l1ll ' ogretll1ek, ogrenmek, ezber-
lemck (42)
YIJUTbCSI t.maml'j'i II (YIJYCb,
Y'lltWbCH) <;alt Inak (42);
HaY'UtTbCB t.l1l1'jf) ogrenmek (42)
<I>
cfJaMHJIHJI soyadl (J 9)
cl>eBpaJIb el: ubat (50)
<PH3HK fizjk j (40)
cl>UJlbM film (6)
cl>oToannapaT fotograf nlakinasl
(30)
pa3a cUmIe .
«I>paHIJ.ufl Fransa (II)
cI1paHuY3 Franslz (ki i) (2/ )
cppaHuY3cKuH FranSlzca (23)
4>PYKTbI l 'g. (-in) d. PYKTOB)
meyve (8)
cpYT60JlHCT futbolcu (40)
x
XB3T3.Tb t.manl1 I (xB3TalO,
xB3T3elUb); xBaTHTb t.l1ll II
(xBaqy, xBaTHllIb) kapnlak, yaka-
laI11ak; yetmek (46)
XHMHR kimya (40)
XHTpblH kurnaz (30)
XJ1e6 ekmek (16)
XJIOnOTaTb t. mQI111 'j<) I (XJlono'lY,
XJIOnO'lemb); nOXJIOnOTaTb t.ml
[0 + (-de) d.] c;aba harcamak (41)
xo)), ylirume, yurGyti ; gidi (seyir)
(43)
XO,ll.HTb t.manl-1 ', bsz. II (xo*y,
XO,!l.UWb); noxO)),HTb t. nil gi t-
nlck, yurlimek (23)
X03s1HH (rg. yl. x03s1ena) sahip, pat-
ron; efendi, ev sahibi (26)
X03HHCTBO ekonomi; ev i lcri
XOJIM. tepe (20)
XOJIOCTflK bekar
XOpOlllHH iyi
XOpOIllO iyi, gtizel, ho
XOTeTb t.mal111 II (XOIJY, XOlJemb,
XOqeT,XOTHM,XOTHTe,XOTilT)
istel11ek; 3aXOMeMb t. tllI)<)
XOTb .. .sa da, .. .sa bile; bari, hie; de-
oilse
<=
XOT1I gcn;i, ... makla birlikte
XY.I(OIKCCTBeHHbIu sanatsal
q
qail <;ay
qac saat
,
qaCTO if. sik slk
qaCTb di;. hmum. par<;a
'leu, 'lbSl, tIbe; 'IhH kimin
QeJ10BeK ki i, insan
IJeM 60JIbme, TeM JlYlJwe (bkz.
ders 31, AC;lklamalar) ne kadar
oksa 0 kadar iyi
'IeMO.ll.3H bavul
'IeMnHOH ampiyon
1Jepe3 ed. + (-i) d. sonra, yoluyla,
boyunca, ic;inden
qepHUJIa [sadece rg., (-in) d.
IJep"HJI] murekkep
lJepHblH siyah (13)
qepHblH: XJIe6 kara ekmek
'lepT eytan (22) qepT B03bMH!
eytan alsln! (22); 'lepT no6epu!
Allah kahretsin! (s. '. eytan al-
san!) (43)
'IeCTb di . onur (30); B qeCTb + (-
in) d. -nin onuruna (30)
IJeTBCpr per enlbe (14)
IJCTBepO (topluluk adl) dart (48)
431
leTBepTblH dordtincti (48)
u TBepTb diJ. eyrek (36)
leTbIpe dart
leTblpecTa dart yUz (46)
leTblpHa,lJ,uaTb on dert (17)
IHHUTb t.rnamlj II ('IUHID,
'I"HUWb); nO'lHHHTb t.l1l1 ' II
onarmak (22)
UI CJI 0 [('g. (-ill) d. 'IltceJI) saYl, ra-
kam, tarih (50)
IHT3Tb t.maI1l1} I (QUTalO,
'1HTaemb); npotJHTaTb t.nll ;
npotJecTh t.ml'j (npoIITY, npoIJ-
TelIIb, npOIJTYT) okunlak (3)
meH uye
ITO ne ( I); qTO 3a + yl. d. ne bi im
bir, ne tfir bir (37)
ITO-HU6Y,ll.b herhangi bir ey (12)
{TO-TO (belirli, bilinen) bir ey (35)
IT06hI ic;in, diye (36)
ITO KacaeTCH + (-in) d. ...'e gelince
IYBcTBoBaTb t. nlal1ll ('IYBCTBYIO,
qYBcTByeUJb);no YBcTBoBaTb
t.1111 hissetll1ek (duyumsamak) (34)
tYJJ;HbIU harika, mucizevi (12)
-IYAHO harika(18)
"YTb He neredeyse
III
lllaMnaHCKoe anlpanya (50)
lllapcJ> boyun atklsl (46)
lIIeKcnup Shakespeare
lllepcTb di . yun (31)
4.32
mepCTSIHOU ylinlij (31)
mecTHjJ,eCHTUJlCTHUH altnlI ya ln-
da (49)
lllecTH3J_uaTb on al tl (17)
mecToH altlncl (27)
weCTh alH (17)
wecTbcoT alu yliz (46)
WIfPOKHH genj
IlIJlpO"laHllIHU (bkz. 40. ders, 2.
a lklama) en geni
lllKOJIa okul (34)
mJISIna apka (5)
1lI0KOJUl.lJ.HbIH ikolatah (16)
IlloTJIaH,l1HH isko ya (14)
mnHoH casus (39)
mYTHTb t.lnamlJj"i II (wYIJY,
mYTHwb); nomYTHTb t./nll aio'
yapmak (23)
3
3K3aMeH Slnav (46)
3K3eMnJlSlp kopye (14)
3KCKYPCHH gezi (20)
3KCKYPCOBO,n rehber, kllavuz (26)
3KCne,l.l,Ifl.l,JlH ara tlfJna, etud; gezi
grubu (46)
3KCnJlyaTHpoBaTb t.111UI1l1'j\" (3KC-
nJlyaTupylO, 3KCnJ1yaTupyeWb)
SC)I1lUfillek (26)
3 l)eKTpHljeCKUH elektrik (45)
3CTpaJJ;HbIU TeaTp a<;lk hava tiyat-
rosu (33)
3Ta.IK kat (3 J)
3 TOT , 3Ta, 3TO; 3TH bu; bunlar (22)
31'0 bu ., .'dir (1)
10
, ,
IO}KHaJI A4tJIua Gilney Afrika
$I
R ben (4)
ii6JJOKO [rg. yl. H6JIOIQI, (g. (-in) d.
ii6J!OK] elma ( 16)
Sl3blK dil (42)
HHBapb er. Deak (50)
HnOHeu. [f8. (-in) d. HnoHna] Japan
(ki
i) (48)
JlnOHCKHH s. Japan (48)
.RCHO aC;lkt1r
a<;lk, a
lk
a (25)