Текст
                    


МОСКОВСКИЙ ГОСУДАРСТВЕННЫЙ ИНСТИТУТ МЕЖДУНАРОДНЫХ ОТНОШЕНИЙ И. В. ПОДБЕРЕЗСКИЙ УЧЕБНИК ТАГАЛЬСКОГО ЯЗЫКА ИЗДАТЕЛЬСТВО «НАУКА» ГЛАВНАЯ РЕДАКЦИЯ ВОСТОЧНОЙ ЛИТЕРАТУРЫ МОСКВА 1976
4 И П 44 Ответственный редактор Ю. Я. ПЛАМ Первый учебник тагальского языка, подготовленный в СССР для студентов востоковедных вузов, состоит из «Вводного фонетического курса», «Основного курса», «Грам- матического справочника» и «Тагальско-русского слова- ря». Каждый урок «Основного курса» включает оригиналь- ный текст общественно-политического и бытового содер- жания, лексико-грамматические пояснения, упражнения на активизацию лексики и грамматики. Тексты знакомят сту- дентов с бытом, жизнью и культурой филиппинского народа, с государственным устройством и конституцией Филиппин, а также с современной художественной литера- турой на тагальском языке. Игорь Витальевич Подберезский УЧЕБНИК ТАГАЛЬСКОГО ЯЗЫКА Утверждено к печати Московским государственным институтом международных отношений Редактор Л. М. Белоусов. Младший редактор Д. Ш. Хесина Художественный редактор И. Р. Бескин. Технический редактор 3. С. Теплякова. Корректор Г. В. Стругова Сдано в набор 11/VI 1975 г. Подписано к печати 11/V 1976 г. А-06583. Формат 60 X 9О’/16. Бум. № 2. Печ. л. 30. Уч.-изд. л. 29,75. Тираж 1300 экз. Изд. № 3610. Зак. № 494. Цена 1 р. 80 к. Главная редакция восточной литературы издательства «Наука» Москва, Центр, Армянский пер., 2. 3-я типография издательства «Наука». Москва Б-143, Открытое шоссе, 28 п 60202-098 013(02)-76 -219-75 © Главная редакция восточной литературы издательства «Наука», 1976.
I ОТ АВТОРА Учебник тагальского языка, одного из официальных языков Республики Филиппин, на котором говорит около 30 млн. человек (7О9/о населения страны), предназначен для студентов востоковедных вузов и рассчитан на 800— 1000 часов аудиторной работы (при 12—14 часах аудитор- ных занятий в неделю) и примерно такое же количество часов самостоятельной работы. К концу первого года обучения (вводный фонетический курс, уроки 1 — 14 основного курса) студенты должны при- обрести навыки правильного тагальского произношения и овладеть устной и письменной речью в пределах пройден- ной лексики и грамматики. Тематика текстов для первого года обучения — бытовая (преимущественно) и обществен- но-политическая. К концу второго года обучения (уроки 15—24 основного курса) студенты должны уметь вести беседу на тагаль- ском языке в пределах пройденной лексики и грамматики, овладеть навыками несложного устного и письменного перевода. Тематика текстов для второго года обучения преимущественно общественно-политическая. Словарь содержит примерно 3500 слов (1500 для пер- вого года обучения и 2000 для второго). Учебник состоит из вводного фонетического курса (5 уроков), основного курса (24 урока), грамматического справочника и словаря. Основной упор делается на овла- дение навыками устной речи, в связи с чем значительная часть текстов представляет собой диалоги, выступления, речи и т. п. По этой же причине грамматический материал дается в сжатой форме, компактно, в справочнике в конце учебника; от студента требуются в первую очередь прак- тические навыки применения правил, которые закрепляются в упражнениях каждого урока. При написании учебника автор пользовался трудами советских филиппинистов (В. А. Макаренко, Г. Е. Рачков и Л. И. Шкарбан), филиппинских лингвистов (Руфино Але-
хандро, Аспильера Паралуман, Хосе Вилья Панганибан и др.), а также изданным в США учебным пособием «Be- ginning Tagalog» (University of California Press, Berkley and Los Angeles, 1965). В тексты включены газетные материалы (информационные сообщения, объявления, реклама) и образ- цы художественных произведений (рассказы, отрывки из пьес, одно стихотворение). Автор выражает глубокую признательность заведую- щему кафедрой филиппинского и восточные языков Кол- леджа искусств и наук Филиппинского государственного университета профессору Эрнесто Константино, давшему ряд ценных советов при работе над учебником, и бакалавру той же кафедры госпоже Фелисидад Сан Луис, отредак- тировавшей всю тагалоязычную часть учебника.
ВВОДНЫЙ ФОНЕТИЧЕСКИЙ КУРС ТАГАЛЬСКИЙ АЛФАВИТ В настоящее время тагалы пользуются алфавитом, насчитывающим 20 букв, которые имеют следующие начер- тания и названия: Аа — «а» ВЬ — «Ьа» Кк — «ка» Dd — «da» Ее — «е» Gg — «ga» Hh — «ha» li — «i» LI — «1а» Mm— «ma» Nn Ng, ng Oo Pp Rr — «па» — «nga» — «о» — «ра» — «га» Ss — «sa» Tt — «ta» Uu — «и» Ww — «wa» Yy — «уа» Эти буквы передают пять гласных и 15 согласных зву- ков; звук р] графически не обозначается, а звук [ts] обо- значается сочетанием букв t и s. Диграф ng считается отдельной буквой, что необходимо учитывать при пользовании словарями. В тагальских текстах, равно как и в устной речи, встре- чаются вкрапления из английского и испанского языков, которые сохраняют орфографию и звучание, свойственные этим языкам. В отличие от вкраплений заимствования под- вергаются графической и звуковой обработке и имеют та- гальское написание и звучание: англ. teen-ager>Tar. tine- dyer 'подросток’; исп. уарбг>таг. Ьарбг 'пароход’. Расхождение между буквенным и звуковым составом слов в тагальском языке невелико, что позволяет обойтись без транскрипции. Только для звука р] требуется особый значок, поскольку он не имеет графического изображения в тагальском алфавите, а звук, передаваемый диграфом ng, Удобнее изображать значком [р]. ЗВУКИ Все звуки, произносимые в речи, традиционно делятся на два больших класса: 1) гласные, при произнесении ко- торых струя воздуха, выходящая из легких, не встречает препятствий, и 2) согласные, при произнесении которых 5
струя воздуха встречает либо полную преграду (ср. русск. [к], [п]), либо неполную, если органы речи сближаются, но не смыкаются (русск. [с], [х], [ш]). Гласные. В зависимости от подъема языка гласные делятся на гласные низкого (русск. [а]), среднего (русск. е]) и высокого подъема (русск. [и]). Следует различать также гласные переднего (русск. [и]), среднего (русск. [е]) и заднего ряда (русск. [у]). Гласные делятся также на лабиализованные (произно- симые при участии губ) и нелабиализованные, долгие и краткие. Дифтонгами называются гласные звуки, состоящие из двух элементов (ср. англ. [ои]). Согласные. По месту образования согласные делят- ся на губно-губные (ср. русск. [б], [м]), зубные (русск. [т], [с]), средненёбные (русск. [й]), задненёбные (русск. [к], [г]) и гортанные (русск. |х]). По участию голосовых связок согласные делятся на глухие (русск. [п], [т], [с], [к]) и звонкие (русск. [б], [д], [з], [г]). Некоторые согласные образуются с преимущественным участием голоса (русск. [м], [н], [л], [р]), они не имеют соответствующих глухих и противостоят всем прочим со- гласным как сонорные. Сонорные занимают промежуточное положение между гласными и прочими согласными, кото- рые называются шумными. Шумные согласные подразделяются на смычные, при произнесении которых активный речевой орган прижимает- ся к пассивному, например нижняя губа к верхней (русск. п], [б]), язык к зубам (русск. [т], [д]), или к нёбу (русск. к], [г])- Если происходит неполная смычка речевых органов, то получаются шумные согласные, называемые фрикативными, иначе щелевыми или спирантами (русск. [в], [ф], [с], [з], [х]). Сонорные делятся на носовые (назальные), при произ- несении которых мягкое нёбо опускается и воздух прохо- дит через нос (русск. [м], [н]), боковые, при произнесении которых воздух проходит с обеих сторон языка (русск. [л]), дрожащие, при произнесении которых колеблется активный речевой орган (кончик языка при произнесении в русск. [р]). Согласные, в которых смычка заканчивается щелевым элементом (как в русск. [ц], [ч]), называются аффрикатами..
УРОК 1 Гласные [а], [о], ]i] Согласные [к], [t], [m], [р], [1] [а] — нелабиализованный гласный низкого подъема сред- него ряда, близок к русскому ударному [а] в словах па- мять, астра, война. В начале слова этот звук произно- сится с большим напряжением, чем в середине или в конце: apat Четыре’ at 'и’ ка 'ты’ mata 'глаз’ taka 'удивление’ шара 'карта’ [i] — краткий нелабиализованный гласный высокого подъ- ема переднего ряда. Произносится как русский [и] в сло- вах шаги, поить, но более напряженно: ita 'пигмей-аэта’ ikit 'вращение’ iplt 'сжатие’ ар! 'угнетенный’ 1] — постдентальный (т. е. артикулируемый на задней стенке зубов) боковой плавный согласный; произносится мягче русского [л] в слове лыко, но тверже, чем [л] в слове лицо: lap t 'близкий’ lima 'пять’ ilalim 'низ’ alam 'знать’ kapal 'толстый’ pilapil 'межа’ [к] — задненёбный глухой смычный 1 согласный звук, схо- ден с русским [к], но артикулируется ближе к гортани: kami 'мы’ kilala 'известный’ lak! 'большой’ ikit 'вращение’ kakak 'кудахтать’ talik 'интимный’ [о] — долгий лабиализованный гласный среднего подъема заднего ряда; произносится более открыто, чем русский 1°] в словах год, голод. Этот звук встречается обычно в 1 Иногда смычка бывает неполной, и [к] переходит в звук, близ- кий к русскому [х].
последнем слоге слова, но в испанских заимствованиях возможны и другие позиции: ito 'это’ loko 'сумасшедший’ optiko 'оптик’ то 'твой’ total 'общий’ [t] — постдентальный (иногда близкий к межзубному) глухой смычный согласный, сходный с русским [т]: taka 'удивление’ tila 'как будто’ pito 'семь’ palit 'замена’ tapat 'честный’ [ш] — губно-губной носовой согласный, сходный с рус- ским [м]: I mamili 'покупать’ itim 'черный’ аша 'отец’ limlim 'теплота’ [р] — губно-губной смычный согласный, сходный с рус- ским [п]: patak 'капля’ pilak 'серебро’ plpi 'немой’ alitaptap 'мотылек’ takip 'крышка’ Слог и слогоделение Тагальский слог может иметь следующие структуры: Г, СГ, СГС, ГС (где Г — гласный, С — согласный). Слог имеет не более одного гласного и не более двух соглас- ных, причем не может быть стечения согласных в начале или в конце слога2: ma-la-pit 'близкий’ ma-mi-li 'покупать’ ak-lat 'книга’ а-1аш 'знать’ i-td 'это’ i-la-lim 'низ’ ka-kak 'кудахтать’ Ударение Ударный слог в тагальском слове произносится с боль- шей силой, чем неударный, при этом увеличивается дли- тельность ударного гласного. Как правило, тагальские 2 Стечение двух согласных возможно в заимствованиях: pla-to исп. 'тарелка’. 8
слова имеют один ударный слог: последний или предпо- следний (в производных словах и заимствованиях ударение может падать и на другие слоги: jnakina 'машина’). Ударение имеет смыслоразличительный характер(как в русских словах замок и замок)', pala 'лопата’— pala 'лад- но’, 'так’. В тагальском языке пять типов ударения, в словах данного урока встречаются два из них: «Malurnay» — ударение на предпоследнем слоге, графи- чески не обозначается: apat, ita, pilapll, tila, pilak. «Mabilis» — ударение на последнем слоге, графически обозначается диакритическим знаком (О3- mata, a pi, kapal, kami, ito. Интонация простого повествовательного предложения г Речевой поток в тагальском языке характеризуется следующими тремя факторами. 1. Слова произносятся с определенным тоном, на Опре- деленном уровне. Упрощенно можно выделить три уровня: 1) высокий, 2) средний, 3) низкий. 2. Помимо ударения внутри слова отчетливо выделяет- ся фразовое ударение. Некоторые слова предложения про- износятся четче других (т. е. ударный слог слова, несу- щего фразовое ударение, произносится энергичнее ударных слогов тех слов, которые его не несут). В данных ниже (см. упражнение 3 на стр. 10) словосочетаниях с союзом at 'и’ оба слова несут одинаковое ударение; в предложе- ниях (см. упражнение 5 на стр. 10) одно из слов несет фразовое ударение. 3. Голос может повышаться, понижаться или резко обрываться. Эти три фактора в совокупности составляют интонацию. Если фразовое ударение падает на последний слог предложения, то оно имеет следующую интонационную модель: Модель 1 Aklat ito. гЭто — книга’. (Предложение начинается на втором уровне и заканчи- вается на третьем, стрелка показывает падение голоса). 3 Диакритические знаки ставятся только в учебной литературе, поэтому следует запоминать тип ударения. 9
УПРАЖНЕНИЯ 1. Прочитайте вслух следующие слова. apat 'четыре’ alam 'знать’ тара 'карта’ mata 'глаз’ ра 'еще’ ita 'пигмей-аэта’ ito 'это’ api 'угнетенный’ titik 'буква’ lap't 'близкий’ lima 'пять’ lalim 'низ’ lolo 'дедушка’ kapal 'толстый’ malaki 'большой’ mamili 'покупать’ ата 'отец’ itim 'черный’ tikim 'пробовать’ pala 'лопата’ pllak 'серебро’ pipi 'немой’ alitaptap 'мотылек1 laplap 'ободранный’ optiko 'оптик' Iola 'бабушка’ то 'твой’ ito 'это’ tila 'как будто’ taka 'удивление’ pito 'семь’ apat 'четыре’ palit 'замена’ kami 'мы1 kilala 'известный’ laki 'большой’ kakak 'кудахтать’ talik 'близкий’ 2. Прочитайте вслух следующие пары слов, различающиеся гласными. Iola 'бабушка’— lolo 'тень’; laplt 'близкий1 — 'дедушка’; lalim 'низкий’— lilim lipat 'перемещать1; plla 'очередь’ — pala 'лопата1; kata 'я и ты1— kita 'я тебе1. 3. Прочитайте вслух следующие словосочетания. lima at apat 'пять и че- тыре1 tatlo at pito 'три и семь’ aklat at тара 'книга и карта’ tapat at kilala 'честный и известный1 lolo’t Iola 'дедушка и ба- бушка1 lola’t ата 'бабушка и отец1 malaki’t malapit 'большое и близкое’ 4. Разделите на слоги и произнесите по слогам следующие слова. ПаГш 'низ1, malaki 'большой1, alitaptap 'мотылек1, ата 'отец’, pilap 1 'межа1, mamimili 'покупатель1, makaapat 'чет- вертый1. 5. Прочитайте вслух и переведите следующие предложения. Malapit ito 'Это близко Malaki ito 'Это большое Itim ito 'Это черное1 Lalaki ito 'Это мужчина Ama ito 'Это отец1 Tatlo kami 'Нас трое’ Malapit ako 'Я близко1 Tapat ako 'Я искренний’ 10
УРОК 2 Гласные [и], [е Согласные [s], [b], [у] Дифтонги [ai], [oi], [ui] [и] —долгий лабиализованный гласный высокого подъ- ема заднего ряда, близкий к русскому [у] в словах ухо, буря. Как правило, этот звук не встречается в последнем слоге слова (ср. звук [о]): ulat 'доклад’, pula 'красный’. [Ь] — губно-губной смычный4 согласный, близкий к рус- скому [б]. В конце слова и перед глухими согласными не оглушается: but! 'хороший’, labi 'излишек’, alab 'пламя’. е] — краткий нелабиализованный гласный среднего подъема переднего ряда, близкий к русскому ударному [э]. Чаще всего встречается в испанских заимствованиях, где нередко заменяется гласным [1]: eto 'вот’, beto 'запрет’, 'вето’, каре 'кофе’. [s] — постдентальный глухой фрикатив, близкий к рус- скому [с]. Перед гласным [1] сильно палатализуется (смяг- чается): si (личный артикль), batas 'закон’. [у] — среднеязычный фрикатив, в начале слога близкий к русскому [й], в конце слога близок к [и] и передает элемент дифтонга: yeso 'мел’„ siya 'он’, 'она’, 'оно’. [ai] графически передается сочетанием букв ау5, близок к английскому дифтонгу [ai] в словах bite, kite, но более открыт: ау (предикативная связка), patay 'мертвый’, kamay *рука’. [oi] графически передается сочетанием букв оу (см. прим. 5) и встречается только в конце слова, близок к английскому дифтонгу [oi] в словах boy, toy: tuloy 'продолжать’, арбу 'огонь’. [ui] — редко встречающийся дифтонг, передаваемый со- четанием букв иу, как правило, не встречается в конце слова (ср. дифтонг [oi]): uy! 'ой!’, tuliiy-tuloy 'один за другим’. 4 В интервокальной позиции (т. е. между гласными) смычка может быть неполной, и тогда получается звук, похожий на [w] (см. Урок 3): [tuwig] вместо [tubigl 'вода’. 5 Если за сочетанием ау следует гласный, то у вместе с после- дующим гласным образует начало слога, что особенно часто наблю- дается при словообразовании: ka-may 'рука’— ka-ma-yan 'пожимать Руку’. 11
В зависимости от подъема и ряда все тагальские глас- ные можно представить в следующем виде: Передний Средний Задний ряд ряд ряд Высокий i и подъем Средний е о подъем Низкий а подъем Безударные тагальские гласные чем безударные русские гласные. произносятся четче, Интонация простого повествовательного предложения Если фразовое ударение падает не на последний слог предложения, то оно имеет следующую интонационную модель: а Модель 2 Ito ay malapit. 'Это близко’ УПРАЖНЕНИЯ 1. Прочитайте вслух следующие слова. utak 'мозг’ ulo 'голова’ unos 'шторм’ tupa 'овца’ pula 'красный’ eto 'вот это’ este 'послушай’ beto 'вето’ teka 'подожди’ каре 'кофе’ buto 'кость’ bibi 'утка’ iba 'другой’ alab 'жар’ kubkob 'окруженный’ sa (показатель) sulat 'письмо’ isip 'мысль’ piso 'песо’ boses 'голос’ yamot 'раздражен- ный’ yeso 'мел’ yutydt 'встряхивать’ ayos 'упорядочен- ный’ кашау 'рука’ patay 'мертвый’ sakay 'ехать’ baybay 'берег’ malay 'созна- ние’ tuloy 'следовать’ арбу 'огонь’ baboy 'свинья’ Г и } иу ои tuliiy-tuloy 'один за другим’
2. Прочитайте вслух следующие пары слов, различающиеся гласными» bala 'пуля’ шауа 'воробей’ bato 'камень’ tampok 'куча’ pasok 'входить’ — bale 'ценность’ — Мауо 'май’ — buto 'кость’ — tumpok 'куча’ — pusok 'агрессия’ г beto 'вето’ tela 'шерсть’ Шо 'измена’ bukas 'открытый’ akit 'привлекать’ boto 'избирательный голос’ tila 'как будто’ lila 'сирень’ bakas 'след’ ukit 'резьба’ 3. Прочитайте вслух следующие пары слов, различающиеся гласным и дифтонгом. baba 'ноша’ каша 'кровать’ ашо 'хозяин’ pala 'лопата’ арб 'внук’ saka 'поле’ — baybay 'берег’ — kamay 'рука’ — ашбу 'запах’ — palay 'рис’ — арбу 'огонь’ — sakay 'ехать’ 4. Прочитайте вслух следующие пары слов, различающиеся соглас- ными [р] и [Ь]. а kupkop 'выигрыш’— kubkob 'окруженный’ pala 'лопата’ —bala 'пуля’ paypay 'веер’ — baybay 'берег’ Ирак 'мозоль’ sapsap 'камбала’ tapak 'шаг’ libak 'насмешка’ sabsab 'хлебать’ tabak 'порез’ 5. Прочитайте вслух следующие словосочетания. tupa’t bibi 'овца и утка’ pula’t itim 'красное и черное’ iba’t iba 'разные’ ulo at kamay 'голова и рука’ malakas at malakf 'сильный и большой’ sakay sa bus 'ехать в авто- бусе’ malapit sa mesa 'близко от стола’ sabi sa aklat 'сказанное в кни- ге’ malakf ра 'еще большой’ malapit ра 'еще близкий’ apat ра 'еще четыре’ at iba ра 'и так далее’ bukas ра 'еще завтра’ apat о lima ра 'еще 4 или 5’ aklat о lapis 'книга или карандаш’ itim о pula 'черный или красный’ 13
kilala sa Mosku 'известный в ama о ale 'отец или тетя Москве’ tapat sa Tatay 'искренний c tuloy о tapos 'продолжаю- отцом’ щийся или законченный’ 6. Разделите на слоги и произнесите по слогам следующие слова. makasakay 'ехать’ lumalakas 'усиливающийся’ lumalapit 'приближающийся’ ipatutuloy 'продолжать’ makiabot 'подавать’ pumula 'краснеющий’ maalikabok 'пыльный’ pumapatay 'убивающий’ mapasakamay 'попадать в руки’ makiisa 'быть в одиноче- стве’ 7. Прочитайте вслух следующие предложения. Malakas ito Malaki ito Pula ito Kamay ito Apat sila Tapat siya Malapit at malaki ito Pula at itim ito V Sakay sa bus siya J , Kilala sa Mosku sila Malapit sa mesa ito Ito ay malakas 'Это сильное’ Ito ay malaki 'Это большое’ Ito ay pula 'Это красное’ Ito ay kamay 'Это рука’ Sila ay apat 'Их четверо’ Siya ay tapat 'Он искренний’ Ito ay malapit at malaki 'Это близ- кое и большое’ Ito ay pula at itim 'Это красное и черное’ Siya ay sakay sa bus 'Он едет на автобусе’ Sila ay kilala sa Mosku 'Их знают в Москве’ Ito ay malapit sa mesa 'Это близко от стола’ УРОК 3 Согласные [n], р], [w] Дифтонги [аи], [1и] [п] — постдентальный носовой согласный, близкий к рус- скому [н]: па 'уже’, апак 'сын’, 'дочь’; akin 'мой’. —гортанный смычный согласный, не имеющий соот- ветствий ни в русском, ни в английском языке, несколько схож с немецким сильным приступом. Встречается в конце 14
слова после гласного, в положении между гласными и на стыке морфем. Буквенного изображения не имеет, на нали- чие этого звука в конце слова указывают знаки ударения (') и (Л); на наличие этого звука в середине слова указы- вает соположение гласных или дефис, если после него следует гласная. При произнесении этого звука щель между голосовыми связками закрывается, преграждая доступ воздуху. Звук, подобный тагальскому р], слышится в начале русского слова это, когда оно начинает предложение, и в англий- ском слове it в той же позиции. В потоке речи конечный согласный р] не произносится, но предшествующий глас- ный несколько удлиняется: bata [bata?] 'ребенок’, но bata pa [bata ра] 'еще ребенок’; оо [о?о] 'да’, aalis fa?alis] 'уйдет’. [w] — губно-губной фрикатив, в начале слога близок к английскому [w] в словах woman, wine, в русском языке соответствий не имеет. В конце слога становится близ- ким к гласному [и] и передает элемент дифтонга: watawat 'знамя’, walls 'веник’. [аи] графически передается сочетанием букв aw, дол- гий дифтонг, близкий к английскому [аи] в словах scout, loud, но в отличие от последнего лабиализован и более открыт. В потоке речи нередко редуцируется (ослабляется) и на слух воспринимается как нечто среднее между [о] и [и]: litaw 'видимый’, sayaw 'танец’. [iu] графически передается сочетанием букв iw, не имеет соответствий ни в русском, ни в английском языке. Начало дифтонга совпадает с ударным [i], затем происхо- дит скольжение к звуку, близкому к [и]6: baliw 'безумный’, sisiw 'цыпленок’. Ударение «Malumi — ударение на предпоследнем слоге при нали- чии конечного р], на письме обозначается диакритическим знаком ('): bati 'приветствие’, ballta 'новость’. Этот тип ударения выполняет смыслоразличительные функции: bata 'халат’, но bata 'ребенок’. «Ma agsa» — ударение на последнем слоге при наличии конечного р], обозначается диакритическим знаком (Л): salita 'слово’, malkli 'короткий’, sampu 'десять’. 6 В потоке речи этот дифтонг ино да заменяется йотированным [и]: Ibalju] вместо [baliu].
Этот тип ударения также выполняет смыслоразличи- тельные функции: baba 'несомый на спине’— baba 'низ’. Таким образом, всем типам ударения свойственна функ- ция смыслоразличения: pala 'лопата’— pala 'так’; pala 'за- бота’— pala 'выигрыш’. «Marlin» — второстепенное ударение, встречается, как правило, в производных словах и обозначается диакрити- ческим знаком (' ). Сочетается с одним из четырех глав- ных ударений и образует, соответственно, ударения: «Marling malumay»: palatuntunan 'программа’ «Marling mabilis»: kaluluwa 'душа’ «Marling malumi»: itatali 'будет завязывать’ «Marling maragsS»: magsasalita 'будет говорить’. Интонация общих вопросов Общие вопросы7 строятся при помощи частицы Ьа, ко- торая ставится после того слова, к которому задан вопрос, и имеют следующую интонационную модель: Модель 3 Apat ba sila? 'Их четверо? Утвердительные ответы начинаются с частицы об 'да’, после которой следует пауза и затем полный ответ по модели 1 или 2 (см. уроки 1 и 2): Оо, apat sila. Да, их четверо’. Оо, sila ay apat. 'Да, их четверо’. Отрицательные ответы начинаются с частицы hindi 'нет’, 'не’, которая повторяется после паузы и затем сле- дует полный ответ по модели 1 или 2: Hindi. Hindi sila apat. Нет, их не четверо’. 7 О’бщий вопрос — вопрос, предлагающий подтвердить или опро вергнуть основное содержание высказывания. 16
УПРАЖНЕНИЯ 1L Прочитайте вслух следующие слова. па 'уже’ ni (личный артикль) nina (личный артикль) ипа 'первый’ alfn 'который’ wakas 'конец’ watawat 'флаг’ awit 'песня’ bawal 'запрет’ kaliwete 'левша’ sayaw 'танец’ sabaw 'суп’ alfw 'развлечение’ sisiw 'цыпленок’ baliw 'сумасшедший’ 2. Прочитайте вслух следующие слова, содержащие звук [?]. loob 'нутро’ uulan 'будет дождь’ taas 'высота’ lilt 'маленький’ totoo 'верный’ bata 'ребенок’ tali 'узел’ paid 'удар’ nene 'девочка luma 'старый’ кауа 'поэтому’ ikli 'короткий’ sampu 'десять’ ирб 'сидеть’ tala 'список’ 3. Прочитайте вслух следующие слова, различающиеся ударением. aso 'собака’ — aso 'дым’ sakit 'трудность’— sakit 'больной’ kita 'видеть’ — kita 'я тебя’ buko 'грех’ — buko 'препятствие’ tapon 'изгнанник’— tapon 'пробка’ bata 'халат’ sala 'вина’ tubo 'труба’ kita 'видеть’ Into 'траур’ pala 'лопата’ basa 'читать’ sama 'вместе про 'тыква’ baka 'борьба’ kita 'я и ты’ bata 'терпение’ акб 'я’ pala 'так’ baba 'ноша’ — bata 'ребенок’ — sala 'сито’ — tubo 'рост’ — kita 'доход’ — luto 'блюдо’ — pala 'выигрыш’ — basa 'мокрый’ — sama 'плохой’ — ирб 'сидеть’ — baka 'может быть — kita 'доход’ — bata 'ребенок’ — акб 'обещание’ — pala 'забота’ — baba 'подбородок’ aba 'ой’ — aba 'обида’ bulo 'смысл’—bulo 'теленок’ baba 'ноша’ — baba 'низ’ saka 'поле’ — saka 'потом’ pala 'так’ — pala 'выигрыш’ 2 Зак. 494 17
puno 'дерево’ — puno 'полный’ bala 'угроза’ — bala 'зависть’ paso 'ожог’ — paso 'горшок’ pala 'забота’ — pala 'выигрыш’ baba 'подбородок’— baba 'низ’ 4, Прочитайте вслух следующие слова, различающиеся гласным и< дифтонгом. saya 'радость’ sisi 'упрек’ pata 'лапа’ Bali 'Бали’ bata 'халат’ sayaw 'танец’ sisiw 'цыпленок’ pataw 'вес’ baliw 'сумасшедший’ batay 'опора’ baka борьба’ арб 'внук’ ale 'тетя’ laman 'содержимое’ sana 'бы’ bakay 'наблюдать’ арбу 'огонь’ aliw 'развлечение’ lamay 'ночная работа’ sanay 'опытный 5. Разделите на слоги и произнесите по слогам следующие слова sumasayaw 'танцующий makakasanay 'научится' tapusin 'кончать’ nakatayo 'стоящий’ kasulatan 'почерк’ luntlan 'зеленый’ asul 'синий’ aklat 'книга’ aklatan 'библиотека’ kuwento 'рассказ’ kabataan 'молодежь’ lalapitan 'приблизится’ nilalapitan 'приближаемый’ акб 'я’ 6. Прочитайте вслух следующие словосочетания. tapos па 'уже законченный’ laid па 'особенно’ isa ра 'еще один’ kilala па 'уже известный’ mal it ра 'еще маленький’ sanay sa palakasan 'опытный в спорте’ sulat sa papel 'написанное на бумаге’ basa sa aklat 'прочитанное в книге’ nakatayo sa plntuan 'стоящий у двери” nakaupo sa йриап 'сидящий на стуле’ sagot ко 'мой ответ’ sulat mo 'твое письмо’ sabi niya 'сказанное им’ basa namin 'прочитанное нами’ guro natin 'наш учитель’ balak nlnyo 'ваш план’ pamllya n 1а 'их семья’ 18
1. Прочитайте вслух и переведите следующие предложения. Luntian ito. Luntian ba ito?—Oo, luntian ito. Ito ay asiii. Ito ba ay asul? — Oo, ito ay asdl. Dilaw at luntian ito. Ito ba ay dilaw at luntian? — Oo, ito ay dilaw at luntian. Sulat sa aklat ito. Ito ba ay sulat sa aklat? — Oo, ito ay sulat sa aklat. Nakatayo siya sa plntuan. Siya ba ay nakatayo sa pintu- an? — Oo, siya ay nakatayo sa pintuan. Nakatayo ba siya sa pintuan? — Oo, nakatayo siya sa pintuan. Sa pintuan ba siya nakatayo? — Oo, sa pintuan. Binata siya. Kuwento ito. Tapos na ito. Masaya pa sila. Sanay na ako. Siya ay binata. Ito ay kuwento. Ito ay tapos na. Sila ay masaya pa. Ako ay sanay na. 8, Поставьте общие вопросы к предложениям из второй части упраж- нения 7. 9, Прочитайте вслух и переведите следующие вопросительные пред- ложения. Tapos na ba ito? Ito ba ay tapos na? Kilala na ba siya? Siya ba ay kilala na? Maliit pa ba ito? Ito ba ay maliit pa? Luma ba ito? Ito ba ay luma? Bata pa ba siya? Siya ba ay bata pa? Masaya ba sila? Sila ba ay masaya? Pula at itim ba ito? Ito ba ay pula at itim? Malapit ba sa mesa ito? Ito ba ay malapit sa mesa? УРОК 4 Согласные [d], [г], [h], [g], [rj] Дифтонг [ei] [d] — постдентальный слабый звонкий смычный, в конце •слова и перед глухими согласными не оглушается. (В интер- вокальной позиции нередко переходит в [г]: din 'тоже’, но -Siya rin 'он тоже’.): daw 'говорят’, madia 'толпа’, silid 'комната’. 2* 19
[г] — дрожащий сонорный, артикулируемый чуть выше зубов, кончик языка вибрирует два-три раза. Обычно встре- чается в интервокальной позиции (ср. звук [d]), в начале и в конце слова встречается, как правило, в заимствованиях: Ruso ’русский’, aralin ’урок’, pader ’стена’. [g] — задненёбный звонкий смычный, близкий к русскому [г]: gabi ’ночь’, Tagalog ’тагал’, ’тагальский’. [h] — глухой гортанный звук, при произнесении которого* воздух проходит через сузившуюся щель между голосо- выми связками. Близок к английскому [h] в словах hiss, hint (но не к русскому [х]). Встречается обычно в начале слога: hapon ’время после полудня’, Ilham ’письмо’. [д] — задненёбный носовой согласный, изображается на письме диграфом ng, близок к английскому [д] в словах king, singing. Встречается в любой позиции. При произне- сении этого звука надо следить, чтобы [д] не заменялось, на [п] или сочетание [ng], так как это может быть воспри- нято как слово с другим значением. dating ’приход’, manga (показатель множественного чис- ла), ngalan ’имя’. [е 1] — редко встречающийся дифтонг, близок к англий- скому [ei] в словах day, may. Графически изображается сочетанием букв ау, т. е. так же, как и дифтонг [ai] (см. Урок 2), поэтому те немногие (не более десяти) слова, ко- торые содержат дифтонг [ei], следует запомнить. may ’иметь’, baytang ’ступень’. В зависимости от начального элемента тагальские диф- тонги (как и гласные, см. Урок 2) могут быть представлены в следующем виде. iu ui ei oi ai au Интонация специальных вопросов Специальные вопросы8 интонационно начинаются на? среднем уровне, ударный слог вопросительного слова про- износится на высшем уровне, последний слог произносится 8 Специальный вопрос — вопрос, основное содержание которого за- ключено в вопросительном местоимении, указывающем на то, какая именно требуется информация. 20
на низшем уровне. Интонационный рисунок специальных вопросов имеет следующую модель: Модель 4 Ano ito? 'Что это?’ Полный ответ на специальный вопрос имеет интонацию повествовательного предложения по моделям 1 и 2 (см. уроки 1 и 2). УПРАЖНЕНИЯ 1. Прочитайте вслух следующие слова. dito ’здесь’ doon ’там’ madilim ’темный’ tulad ’подобный’ batid ’известный’ raketa ’ракета’ Ruso ’русский’ агаго ’плуг’ Ьарог ’пароход’ iskor ’счет’ gabi ’ночь’ gugol ’трата’ sagisag ’символ’ tulog ’сон’ tugtog ’музыка’ may ’имеется’ . кау (показатель) baytang ’ступень’ baywang ’талия’ kaysa ’чем’ 2. Прочитайте вслух следующие слова, содержащие звук dating ’приход silang ’восход’ ilong ’нос’ patlang ’перерыв dinding ’стена’ manga (показатель) tungo ’направление ingat ’забота’ sangay ’отрасль’ langit ’небо’ ngalan ’имя’ ngipin ’зуб’ nguni’t ’но’ nga ’действи- тельно’ ngayon ’сейчас 3. Прочитайте вслух ким согласным. следующие слова, различающиеся глухим и звон- bal ag ’чудо’ — balak ’план’ kubkob ’окружать’ — kupkop ’выигрыш’ titig ’взор’ — titik ’буква’ tatag ’учреждение’— tatak ’клеймо’ sugat ’рана’ — sukat ’достаточный’ salad ’преступник’ — salat ’нуждающийся’
4. Прочитайте вслух следующие слова. sopbol 'мяч для бейсбола’ hapdi 'боль’ padpad 'плоский’ tagpd 'встреча’ batbat 'полный’ tabtab 'отцеплять’ tugtdg 'музыка’ hakbang 'шаг’ sakdal 'обвинение’ gikgik 'хихикать’ 5. Прочитайте вслух следующие слова, различающиеся звуками [п] и [Ч]« Ьапау 'медленный tena 'пошли’ unos 'шторм’ banal 'святой’ punas 'вытирать’ tunaw 'таяние’ — bangay 'ссора’ — tenga 'ухо’ — ungds 'губа’ — bangal 'оторванный pungas 'качаться’ — tungaw 'клещ’ nawa 'бы’ naknak 'гной’ nisnis 'потертый’ nuyndy 'размышление папа 'гной’ ngawa 'плач’ ngakngak 'неудовольствие’ ngisngis 'усмешка’ nguyngoy 'каприз’ nganga 'бетель’ 6. Прочитайте вслух следующие слова, различающиеся звуками [к], [g] и [?]. baha 'наводнение’ bala 'угроза’ basa 'мокрый’ кака (обращение) kati 'стук’ — bahag 'покрывало’ — balak 'план’ — basag 'разбитый’ — kakak 'кудахтать’ — katig 'балансир’ kulo 'кипение’ dila 'язык’ gala 'опытный’ haba 'длина’ — kulog 'гром’ — dilag 'блеск’ — galak 'радость’ — habag 'беспокойный’ 7. Прочитайте вслух следующие словосочетания. ako rin 'я тоже’ dito nga 'действительно здесь’ kayo man 'даже вы’ sila ро 'они, господин’ tapos па рб 'уже конец, господин’ lapis sa bata 'карандаш ребенку’ doon sa kaliwa 'там слева’ handa sa aralin 'готовый к уроку’ waia sa klase 'отсутствующий в классе’ tanong sa gurd 'вопрос учителю’ bahay ni Pedro 'дом Педро’ 22
aklat ni Luis 'книга Луиса’ lapis ng bata 'карандаш ребенка’ mail rig estudyante 'ошибка студента’ tanong ng guro 'вопрос учителя’ si Luis 'Луис’ si Maria 'Мария’ si Ramos 'Рамос’ si Sanchez 'Санчес’ si Balagtas 'Балагтас’ sa akin 'мне’ sa iyd 'тебе’ sa kaniya 'ему’ sa atin 'нам (с вами)’ sa amin 'нам (без вас)* sa inyo 'вам’ sa kanila 'им’ kay Luis 'Луису’ kay Presidente 'президенту’ kay Qinoong Burgos 'господину Бургосу’ kay Ginang Ramos 'госпоже Рамос’ kay Biniblning Santos 'мисс Сантос’ 8. Разделите на слоги и произнесите по слогам следующие слова» estudyante 'студент’ paaralan 'школа’ pamantasan 'институт’ nag-aaral 'учащийся’ malayo 'далекий’ mabigat 'тяжелый’ kabuhayan 'экономика’ panitikan 'литература’ gusali 'здание’ maaliwalas 'просторный’ Ingles 'английский’ hindi 'не’ aralin 'урок’ kasaysayan 'история’ tungkulin 'должность’ pupitre 'парта’ paksa 'тема’ asignatura 'предмет’ Pillplno 'филиппинец’ Tagalog 'тагал’ 9. Прочитайте вслух и переведите следующие предложения. Ano ito? Ito ay lapis. Ito ba ay pula? Hindi, hindi pula ito, ito ay asiil. Sino sa kanila ang Tagalog? Siya ang Tagalog. Ruso рб ba siya? Hindi, hindi siya Ruso. Siya ay Tagalog. Ilan sila? Sila ay apat. Lima po ba sila? Hindi, hindi sila lima. Apat po ba sila? Oo, apat sila. Ito ay si Pedro. Ako ay estudyante. Siya ay Kastila. Ito ay pamantasan. Si Pedro ito. Estudyante ako. Kastila siya. Pamantasan ito.
Ito ay kasama ко. Kasama ко ito. Ito ay kay Luis. Kay Luis ito. Ito ay kay Binibining Santos. Kay Binlbining Santos ito. Ito ay sa akin. Sa akin ito. 10. Поставьте общие вопросы к предложениям из второй части упраж- нения 9. 11. Прочитайте вслух и переведите следующие вопросительные пред ложения. Ano ito? Alin sa mga ito? Ilan sila? Nasaan sila? Sino siva? Magkano ito? Gaano kalayo ito? Bakit wala siya sa klase? Nasaan kayo? Kanino ito? УРОК 5 Согласный [ts] [ts] — единственная аффриката в тагальском языке, звон- кий переднеязычный согласный, щелевой элемент которого сильно палатализован. Встречается, как правило, в заим- ствованиях из китайского, английского и испанского языков: tsa 'чай’, kotse 'автомобиль’, tseke 'чек’. По месту и способу образования тагальские согласные могут быть представлены в следующей таблице: Место образования Способ образования Г убно- губные Смычные Фрикативы Аффрикаты Носовые Боковые Дрожащие Зубные Средне- нёбные Задне- нёбные Гортан- ные р, b w ш L d s ts п 1 г Фонетические изменения Как уже указывалось, в потоке речи отдельные звуки претерпевают изменения: при произнесении [к] и [Ь] смычка может быть неполной, и они переходят в [х] и [w] соответ- 24
ственно (см. уроки 1 и 2); гортанный смычный р] заме- няется удлинением гласного (см. Урок 3); [d] в интервокаль- ной позиции может переходить в [г] (см. Урок 4). Помимо этого происходят и другие фонетические изме- нения. 1. Гласный [о] в середине предложения переходит в [и]: Ganoon ba? 'Не так ли?’ произносится как [ganum Ьа]. Это изменение не отражено в орфографии. При словообразова- нии (на стыке морфем) переход [о]>[и] отражен в написа- нии: про 'сидеть’, но upuan 'стул’. 2. [д] ассимилируется под влиянием последующих зву- ков и переходит или в [п] перед d, г, 1, s, t или в [ш] перед b и р. Изменения на стыке слов не отражены в орфо- графии: dalawang babae [dalawam babae] 'две женщины’ ilang lalaki [ilan lalaki] 'несколько мужчин’ На стыке морфем (т. е. при словообразовании) переходы [g]>[n] [d]>[m] отражены в написании: pang-rbahay = pam- bahay 'домашний’; pang-}-labas = panlabas 'внешний’. 3. [п] на стыке слов переходит в [д] перед задненёб- ными смычными, например: Ilan kayo? [ilag kayo] 'Сколько вас?’ и в [ш] перед губно-губными, например: Ganoon ba? ganum ba] 'He так ли?’. 4. Гласный [а] в союзе at 'и’ и в предикативной связке ау выпадает в потоке речи, если предшествующее слово оканчивается на гласный или п (п в таком случае тоже выпадает), и ставится апостроф: maganda at mabait = maganda’t mabait 'красивая и добрая’ Ako ay Ruso = Ako’y Ruso 'Я русский’ Siya naman ay Tagalog^Siya nama’y Tagalog 'А он тагал’. 5. Гласный [i] перед [у] иногда выпадает, что может отражаться в орфографии: siya = sya 'он’; kaniya = kanya 'его’. 6. Происходит стяжение двух гласных в один: Saan kayo? [san kayo] 'Вы куда?’ sa akin [sakin] 'мне’. Интонация повелительных предложений Повелительные предложения интонационно начинаются на среднем уровне, ударный слог произносится на высшем уровне, а последний слог фразы на низшем. Они имеют следующий интонационный рисунок: Модель 5 Hintay nga kayo!- 'Подождите!’
УПРАЖНЕНИЯ 1. Прочитайте вслух следующие слова с аффрикатой [ts]. tsa 'чай’ Intsik 'китаец’ tsuper 'шофер’ lltson 'лечон’ tsampan 'шампанское’ otso 'восемь’ tseke 'чек’ petsa 'дата’ tsinelas 'шлепанцы’ titser 'учитель’ 2. Прочитайте вслух следующие слова, различающиеся ударением. kita 'видеть’ pala 'лопата’ basa 'читать’ sala 'вина’ ч bata 'халат’ kita 'я и ты’ pala 'так’ basa 'прочи- танное’ sala 'скрип’ bata 'терпеть’ baba 'ноша’ pala 'забота’ sala 'сито’ pala 'вы- игрыш’ basa 'мокрый’ sala 'просеян- ный’ salo 'еда’ sama 'вместе’ salo 'ловить’ sama 'партнер bata 'ребенок’ baba 'подбо- родок1 said 'обруч’ baba 'низ’ sama 'плохой’ 3. Прочитайте вслух следующие слова, различающиеся гласными. para 'для’ tala 'звезда’ kasa 'дом’ pila 'очередь baga 'уголь’ buto 'кость’ mail 'ошибка’ dila 'язык’ рега 'деньги’ tela 'шерсть’ kaso 'дело’ pala 'лопата’ bago 'новый’ bato 'камень’ muli 'снова’ dula 'пьеса’ рего 'но’ tila 'бы’ keso 'сыр’ pula 'красный’ bigo 'крах’ bata 'терпеть’ mula 'начало’ dala 'ноша’ 4. Прочитайте вслух следующие слова, содержащие звук [д] и соче- тание [ng]. anggo 'залах’ anggi 'дождь’ bangga 'удар’ mangga 'манго’ tanggi 'отрицание’ pinggan 'тарелка’ unggoy 'обезьяна’ tanggap 'получать’ hango 'взятый’ hangin 'ветер’ sangay 'отрасль’ manga (показатель) tangi 'особый’ lingat 'небрежность’ tungo 'направление’ angat 'поднятый’ Разделите на слоги и повторите по слогам следующие слова. kuwaderno 'тетрадь’ tamad 'ленивый’ m’nsan 'однажды’ hanapbuhay 'профессия’ kawani 'служащий’ inhinyero 'инженер’ 26
pagawaan 'фабрика’ Binibini 'мисс’ bintana 'окно’ sarili 'собственный’ pintuan 'дверь’ kayumanggi 'коричневый’ lalagyan 'шкаф’ a 6. Прочитайте вслух и переведите malakas na binata lapis па ito malapit па tahanan mab’gat na gawain bahay na malayo aklat na interesante buhay na masaya tamad na estudyante mataas na marka pangalan 'имя’ mayroon 'имеется’ likmuan 'кресло’ pontimpen 'авторучка’ bulwagan 'зал’ paliguan 'ванная’ tirahan 'квартира’ marunong 'способный’ unibersidad 'университет’ следующие словосочетания. binatang malakas itong lapis tahanang malapit gawaing mab’gat malayong bahay interesanteng aklat masayang buhay estudyanteng tamad markang mataas aklat ni Luis bahay ni Maria lapis ni Ramon mesa ni Ruben kuwaderno ni Lina gawain ni Juan pamantasan ni Clara aklat ng bata bahay ng guro lapis ng estudyante mesa ng ama kuwaderno ng nag-aaral gawain ng kuya pamantasan ng ate aking aklat iyong bahay kanyang lapis atmg mesa aming kuwaderno inyong gawain kanilang pamantasan aklat ko bahay mo lapis niya mesa natin kuwaderno namin gawain ninyo pamantasan nila para sa akin para sa bunso para kay Luis para kay Binibining Santos para kay Qinoong Santos para kay Qinang Santos sa aking bahay sa iyong bansa sa kanyang buhay sa ating paman- tasan sa aming paaralan sa inyong salin sa kanilang sagot sa bahay ko sa bansa mo sa buhay niya sa pamantasan natin sa paaralan namin sa salin ninyo sa sagot nila 27
7. Прочитайте вслух и переведите следующие предложения. Hintay kayo. Abot kayo. Kain ka. Sapat na para sa akin. Hintay ngA kayo. Abot nga kayo. Kain ka na ngS. II t Ito ay pamantasan. Ano ito? — Pamantasan ito. Pamantasan ba ito? — Oo, pamantasan ito. Ito ba ay paaralan? — Hindi, hindi paaralan ito, ito ay pamantasan. Siya ay Pilipino. Siya ba ay Pilipino? — Oo, Pilipino siya. Siya ba ay Ruso? — Hindi, hindi siya Ruso, siya ay Pilipino. Ito ay bahay. Ano ito? — Bahay ito. Luma ba ito?—Oo, luma ito. Bago ba ito? — Hindi, hindi bago ito, ito ay luma. Siya ay isang estudyante. And siya? — Estudyante siya. Siya ba ay isang gurd? — Hindi, hindi siya guro. Siya ay isang estudyante pa. 28
ОСНОВНОЙ КУРС UNANG ARALIN Акб ay isang estudyante. Акб ay si Suhow. Siya ay isang mag-aaral. Bata siya. Mabuti siyang mag-aaral. Ikaw ay isang estudyante rin. Estudyante ka. Malayo ang pamantasan. Ang paaralan ay malapit. Tayo ay mga Ruso. Kami ay mga estudyante. Siya ay isang guro. Si Iwanow siya. Ako ay hindi pa estu- dyante. Mga estudyante pa sila. Kami ay mga estudyante na. Luma ang pamantasan. Ang paaralan ay bago. Mga Ingles sila. Kayo ay Tagalog. Mga Ruso tayo. Si Ma- nuel ay Kastila. MGA PARIRALA 1. pamantasan (pantas) 'высшее учебное заведение’ {университет, колледж, институт)', Pamantasan ng Pilipinas 'Филиппинский госу- дарственный университет’ {крупнейшее высшее учебное заведение Фи- липпин, часто обозначается сокращением ИР<англ. University of the Philippines). 2. guro 'учитель’, 'преподаватель’. Наряду с этим словом в та- гальском языке употребляются также заимствования из английского titser и из испанского maestro 'учитель’, maestra 'учительница’. Грамматика: §§ 8, 13, 15, 49, 50, 53, 54, 57, 63. УПРАЖНЕНИЯ 1. Прочитайте вслух и переведите текст урока.
2. Составьте определительные словосочетания из следующих имен estudyante paaralan pamantasan maestra malayd Ruso bago malapit 3. Поставьте подлежащее и сказуемое во множественном числе и за- тем измените в предложениях порядок слов. 1. Ako ay estudyante. 2. Siya ay bata. 3. Ikaw ay hindi pa estudyante. 4. Ang paaralan ay malapit. 5. Ang bata ay mabuti. 6. Luma ang pamantasan. 7. Siya ay isang gunk 8. Ruso ka. 4. В данных ниже предложениях замените: а) местоимение Pilipino ako. л siya tayo kami kayo Ako Ikaw Siya Tayo Kami ay Pilipino Kayo — Sila - б) имя Bago ang pamantasan. Luma — — Malayd — — Malapit — — Ang pamantasan ay bago, — _ _ luma — — — malaya — _ _ malapit 5. Образуйте имена от основ при помощи префикса та-. hirap 'трудность saya 'веселье’ taas 'высота’ lalim /глубина’ linis 'чистота’ talino 'способность’ ganda 'красота’ 1ауа 'свобода’ 6. Перепишите текст урока, изменяя порядок слов в предложениях. S • 7. Заполните пропуски показателями ang, ау и личным артиклем si> где это необходимо. 1. ...ako...Ruso. 2. ...estudyante...ka. 3. ...malayd ...paman- tasan. 4. ...paaralan...malapit. 5. ...mabuting titser.. .siya. 6. ...kayo...mga Ingles. 7. ...mga Ingles...kayo. 8. ...ako.....Pet- row. 9. ...Iwanow...siya. 10. ...kami... hindi pa...mga estudyante. 11. ...siya...maestra...rin. 12. ...ikaw...estudyante...ng Pamanta- san...ng...Pilipinas. . 30
8. Поставьте следующие предложения в отрицательную форму. 1. Ang paaralan ay malayd. 2. Malapit ang pamantasan. 3. Ikaw ay Ruso. 4. Siya ay estudyante na. 5. Mabuti ang bata. 6. Ang pamantasan ay bago. 7. Mga Kastila sila. 8. Ang gurd ay Ruso. 9. Ang mga estudyante ay mga Pilipino. 9. Составьте предложения из приведенных ниже слов. г 1. rin, ay, maestro, siya. 2. hindi, estudyante, ay, ako, na. 3. pa, pamantasan, ang, malayd, ay. 4. mag-aaral, mga, ay, kami. 5. Ruso, siya, hindi. 6. paaralan, luma, ay, ang, na. 10. Последовательно замените слова в предложениях словами, дан- ными в скобках. 1. Malayd ang pamantasan. (malapit, bago, paaralan, luma). 2. Ako ay Ruso. (ikaw, Ingles, siya, Kastila, sila, Pilipino, kayo, Tagalog). 3. Mabuting estudyante siya. (tamad, ka, matalino, sila, maestro, mag-aaral) 11. Переведите предложения на русский язык. 1. Ako’y mag-aaral ра. 2. Siya’y estudyante na. 3. Ikaw ay -estudyante rin. 4. Malapit ang paaralan. 5. Malapit ang pa- mantasan. 6. AAalayo ang paaralan. 7. Malayd ang pamantasan. 8. Kami ay mga-estudyante. 9. Sila ay mga Ingles. 10. Tayo ay mga Ruso. 11. Luma ang paaralan. 12. Mga Tagalog kayo. 13. Siya ay Kastila. 14. Si Pedro akb. 15. Si Juan siya. 16. Si Luis ka. 12. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Меня зовут Петров. Я —студент. 2. Его зовут Крус. Он —учитель. 3. Ты тоже студент. 4. Школа далеко. 5. Институт близко. 6. Мы (и вы тоже) русские. 7. Мы (без вас) студенты. 8. Он — хороший учитель. 9. Они еще дети. 10. Луис — хороший студент. 11. Он еще не учитель. 12. Школа уже не ‘новая. 13. Они — филиппинцы. 14. Ману- эль— испанец. 15. Я тоже русский. 16. Вы — англичанин. 17. Я еще ученик. 18. Ты тоже ученик. 19. Они —испанцы. 20. Его зовут Иванов. 21. Они — тагалы. 22. Он еще ребе- нок. 23. Она уже учительница. 24 Школа новая. 25. Инсти- тут старый.
JKALAWANG ARALIN I Maraming estudyante sa ating pamantasan. Marami ang aming asignatura, kasama na rito ay ang dalawang wika: Ta- galog at Ingles. Ang Ingles ay magaan, ang Tagalog naman ay mahirap. Ang ibang mga asignatura ay: kasaysayan, kabu- hayan, batas, panitikan at iba pa. Ang tahanan ni Petrow ay malayo sa pamantasan. Ang akin naman ay malapit. Luma ang gusali ng pamantasan. Ang buhay ng mga estudyante ay hindi magaan. Marami ang kanilang tungkulin. Mabigat din ang gawain ng guro. II Maraming bata sa paaralan. Ang paaralan ay malapit sa bahay. Mataas ang gusali. Maraming silid-aralan sa paaralan. Ang mga silid-aralan ay malinis at maaliwalas. Handa sa mga aralin ang mga bata. Ang kanilang mga asignatura ay hindi marami: tatlo о apat lamang. Maraming pupitre sa silid-aralan. Maraming bagay sa mga pupitre: mga aklat, mga kuwaderno, mga lapis at mga pontim- pen. Masaya ang mga mag-aaral. Masaya ang kanilang buhay. Ang kanilang guro ay mabuti. MGA PARIRALA 1. Конструкция «marami+ имя» (элементы которой соединяются при помощи лигатуры) означает «есть, имеется много...». Если после marami идет личное местоимение, последнее принимает лигатуру: Marami akong tungkulin (или Marami ang aking tungkulin) 'У меня много обязанностей". 2. kasama na rito ay ang... 'сюда входят...’, 'в том числе...’. 3. naman 'в свою очередь’, 'с другой стороны’ употребляется, если есть противопоставление; на русский язык часто не переводится: Ako’y estudyante, siya nama’y mag-aaral 'Я студент, а он ученик’. 4. Na naman 'Снова!’, 'Опять!’ (с оттенком удивления или недо- вольства). 5. handa sa... 'готовый к...’.
УПРАЖНЕНИЯ 1. Прочитайте вслух и переведите текст урока. 2. Перепишите первую часть текста урока, изменяя порядок слов в предложениях. * » 3. Составьте предложения из следующих слов. 1. silid-aralan, maraming, sa, estudyante. 2. asignatura, kanilang, mga, mahirap, ang. 3. pamantasan, ni, malayo, ang, sa, tahanan, Pedro.. 4. bahay, aking, luma, ang, ay. 5. tungkulin, marami, kanyang, ang. 6. magaan, estudyante, hindi, ay, buhay, ang, isang, ng- 7. aming, gawain, ang, din, mabigat, ay. 8. bagay, sa, maraming, silid-aralan. 9. buhay, kanilang, ang, masaya, ay. 4. Составьте определительные словосочетания из следующих имен. isa mabigat dalawa magaan matalino malinis masaya mahirap maaliwalas gusali silid-aralan tungkulin tahanan titser estudyante gawain asignatura buhay 5. Выпишите из текста все притяжательные местоимения. Составьте из них и данных ниже имен определительные словосочетания asignatura, tahanan, maestra, buhay, gawain, tungkulin, pupitre, kuwaderno, pontimpen. 6. Переведите словосочетания на тагальский язык. здание школы работа учителя дом Сухова жизнь человека тетрадь Педро их классная комната мой тагальский (язык) книга Рафаэля тетради на парте Филиппинский университет его студенты жизнь на Филиппинах 3 Зак. 494 твой учитель готовый к уроку его школа класс в школе книги Хосе наша работа здание института учитель тагальского (языка} наш институт их учебные предметы жизнь здесь литература Филиппин 33
ученики в школе студенты в колледже наши обязанности работа Марии история партии экономика Филиппин парты в классе вещь Хуана 7. В данных ниже предложениях замените: а) притяжательные местоимения Akin ang aklat. lyo — — Kanya — — Atin — — Amin —- — Inyo — — Kania — — Ang aklat ay akin. - - - iyo — — kanya — — atin — ~ — am:n — — — inyd — — kanila б) имена Malayd ang paaralan. Malapit — ~ Mataas — — Luma — — Ang paaralan ay malayd. — — — malapit — — . — mataas — — — luma Marami ang mga asignatura. Mahirap — — — Magaan — — — Dalawa — — — Ang mga asignatura ay marami. — — _ _ mahirap — — — — magaan — — — — dalawa Marami ang mga bagay. — — — aklat — — — kuwaderno — — — lapis — — — pupitre — _ __ pontimpen — — — bata — — — estudyante — — — gurd Ang mga bagay ay marami. — — aklat — — — — kuwaderno — ~ - - lap's - - — — pupitre — — — — pontimpen — — — — bata — — — — estudyante — — — — gurd — — 8. Образуйте имена от основ при помощи префикса та- и конфикса ka-an (han). hirap, taas, gaan, laplt, Unis, laya, bigat, ganda, talino, dami, aliwalas, saya, buti, layo. 9. Заполните пропуски подходящими по смыслу личными или притя- жательными местоимениями. 1. ...ay isang estudyante. Ang ... tahanan ay malayd sa ... pamantasan. 2. ... ay mga estudyante. Ang ... gurd ay mata- lino. 3. ... ay ... gurd. Marami ang ... tungkulin. 4. Maraming
bata sa ... paaralan. Hindi marami ang ... asignatura. 5. ... ay Ruso, ... naman ay Ingles. 6. Mabuti ang ... Kastila. 7. ... ay mga estudyante. 8. ... naman ay Isang gurb. 9. Mahirap ang ..; buhay. 10. Mabuting bata ... . 11. Ang ... Tagalog ay hindi pa mabuti. 12. .:. ay mga mag-aaral sa ... paaralan. 13. Ma- bigat ang mga tungkulin ng ... mga estudyante. 14. Masaya ang ... buhay. 15. Malayd ang ... tahanan sa ... pamantasan.. 16. ... ay ... gurd sa Kastila. 17. Marami ang ... mga tungku- lin, ang ... naman ay hindi marami. 18. ... ay mga Ingles, ... naman ay mga Ruso. 19. ... ay mga estudyante na, ... na,- man ay mga mag-aaral pa. 20. ... ay matalino, 10. Заполните пропуски показателями или личными артиклями, где это необходимо. 1. ... tahanan ... Petrow ... malayd ... pamantasan. 2. ... buhay ... estudyante ... hindi magaan. 3. Marami ... bata ... paaralan. 4. ... silid-aralan ... maaliwalas. 5. Handa ... aralin ... estudyante ... matalino. 6. Marami ... bagay ... pupitre, 7. ... kasaysayn ... Pilipinas ... hindi magaan. 8. ... kanya ...- Ingles ... hindi pa mabuti. 9. ... tungkulin ... gurd ... mabigat. 10. ... Luis ... isa ... estudyante ... na. 11. Mahirap ... akin ... buhay. 12. ... gusali ... pamantasan ... malapit ... akin ... tahanan. 13. ... mga silid-aralan ... aming ... pamantasan ... malinis at maaliwalas. 14. ... Maria ... matalino. 15. Tamad ... Pedro. 16. Malinis ... bahay ... Juan. 17. Magaan ... iyo ... gawain. 18. ... Suhow ... Isa ... mga estudyante ... pamantasan. 19. Hindi ... handa ... aralin ... Clara. 20. Masaya ... buhay ... isa ... mag-aaral. 11. Поставьте следующие предложения в отрицательную форму. 1. Ang tahanan ay malayd. 2. Mataas ang bahay. 3. Ang mga bata ay marami. 4. Malayd ang pamantasan. 5. Ang mga asignatura ay mahirap. 6. Magaan ang Ingles. 7. Ang gawain ay mabigat. 8. Masaya ang mga bata. 9. Mahirap ang buhay. 10. Ang estudyante ay matalino. 11. Maaliwalas ang silid- aralan. 12. Tagalog siya. 13. Ang paaralan ay bago. 14. Mga Ingles sila. 15. Si Pedro ay gurb. 16. Ang pamantasan ay luma. 17. Estudyante ka. 18. Marami ang mga bata. 19. Mabi- gat ang gawain. 20. Pilipino kayo. . 12. Последовательно замените слова в предложениях словами, дан- ными в скобках. 1. Marami ang aking mga tungkulin. (iyo, magaan, gawain, mahirap, inyo, asignatura) 2. Ang kanilang bahay ay malapit sa pamantasan. (amin, tahanan, ni Maria, malayd, paaralan, kaniya). 3. Ang akin naman ay bago. (kanya, luma, amin, magaan, kanila, mahirap) 35 3*
13. Переведите предложения на русский язык. 1. Hindi marami ang aking mga asignatura. 2. Masaya ang buhay ng bata. 3. Mabigat ang tungkulin ng guro, mabigat din ang gawain ng estudyante. 4. Ang kanilang mga asignatura ay batas, panitikan, Kastila, Ingles at iba pa. 5. Ang aking bahay ay luma, ang iyo naman ay bago. 6. Ang Ingles ay magaan, ang Tagalog naman ay mahirap. 7. Ang wikang Tagalog ay isa sa aming mga asignatura. 8. Malinis at maaliwalas ang tahanan ni Kardo. 9. Ang aking mga aklat at kuwaderno ay marami. 10. Ang gusali ng pamantasan ay mataas. 11. Ang estudyante ay masaya. 12. Ang kanilang mga tungkulin ay marami. 13. Ang mga tungkulin ni Binibining Santos ay hindi mabigat. 14. Hindi magaan ang buhay ng isang estudyante. 15. Maraming bagay sa aking pupitre: mga aklat, mga kuwa- derno, at mga pontimpen. 14. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Испанский язык легкий, а тагальский трудный. 2. Мы изучаем много дисциплин: историю Коммунистической пар- тии, экономику и литературу Филиппин, право и два ино- странных языка: тагальский и английский. 3. У меня много обязанностей в институте. 4. Его работа тоже тяжелая. 5. Дом Иванова недалеко от института, а твой далеко. 6. Его жизнь тоже нелегка. 7. Здание школы новое, а зда- ние института старое. 8. Школа расположена близко от института. 9. Моя книга новая, твоя старая. 10. Новая книга моя, старая твоя. 11. В нашем колледже много спо- собных студентов. 12. Ваши прочие обязанности тоже не- легки. 13. В институте много аудиторий. 14. Аудитории высокие, чистые и просторные. 15. На партах много пред- метов: карандаши, авторучки, тетради, книги. 16. У них хороший преподаватель истории. Его фамилия Петров. 17. Дети веселы. 18. Он англичанин, а мы русские. 19. Он тоже студент. 20. Вы тагал, а я русский. 21. Английский язык нетрудный. 22. Она тоже студентка нашего инсти- тута. 23. У него много книг по истории Филиппин. 24. Они тоже веселы. 25. Мы изучаем много предметов, в том числе литературу. 26. Хуан не готов к уроку тагальского языка. 27. Он—профессор Филиппинского государствен- ного университета. 28. Экономика страны—один из наших предметов. 29. Право — интересный предмет. 30. Опять! Опять ты не готов к уроку! 31. Госпожа Рамирес — препо- давательница истории Филиппин в средней школе. 32. Пет- ров уже студент института, а Иванов еще школьник. 33. Мой дом расположен близко от площади, а твой — далеко. 34. Одна из дисциплин в их колледже — русский язык. 35. Студенты готовы к уроку тагальского языка. 36
36. В Филиппинском государственном университете много студентов. 37. В Маниле много колледжей. 38. Он еще не студент. 39. Книга неинтересная. 40. Они изучают много иностранных языков, в том числе и восточные. 15. Составьте предложения, используя следующие слова и обороты. marami, kasama na rito ay ang, masaya, na naman, handa sa, maaliwalas, silid-aralan, asignatura, Pamantasan ng Pilipi- nas, maestra, bagay, batas, panitikan. 16. Выучите текст урока наизусть. 1
IKATLONG ARALIN Estudyante po ba kayo? Oo, estudyante ako. Ano ang pangalan ninyo? Suhow po ang pangalan ko. Sino siya? Siya ay si Petrow. Ano ang hanapbuhay ni Petrow? Siya’y isang kawanf. Marami ba ang mga estudyante sa inyong pamantasan? Hindi marami at hindi naman kaunti. Mahirap ba ang kanilang mga asignatura? Oo, mahirap. Malayd ba ang plasa sa pamantasan? Hindi. Ang plasa ay malapit sa pamantasan. Kayo po ba’y Ruso? Oo, Ruso ako. At siya naman? Hindi siya Ruso, siya’y Pilipino. — And ang gawain ng inyong kapatfd? — Siya’y inhinyero sa isang pagawaan. — Sino ang inyong gurd? — Ang aming gurd ay si Binibining Santos. — Mahusay ba siya? — Opb, mahusay siya. — Siya ba’y maganda? — Opb. — Sino ang matalino? — Si Juan po ang matalino. — Masipag din ba siya? — Hindi. Siya’y tamad. — And ba ang mga marka ni Juan? — Kung minsan ang kanyang mga marka ay mataas, at kung minsan naman ay mababa. — And ba ang hanapbuhay ng iyong ama? — Siya’y isang kawanf sa opisina. — And ba ang pangalan ng iyong ina? 38
Maria Ramos po. Luma ba ang gusali ng oplsina? Oo, luma na. MGA PARIRALA 1. рб и ho — частицы уважения. Применяются при обращении к родителям, незнакомым людям и к аудитории. Рб считается более веж- ливым обращением, но многие тагалы не делают такого различия. Рб и ho употребляются также, когда говорящий переспрашивает: Рб? или Но? 'Простите, господин?’. Выражение Тао рб! употребляется, когда входящий спрашивает, есть ли кто-нибудь в доме. 2. kung minsan 'иногда'. 3. Binibini (сокр. Bb.) 'мисс’, 'мадемуазель’ (форма обращения к молодой незамужней женщине), соединяется с именем при помощи лигатуры. 4. Ginoo (сокр. G.) 'господин’ (форма обращения к мужчине), то- же принимает лигатуру: Ginoong Cruz 'господин Крус’; Ginang (сокр. Gng.) 'госпожа’ (форма обращения к замужней женщине), соединяется с именем без лигатуры; Mga Ginang at Ginoo! 'Дамы и господа!’ 5. masipag din 'к тому же трудолюбивый’. Грамматика: §§ 7, 10, 13, 64, 65. УПРАЖНЕНИЯ 1. Прочитайте вслух и переведите текст урока. 2. Ответьте письменно на следующие вопросы. > 1. Кауб рб ba ay estudyante ng pamantasan? 2. Sino po kayo? 3. Estudyante ka na ba? 4. Malayd ba ang inyong bahay sa pamantasan? 5. Marami ba ang inyong mga asignatura? 6. Mahirap ba ang Tagalog? At Ingles? 7. Malapit ba ang plasa sa kanyang tahanan? 8. Ano ang hanapbuhay ng ama ni Petrow? 9. Sino s.ya? 10. Luma ba ang gusali ng pamantasan? 11. Magaan ba ang buhay ng isang estudyante? 12. Mabigat ba ang inyong mga tungkulin? 13. Mabuti ba ang gurd ni Rosa? 14. Si Binibining Santos ba ang inyong gurd sa wikang Ta- galog? 15. Sino ang kawanf? 39
3. Найдите основу в следующих словах. kahusayan, katalinuhan, mataas, kahirapan, paaralan, kata- asan, aklatan, masipag, kalayuan, kasipagan, katagalugan, malapit, karamihan, katamaran, kasaysayan, mabigat, kagaanan, kabutihan, paliguan, marami, kalinisan, maaliwalas, pagawaan, kabisayaan, pangalan, kahusayan, kagandahan, kapilipinuhan, kapatid, kaunti. 4. Составьте предложения, используя следующие слова. 1. hanapbuhay, ano, ninyo, ang. 2. paaralan, bata, ba, marami, sa, mga, ang. 3. kanilang, Biniblning, ay, Santos, ba, si, guro. 4. tahanan, malayo, niya, sa, ba, plasa, ang. 5. ating, ba, asignatura, mahirap, ang, mga. 6. ba, bagay, mesa, kaunti, mga, ang, sa. 7. guro, ba, tungkulin, ng, mabigat, ang. 8. ba, ng, gusali, opisina, luma, ang. 9. siya, ba, masaya. 5. Составьте словосочетания, используя следующие слова. gawain bahay pangalan gusali asignatura hanapbuhay pupitre buhay tungkulin pamantasan paaralan pagawaan natin guro kanila bata ama niya pamantasan Pedro ко namin nila inyo 6. Поставьте общие вопросы н выделенным словам, и 1. Marami ang aking mga tungkulin. 2. Ang opisina ay malayo sa kanyang tahanan. 3. Siya ay Tagalog. , 4. Bago ang gusali ng pamantasan. 5. Tamad siya. 6. Ang mga estudyante sa ating pamantasan ay kaunti lamang. 7. Ang plasa ay malapit sa paaralan. 8. Ang kanyang mga marka sa Tagalog ay mataas. 9. Sila ay mga kawani. 10. Siya ay inhinyero sa isang pagawaan. 40
7. В следующих предложениях замените: а) местоимение Bahay ко ito. — то — — niya — — natin — — namin — — ninyo — — nila — Ito ay bahay ко. — — mo -----— niya —----— — natin — — — namin — — — ninyo — — — nila Marami ang mga tungkulin ко. — — — — mo — — — — niya — — — — natin _____ — namin _ „ _ _ ninyo _ _ _ _ nila Ang aking mga tungkulin ay marami. _ iy6 — — — — — kaniya — _ _ _ — atin — — — — — amin — _______ — inyo — _ — _ — kanila — _ __ — б) имена Mahusay ba siya? Tamad — — Matalino — — Mabuti — — Masipag — — Maganda — — Siya ba ay mahusay? — — — tamad — — — matalino _ _ _ mabuti _ _ _ masipag — — — maganda Kaunti ang mga gusali. — — — tungkulin — — — ' inhinyero — — — marka — — —- pangalan — — — hanapbuhay — — — opisina — i— — kawani Ang mga gusali ay kaunti. — — tungkulin — — — — inhinyero — — — — marka — — — — pangalan — — — — hanapbuhay — — — — opisina — — — — kawani — — 8. Заполните пропуски показателями или личными артиклями, где это необходимо. 1. ...kayo ... рб ... Ьа ... Ruso? Оо, ... Ruso ... акб. 2. ... Suhow ... рб ... Ьа ... siya? Hindi. Siya ........Petrow. 3. ... ma- hirap ... ba ... gawain ... Binibini ... Cruz? Oo, ... mahirap ... капуа ... gawain. 4. ... sila ... po ... ba ... kawani? Oo, ... sila 41
... mga kawani ... malapit ... opisina. 5. ... ano ... inyo ... hanapbuhay? Ako ... po ... isa ... gurd ... paaralan. 6. ... ma- sipag ... ba ... mga estudyante ... atin ... pamantasan? Oo, ... karamihan ... kanila ... masipag. 7. Ano ... ba ... pangalan ... kanya ... kapatid? ... СеГа ... po. 8. ... marami ... ba ... mga bagay ... pupitre ... Francisco? 9. ... sino ... kayo? 10. ... si- no ... kanila ... Tagalog? ... Juan ...‘ Tagalog. 11. ... mahirap ... ba ... Ingles? Hindi. ... Ingles ... magaan. 12. ... malapit ... ba ... plasa... tahanan ... Kardo? Oo, malapit ... ito. 13. Ano ... hanapbuhay ... ama ... Pedro? ... siya ... inhinyero ... paga- waan. 14. ... mataas ... ba ... mga ... marka ... Suhow? ... kung minsan ... kanya ... mga maika ... mataas, at ... kung minsan ... naman ... mababa. 15. ... ano ... pangalan ... niya? ...siya .... Ginang ... Suarez. 9. Ответьте устно на следующие вопросы. 1. Estudyante рб ba kayo? 2. Si Suhow po ba kayo? 3. Mag-aaral ba siya? . Bata ba s 5. Mabuti ba siyang mag-aaral? 6. Estudyante ka ba? 7. Malayd ba ang pamantasan? 8. Malapit ba ang paaralan? 9. Mga Ruso ba tayo? 10. Marami bang estudyante sa ating pamantasan? 11. Magaan ba ang inyong mga asignatura? 12. Mahirap ba ang Ingles? At Tagalog? 13. Ang inyo bang tahanan ay malapit sa pamantasan? 14. Luma ba ang gusali ng pamantasan? 15. Mahirap ba ang buhay ng isang estudyante? 16. Marami ba ang inyong mga tungkulin? 17. Mab’gat ba ang inyong gawain? В. 1. Sino po siya? 2. Ano ang malapit sa pamantasan? 3. Sino sa inyo ang Ruso? 4. S no ang Kastila? 5. Ano ang inyong pangalan? 6. Ano ang luma? 7. Ano ang mahirap? 8. Ano ang magaan? 9. Ano ang maaLwalas? 10. Sino ang masaya? 10. Последовательно замените слова в предложениях словами, дан- ными в скобках. 1. Estudyante рб ba kayo? (gu.d, ho, siya, kawani, sila, inhinyero) r 42
2. Ano ang inyong hanapbuhay? (iyo, asignatura, ni Roberto, tungkulin, kanya, pangalan) 3. Malayd ba ang pamantasan sa plasa? (malapit, paaralan, tahanan, opisina) 11. Переведите предложения на русский язык. 1. Кауб рб ba’y kawani? — Hindi, hindi ako kawani, ako’y isang estudyante. 2. Ano ang kanyang pangalan? Juan? — Hindi. Siya ay si Pedro. 3. Kawani po ba siya? — Hindi. Siya’y isang guro sa mataas na paaralan. 4. Mahirap ba ang kasay- sayan ng Pilipinas? — Hindi mahirap at hindi naman magaan. 5. Pilipino po ba siya?—Hindi siya Pilipino, siya’y Kubano. 6. Marami ba ang mga tungkulin ng isang estudyante sa inyong pamantasan? — Oo, marami ang aking mga tungkulin. 7. Siya ba’y isang inhinyero sa pagawaan? — Oo. 8. Ano ang hanap- buhay ni Bb. Santos?—Si Bb. Santos ay isang guro sa wi- kang Tagalog. 9. Matalino ba ang anak ni Q. Cruz? — Oo, matalino siya, nguni’t tamad. 10. Ano ang inyong mga marka sa Tagalog? — Kung minsan ang aking mga marka sa Tagalog ay mataas, at kung minsan naman ay mababa. 11. Luma ba ang gusali ng pamantasan? — Oo, luma nga. 12. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Вы служащий? — Нет, я не служащий, я еще студент. 2. Какие предметы вы изучаете в институте? — Мы изу- чаем историю страны, право, экономику и два иностранных языка. 3. Как его зовут? — Его зовут Педро. 4. Кем рабо- тает Рафаэль? — Он учитель в начальной школе. 5. У него много учеников? — Да, много. 6. У Луиса тяжелая рабо- та? — Не тяжелая, но и не легкая. 7. Они испанцы? — Нет, они не испанцы, они кубинцы. 8. У вас хорошие оценки по иностранным языкам? — Да, но иногда мои оценки по та- гальскому языку невысокие. 9. Ваш дом далеко от инсти- тута? — Не далеко, но и не близко. 10. Он инженер? — Да, он инженер на фабрике. 11. Кто ваш учитель по тагаль- скому языку? — Мисс Сантос. 12. Как зовут мать Рубена? — Госпожа Мария Крус. 13. Хуан способный студент? — Да, но он ленив. 14. В вашем колледже много студентов? — Да, много. 15. У вас много обязанностей? — Нет, немного. 16. Ва ча аудитория просторная? — Да, просторная и чистая. 17. Он весел? — Нет, он не весел. 18. Здание на площади — это здание нашего института. 19. Он хорошо говорит по- Русски? (букв. Его русский хороший?) — Нет еще. 20. Вы- сокое здание недалеко от площади — новая школа. 21. Они англичане? — Нет, они не англичане, они американцы. Чем занимается его брат?—Он инженер на фабрике. ^3- Кто их преподаватель истории? — Господин Рамирес. 43
24. Далеко ли ваш дом? — Недалеко. 25. Педро трудолю- бив?—Да. А Хуан? — Хуан тоже трудолюбив. 26. Он уже студент? — Нет, он еще школьник. 27. Как зовут его от- ца?—Его отец — господин Луис Санчес. 28. Она еще школьница? — Да, она ученица средней школы. 29. Кто они? — Они испанцы. 30. У них хороший преподаватель пра- ва?—Да. Его фамилия Иванов. 31. Кто это? — Это его брат. 32. Чем он занимается? — Он профессор права в Фи- липпинском государственном университете. 33. Это мое?— Да, твое. 34. Ему — новую тетрадь, а вам — старую. 35. Но- вую тетрадь — ему, а старую — вам. 36. Они кубинцы, а мы русские. 37. Я тоже студент университета. 38. Она — преподавательница русского языка в средней школе. 39. На столе много предметов: книги, тетради, ручки. 40. История Филиппин интересная дисциплина, t 13. Составьте предложения, используя следующие слова и обороты. kung minsan, Binibini, Ginoo, Ginang, masipag din, na na- man, hanapbuhay, pagawaan, pangalan, marka, kawani, kasay- sayan ng Pilipinas, batas.
IK A-APAT NA ARALIN I Maraming bagay sa silid-aralan namin. May tatlong mesa at ilang upuan. Mayroon ding isang pisara. Ang pisara ay itim. Itim din ang mga mesa. Ang mga dinding at kisame ay puti. Mayroon bang mga mesa sa silid-a.alan? Mayroon. Tatlo. Mayroon bang mga upuan? Mayroon po. Siyam. Mayroon bang bintana? Mayroon. Isa lamang. May lapis ba kayo? Mayroon. Heto ang lapis ко. Mayroon ba kayong kuwaderno? Wala akong kuwaderno. Wala ba kayong pontimpen? Wala akong pontimpen. Mayroon ba siyang aklat? Wala siyang aklat. Sa kanya ba ang aklat? Hindi. Ang aklat ay sa iyo. Kay Clara ba ang kuwaderno? Hindi. Ang kuwaderno ay kay Roberto. II Ako’y may sariling silid sa tirahan namin. Ito’y hindi ma- laki, nguni’t sapat sa akin. May isang mesa, isang kama, isang likmuan at dalawang lipuan sa silid ко. Mayroon ding bintana at pintuan. Ang mga dinding sa aking silid ay luntian, ang sahig ay kulay каре. May isang lalagyan ng mga aklat sa kaliwang sulok. Walang sopa sa silid ко. Bago ang bahay namin. Ang kisame ay hindi mataas. Ang tirahan ay maginhawa. May isang silid-tulugan at bulwagan. Mayroon ding maliit na kusina at paliguan. Wala pang telepono sa tirahan namin. MGA PARIRALA 1. Heto ang... 'вот...’: Heto na naman ako! 'А вот и я снова’. 2. sapat sa/kay... 'достаточный для...’. 3. kulay каре 'коричневый (букв. цвет кофе)’. 4. lalagyan ng mga aklat 'книжный шкаф’; lalagyan ngdamft 'платя- ной шкаф’. Грамматика: §§ 22, 23, 62. 45
УПРАЖНЕНИЯ 1. Прочитайте вслух и переведите текст урока. 2. Ответьте письменно на следующие вопросы. 1. Мауюбп ba kayong pontimpen? 2. Wala ba kayong lapis? 3. Ano ang kulay ng mesa sa silid-aralan natin? 4. May mesa ba sa inyong silid? 5. Sa amin ba ang mga kuwaderno? 6. Kay Clara ba ang aklat? 7. Mayroon ba kayong lapis? 8. Mayroon bang bintana sa silid ninyo? 9. Wala bang likmuan sa silid-aralan natin? 10. Ano ang kulay ng dinding sa silid-aralan? 11. Sino ang gurd ninyo sa wikang Ingles? 12. Mayroon ba siyang mga aklat sa wikang Tagalog? 13. Kay Roberto ba ang mga bagay? 3. Переведите словосочетания на тагальский язык. Один учитель, два стола, три книги, четыре карандаша, пять студентов, шесть стульев, семь окон, восемь авто- ручек, девять учеников, десять домов. 4. Составьте предложения из следующих слов. 1. aking, heto, lapis, ang. 2. mesa, mga, silid-aralan, bang, mayroon, sa. 3. Clara, aklat, ba, kay, ang. 4. sariling, siya, may, ay, sa, silid, tirahan, kanilang. 5. lalagyan, walang, damit, ng, silid-tulugan, sa. 6. ding, mayroon, telepond, aking, sa, silid. 7. kayong, wala, aklat, panitikan, sa, Pilipinong, ba, mga. 8. may, sa, sulok, kaliwang, likmuan. 9. kay, Ruperto, ang, ba, mga, bagay, ito, na. 10. Pedro, naman, si, heto, na. 5. Найдите основу в следующих словах. aklatan, lalagyan, kagandahan, maaliwalas, sulatan, karunun- gan, upuan, kalinisan, kawayanan, pintuan, kalayaan, kalayuan, paliguan, palikuran, kailokohan, tirahan, silid-aralan, malaki, likmuan, maginhawa, silid-tulugan, palanguyan, kasarinlan. 6. Переделайте данные ниже предложения так, чтобы сказуемое стало подлежащим, а подлежащее — сказуемым. Halimbawa: Ang itim ay akin. Ang akin ay itim. 1. Ang akin ay bago, ang iyo naman ay luma. 2. Ang bago ay sa akin, ang luma naman ay sa iyo. 3. Ang pamantasan ay malapit, ang paaralan naman ay malayd. 46
4. Ang mabigat ay kay David, ang magaan naman ay kay Eddie. 5. Mahirap ang aking mga tungkulin sa pamantasan. 6. Ang plsara at ang mga mesa ay itim. 7. Ang puti ay dinding at kfsarne. 8. Ang mga kuwaderno ay sa kanila. 9. Ang mga bagay ay kay Ruel. 10. Mahirap ang buhay. 7. Закончите следующие предложения. 1. Mamming bagay sa ... 2. May dalawang'likmuan ... 3. Mayroon ding ... 4. Walang aklat ... 5. Wala ba kayong ... 6. Kay Jose ba ang ... 7. Wala akong ... 8. Sa akin ba ang ... 9. Mayroon ba kayong ... 10. Mayroon bang ... 8. Заполните пропуски словом may или mayroon. 1. ...lapis ba kayo? ... ba kayong lapis? 2. Ako’y ... mara- ming aklat sa panit’kang Tagalog. 3. Sino sa inyo ang ... ak- lat? 4. Si Q. Sanchez ay ... mahusay na hanapbuhay. ... nang mahusay na hanapbuhay si Q. Sanchez. 5. ... isang mesa sa silid namin. ... ding dalawang likmuan. 6. ... lalagyan ng mga aklat sa kaliwang sulok. 7. ... siyang dalawang silid. Siya’y ... dalawang sdi'd. 8. ... ba sdang bahay? ... bahay ba sila? 9. Sino sa kanila ang ... hanapbuhay? 10. ... ka bang pontim- pen? ... . Heto ang pontimpen ko. 9. Произведите подстановку. May pupitre ba siya? — tahanan — — — tungkulin — — — bahay ' — — — pontimpen ~ — — guro -- — —~ marka — — — hanapbuhay — — — kapatid — — — kuwaderno — — Mayroon ba siyang pupitre? — — — tahanan — — — tungkulin — — — bahay — — — pontimpen — — — gurd — — — marka — — — hanapbuhav — — - kapatid — — — kuwaderno Wala ka bang pontimpen? — — — lapis — — mesa Wala akong pontimpen. - - lapis - — mesa 47
Wala ка bang likmuan — — — aklat — — — tirahan — — — lipuan — — — paliguan — — — telepono Wala akong likmuan — — aklat — — tirahan — — upuan — — paliguan — — telepono 10. Замените препозитивные притяжательные местоимения постпози- тивными, а постпозитивные — препозитивными. 1. Maliit ang aking silid. 2. Ang iyong bahay ay luma. 3. Mataas ang gusali ng pamantasan natin. 4. Marami ang kanyang mga aklat. 5. Mahusay ang guro nila. 6. Masipag ang inyong kapatid. 7. Ang mga anak niya’y matalino. 8. Ang aking aklat ay kay Rufo. 9. Ang aming silid-aralan ay maali- walas. 10. Malapit sa plasa ang bahay ko. 11. Ang ating guro ay si Bb. Ramirez. 12. Ang kanyang ama’y walang hanapbu- hay. 13. May tatlong silid sa tirahan namin. 14. Ang kanyang guro sa Kastila ay si Qng. Santos. 15. Ang buhay niya ay masaya. 11. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Мне — книги, а тебе — тетради. 2. Вам — карандаш, а ему — авторучка. 3. Карандаш — вам, авторучка — ему. 4. Нам—стул, а вам —кресло. 5. Стул —нам, кресло — вам. 6. Луису — парта, а Хосе —стол. 7. Парта—Луису, стол —Хосе. 8. Моя книга — ему, а твоя книга—Хуану. 9. Ему —моя книга, Хуану —твоя. 10. Тебе — кровать, а мне —диван. 11. Кровать — тебе, а диван —мне. 12. Ма- рии — зеленое кресло, а Хуаните — белое. 13. Зеленое крес- ло — Марии, а белое — Хуаните. 14. Нам — чай, а им — кофе. 15. Чай — нам, кофе—им. 12. Последовательно замените слова в предложениях словами, дан- ными в скобках. и 1. Mayroon bang mesa sa silid-aralan? (silid niya, lipuan, kama, tirahan, wala, sopa) 2. Wala akong lapis. (sila, pontimpen, mayroon, tayo) 3. Sa kanya ba ang aklat? (sa inyo, kuwaderno, kay Genoveva, lapis, kay Ruben) 13. Поставьте общие вопросы к следующим предложениям. 1. Walang aklat sa pupitre. 2. Mayroon siyang dalawang kapatid na babae. 3. May mga kuwaderno sa mesa. 4. Ako’y may mabigat na tungkulin. 5. WalS silang tirahan. 6. May te- lepono sa tahanan namin. 7. Mayroon kaming dalawang silid. 8. May lalaki sa silid. 9. May lima pang aklat sa lalagyan. 48
10. Wala nang mga estudyante sa pamantasan. 11. Mayroon na siyang hanapbuhay. 12. Wala pa siyang gawain. 13. May aklat si Teresa. 14. May mga bata sa kusina. 15. Walfi silang mga aklat sa kasaysayan ng Pilipinas. 14< Ответьте устно на следующие вопросы. А. 1. Itim ba ang pisara? 2. Marami bang bagay sa silid-aralan natin? 3. Put! ba ang kisame at mga dinding? 4. Sapat ba sa inyo ang silid ninyo? 5. Mabuti ba ang silid ni Narciso? 6. Isa ba 'ang likmuan sa bulwagan? 7. Sa kaliwang sulok ba ang lalagyan ng mga aklat? 8. Maginhawa ba ang tirahan ninyo? 9. Kay Lino ba ang luntiang lapis? 10. Bago ba ang bahay ni Fernando? 4 В. 1. Sino ang kapatid ninyo? 2. Ano ang putt sa silid-aralan? 3. Sino siya? 4. Ano ang hanapbuhay ni Ruperto? 5. Sino ang inhinyero? АГ. 1. Mayroon ba kayong mga aklat sa kasaysayan ng Pili- pinas? 2. May pontimpen ka ba? 3. Wala ba siyang kuwaderno? 4. Wala ba kayong kapatid na lalaki? ( 5. Mayroon ba kayong sariling silid? 6. Wala bang sopa sa silid ni Lina? 7. Mayroon ba siyang hanapbuhay? 8. Wala na bang mga aklat sa pupitre? '9. Mayroon ba silang mga aklat sa panitikang Tagalog? 10. Wala pa bang mga estudyante sa silid-aralan? 15. Переведите текст на русский язык. Ang tahanan ni Petrow ay malayo sa pamantasan. Ang kanyang tirahan ay may tatlong silid: isang silid-tulugan, isang bulwagan, at isang maliit na sariling silid ni Petrow. Mayroon ding kusina at paliguan. Sa bulwagan ay may isang mesa, Hang silya, sopa at dalawang likmuan. Mayroon ding isang lalagyan ng damit. Ang silid ni Petrow ay malinis at maaliwalas. Wala pa siyang asawa at ang maliit na silid ay sapat sa kanya. Ang ibang mga silid sa tirahan nila ay mas malaki. May malaking bulwagan at isang silid-tulugan ng ama’t ina ni Petrow, Maginhawa ang tirahan ni Petrow. 4 Зак. 494 49
16. Переведите текст и предложения на тагальский язык. I. В классе много вещей: два стола, семь стульев, одна доска. Доска в классе черная. Столы тоже черные. Стены и потолок белые, а пол коричневый. Аудитория простор- ная и чистая. В ней одно большое окно. На столе много предметов: книги, тетради, карандаши, ручки. Наш дом далеко от института. У нас трехкомнатная: квартира: гостиная, спальня и моя собственная комната. В моей комнате есть стол, два стула В правом углу платяной шкаф. В комнате стиной стоят стол, кресло, стулья, диван и два книжных шкафа. Наша кухня небольшая, но удобная. Дом новый, и: пока у нас нет телефона. П. У вас есть книги по русской литературе? — Да, есть. Немного. 2. У него нет тетради? — Есть. 3. У них есть квартира? — Да, уже есть. Небольшая. 4. Есть ли у тебя авторучка? —Да. Вот моя авторучка. 5. У вас есть тетрадь, по тагальскому языку? — Да. Вот моя тетрадь по тагаль- скому языку. 6. У них нет тагальских книг? — Есть. У них. много книг. 7. тире 9. У тебя есть старые книги? есть кресла? много обязанностей? кресло, диван два окна. В го комнате два кресла? — Да, два. 8. В квар- Иванова есть ванная? — Да, есть. Небольшая. Нет. 10. В вашей конторе Да, у нас есть несколько кресел. И. У вас Да, много. 12. В классе есть пар- Есть. 13. Нет ли у вас белой бумаги? — Нет. 14. Кто Он инженер на фабрике. Как его зовут? — студентов в ауди- отец Кардо? Господин Мануэль Ректо. 15. Много тории?—Нет, немного. 16. Нет ли Есть. Вот, пожалуйста. 17. У кого истории страны?—У Петрова. 18. тетради? — Ученикам. 19. У кого нет 20. Он хорошо говорит по-испански? трудный? — Не трудный, но и не легкий. 22. с^та книга мне? — Нет, не тебе, Хуану. 23. Кто ваш брат?—Он учи- тель в начальной школе. 24. Чем занимается сестра Пет- рова? — Она инженер на фабрике. 25. Книжны! шкаф стоит в левом углу? — Нет, в правом. 26. Кто этот человек? — Это наш учитель тагальского языка. Как его зовут? — Ра- мон Торрес. 27. Нет ли у вас риса?—Есть немного. 28. Есть ли еще вопросы? — Нет. 29. Потолок и стены белые? — Потолок белый, а стены зеленые. 30. В вашей квартире есть телефон?—Да, уже есть. ли у вас авторучки? •— есть новая книга по Кому предназначены карандаша? — У меня. — Нет еще. 21. Урок легкий. 22. Нет, не тебе, Хуану. 23. Кто ваш брат? 17. Опишите вашу квартиру.
jka limAng aralin — Magandang umaga po. — Magandang umaga po naman. — Kayo po’y Pilipino, hindi ba? — Opo, Pilipino ako. At kayo po ay Ruso, totoo ba? — Opo, Ruso ako. — Hindi mabuti ang aking Ruso, ano? — Hindi, mabuti ang inyong Ruso. Matagal na ba kayo rito sa Mosku? — Hindi pa matagal. Ikalawang taon lamang po. Kayo po’y estudyante, hindi ba? — Opo, ako’y estudyante ng pamantasan ni Lumumba. Kayo po ba’y estudyante rin? — A, oo, ako’y estudyante ng Unibersidad. Marunong ba kayo ng Tagalog? — Kaunti lamang. Hindi mabuti ang Tagalog ko. — Mahirap ba ito para sa inyo? — Oo, ang Tagalog at ang Kastila ay mahirap para sa akin. — Ang gurd ninyo sa wikang Tagalog ay si Q. Cruz, hindi ba? — Oo, siya ang gurd namin. — Diyan na po kayo. — Paalam. II - — Magandang hapon po. — AAagandang hapon po naman. — Kumusta po kayo? — Mabuti, at kayo po naman? — Mabuti rin, gaya ng dati. Kumusta po ang inyong asawa st mga anak? — Ang asawa ko ay may sakit. — Kawawa naman siya! At ang mga bata? — Sila po’y malulusdg. — Kumusta na lamang sa inyong asawa at mga anak. — Salamat. Diyan na po kayo. — Adybs po. 51
MGA PARIRALA 1. magandang umaga 'доброе утро’. Этим приветствием тагалы пользуются от полуночи до полудня; с 12 до 18 часов говорят magan- dang hapon 'добрый день1 и с 18 часов до полуночи — magandang gabi 'добрый вечер’. 2. matagal na ba kayo rito? 'вы давно здесь?’ 3. marunong ng Tagalog/Ingles 'знать тагальский/английский’. 4. diyan ka/na рб kayo 'пока’, 'до свидания’. Выражение adyds рб 'до свидания’ используется при прощании обоими говорящими, а вы- ражение paalam па рб — только уходящим. 5. kumusta 'как поживаете?’, 'как дела?’: kumusta sa... 'передайте привет... ’. 6. gaya ng dati 'как всегда’, 'как обычно’. 7. kawawa naman siya 'бедняжка!’ 8. salamat 'спасибо’: marami pong salamat sa inyo 'большое вам спасибо’. УПРАЖНЕНИЯ 1. Прочитайте вслух и переведите текст урока. 4 2. Ответьте письменно на следующие вопросы. 1. Mabuti ba ang inyong Tagalog? At Ingles? 2. Mahirap ba ang Ingles para kay Pedro? 3. Marunong ba kayo ng Kastila? 4. Bago lamang kayo rito sa Mosku, ano? 5. Kayo po ay estudyante ng Unibersidad, hindi ba? 6. Madali ang Kastila, totoo ba? 7. Ano ang mahirap para kay Maria? 8. Mayroon kayong maraming asignatura, hindi ba? 9. Wala pa sila sa silid-aralan, ano? 10. Hindi ba si Bb. Santos ang inyong guro sa Tagalog? 11. Hindi mataas ang mga marka ni Ramon sa panitikan» ano? 3. Переведите словосочетания на тагальский язык. Первый урок, второй дом слева, третий стол у стены, четвертый студент, пятая дверь направо, шестой из них, седьмой день, восьмая парта, девятая комната, десятое кресло. 52
4. Произведите подстановку. Mayroon ba siyang hanapbuhay? — “ ka — — — kami — — — tayo — — — kayo — — — sila — — — ako — Mayroon. Mayroon siyang hanapbuhay — — ka — — — kami — — — tayo — — — kayo — — — sila — — — ako — Mayroon. May hanapbuhay siya. — — — ka — — — kami — — — tayo — — — kayo — — — sila — -- — ako Wala. Wala siyang hanapbuhay. — — ka — — —• kami — — — tayo — — — kayo — — — sila — — — ako — si Josd? Wala bang asawa — — ama — — kapatid — — anak — — ina — — lolo — — Iola Wala. Walci siyang asawa. — — — ama — — — kapatid — — — anak — — — ina — — — lolo — — — Iola Mayroon. Mayroon siyang asawa. — — — ama — — — kapatid — — — anak .— — — ina — — — lolo — — — Iola Mayroon. May asawa siya.. — — ama — — — kapatid — — — anak — — — ina — — — lolo — — — Iola —
5. Составьте предложения из следующих слов. 1. Mosku, па,-matagal, рб, rito, па, акб. 2. marunong, ay, ng, siya, Tagalog, wika, kasama, tatlong, ang, na, ay, rito. 3. kanila, kasaysayn, hindi, para sa, mahirap, ay, Pilipinas, ng, ang. 4. Ginoong, guro, ang, si, sa, ay, panitikan, Burgos, namin. 5. ama, kumusta, sa, lamang, na, inyong. 6. may, kanyang, mga, ang, saki't, anak, pa, ay. 7. ding, sa, mayroon, blntana, pintuan, at, ko, silid, kapa- tid, ng. 8. siya, tirahan, sa, mayroon, niya, telepono, nang, ay. 9. ba, ang, ninyo, guro, wikang, sa, hindi, ay, Ginang, si, Tagalog, Gomez. 10. mabuti, ay, ng, gaya, siya, dati. 6. Замените цифры в скобках соответствующими количественными или порядковыми числительными. 1. Mayroon siyang (4) па anak: (3) anak па lalaki at (1) anak na babae. 2. Wala kaming (1) aralin sa umaga. 3. May- roon kayong (2) aklat sa panitikang Pilipino, totoo ba? 4. Ma- runong siya ng (4) na wika: Ruso, Ingles, Pranses at Kastila. 5. Ang aming (1) guro sa Tagalog ay si Bb. Santos. 6. Ang (5) pintuan sa kaliwa ay akin. 7. Ang pupitre ni Esting ay mala- pit sa (6) na blntana. 8. May (8) kuwaderno lamang sa mesa, ang (9) ay wala pa. 9. Ang (7) araw ng linggo ay Linggo. 10. Ang (10) bahay sa kanan ay amin. 11. Ang (3) aralin ay Tagalog. 12. Ang (2) lalaki ay guro ko sa Pranses. 13. May (7) silya sa silid-aralan. 14. Heto na ang (9) na kuwaderno. 15. Ano ang (5) araw ng linggo? 7. Образуйте слова от основ при помощи следующих аффиксов и дайте значение производных. ра-ап (han): gawa, aral, langoy, gamot, limbag, hayag. ka-an (han): ganda, laya, layd, hirap, dami, araw, bata, buhay, saysay, husay, buti, blgat, linis, lusog, dunong, sipag, talino, tagal, lapit, gaan. ma-: saya. ganda, husay, laki, taas, aliwalas, baba, bigat taas, ginhawa, lapit, lift, linis, lusog, dunong, dami, sipag’ tagal, talino. -an (han): aklat, kawani, pinto, batas, upo, tahan, tira. 8. Пере ведите предложения на тагальский язык. 1. Второй дом слева — ваш. 2. Высокие здания — это здания университета. 3. Учебные ’ предметы трудные? — Некоторые из них трудные, другие —нет. 4. Маленькие дети веселы. 5. Четвертая дверь слева — его. 6. Вы только 54
первый год в Москве? — Нет, уже третий. 7. Вы знаете два иностранных языка? -- Нет, три. 8. Какой язык тре- тий? — Французский. 9. Кресло в левом углу — удобное. 10. Нет ли у вас книг по праву? —Есть. Несколько. 11. У него есть телефон? — Да, уже есть. 12. Он студент университета имени Патриса Лумумбы? — Нет, вот уже второй год он студент Московского государственного уни- верситета. 13. Высокий дом поблизости от площади —наш институт. 14. Рамону трудно даются учебные предметы? — Нет, он уже хорошо говорит по-русски. 15. У кого есть авторучка? — У меня. 9. Выпишите из текста урока имена с префиксом та- и составьте с ними предложения. 10. Поставьте данные словосочетания в форму множественного числа. mahirap na asignatura, matalinong estudyante, marunong na mag-aaral, masipag na inhinyero, mataas na kisame, malusog na anak, magandang babae, maginhawang upuan, maliit na ku- sina, malaking bagay, malapit na bahay, masayang batang babae, mabigat na tungkulin, maaliwalas na silid, mababang paaralan, mahusay na gurd, malinis na sahig, mahabang a aw„ malakas na batang lalaki, malayong gusali, mataas na paaa- lan, masayang mag-aaral. 11. Произведите подстановку. Hindi matalino ang lalaki, ano? — mahusay — — — — marunong — — — — tamad — — — — maganda — — — — mahirap — — ~ — malusog — — — — malaki — — — — masaya — — — — masipag — — Hindi matalino ang lalaki, hindi ba? — mahusay — — — — — ma'unong — — — — — tamad — — — — — maganda — — — — — mahirap — — — — malusog — — — — — malaki — — — — masaya — — — — — masipag — — — — 55>
Oo, hindi matalino ang lalaki. — —- mahusay — — — — marunong — — — — tamad — — — — maganda — — — — mahirap — — — — malusog — — — — malaki — — — — masaya — — — — masipag — — Hindi, matalino — mahusay — marunong — tamad — maganda — mahirap — malusog — malaki — masaya — masipag ang lalaki. 12. Заполните пропуски словами may, mayroon или wala. 1. ...ka bang aklat sa panitikang Ruso? ... akong aklat sa Rusong panitikan. 2. ...telepono ba sila? —...pa silang telepono. 3. ... bang pupitre sa silid-aralan? —..... pupitre sa silid- aralan. 4. ... asawa na ba siya? —...pa siyang asawa. 5. ... ba- tang lalaki sa silid. 6. ... silang guro sa wikang Tagalog. 7. Sino ang ... kuwaderno? — Si Maria ay ... kuwaderno. 8. ... na akong hanapbuhay. 9. Sino sa kanila ang ... pontimpdn? 10. ... kang tungkulin sa pamantasan. 11. Si Mario ay ... kata- linuhan. 12. ... na akong sigarilyo. 13. ...lalagyan ng damit sa kanang sulok. 14. ... silang anim na anak. 15. ... ka nang damit. 13. Закончите следующие предложения. 1. Kumusta na lamang sa... 2. Matagal ka na ba rito sa... 3. Ako’y estudyante ng ... 4. Marunong ba kayo ng ... 5. Sino ang guro mo sa... 6. Ang Tagalog ay mahirap para... 7. Sila ay mabuti rin ... 8. May sakit ang ... 9. Magandang hapon sa... 10. Sino ang may ... 11. Mayroon ba kayong ... L L 14. Последовательно замените слова в предложениях словами, дан- ными в скобках. 1. Mabuti ang kanyang Ingles, totoo ba? (mo, Kastila, kanila, bahay, ni Petrow, guro) 2. Hindi mabigat ang gawain niya, ano? (ni Rafael, marami, tungkulin, ko, hindi ba, mahirap) 3. Ang mga bahay ay malalapit sa plasa. (gusali, malayo, pamantasan, tahanan, paaralan) 56
15. Заполните пропуски показателями или личными артиклями, где это необходимо. — Maganda ... araw ... inyo. — Maganda ... araw ... rin ... inyo. — Kumusta ... po ... kayo? — Mabuti, gaya ... dati. At ... kayo ... naman? — AAabuti ... rin. Kumusta ... inyo ... kapatid ... lalaki? — Siya ... may ... sakit ... pa. — Kawawa ... naman ... siya! At ... mga ama’t ina ... ninyo? — Sila ... malulusog, awa ... Diyos. — ... Juan, kumusta? — ... Juan ... malusog ... din. — Kumusta ... na ... lamang ... Juan. — Marami ... salamat ... inyo. Diyan na ... kayo. — Adyos. 16. Ответьте устно на следующие вопросы. 1. Кауб po ba’y Ruso? 2. Marunong ba kayo ng Tagalog? 3. Matagal na po ba kayo rito sa Mosku? 4. Madali ba ang Ingles para sa inyo? 5. Mataas ba ang mga marka mo sa Ingles? 6. Kayo po ba ay estudyante ng Unibersidad? 7. Si Q. Gomez ba ang guro nila sa panitikang Tagalog? 8. Malusog po ba kayo? 9. Malayd po ba sa pamantasan ang tahanan ninyo? 10. Maaliwalas ba ang silid-aralan natin? В, 1. Sino ang guro ninyo sa Tagalog? 2. Ano ang pangalan ng iyong kapatid na babae? 3. Sino ang walA sa silid-aralan? 4. An6 ang mahirap para sa inyo? 5. Sino ang matagal sa Mosku? K. 1. Wala pa ba kayong asawa? 2. May pontimpen ka na ba? 3. Wala na bang lapis sa mesa? 4. Mayroon bang mga aklat sa kabuhayan ng Pilipinas sa 5. 6. 8* aklatan ninyo? Wala bang matalinong estudyante sa klase ni Josd? May anak ka na ba? Mayroon bang dalawang bintana sa silid ng ama? Wala na po bang estudyante sa silid-aralan? D. 1. Hindi kayo estudyante, ano? 2. Si Pedro siya, hindi ba? 3. Hindi siya marunong ng Kastila, hindi ba? 4. Ang batas ay isa sa mga asignatura ninyo, totoo ba? 5. Bago lamang kayo rito sa Mosku, ano? 57
6. Hindi siya estudyante ng pamantasan natin, hindi ba? 7. Tamad ang anak niya, totoo ba? 8. Hindi siya kawani sa opisina, ano? 9. Wala pa siyang asawa, ano? 17. Переведите диалог на русский язык. — /Magandang gabi рб. — Magandang gabi rin sa inyo. — Kayo po ba’y kawani ng Kagawaran ng mga Suluraning Panlabas. — Hindi. Ako po’y isang estudyante. — Marunong po ba kayo ng Ingles? — Kaunti lamang po. Hindi mabuti ang Ingles ko. — At ng Aleman? — Oo, marunong ako. — Marunong po ba kayo ng iba’t ibang wika? — Oo, marunong ako ng Pranses at kaunting Italyano. — Akala ko madali ang mga wika para sa inyo. — Hindi lahat. Ang mga wikang silanganin ay mahirap para sa akin. MGA PARIRALA 1. kagawaran 'министерство’: Kagawaran ng mga Suliranfng Panlabas 'Министерство иностранных дел’. 2. iba’t iba 'разные’, 'другие’. 3. madali 'легкий’, 'нетрудный’ (об учебном предмет?, языке и т. д.). 4. hindi lahat 'не все’. 5. mga wikang silanganin 'восточные языки’. 6. akala ко 'по-моему’, 'я думаю’. 18. Переведите диалог и предложения на тагальский язык. * Ч. I .— Добрый день. — Добрый день. — Как вы поживаете? — Спасибо, хорошо. А вы? — Как обычно, не очень хорошо и не очень плохо. — А как поживают ваши жена и дети? — Дети здоровы, а вот жена больна. — Бедняжка! А что с ней? — У нее грипп. — Передайте привет вашей жене и родителям. — Спасибо. До свидания. — До свидания. II . 1. Он итальянец, не так ли?—Нет, он не итальянец, он испанец. 2. Вы ведь не говорите по-испански? — Нет, 58
но я говорю по-французски. 3. Вы уже давно в Москве, не правда ли?—Да. Уже десятый год. 4. Он ведь не фи- липпинец? — Нет, он филиппинец. 5. По-моему, он еще сту- дент, не так ли? — Нет, он уже сотрудник Министерства иностранных дел. 6. У Риты не очень тяжелая работа, а? — Да, не тяжелая. 7. Мадемуазель Санчес ваша учительница тагальского языка, не правда ли? —Да, она наша учитель- ница. 8. У него нет матери, не так ли? — Да, нет. 9. В ва- шей квартире ведь нет еще телефона? — Да, пока нет. 10. Их квартира неудобна, не так ли? — Нет, по-моему, удобна. 11. У них есть ванная и кухня? — Да, есть, но не- большие. 12. Зеленое здание слева —это здание вашего института, верно? — Нет, здание института еще далеко. 13. Он ведь уже хорошо говорит по-тагальски? — Нет еще. 14. Он недавно на Филиппинах, не так ли? — Нет, уже давно. Пятый год. 15. Она ведь уже здорова? — Нет, у нее все еще высокая температура. 16. Хуан уже хорошо знает русский язык? —Нет, все еще плохо. 17. Она сту- дентка университета имени Патриса Лумумбы? —Да, уже третий год. 18. Вам легко даются иностранные языки, не так ли? — Не все. Восточные языки трудны для меня. 19. Как он поживает? — Как обычно, не очень хорошо и не очень плохо. 20. А как поживает Хуан? — Как всегда, ве- сел. 21. Он все еще студент? — Нет, по-моему, он уже со- трудник Министерства внешней торговли. 22. Передайте привет Марии.— Спасибо. 23. Кто он? — Кажется, он учитель в начальной школе. 24. У Карлоса есть работа? — По-моему, уже нет. 25. У кого есть книги по истории Китая? — У ме- ня нет. 26. Кто этот человек? — Это товарищ Климов. Он инженер на фабрике. 27. У него много обязанностей в ин- ституте? — По-моему, много. 28. Вы знаете восточные языки?—Только тагальский. 29. Вам трудно дается испан- ский язык? — Да. 30. Он ведь тоже студент нашего инсти- тута? — По-моему, нет. 19. Составьте диалог, используя следующие выражения. magandang hapon, kumusta, kumusta sa (kay), akala ko, may sakit, kawawa, mataas na temperatura, gaya ng dati, diyan na, paalam.
IKA-ANIM NA ARALIN — Ano ito? — Ito’y gusali ng pamantasan. — Luma nga ito, nguni’t mahusay. — Opd. At malaki rin. Maraming estudyante rito sa paman- tasan namin. — Sino ang taong iyan sa may pintuan? — Iyan ang guro ко sa wikang Ingles. — Malayo ang bahay ninyo sa pamantasan, ano? — Hindi malayo at hindi naman malapit: sampling minuto sa metro. — Nasaan ang istasyon ng metro? — Doon nga, nasa tapat ng pamantasan. — Anong istasyon ng metro ito? — Ang istasyong ito ay ang «Parkeng Pangkultura». — Mayroon bang himpilan ng bus dito? — Mayroon. Doon sa tabi ng istasyon ng metro. — Ano ang plasang iyan sa harap ng pamantasan? — Ang nasa harap ng pamantasan ay plasang Krimskaya, at sa likod ng gusali ay pader-ilog. — Makapal ang trapiko rito sa tulay. Maingay. — Tama na. Doon sa ilalim ng tulay ay hindi gaanong maingay. — Tayo na. II — Ano ba iyang mataas na gusaling iyan? — Iyan ay gusali ng Kagawaran ng mga Suliraning Pan- labas. — Malayo ang Kagawarang Panlabas sa pamantasan, hindi ba? — Hindi, hindi malayo. Tatlong himpilan lamang sa trolibus «В» о «10». — Diyan ba ang himpilan ng trolibus? — Oo, diyan ang himpilan kung ang trolibus ay patungong Kagawarang Panlabas. — Mayroon ba kayong mga kakilala sa Kagawaran? — Mayroon. Marami akong kakilala room — Nasaan ang Kagawaran ng Pangangalakal na Panday- uhan? 60
— Nasa mataas na gusali ring iyon, ang dalawang Kaga- waran ay nasa isang gusali. — Ano ang pangalan ng tulay na ito? . — Ito po’y ang tulay Krimsky. — Nasaan ang parkeng Gorky? — Nasa tapat ng pampang ng ilog. — Ito po ba’y malapit sa pamantasan? — Oo, malapit ang parke sa pamantasan, at marami ang mga estudyante namin doom — Maingay rito sa tulay, hindi ba? — Oo, karaniwang maingay na maingay rito sapagka’t ma- kapal ang trapiko rito sa Sadowaya. — Nasa kanan ang gusali ng Unibersidad, hindi ba? — Oo, sa mga Burol ni Lenin. — At ano naman ang nasa kaliwa? — Ang nasa kaliwa ay ang mga kampanaryo ng mga sim- bahan at katedral sa loob ng Kremlin. MGA PARIRALA 1. sa may pintuan /bintana/ilog atbp. 'у двери /окна/ реки и т. д.’. 2. ang nasa harap/kaliwa atbp. ng... 'то, что перед/слева и т. д. от...’. 3. pader-ilog 'набережная’. 4. makapal na trapiko (или maraming trapiko) 'оживленное уличное движение’. 5. Тата па! 'Верно!’, 'Правильно!’, 'Довольно!’, 'Хватит!’. 6. hindi gaanong maingay /marami/ malapit atbp. 'не так шумно /много/ близко и т. д. 7. Тауо па! 'Пошли!’, 'Пойдем!’. 8. patungDng... 'направляющийся к...’ (-ng—лигатура). 9. Kagawaran ng Pangangalakal па Pandayuhan 'Министерство внешней торговли’. 10. nasa mataas па gusali ring iyon 'в том же высотном здании’. 11. mga Burol ni Lenin 'Ленинские горы’. Грамматика: §§ 9, 13, 21, 68, 77, 80. УПРАЖНЕНИЯ 1. Прочитайте вслух и переведите текст урока. 2. Ответьте письменно на следующие вопросы 1. Nasaan ang Kagawaran ng mga Suliraning Panlabas? 2. Anong bahay ang sa inyo? 3. Ano yaong nasa malayo? 4. Do6n ba sa kaliwa ang istasyon ng metro? 5. Matagal na po kayo rito sa Mosku, hindi ba? 61
6. Saan dito ang himpllan ng trolibus? 7. Hindi makapal ang trapiko sa Mosku, ano? 8. Ano yaong nasa likod ng gusali? 9. Wala na kayong mga aklat sa Tagalog, totoo ba? 10. Nasaan ang tulay Krimsky? 11. Hindi gaanong maraming estudyante sa pamantasan natin, ano? 12. Sino ang taong iyon sa may bintana? 13. Anong parke ito? 14. Nasa harap ng pamantasan ang plasa, totoo ba? 15. Mayroon bang himpllan ng bus dito? 3. Найдите основу в следующих словах. kakilala, pintuan, nasaan, pangkultura, makapal, maingay, gaano, kagawaran, panlabas, kagawad, patungo, kasarinlan, pandayuhan, pangalan, simbahan, kalooban, katapatan, kala- basan, kapampangan, harapan, palikuran, kaburulan, patungu- han, kawanihan, karamihan, marunong, matagal, malusog, ti- rahan, tahanan, kabataan, pagawaan, mahusay, kabuhayan, kahirapan, maginhawa, kasipagan. 4. Заполните пропуски указательными местоимениями ito» iyan, iyon (yaon). 1. Ano ...? ... ay gusali ng opisina. 2. Sino ang taong ... sa may bintana?—Ang taong ... ay kapatid niyang babae. 3. Ano ... nasa malayd? — ... nasa malayd ay tulay Krimsky. 4. ...po ba ang silid-aralan natin? — Hindi. Diyan ang ating silid-aralan. 5. ... at ... ay para sa akin, ... ay para sa iyo. 6. Nasaan ... aklat ko?—Nasa pupitre. 7. ... po ba ang him- pilan ng bus? — Hindi, ... ang himpilan ng trolibus, ang him- pilan ng bus ay doon. 8. Totoo ba ...? —Hindi totoo ... . 9. And ... nasa likod ng pamantasan?—... ay palanguyan. 10. Ang atin' ay ..., ang inyo ay ..., ang kanila ay ... . 11. Sino ...? —...ay kakilala ko. 12. ... ba ang Unibersidad?— Oo, ... ang Unibersidad. 13. Ano ... mga bagay na nasa me- sa? — Ang mga ... ay mga kuwaderno. 14. ... ba ay parkeng pangkultura? — Hindi. 15. Malapit ba ... sa plasa?—Oo, ma- lapit ... sa plasa. 5. Из каждой пары слов составьте: ния; б) предложения. а) определительные словосочета- asignatura — ito; bagay — akin; silya — iyan; opisina — yaon; batas—ito; kagawaran — iyan; kisame — ito; kuwaderno — ka- nya; kusina — iyon; dindfng — yaon; gawain —amin; hanapbu- hay—iyo; ilog—iyan; lalaki — yaon; tulay —ito; inyo—tung- kulin; damit — kanila; gusali—iyon; babae — ito; amin — aklat G2
6. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Где Педро? — Там, в классе. 2. Контора находится здесь? — Нет, контора там, в том здании. 3. Их дом там? — Да, там. 4. Где они? — Они здесь. 5. Дети уже там. 6. Ин- ститут вон там, направо от станции метро. 7. Здесь, в классе, много учеников. 8. Там, в углу, стоит книжный шкаф. 9. Где они?—Там, за домом. 10. Там, на Филиппи- нах, очень жарко. И. Здесь у нас много народу. 12. Где там у вас книги? — Здесь, в шкафу. 13. Там их уже не- много. 14. Где здесь стоянка такси?—Вон там, у оста- новки троллейбуса. 15. Здесь есть школа? — Есть, средняя. 16. Где дети? — Дети возле дома. 17. Кто здесь Иванов? — Вот Иванов. 18. Министерство находится вон в том вы- сотном здании. 19. Где находится Министерство внешней торговля? — На Смоленской площади, в том же высотном здании, где и Министерство иностранных дел, 20. Где ма- ма? — На кухне. 7. Составьте предложения из следующих слов. 1. ang, nasaan, mo opisina. 2. istasyon, malayd, malapit, naman, hindi, ay, at, ang 3. plasang, harap, iyan, sa, ng, ang, ano, pamantasan 4. tulay, rito, trapiko, ang, makapal, sa 5. silid, hindi, gaanong, doon, ay, sa, maingay 6. harap, ang, ng, pamantasan, plasa, ang, ay, nasa 7. pintuan, taong, yaon, ang, may, sa, sino 8. pamantasan, nasa, gusali, ang, kanan, ng, ba, hindi 9. kaliwa, ang, naman, at, and, nasa 10. hanapbuhay, pa, wala, siyang S. Произведите подстановку. Saan maganda ang mga bahay? — mataas — — — silid? maaliwalas malinis dinding luntian Nasaan ang bata? — — ina — — ama — — himpllan — — istasyon — — Kagawaran — — opisina — — sahi'g Nasa kusina — bahay — paliguan Doon sa siya. kanan kaliwa Doon nasa tapat ng gusali. 63
Nasaan ang paaralan? — pamantasan — — aklatan — — kuwaderno — — sapatos Doon nasa likod ng gusali — — harap — — — — tabi — “ Diyan sa loob ng mesa.. — —- ilalim — — Kay Pedro ba iyan? — — — iyo — — — iyon — bata — — — — — iyan — — — ito Oo, sa kanya iyan.. — — — ito — — — iyon iyan ito- Kay Luis ba itong — — — iyan — — — iyon — guro “ — — — — ito — — — iyan Hindi. Ang aklat na ito — — — — iyan — — — — iyon — — lapis — — — — — — ito — — — — iyan aklat? lapis ay sa akin. — — Josd ------iyo — — Luis — — amln — — inyo Itong babae bang ito ang guro? — blnibini — — — — Iyan — — — — — — lalaki _ _ — — Iyon — — — — — — tao — — — — Oo, itong babaeng ito ang guro. — — binibini — — — iyan — — — — — — lalaki — — — — iyon — _ _ — — — tao — — ~ 9. Закончите предложения. 1. Ang taong iyan ay ... 2. Nasaan ang ... ?—Nasa ilalim ng ... 3. Mayroon ba kayong ... 4. Anong gusali ang ... 5. Nasaan si ... ?—-Nasa... 6. Maingay riyan sa ... 64
7. Nasaan ang?.. ? — Nasa harap ng ... 8. Ang nasa kaliwa namin ay ... 9. Ang trapiko rito ay ... 10. Anong istasyon ... 10. Заполните пропуски показателями и личными артиклями, где это необходимо. Если возможно, дайте несколько вариантов. 1. ...ito ...gusali ... Kagawaran... mga Suliranm... Panlabas. 2. Sino ...tao ... iyan ... may ... mesa? 3. Nasaan ... Pedro? 4. ... Luis ... ba ... mga kuwaderno ...iyon? 5. Mayroon ... ba ... kayo ... aklat ... batas? 6. ...wala ... ako ... kakilala ... rito ... opisina ... ito. 7. Ano ...plasa ... diyan ... likod ... bahay ... mataas? 8. ...nasa ... likod ... natin ... parke ... pangkul- tura. 9. Ano ... pangalan ... tulay ... iyan? 10. Ano ... naman ... doon ... kanan? 11. Hindi ... mabuti ... Ingles ... ko, ano?' 12. ... matagal ... po ... ba ... kayo ... rito ... Maynila? 13 marunong ... ba ... kayo ... Italyano? 14. ... amin ... guro ... wika ... Tagalog ..... Binibini ... Cruz. 15. ... kumusta ... po ... inyo ... asawa ... at ... mga anak? 16. ... marami ... kaki- lala ... namin ... doon ... Kagawaran. 17. Mayroon ... ba ... silya ... silid-aralan? 18. ... Luis ... ba ... mga aklat ... U6? 19. ... kuwaderno ... iyan .... Clara. 20. ... tirahan ... Josefa ... maginhawa. 11. Переделайте данные ниже предложения так, чтобы подлежащее стало сказуемым, а сказуемое — подлежащим. 1. Ang mga guro ay nasa silid-aralan. 2. Itim ang pisara. 3. Ang kay Dello ay ito, ang sa iyo ay iyon. 4. Ang luntian ay sa kanya, ang puti ay kay Simoun. 5. Ang kawani ay masipag. 6. Si Q. Magpayo ay matalinong guro. 7. Ang gusali ng pamantasan ay luma, ang gusali ng pa- aralan nama’y bago. 8. Ang nasa likod ng bahay ay pader-ilog. 9. Ang Kagawarang Panlabas ay nasa harap ninyo. 10. Ang nasa tabi ng sine ay plasa. 12. Переведите словосочетания на тагальский язык. У окна, рядом с тобой, позади здания, перед нами, слева от школы, на противоположном берегу реки, справа от станции метро, на столе, под мостом, возле парты, внутри дома, напротив них, рядом с ним, около института, передо мной, рядом с Хуаном, рядом с остановкой авто- буса, возле них, позади Луиса, в столе, снаружи дома, рядом с вами, слева от нее, под партой, перед зданием министерства. 65 5 Зак. 494
13. Поставьте специальные вопросы, используя местоимения sino, апб и nasaan. 1. Ang kanyang tahanan ay malapit sa opisina namin. 2. Ang nasa harap ng pamantasan ay plasa. 3. Ang lalaking iyan ay si Q. Magpayo. 4. Ang daang Gorky ay maganda. 5. Ang abenida Rizal ay isa sa mahusay na daan sa Maynila. 6. Ang kanyang kapatid na lalaki ay isa nang inhinyero sa pagawaang tabako. 7. Ang aking tirahan ay nasa ikatlong palapag. 8. Si Teresita ay isang estudyante ng Pamantasan ng Pilipinas. 9. Doon ay himpilan ng trolibus. 10. Ang aming silid-aralan ay nasa ika-apat na palapag. 14. Составьте предложения, используя следующие предлоги. sa loob ng, sa tabi ng, sa itaas ng, sa labas ng, sa tapat ng, sa likod ng, sa harap ng, sa kaliwa ng, sa ilalim ng, sa ibayo ng, sa kanan ng. 15. Замените цифры, данные в скобках, соответствующими количест- венными или порядковыми числительными. 1. Ang bahay na ito ay may (9) na palapag. 2. Ang tira- han ni Suhow ay nasa (8) palapag. 3. Ang (3) bahay sa kali- wa ay amin. 4. Yaong (7) tao ay mga estudyante ng paman- tasan namin. 5. Ang (2) estudyante ay wala sa klase ngayon. 6. Ang (1) aralin ngayon ay kasaysayan ng Pilipinas, ang (2) ay wikang Ingles.r 7. May (6) na mesa sa silid-aralan. 8. Doon na ang (1) (5) estudyante. 9. Nasaan ang (3) mag-aaral? 10. Siya ay (1) maestra ko sa wikang Kastila. 11. Matagal na ba kayo rito sa Pilipinas? (4) na taon na. 12. Marunong siya ng (3) wika, kasama na rito ay ang (1) wikang silanganin. 13. Ang (10) kuwaderno ay sapat sa kanila. 14. Akala ko sila ay (9). 15. Nasaan ang aking (5) aklat? 16. Kung minsan ang (2) о (3) sa kanila ay wala sa klase. 16. Прочитайте вслух следующие выражения. Halimbawa: Ang isa at dalawa ay tatlo. 1+2=3, 1 + 1=2, 2 + 2 = 4, 2+3 = 5, 1 + 3=4, 3 + 3 = 6, 3 + 4 = 7, 4+2 = 6, 1+4=5, 5 + 2 = 7, 1+4 = 5, 5 + 2 = 7, 4 + 4 = 8, 5+5 = 10, 3+5 = 8, 6+4=10, 1+6=7, 7+3 = 10, 8 + 1=9, 7 + 2 = 9, 9+1 = 10, 8 + 2=10. 17. Поставьте общие и отрицательные вопросы к следующим предло жениям. 1. Ang mga wika ay mahirap para kay Klimow. 2. Maraming tao ang nasa harap ng pamantasan. 3. Ang tahanan mo ay nasa tapat ng sine. 4. Makapal ang trapiko rito sa daang ito. 66
5. Ang nasa harap ng pamantasan ay plasang Krimskaya. 6. Mayroon siyang apat na kapatid. 7. Wala pang asawa si Ruel. 18. Последовательно замените слова в предложениях словами» дан- ными в скобках. 1. Yaon ang gurd ko sa wikang Tagalog. (ito, titser, namin, Ingles, ni Irma, iyan, maestro) 2. Ang himpilan ng trolibus ay doon sa tab! ng istasyon ng metro. (bus, diyan, sa likod, tren, dito, sa tapat) 3. Ang nasa harap ng pamantasan ay plasang Krimskaya. (tab!, kaliwa, paaralan, kagawaran, Pula) 4. Ang gusali ng pamantasan ay doon sa kanan, hindi ba? (diyan, sa kaliwa, kagawaran, dito, totoo) 19. Ответьте устно на следующие вопросы. А. 1. Iyan ba ang tahanan mo? 2. Mahusay ba ang Unibersidad? 3. Marami bang estudyante rito? 4. Ito po ba’y istasyon ng metro? 5. Ang plasang Krimskaya ba’y nasa tabi ng pamantasan? 6. Nasa likod ba ng gusali ang pader-ilog? 7. Makapal ba ang trapiko sa Mosku? 8. Mahirap ba ang Tagalog para sa mga estudyante? 9. Kayo po ba ay marunong ng Kastila? В. 1. Nasaan ang tahanan mo? 2. Anong plasa ang nasa harap ng Kremlin? 3. Ano ang pangalan ng ina ninyo? 4. Sino ang taong iyon sa labas? 5. Nasaan ang himpilan ng taksi rito? 6. Sino ang walang kuwaderno? 7. Nasaan ang inyong ama? /С 1. Mayroon bang mga pupitre sa silid-aralan? 2. Wala pa ba kayong kakilala roon? 3. Mayroon bang istasyon ng tren diyan? 4. Wala bang himpilan ng bus dito? 5. Mayroon bang palanguyan sa likod ng pamantasan? 6. Mayroon bang sine sa tapat ng bahay ni Mario? 7. Wala pa ba kayong asawa? I D. 1. Ito po’y gusali ng Kagawaran, hindi ba? 2. Ang taong ltd ay gurd mo sa batas, totoo ba? ,3. Ang himpilan ng bus ay doon sa harap natin, totoo ba? 4. Hindi makapal ang trapiko sa tulay, ano? 5. Maingay rito sa bulwagan, hindi ba? 6. Hindi pa malusog ang magulang mo, ano? 7. Maraming estudyante sa parke, hindt ba?
20. Подберите антонимы к следующим словам. sa ilalim ng kaliwa mabigat marami hindi may sa harap ng mabuti luma masipag umaga pa malusog maiayo doon 21. Переведите диалог на русский язык. Мара ng Pilipinas G. Magpayo. Magandang umaga sa inyong lahat. Mga estidyante. Magandang umaga po, Ginoong /Magpayo. G. Magpayo. Buweno, ngaydng umaga ang iba4 ibang lugar sa Pilipinas. Ito ang тара ng Pilipinas. Ito ang Lusdn. Ito ang Mindanaw. Ang mga puldng ito ay Bisaya. Ito ang Samar, Leyte, Sebii, Negros, at Panay. Saan ang Luson, David? David. Dito ang Luson. G. Magpayo. Saan ang Sebii? David. Doon ang Sebii. G. Magpayo. Ito ang Maynila, ang pinakamalaking lunsdd ng Pilipinas. Ito ang Pampanga. Carlos, nasaan ang Subik? Carlos. Aywan ko po. G. Magpayo. Dito sa Olongapo, Sambales. Malapit dito sa Bataan at Korehidor. Ang Tagaytay naman, Anghela, nasaan? Angheld. Dito po sa Kabite. G. Magpayo. Magaling. Luningning. Nasaan po ang Bagyo, Ginoong Magpayo? G. Magpayo. Nasa hilagang Luson ang Bagyo. Maginaw rodn. Nguni’t bukas pa iyan. Paalam. Mga estudyante. Adybs po. MGA PARIRALA 1. buweno 'ладно’, 'итак’, 'хорошо’. 2. pinakamalaking lun(g)sod 'самый большой город’. 3. aywan ко (ewan ко) 'я не знаю’. 4. magaling 'хороший’. Слова magaling, mahusay и mabuti употреб- ляются, когда говорят о качествах человека (наряду с mabait 'доб- рый’). 5. Hilaga 'север’, Timog 'юг’, Silangan 'восток’, Kanluran 'запад’: Timog-Silangang Asya 'Юго-Восточная Азия’. 6. maginaw 'холодный’ (только о погоде или климате). В других случаях употребляется слово malamig. 68
22. Переведите диалог и предложения на тагальский язык. I .— Что это там за высотное здание? —Это здание Министерства иностранных дел. — Оно ведь недалеко, не так ли? — Да, недалеко. Семь минут на троллейбусе «Б» или «10». — А где находится Министерство внешней торговли? — В том же здании. —Как называется площадь перед зданием министер- ства? — Смоленская. — А где здесь остановка троллейбуса? — Рядом с институтом, напротив станции метро. Вон там. — На остановке много народу. — Да, как обычно по утрам. — А здесь есть стоянка такси? — Да, вон там, рядом с остановкой троллейбуса. Но, по-моему, сейчас там нет такси. — А вот и троллейбус. Пойдемте. — Пойдемте. II . 1. Что за здание там, слева?—По-моему, там уни- верситет. 2. Какой из этих домов ее? — Вот этот, желтый. 3. Здание института не старое, не так ли? — Нет, уже старое, но еще хорошее. 4. В вашем институте много пре- подавателей? — Не много, но и не мало. 5. Вы живете да- леко от министерства? — Нет, восемь минут на троллей- бусе — и я дома. 6. Где здесь остановка автобуса? —- Вон там, рядом со станцией метро. 7. А где станция метро? — Напротив института. 8. Что это за площадь позади шко- лы? — Не знаю. 9. Набережная слева, не так ли?—Нет, набережная справа. 10. Сегодня движение не очень ожив- ленное, не так ли? — Да, но обычно здесь очень шумно. 11. Пойдемте вниз, там не шумно. 12. Передайте привет родителям вашей жены.— Спасибо. 13. Ее муж уже здоров, не так ли? — Нет, по-моему, он еще болен. 14. Как вы по- живаете? — Как всегда, неплохо. А вы? 15. Он знает че- тыре иностранных языка, не так ли? — Да, он знает анг- лийский, испанский, французский и немецкий, но испанский и немецкий он знает слабо. 16. Эти книги мне?—Нет, не вам. Эти книги для Хосе, а вам — вон те. 17. Вы уже давно работаете в МИДе? — Нет, всего второй год. 18. Го- род Апарри находится на севере Лусона. 19. Минданао — остров на юге Филиппин. 20. Где находится город Багио? — К северу от Манилы. 21. Он на Бисайских островах уже второй год. 22. В Багио не так жарко. 23. Как называется крупнейший город на острове Себу?—Тоже Себу. 24. Да- 69
леко ли Легаспи от Манилы?—Не очень далеко, но и не близко, к тому же сообщение неудобное. 25. А где распо- ложен город Баколод? —* На острове Негрос. 26. Нет ли у вас книг по русской истории? — Есть. Вон там, в шкафу. 27. Она опять больна? — Да. Бедняжка! 28. Еще чашку кофе? — Хватит, спасибо. 29. А вот и Луис. Где ты был? — У реки. 30. Иногда им не хватает риса. 23. Составьте диалог, используя следующие слова и выражения. Kagawarang Panlabas, Kagawaran ng Pangangalakal na Pandayuhan, patungo, himpilan ng trolibus, makapal na tra- piko, hindi gaanong malayd, kakilala, aywan ko, nasaan ang> akala ko, tayo na. I
IKA-PITONG ARALiN Sa klase ng Tagalog Ang aming mga klase ay nagsisimula sa ika — 8: 30 ng umaga. Ngayon ang unang klase ay Tagalog. Pagtugtdg ng bel ang gurd ay pumapasok agad sa- silid-aralan. Tumatayo kaming lahat. — Magandang umaga sa inyong lahat,—ang bati ng gurd sa amin. — Magandang umaga po,—ang sagot namin sa kanya. Pagkatapos ay urnuupo kami. Ang gurd ay kumdkuha ng talaan at nagtatandng sa isa sa amin: — Ikailan na tayo ngayon? — Ika-labindalawa ng Oktubre,—ang tugdn ng kasama na- min. — Nanditd na ba kayong lahat?—ang tandng ng guro sa aming monitor. — Hindi po,—ang sagot ng monitor sa kanya. — Sino ang wala ngayon? — ang tandng uli ng gurd. — Si Iwanow po ay wala. — Bakit wala si Iwanow? And ang nangyari sa kanya? — Nagkasakit po siya,—ang tugdn ni Petrow na matalik na kaibigan ni Iwanow. — Kawawa naman siya,— ang sabi ng guro.— Buweno, ano ang araling-pambahay ninyo para ngayon? —ang tandng niya. — Ang aming araling-pambahay para ngayon ay bumasa ng aralin bilang anim at magsalin ng ilang pangungusap na galing sa wikang Ruso,— ang sagot ng isa sa amin. — Handa ba kayong lahat sa aralin ngayon? —ang tandng ng gurd. — Opo, handa kami,— ang sagot namin. — Kung ganodn, magsimula kayong bumasa, Suhow. Isa-isa ay bumabasa kami ng aralin at ang gurd ay nag- wawasto ng aming mga malt. — Hindi mahusay ang pagtutuldik ninyo,—ang sabi ng gurd—Maraming malt. — Mahirap ang tekstdng ito,— ang sabi namin sa kanya. — Mahirap din ang wikang Tagalog,— ang tutol ng guro. Pagkatapos ng patlang na tumatagal ng limang minuto, ang gurd ay tumatawag kay Petrow: — Pumunta kayo sa pisara at sumulat ng salin ninyo. Si Petrow ay tumatayo sa kanyang dpuan at pumupunta 71
sa harap. Habang sumusulat siya sa pisara, ang guro ay nag- tatanong ng iba’t ibang tanong sa amin. — Tapos na рб,— ang sabi ni Petrow na nakatayo sa tabi ng pisara. Tumitingfn ang guro sa pisara. — Wasto ba ang salin ni Petrow?— ang tanong niya kay Maria. — Hindi po wasto ang lahat,— ang tugon ni Maria.— Mali po ang una at ikatlong pangungusap. — Tama na,— ang sabi ng guro.— Magwasto kayo ng mga malmg pangungusap. Pagkatapos ang guro ay nagpapaliwanag ng bagong aralin at nagbibigay ng araling-pambahay para sa kinabukasan. MGA PARIRALA 1. sa ika-8: 30 (читается: sa ika-walo’t kalahatl) 'в половине девя- того’. 2. pagtugtog ng bel 'после того как прозвенел звонок’. 3. bati 'приветствие’, 'поздравление’: Maligayang bati sa inyo! 'Приветствую вас!’, 'Поздравляю вас!’. 4. pagkatapos 'потом’, 'затем’. 5. Ilan па tayo ngayon (или Ano ang petsa ngayon?) 'Какое сегодня число?’ 6. Епего 'январь’, Pebrero 'февраль’, Marso 'март’, Abril 'апрель’, Мауо 'май’, Нипуо 'июнь’, Hulyo 'июль’, Agosto 'август’, Se(p)t(i)yem- bre 'сентябрь’, Oktubre 'октябрь’, Nob(i)yembre 'ноябрь’, Disyembre 'декабрь’. 7. Ano ang nangyari? 'Что случилось?’; Ano ang nangyayari? 'Что происходит?’; Walang nangyari 'Ничего не вышло’, 'Ничего не случи- лось’. 8. matalik па kaibigan 'близкий друг’. 9. araling-pambahay 'домашнее задание’. 10. para ngayon 'на сегодня’. 11. gating sa wikang Ruso 'с русского языка’. 12. kung ganoon 'если так’, 'в таком случае’. 13. isa-isa 'один за другим’, 'по одному’. 14. tumawag 'звать’, 'вызывать’ или 'звонить’ (по телефону): Tata- wag ako sa inyo bukas 'Завтра я вам позвоню’. 15. pumunta sa harap 'идти вперед’. 16. tapos na 'уже закончено’. 17. hindi wasto ang lahat 'не все правильно’. 18. para sa kinabukasan 'на будущее’.
УПРАЖНЕНИЯ 1. Прочитайте вслух и переведите текст урока. 2. Ответьте письменно на следующие вопросы. 1. Kalian nagsisimula ang aming mga klase? 2. Ano ang sabi ng gurd sa mga estudyante pagpasok niya sa silid-aralan? 3. Ilan na tayo ngayon? 4. Pumapasok ba kayo sa pamantasan araw-araw? . 5. Ano ang tanong ng guro sa monitor? 6. Ano ang nangyari kay Iwanow at wala siya sa klase? 7. Ano ang araling-pambahay ninyo para ngayon? 8, Naghanda ba kayo ng araling-pambahay para ngayon? 9. Bumasa ka na ba ng aklat na ito? 10. Magsasalin ba kayo ng pangungusap na ito na gating sa Kastila? 11. Hang estudyante ang nag-aaral ng wikang Tagalog sa pamantasan natin? 12. Bakit maraming mail sa pagbabasa ng mga estudyante? 3. Образуйте глаголы от основ при помощи аффиксов -ши- и mag- и проспрягайте их. a) -um- amin bati buhay kuha bilang b) mag- aral bago Ruso damit hanapbuhay gawa lapit labas layo baba lusog buti dami laki taas tugtog langoy pula tugon alls handa harap iba isa lagay bigay taas salin tagal tanong sabi wasto sapatos linis sine sakit inom kain gabi isip tabako tanong tapos sigarilyo malaki 4. Составьте предложения из следующих слов. 1. klase, nagsimula, ang, ay, na. 2. pa, nagkasakit, kahapon, siya, pa. 3. bel, titser, ng, pagtugtog, agad, klase, sa, pumasok, ang, ay. 4. petsa, ano, ngayon, ang. 5. aming, bumasa, ang, para, araling-pambahay, ay, ng, bumasa, teksto, ngayon. 6. pangungusap, sino, magsasalin, mga, ng, ito, na, ang. 7. ko, pa, siya, akala, ay, sakit, may. 73
8. ngayon, naghanda, kayong, ba, lahat, araling-pambahay, para, ng. 9. patlang, akin, sa, gurd ang, pagkatapos, ay, ng, tuma- wag. 10. sumiisulat, Clara, pisara, sa, si, gurd, ang, iba’t, ibang, ay, amin, sa, tandng, nagtatanong, ng, habang. 5. Образуйте производные имена от основ при помощи следующих аффиксов. та-: ganda, talik, dami, dunong, ,tagal, layo, laki, husay, lalim, ingay, tapat, kapal, ginaw, lamig, taas, baba, dali, galing, bait. pa-: Simula, liwanag, ngalan, tungo, aral. ka-an (han): sarili, Tagalog, tapos, wala, isa, sabi, hirap, sulat, mail, labas, loob. ka-: loob, kilala, patid, klase, gawad, sama. -an (han): tala, aklat, kalakal, dayo, simba, silid-aral, silid- tulog, kawani, pinto, upo, pasok. pang-: bahay, labas, loob, araw-araw, umaga, ulo, bati, lahat, paaralan. 6. Раскройте скобки. 1. (pasok)akd sa pamantasan bukas. 2. (tayo) kami pagpa- sok ng gurd. 3. (sagot) ako sa inyong tandng bukas. 4. (kuha) ako ng aklat sa kanya kahapon. 5. (Simula) ang mga klase sa umaga. 6. (bati) ako kay Pedro. 7. (tandng) ako sa gurd bu- kas. 8. (tugdn) si Pedro kay Juan. 9. Hindi pa (basa) ako ng aklat na ito. 10. Sino ang (salin) ng tekstong ito? 11. (tugtog) na ang bel. 12. (upo) siya sa silya. 13. (dito) na ang lahat ng mga mag-aaral. 14. And ang (yari) kay Luis at wala siya sa klase? 15. Sino sa kanila ang (sakit)? 16. Si Pedro ay (sabi) na (dating) siya bukas. 17. Na naman! Hindi ka (handa) ng araling-pambahay. 18. (punta) ka sa harap. 19. Si Mario ay (tingin) kay Maria. 20. (wasto) ka ng mga mali mo. 7. Выпишите из текста урока предложения с глаголами и поставьте их в: а) форму прошедшего времени, б) форму будущего времени. 8. Переведите предложения на тагальский язык. 1. После того как учитель вошел в класс, он поздоро- вался с нами. 2. Взяв журнал, учитель спросил одного из нас: «Где Иванов?» 3. После того как я перевел 15 пред- ложений с тагальского на русский, я прочитал текст урока. 4. Ответив на вопросы учителя, Клара села на ме- сто. 5. После того как учитель вызвал к доске Петрова, мы прочитали текст нового урока. 6. Поздоровавшись с учителем, мы вошли в аудиторию. 7. После того как мы 74
перевели текст, учитель дал задание на дом. 8. Сев на место, Педро взял тетрадь. 9. Урок начался сразу после звонка. 10. Войдя в комнату, он сел в кресло, стоящее в правом углу. 11. Он встал и подошел к доске. 12. Задав несколько вопросов учителю, мы попрощались с ним. 13. Сказав несколько слов приветствия, он сел на место. 14. Приготовив домашнее задание, я позвонил ему. 15. Взглянув на доску, учитель исправил ошибки. 9. Произведите подстановку. Bumabasa siya roon ngayon. bilang — — — in6m — — — pasok — — bukas gawa — — — punta — — — sagot — — kahapon kuha — — — basa — — —- Nagtatanong kami rito ngayon. Simula — — — salin handa wasto paliwanag lagay bigay sine Tumayd kayo, pasok — bati — kuha — sagot — upo — tugon ka tawag — punta — sulat — tingin — basa — bukas kahapon 4 Magsimula kayo tanong — sabi — salin — handa — wasto — paliwanag — bigay — aral — lagay — taas — sigarilyo — 10. Переведите предложения на тагальский язык. 1. В нашем классе 15 учеников. 2. Я приду к тебе в 12 часов дня. 3. Уже 20 дней, как он в Москве. 4. Педро перевел 17 предложений на испанский язык. 5. Эти 18 книг 75
предназначены для Луиса. 6. Она заболела вчера. 7. Мать Хосе приедет в Манилу 13 июня. 8. Июнь, июль, август, сентябрь и октябрь — жаркие месяцы на Филиппинах. 9. Его не было на Филиппинах в течение 16 месяцев. 10. По-моему, он уже ответил на все 10 вопросов. 11. За- нятия в школах и институтах начинаются первого сентяб- ря. 12. В январе он был еще в Багио. 13. Когда это слу- чилось? В феврале? — Не знаю. 14. Он закончит книгу в марте или апреле. 15. Он начал эту работу 15 декабря. 11. Замените прямую речь косвенной. 1. Ang wika ni Carlos: «Ako’y mag-aaral na mabuti». 2. «Maghahanapbuhay na kami'» — ang wika ni Paterno. 3. «Akala ко siya’y wala na sa Mosku» — ang wika ni Petrow. 4. «Nag-aral ka bang mabuti?» —ang tanong ng ama. 5. «Saan ka pupunta?»— ang tanong ni Juan kay Maria. 6. «Ikailan na tayo ngayon?» — ang tanong ng guro sa amin. 7. «Nasaan sila?» —ang tanong ni Clara. 8. «Bakit wala kayong aklat?» — ang tanong ni Bb. Santos. 9. «Sino ang taong iyan?»—ang sabi ni Eugenio. «Siya’y guro ко sa Kastila» — ang tugon ni Paterno. 10. «Nagkasakit ba si Iwanow?» — ang tanong ng guro kay Petrow. . 11. «Mayroon ba tayong bigas?» —ang tanong ni Clara. 12. Замените косвенную речь прямой. f 1. Nagsabi si Paula na ang mga aklat ay nagbibigay ng aliw sa kaniya. 2. Nagwika si Carlos na si Juan, ang matalik niyang kaibigan, ay nagkasakit. 3. Nagtanong ang guro kung sino ang wala sa klase. 4. Nagtanong ang ama kay Juan kung bakit hindi siya naghanda ng araling-pambahay. 5. Sumagot si Juan na wala siyang aklat na pampaaralan. 6. Nagtanong si Paula kung anong araw ng linggo ngayon. 7. Nagsabi si Luisang siya’y tutulong kay Ina. 8. Magtatanong ka kay Juan kung bakit hindi siya pumuma sa sine. 9. Nagtanong ang guro kay Luisa kung mayroon siyang aklat sa kabuhayan ng Pili- pinas. 10. Nagtanong ang guro kung bakit hindi nagsalin si Petrow ng mga pangungusap na galing sa wikang Ruso. 13. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Мы все готовы к уроку. 2. Все студенты вошли в аудиторию. 3. Он ответит на все вопросы. 4. Все ученики один за другим прочли текст урока. 5. Все они задавали нам разные вопросы. 6. Все дети здоровы. 7. Я перевел все предложения одно за другим. 8. Мы все его друзья. 76
9. Почему не все приготовили домашнее задание? 10. «Все ли предложения правильны?» — спросил учитель. «Не все»,—ответила Луиза. 11. Вы все здесь? 12. Все это не так. 13. Где все ученики? 14. Все книги в шкафу. 15. Все они филиппинцы. 14. Заполните пропуски словами may, mayroon или wald. 1. Ang guro ay nagtanong kay Lino kung sino ang ... sa klase. 2. «... ka bang kaibigan sa paaralan?» — ang tanong ng ina. 3. Nagtanong ako sa kanya kung bakit ... siya sa klase kahapon. 4. «... tanong po akd» — ang sabi ni Teresita kay Bb. Santos. 5. Nagsabi siya na ... tao sa labas na dumating kahapon pa. 6. ... akong mga aklat sa kabuhayn ng Unyong Sobyet. 7. «... ka bang lapis na asiil?» —«... po. Heto ang lapis ко». 8. Siya ay ... anim na anak: apat na anak na lalaki at dalawang anak na babae. 9. «... bang mga likmuan sa bul- wagan?»—«... na рб». 10. ... kahirapan si Ruel. 15. Поставьте специальные вопросы к выделенным словам. 1. Maghahanda ako ng araling-pambahay bukas. 2. Kagabi bumasa ng aklat si Pedro. 3. Siya'у nagsaling mabuti ng mga pangungusap na ito sa klase kahapon. 4. Wala siya sa klase ngayon sapagkd't nagkasakit ang anak niya. 5. Apat na estu- dyante ang nasa silid-aralan. 6. Da rating ang ama ni Luwal- hati bukas. 7. Hindi ako naghanda ng aralin sapagkd't wala akong aklat na pampdaraldn. 16. Подберите антонимы к следующим словам. magsimula umaga pumasok kumuha tugon wala sa tapat ng 17. Произведите подстановку. Ilan ang inyong mga kaibigan? — — — — kasama — — — — aklat — — iyo — —' — — — — guro — — am in — — — — — — teksto — — atin — — — — — — pangungusap maysakit tumayo oo mail sagot bago babae Saan ka pupunta? — — pumasok — nagkamali kayo — kumiikuha — — — sila — tumugtog — — — kami — babasa — siya 77
Bakit wala rito si Pedro? — — — sila — maingay — — — — kayo roon — — kami — — dumating — — — — — diyan — — tayo — — siisulat — — 18. Заполните пропуски показателями и личными артиклями, где это необходимо. 1. ...mga klase ... nagsisimulA ... umaga. 2. «Bakit ... walS ka ... pamantasan ... kahapon?» — ... tanong ... ko ... Klimow. 3. Pagpasok ... gurd ... silid-aralan ... nagsisimula ... amin ... klase ... Tagalog. 4. Pagsagot ... Enrique ... tandng ... Bini- bini ... Santos ... umupo ... siya ... kanya ... upuan. 5. «Ma- ganda ... gabi ... inyo ... lahat» — ... sabi ... Paula. 6. ... G. Magpayo ... kumiikuha ... talaan. 7. Sino ... tiitugon ... tandng ... Qng. Cruz? 8. «Ano ... aralin-...-pambahay ... para ... ngayon?» — ... tandng ... gurd ... Pablo. 9. Bakit ... hindi ... kayo ... nagsalin ... ika-labingapat ... pangungusap? 10. Sino ... hindi ... pa ... bumasa ... teksto? 11. «...makapal ... trapiko ... rito ... tulay» —... wika ... akin ... kaibigan. 12. «Nasaan ... inyd ... tahanan?» — ... kanya ... tanong ... Pedrito. 13. «Nagkasakit ... ba ... siya ...?» — ... tandng ... Lino ... akin. 14. «Malusog ... na ... siya...»—... sagot ... ko ... kanya. 15. «Wala ... ako ... pontimpen» — ... sabi ... Pet- row. 16. «And ... nasa ... harap ... pamantasan?» — ... tanong ... G. Magpayo. 17. Magsimula ... ka ... siirriiilat, ... Juan. 18. ... amin ... aralin-...-pambahay ... para ... ngayon ... mag- salin ... ilan ... pangungusap ... galing ... wika ... Tagalog. 19. Ngayon ... ika-dalawampu ... Enero. 20. Pumunta ... ka ... harap ... at ... sumulat ... iyo ... salin. 19. Ответьте устно на следующие вопросы. А. 1. Sa lka-3: 30 ba nagsisimula ang aming mga klase? 2. Ngayon ba ang unang klase ay Tagalog? 3. Tagalog ba ang unang klase ngayon? 4. Pumapasok ba ang gurd sa silid-aralan pagtugtbg ng bel? 5. Sa silid-aralan ba’y pumapasok ang gurd pagtugtog ng bel? 6. Tumatayo ba kaming lahat? 7. Kaming lahat ba’y tumatayo? 8. Bumabati ba ang gurd sa amin? 9. Sumasagdt'ba kami sa kaniya? 10. Kumiikuha ba ang gurd ng talaan? 78
11. Nagtanong ba ang gurd ng iba’t ibang tanong sa amin? 12. Tumugdn ba kami sa kanya? 13. Si Iwanow ba ang wala sa klase? 14. Si Petrow ba ang matalik ria kaibigan ni Iwanow? 15. Magsalin ba’t bumasa ang aming araling-pambahay ngayon? В. 1. Ano ang unang aralin ngayon? 2. Sino ang pumapasok sa silid-aralan? 3. Ano ang bati ng gurd sa amin? 4. Bakit tumatayo kami? 5. Ikailan na tayo ngayon? 6. Bakit wala si Iwanow? 7. Ilan ang mga estudyante ng wikang Tagalog? 8. And ang nangyari kay Iwanow? 9. Sino ang sumasagdt sa tandng ng gurd? 10. Sino ang monitor sa grupo ninyo? 11. And ang araling-pambahay para ngayon? К. 1. Nagsisimula ang ating mga klase sa gabi, totoo ba? 2. Ang guro’y pumapasok pagtugtog ng bel, hindi ba? 3. Bumabati ang gurd sa mga estudyante, totoo ba? 4. Hindi kumuha ang guro ng aklat, and? 5. Ika-labindalawa ng Nobyembre na tayo ngayon, totod ba? 6. Nandito na tayong lahat, hindi ba? 7. Wala si Iwanow sa klase, and? 8. May maraming mali sa salin ni Petrow, hindi ba? 20. Переведите текст на русский язык. Tag-iksamen na. Isang nag-aaral sa haiskul ang tumanggap ng anyaya sa pagliliwaliw sa Kabisayaan buhat sa kanyang amain. Ayon sa paanyaya sila’y aalis sa ika-12 ng buwang itd sa ganap na ika-9 ng umaga. Ibig niyang sumama, nguni’t sa araw na iyon sa ganap na ika-walo ang Simula ng pagsu- sulit nila sa lahat ng aralin. Siya’y naghandang mabuti para sa pagsusulit. Bahala na. Baka sakaling may mangyari. Baka ang bapor ay hindi tumu- lak sa araw na iyon. Araw ng pagsusulit. Handang-handa siya. Handa na rin ang kanyang dala-dalahan. Siya’y nasa loob ng silid-aralan at naghihintay na kasama ng kanyang mga kaklase. Pumasok ang kanyang gurd na dala ang mga papel ng pagsusulit. — Magandang umaga sa inyd,—ang Simula ng guro.— Makin ig kayo. Ang mga sumusunod ay umuwi na. Hindi na kayo kukuha ng iksamen sapagka’t mataas ang mga marka ninyo. — Salamat sa Diyds! — ang sigaw ng mag-aaral.— Aabot pa akd sa aking amaing magliliwaliw. 79
MGA PARILALA 1. tag-iksamen 'пора экзаменов’, 'сессия’. 2. haiskul 'средняя школа’. 3. buhat sa 'от’. 4. ayon sa 'согласно с’, 'в соответствии с’: Ayon kay Lenin 'со- гласно Ленину’. 5. sa ganap па... 'ровно в...’. 6. ibig niyang sumama 'он хотел присоединиться’. 7. pagsusulit 'экзамен’; 'зачет’; 'контрольная работа’. 8. bahala па 'ладно’, 'пусть’: Ako ang bahala 'Я отвечаю’; Bahala na ang Diyos букв. 'Пусть бог сам отвечает’, 'будь что будет’. 9. baka sakali 'а вдруг’, 'пусть’, 'авось’: Magbakasakall ka 'поло- жись на авось’. 10. ang bapor ay tumulak sa... 'пароход отошел в...’. 11. dala-dalahan 'вещи’, 'багаж’. 12. kasama ng 'вместе с’. 13. makim'g kayo 'слушайте’. 14. ang mga sumusundd 'следующие’: sa susundd na araw 'на сле- дующий день’. 15. kumuha ng iksamen 'сдавать экзамены’. 16. salamat sa Diyos 'слава богу’. 17. umabot sa зд. 'успевать’, 'заставать’. 21. Переведите текст и предложения на тагальский язык. I. Сегодня второй урок — английский язык. Сразу после звонка преподавательница вошла в класс и поздоровалась со студентами. Затем она взяла журнал и спросила по- английски: — Какое сегодня число? — Пятое апреля,—ответил один из студентов. — Все ли сегодня в классе? — спросила преподаватель- ница старосту. — Нет, не все,— ответил он. — Кто отсутствует? — снова спросила преподаватель- ница. — Климов,—сказал староста. — А что с ним? — Он заболел еще в пятницу,— ответил Сергеев, близ- кий друг Климова. — Хорошо, начнем урок. Что вам было задано на дом? — Прочитать новый текст и исправить ошибки в кон- трольной работе, а также выписать из текста все новые слова. Кроме того, закончить перевод предложений с рус- ского на английский. 80
'— Все ли готовы к уроку? — спросила преподаватель- ница. — Я не готов,— сказал Степанов. — Почему? — У меня не было учебника. — Но это не уважительная причина. Вы часто не гото- вы к уроку. Закончив разговор со Степановым, преподавательница вызвала к доске Сергеева. Он начал писать свой перевод на доске. Пока он писал, преподавательница задавала нам различные вопросы по домашнему заданию. — Закончил,— сказал Сергеев. Преподавательница посмотрела на доску. — Правилен ли перевод Сергеева? — спросила она Пет- рова. — Не все правильно. — Где ошибки? — Ошибки во втором и четвертом предложениях. — Верно. Исправьте ваши ошибки, Сергеев. Затем преподавательница объяснила новый урок и за- дала домашнее задание к следующему дню. II. 1. «Кто из вас заболел?» — спросил врач. 2. «Сегод- ня все присутствуют на уроке»,— сказал староста. 3. «Бед- няжка,— сказал Хосе,— она больна уже третью неделю». 4. «Вы готовы к ответу?» — спросила госпожа Крус. 5. «Если так, начинайте писать»,— сказала она. 6. «Вхо- дите по одному»,— попросил доктор. 7. «У вас плохое произношение»,— сказал господин Магнато. 8. «Встаньте и идите к доске, Сергеев, а вы, Петров, садитесь на ме- сто»,— сказала учительница. 9. «Сколько ошибок в его переводе?» — спросил учитель. 10. «Здесь, за зданием, не так шумно»,—сказал Энрике. 11. «Где здесь Министер- ство внешней торговли?» — спросил служащий. 12. «Пере- дайте привет вашей жене»,— сказал он. 13. «Он ведь знает испанский, не так ли?» — спросил мой друг. 14. «Почему у тебя нет этой книги?» — спросила Мария у Клары. 15. «Эта зеленая тетрадь — для Паулы»,— сказала Селия. 16. «Если автобус идет к площади, то его остановка здесь»,— объяснили они. 17. Новое здание Московского государственного университета находится на Ленинских горах. 18. Я не знаю, куда они ушли. 19. По-моему, он уже десятый год в Москве. 20. Иногда он заходит ко мне. 21. Всякое может случиться. Может быть, пароход не отправится вовремя. 22. Скажите, кто из вас не готов к уроку? 23. Я хотел присоединиться к ним, но ничего не вышло. 24. Мы будем сдавать экзамены в июне, во время •сессии. 25. Следующие товарищи не будут сдавать экза- >6 Зак. 494 81
мены. 26. По-моему, ты еще застанешь их. 27. Он тоже получил приглашение совершить увеселительную поездку. 28. В день экзамена он был готов ко всему. 29. Подо- ждите меня на улице. Я только закончу перевод и при- соединюсь к вам. 30. Если так, мы пойдем домой. 31. «Будь что будет», — сказал студент. 32. «Послушайте меня, — на- стаивал Энрике, — зайдите к нему: только он поможет вам». 33. Багаж уже уложен, все готово к отъезду. 34. Наш план был прекрасен, но ничего не вышло. 35. «Почему в вашей контрольной работе так много ошибок?» —спросила препо- давательница. 22. Перескажите текст урока.
IKA-WALONG ARALIN Ang pamilya Sina Ginoo at Ginang Cruz ay mga Pilipino. Dumating sila rito sa Unyong Sobyet noong nakaraang ta6n. Nag aaral sila ng Ruso. Nagsasalita sila ng Tagalog at Ingles at kaunting Kastila. May dalawang anak sila. Ang mga pangalan ng kanilang mga anak ay Juan at Maria. Si Juan at si Maria ay mga bata pa at hindi nag-aaral. Ang mga batang ito ay magaganda at malulusog. Ang kahirapan lamang ay ang buong pamilya ni <3. Cruz ay hindi sanay sa malamig na klima rito sa Mosku. Ang mga magulang ni G. Cruz ay nakatira roon sa Pilipi- nas. Ang ama ni G. Gruz ay isang propesor sa Unibersidad ng Pilipinas, ang ina niya’y hindi nagtatrabaho. May limang taon na ang nakararaan nang namatay ang ama ni Gng. Cruz. Dito sa Mosku si G. Cruz ay nagtitipon ng mga materyales para sa kanyang aklat ukol sa Unyong ЗоЬуёТ naki'kipagkita siya sa maraming tao. Si Gng. Cruz ay nagldluto at nag-aala- ga sa mga anak nila. Paminsan-minsan ay tumutulong siya sa kanyang asawa sa gawain nito. Ang kapatid na babae ni Gng. Cruz na si Bb. Santos ay nagbabalak na dumalaw sa Unyong Sobyet sa susunod na taon. Sina Cruz ay isang masayang pamilya at kusang-lodb na tumutulong sila sa mga nag-aaral ng wikang Tagalog. Ang mag-anak Si Mang Berto at si Aling Nena ay mag-asawa. Sila ay may dalawang anak, sina Manuel at Rosa. Sila’y mag-anak na Pilipino. Masaya at tahimik ang kanilang buhay. Si Mang Berto ay magsasaka. Siya ay nagtatanim ng palay sa bukid. Si Aling Nena ay tindera. Mayroon silang isang ma- liit na tindahan. Si Rosa at si Мапиё! ay nag-aaral sa maba- bang paaralan. Si Rosa ay bunso, siya’y nasa ikatlong baytang, si Мапиё! ay nasa ikalimang baytang na. Sila ay mabubuting bata. Tumutulong si Rosa sa kanyang ina. Tumutulong naman si Мапиё! sa kanyang ama sa gawain nito sa bukid. Sila ay masisipag. Ang mag-anak ni Mang Berto ay kumakain sa kanilang si- lid-kainan. Sila ay may isang mesa at apat na silya. Si Mang 6* 83
4 Berto ay umuupo sa tapat ni Aling Nena. Sina Rosa at Manuel ay magkatapat din. Si Aling Nena ang nagluluto ng kanilang pagkain. Si Rosa ang nag-aayos ng mesa. Naghiihugas silang lahat ng kamay bago kumain. Nagpapasalamat sila sa Diyos bago kumain. Masaya sila sa mesa kung kumakain. MGA PARIRALA 1. Unyong Sobyet 'Советский Союз’, Unyong Sobyet ng mga Sosyali- stang Republika 'Союз Советских Социалистических Республик’. 2. ang kahirapan lamang 'единственная трудность’. 3. sanay sa 'привычный к чему-л.’. 4. may limang tao.n na ang nakararaan nang... 'Прошло пять лет с тех пор как...’. 5. ukol sa 'об’, 'o’. 6. makipagkita sa mga tao 'видеться с людьми’. 7. mag-alaga sa mga anak 'ухаживать’, 'смотреть за детьми’. 8. paminsan-minsan 'время от времени’, 'иногда’. 9. kusang-loob 'охотно’. 10. Mang 'господин’; 'дядюшка’ (та — сокращение от mama 'гос- подин’; -ng—лигатура) (форма обращения к мужчине), 11. АН, Ale 'тетя’ (форма обращения к женщине). 12. palay 'рис, растущий в поле’; bigas 'рис в зернах’, kanin 'ва- реный рис’. 13. magkatapat (двойств, и.) 'друг против друга’. 14. bago kumain 'перед едой’. Грамматика: §§ 13, 16, 40, 75. УПРАЖНЕНИЯ 1. Прочитайте вслух и переведите текст урока. 2. Ответьте письменно на следующие вопросы. 1. Kailan dumating sina Cruz sa Unyong Sobyet? 2. Sino ang nagsasalita ng Tagalog an Ingles? 3. Bakit hindi pa nag-aaral sina Juan at Maria? 4. Ano ang kahirapan ng pamilya ni G. Cruz? 5. Bakit hindi sanay ang pamilya ni G. Cruz sa malamig na klima? 6. Saan nakatira ang mga magulang ni G. Cruz? 7. Kailan namatay ang ama ni Gng. Cruz? 8. An6 ang gawain nt G. Cruz dito sa Unyong Sobyet? 9. Bakit nakikipagkita si G. Cruz sa maraming tao? 10. Sino ang nagbabalak na dumalaw rin sa Unyong So- byet? 11. Paano tumutulong sina Cruz sa mga nag-aaral ng Ta- galog? 84
12. Sino ang nagtatanim ng pala.y? 13. Bakit nagpapasalamat sa Diyos ang mag-anak ni Mang Berto? 14. Sino ang naghuhugas ng pinggan? 3. Образуйте имена от основ при помощи следующих аффиксов. 1) mag- + xx : dagat 'море’, saka 'поле’, nakaw 'краденое’, bukid 'поле’, baka 'борьба’, ari 'собственность’, himagsik 'революция’. 2) та ng- + г а) с выпадением согласного основы: sulat 'письмо’, bill 'покупка’, Tagalog 'тагальский’, tahi 'шитье', tanggol 'защита’, Ьауап 'страна’, sagot 'ответ’. б) без выпадения согласного основы: isda 'рыба’, gamot 'лекарство’, 1аг6 'игра’, awit 'песня’, lakbay 'путешествие’, lupig 'захват’, basa 'читать,. 4. Найдите основу в следующих словах. nakaraan, mamatay, dumating, mangyari, pamumuhay, ka- lusugan, magulang, pananalita, gumawa, manggagawa, pana- nagot, marami, mangastila, kapatid, palanguyan, manirahan, katipunan, pangungusap, kabataan, kakilala, mamigay, bumuo, manguha, pagsasanay, magbubukid, kaklase, manlalakbay, pagawaan, tindahan, katahimikan, pamimili, kausap, kainan, pagkain, tulugan, mag-ayos, pagluluto, magkatapat, ikatlo, kasarinlan, kasiyahan, paminsan-minsan, palamigan, kalusugan, pagandahan, pagtatrabaho, pangkabuhayan, pangingisda, pa- mantasan, pagkakaisa. 5. Замените прямую речь косвенной. » 1. «Bakit hindi ka tumawag sa akin kahapon?» — ang ta- nong niya. 2. «Salamat sa Diyos at hindi ako ktikuha ng iksa- men» — aniya. 3. «Kalian tutulak ang tren?»—-ang tanong niya sa ama. 4. «Ibig kong sumama sa inyo» — ani Luis. 5. «Darating ka kasama ng kaibigan mo» ang anyaya ni Ed- die. 6. «Ano ang bago sa inyong pamumuhay?» — ang tanong niya. 7. «Mayroon ka na bang sagot buhat sa kaniya?» —ani Pedro. 8. «Bahala na ang Diyos» — anila. 9. «Maligayang bati sa inyong lahat» — ang sabi niya. 10. «Papasok ako pag-alis na pag-alis niya» —ani Luis. 11. «Na naman!» —- aniya,— «Hindi ka naghanda ng araling-pambahay». 12. «Ano ang pet- sa ngayon?» — ang tanong ko sa kanya. 13. «Ayon sa kanya sila’y umalis na» —ang wika ni Carlos. 14. «Baka sakali aabot pa ako sa mga magulang ko» —aniya. 15. «Akala ko hindt 1 Здесь и далее г обозначает частичную редупликацию, a R — полную. 85-
gaanong malayd ito» — ani Roberto. 16. «Gaya ng dati masaya ako» — ang tutol ni Luisa. 17. «Kung minsan mababa ang aking mga marka sa Tagalog» — aniya. 18. «Sapat na ba sa iyo ang paliwanag namin?» — anila. 19. «Matagal na nakatira sina Gomez sa Hilagang Luson» — aniya. 20. «Magsalin ka ng itong pangungusap na galing sa Ruso» — ang utos ng gurd. 6. Раскройте скобки, p 1. (dating) sila sa Pilipinas noong (daan) taon. 2. (salita) na si Luis ng Ingles at (aral) pa ng Kastila. 3. (tira) sila roon, ako nama’y (tira) rito. 4. Hindi pa sanay sina Mario sa (aral) sa (pantas). 5. Matanda na siya at hindi (gawa): (Into) at (ala- ga) lamang sa mga apo niya. 6. (tipon) si G. Ramirez ng (da- mi) materyales ukol sa (buhay) ng Unyong Sobyet. 7. Sino ang (tulong) sa inyo? 8. (balak) sina Paula na (dalaw) kina Rosa kahapon. 9. (punta) ako sa Kagawaran bukas at (kita) sa (dami) tao. 10. (sundd) ka sa akin. 11. May dalawang taon na ang (daan) nang (Simula) siyang (gawa) sa isang (laki) pabrika. 12. (sagot) ka muna ng aking mga tanong. 13. (tugtog)ng bel, (tapos) siyang (sulat). 14. (tugtog) na ang bel, tayo na. 15. (tayo) kaming lahat at (bati) kina G. at Gng. Sanchez na (pasok) sa bulwagan. 16. (basa) kayo muna at (tapos) (salin) kayo ng tekstong ito. 17. Petrow, (tayo) kayo’t (punta) sa ha- rap dito. (tulong) kayo kay Klimow, (wasto) kayo ng mga mali niya. 18. Bakit (tutol) ka sa balak nina Lourdes? 19. Sino ang (tawag) kina Enrique? 20. Hindi ako (salin) ng mga pangun- gusap na iyan sapagka’t hindi (paliwanag)ang gurb ng araling iyan. 21. (bigay) ka kay Celia ng mga aklat sa (saysay) at (buhay) ng Pilipinas. 22. (kinig) kayo kay Presidente. 23. (su- lat) kayo ng (aral)-(bahay) para sa (bukas). 24. Sino sa kanila ang (talik) na kaibigan ng (sakit)? 25. Kailan (kuha) sila ng iksamen sa (titik) Ruso? 7. Произведите подстановку. I Anong oras pumapasok ka sa klase? — — umaalis — — — — — dumarati'ng /— — — — ~ — — — bahay — ~ umaalis — —- —- — — — — —- pabrika — — pumapasok — — — — — — — _. pamantasan Ikailan ng Enero ang miting? — — Pebrero — — — — Marso — — — — Abril — — 86
Ikailan ng Mayo — — Hunyo — — Hulyo — — Agosto — — Setyembre — — Oktubre — — Nobyembre — — Disyembre Ika-19 ng Enero — — Pebrero — — Marso — — Abril — — Mayo — — Hunyo — — Hulyo — —- Agosto — — Setyembre — — Oktubre — — Nobyembre — — Disyembre Kalian kayo aalis sa Pilipinas? — — pupunta — — — — umalis — — — — pumunta — — — — dumating — — ‘ — — darating —- — —- — — kina Rosa — — dadalaw — — — — dumalaw — — —- — — sa kanila ~~ — dadalaw —- ~ — — — kay Maria — — — — Mario —- — pupunta ~ — ang miting. Sa isang buwan. — — taon Noong — — buwan — Linggo Sa Hulyo — Marso — Disyembre Noong — —- Agosto Sa isang linggo — susunod — — — buwan ~ — linggo 8. Заполните пропуски показателями и личными необходимо. артиклями, это 1. ... О. at Gng. Cruz ... dumating ... Unyon... Sobyet ... noon ... nakaraan ... taon. 2. Marunong ... sila ... Tagalog ... at ... kaunti ... Kastila. 3. ...Cruz ... may dalawa ... anak : isa ... anak ... babae ... at isa ... anak ... lalaki. 4. Kusa...- loob ... tumdtulong ... Enrique ... Juan at Jose. 5. ... mga bata ... G. at Gng. Arceo ... nag-aaral na ... mataas ... paara- lan. 6. Hindi ... pa ... ako ... sanay ... mainit ... klima ... Pilipinas. 7. Nakatira ... G. at Gng. Siason ... Makati. 8. Hin- di ... na ... gumagawa ... asawa ... Stepanow, siya ... naglii- 87
lutd at nag-aalaga ... mga ... anak ... nila. 9. Magtipon ... ka ... mga materyales ... mga magasin. 10. May ... tatlo ... taon ... na ... nakararaan ... nang ... namatay ... Lolo ... niya. 11. ... Bb. Amante ... nagbalak ... dumalaw ... amin ... kaha- pon, nguni’t ... hind! ... siya ... dumating. 12. May ... labing- anim ... buwan ... na ... nang ... nagsimula ... na siya ... magtrabaho ... rito. 13. Nagtapos ... na ... ako ... mataas ... paaralan... noon ... nakaraan ... taon. 14. ... amin ... aralin...- pambahay ... para ... ngayon ... sumagot ... mga tanong ... teksto. 15. Hindi ... siya ... marunong ... magsalin ... mga pangungusap ... iyan, ano? 16. Dumating ka ... akin ... ganap ... ika-walo. 17. Ayon ... paanyaya ... aalis ... kami ... uma- ga. 18. Kailan ... tutulak ... bapor ... Mindanaw? 19. Matagal ... siya ... roon ... Kanluran ... Negros. 20. ... Pilipinas ... nasa Timog-Silangan ... Asya. 9. Из каждой пары предложений составьте: а) предложения с прямой речью, б) предложения с косвенной речью. 1. Nagsabi si Gng. Cruz. Sino ang marunong magsalin ng ika-labintatlong pangungusap? 2. Malusog na ang mga anak ninyo, hindi ba? Nagwika si G. Santos. 3. Siya’y nagtanong. Sanay ka na ba sa klima rito sa Unyong 5оЬуё1? 4. Saan kayo nakatira? Nagtanong ako kay Mang Medrano. 5. Kailan uma- lis sina Ramos? Nagtanong si Pedro kay Aling Tinang. 6. Ma- kikipagkita ako sa maraming tao roon. Nagwika si Iwanow. 7. Bakit hindi nagtatrabaho ang asawa mo? Nagtanong siya. 8. Mayroon akong maraming aklat sa kasaysayan ing Timog- Silangang Asya. Tumugon si Clara. 9. Ikailan ng Pebrero ang miting? Nagtanong sina Klimow sa akin. 10. Anong oras aalis ang bus? Nagtanong ang babae. 11. Kailan ka dumalaw sa kaibigan nating may sakit? Nagtanong si Jose kay Luis. 12. Bahala na. Nagsabi si Mang Pepe. 13. Magbibigay ako ng aklat na ito sa iyo sa susunod na araw. Nagwika si Lina. 14. Tapos na ang tag-iksamen. Nagsisigaw ang mga mag- aaral. 15. Kung ganyan uuwi na tayo. Nagsabi sina Aling Teresa. 10. Составьте восемь предложений из следующих пар слов. bumasa — estudyante; si Pardo — gumagawa; ako — siisulat; bata — masaya; sila - - sumasagot; si Luis — tamad; ina — naglii- lutb. 11. К выделенным словам поставьте а) общие вопросы: 1. Dumating ang delegasyon sa Pilipinas noong naka- rating linggo. 2. Nakatirti sila sa Maynila, sa Tondd. 3. Siyti'y nagsiisulat ng aklat ukol sa Pilipinas. 4. Kusang- 88
lodb na tumutulong sila sa amin. 5. Ang tahanan nind Jose ay sa likod ng mataas na gusali, 6. Aalis sila sa Lenin- grado sa isang buwdn. б) специальные вопросы: 1. Sind Enrique ay walang tahanan hanggang ngayon. 2. Hindi siya nagtatrabaho noong nakaradng linggo sapag- kd't nagkasakft ang anak niydng babae. 3. Kusang-lodb na tutulong si Laura kina Q. at Gng. Tuason. 4. Dadalaw sila sa iyo bago sila umali's sa Mosku. 5. Sampu ang mga estu- dyante sa bulwagan. 6. Maraming bagay ang nasa mesa. 7. Ang kaliwdng pintuan ay kanila. 8. Si Petrow ay nagsa- ling mabuti galing sa wikang Ruso. 9. Matahimik ang buhay roon. 10. Si Clara ang bunso. 11. Kumakain ang buong pa- milya sa silid-kaindn. 12. Si Rosa ay nakaupo sa tapdt ko. 13. Ang bata'y naghiihugas ng kamay bago kumain. в) отрицательные вопросы: 1. Ang kanilang mga klase ay nagsisimuld sa ika-12:30. 2. Pagpasok ng guro sa klase ay tumayo kami. 3. Hindi nag- kasakit si Iwanow. 4. Ndndito tayong lahat. 5. Hindi siya marunong sumagot sa tanong na ito. 6. Si Clara’y wala sa klase kahapon. 7. Hindi lahat ay wasto sa salin nila. 8. Si Maria ay magwdwasto ng kanilang mga mali. 9. Hindi ma- husay ang pagtutuldik ng mga estudyante. 10. Ang patlang ay tumdtagdl ng sampling minuto. 12. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Почему вы не приготовили домашнее задание? 2. Где живут Петровы? 3. Какой дом их? 4. Когда он приехал? 5. Как вы поживаете? 6. Как он читает по-тагальски? 7. Когда вы зайдете ко мне? 8. Как он работает? 9. Где вы были вчера? 10. Какие книги для меня? 11. Чья это тетрадь? 12. Почему вас не было вчера? 13. Когда отхо- дит автобус? 14. Чей это учебник? 15. Которая из этих книг ваша? 16. Как вы переведете это предложение? 17. Когда вы сдали экзамен по литературе? 18. Как мне увидеться с ними? 19. Откуда вы пришли? 20. Когда от- ходит пароход? 21. Какое сегодня число? 22. Кто его близкий друг? 23. Почему он хочет присоединиться к ним? 24. Где здесь стоянка такси? 25. Кто, по-вашему, придет туда? 13. Произведите подстановку. Magliliwaliw ba sina Rodriguez? saka _ _ __ paliwanag — — — pasalamat — — — Dumarating ba si Nene? kain — _ _ lapit — — — gawa — — — 89
Simula ba sina Rodriguez? tanim — — — tapos — — ~ Upon — — — handa — — — ayos — — — tulong ba si Nene? dalaw — — — sunod — — — bati — — — tawag — — — tugon — — — Bibili ba ako ng pagkain? — — — — aklat — — — — kuwaderno pahayagan magasin mesa upuan bigas kama damit lalagyan тара papel Huwag. Huwag kang bumili. Sige. Bumili ka. Dumating ba si Ben noong Enero? alis pasok dalaw — sa — — — Marso — noong — — — Hunyo — sa — — — Setyembre — noong — — — Mayo — sa — 90
Nagtrabaho ba sina Clara noong Abril? — — — — sa — liwaliw — — — — Mayo — — _ noong — handa — — — — Pebrero bukid tanim — sa — — — Agosto — noong — — — Nobyembre — sa — 14. Переведите предложения на русский язык. 1. Huwag kang magbakasakali. 2. Huwag kayong magsalin ng mga pangungusap na ito. 3. Huwag kang tumulong kay Luis. 4. Huwag tayong gumawa nito. 5. Huwag kang pumasok dito. 6. Huwag kayong dumalaw kina Gomez. 7. Huwag kang makinig sa kanila. 8. Huwag kayong sumunod kina Rodriguez. 9. Huwag kang kumuha ng iksamen. 10. Huwag kayong mag- pasalamat sa akin. 11. Huwag kang sumama kay Jose. 12. Huwag kang bumasa ng aklat na iyan. 13. Huwag kayong maghanda ng araling-pambahay. 14. Huwag kayong maglili- waliw sa panahon ng pasukan. 15. Huwag kang magtanim ng palay. 15. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Студент, стоящий у доски,— Петров. 2. Человек, сидящий в кресле,— его отец. 3. Он живет недалеко от института. 4. Мужчина, который здоровается с ними,— господин Санчес. 5. Ребенок, читающий книгу, болен. 6. Женщина, пишущая в тетради,— наша учительница. 7. В прошлом месяце он совершил увеселительную поездку по Бисайским островам. 8. Мальчик, несущий книгу, учит- ся в шестом классе нашей школы. 9. Девушка, собираю- щая материалы для статьи, работает в библиотеке. 10. Сту- дент, отвечающий на вопрос преподавательницы,— мой друг. 11. Присутствовавшие были веселы. 12. Студенты, приехавшие вчера, уже в аудитории. 13. Все работающие на фабрике в воскресенье поедут за город. 14. Девочка, помогающая ей,— ее дочь. 15. Человек, который возра- жает ему,— наш профессор. 16. Подберите антонимы к следующим словам. dumating masipag anak kahirapan madali doon masaya maliit mababa na hindi sa Halim ng nakaraang taon kapatid na lalaki kaunti gabi bata bukas 91
17. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Перед тем как прозвенел звонок, учитель объяснил домашнее задание. 2. После того как прозвенел звонок, мы вышли из класса. 3. Пока звенел звонок, он стоял у доски. 4. Урок кончается, когда звенит звонок. 5. Прежде чем вы переведете эти предложения, прочтите текст. 6. После того как вы прочитаете текст, переведите эти предложения. 7. В то время как наш товарищ читал текст, мы переводили предложения. 8. Если вы переводите пред- ложения, записывайте перевод в тетрадь. 9. Перед тем как отправиться на фабрику, он зашел ко мне. 10. Придя на фабрику, он зашел в контору. 11. По дороге (идя) на фабрику он увиделся со многими людьми. 12. Если вы ра- ботаете на той же фабрике, передайте привет Сергееву. 13. Когда я сдам экзамены, я позвоню вам. 14. Если он сдаст все экзамены, он отправится в поездку по северному Лусону. 15. В то время как они сдавали экзамены, мы ожидали их за дверью. 16. Перед экзаменами он занимал- ся в библиотеке. 18. Последовательно замените слова в предложениях словами, в скобках. анными 1. Dumating sila rito noong nakaraang taon. (sina Cruz, doon, buwan, umalis, diyan, linggo, sa May- nila) 2. Hindi pa ako sanay sa pag-aaral. (sina Luisa, klima, paggawa, handa, sila) 3. Si Bb. Santos ay nagbalak na dumalaw sa Unyong So- byet. - (delegasyon, nagsimula, nagtapos, Alemanya, sina Lopez) 4. Si Mang Berto’y nagtatanim sa bukid. (sila, gumagawa, pagawaan, pamantasan, nag-aaral) 19. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Я пойду в кино.—Не ходи. 2. Я прочитаю эту кни- гу?—Не надо. 3. Не вставай, сиди на месте. 4. Я позвоню тебе ровно в 10 часов утра.— Не надо, меня уже не будет дома. 5. Я пойду в зал, там уже много народу.— Не ходи, еще рано. 6. Не надейся на случай. 7. Подойдите к Луизе, она хочет спросить вас о вашей увеселительной поездке в Багио. 8. Не слушай их. 9. Не помогай им. 10. Не пиши- те им. 11. Я присоединюсь к ним.—Не надо. 12. Не воз- ражайте нам. 13. Я куплю эту книгу.— Хорошо. 14. Учись хорошо. 15. Я поработаю в библиотеке.—Не надо. Давайте вернемся домой. 16. Я зайду к ним в воскресенье.— Ладно. 17. Я пойду в другую комнату, там не так шумно.— Иди. 18. Не переводите эти предложения. 19. Не спрашивай его. 20. Не входите туда. 92
20. Ответьте устно на следующие вопросы. А. 1. Mga Pilipino ba sina Cruz? 2. Noong nakaraang taon ba sila dumating dito sa Rusya? 3. Mayroon ba silang anak? 4. Juan ba ang pangalan ng kanilang anak na lalaki? 5. Sanay ba sila sa malamig na klima rito? 6. Ang kanila bang magulang ay nakatira sa Pilipinas? 7. Nagtipon na ba si Q. Cruz ng mga materyales para sa kanyang aklat? 8. Nakikipagkita ba siya sa maraming tao? 9. Nagbabalak bang dumalaw sa Unyong Sobyet ang ka- patid na babae ni Gng. Cruz? 10. Tumutulong ba sina Cruz sa mga nag-aaral ng Taga- log? В. 1. Kailan dumating sina Cruz sa Rusya? 2. Anu-ano ang mga pangalan ng mga anak nina Cruz? 3. Ano lamang ang kahirapan nina Cruz? 4. Bakit hindi sila sanay sa malamig na klima? 5. Saan malamig ang klima? At saan naman mainit? 6. Ano ang gawain ng ama ni G. Cruz? 7. Kailan namatay ang ama ni Gng. Cruz? 8. Bakit nakikipagkita si G. Cruz sa maraming tao sa Mosku? 9. Ano ang balak ni Bb. Santos? 10. Paano tumutulong sina Cruz sa mga estudyante? /С. 1. Hindi marunong sina Cruz ng Ruso, ano? 2. Mayroon silang dalawang anak, hindi ba? 3. Ang mga magulang ni Q. Cruz ay nakatira room sa Pilipinas, totoo ba? 4. Hindi pa nag-aaral ang mga bata, ano? 5. Nakikipagkita si G. Cruz sa maraming tao, hindi ba? 6. Nag-aalaga si Gng. Cruz sa mga anak, totoo ba? 7. Sa susundd na taon darating si Bb. Santos, hindi ba? 8. Kusang-loob na tumutulong sila sa mga estudyante, totoo ba? 21. Переведите диалог на русский язык. Ang pamilya (Dumarating si Aling Sela buhat sa pamimili. Sumasalubong si Ben.) Ben. Hoy, dali kayo. Heto na ang Nanay. Uy! Maganda ang manika. Tentay. Para kanino ho iyan? Aling Sela. Para sa bunso iyan. 93
Ben. Kay Nene ho ba? Aling Sela. Oo, anak. Nasaan ang Kuya Boy? Ben. Nasa kabila pa po. Aling Sela. Si Esting, nasaan? Tentay. Nasa kusina po. Kumakain. Ben. Aba! Nasaan ba si Ate Linda? Tentay. Gumagayak pa siya, e. Aling Sela. Bakit, para saan siya gumagayak? Ben. Para sa miting ho. Aling Sela. A, siyanga pala. O, kanino siya? . Tentay. Kay G. Gonsalez ho. Pero kay G. Villamor. ako.. Aling Sela. Bakit magkaiba pa? Teka... Ang Tatay? At ang Lola? Ben. Nasa manukan ho. Ngumanganga ho ang Lola. Aling Sela. Ang Tiyang? Tentay. Sumasakit ho ang ulo. Aling Sela. Ganoon ba? Kawawa naman. MGA PARIRALA 1. hoy! ’Эй!’ 2. dali kayo! 'Торопитесь!’, 'Спешите!’ 3. Nanay (Ina, Inay, ’Nay, Inang) 'мама’. 4. bunso 'младший ребенок’, kuya 'первый старший брат’, diko 'второй старший брат’, sangko 'третий старший брат’, ate 'первая старшая сестра’, ditse 'вторая старшая сестра’, panganay 'первенец’. 5. nasa kabila 'рядом’, 'по соседству’. 6. siyanga pala! 'ах так!’. 7. kanino siya? 'за кого она [голосует]?’. 8. bakit magkaiba? {двойств, ч.) 'почему разные?’. 9. Tatay ( = Itay, ’Тау, Tatang) 'папа’. 10. teka (сокр. от hintay ka) 'подожди’. 11. ngumanga 'жевать бетель’. 12. Tiyang (=Tiya) 'тетя’. 22. Переведите текст и предложения на тагальский язык. I. В нашей семье пять человек: отец, мать, старшая сестра, старший брат и я. Я младший в семье. Мы живем в новом доме, далеко от центра, но наш дом расположен рядом со станцией метро. У каждого из нас свои обязанности. Отец работает на фабрике, он рабочий. Мама была учительницей в школе, сейчас она не работает: только ведет домашнее хозяйство (готовит обед и убирает в доме). Мой брат служащий,~в прошлом году он окончил институт и сейчас работает в Министерстве внешней торговли. Старшая сестра — про- давщица в магазине. 94
В этом году я окончил среднюю школу и поступил на первый курс университета. Вначале мне было трудно, по- тому что учеба в высшем учебном заведении очень отли- чается от учебы в школе, но теперь я уже привык. Мы изучаем много предметов, в том числе два иностранных языка, один западный и один восточный. Иногда по воскресеньям мы с братом и сестрой отправ- ляемся на прогулку или идем в кино. Недалеко от нас есть небольшой кинотеатр. К отцу часто приходит его старый друг, и они играют в шахматы. К маме заходят ее друзья и бывшие ученики. II. 1. Госпожа Санчес приехала в Советский Союз в прошлом месяце. 2. Беда в том, что я не привык к жар- кому климату. 3. Там очень холодно зимой. 4. Родители Степанова живут в Москве, его отец — профессор универ- ситета, а мать — учительница средней школы. 5. Его дед умер два года назад. 6. Госпожа Крус встречалась со мно- гими интересными людьми. 7. Он собирает материалы для небольшой газетной статьи. 8. Иногда я помогаю матери по дому. 9. Он планирует закончить эту работу в августе или сентябре. 10. Я охотно помогу вам перевести эту ста- тью. 11. Крестьяне сажают рис в поле. 12. У тетушки Ти- нанг есть маленькая лавочка. 13. Стол в столовой уже накрыт. 14. Мойте руки перед едой. 15. Кто вымоет та- релки? 16. Садитесь напротив Сергея. 17. Возьмите журнал и прочитайте статью на 18-й странице. 18. Бедняга, у него болит голова. 19. Почему вы не перевели эти пятнадцать предложений? 20. «Вы неправильно ставите ударение»,— возразил он. 21. По-моему, вы еще застанете их дома. 22. Я зайду к вам вместе со своей женой. 23. Если при- едете в понедельник, я встречу вас. 24. Куда она так на- ряжается? 25. «Готово,— сказал он,— я перевел эту статью». 26. Как только мы сдадим экзамены, я поеду на Южный берег Крыма. 27. Зайдите ко мне завтра ровно в 11 часов утра, я еще буду дома. 28. Если так, читайте эти предло- жения поочередно. 29. Что нам задали к следующему дню? 30. Я еще не получил от *него приглашения. 23. Перескажите текст урока. 24. Напишите сочинение на тему «Моя семья».
IK А-S/Y AM NA ARAL IN Ang bantayog ni Rizal — Tatang, and po iyang mataas na iyan? — Iyan, anak ко, ang bantayog ni Rizal. Si Jose ay taga-bukid. Ngayon lamang siya’y nakaratfng sa Maynila. Si Jose at ang kanyang ama ay lumuwas upang rnanodd ng parada. — Ang pobk na ito ay Luneta,— ang wika ni Mang Nano. — Ah, ltd po ba? — Oo, anak, maraming Pilipino na umiibig sa bayan ang namatay rito. — Sinu-sino po sila, Tatang? — Si Rizal at sina Padre Burgos, Qomez at Zamora. — Tatang, alam ко na ang ilang bagay tungkdl kina Ri- zal at Bonifacio. Bakit sila tanyag sa kasaysayan ng Pili- pinas? — Halika rito sa bangko, wala pa rin lamang ang parada. Umupo sila sa bangko. Tumanaw sila sa paligid-ligid. Ang bantayog ng dakllang Rizal ay nasa harap nila. — Ang pangalan mo ay Jose, gaya ng ating bayaning si Dr. Jose Rizal. Nais namin ng ina mo na ikaw ay maging mabiting mamamayan,— ang sabi ni Mang Nano. — Alam ко na ang mga tungkulin ng isang mamamayan,— ang wika ni Jose. — Buweno. Noong araw ang namiimund sa ating bayan ay ang mga Kastila. Hindi tumpak ang pamamalakad nila rito. — Ang mga Kastila po ba ang pumatay kay Rizal? —ang tanbng ni Josd. — Oo, sapagka’t akala nila’y siya ang nagtiiturd ng pag- hihlmagsik. Iyan ay hindi totob. — Hindi po ba siya kasama ni Bonifacio? — Hindi. Siya’y nagturb ng kasipagan at ng mabuting pamamaraan ng pamumuhay. Hindi siya isang manghihi- magsik. Habang wala pa ang parada, lumibot-libot muna sina Mang Nano at Jose. — Noong unang panahon ang Luneta ay pasyalan ng mga Kastila at ng mga mayayaman,— ang sabi ni Mang Nano.— Sumasakay sila sa mga karuwahe. 96
— Mga ano po iyon, Tatang? — Mga magarang sasakyang hila ng kabayo. — Ano pong dagat iyon, Tatang? —ang tanong ni Jose. — Iyon ang Look ng Maynila. Ang mga malalakmg bapor na yaon ay nagyayao’t dito sa Amerika, Hapon, Tsina at ibang bansa. Ang pulong iyon ay ang Korehidor,— ang sabi ni Mang Nano kay Jose. — Ano po ang mga bundok na iyon? — Iyon ang bundok ng Maribeles, na nasa lalawigan ng Bataan. — Ano po naman yaong matataas na nakatayo sa ibayo ng Look? — Mga istasyon ng radyo sa Kabite. Sa pagitan ng Kabite at ng pulo ng Korehidor nagdaraan ang mga bapor. Maganda ang langit kung lumulubog ang araw sa kabila ng bundok ng Maribeles. Tayo na. Bumah'k na tavo sa may bantayog,— ang wika ni Mang Nano. Biglang dumami ang mga tao. Ang mga bata’y nagtatak- buhan. — Hayan na ang parada! — ang sigawan ng mga bata. MGA PARIRALA 1, bantayog ni Rizal 'памятник Рисалю’ (на площади Лунёта в Ма- ниле) . 2. ngayon lamang 'только сегодня’, 'сегодня впервые’. 3. lumuwas 1) 'приезжать в большой город’; 2) 'экспортировать’. 4. manood ng sine/parada atbp. 'смотреть кино/парад и т. д.’. 5. alam ко na ang... 'я уже знаю...’. 6. tungkol sa/kay (=ukol sa/kay) 'об’, 'o’. 7. tanyag sa kasaysayan 'известный’, 'знаменитый в истории’. 8. halika 'иди’, halikayo 'идите’. 9. sa pa 1 igid-ligid 'вокруг’, 'окрест’ : kapaligiran 'окрестности’. 10. gaya ng 'как’, 'подобно’. 11. nais namin ng ina mo 'мы с твоей мамой хотели’. 12. noong araw 'тогда’, 'в те дни’. 13. hindi tumpak 'неправильный’, 'несправедливый’. 14. noong unang panahon 'тогда’, 'в те давние времена’, 'давным- давно’. 15. sasakyang hila ng kabayo 'экипаж, который везли лошади’. 16. Look ng Maynila 'Манильская бухта’. 17. magyao’t dito 'приходить’, 'прибывать’. 18. istasyon ng radyo 'радиостанция’. 19. sa pagitan ng 'между’. 20. lumulubog ang araw 'солнце садится (букв, тонет)’. Грамматика: §§ 13, 32, 39, 55, 56, 79. 7 Зак. 494
УПРАЖНЕНИЯ 1. Прочитайте вслух и переведите текст урока. Ответьте письменно на следующие вопросы. 1. Bakit lumuwas ang mag-ama sa Maynila? 2. Bakit tanyag ang Luneta sa kasaysayan ng Pilipinas? 3. Sinu-sino ang namatay sa Luneta? 4. Bakit ang pangalan ng anak ni Mang Nano ay Jose? 5. Ano ang nais nina Mang Nano at asawa niya? 6. Kailan narnuno sa mga Pilipino ang mga Kastila? 7. Nasaan ang Luneta? 8. Sino ang pumatay kay Dr. Jose Rizal? 9. Ano ang pamamalakad ng mga Kastila sa Pilipinas? 10. Saan nakatayo ang bantayog ni Dr. Jose Rizal? Образуйте производные от основ при помощи следующих аффиксов а) имена 1) taga-: bayan, Inglaterra, luto, Maynila, doon, Mosku, Mlndanaw, alaga lalawigan, sundd. 2) -an(han): a) aklat, pasyal, harap, tira, saka, tinda, pa- lay, kain, tulog, tala, kawani; b) sigaw, salita, tulong, tugtog, tandng, patay, sama. 3) ka-an(han): bukid, dami, matay, alam, saysay, buti, Tagalog, bundok, bata, lusog, bud, tipon, buhay, sulat, bayan, panahbn, wika. 4) mag- + r: bukid, saka, nakaw, dagat. 5) mang-4-r: pahayag, bayan, himagsfk, batas, tanggdl. 6) ka--. kilala, tabi, tulong, sama, usap, laban, away, klase, mag-aral, mag-anak, loob. 7) pa-an(han): gamdt, gawH, takbb, ^ligid, hayag, langdy, aral. 8) ma< lusog, laki, gara, taas, aliwalas, baba, bigat, gaan, ginaw, lamig, ginhawa, ingay, husay, gating, init, lapit, lilt, linis, talik, saya, ’sipag, tagal, talino, yaman, bundok, tao, palay. 9) pang-: tulong, tanong, bukid, paaralan, umaga, gabi, dayuhan, labas, kultura, pulltika, bayan, bahay. б) глаголы и соответствующие отглагольные существительные -ит-: tugtog, luwas, ibig, patay, tira, kain, dami, bud, su- lat, upo, dating, tanaw, libot, sakay, lubog, balik, sigaw. mag-\ pasyal, tanong, turd, yao’t dito, daan, ayos, balak, dala, handa, hintay, hugas, liwaliw, luto, paliwanag, salin, pasalamat, salita, wika, saka, Simula, tanim. mag-an\ sulat, takbo, tanong, usap, hintay, inom, sayaw. mang-'. yari, himagsik, bukid, buhay, palakad, buo, saysay, Tagalog, puno, paraan, pasyal, bundok, bill, kalakal, usap. 98
magka< sakit, iba, bahay, doon, loob, isa, mall, salapi. maka-\ daan, dating, tayo, upo, tira, sulat, basa, tapos, alam, ayos, balik, b’.lang, kuha, gawa, handa, labas, ligid, pa- sok, punta. 4. Переведите предложения на русский язык. 1. Ibig kong gumawa ng sulat. 2. Nais niyang mag-aral sa pamantasan namin. 3. Alam kong dumating na sila sa Mosku. 4. Qusto niyang maging doktor. 5. Nais nilang dumalaw kina Jose. 6. Ibig ni Luis na umalis sa Mosku. 7. Aywan ko kung bakit wala siya sa klase. 8. Ayokong mag-aral ng matematika. 9. Dapat kang magtrabahong mabuti. 10. Ibig nilang manood ng pelikula. 11. Nais ng magbubukid na lumuwas sa Maynila. 12. Ibig kong dumalaw kina Pedro, nais kong makipag- kita sa kanya. 13. Nais ni Luis na umalis sa lunsod. 14. Nais ni Qng. Manalo na mag-aral ng Ruso. 15. Nais ng bunso na tumulong sa ama sa bukid. 16. Ibig niyang mamund. 17. Ibig nina Luis na bumalik sa Maynila. 18. Ang nais niya ay ma- liwanag na sagot. 19. Ang nais ni Ramon ay kanin. 20. Alam na nina Maria kung bakit wala si Laura sa bahay. 21. Alam niya na ang mga klase ay nagsisimula sa ika-9 ng umaga. 22. Alam na ni Bb. Montemayor kung saan umalis sila. 23. Ayaw akong mag-aral ng Kastila. 24. Ayaw siyang maging doktor. 25. Ayaw si Maria na maging tindera. 26. Ayaw si- lang magpasyal sa paligid-ligid. 27. Aywan ko kung dumating na siya. 28. Aywan ko kung bakit gaanong maingay rito. 29. Aywan ko kung ano ang sagot nila. 30. Dapat kang mag- aral na mabuti. 31. Ang mga magbubukid ay dapat lumuwas sa Maynila. 32. Si Q. Lopez ay dapat dumating sa ganap na ika-11. 33. Ayokong makipagkita sa kanila. 34. Akala ni Q. Magpayo ay alam na nila kung kailan kukuha sila ng ik- angsamen. 35. Ito ang dapat. 36. Akala nila mail iyan. 37. Alam ba ninyo kung sino ang dumalaw sa akin kahapon? 38. Kalinisan ang nais ko. 39. Hindi niya alam kung ano ang ibig niya. 40. Hindi alam ng ama kung kailan ang Simula ng gawain sa bukid. 5. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Он хочет стать учителем. 2. Это мой бывший уче- ник. 3. Я уверен, что Педро станет врачом. 4. Дети Род- ригесов становятся ленивыми. 5. Будь хорошим граждани- ном. 6. Кто из них станет студентом? 7. Стать инженером нелегко. 8. Будьте усидчивы. 9. Хуан уже стал сельским жителем. 10. Кто был вашим учителем? 11. Он хочет стать хорошим рабочим. 12. Мария хочет стать хорошим врачом. 13. Хосе не хочет быть продавцом в магазине. 14. Она не хочет стать его женой. 15. Это бывший заместитель на- чальника. 16. Она так и не стала учительницей. 17. Они 7* 99U
уже стали рабочими. 18. Один из нас станет преподавате- лем. 19. Странно, что Луиза стала продавщицей. 20. Стра- на стала свободной. 6. Заполните пропуски местоимениями heto, hayati или hayun. 1. ... ang aklat ko. 2. ... sa kaliwa ang bantayog ni Tsay- kowsky. 3. ... na naman si Paula. 4. ... ang ama niya, sa may pintuan. 5. ... ang aming pamantasan. 6. ... ang opisina ng ina ko. 7. «... na ang Luneta»,— ang wika ni Mang Nano. 8. ... ang gusali na nais ninyo. 9. ... ang bus. Dali tayo! 10. ... na si Aling Sela na bumabalik buhat sa pamimili. 11. ... na naman sila! 12. Nasaan ang himpilan ng taksi rito? — ... nasa kabila. 13. «... ang Nanay!» —ang sigaw ni Ben. 14. ... na ang taong iyan. 15. ... ang aklat na nais na nais ko. 7. Переведите предложения на тагальский язык. J 1. Я хочу навестить Педро и его друзей. 2. Рамон хо- чет уехать домой на такси. 3. Хотите посмотреть новый фильм? 4. Роберто хочет стать врачом. 5. Старший брат хочет сегодня поработать в поле. 6. Старшая сестра хочет приготовить рис. 7. Крестьянин хочет сажать рис в поне- дельник. 8. Она хочет воды. 9. Наш учитель любит ясность в ответах. 10. Госпожа Манало хочет новую книгу этого известного писателя. 11. Я знаю, что он уже приехал в Манилу. 12. Он знает, что занятия начинаются ровно в 8 ча- сов утра. 13. Лаура знает, кто взял журнал. 14. Господин Торрес знает, чего он хочет. 15. Мисс Ливайвай знает, где гуляют дети. 16. Он знает, сколько минут длится пере- мена. 17. Я знаю, когда они вернутся в Москву. 18. Она не знает моего имени. 19. Госпожа Монтелибано знает, где они учатся. 20. Педро не хочет навестить его. 21. Ива- новы не хотят идти в кино. 22. Он не хочет руководить группой. 23. Господин Барберо не хочет возвращаться в Манилу. 24. Госпожа Санчес не хочет гулять по окрестно- стям. 25. Я думаю, Лопесы уже вернулись из увеселитель- ной поездки по Бисайским островам. 26. Педро считает, что он уже знает испанский язык, но это не так. 27. Кру- сы полагают, что их дочь станет врачом. 28. Я считаю, что им это понравится. 29. Они считают, что это непра- вильно. 30. Я не знаю, приехали ли Сантосы. 31. Господин Торре сам не знает, чего он хочет. 32. Я не знаю, кто навестил больного вчера. 33. Она даже не знает, когда начнутся экзамены. 34. Вы должны прочитать эту книгу. 35. Господин Лопес должен прийти ровно в 8 часов вечера. 36. Я должен закончить это упражнение, а потом прочи- тать текст нового урока. 37. Лаура и ее подруги должны навестить его завтра. 38. Я не знаю, приедут ли Сантосы 100
в следующем месяце. 39. Кто должен отвечать за это? 40. Он не знает, что я говорю по-тагальски. 41. Луис и его друзья хотят вернуться на Минданао. 42. Вы знаете, что это такое? 43. Я не знаю, когда начнется фильм. 44. Он хочет руководить. 45. Господин Рамон хочет ска- зать нам несколько слов. 8. Произведите подстановку. Апй-апб ang mga tanong nila? ~ — — gawain — — — — hanapbuhay — _ „ asignatura — — — — kahirapan — — kasaysayan — — sagot — Saan-saan sila kumakain? — — lumiiluwas — — umiiupo — — pumiipunta — — lumilibot- libot — — sumasakay — — bumabalik Sinu-sino ang nakatayo? — — nakaupo — — nakarati'ng — — nag-aayos — — nagkasakit — — naghintay — — nagpaliwanag Alin-alin ang malalaki? — — magaganda — — maaaliwalas — — mabibigat — — magagaan - - magagara — —- magiginha- wa Taga-saan ka? — si Jose Rizal — Sergio Osmena — Andres Bonifacio — Fransisco Baltazar — Apolinario Mabini Taga-Mosku ako. — Kalamba, Laguna siya — lunsod ng Sebii — Maynila siya — Bigaa, Bulakan — Tanauwan, Batangas Kumakain pa ba si Jose? basa — — — — kuha — — — _ gayak-------------— libot — — — sulat — — — — tanggap — — — — Hindi. Kumain na siya. — basa — — — kuha — — ~ gayak — ~ — libot — — — sulat — — - tanggap - ~ 101
9. Заполните пропуски словами may, mayroon или wala. 1. ... taong nakaupo sa tipuan. 2. Si Dora ay ... pang ina. 3. ... mga magsasaka sa bukid. 4. ... na siyang aklat na iyan. 5. ... maraming bantayog sa Mosku. 6. ... malaking parada sa Luneta. 7. Si Mario ay ... nang salapi. 8. Si Paula ay ... nang malaking anak. 9. ... ba kayong magarang damit? 10. Sino ang ... sala? 11. ... malii't na tindahan sa tab! ng sine. 12. ... bahay sa tab! ng ilog. 13. ... nang nganga ang Lola. 14. ... ba silang magulang? 15. ... bang tindahan nasa kabila? 16. Si Teodoro ay ... matalik na kaibigan. 17. ... na sila sa Unyong Sobyet. 18. ... tao sa labas na ibig niyang pumasok. 19. ... ba- bae rito na ibig sumama sa atin. 20. ... tao na ... kaibigan. 10. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Подойдите ко мне. 2. Не ходи туда. 3. Давайте по- гуляем по окрестностям. 4. Не говорите этого. 5. Поез- жайте в Манилу. 6. Не смотрите этот фильм, он неинте- ресный. 7. Сядьте здесь, в это кресло. 8. Поди сюда. 9. Подожди. 10. Торопись! Пароход сейчас отходит. 11. Не помогай ему. Он переведет это предложение сам. 12. Научи меня играть в шахматы. 13. Не надо смотреть по сторо- нам. 14. Не спрашивайте меня об этом. 15. Побродите пока по окрестностям, все равно военный парад еще не начался. 16. Поезжайте на автобусе, это недалеко: три или четыре остановки. 17. Не торопитесь. 18. Сдавайте экзамены во- время. 19. Не пиши ей, она не ответит. » 11. Переведите предложения на русский язык. 1. Апй-апб ang mga hanapbuhay nila? 2. Saan-saan sila pumupunta? 3. Sinu-sino ang inyong mga estudyante? 4. Alin- alin ang gusto mo? 5. Magka-magkano ang mga bagay na iyan? 6. Kai-kailan sila darating sa Mosku? 7. Ilan-ilan ang mga tao rodn? 12. Раскройте скобки. 1. Ngayon lamang sina Jose ay (dating) sa Maynila. 2. Ang mag-ama ay (luwas) upang (nood) ng parada. 3. Maraming Pilipino na (ibig) sa kanilang bayan ay (matay) sa Luneta. 4. (upo) kayo rito sa (ginhawa) upuan. 5. (tanaw) sila sa (ligid). 6. (turd) ba si Dr. Jose Rizal ng (himagsik)? 7. Sino ang (pa- tay) kay Rizal? 8. (libot-libot) muna kami. 9. (sakay) sina Pedro sa isang (gara) karuwahe. 10. Ang (tayd) sa ibayo ng ilog ay ang istasyon ng radyo. 11. Ang (tandng) ay si Jose. 12. Ang mga bapor ay (daan) sa pagitan ng Kabite at ng Ko- rehiddr. 13. (lubdg) na ang araw sa Look ng Maynila. 14. (da- 102
mi) ang mga tao. 15. (takbo) at (sigaw) ang mga bata. 16. (pasalamat) sina Mang Berto sa Diyos bago (kain). 17. Ku- sang-loob na (tulong) sina Cruz sa mga (aral) ng wikang Ta- galog. 18. Ang (sagot) ay si Stepanow, isa sa mga (talino) estudyante sa aming grupo. 19. Akala ко hindi na siya (abot) sa amain niyang (liwaliw). 20. Huwag kang (kinig) sa kaniya. 13 Переведите предложения на русский язык. 1. Si Jose'y nakaupo sa baytang, umaawit-awit at naghihin- tay ng pagdating ni Maria. 2. Naglakad-lakad sila sa mga daan ng lunsod. 3. Ang tatamad-tamad ay hindi magiging ma- buting estudyante. 4. Malimit nang nagtitipon-tipon sina Ro- berta sa tirahan ng isa nilang kasama. 5. Lagi siyang kasama ni yFelixberto sa pagkain-kain sa restauran at sa pagsakay- sakay sa taksi. 6. Ang kompanya’y magtutulong-tulong sa mga magbubukid sa pagtatayd ng mga bahay. 7. Bumasa-basa siya ng mga pahayagan. 8. Nagtanung-tanong siya sa mga kapit-bahay. 14. Заполните пропуски показателями и личными необходимо. артиклями, это 1. «Апо ро ... ito ... mataas ... ito?»—... tanong ... Jose ... Mang Nano. 2. ... Mang Nano at Jose ... tagabukid, sUa ... lumuwas upang ... manodd ... parada. 3. «... Look ... ito ... Look ... Maynila»,—... sabi ... Mang Nano. 4. Alam ... ko ... na ... ilan ... bagay ... tungkol ... Burgos, Gomez at Za- mora. 5. Halika ... rito ... bangko, wala ... pa ... parada. 6. Tumanaw ... ka ... pallgid-ligid. And ... nasa ... harap ... mo? 7. ... pangalan ... anak ... niya ...... Wolodya. 8. Nais ... ko ... maging ... inhinyero. 9. Alam ... ba ... ninyo ... mga ... tungkulin ... isa ... mamamayan? 10. Noon ... araw ... namiimund ... Pilipinas ... mga Amerikano. 11. Masama ... pamamalakad ... nila ... rodn ... Pilipinas. 12. Akala ... nila ... siya ... nagturo ... paghihimagsik. 13. Nagturd ... siya ... lamang ... mabuti ... pamamaraan ... pamumuhay. 14. ... Ali Nena ... naglulutb ... kanila ... pagkain. 15. Tumutulong ... Manuel ... Mang Berto ... kanya ... gawain ... bukid. 16. ... nais ... niya ... pagkain. 17. Sino ... kanila ... ibig ... sumama ... amin? 18. Akala ... G. Suarez ... sapat ... na ... ito ... pa- ra ... kanila. 19. Dapat ... siya ... bumallk ... Linggb. 20. Ibig ... niya ... dumalaw ... Maria at Mario. 21. Alam ... na ... Ruel ... wala ... sila ... Maynila. 22. Ibig ... ko ... sumama ... Jose, nguni’t ... wala ... akd ... panahon. 23. Aywan ... ko ... kung ... bakit ... hindi ... siya ... sumagot ... iyo ... sulat. 24. Nais ... Luis ... umalis ... lunsod. 25. Ayaw ... siya ... makipagkita ... Luisa. 103
15. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Он собирается приехать сюда, чтобы встретиться с вами. 2. Учись хорошо, чтобы стать достойным гражда- нином своей страны. 3. Я зайду к нему, чтобы задать не- сколько вопросов. 4. Господин Крус приехал в Советский Союз, чтобы собрать материал для своей книги о нашей стране. 5. Мануэль пришел, чтобы помочь отцу сажать рис. 6. Он вошел первым, чтобы сесть за стол рядом с Марией. 7. Приготовив обед, тетушка Нена позвала мужа и детей обедать. 8. После уроков я зайду в библиотеку почитать свежие газеты. 9. Прежде чем солнце опустилось за гору Марибелес, мы пришли на площадь Лунета, чтобы увидеть закат. 10. В то время как он распевал песни в своей комнате, я читал учебник, чтобы хорошо подгото- виться к завтрашнему уроку. И. Манг Нано и Хосе при- ехали в Манилу, чтобы посмотреть военный парад. 12. Я знаю, что стать врачом очень трудно. 13. Я написал ему, чтобы он встретил вас на автобусной остановке. 14. У меня нет денег, чтобы ехать на такси. 15. Этих слов достаточно, чтобы перевести статью на русский язык. 16. Поставьте специальные вопросы к выделенным словам. 1. Si Jose at si Mang Nano ay ngayon lamang nakara- tfng sa Maynila. 2. Ang mag-amd'y lumuwas upang manodd ng parada. 3. Ang pook na ito ay Luneta. 4. Tumanaw sila sa paligid-ligid. 5. Ang bantayog ng dakilang Rizal ay nasa harap nila. 6. Noong araw ang namumund sa ating bayan ay ang mga Kastila. 7. Hindi tumpdk ang pamamalakad nila rito. 8. Si Jose'y nag-aaral na mabuti. 9. Maraming bata ang nagtatakbuhan. 10. Si Rosa'y nag-aral sa kolehiyo noong naJkaradng taon. 17. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Это мой дом. 2. Здесь мой дом. 3. Вот мой дом. 4. Это его тетрадь. 5. Его тетрадь там. 6. Вон его тетрадь. 7. Тот человек — мой старший брат. 8. Мой старший брат работает там. 9. Вон там мой старший брат. 10. Это его ответ. 11. Вот его ответ. 12. Его книги там. 13. То не- верно. 14. Там все неправильно. 15. Вон то неверно. 18. Подберите антонимы к следующим словам. taga-bukid nakarating marami alam nasa harap nais doon kasipagan wala pa pagkatapos mayaman pagtatanong anak na lalaki magtapos 104
19. Последовательно замените слова в предложениях словами, данными в скобках. 1. Dumating siya sa Maynila ngayon. (noon, sina Mang Berto, lumuwas, Bagyo) 2. Alam ko ang mga tungkulin ng mamamayan. (Jose, gawain, magbubukid, manggagawa) 3. Nais namin ng ina mo na ikaw ay maging mabuting tao. (nila, sila, doktor, ayaw). V 20. Ответьте устно на следующие вопросы. А. 1. Taga-bukid ba si Josd? 2. Ngayon ba lamang siya nakarating sa Maynila? 3. Lumuwas ba ang mag-ama upang manood ng parada? 4. Nasa Luneta ba sila ngayon? 5. Marami bang Pilipino ang namatay sa Luneta? 6. Alam na ba ni Jose ang ilang bagay tungkol kina Ri- zal at Bonifacio? 7. Tanyag ba si Dr. Rizal sa kasaysayan ng Pilipinas? 8. Tumanaw ba sila sa paligid-ligid? 9. Ang bantayog ba ni Rizal ang nasa harap nila? 10. Nais ba ni Mang Nano na ang kanilang anak ay ma- ging mabuting mamamayan? 11. Nagturd ba si Dr. Jose Rizal ng paghihimagsi'k? 12. Tumpak ba ang pamamalakad noon ng mga Kastila sa Pilipinas? В. 1. Nasaan ang bantayog ni Dr. Jose Rizal? 2. Sino si Dr. Jose Rizal? 3. Kailan nakarating ang mag-ama sa Maynila? 4. Bakit lumuwas sina Mang Nano? 5. Hang Pilipino ang namatay sa Luneta? 6. An6 ang alam na ni Jose tungkol kina Rizal? 7. -Bakit tanyag si Dr. Jose Rizal sa kasaysayan ng Pili- pinas? 8. An6 ang nais ni Mang Nano? 9. Paano namumuno ang mga Kastila sa mga Pilipino? 10. Ano ang akala ng mga Kastila tungkol kay Dr. Jose Rizal? К. 1. Nasa Luneta ang bantayog ni Rizal, hindi ba? 2. Hindi taga-bayan si Josd, ano? 3. Lumuwas ang mag-ama upang manood ng parada, to- too ba? 4. Hindi pa alam ni Jose ang kasaysayan ng Pilipinas, ano? 5. Hindi tumpak ang pamamalakad ng mga Kastila sa Pilipinas, ano? 6. Ang mga Kastila ang pumatay kay Rizal, hindi ba? 7. Si Bonifacio ay isang manghihimagsik, totoo ba? 105
21. Переведите тексты на русский язык. Ang Maynila ♦ Ang Maynila ay punong-lunsod ng Pilipinas. Maraming tao rito. Ang mga tagalalawigan ay dito rin nakatira. Dito ay maraming pagkain, nguni’t mahal na lahat. Ang mga tindahan at palengke ay malalaki. Marami ring pamantasan dito. Ang Unibersidad ng Santo Tomas ang matanda sa lahat ng paman- tasan dito. Ang Unibersidad ng Pilipinas ay isa sa pinakama- laking unibersidad sa Silangan. Ang mga bayan ng Tondo at Sampalok sa Maynila ay ma- bahay at matao. Ang mga tao rito ay marami kaysa Ermita at Malate. Ang mga bahay sa Ermita ay malalaki at magaganda. Masaya ang buhay sa Maynila para sa mga mayayaman. Ma- hirap naman para sa manggagawa. Maraming taong walang trabaho sa Maynila. Ang pamumuhay sa bukid Ang pamumuhay sa bukid ay maligaya. Ang pamumuhay sa lunsod ay masalimuot at maligalig; ang buhay sa nayon ay matiwas^y at malayo sa pangamba. Ang kapaligiran ng isang magbubukid ay laging sagana sa hihip ng sariwang hangin, at sa mabini at makulay na daloy ng buhay. Nguni’t ang isang taga-Maynila ay laging di matiwasay sa maalinsangang simoy ng panahon, sa maalikabok na hangin at sa walang katapusang pag-iingay ng mga sasakyan. Higit sa lahat, ang pamumuhay sa lunsod ay malapit sa tukso at pagkakasalang likha ng kabihasnan. Narito sa Maynila ang mga pasugalan at mga panooring nagbabadya ng magdarayang takbo ng buhay. MGA PARIRALA 1. punong-lunsod (kapital, ulong-lunsod) Столица’. 2. Santo Tomas 'университет св. Фомы’ {старейшее учебное заве- дение Филиппин, основан в 1611 г.). 3. matanda sa lahat 'самый старый’. 4. bayan зд. 'район’. 5. Tondo, Sampalok, Ermita, Malate — Тондо, Сампалок, Эрмита, Малате {районы Манилы). 6. marami kaysa 'больше чем’. 7. walang trabaho 'безработный’. 8. malayo sa pangamba 'спокойный’ {букв* 'далекий от опасности’). 9. sagana sa hihip Jng sariwang hangin 'много свежего воздуха’ {букв, 'обильна свежим бризом’), ср. hihip ng hangin 'бриз’, 10. daloy ng buhay 'течение жизни’. 106
11. maalinsangang simoy ng panahon (simoy=hihip ng hangin) 'горя- чий ветер’ (букв, 'душный бриз погоды’). 12. walang katapusan 'бесконечный’. 13. higft sa lahat 'больше всего’, 'в первую очередь’. 14. tukso at pagkakasala 'соблазн и грех’. 15. likha ng kabihasnan (bihasa) 'порожденный цивилизацией’. 16. magdarayang takbo ng buhay 'обманчивый бег жизни’. 22. Переведите текст и предложения на тагальский язык. I. Хосе и его старший брат Хуан приехали в Манилу из провинции. Хосе впервые попал в столицу, а его стар- ший брат часто приезжал сюда и раньше. Они долго бродили по улицам большого города, а за- тем пришли на площадь Лунета, где стоит памятник вели- кому филиппинскому герою Хосе Рисалю. Хосе уже знал о том, что испанские колонизаторы казнили Рисаля и мно- гих других филиппинцев на этом месте. Хуан сказал, что Хосе получил свое имя в честь великого Рисаля, так как их родители хотели, чтобы Хосе стал достойным гражда- нином своей родины. Хуан рассказал ‘брату о событиях тех лет. Страной тогда правили испанцы, и их правление было жестоким и несправедливым. В конце прошлого века филиппинцы вос- стали против поработителей. Рисаль был сторонником ре- форм, но испанцы казнили его, так как считали, что он призывает филиппинский народ к революции. II. 1. «Что это за памятник?» — спросил Хосе.—«Это памятник великому Рисалю»,— ответил ему отец. 2. Только сегодня он впервые приехал в Москву. 3. «Мы пришли по- смотреть новый фильм»,— объяснили они. 4. «Вот это Красная площадь», — сказал отец. 5. «Я уже знаю кое-что о героях Филиппин»,— сказал Луис Хуану. 6. «Почему он так знаменит в истории нашей страны?» — спросил маль- чик. 7. Идите сюда, на скамейку. Все равно военный парад еще не начался. 8. Посмотри вокруг. Это место — Лунета, а перед тобой — памятник Рисалю. 9. Твое имя —Хосе, как и имя нашего героя. Мы с матерью хотим, чтобы ты стал достойным гражданином нашей родины. 10. В те да- лекие времена страной управляли испанцы. Их правление было очень жестоким. 11. Хосе Рисаль не был революцио- нером. 12. «Давайте сначала побродим по улицам»,— ска- зала Мария. 13. «Как называется этот залив?» — спросил Хосе.— «Это Манильская бухта. Много судов из разных стран приходят сюда»,— ответил Манг Нано. 14. Небо очень красиво, когда солнце садится за гору Марибелес. 15. Манг Берто сажает рис, а его жена готовит еду. 16. Пройдемте в столовую. Стол уже накрыт. 17. Хосе и Хуан тоже сидят друг против друга. 18. Тетушка Села 107
имеет маленькую лавочку позади церкви. 19. Дедушка все еще жует бетель. 20. «Подожди-ка,— сказала мама.— А где же папа?» 21. «Мы идем на митинг»,—сказал Феликсбер- то. «А за кого ты?» — спросила Мария.—«Я за господина Вильямора»,— ответил Феликсберто. 22. Торопитесь. Фильм уже начался. 23. Дядюшка Кардо охотно помогает соседям в поле. 24. Иногда он заходит ко мне поиграть в шахматы. 25. Прошло уже пять лет с тех пор, как он уехал на ост- ров Самар. 26. Единственная трудность заключается в том, что я никак не привыкну к жаркому климату. 27. Он положился на авось, и, конечно, ничего не вышло. 28. Как только Иванов закончит перевод этой книги, он поедет на север. 29. Я не знаю, чего она хочет. 30. Комната у него небольшая, но уютная. 23. Перескажите текст урока.
IKA-SAMPUNG ARAL/N Araw-araw na paldtuntunan Araw-araw ako’y gumigising nang maaga — sa ika-7 ng umaga. Kung ang panahon ay hindi malamig, nagbubukas ako ng bintana a^t nag-eehersisyo. Pagkatapos pumapasok ako sa paliguan: ako’y naliligo, nagsisipilyo ng ngipin, nagsiisuklay ng buhdk, at nagbibihis. Nagluluto ako ng agahan at sa ika-7 : 45 ng umaga ako’y nag-aagahan. Kumakain ako ng piniritong itlog ;at hamdn, at umiinom ng mainit na kapeng walang gatas. Habang umiinom ako ng каре, nagbabasa ako ng pahayagang pang-umaga. Sa ika-8 : 00 pumapanaog na ako. Ang aking bahay ay malayu-layo sa pamantasan nguni’t ang transportasydn ay ma- ginhawa: sumasakay ako sa metro at pagkaraan ng 10 minuto ako’y malapit na sa tabi ng gusali ng pamantasan. Kung min- san, halos ay mahuli ako, sapagka’t maraming estudyante sa bihisan, laid na bago tumugtdg ang bel. Pumapanhik ako sa ika-apat na palapag ng pamantasan at pumapasok sa silid-aralan. Ang aking mga kamag-aral ay nasa silid-aralan na. Bumabati ako sa kani-la. Pagtugtog ng bel (sa ganap na ika-8 : 30) ay nagsisimula ang aming klase. Ang unang mga klase ay ukol sa wika о kayS panayam ng gurd. Mula sa ika-12 : 00 ng tanghali hang- gang 1 : 00 ng hapon ay oras ng pananghalian. Sa oras na ito pumapanaog ako sa kainan upang mananghali. Laging mara- ming tao roon sa oras na ito. Paminsan-minsan ay bumibili ako ng isang basong tsa at ilang sanwits lamang. Pagkatapos ng tanghalian ang mga klase ay nagtatagal pa ng dalawa о tatldng oras. Sa ika-4 : 00 ay nagpapaalam ako sa aking mga kasama at umduwi. Kung hindi ako nananghali sa pamantasan, nanananghali ako sa bahay. Nagpapahinga ako ng kalahating oras, at nag- hahanda ng araling-pambahay sa stisundd na araw. Kung ang aralmg-pambahay ay hindi mahirap, mayrodn akdng malayang panahon. Pumapasok ako sa sine о sa diilaan о kaya dumadalaw sa mga kaibigan ko. Kung minsan ang mga kamag-aral ko ay dumadalaw sa akin. Nakikinig kami ng tugtugan о nag-iiusap lamang. Kung araw ng Linggo umaalis ako sa lunsod at tumiitungo sa kabukiran. Kung tag-lamig ako’y nag-iiski. Kung tag-araw ako’y naliligo at nagbibilad sa araw. 109
Ang araw ng Linggo Ibig kong magparaan ng araw ng Linggo sa kabukiran, sa- pagka’t nakapapagod sa akin ang pamumuhay sa siyudad. Ang isa kong kaibigan, si Petrow, ay nakatira sa isang maliit na nayon sa Timog ng Mosku. Malimit akong >dumada- law sa kanya kung Linggo. Gumigising ako sa ika-6 ng umaga at nagmamadali sa ista- syon ng tren Kiewsky upang humabol ng maagang treng elek- triko. Kahit na maaga marami nang tao sa istasyon patf na mga buong pamilya. Ang karamihan ay umaalis sa Mosku upang mag-aliw sa gitna ng kalikasan. Ang mga lalaki ay may dalang pamingwit at iba’t ibang bagay. Sabado ng gabi pa ay maraming tao ang pumupunta sa kabukiran. Karaniwan nang stimasakay ako sa tren na puming-puno ng tao. Walang lipuang bakante at nakatayo ako sa tabi ng pin- tuan. Matulin ang takbo ng tren at pagkaraan ng 25 minuto ako’y sumasapit sa lugar na nais ko. Talagang iba ang hangin sa kabukiran. Pumupunta ako sa bahay ng kaibigan ko. Siya’y gising ha at naghihintay sa akin. Kumiikuha kami ng mga pamingwit at tumiitungo sa isang lawa sa loob ng gubat na sagana raw sa isda. Sa masamang palad ay hindi kami nakahiihuli ng isda nguni’t ang layunin namin ay magpahinga lamang. Kahit na kumakagat ang mga niknik sa amin at paminsan-minsan ay umiiulan masayang-masaya kami. Bumabalik kami sa bahay ni Petrow. Nanananghali kami sa labas sa ilalim ng malaking punong-mansanas. Pagkatapos lumalakad kami sa gubat. Gabing-gabi na kung umuwi ako sa bahay. Pagod na pagod ako nguni’t siyang-siya. Kung hindi ako dumadalaw kay Petrow pumupunta ako sa isang parke, kumiikuha ng bangka at namamangka — ito’y mabuti sa kalusugan. Kung gabi nandnood ako ng sine. Kung minsan dapat akong mag-aral kahit na araw ng Ling- go, sapagka’t marami ang aming mga asignatura at mahigpit ang aming mga instruktor. MGA PARIRALA 1. Для обозначения времени тагалы используют как собственно тагальские, так и испанские (чаще) числительные; образованные слои населения используют английские слова и обороты. Спрашивая о дате, тагалы употребляют выражение Ano ang petsa ngayon? (или Ikailan na tayo ngayon? ’Какое сегодня число?’). Первое число каждого месяца обозначается испанским числительным с пред- логом (aprimero), далее можно употреблять либо тагальские порядко- 110
вые числительные (например, ikalawa, ikatlo), либо испанские с пред- логом а (например, a dos, a tres). Спрашивая о времени в часах, тагалы используют выражение Anong oras па? ’Который час?’. Ответы даются либо тагальскими по- рядковыми числительными (полчаса обозначается словом kalahati), либо испанскими количественными числительными с предлогом и артик- лем (четверть часа обозначается словом kuwarta, полчаса — medya, которые присоединяются испанским союзом у ’и’). Затем в ответе ста- вится слово, обозначающее время суток: hatinggabf ’полночь’, ng umaga ’утра’ (сокр. n.u.), tanghali ’полдень’, ng hapon ’дня’ (сокр. n.h.), ng gabi ’вечера’ (сокр. n.g.). При обозначении времени в часах тагалы не пользуются числитель- ными больше 12, т. е. вместо «13 часов» говорят «час дня». 12 часов ночи — ika-labindalawa ng hatinggabf (=а las dose ng ha« tiggabf). 1 час ночи — unang oras ng umaga ( = a la una ng umaga) 2 часа ночи — ikalawa ng umaga ( — a las dos ng umaga) 11 часов утра — ika-labingisa ng umaga (=a las onse ng umaga) 12 часов, полдень — ika-labindalawa ng tanghali (=a las dose ng tanghali) 1 час дня—unang oras ng hapon (=a la una ng hapon) 2 часа дня — ikalawa ng hapon ( = a las dos ng hapon) 2 часа 10 мин.— ikalawa at sampling minuto ng hapon (—a las dos diyёs ng hapon) 2 часа 15 мин.— ikalawa at labinlimang minuto ng hapon (=a las dos у kuwarta ng hapon) 2 часа 30 мин.— ikalawa at kalahati ng hapon (=a las dos у medya ng hapon) 2 часа 40 мин.— ikalawa at apatnapiing minuto ng hapon ( = a las dos kuwarenta ng hapon) 7 часов вечера — ika-pito ng gabi (=a las siyete ng gabi) 2. gumising nang maaga ’рано просыпаться’. 3. piniritong (pritong) itlog ’яичница’. 4. kapeng walang gatas. ’черный кофе’ (букв, ’кофе без молока’). 5. pagkaraan ng... ’по истечении...’. 6. halos ay mahulf ako ’я чуть не опоздал’. 7. laid na ([along laid па, lalung-lalo па) ’особенно’. 8. oras ng pananghalian ’время обеда’, ’обеденный перерыв’. 9. sa oras па ito ’в это время’, ’в этот час’. 10. basong tsa ’чашка чая’. 11. kalahating oras ’полчаса’. 12. makinig ng tugtugan ’слушать музыку’. 13. tumungo sa kabukiran ’отправляться за город’. 14. magbilad sa araw ’загорать на солнце’. 15. Lunes ’понедельник’, Martes ’вторник’, Miyerkules ’среда?, Huwebes ’четверг’, Biyernes ’пятница’, Sabado ’суббота’, Linggo ’вос- кресенье’. 16. magparaan ng Linggo... ’проводить воскресенье.. Ill
17. nakapapagod sa akin 'утомляет меня’. 18. kung Linggd (=Linggu-Lingg6) 'по воскресеньям’. 19. hurnabol ng tren 'успеть на поезд’. 20. treng elektriko 'электричка’. 21. patf na 'даже’, 'включая’. 22. Sabado ng gabf pa 'еще в субботу вечером’. 23. lugar na nais ko 'место моего назначения’ (букв, 'место, ко- торое я хочу’). 24. sagana sa isda 'изобилует рыбой’. 25. mahigpft зд. 'строгий’. Грамматика: §§ 13, 41. УПРАЖНЕНИЯ 1. Прочитайте вслух и переведите текст урока. 2. Ответьте письменно на следующие вопросы. 1. Anong oras kayo gumigising araw-araw? 2. Nag-eehersisyo ba kayo sa umaga? 3. Sino ang naglulutd ng agahan ninyo? 4. Ibig ba ninyong mainit na kap6ng walang gatas? 5. Nagbabasa ba kayo ng pahayagang pang-umaga araw- araw? 6. Paano kayo sumasakay sa pamantasan? 7. Bakit halos mahuli kayo kung minsan? 8. Anong oras ang pananghalian sa pamantasan natin? 9. Nanananghali ba kayo sa pamantasan? 10. Anong oras kayo umuuwi? 11. Pagbalik ninyo sa bahay nagpapahinga kayo ng kala- hati о isang oras, hindi ba? 12. Kailan kayo may malayang panahon? 13. Sinu-sino ang dumadalawr sa inyo? 14. Saan kayo tumutungo sa araw ng Linggo? 15. Nagbibilad ba kayo sa araw kung tag-araw? 3. Найдите основу в следующих словах. t gumising, paliguan, magblhis, bihisan, agahan, umaga, ma- aga, pang-umaga, pumanaog, maginhawa, pagkaraan, ikalawa, pasyalan, kamag-aral, pagtugtog, mananghali, pananghalian, bu- mlli, magpaalam, pambahay, magpaliwanag, sumtisunod, tugtu- gan, tag-init, tagaryan, pasukan, mamangka, magparaan, pamu- muhay, nakatira, taganayon, kalayaan, kumuha, mahigpft, pananagalog, rnamilf, pamamalakad, pamantasan, panitikan, kabukiran, gumabi, tanghalian, magpahinga, magmadali, kapa- laran, kumakagat, taglamig, mag-iski, maligo, kaibigan, pang- ungusap, pahayagan, umiinom, magbukas, tagalalawigan, pag- kain, malalaki, matanda, mabahay, mayayaman, manggagawa, 112
masalimuot, kapaligiran, magbubukid, katapusan, pag-iingay, maalikabok, pagkakasala, kabihasnan, magdaraya, pasugalan, pangalan. * 4. Образуйте глаголы и соответствующие отглагольные существительные от основ при помощи префикса mang-. palakad, puno, bill, himagsik, salita, kalakal, yari, paha- yag, salapi, paraan, lakbay, laro, sulat, Tagalog, tungkulan, tirahan, buo, sagot, bahala, palagi, tanghali, awit, gawa, isda, una. 5. Переведите предложения на русский язык. 1. Maaga bang gumising kayo ngayong umaga? 2. Mainit sa Mosku sa tag-araw. 3. Magbukas ka ng pinto, may tao sa labas. 4. Bakit hindi nag^ehersisyo kayo araw-araw? 5. Siya’y nasa paliguan, nagsisipilyo ng ngipin. 6. Si Maria’y nagsusu- klay sa harap ng salamin. 7. Magbihis ka! Dapat tayong mag- madali! 8. Maiti'm na maiti'm ang buhok niya. 9. Anong oras nag-agahan sina Luis? 10. Magkakano ang mga itlog? 11. Ma- hal ang hamon sa palengke. 12. Ang gatas ay mabuti para sa mga bata. 13. Gusto ba ninyo ang каре at gatas? 14. Huwag kang magbasa ng pahayagan habang kumakain. 15. Huwdg kang pumanaog nang gaanong mabilis. Maraming tao sa bi- hisan ngayon. 16. Halos ay nagtapos na ako ng salin. 17. Gus- tong-gusto ko ang itlog, lalong laid na ang piniritong itlog. 18. Huwag kayong pumanhik. 19. Ang mga panayam ng pro- pesor na ito ay interesanteng-interesante. 20. Anong oras ang pananghalian dito? 21. Lagi siyang bumibili ng pahayagang panggabi. 22. Saan bibili ako ng isang sanwits? 23. Gusto kong isang basong каре. 24. Bakit at umtiuwi ka nang gaanong maaga? 25. Huwag kang mag-uwi nito! 26. Saan magpapahinga ka sa tag-araw? 27. Nasaan ang ddlaan dito? 28. Mag-uusap tayo. 29. Saan ka tumiitungo? Sa kabukiran? 30. Mag-iiski ka ba sa stisunod na Huwebes? 31. Nagbilad ako sa araw noong Martes, 32. Nakinig na ako na umalis siya noong Lunes. 33. Babalik sila sa Miy6rkules о Huwebes. 34. Nakipagkita sila noong Biyernes. 35. Saan naninirahan siya? Sa kabuki- ran? * 6. Переведите предложения на тагальский язык. 1. В воскресенье я зайду к Энрике. 2. По воскресеньям я захожу к нему домой. 3. Каждый вечер он ходит в кино. 4. Ежемесячно много людей приезжает в Манилу из про- винции. 5. В субботу он был в театре. 6. По субботам они ходят в театр. 7. В прошлом месяце они отдыхали в. го- рах. 8. В следующем месяце они поедут за город. 9. Три г°да назад Петровы уехали из Москвы. 10. Мария забо- $ Зак. 494 ИЗ
лела в прошлую пятницу. И. По понедельникам он рабо- тает в библиотеке. 12. Мы виделись с нею в прошлый понедельник. 13. В следующий вторник я буду переводить эту статью, хотя по вторникам мы всегда катаемся на лы- жах. 14. В среду он был еще в Маниле. 15. По средам контора не работает. 16. Кто заходил к тебе в четверг? 17. По четвергам он бывает дома. 18. Я звонил в субботу, но он был в институте. 19. По субботам у меня много сво- бодного времени. 20. Если сегодня вторник, какой день недели будет завтра? Был вчера? 7. Переведите предложения на русский язык. 1. Maramlng-marami ang mga bata sa paaralan. 2. Marami- rami ang mga estudyante sa pamantasan. 3. Malayung-malayo ang tahanan niya. 4. Malayu-layo ang sine sa bahay namin. 5. Maginhawang-maginhawa ang bagong tirahan nila. 6. Adaginha- ginhawa ang upuang ito. 7. AAahirap na mahirap ang wikang Tsino. 8. Mahirap-hirap ang Tagalog. 9. Matiwasay na mati- wasay ang buhay ng magbubukid na ito. 10. Matiwa-tiwasay ang buhay ko. 11. Qabing-gabi' na nang umah's sila. 12. Pagod na pagod ang mga manggagawa. 13. Hapung-hapon na nang umuwt ako. 8. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Он вышел из дома в 9 час. 15 мин. 2. С семи до восьми вечера Луис готовил домашнее задание. 3. В этом магазине перерыв на обед с часу до двух. 4. Они позавт- ракали в 7 час. 45 мин. 5. Поезд отходит в 2 час. 25 мин. 6. С шести до половины восьмого я смотрел новый фильм. 7. Отец работал в поле до десяти часов утра. 8. В чет- верть восьмого мне позвонил один мой приятель. 9. В по- ловине третьего семья села за стол. 10. Они вернулись в час ночи. 11. Перерыв длится всего пять минут: с 9 час. 15 мин. до 9 час. 20 мин. 12. Пароход отходит в 4 час. 10 мин. утра. 13. По его словам, они уедут рано утром часов в пять. 14. Я сдаю экзамен ровно в девять часов утра. 15. С половины третьего она занималась в библио- теке. 9. Замените косвенную речь прямой. 1. Si Juan ay nagsabi na siya’y gumigising nang maaga. 2. Si Iwanow ay nagtanong sa akin kung gusto kong uminom ng каре. 3. Ang tanong ni Clara kay Maria ay kung anong oras siya umalis sa pamantasan. 4. Ang guro’y nagsabi na nais niyang magtanong kay Stepanow. 5. Nagtanong ak6 kina KH‘ mow kung saan sila pupunta. 6. Ang usisa ng kakilala ko’y kung paano siya nagsasalita ng Ingles. 7. Ang sabi niya sa 114
akin ay walA siyang panahon. 8. Nagtanong ako kay Pedro kung mayroon siyang mga aklat sa panitikang Pilipino. 9. Ang tanong ni Clara ay kung saan kami manananghali. 10. Nagwika si Iwanow na ang ika-19 na silid-aralan ay nasa ikalawang palapag. 10. Выпишите из текста урока: а) все глаголы и проспрягайте их, б) все производные имена и найдите в них основу. 11. Переведите предложения на русский язык. 1. Paano nagpaparaan kayo ng araw ng Linggo? 2. Naka- papagod ba sa inyo ang pag-aaral ng mga wika? 3. Masali- muot ang pamumuhay sa siyudad. 4. Umalis sila patungong Timog. 5. Maulan ang Silangang Luson. 6. Noong araw malimit nang dumalaw ako kina Maria. 7. Huwag kang magmadali, ang tren ay tutulak sa ganap na ika-8 : 15, mayroon pa kaming dalawang oras. 8. Silang lahat pati na ang bunso ay tumungo sa kabukiran. 9. Paano mag-aaliw tayo sa siisunod na Sabado? 10. May malaking plasa sa gitna ng siyudad. 11. Pagod ako. 12. Maganda ang kalikasan sa Pilipinas. 13. Saan bumili ka ng mga pamingwit? 14. Hindi maliwanag ito para sa karaniwang tao. 15. Ang bus ay punung-puno ng mga pasahero. 16. Mama, bakante ba ang ilpuang ito? 17. Bakit hindi matulin ang takbo ng bus? 18. Pagkaraan ng isang linggo lamang ay marami na siyang kakilala room 19. Sasapit ang araw ng pag-alfs. 20. «Не- to na ang lugar na nais natin»— «Siyanga pala!» 21. Talagang mahirap ang buhay nang walang trabaho. 22. Si Pedro talaga! 23. Gising na ba ang bata? 24. Walang hangin sa gubat. 25. Sino ang nagsabi na ang lawa ay sagana sa isda? 26. Siya raw ay -isang propesor. 27. Tubig daw! 28. Sa masamang palad ay na- huli na ako. 29. Ang layunin ko ay makipagkita sa kanya la- mang. 30. Kahit na wala kang aklat na pampaaralan ay dapat kang maghanda ng arah'ng-pambahay araw-araw. 31. Maraming nikhik sa gubat sa pampang ng lawa. 32. Aywan ko kung uulan bukas. 33. Bakit siyang-siya si Maria? 34. Lumubog ang bangka sa ilog. 35. Dapat maging mahigpit ang isang guro. 12. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Жизнь в городе утомляет меня. 2. Разве это не смешно? 3. Его речь усыпляет меня. 4. Пение Клары всем Доставило удовольствие. 5. Ваш план только разозлит их. 6. Слова ребенка часто вызывают улыбку. 7. Его речь удо- влетворила всех. 8. Его слова причинили мне боль. 9. Эта статья вызвала всеобщее удовлетворение. 10. Эта работа °чень утомительна. 8* 115
13. Заполните пропуски показателями и личными артиклями, где это необходимо. Araw-araw ... siya ... gumigising ... maaga: ... ika-6 ... umaga, sapagka’t ... nagsisimula ... kanya ... mga klase ... ika-8:30, at ... tumitira ... siya ... labas ... Mosku, ... isa ... maliit ... nayon. Lumalabas ... siya ... bakuran ... at ... nag- eehersisyo kahit ... na ... taglamig. Pagkatapos ... siya ... nag- dudutsa. Nagluluto ... siya ... agahan ... kusina. ... kanya ... mga magulang ... hindi ... pa ... gising. ... ganap na ika-6:45 ... pumapanaog ... siya at lumalakad ... istasyon ... tren ... elek- triko. Dumarating ... siya ... istasyon ... Kyewsky at ... pagka- tapos ... sumasakay ... metro. ... ika-8:15 ... pumapasok ... siya ... pamantasan. Marami ... tao ... bihisan, laid na ... bago ... tumugtog ... bel. Pagtugtog ... bel ... pumapasok ... gurd ... silid-aralan ... at ... nagsisimula ... mga klase ... nagtatagal ... hanggang ... ika-4:00 ... hapon. Naghahanda ... siya ... aralin...-pambahay ... pamantasan, ... silid-basahan ... ikatld ... palapag. Nanananghali ... siya ... kainan ... una ... palapag. Gabi...-gabi na nang ... umuwi siya. 14. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Я не знаю, где живет его друг. 2. Педро хочет изучать немецкий язык. 3. Кто должен отвечать за это? 4. Роберто и его друзья не хотят уходить из зала. 5. Вы знаете Родригесов? 6. Он не хочет руководить этой рабо- той. 7. Я люблю черный кофе. 8. Я не знаю, почему он так известен. 9. Я знаю, когда заходит солнце. 10. Он не хо- чет остаться без работы. И. Я думаю, вас утомляют эти бесконечные вопросы. 12. Луис хочет поступить в универ- ситет св. Фомы. 13. Я полагаю, все эти трудности порож- дены цивилизацией. 14. Они не хотят смотреть этот фильм. 15. Я не знаю, есть ли рыба в этой реке. 16. Они хотят вернуться в столицу в четверг. 17. Я не думаю, чтобы их образ жизни был правильным. 18. Я хочу сдать экзамен во вторник. 19. Мы с братом хотим поехать за город в воскресенье. 20. Я думаю, вы его еще застанете. 21. Мисс Сантос должна приехать в Москву на будущей неделе. 22. Мне нравятся яблоки. 23. А^ы должны спешить, паро- ход отходит через полчаса. 24. Он хотел жить спокойной жизнью крестьянина, но ничего не получилось. 25. В те далекие дни я хотел стать врачом. 26. Вам понравился новый фильм? 27. Многие молодые филиппинцы хотят учиться в Университете дружбы народов имени Патриса Лумумбы. 116 г
15. Раскройте скобки. 1. (bukas) ka ng bintana, (init) na (init) dito sa silid. 2. (Into) niya ng agahan, ay (agahan) siya sa kusina. 3. Sa umaga (kain) ako ng mga sanwits at (inom) ng tsa. 4. (basa) ko ng pahayagang (gabi) ay (punta) ako sa sine. 5. (basa) na ba kayo ng (hayag) (umaga)? 6. Hindi ko alam kung bakit hin- di siya (bati) sa akin kahapon. 7. (panaog) ako sa (kain) upang (bill) ng isang basong tsa. 8. (tagal) ang aming mga klase hang- gang gabi. 9. (paalam) ako kina Maria at (uwi). 10. (pahlnga) ko ay (handa) ako ng (aral)-(bahay) sa (sunod) na araw. 11. (all's) ako sa lunsod at (tungo)sa kabukiran. 12. Kung (lamig) ako’y (Iskf) kung (araw) ako’y (ligd) о (bilad) sa araw. 13. (tanghali) ako sa bahay, sapagka’t hindi ako (tanghali) sa (pantas). 14. Ang bata’y ayaw na (sipilyo) ng ngipin. 15. (dalaw) kayo sa akin bukas. (kinig) tayo ng (tugtog) о (usap) lamang. 16. Переведите предложения на русский язык. 1. Maliligo ako sa paliguan at pagkatapos pupunta tayo sa diilaan. 2. Nahuli siya sa pagdating sa Mosku sapagka’t nahuli ang kanyang tren. 3. Sila’y nakikinig ng tugtugan sa bulwagan. 4. Manonood kami ng parada sa lka-7 ng Nobyembre. 17. Переведите предложения на русский язык. 1. Ayaw akong pumunta rodn araw-araw. 2. Ibig kong gumi- sing nang maaga bukas. 3. Hindi niya alam kung saan ang bu- hay ay malayd sa pangamba. 4. Higit sa lahat nais kong manood ng itong pelikula. 5. Halika rito. Ibig kong magtanong sa iy6 ng ilang tanong. 6. Talagang ganoon ang nais nila. 7. Akala ko iyan ay likha ng kahirapan. 8. Ibig ba ninydng makinig ng tugtugan?. 9. Ewan ko kung sino ang tumawag sa inyo isang oras na ang nakaraan. 10. Qustung-gusto niya ang mansanas. 11. Ayaw siyang sumagot sa tanong mo. 12. Hindi nila alam kung kailan kukuha sila ng unang iksamen. 13. Dapat kang magsalin ng tekstong ito hanggang sa ika-7. 14. Nais kong ku- muha ng iksamen. 15. Dapat silang bumalik sa punong-lunsdd sa susunod na buwan. 16. Wala kang dapat tumungo sa kabu- kiran. 17. Ibig nilang lumibot muna sa paligid-ligid. 18. Ayaw mo bang maging doktor? 19. Nais niyang magturd ng matema- tika. 20. Akala ko hindi totoo iyan. 18. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Я собираюсь пойти в кино или в театр. 2. Занятия начинаются в 8 час. 30 мин. или в 10 час. 15 мин. 3. Пло- щадь перед институтом или слева от него? 4. Я отдохну в саду или почитаю в гостиной. 5. Он зайдет ко мне в четыре или в пять часов вечера. 6. Клара закончит эту 117
работу в среду или в четверг. 7. Она сама или ее старшая сестра напишет это письмо. 8. В этом кинотеатре детские фильмы демонстрируются утром или днем. 9. Приходите ко мне вечером. Мы послушаем музыку или просто пого- ворим. 10. Я кончу переводить эти предложения через чет- верть часа. 11. Я не знаю, когда они вернутся с Бисайских островов: в субботу или в воскресенье. 12. Они хотят сдать экзамены в понедельник или во вторник. 13. Педро говорит, что он не знает, куда ушел Рамон: в кино или в театр. 14. Он получает три или четыре газеты. 15, Тебе поможет Луис или Хуан. 19. Переведите предложения на русский язык. 1. Gisi'ng na siya sa ika-7 ng umaga. 2. Buhay pa ang kanyang mga magulang. 3. Tapos na ang pelikula. 4. Sanay siya sa pagbabasa sa Tagalog. 5. Bihis na ang mga bata. 6. Kilala siya sa buong lunsod. 20. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Просыпайся! Уже 9 часов. 2. Открой окно,, здесь душно. 3. Не входи туда, лекции еще не кончилась. 4. По- чисти зубы и причешись. 5. Не ешь яичницу, съешь не- много ветчины. 6. Не пей такой горячий кофе. 7. Не читай за едой. 8. Спускайся! Я уже давно жду тебя. 9. Давайте поедем на метро, это удобнее всего. 10. Не опаздывайте на занятия. 11. Поднимитесь на третий этаж и зайдите к к нему. 12. Поздоровайтесь с учителем. 13. Начинайте пи- сать. 14. Не покупай здесь сэндвичи, мы купим их внизу. 15. Попрощайся с братом. 16. Не обедай здесь, пообедаешь дома. 17. Не ходи сегодня в кино, у тебя много работы. 18. Послушай мой перевод. 19. Давай покатаемся на лыжах. 20. Не находись долго на солнце. 21. Не спеши, у нас еще есть время. 22. Поезжайте за город и отдохните на при- роде. 23. Не ждите меня сегодня, я буду занят. 24. Воз- вращайся вечером. 25. Давай возьмем лодку и покатаемся немного. 21. Заполните пропуски предлогами. 1. Ang pahayagang ito ay ... Petrow. 2. Nakatira siya ... kabayanan, ... ng sinehang «Rusya». 3. Ang unang klase ngayon ay ... wika. 4. Alam ko na ang ilang bagay ... pani- tikang Pilipino. 5. Pumapanaog ako ... kainan upang manang- hali. 6. Ang plasang Krimskaya ay ... gusali ng pamantasan. 7. Mahirap-hirap ang Tagalog ... amin. 8. «Nasaan ang pader- ilog» — «Doon nga, ... bahay na ito». 9. And ang araling-pam- 118
bahay ... ngayon? 10. Nakaupo si Juan ... bintana. 11. Ang taong nakatayo ... punong-mansanas ay ama niya. 12. Ang watawat ... bahay ay ang watawat ng Pilipinas. 13. Nagtrabaho siya kahapon ... ika-9 ng gabi. 14. ... Lunes ... Miyerkules ay wala siya sa Maynila. 15. Ang tulay ay ... gusali ng Ka- gawaran. 16. Doon ... tulay ay hindi gaanong maingay. 17. Si Pedro ay nakaupo ... ni Maria. 18. Siya’y walang trabaho ... ngayon. 19. Iyan ang araling-pambahay mo ... kinabukasan. 20. Ang kahirapan lamang ay hindi pa siya handa ... iksamen. 22. Подберите антонимы к следующим словам. pumasok pumanhik magsimula ibig marami kaibigan kabigatan umalis maaga bukas buhay lalaki kaliwa mahirap pagkatapos sa itaas ng taglamig timog wala mayaman kalayuan 23. Переведите предложения на тагальский язык, используя показатель nang. 1. Он уже хорошо говорит по-тагальски. 2. Я переведу эти предложения без словаря. 3. Петров быстро поднялся на пятый этаж. 4. Хуан часто навещает Педро. 5. Он го- ворит громко. 6. Я быстро вышел из комнаты. 7. Мария с подругами уже давно уехала. 8. Он не сделает этого без вашей помощи. 9. Он хочет зайти к вам без приглашения. 10. Они часто собирались у Марии, слушали музыку или просто беседовали. 24. Запишите цифрами следующие числа. isang libo, siyam na raan at walo; siyamnapu’t siyam na libo, pitong daan at sampu; limang angaw, limang yuta, sanlaksa, anim na raan at isa; isang libo, walong daan, siyamnapu’t anim; sampling angaw, apat na raang libo, apatnapii’t tatlo; dalawang daan at tatlumpii’t isa; pitong daan at labingisa; pitong daan at apat na libo, siyam na raan at pito; siyam na libo, siyam na raan, siyamnapu’t siyam. 25. Запишите тагальскими словами следующие числа. 1917, 451, 1900, 1946, 17231, 348596, 3721849, 25687987, 1521, 1896, 1972. 119
26. Последовательно замените слова в предложениях в скобках. словами, анными 1. Nag-aagahan ako sa ika-7 : 30. (nagliiluto, ang ina, umaga, ika-12, nanananghali, ang pamilya) 2. Laging maraming tao sa bihisan sa umaga. (kung minsan, marami'-rami', estudyante, kainan, hapon) 3. Nagpapahinga ako ng kalahating oras. (si Juan, isa, bumabasa, gumagawa, dalawa) 4. Kung araw ng Linggo umaali's ako sa lunsod at tumii- tungo sa kabukiran. (Sabado, sa, Mosku, pumupunta, nayon) 27. Ответьте устно на следующие вопросы. А, 1. Sa ika-7 ba ng umaga ay gumigising kayo? 2. Nagbtibukas ba kayo ng bintana kung ang panahon ay malami'g? 3. Nagliiluto ba kayo mismo? 4. Kumakain ba kayo ng piniritong itlog at hamon? 5. Ibig ba ninyo ng kapeng walang gatas? 6. Nagbabasa ba kayo ng pahayagan sa umaga? 7. Malayii-layo ba ang inyong bahay sa pamantasan? 8. Maginhawa ba ang transportasyon? 9. Sumasakay ba kayo sa metro? 10. Nahuhuli ba kayo paminsan-minsan? 11. Marami bang tao sa bihisan bago tumugtog ang bel? 12. Tagalog ba ang unang klase ninyo ngayon? 13. Nanananghali ba kayo sa kainan sa pamantasan? 14. Bumibili ba kayo ng mga sanwits sa kainan? 15. Nagpapahinga ba kayo pagdating ninyo sa bahay? В. 1. Anong oras kayo gumigising? 2. Bakit hindi kayo nag-eehersisyo? 3. Saan kayo naliligo? 4. Anong oras kayo nag-aagahan? 5. Anong каре ang gusto ninyo? 6. Nasaan ang inyong tahanan? 7. Bakit halos mahuli kayo kung minsan? 8. Paano kayo bumabati sa mga kamag-aral ninyo? 9. Ano ang unang klase ninyo ngayon? 10. Mula sa anong oras ang pananghalian? 11. Saan kayo nanananghali? 12. Hanggang sa anong oras nagtatagal ang mga klase? 13. Anong oras kayo nagpapahinga? 14. Sinu-sino ang dumadalaw sa inyo pagkatapos ng mga klase? 15. Ano ang palatuntunan ninyo sa Linggo? 120
К. 1. Araw-araw kayo’y gumigising nang maaga, hindi ba? 2. Hindi malamig ang panahon ngayon, ano? 3. Nag-eehersisyo kayo araw-araw, totoo ba? 4. Kayo mismo ang nagliiluto ng agahan, hindi ba? 5. Umiinom kayo ng kapeng may asukal, totoo ba? 6. Hindi malayd ang inyong bahay sa pamantasan, ano? 7. Maginhawa ang transportasyon sa Mosku, totoo ba? 8. Hindi marami ang tao sa bihisan bago tumugtog ang bel, ano? 9. Nasa ika-apat na palapag ang silid-aralang iyan, hindi ba? 10. Mula sa ika-12 hanggang sa 1 : 00 ng hapon ang pa- nanghalian, totoo ba? 11. Kumakain kayo sa kainan natin sa unang palapag, hindi ba? 12. Hindi kayo nanananghali sa bahay, ano? 13. Pagkatapos ng mga klase ay umiiuwi kayo, totoo ba? 14. Araw-araw mayroon kayong malayang panahon, hindi ba? 15. Nais ninyong makinig ng tugtugan, totoo ba? D. 1. Araw-araw ba о paminsan-minsan lamang kayo gumigi- sing nang maaga? 2. Mainit ba о maginaw ngayon? 3. Malayd ba о malapit ang inyong bahay sa pamantasan? 4. Marami ba о hindi ang mga estudyante sa kainan? 5. Sa ika-apat ba о sa ikatldng palapag ang silid-basahan? 6. Ang Tagalog ba о ang Ingles ay mahirap para sa inyo? 7. Pagtugtog ba ng bel о bago tumugtog ang bel ay pu- mapasok kayo sa silid-aralan? 8. Sa kainan ba о sa bahay kayo nanananghali? 9. Nagpapahinga ba kayo о hindi pag-uwi ninyo? 10. Kayo ba’y dumadalaw sa mga kaibigan ninyo о sila’y dumadalaw sa inyd? 11. Nais ba ninyong makinig ng tugtugan о mag-usap la- mang? 12. Sa Linggo ba о Sabadd kayo tumiitungo sa kabukiran? 13. Kayo ba mismo о ang inyong ina ay nagluluto ng agahan? 14. Si Rizal ba о si Bonifacio ay manghihimagsik? 15. Ang Korehidor ba о ang ibang pul6 ay nasa Look ng Maynila? 28. Переведите текст на русский язык. Sa Bagyo Wala ako noong nakaraang Lunes sapagka’t kami’y nasa Bagyo. Umalis kami sa Maynila noong ika-apat ng Oktubre at bumalik kami noong ika-labinlima. Ang akin kasama ay ang maybahay ko. 121
Sumakay kami sa BAL bus nang tanghali nang ika-apat ng Oktubre. Bago umalis ang bus, ang isang kakilala namin ay sumama sa amin. Ang kanyang pangalan ay Dr. Smith. Dumating si Dr. Smith sa Pilipinas maraming taon na ang na- kalipas. Sa daang patungong Bagyo nag-usap kaming tatlo tungkol sa maraming bagay. Tanim na ang palay sa kabukiran. Tumigil ang bus sa Carmen sa lalawigan ng Pangasinan at doon uminom kami ng Pepsi. Dumating kami sa Bagyo sa ika-5 : 30. Kumain kami ng hapunan sa bahay nina Ramos —sila’y mga matalik na kaibi- gan ni Dr. Smith. Pagkatapos ng hapunan ay pumasok kami sa aming bahay-bakasyunan. Ang aming bahay-bakasyunan ay malapit sa Wright Park, mga tatlong kilometro mula sa City Hall ng Bagyo. Sa Bagyo, katulad sa Pasay City, lumalakad ako tuwing umaga bago mag-almusal. Paminsan-minsan lumalakad ako sa Mines’ View Park, mga dalawang kilometro. Ang Mines’ View Park ay nasa ibabaw ng mataas na bundok. Isang araw ay dumalaw kami kina Q. at Gng. Santos na nag-aalaga ng bahay-bakasyunan. Nakilala namin sila nang nakatira sila sa Pasay City ilang taon na ang nakalipas. Umaasa kaming makakakuha ng maraming larawan sa Ba- gyo, nguni’t hindi rnabuti ang aking kamera. Maganda ang panahon samantalang kami ay nasa Bagyo. Paminsan-minsan ay umuulan, datapwa’t malimit nang sumikat ang araw. MGA PARIRALA 1. Bagyo — Багио (курортный город в горах Центрального Лусона), 2. maybahay (=asawa, kabiyak) 'жена’, ’супруга’ (букв, 'владелица дома’). 3. BAL (Banguet Auto Lines) — БАЛ (название автобусной компа- нии на Лусоне), 4. nakalipas ( =nakaraan) 'прошлый’, 'прошедший’. 5. tanim na ang palay 'рис уже посажен’. 6. Pepsi 'пепси-кола’. 7. hapunan 'обед’. 8. Wright Park, Mines’ View Park — Райт парк, Майнз Вью парк (название парков в Багио), 9. City Hall 'ратуша’, 'городское правление’. 10. bahay-bakasyunan 'коттедж’, 'бунгало’ (букв, 'дом для каникул’). 11. katulad ng/sa 'подобно’. 12. tuwing umaga 'каждое утро’, 13. mag-almusal (=mag-agahan) 'завтракать’. 14. nakilala namin sila 'Мы познакомились с ними’. 122
15. umasa kaming makakakuha ng maraming larawan 'Мы надеялись сделать много (фото)снимков’. 16. hindi mabuti ang kamera 'фотоаппарат неисправен’. 17. sumisikat ang araw 'солнце светит*. 29. Переведите текст и предложения на тагальский язык. I. Сегодня среда. Как обычно, я встал рано —»в 7 час. 30 мин. Погода была хорошая. Я открыл окно, сделал за- рядку, умылся и причесался. По утрам я сам готовлю завтрак. Обычно я ем яичницу с ветчиной и пью черный кофе. Если занятия начинаются в 8 час. 30 мин., я выхожу из дома в 8 час. 10 мин. — мой дом рядом с институтом и я иду пешком. Сегодня я чуть не опоздал — в гардеробе было много народа перед самым звонком. Я быстро поднялся на третий этаж. Сразу же после того как я вошел в аудиторию, пришел преподаватель ан- глийского языка. После занятий по английскому языку у нас была лекция по истории КПСС. СИ час. 50 мин. до 12 час. 55 мин.— обеденный перерыв, но в это время в сто- ловой нелегко пообедать, так как там много народа. Я взял два бутерброда и чашку чая. Затем я поднялся в читаль- ный зал и занимался там до звонка. После перерыва у нас было всего одно занятие. В 2 час. 30 мин. я попрощался с товарищами и отправился домой. Дома я пообедал и отдыхал полчаса. Домашнее зада- ние было несложным, кое-что я уже сделал в институте во время перерыва. Вечером ко мне зашли друзья. Мы слушали музыку и беседовали. Затем немного погуляли по улицам. П. 1. Когда ты встанешь завтра? — В 6 час. 30 мин., уро- ки начнутся рано, а я еще не сделал перевода с тагаль- ского и сделаю его перед уходом в институт. 2. Открой окно, здесь жарко.— Да, но на улице очень холодно. 3. Сейчас я умоюсь, почищу зубы, причешусь и оденусь, а потом мы позавтракаем. 4. Завтра я ухожу рано. Приго- товь себе завтрак сам. 5. Хотите выпить чашку черного кофе? —Да, без сахара, пожалуйста. 6. Где утренние га- зеты? Я еще не читал их. 7. Поездка в троллейбусе очень утомляет меня, поэтому я часто иду пешком две остановки. 8. Я чуть не опоздал сегодня, на остановке автобуса было много народа. 9. Где находится читальный зал? — Подни- митесь на третий этаж, там спросите. 10. Я люблю побро- дить по улицам после работы. 11. Почему ты не ешь?— Спасибо, я уже пообедал в институте. 12. Купи пару бу- тербродов и стакан чая. 13. Отдохни полчаса, а потом пой- дем в кино. 14. Приходите ко мне вечером. Мы послушаем 123
музыку и поговорим. 15. В воскресенье я поеду за город, я очень устал за неделю. 16. Летом я купаюсь и загораю у реки. 17. Я считаю, что ваш перевод неправилен. 18. Как мы проведем субботу? Опять пойдем на лыжах? 19. Он еще не возвратился из Западной Европы. 20. Клара очень часто ходит в театр. 21. На вокзале очень много пасса- жиров. 22. Я хочу успеть на первую электричку. 23. Хотя он не был в классе, он все же приготовил домашнее зада- ние. 24. Кто возьмет удочки? 25. Жизнь полна трудностей. 26. Как называется эта улица? 27. Это место свободно? 28. Мы подъехали к городу рано утром. 29. Его план действительно хорош. 30. Не выходите на улицу — ветер холодный, а вы еще нездоровы, d 30. Напишите сочинение на тему «Мой день».
ika-labingisang aralin Ang watawat ng Pilipinas Sa isang malaking pulong sa paaralan ni Jose ay nagsasa- lita ang prinsipal. Ang kanyang paksa ay «Ang watawat ng Pilipinas». Qanito ang sinabi niya: Tumingin kayo sa ating watawat. lya’y hindi hamak na pirasong damit na may iba’t ibang kulay at magandang burda. Ang watawat ay nagpapaalaala sa atin ng tinubuang lupa. Ang ating watawat ay nagpapakilala ng ating pagkabansa. Nagpapagunita rin ito sa atin na tayo’y mga anak ng isang bansa. Ito’y sagisag ng bayan. Ang araw ay nagbabadya ng liwanag ng Kalayaan sa buong kapuluan ng Pilipinas. Ang walong sinag ng araw ay nangangahulugan ng walong lalawigang nagsimula ng paghihimagsik laban sa pamahalaang Kastila. Ang tatlong bituin ay kumakatawan sa tatlong mahahala- gang pook ng Kapuluang Pilipinas: ang Luson, ang Bisaya at ang Mindanaw. Ang tatsulok ay nangangahulugan ng pagka- kapantay-pantay ng mga tao, ng katarungan at ng demokrasya. Mayroon ding tatlong kulay ang ating watawat. At ang bawa’t kulay ay may sariling kahulugan. Ang bughaw о asiil ay nagpapaalaala ng banal na mithiin ng mga mamamayan. Ang kulay na puti ay tanda ng kalinisan at kapayapaan. Ang pula’y nangangahulugan ng katapangan at katibayan ng loob. Ang nakawagayway na watawat sa ating paaralan ay nag- tatagubilin at laging nagpapaalaala sa atin na dapat tayong maging handa sa paglilingkod sa bayan at magbuhos ng dugo kung kailangan. Gumalang tayo sa watawat. Dapat din tayong gumalang sa mga watawat ng ibang bansa. Ang ating watawat Ang kaunaunahang watawat na lumabas sa ating bayan ay ang Pandigmaang Bandila ng Katipunan. Ito’y pula, habS at may apat na parisulok, at sa gitna’y nakalagay ang mga ki- lalang titik na K.K.K. Ang katuturan ng magkakahanay na titik na ito ay Kataastaasan at Kagalang-galang na Katipunan 125
ng mga Anak ng Bayan. Ang Katipunan ay nagpiipulong nang lihim sa ilalim ng bandilang ito. Noong panahon ng digmaan laban sa mga Kastila, bawa’t pinund ay nakagagamit ng sariling watawat sa kanyang pang- kat-hukbo. Si Heneral Luna, halimbawa, ay nagbandila ng isang wa- tawat na may putfng tatsulok na sa gitna ay may isang araw na I na may walong sinag at tatlo ring K. Si Bonifacio sa mga una niyang pakjkihamok ay gumamit bandila na mayroon ding tatlong К at isang puti'ng araw maraming sinag. Si Heneral Gregorio del Pilar ay nagpagawa naman ng isang watawat na nakakawangki ng bandilang Kubano: may isang bughaw na tatsulok; ang kahabaan ay hati sa dalawang kulay: pula ang itaas at itim ang ibaba. Ang katuturan ng bughaw ay katarungan, ang pula ay digmaan, at ang itim ay kamata- yan. Ang bandilang ito ay nakakawangki ng bandilang kilala at gamit sa ngayon. Nakakawangki nga ang ating watawat sa watawat ng Kuba. Ang watawat ng Pilipinas ay may isang trianggulong puti sa kaliwa, at sa gitna nito’y may isang araw na dilaw na may walong sinag. Sa tatlong sulok ng watawat ay may tig-isang dilaw na bituing tiglimang tulis. Ang kalaparan ng bandila ay hati rin sa dalawang kulay: bughaw ang itaas at pula ang ibaba. Ang watawat nati’y larawan at sagisag ng ating bansa. MGA PARIRALA 1. ganito ang sinabi niya... 'вот что он сказал... 2. pirasong damit 'кусок материи’. 3. magandang burda 'красивая вышивка’. 4. tinubuang lupa 'родная земля’, 'родина’. 5. Kapuluang Pilipinas ( = Kapuluan ng Pilipinas) 'Филиппинский ар- хипелаг’. 6. pagkakapantay-pantay 'равенство’. 7. sariling kahulugan 'свое значение’. 8. banal na mithiin 'святые цели’, 'чаяния’. 9. katibayan ng loob 'твердость’, 'стойкость духа’. 10. magbuhos ng dugo 'проливать кровь’. 11. kung kailangan 'если нужно’. 12. lumabas зд. 'появляться’. 13. Katipunan 'Катипунан’ ‘{нелегальная революционная организа- ция, возглавившая борьбу против испанских колонизаторов в 1896 г.). 14. magkakahanay na titik 'буквы, расположенные в ряд’. 15. Kataastaasan! at1 Kagalang-galang na Katipunan ng mga Anak ng Bayan 'Высочайший и досточтимый Союз сынов страны’ {полное назва- ние Катипунана). 126
16. magpulong nang lihim 'тайно собираться’. 17. pangkat-hukbo 'военный отряд’. 18. araw na maraming sinag 'солнце co многими лучами’. 19. makawangki ng 'походить на’. 20. ang kahabaan ay hati sa... 'по длине разделенный на...’. 21. kilala at gamit sa ngayon 'известный и используемый ныне’. 22. bituing tiglimang tulis 'пятиконечная звезда’. Грамматика: §§ 13, 25, 35, 44. УПРАЖНЕНИЯ 1. Прочитайте вслух и переведите текст урока. 2. Ответьте письменно на следующие вопросы. 1. Saan nagsasalita ang prinsipal? 2. Ano ang kanyang paksa? 3. Bakit nagpapaalaala ang watawat sa tinubuang lupa? 4. Ano ang kahulugan ng walong sinag sa watawat ng Pi- lipinas? 5. Ano ang tatlong mahahalagang po6k ng kapuluang Pi- lipinas? 6. Ilan ang mga kulay sa watawat ng Pilipinas? 7. Ano ang kahulugan ng iba’t ibang kulay sa watawat? 8. Bakit dapat gumalang ang mga mamamayan sa watawat ng bansa nila? 9. Sino ang dapat maging handa sa paglilingkod sa bayan? 10. Dapat bang magbuhos ng dugo ang isang mamamayan kung kailangan? J 3. Образуйте отглагольные существительные от данных ниже глаголов. a) tumingin, kumatawan, gumalang, lumabas, lumaban, gumamit, dumalaw, humabol, umalis, pumunta, sumapit, tu- mungo, bumalik, umuwi, bumili, gumising, dumami, uminom, sumakay, tumugtog, bumati, pumanaog, pumanhik, sumunod, kumuha, kumagat, utnulan, lumuwas, tumanaw, pumatay, lu- mibot-libot, lumubog, tumakbo; b) magsalita, magbadya, maglingkod, magbandila, magsi- mula, magsipllyo, magbihls, magbasa, magbili, maghanda, magbilad, magmadali, mag-aliw, maghintay, magdaan, mag- bago, mag-almusal, mag-agahan, magbukas, magdaya, magdutsa, mag-ehersisyo, maghimagsik, maghugas, mag-iski, magtagal, maglinis, magpasyal, magpulong, magpunta, magsalin, mag- simba; k) mangahulugan, manghimagsik, mananghali, mamuhay, mamangka, mamund, mamalakad, mamaraan, mamlli, manaid, 127
« managaiog mamasyal, mamlgay, * r 1 4. Если вам нужна авторучка, спуститесь на первый этаж и купите ее в киоске. 5. Вы любите кофе без сахара? 6. Он хочет поехать на Филиппины. 7. Мы должны торо- питься, а ты еще не умылся. 8. Петрову нужно перевести еще 16 предложений с тагальского языка на русский. 9. Вы должны хорошо говорить моему, ему уже не нужны эти книги. Н. Мне нужно по- лучить разъяснение. 12. Мария должна еще зайти в мага- зин. 13. Я хочу написать ему письмо. 14. Мне не нравится то, что он сказал. 15. Мне еще нужно увидеться со мно- гими людьми. 16. Знаешь ли ты сам, что ты хочешь? 17. Я не знаю, где и когда состоится собрание. 18. Он уже знает кое-что о нашей поездке. 19. Мама хочет, что- бы ты встретил ее на вокзале. 20. Тебе уже не нужна авторучка? 21. Хуан считает, что он уже хорошо говорит по-русски. 22. Крусы хотят, чтобы их сын стал врачом. 23. Я думаю, завтра будет хорошая погода и будет све- тить солнце. 24. Мы должны успеть на первую электричку 26. Я не знаю, будет ли он фотографировать. mamahala mangalakal, mangyari, mamahayag man agot/mangailangan; magkaW, magkamali, magkatlpon. magkaiba. magkatabay magkagusto, magkasala; e) magpaalaala, magpagunita, Л 'I - 1 — л /"y* -f”4 H Г Q d magpagawa, . nag magpasalamat, magpagmhawa makablli magpadala, magparaan magpagawa, nag ------- - ______ g) makaraan, makalagay makasagot ' *'1' — kaasa, makabalik, kuha, _ h) makipagkita makipaglabanan usap, makisama, makiluto. 4. Найдите основу в следующих словах. kahulugan han, kalayaan palinis, magbadya, kumatawan, pan pg -1 wahan, m трех языках. 10. По- на magpasabi magpaliwa- magpakilala magpalipas. agpahayag, magpatibay, m makabllang, makabukas, makainom, makalipas; makialam, makipagkaibiga makibili, makikumusta, 5 1 9 9 ЛИ ты что makipamuhay makiisa, makipag- n, « Я pahayagan, basa- ..... , malinis, mag- pagkakapantay-pantay, — 1 л /Y mangahulugan, magpahayag, malaya, pagkabansa, kalinisan madali, magmadali, tumingin, malaya, pagkabansa, л. 1 * Л ggabi, pamumuhay, pag-aaral, pag- pVmaVmag-aral, pasya.an, ...aginhawa, magpagmhawa, k®:lab‘nJ™a:„BS makapagod, kaklase, kawanihan, panlabas, panga inut Г & < ----n1 4nrrahnkld 7. Переведите предложения на русский язык. 1. Nakababasa na ako sa wikang Tagalog. 2. Nakabasa na ako ng aklat mo. 3. Hindi ako makabibili ng mahal na bagay na ito, wala akong salapi. 4. Nakabili na siya ng amerikana. 5. Makararating ako sa Maynila sa susunod na buwan. 6. Hin- di ako nakarating sa silid-aralan, si Klimow ay nasa silid na ito at ayokong makipagkita sa kanya. 7. Makapagsasalin ba kayo ng tekstong iyan? 8. Nakapagsalin na si Juan ng teksto. 9. Hindi ako makababalik hanggang sa Martes. 10. Nakabalik na ba ang mga magulang? 8. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Не говори так громко. 2. Посмотрите на нее. 3. На- помните мне, что я должен позвонить знакомьте меня с вашими мне об этом. 6. Посоветуйте ему встретиться с Хуаном он объяснит 8. Будьте готовы к служению родине. 9. Уважайте родителей. 10. Не выходите из этой 11. Давайте соберемся на собрание этаже. 12. Не пользуйтесь этими учебниками. 13. Прика- жите сделать это к завтрашнему утру. 14. Пошлите это письмо в Манилу. 15. Давайте послушаем музыку. 16. По- дожди минутку, сейчас я присоединюсь к вам. 17. Не спе- ши, электричка придет через полчаса время. 18. Не лежи долго встанем рано, часов в 9 Зак. 494 ma- silftaan, magpalagay, V* О --- _ kamag-aral, tagabukid, ta.“p“ambukld, tag-init, tag-ulan mahlgpit, umawlt, prtl- pananagalog, pakikipagtu ung mill, makiusap tagaroon kipagkaibigan kakapatid, 5. Переведите 1. alala siya ong nakikipagkita sa о n 9 kakilala, mag- предложения на русский язык, к Magpapalipas ako ng bakasyon sa kabukiran. 2. Nagpa- siya sa akin na ako’y dapat na magmadali. 3. Ang iny- liham ay nagpagunita sa akin na matagal nang hindi^ako kioa^kita sa inyong mag-anak. 4. Magpaliwanag nga po kayo sa akin kung paano ako dapat n"’5 nitn 3- Nagpa- salamat siya sa Diyos pagbalik niya sa mga bata. 7‘. Hindi ko alam kung paano Linggo. 8. Ang magasin ay i--nacrdnlaW S3 ako dapat gumawa J sa nito. 5. Nagpa- bahay. 6. Magpakaln о контору. 4. По- друзьями. 5. Не напоминайте в kayo ng mansanas ako magdaraos ng n' ibang bansa. 9. padala si Pedro ng liham sa 6. Переведите предложения 1. Вы ДОЛЖНЫ дня не литературе. 128 susunod na Linggo. о. ' ukol sa kanyang pagdalaw sa bata. 10. iNag kanyang mga magulang. agpahayag ng 'ilang bagay чя mp-a • " Magpauwi ka ng aklat sa mga Г -• kanyang pagdahaw на тагальский язык. зайти к Петрову. Он заболел и уже два книги по русской на этот вопрос? был на занятиях. 2. Мне нужны ответить 3. Кто должен ему все. 7. Не проливайте напрасно кровь, своих комнаты до вечера, в зале на третьем в Манилу. 15. Давайте послушаем музыку. 16. По- у и у нас еще есть на солнце. 19. Давай завтра семь. 20. Пусть светит солнце! 129 I Л
21. Не надейся на него, он тоже опоздает. 22. Не опазды- вайте на занятия. 23. Передайте привет вашей супруге. 24. Не будьте таким строгим. 25. Заканчивайте писать и начинайте читать. 9. Выпишите из текста все глаголы и проспрягайте их. 10. Переведите предложения на русский язык. 1. Ayokong sumama kina Stepanow. 2. Akala nila nasa bahay na ang lahat. 3. Nais kong makipagkita kay Klimow. 4. Mansanas ang nais niya. 5. Gustong-gusto ko ang tsa. 6. Gusto ba ninyong sumakay sa taksi? 7. Ibig niyang lumi- bot-libot muna sa paligld-ligid. 8. Akala ko nasa Sebii pa sila. 9. Hindi nila alam kung paano magtapos ng gawaing ito. 10. Ewan ko kung bakit gaanong mahigpft siya. 11. Kaila- ngang-kailangan ko ito ngayon din. 12. Ayaw silang makipag- kita kay Luis. 13. Hindi ka dapat magpagunita sa akin ukol sa mga bagay na iyan. 14. Kailangan mo pa ba ang aklat na iyon? 15. Ayaw siyang maging maestra. 16. Ibig kong humabol ng unang bus. 17. Ayaw akong umasa kina Petrow. 18. Hindi ko alam kung saan sila’y magbabakasyon. 19. Ibig niyang pu- masok sa Santo Tomas sa susunod na taon. 20. Ayaw ang magbubukfd na lumuwas sa punong-lunsod. 21. Gusto mo bang sumama sa amin? 22. Nais nina Maria na makinig ng tugtugan lamang. 23. Ibig niyang makakuha ng mga larawan, nguni’t hindi mabuti ang kanyang kamera. 24. Kailangan mong mag- ehersisyo tuwing umaga. 25. Iyan ang lugar na nais natin. 11. Поставьте пять расчлененных и пять отрицательных вопросов по тексту урока. 12. Заполните пропуски подходящими по смыслу словами из текста урока. 1. Sa isang ... sa paaralan ni Jose ay nagsasalita ang ... 2. Ang watawat ng bansa ay hindi ... na pirasong damit na may magandang ... 3. Ang ating watawat ay ... sa tinubuang lupa. 4. Ang watawat ay ... ng bayan. 5. long bituin sa watawat ng Pilipinas ay ... sa tatlong lagang pook ng ... . 6. Mayroon ding tatlong ... ang ng Pilipinas, at ang ... kulay ay may sariling ... . 7. sulok ay nangangahulugan ng . bughaw ay ... ng' banal na ... ng katibayan ng. . sa mga watawat ng ibang ... . 11. Ang watawat na ... atin ng Ang tat- mahaha- watawat .. ng mga tao. 8. Ang kulay ng mga mamamayan. 9. Ang . 10. Ang bawa’t tao ay dapat kaunaunahang sa Pilipinas ay ang ... bandila ng Katipunan. 12. Sa gitna ng watawat na ito ay ... ang mga kilalang ... na K.K.K. 13. Ang mga katipunero ay ... nang lihim sa ilalim ng kanilang bandila. 14. Noong panahon ng ... laban sa mga Kastila ang mga pinuno ng mga maghihimagsik ay ... ng ka- pula у 130
nilang sariling watawat sa kanilang ... . 15. Si Bonifacio sa mga una niyang ... ay gumamit ng bandila na may isang pu- ting ... na maraming ... . 16. Si Heneral Gregorio del Pilar ay ... naman ng isang watawat na ... ng bandilang Kubano., 17. Ang ... ng bughaw ay ... . 18. Sa tatlong sulok ng Pilipl- nong watawat ay may ... dilaw na bituin, at sa gitna ay may isang ... na dilaw na may walong ... . 19. Ang bandila ni He- neral Gregorio del Pilar ay nakakawangki ng bandilang ... at ... sa ngayon. 20. Sa watawat ng Unyong Sobyet ay may isang bituing tiglimang ... . 13. Переведите предложения на тагальский язык, используя префикс maki- и производные от него, 1. Их дружба известна всему институту. 2. Он уже встречался в Москве со многими известными писателями. 3. Народы Советского Союза вместе с народами других стран сражались против фашизма в годы второй мировой войны. 4. Давайте купим эту книгу вместе. 5. Тетушка Пеланг и тетушка Села часто ссорятся между собой. 6. В первых сражениях с испанцами Бонифасио воевал под флагом Катипунана. 7. Приготовь, пожалуйста, затрак. 8. Хотите присоединиться к нам? 9. Они беседовали два или три часа. 10. Я не имею к этому никакого отношения. 14. Раскройте скобки. 1. (tingin) kayo sa ating watawat. 2. Ang watawat ay (ki- lala) ng ating (bansa). 3. Ang araw ay (badya) ng liwanag ng (laya). 4. Ang walong sinag ay (kahulugan) ng walong lalawi- gan. 5. Ang mga bituin ay (katawan) sa tatlong pook sa (pulo). 6. Ang kulay bughaw ay (alaala) ng banal ng mithiin ng mga (bayan). 7. Ang (wagayway) na watawat sa paaralan ay sagi- sag ng bayan. 8. Ang isang mabuting (bayan) ay dapat (buhos) ng dugo kung kailangan. 9. (galang) tayo sa watawat ng lahat ng bansa. 10. Ang (haba) ng bandila ay (hati) sa dalawang; kulay. 11. Ang (una) bandila na (labas) sa Pilipinas ay ang (digma) bandila ng (tipon). 12. Ang katuturan ng (hanay) na titik ay mahalaga. 13. (pulong) sila nang lihim sa ilalim ng bandilang iyan. 14. Bawa’t pinuno ay (gamit) ng sariling; watawat. 15. Si Bonifacio sa mga una niyang (hamok) ay (ga- mit) ng bandila ng Katipunan. 16. Si Heneral del Pilar (gawa) ng bandila na nakakawangki ng Bandilang Kubano. 17. Sa; tatlong sulok ng watawat na Pilipino ay may (isa) bituin (lima) tulis. 18. Ang katuturan ng bughaw ay (tarong), ang pulat ay (digma), at ang itim ay (matay). 19. (gunita) ang watawat na tayo'y mga anak ng isang bansa. 20. Walong lalawigaw ang (Simula) ng (himagsik) laban sa (bahala) Kastila. 9* 13 f
15. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Он собирается выступить на следующем собрании. 2. Какова тема его лекции? 3. Флаг —символ страны. 4. Вот что он объяснил нам. 5. Говорят, он влачит жалкое существование. 6. Почему вы не напомнили ему, что он должен позвонить в министерство? 7. Каждый человек должен любить родину. 8. Я не хочу знакомить вас с се- строй. 9. Крепнет национальное единство филиппинцев. 10. Что означает этот символ? 11. Ученье—свет. 12. Ло- зунги Великой французской революции — свобода, равен- ство, братство. 13. Почему у солнца на флаге Филиппин восемь лучей? 14. Сказанное им означает, что он возра- жает против наших планов. 15. В январе и феврале в стране проходили демонстрации против правительства. 16. На Фи- липпинах ее считают кинозвездой. 17. Она будет пред- ставлять нашу группу на собрании. 18. Где же справед- ливость? 19. Нет мира под солнцем. 20. Хуану присуща стойкость духа. 21. Мы чтим святое дело Рисаля и других героев Филиппин. 22. Это символ свободы. 23. Кто посове- товал вам навестить меня? 24. Не пролейте кофе! 25. За- чем они проливают кровь? 16. Заполните пропуски показателями и личными артиклями, где это необходимо. 1. Ang kaunaunahan ... watawat ... Pilipinas ... bandila ... Katipunan. 2. ... Katipunan ... nagpupulong ... lihim ... ilalim ...bandila ... sarili. 3. ... noon ... panahon ... mga pakikihamok ... laban ... mga Kastila ... bawa’t ... pinund ... may ... sarili ... watawat. 4. ... Heneral ... Luna ... nagbandila ... isa ... watawat ... may ... puti ... tatsulok. 5. ... nagpagawa ... na- man ... Heneral ... del Pilar ... isa ... watawat ... nakakawang- ki ... bandila ... Kubano. 6. ... watawat ... Pilipinas ... may ... isa ... trianggulo ... puti ... kaliwa. 7. Mayroon ... din ... isa ... araw at tatlo ... bituin. 8. ... kalaparan ... bandila ... Pill- plno ... hati ... dalawa ... kulay. 9. ... watawat ... sagisag at larawan ... bayan. 10. ... katuturan ... kulay ... bughaw ... katarungan, ... pula ... digmaan, at ... itim ... tanda ... kama- tayan. 11. Ano ... tatlo ... mahahalaga ... pook ... kapuluan ... Pilipinas? 12. ... bawa’t ... mamamayan ... dapat ... magbuhos ... dugo ... kung ... kailangan. 13. ... bandila ... Pilipino ... nakakawangki ... bandila ... Kubano. 14. ... tatlo ... sulok ... watawat ... may ... bituin ... tiglima ... tulis. 15. Gumalang ... tayo ... watawat ... inyd ... bansa. 17. Переведите предложения на русский язык. 1. Dadalaw ba kayo sa pulong sa stisundd na Martes? 2. Ang prinsipal ng paaralan ay umuwi na kasama ng ibang mga guro. 3. And ang paksa ng panayam ng propesor? 4. Ba- 132
kit pula ang watawat ng Unyong Sobydt? 5. Ganyan ang lay- unin namin dito. 6. Ganyan ang buhay. 7. Iyon ay hamak na paalaala ko. 8. Laging magara ang damit nina Luisa. 9. Ang damit niya’y may magandang burda. 10. Huwag kang magpa- alaala sa kanya ukol sa bagay na iyan. 11. Ito ay tinubuang lupa natin. 12. Ibig kong magpakilala sa iyo ng aking kaibi- gan. 13. Iyan ay sagisag ng kaligaligan. 14. Ang kulay na puti ay nagbabadya ng kalinisan sa maraming bansa. 15. Hin- di sapat ang liwanag ng buwan upang magbasa. 16 Maraming Pilipino ang namatay sa kalayaan ng kanilang tinubuang lupa. 17. Ang kapuluang Bisaya ay nasa gitna ng kapuluan ng Pili- pinas. 18. Ang sagot nina Pedro ay nangahulugan na ayaw silang tumutol sa balak namin. 19. Hindi matibay ang pama- halaan. 20. Kung gabi ang langit sa Pilipinas ay punong-puno ng mga bituin. 21. Si Roman ay kakatawan kina Juan sa da- rating na pulong. 22. Akala ko ay mahalaga ang sinabi ni Ruel. 23. Ang sigaw ng Himagsikang Pranses ay kapatiran, kalayaan at pagkakapantay-pantay. 24. Nasaan ang katarungan dito? 25. DI ko alam kung ano ang kahulugan nito. 26. Bawa’t Pilipino ay gumagalang sa banal na mithiin ni Rizal. 27. Ito ay tanda ng ano? 28. Ang nais ng mga tao sa buong ?daigdig ay ang kapayapaan. 29. Nasaan ang iyong katibayan ng loob? 30. Sa aprimero ng Mayo at sa ika-pito ng Nobyembre mara- ming watawat na pula ang nakawagayway sa mga gusali sa Mosku. 31. Hindi ko alam kung sino nagtagubilin sa kanila niyan. 32. Ang kanyang paglilingkod sa Kagawaran ng Pan- gangalakal na Pandayuhan ay tapos na. 33. An6 ang kailan- gan mo rito? 34. Gumalang ka sa mga magulang mo. 35. Ilan ang mga titik sa abakadang Tagalog? 18. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Эти книги стоят по два песо. 2. В комнатах по од- ному окну. 3. В каждой группе по пять человек. 4. Дайте нам по три тетради. 5. В каждой семье по четыре чело- века. 6. На флаге Филиппин изображено солнце с восемью лучами. 7. Они получат по сотне песо. 8. Вам обеим по четыре книги. 9. Возьмите по семь карандашей. 10. На каждом этаже по шесть квартир. 19. Подберите синонимы к следующим словам. ukol sa pakikihamok tulad ng tama bughaw sa harap ng pulong saya bansa tahanan humanda watawat pamilya magbubukid mabuti gusto nag-aaral kapayapaan mismo tatsulok kahirapan malamig gawain silya magsabi sumagot istasyon kilala mag-agahan gurd pagkatapos magparaan siyudad katuturan punong-lunsod pumasok 133
inoo, magsimula na tayo ng pulong. 20. Переведите предложения на тагальским язык. 1. Л. Н. Толстой умер в 1910 г. 2. Вторая мировая вой- на началась в 1939 г. 3. В этой школе учится 670 учени- ков. 4. Сотни студентов собрались в зале. 5. Хосе Рисаль, великий филиппинский герой, погиб 30 декабря 1896 г. 6. Они уехали из ААосквы 17 лет назад. 7. Тысячи рабочих пришли на митинг протеста. 8. В Маниле выходят десятки газет. 9. Филиппинская революция началась в 1896 г. 10. Он поступил в институт еще в 1970 г. 11. Им нужно вернуться 31 января. 12. Мария была больна с 19 по 23 марта. 13. В этом шкафу 150 книг по литературе. 14. Приедет 127 человек. 15. В университете св. Фомы обучается около 30 тыс. студентов. 21. Переведите предложения на русский язык. 1. Sa kaunaunahan ibig kong magpaliwanag ng lahat. 2. Ano ang haba ng damit niya? 3. Ang bakuran ay may apat na parisulok. 4. Ano ang kahulugan ng sinabi ni Ruperto? 5. Magkakahanay ang mga bahay sa daang iyan. 6. Ang Ka- taastaasang Sobyet ay parlamento ng Unyong Sobyet. 7. Mga kagalang-galang na 8. Magpasabi sa kanya nang lihim na dapat siyang umalis. 9. Bumalik sila sa Mosku pagkatapos ng ikalawang digmaang pandaigdig. 10. Sino ang kanilang plnuno? 11. Hindi ako na- kakagamit nito. 12. Bumalik na ang buong pangkat. 13. Noong panahon ng digma siya’y nasa Hukbo ng Bayan laban sa Ha- pon. 14. Nagpagawa siya ng dalawang liham. 15. Ang gusaling iyan ay nakakawangki ng gusali ng kagawaran namin. 16. Ang kahabaan ng puld ay hati ng mga bundok. 17. Nakawagayway ang watawat sa itaas ng bahay. 18. Walang kamatayan ang mga gawain ni Dr. Jose Rizal. 19. Siya mismo ang nagtipon ng mate.yales na gamit niya sa kanyang aklat. 20. Ano ang kalaparan ng look na iyon? 21. Gaya ng bandila ang pamban- sang awit ay sagisag ng bayan. 22. Ano ang partisipasyon niya sa mga pakikihamok na iyan? 23. Huwag kang gumamit nito. 24. Ang kanyang nayon ay nasa ibaba ng bundok. 25. Sino ang magbabandila sa demonstrasyon? 22. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Хотя сегодня воскресенье, но я должен работать. 2. Хотя еще рано, на остановке автобуса уже много на- роду. 3. Хотя Хуан уже позавтракал, он еще не умылся. 4. Мы хорошо отдохнули у реки, хотя и не поймали рыбы. 5. Погода в целом была хорошая, хотя иногда и шел дождь. 6. Хотя он очень способен, но ленится. 7. Я опоздал, хотя и приехал на такси. 8. Хотя я уже пообедал, с вами я выпью кофе. 9. Хотя светило солнце, было прохладно. 10. Хотя Педро спешил, он не успел на поезд. 1 34
23. Подберите антонимы к следующим словам. magpaalam lupa gabi kapayapaan loob alam nais kataastaasan sa ilalim ng kanan marami itaas harap kalayuan magkaroon tag-init babae umalis wala doon 24. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Еще до того как Педро возвратился, я уже знал об этой новости. 2. После того как мы зашли в магазин и купили книги, мы отправились домой. 3. Во время дождя я не выходил из дома. 4. Мама приготовила завтрак еще до того, как я проснулся. 5. Кто-то звонил тебе в то вре- мя, когда ты был в ванной. 6. Причесавшись, она вышла из комнаты. 7. Еще до того как я позвонил ему, он уже знал, почему из нашей затеи ничего не вышло. 8. В то время как Роберт пил кофе, Мария читала утреннюю га- зету. 9. Получив письмо от родителей, он сразу же напи- сал ответ. 10. Приняв солнечные ванны, мы вернулись до- мой. 11. После того как учитель объяснил новый урок, мы выписали новые слова из текста. 12. Ожидая Хосе на улице, я читал журнал, d 25. Последовательно замените слова в предложениях словами, данными в скобках. 1. Ang watawat ay nagpapaalaala sa atin ng tinubuang lupa. (bandila, nagpapagunita, sa bawa’t isa, pagkabansa) 2. Ang mga sinag ay nangangahulugan ng mga lalawigan. (kumakatawan, araw, kalayaan, bituin, tanda, tatlong pook) 3. Ang bawa’t kulay ay may sariling kahulugan. (pula, tanda, puti, katuturan) 4. Dapat tayong gumalang sa bandila ng ating bansa. (kailangan, watawat, bawa’t isa, lahat ng mamamayan, iba) 26. Ответьте устно на следующие вопросы. 1. Malaki ba ang pulong sa paaralan ni Jose? 2. Ang prinsipal ba ang nagsasalita? 3. «Ang watawat ng Pilipinas» ba ang kanyang paksa? 4. Hamak bang pirasong damit ang watawat? 5. Iba’t iba ba ang kulay ng bandila ng Pilipinas? 6. Nagpapakilala ba ang watawat ng pagkabansa? 7. Sagisag ba ng bayan ang bandila? 8. Wald ba ang mga lalawigang nagsimula ng paghihimag- sik noong panahon ng Kastila? 135
9. Nangangahulugan ba ng pagkakapantay-pantay ang watawat? 10. Banal ba ang mga mithiin ng mga mamamayan? 11. Put! ba ang kulay na tanda ng kalinisan? 12. Nakawagayway ba ang watawat sa pamantasan natin? 1. Sino ang nagsasalita sa malaking pulong? 2. And ang paksa ng prinsipal? 3. Bakit sagisag ng bayan ang watawat? 4. Ilan ang mga sinag sa watawat ng Pilipinas? 5. Anong kulay ang tanda ng kalinisan? 6. Ano ang kahuiugan ng kulay asiil? 7. Ano ang kumakatawan sa Luson, Bisaya at Mindanaw sa watawat ng Pilipinas? 8. Ilan ang mga lalawigang nagsimula ng paghihimagsik laban sa mga Kastila? 9. Ano ang kahuiugan ng tatsulok? 10. Saan nakawagaway ang bandila sa paaralan ni Jose? 11. Bakit dapat gumalang sa bandila ang mamamayan? 12. Sino ang dapat magbuhos ng dugo para sa tinubuang lupa? C. 1. Hindi hamak na pirasong damit ang watawat, ano? 2. Nagpapagunita ito sa atin ng pagkabansa, totoo ba? 3. Hindi sagisag ng bayan ang bandila, ano? 4. Nagbabadya ng liwanag ng kalayaan ang araw, totoo ba? 5. Tatlo ang mahahalagang pook sa Pilipinas, hindi ba? 6. Pagkakapantay-pantay ng tao ang kahuiugan ng tatsu- lok, totoo ba? 7. Hindi tatlo ang mga kulay ng watawat ng Pilipinas, ano? 8. Banal ang mga mithiin ng mga mamamayan, hindi ba? 9. Hindi nakawagayway ang bandila sa paaralan, ano? 10. Nagtatagubilin sa atin ng maraming bagay ang wata- wat, totoo ba? 11. Qumagalang tayo sa watawat ng bawa’t bansa, hindi ba ? 12. Hindi iba’t iba ang kulay ng bandila ng Unyong Sob- yet, ano? D. 1. Malaki ba о hindi ang pulong? 2. Ang prinsipal ba о ang ibang guro ang nagsasalita? 3. Ang watawat ba о ang ibang bagay ang nagpapaalaala sa atin ng tinubuang lupa? 4. Kulay bughaw ba о kulay puti ang tanda ng banal na mithiin ng mga mamamayan? 5. Kalinisan ba о kapayapaan ang kahuiugan ng kulay puti? 136
6. Walo ba о higft ang mga lalawigan sa Pilipinas? 7. Katapangan ba о katibayan ng loob ang tanda ng ku- lay pula? 8. Ang mga bituin ba о ang araw ay kumakatawan sa Luson, Bisaya at Mindanaw? 9. Ang tatsulok ba о ang mga bituin ay nangangahulugan ng katarungan? 10. Sa paaralan ba о sa opisina nakawagayway ang wata- wat? 27. Переведите устно налог на русский язык. — Hayan ang ating watawat,— ang sabi ni Mang Pelipe.— Iyan ang watawat ng Pilipinas. — Bakit po may iba’t ibang kulay?—ang tanong ni Ena. — Ang pula, puti at bughaw ay may ibig sabihin. Ang ibig satnhin ng puti: magi'ng malinis. Ang ibig sagihin ng pula: maging matapang. Ang ibig sabihin ng bughaw: maging tapat. — Bakit po may araw at mga bituin? — ang tanong ni Dan. — Ang ibig sabihin ng araw: kalayaan. Ang mga bituin ay para sa Luson, Bisaya at Mindanaw,— ang sagot ni Mang Pelipe. — Bakit po may watawat sa paaralan? — ang tanong ni Ena. — Ang watawat sa paaralan, anak, ay para sa mga nag- aaral,— ang tugon ni Mang Pelipe. — May watawat din po sa opisina ninyo,— ang sabi ni Dan. — Para sa aming mga kawani,— ang wika ni Mang Pelipe. — Tatay, ano po ang watawat? — Ang ating watawat ay sagisag ng Pilipinas. Kung naki- kita ang watawat, para na nating nakikita ang Pilipinas. Mag- pugay tayo sa watawat. MGA PARIRALA 1. ibig sabihin ’значение’ (букв, ’хочет сказать’). 2. kung nakikita ang... ’если видим...’. 3. para na (parang) ’как будто’, ’как если бы’. 28. Перепишите упражнение 27, заменяя прямую речь косвенной. 29. Переведите текст и предложения на тагальский язык. I. Флаг — символ страны. Он напоминает о родине. Фи- липинский флаг трехцветный, причем каждый цвет имеет определенное значение. Синий цвет символизирует святые чаяния филиппинцев, белый — чистоту и мир, а красный — храбрость и твердость духа. На флаге Филиппин три звезды. Они символизируют три района архипелага: Лусон, Висайя и Минданао. В бе- 137
лом треугольнике находится солнце с восемью лучами. Солнце обозначает свободу, а восемь лучей —- восемь про- винций, которые первыми подняли восстание против испан- цев в 1896 г. Белый треугольник символизирует равенство, справед- ливость и демократию. II. 1. Что символизирует белый цвет на филиппинском флаге? —Он символизирует миролюбие и чистоту целей филиппинцев. 2. Какого цвета флаг Филиппин? — Он трех- цветный. 3. Почему флаг является символом страны? 4. На филиппинском флаге изображено солнце с восемью лучами и три пятиконечные звезды. 5. Свободу всем угнетенным! 6. Все граждане должны уважать флаг своей страны и флаги других стран. 7. Все люди должны быть готовы служить своей родине и, если надо, пролить за нее кровь. 8. Взгляните на эти флаги. Третий флаг слева — флаг Фи- липпин. 9. Солнце льет свет свободы на весь архипелаг. 10. Почему флаг Советского Союза красный? 11. Что озна- чают серп и молот на флаге СССР? 12. Будьте честны и храбры. 13. Демократия означает равенство всех людей. 14. Всем известны его храбрость и твердость духа. 15. Кто посоветовал тебе сделать это? 16. Напомни ему, что он должен зайти ко мне завтра утром. 17. Тысячи героев пролили кровь за родину в минувшей войне. 18. Вы долж- ны уважать ваших родителей. 19. Нужно уважать священ- ные стремления народов. 20. Прежде всего я хочу побла- годарить вас. 21. Военные приготовления этой страны начались два ‘года назад. 22. Что за флаг развевается наверху? 23. Катипунан возглавил революцию 1896 г. про- тив испанских колонизаторов. 24. Какова длина этого за- лива? 25. Первая буква в этом слове неясна. 26. Что это значит? 27. Уважаемые господа, собрание окончено. 28. Он член Верховного Суда страны. 29. Они провели нелегаль- ное заседание. 30. При переводе используйте новые слова. 31. Велика ли их группа? 32. Я приведу вам только один пример. 33. Не пользуйтесь его советами. 34. Дело Ленина бессмертно. 35. Пятиконечные звезды всегда сияют над Кремлем. 36. Какова ширина реки? 37. Мне не нравится эта картина. 38. Напомните мне, что я должен захватить удочки: мы едем на реку ловить рыбу. 39. Если хотите отдохнуть, погуляйте в лесу, там есть прелестное озеро, в котором, говорят, много ры;ы. 49. Завтра встаньте по- раньше и сразу отправляйтесь на вокзал. Мы должны ус- петь на первую электричку. 41. К несчастью в воскресенье шел дождь, и мы не выходили из дома. 42. Поздно вечером я вернулся домой. 43. Я хотел провести воскресенье за городом. 44. Я полагаю, ваша супруга тоже присоединится 138
к нам. 45. Он надеялся сделать несколько снимков этой церкви, но его фотоаппарат сломался. 46. Здесь почти так же, как и в Маниле. 47. Где мы будем обедать? —Не знаю, спроси у Луиса. 48. Наш преподаватель испанского языка очень требователен. 49. Прогулка утомила боль- ного. 50. Где вы отдыхали летом? 51. Мы провели отпуск в Багио. 52. Где здесь дом отдыха? —Там, в лесу, в трех километрах отсюда. 53. Они приехали на Филиппины не- сколько лет назад. 54. Вся семья уехала отдыхать на Южный берег Крыма. 30. Перескажите текст урока.
)• IKA-LABINDALA WANG ARALIN Ang Pilipinas Ang kapuluang Pilipinas ay hindi malayd sa Timog-Silan- gang pampang ng Lupalop Asyatikd. Ang kupuluan ay binii- bud ng 7100 puld, na ang karamihan ay maliliit lamang at walang pangalan. Ang pinakamalaking puld ay labingisa: Luson, Mindanaw, Samar, Negros, Palawan, Panay, Mindoro, Leyte, Sebu, Bohol at Masbate. Ang kapuluan ay nahahati ng tatlong dako: Luson, Bisaya at Mindanaw. Ang sukat ng bayan ay 299,400 ki.lometro parisukat. Sa kanluran ang Pilipinas ay nahihiwalay sa Indutsina ng Dagat Tsina; sa hilaga ang kalayuan sa pulong Taywan ay 100 kilometro lamang buhat sa pinakadulong hilagang puld ng Yumi; sa timog ang Pilipinas ay nahihiwalay sa Indonesya ng mga di-malapad na kipot at ng Dagat Selebes. Ang paglalakbay sa mga dagat panlodb ay hindi magin- hawa dahil sa maraming maliliit na puld, bawa at bangkuta. 3/4 ng lupain ng Pilipinas ay kabundukan; ang mga кара- tagan ay nasa may dalampasigan at sa lambak ng mga ilog. May maraming patay na bulkan at 12 ang buhay pa. Ang pi- nakamataas na bundok sa Pilipinas ay ang Bulkang Apo sa Mindanaw (2953 metro). Malimit ang lindol doon. Maraming ilog, lawa, magmhawang look at iba pang kata- wan ng tubig. Ang kapuluan ay malapit sa ekwaddr, at ang klima roon ay mainit. Mula Hunyo hanggang Oktubre humihihip ang mga timog-kanlurang hangin: itd’y panahon ng tag-ulan sa Pilipinas. Ang mga bagyo ay malimit na dumatal sa kapuluan: taun-taon may 3—4 na malakas na bagyo at 20 mahina. Sinisira ng bagyo ang pananim at dumaranas ang mga Pilipino ng mala- king kahirapan. Ang populasydn ng bayan ay higit sa 37 angaw na tao. Ang punong-lunsdd ay Quezon City, datapwa’t ang Maynila ay ang pinakamalaking lunsod. Marami ang mga wikang sinasalita sa Pilipinas. Ang Taga- log ay ang pinakamahalaga sa mga ltd. Itd’y Inang wika para sa halos ikatldng bahagi ng populasydn. Marami pang tao ang marunong magsalita ng Tagalog, sapagka’t itd’y isa sa mga asignatura sa paaralan. 140
II Talagang napakaganda ng bayang itong tinawag na Perlas ng Silangan, Pulong kasintahan ng Araw atbp. Mahiwagang tubig ng karagatan ang makaliligid sa bayang ito na lubhang marikit. Kung walang sigwa, ang dalampasigan ay nilalaro ng mapuputing alon, at kung dapit-hapon na ang dagat ay nakikipagpaalaman sa araw na nakawiwiling mala- sin. Kung minsan naman at may unos, nagngangalit ang Dagat Tsina sa kanluran, о ang Selebes sa timog, о dili kaya’y ang Pasipiko sa silangan. Ang mga bundok dito sa Pilipinas ay kahanga-hanga. Ang Mayon sa ganda ng hugis ay walang pangalawa sa buong daigdig. Ang Kanlaon sa Negros at ang Taal sa Batanggas ay nililok mandin ng dalubhasang kamay. Ang Siminublan sa Ilokos na kahugis ng malaking kawaling nakabitin nang paba- ligtad, ang Samat sa Bataan na naging saksi sa kagitingan ng ating mga kawal na lumaban sa mga Hapones, ang Pinatubb sa Sambales, ang Sinukuan sa Kapampangan at maraming iba ay maalamat na totoo at anong pagkaganda! Ang Kordilyera, ang Karabalyo at Siyera Madre ay mahirap malimot ng sinu- mang palahanga sa kalikasan. Sa dibdib ng mga bundok na iyan ay may mahahalagang mina ng karbon, kromium, mang- gam's, tanso, ginto atbp. At dito sa mayamang lupain natin, anong dating tumubo at yumabong ang anumang pananim palibhasa’y maulan dito, walang napakahabang tag-init na gaya sa mga disyerto ng Sa- hara at Gobi, at ni walang taglamig na pumapatay sa halaman na katulad sa Alaska sa Kanada, atbp. Hindi kaya karapat- dapat sa ating pagpapahalaga ang bayang ito na pinagpala ng kalikasan? MGA PARIRALA 1. Lupalop Asyatiko 'Азиатский континент’. 2. ang kapuluan ay binubud ng ... 'архипелаг состоит из ...’. 3. walang pangalan 'безымянный’. 4. kilometro parisukat 'квадратный километр’. 5. pinakadulong hilagang puld 'самый северный остров’. 6. di-mapalad na kipot 'неширокий пролив’. 7. dagat panloob 'внутреннее море’. 8. nasa may dalampasigan at sa lambak ng mga ilog 'у морского побережья и в долинах рек’. 9. patay na bulkan 'потухший (букв, мертвый) вулкан’. 10. buhay na bulkan 'действующий (букв, живой) вулкан’. 11. katawan ng tubig 'водоем’. 12. malimit па dumatal поэт, 'часто обрушиваются’. 13. dumaranas ng kahirapan 'испытывают трудности’. 141
14. wikang sinasalita 'язык, на котором говорят’. 15. Inang wika 'родной язык’. 16. Perlas ng Silangan 'жемчужина Востока’ {поэтическое название Филиппин). 17. pulong kasintahan ng Araw 'остров, возлюбленный солнцем’. 18. atbp. (=at iba pa) 'и т. д.’ 19. kung walang sigwa 'если нет бури’.- 20. ang dalampasigan ay nilalard ng alon 'волны играют у морского берега {букв, берегом)’. 21. dapit-hapon 'сумерки’. 22. ang dagat ay nakikipagpaalaman sa araw 'море прощается с солнцем’. 23. nakawiwiling malasin 'интересно смотреть’. 24. nagngangalit ang dagat 'море бушует’. 25. о dill kaya’y (=dill kaya’y) 'или иначе’, 'а не то’. 26. sa ganda ng hugis 'по красоте форм’. 27. walang pangalawa 'не имеет равных’ {букв, 'нет второго’). 28. buong daigdig 'весь мир’. 29. mandin 'как бы’, 'как будто’. 30. dalubhasang kamay 'рука мастера’. 31. kahugis ng 'похожий по форме на’. 32. nang pabaligtad 'перевернутый’. 33. maalamat na totoo 'действительно сказочный’. 34. mahirap malimot 'трудно забыть’. 35. sinumang palahanga ng ... 'любой поклонник ...’. 36. sa dibdib ng mga bundok 'в недрах {букв, в груди) гор’. 37. anong dating tumubo 'как быстро растет’. 38. palibhasa’y 'так как’, 'из-за’. 39. at ni walang 'нет также’. 40. hindi kaya karapat-dapat 'разве не заслуживает’ {букв, 'разве не должно’). УПРАЖНЕНИЯ 1. Прочитайте вслух и переведите текст урока. 2. Ответьте письменно на следующие вопросы. 1. Nasaan ang kapuluang Pilipinas? .2. Ano ang bilang ng mga pulo sa kapuluan? 3. Ano ang sukat ng Pilipinas? 4. Ano ang mga kapit-bansa ng Pilipinas? 5. Anong bahagi ng sukat ng Pilipinas ang kabundukan? 6. Nasaan ang pinakamataas na bundok ng Pilipinas at ano ang pangalan nito? 7. Bakit mainit ang klima sa Pilipinas? 142
8. Kailan humihihip ang mga timog-kanlurang hangin at ano ang pangalan ng panahdng ito? 9. Ilan ang mga bagyong dumarating sa Pilipinas taun-taon? 10. Bakit dumaranas ang mga Pilipino ng malaking kahi- rapan kung tag-ulan? 11. Sa anong mga Fdako nahahati ang kapuluan? 12. Ang Indonesya ,ba ay nahihiwalay ng Dagat Tsina sa Pilipinas? 13. Ano ang sinisira ng bagyo? 14. Ilan ang mga wikang sinasalita sa Pilipinas? 15. Ano ang nahahati ng tatlong dako? 3. Образуйте от основ I а) глаголы I класса в форме прямого страдательного залога и про- спрягайте их: bud, hati, salita, sabi, gunita, katawan, kailangan, kilala, gamit, patay, gising, pasok, Into, indm, bati, tanghali, tap6s„ dalaw, alls, amin, kayo, akala; б) глаголы ii класса в форме прямого страдательного залога и про- спрягайте их: gawa, sabi, sagot, wika, upo, hati, bud, ayos, bago, balik, bilad, kilala, kuha, gunita, patay, sira, tawag, tipon. * * 4. Найдите основу в следующих словах. tungkulin, palanguyan, kaarawan, tapusin, magtapos, kata- pusan, masabi, mamamayan, pangalan, tanungin, padala, ma- sipag, kasipagan, patayan, mapatay, kamatayan, patayin, kaklase, panloob, magkaloob, kaloob, magsabi, sabihin, kasa- bihan, katulong, tumulong, pakipipagtulungan, lumuwas, pag- luwas, lutuin, tagapagluto, pambukid, magsasaka, sakahany magturd, katuturan, magbubukid, mamangka, pamamangka, pa- liwanag, maliwanag, narito, digmaan, pandigma, pakikipagd'ig- maan, tagasaan, maglabanan, pakikipaglabanan, tag-init, mag- daragat, pamamalakad, pagtuturo, paaralan, mag-aral, magpa- aral, aralin,. aralan, pagtulong, pananagalog, kalayuan. 5. Выпишите из текста все глаголы в форме страдательного залога и проспрягайте их. к 6. Образуйте формы страдательного залога от следующих глаголов. &) gumawa, magtanong, sumagot, magbalak, dumalaw, mag- ayos, humabol, umibig, tumanaw, pumatay, bumuo, humiwalay, dumanas, magsalita, maglard, kumatawan, lumabas, gumamit; b) makakita, makahiwalay, makahati, makabasa, makasulat, nmkatapos, makaupo, makaluto, makasabi, makauwi, makapa- S°d, makakuha, makasagot, makalipas. 143
7. Поставьте глаголы в предложениях в форму страдательного залога. 1. Ang bata ay bumabasa ng aklat. 2. Gumagawa ang mag- aaral ng salin. 3. Dadalaw siya sa akin bukas. 4. Nagliiluto si Eva ng agahan. 5. Uminom ka ng каре. 6. Bumabati ako sa kanya. 7. Hahabol si Pedro sa bus. 8. Sumaplt siya sa lugar na nais niya. 9. Ang bawa’t mamamayan ay umilbig sa kany- ang tinubuang lupa. 10. Tumanaw ka sa bantayog. 11. Ang mga Kastila ang pumatay kay Dr. Rizal. 12. Magtanong kayo ng tanong na ito. 13. Qagawa ako nito bukas. 14. Nagbabalak siyang bumalik sa loob ng anim na buwan. 15. Nag-ayos si Rosa ng mesa. 8. Переведите предложения на тагальский язык а) используя глаголы I класса в форме прямого страдательного залога: 1. Я сделаю это завтра. 2. Педро читал книгу. 3. Энри- ке пишет перевод. 4. Я закончил эту работу еще в среду. 5. Мама приготовила завтрак. 6. Хосе уже пошел домой. 7. Возьми эти книги. 8. Учитель ответит на твой вопрос. 9. Мария навестила его в субботу. 10. Не бери эту книгу. 11. Я звонил им в пятницу. 12. Отвечай на мой вопрос. 13. Я хочу сказать, что все это очень сложно. 14. Он хотел взять у меня эту книгу до среды. 15. Я думаю, он не за- хочет встретить вас на вокзале. б) используя глаголы II класса в форме прямого страдательного залога: 1. Я смогу сделать это завтра. 2. Книга уже прочитана. 3. Перевод уже сделан. 4. Работа закончена. 5. Завтрак приготовлен. 6. Хосе уже ушел. 7. Книги уже взяты. 8. На твой вопрос уже ответили. 9. Ее уже навестили подруги. 10. Я ничего не могу поделать. 11. Продукты уже убраны в холодильник. 12. Луиза и ее подруги уже вернулись до- мой. 13. Тетради уже куплены. 14. Группа уже сформиро- вана. 15. Поторопись, а то ты опоздаешь. 9. Переведите предложения на русский язык. 1. Masasabi kong magandang-maganda siya. 2. Ano ang sinabi mo ukol sa kanyang asawa? 3. Nasabi na ang lahat ng salita. 4. Sino ang nagsabi nito? 5. Makakasulat ako ng liham kay Petrow. 6. Bakit hindi pa nasulat ang liham? 7. Nakaka- sulat ba kayo sa wikang Ruso? 8. Sumulat ka. 9. Simisulat niya ang salin. 10. Magagawa ito ni Pedro sa susunod na bu- wan. 11. Qumawa siya ng salin. 12. Nagawa na ang lahat ng gawain. 13. Nakakagawa ako nito. 14. Ano ang ginagawa mo rito? 15. Kumuha ka ng kuwaderno. 16. Nakuha na ang mga kuwaderno. 17. Makakukuha si Juan ng mga kuwaderno. 144
10. Заполните пропуски подходящими по смыслу словами из текста урока. 1. Ang kapuluang Pilipinas ay ... sa Lupalop Asyatiko ng Dagat Tsina. 2. Ang Pilipinas ay ... ng maraming puld. 3. Ang ... pulo ay labingisa. 4. Ang ... ng bayan ay 299, 400 kilo- metro parisukat. 5. Ang ... hilagang pulo ay ang Yumi. 6. Ang kapuluan ng Pilipinas ay ... ng tatlong dako. 7. Ang ... sa mga dagat panloob ay hindi maginhawa dahil sa ... . 8. Ang ... ay 3Л ng teritoryo ng Pilipinas. 9. Sa Pilipinas ay may la- bindalawang ... na bulkan. 10. Ang ... ay malimit na malimit sa Pilipinas. 11. Malakas na hangin ang ... ngayon. 12. Ang mga ... ay laging dumarating sa kapuluan at ... ang panam'm. 13. Ang ... ng Pilipinas ay Quezon City. 14. Ang Tagalog ay ... sa mga wikang sinasalita sa Pilipinas. 15. Ang mga Pili- pino ay ... ng malaking kahirapan kung bumabagyo. 16. Tala- gang ... ng bayang Pilipinas! 17. Ang kapuluan ay ... na Per- las ng Dagat Silangan. 18. Mahiwagang tubig ng karagatan ang ... sa buong kapuluan. 19. Kung dapit-hapon ang dagat ay ... sa araw. 20. Kung may sigwa ... ang Dagat Tsina sa kanluran. 21. Ang mga bundok doon sa Pilipinas ay ... . 22. Ang Mayon ay nililok ... ng dalubhasang kamay. 23. Ang Bataan ay naging ... sa kagitingan ng mga kawal na Pilipino noong panahon ng digmaan. 24. Ang Kordilyera ay mahirap ... ng sinumang ... sa kalikasan. 25. Sa mayamang lupain ma- daling ... at ... ang anumang panam'm. 26. Lubhang ... ang kapuluan Pilipinas. 27. Ang bundok na ito’y kahugis ng ... nakabitin nang ... . 28. Ang mga lugar na iyan ay ... na totoo at anong ... . 29. Sa ... ng mga bundok ay may mahahala- gang mina. 30. Walang ... tag-init sa Pilipinas. 11. Образуйте все возможные степени сравнения имен в предложениях. Н а 1 i m b a w a: Ang dalawang bundok na ito ay mataas. a) Ang dalawang bundok na ito ay magkasintaas. b) Ang bundok na ito’y kataas ng bundok na iyon. (Ang bundok na ito’y kasintaas ng bundok na iyon.) k) Ang bundok na ito’y lalong mataas kaysa bundok na iyon. (Ang bundok na ito’y mataas kaysa bundok na iyon.) (Ang bundok na ito’y mataas pa kaysa bundok na iyon.) (Ang bundok na ito’y higit na mataas kaysa bundok na iyon.) d) Ang dalawang bundok na ito ay lubhang mataas. (Ang dalawang bundok ni ito ay napakataas.) e) Ang dalawang bundok na ito ay pinakamataas sa lahat. (Ang dalawang bundok na ito ay kataastaasan sa lahat.) 1. Si Clara at si Luisa ay maganda. 2. Ang dalawang estudyanteng ito ay matalino. 3. Siya at ako ay malakas. 4. Kayo at siya ay malaki. 10 Зак. 494 145
12. Переведите предложения на русский язык. 1. Ang Mindanaw ay malaki kaysa Panay. 2. Ang dala- wang bayaning ito’y magkasindakila. 3. Malayo ang Dabaw kaysa Zamboanga. 4. Ang lalawigan ng Rizal ay higit na ma- lapit sa Maynila kaysa lalawigan ng Pampanga. 5. Si Pedro ay lalong matalino kaysa kay Juan. 6. Kasipagsipagan siya sa lahat ng tao. 7. Ang taong iyan ay walang kasintalino sa buong pamantasan natin. 8. Si Loring ba ay simbuti ni Ber- ting? 9. Ang kanilang bahay ay malayo kaysa aming bahay. 10. Napakabigat ang mga tungkulin ko. 11. Walang kasinggan- da si Rosa sa paaralan. 12. Ang Luson ay pinakamalaking pulo ng kapuluang Pilipinas. 13. Ang Palawan ay malaki pa kaysa Bohol. 14. Ang kapuluang Sulu ay ang pinakatimog na mga pulo sa Pilipinas. 15. Si Bonifacio’y nagtatag ng Katipu- nan: Kataastaasan at Kagalang-galang na Katipunan ng mga Anak ng Bayan. ► 13. Заполните пропуски показателями и личными артиклями, где это^ необходимо. « 1. ... Pilipinas ... hindi malayo ... pampang ... Lupalop ... Asyatiko. 2. 7100 pulo ... bumiibuo ... kapuluan ... ito. 3. ... bansa ... nahahati .... tatlo ... dako. 4. 299,400 ... kilometro ... parisukat ... sukat ... Pilipinas. 5. ... kanluran ... kapuluan ... nahihiwalay ... Indutsina ... Dagat Tsina. 6. ... kalayuan ... pulo ... Taywan ... 100 ... kilometro ... lamang ... buhat ... pinakadulo ... hilaga ... pulo ... Jumi. 7. ... may ... di-malapad ... kipot ... pagitan ... Indonesya at ... Pilipinas. 8. Dahil ... marami ... maliliit ... pulo, bawa at bangkuta ... hindi ... ma- ginhawa ... paglalakbay ... mga dagat ... panloob. 9. ... mga kapatagan ... nasa ... lambak ... mga ilog ... lamang. 10. ... Pilipinas ... may ... 12 ... buhay ... bulkan at marami ... patay na. 11. Malimit ... lumilindol ... Luson at iba... mga pulo. 12. ... klima ... roon ... mainit sapagka’t ... malapit ... kapu- luan ... ekwador. 13. Kailan ... panahon ... tag-ulan ... Pilipi- nas? 14. Malimit ... dumatal ... mga bagyo ... hilaga ... bahagi ... kapuluan ... Pilipinas. 15. Kung ... bumabagyo ... sinisira. ... pananim at dumaranas ... mga Pilipino ... malaki ... kahi- rapan ... taun-taon. 16. ... mga Wika ... sinasalita ... bansa ... marami ...-ma.ami. 17. Tinatawag ... Perlas ... Silangan ... Pi- lipinas. 18. ... mga dagat ... nakaliligid ... bayan ... ito ... lubha ... marikit. 19. ... kahanga-hanga ... mga bundok doon. ... Pilipinas. 20. Kung ... wala ... unbs ... dalampasigan ... nilalaro ... mapiiputi ... alon. 21. Nakawiwili... malasin kung ... dagat ... nakikipagpaalaman ... araw. 22. Kung ... minsan ... naman ... at ... may ... sigwa ... nagngangalit ... Pasipiko ... silangan. 23. ... bundok ... Mayon ... ganda ... hugis ... wal& ... pangalawa ... bud ... daigdig. 24. ... bundok ... Kanlaon 146
pulo ... Negros ... nililok ... mandin ... dalubhasa ... kamay. 25. At ... doon ... mayaman ... lupain ... Pilipinas, ano ... dali ... tumubo at yumabong ... pananim! 14. Переведите предложения на русский язык. 1. Huwag mong kunin iyan! 2. Basahin ninyo ang huling pangungusap. 3. Huwag ninyong sulatin ang salin. 4. Bago mo tanungin sagutin mo muna ang aking tanong. 5. Huwag mong alisin ang kuwaderno. 6. Sabihin ninyo sa akin ang buong katotohanan. 7. Huwag mong malimot ito. 8. Katawanin ninyo ang grupo natin. 9. Habulin mo ang bus. 10. Bilhin ninyo ang bagay na iyon. 11. Huwag mong gamitin ang pariralang iyan. 12. Dalawin ninyo siya sa Biyernes. 13. Dalhin natin ang mga dala-dalahan. 14. Awitin ninyo! 15. Huwag nating basahin ang pahayagang pang-umaga. 16. Inumin mo ito, ito’y mabuti sa kalusugan. 17. Qisingin mo sila! 18. Huwag mong naisin ito! 19. Lutuin ninyo ang hapunan para sa lahat. 20. Kanin mo ang mansanas. 15. Переведите предложения на тагальский язык, используя формы прямо- го страдательного залога. 1. Возьми тетрадь и выпиши все новые слова. 2. Читай- те ваш перевод. 3. Напишите эту фразу на доске. 4. Не берите эту книгу, она для Лауры. 5. Ответьте на следую- щие вопросы. 6. Не убирайте эту книгу, она мне еще нужна. 7. Не покупайте этот рис. 8. Читай сначала! 9. Внесите вещи в комнату. 10. Не спрашивайте меня об этом. 11. При- готовь завтрак для всей семьи. 12. Воспользуйся его со- ветом. 13. Скажи это отцу. 14. Давайте завтра встанем пораньше. 15. Возьми удочки, они там, в углу. 16. Не ешь это яблоко, оно гнилое. 17. Прочтите нам ваш перевод. 18. Не пишите ей. 19. Купите пару апельсинов. 20. Спойте песню. 16. Сравните. 1. ang pamantasan — ang paaralan. 2. si Pedro—si Jose. 3. kami—sila. 4. akin —iyo. 5. ang aklat —ang kuwaderno. 6. ang Tagalog —ang Ingles. 7. ang punong-lusod — lalawigan. 8. ang ama — ang ina. 9. ang Pilipinas — ang Indonesya. 10. ang Pasfpiko— ang Atlantikd. 11. ang tag-init — taglamig. 10 147
17. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Филиппинский архипелаг расположен недалеко от азиатского материка. 2. Архипелаг Сулу находится в юж- ной части Филиппинского архипелага. 3. Индонезия состоит более чем из трех тысяч островов. 4. Самый крупный ост- ров Филиппин — Лусон. 5. Архипелаг делится на три рай- она: Лусон, Висайя и Минданао. 6. Территория Советского Союза составляет свыше 20 млн. квадратных километров. 7. Филиппинский архипелаг отделен от Индонезии Целебес- ским морем и неширокими проливами. 8. Самый северный остров Филиппин — остров Юми. 9. Плавание по внутрен- ним морям затруднено из-за многочисленных мелей и ри- фов. 10. Низменности составляют только 'А часть террито- рии страны. И. На архипелаге много действующих вулканов. 12. Землетрясения здесь не так часты. 13. Страна распо- ложена близко от экватора, и климат там жаркий. 14. Сезон дождей продолжается с июня по октябрь. 15. Ежегодно над Филиппинами проносятся 3—4 сильных тайфуна, кото- рые уничтожают посевы, и филиппинцы испытывают много лишений. 16. Население Советского Союза превышает 250 млн. человек. 17. На Филиппинах говорят на 135 язы- ках и диалектах. 18. Филиппины называют жемчужиной Востока. 19. Страна окружена морями. 20. Тихий океан бушует в штормовую погоду. 21. По красоте форм гора Майон не имеет равных во всем мире. 22. Любителю при- роды трудно забыть сказочную красоту островов Филип- пин. 23. В горах Лусона много меди, угля, хрома, золота. 24. На этой плодородной почве все растет очень быстро. 25. Когда нет урагана, белые волны играют у берега. 18. Раскройте скобки. 1. Ang wikang (salita) ng maraming mga Pilipino ay Taga- log. 2. Hindi pa ako marunong (salita) ng Tagalog. 3. (basa) nina Maria at Josefina ang aklat na ito. 4. (basa) sina Pedro ng aklat na ito. 5. Ang 7100 puld ay (buo) ng kapuluang Pilipinas. 6. Ang kapuluan ay (buo) ng 7100 pulo. 7. Matagal na nang (sulat) ako ng liham kina Luisa. 8. (sulat) mo ba ang saling galing sa wikang Ingles? 9. (kita) ko siya bukas sa pa- mantasan kung (pasok) siya. 10. (hiwalay) ang Pilipinas sa Lupalop Asyatiko ng Dagat Tsina, at sa Indonesya ng mga kipot. 11. Ano ang (sabi) ninyo sa kanila? 12. Anong talatini- gan (gamit) mo kung (salin) ka galing sa Tagalog? 13. Sino ang (alaala) sa akin na dapat kong (dalaw) si Petrow? 14. (ta- pes) namin ang salin nang gabing-gabi na. 15. Bago mo ako (tandng) (sagot) mo muna ang kaniyang tanong. 16. (inom)natin ang kapeng walang gatas, kung ayaw ninyo ito (bill) kayo ng isang basong tsa. 17. And ang (luto) ng ina para sa agahan?1 I 148
18. Bakit hindi niya (bati) sa inyo ngayong umaga? 19. (gising) ko siya nang maagang-maaga. 20. Saan mo (dala) ang mga pamingwit at ibang bagay? 19. Произведите подстановку. Tawagin mo si Jose, hintay — — — kilala — — — mahal — — — gising — — bati — — — dalaw _ — — Huwag mong tawagin si Jose. — — hintay — — — — kilala — — — — mahal — — — — gising — — — — bati — — — — dalaw — — Nabuo na ito. hati — — limot — — hull — — kain — — inom — — hiwalay — — Mabiibuo ltd sa Miyerkules. hati — — — limot . — — — hull _ — — kain — — — inom — — — hiwalay — — — Hindi pa nabuo ito. — — hati — — limot — — — hull ~ — — kain — — — inom — — — hiwalay •— 20. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Завтра — воскресенье, но я должен встать очень ра- но: я хочу навестить своего знакомого, который живет за городом. 2. Мне нужны эти книги до понедельника, я дол- жен подготовиться к лекции по истории стран Востока. 3. Ему очень нравится еда, приготовленная тетушкой Ти- нанг. 4. По-моему, мы опоздаем: уже 8 час. 15 мин., лек- ция начнется через час, а мы еще не сели в автобус, и я не знаю, сядем ли: на остановке много народу. 5. Я уже знаю кое-что о вашей поездке на Филиппины и хочу встре- титься с вами: говорят, вы побывали на Минданао. 6. Хо- такси? 7. Педро хочет стать чтобы тите поехать со мной инженером. Он должен хорошо учиться в школе поступить в университет. 8. Мне не нравятся ваши слова, я думаю, вы несправедливы к нему. 9. Я не знаю, где он сейчас, уже два дня, как он не ходит в институт. 10. Еще в прошлом году он хотел поехать на Филиппины, но у него было слишком много работы в Москве, и его начальник 149-
возражал против его поездки. 11. Кому нужны такие ра- ботники? 12. Я не знаю, чего он хочет, он каждый день меняет мнение. 13. Он очень любит горячий чай. 14. Вы должны сказать им всю правду. 15. Вы сами должны ру- ководить этой группой. 21. Переведите предложения на русский язык. 1. Bakit tinatawag ang Pilipinas na perlas ng dagat sila- ngan? 2. Ni isa sa amin ay nagngangalit. 3. Sino ang kasin- tahan ni Mariano? 4. Gustong-gusto ng mga bata ang mga mahiwagang alamat. 5. Ang palayan ay nakaliligid sa maliit na nayong iyon. 6. Ibig naming dumalaw sa inyong marikit na bansa. 7. May sigwa ngayon sa Timog na Kabisayaan. 8. Ang bahay nila ay nasa dalampasigan. 9. Malaki ang mga alon kung nagngangalit ang karagatan. 10. Kung dapit-hapon ang dagat ay nakikipagpaalaman sa araw. 11. Paano naghi- walay ang mga kaibigan? 12. Nakawiwili ba ito? 13. Minamalas namin ang paglubog ng araw. 14*. Kahit na maunos ang dagat, ang bapor ay tumulak sa ganap na ika-9 ng gabi. 15. Kaha- nga-hanga ang katalinuhan ng batang iyan. 16. Di-pangkara- niwan ang hugls ng pulo. 17. Ang ikalawang digmaang panda- igdig ay nagtapos noong 1945. 18. Ang bantayog na ito ay nililok ng isang dakilang Rusong manlililok. 19. Siya’y dalub- hasa sa mga gawaing iyan. 20. Walang kawali sa kusina. 21. Kung maliwanag ang gabi ang mga bituin ay parang na- kabitin sa langit. 22. Sulatin mo ang salitang ito nang pabaligtad. 23. Ang Tsina ay nasa timog-silangang bahagi ng Lupalop Asyatiko. 24. Maraming maliliit na pulo na malapit sa Luson ang walang pangalan. 25. Ang bansa’y nahahati ng dalawang dako. 26. Ano ang sukat ng lalawigang Rizal? 27. Ang Pransiya ay nahihiwalay sa Espanya ng mga bundok. 28. Ang pinaka- dulong timog na lunsod ng Unyong Sobyet ay ang Kushka. 29. Walang panganib ang paglalakbay sa dagat na ito sapagka’t walang bangkuta. 30. Ang kapatagang iyon ay parang mesa. 31. Maraming bulkan sa kabundukan, nguni’t patay na ang lahat. 32. Kung lumilindol, sinisira ang mga gusali. 33. Akala nila’y babagyo sa siisunod na buwan. 34. Kung hindi ka siisu- nod sa akin, dadanas ka ng malalaking kahirapan. 35. Aywan ko kung ano ang Inang wika niya. Прочитайте дроби по-тагальски. 1/2, 5/7, 1/10, 3/4, 1/100, 2/3, 2/10, 1/8, 6/7, 9/10, 35/100. 23. Переведите предложения на русский язык. * 1. Ang magandang damit ay nablli ko dahil sa matami's na dila ng tindera. 2. Si Berting ay nakatatakbd nang matulin. 3. Masasabi kong talagang matalino siya. 4. Si Tedfilo ay na- 150
kasakay na sa e.oplano. 5. Ang bata’y nakainom ng tubig na maasin. 6. Sa pagmamadali ko ay nadala ko ang aklat ni Donata. 7. Kahit na siya’y nasa ikala^yang baytang lamang, nakababasa siya at nakasiisulat ng Tagalog. 8. Ang mayayaman ay nakabibilf ng bawa’t ibig nila. 9. Nakabasa ako ng liham ni Pedro kay Jose. 10. Nakita ko siya kahapon nang pumasok siya sa opisina. 11. Nakapapagod sa kanya ang mga araling- pambahay. 12. Ang bawa’t mamamayan ay kailangang mag- hanapbuhay upang mabuhay. 13. Nakapunta ka na ba sa par- keng Gorky? 14. Maraming Pilipino ang napatay ng mga kawal ng Hapdn noong nakaraang digmaan. 15. Nakasusuya ang buhay ng isang walang hanapbuhay. 24. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Мы должны встретиться до того, как вы уедете на Филиппины. 2. Я не видел его с тех пор, как он уехал в Индонезию. 3. Он написал мне письмо сразу после того, как вернулся из США. 4. Пока вы были на Филиппинах, эту книгу перевели с тагальского языка на русский. 5. В то время как Луис переводил текст, Хосе читал вечернюю* газету. 6. После того как ты сделаешь перевод этой ста- тьи, помоги маме приготовить обед. 7. Прежде чем пере- водить текст, напомни ему, что он должен выписать из- него все новые слова. 8. До завтрака я сделал гимнастику. 9. Пока мама готовила завтрак, я занимался гимнастикой. 10. После завтрака я прочитал утреннюю газету. 11. На- чиная с сегодняшнего дня я буду делать гимнастику. 12. До сегодняшнего дня я делал гимнастику почти каж- дый день. 13. Учитесь хорошо, если хотите поступить в институт. 14. Чтобы поступить в институт, надо хорошо- учиться. 15. Он поступил в институт, потому что хорошо учился в школе. 16. Он не поступил в институт из-за своей лени. 17. Хотя он хорошо учился, он так и не по- ступил в институт. 25. Подберите антонимы к следующим словам. kabundukan buuin timog silangan napakalapit tag-ulan mahina pa pinakamalaki di-malapad patay na bulkan wala mula sa panloob sa harap ng kaunti tamad malakas pumanaog umaga 26. Последовательно замените слова в предложениях словами, данными: в скобках. 1. Ang Pilipinas ay hindi malayd sa Lupalop Asyatiko. (kapuluan, malapit, Indutsina, malayd, Europa) 2. Ang kapuluan ay bimibuo ng maraming pulo. (Pilipinas, nahahati, tatlong dako) 1511
3. Ang Tagalog ay sinasalita doon sa Pilipinas. (Ilukano, isa sa mga wika, mahalaga, sa Luson) 4. Malaking bahagi ng kapuluan ay kabundukan. (3/4, teritoryo, 1/4, kapatagan) 5. Malimit ang lindol doon. (bihira, bagyo, sa Bisaya, ulan, madalas, sa Mindanaw) 27. Ответьте устно на следующие вопросы. А, 1. Malayo ba ang kapuluang Pilipinas sa Lupalop Asya- tikb? 2. Ang Mindanaw ba ang pinakamalaking pulo ng kapu- luan? 3. Nahihiwalay ba ang Pilipinas sa Indutsina ng Dagat Tsina? 4. Yumi ba ang pinakadulong pulo sa hilaga? 5. Malapad ba ang mga kipot na naghihiwalay ang Pili- pinas sa Indonesya? 6. Maginhawa ba ang paglalakbay sa mga dagat panloob? 7. Kabundukan ba ang karamihan ng lupain ng Pilipinas? 8. Sa may dalampasigan ba ang kapatagan? 9. Ang Bulkang Apo ba ang plnakamataas na bundok sa Pilipinas? 10. Malimit ba ang lindol sa kapuluan? 11. Sinisira ba ng bagyo ang pananim? 12. Malaki ba ang populasyon ng Pilipinas? 13. Ang Maynila ba ang punong-lunsod ng Pilipinas? 14. Ang Tagalog ba ang wikang pambansa sa Pilipinas? 15. Marami bang tao ang marunong ng Tagalog? В. 1. Nasaan ang kapuluang Pilipinas? 2. Ano ang bilang ng mga pulo sa kapuluan? 3. Ilan ang mga pinakamalaking pulo? 4. Ano ang sukat ng bayan? 5. Ano ang nahihiwalay ng Dagat Selebes? 6. Hang kilometro ang kalayuan sa pulong Taywan? 7. Bakit hindi maginhawa ang paglalakbay sa mga dagat panloob? 8. Anong bahagi ng kapuluan ang kabundukan? 9. Nasaan ang kapatagan? 10. Ilan ang mga buhay na bulkan sa Pilipinas? 11. Bakit mainit ang klima sa Pilipinas? 12. Kailan maulan sa Luson? 13. Kailan humihihip ang tlmog-silangang hangin? 14. An6 ang sinisira ng bagyo? 15. Ilan ang bilang ng mga wikang sinasalita sa Pilipinas? /С. 1. Hindi malayo ang kapuluang Pilipinas sa pampang ng Lupalop, ano? 2. Ang kapuluan ay binubuo ng 7100 pulo, hindi ba? 152
3. Walang pangalan ang karamihan ng mga pulo, ano? 4. Ang pinakamalaking pulo ay labingisa, totoo ba? 5. Nahahati ang kapuluan ng tatlong dako, hindi ba? 6. Hindi malaki ang sukat ng kapuluang Pilipinas, ano? 7. Ang Pilipinas ay nahihiwalay ng Pasipiko sa Lupalop > Amerikano, hindi ba? 8. Hindi malapit ang Taywan sa Yumi, ano? 9. Maraming bangkuta sa mga dagat panloob, totoo ba? 10. Ang mga kapatagan ay nasa lambak ng mga ilog la- mang, hindi ba? 11. Hindi gaanong mataas ang Bulkang Apo, ano? 12. Ang Panay ay higit na malaki kaysa Masbate, totoo ba? 13. Ang Luson ay kalakilakihan sa lahat ng pulo sa Pili- pinas, hindi ba? 14. Hindi malayo ang Kabite kaysa Bagyo, ano? 15. Mahirap ang wikang Tagalog kaysa Ingles, totoo ba? Z). 1. Ang Mindanaw ba о ang Luson ang pinakamalaking pulo sa Pilipinas? 2. Ang Indutsina ba о ang Ingonesya’y nahihiwalay sa Pilipinas ng Dagat Selebes? 3. Malaki ba о hindi ang sukat ng Pilipinas? 4. Ang Taywan ba о ang Indonesya ang mas malayo sa Pilipinas? 5. Maginhawa ba о hindi ang paglalakbay sa mga dagat panloob? 6. Ang kapatagan ba о ang kabundukan ang bumubuo ng malaking bahagi ng lupain? 7. Nasa Luson ba о nasa ]\Aindanaw ang Bulkang Apo? 8. Malimit ba о bihira ang lindol sa Pilipinas? 9. Malapit ba о malayo ang Pilipinas sa ekwador? 10. Panahon ba ng tag-ulan о ng tag-init mula Hunyo hang- gang Oktubre? 11. Malimit ba о hindi na dumarating ang mga malalakas na bagyo sa kapuluan? 12. Ang Tagalog ba о ang iba pang wika ang pinakama- halaga sa Pilipinas? 28. Переведите филиппинский национальный гимн на русский язык. Bayang maglliw Perlas ng Silanganan Alab ng pusd Sa dibdib mo’y buhay. Lupang hinirang Duyan ka ng maglting Sa manlulupig Di ka pasisiil. 153
Sa dagat at bundok Sa simoy at sa langit mong bughaw May dilag ang tula At awit sa paglayang minamahal. Ang kislap ng watawat mo’y Tagumpay na nagni'ningni'ng Ang bituin at araw niya Kailan pa ma’y di-magdidilim. } Lupa ng araw, ng luwalhati’t pagsinta Buhay ay langit sa piling mo Aming ligaya na pag may mang-aapi Ang mamatay nang dahil sa iyo. MGA PARIRALA 1. bayang magiliw 'любимая страна’. 2. alab ng pusd 'жар сердца’. 3. lupang hinirang 'земля обетованная’. 4. duyan ka ng magiting 'колыбель храбрых’. 5. sa manlulupig di ka pasfsii 1 'ты не покоришься завоевателю’. 6. may dilag ang tula at awit sa paglayang minamahal зд. 'слышат- ся прекрасные поэмы и песни о дорогой свободе’. 7. kailan ра ma’y di-magdidilim 'никогда не померкнет’. 8. buhay ay langit sa piling mo 'жизнь с тобою — счастье’. 29. Переведите текст и предложения на тагальский язык. I. Свыше семи тысяч островов составляют Филиппинский архипелаг, но 95% территории приходится на одиннадцать крупнейших островов, самый большой из которых — Лусон. Весь архипелаг делится на три района: Лусон, Висайя и Минданао. На больших островах почвы плодородные, осо- бенно в долинах рек и у морского побережья. Здесь много рек и озер, изобилующих рыбой. Архипелаг расположен поблизости от экватора, и климат здесь жаркий. Часто на страну обрушиваются ураганы: ежегодно бывает три-четы- ре сильных тайфуна и до двадцати слабых. Тайфуны унич- тожают посевы, и филиппинцы испытывают большие труд- ности из-за нехватки продовольствия. Как и в Японии, здесь часты землетрясения. Население страны —свыше 40 млн. человек. Столицей является город Кесон-Сити, но крупнейшим городом стра- ны является Манила. Здесь говорят на 135 языках и диалектах. Самым рас- пространенным языком является тагальский — на нем го- ворит почти треть населения страны. Кроме того, многие 154
не-тагалы владеют тагальским языком, так как он является одним из учебных предметов в школе. II. 1. Что вы можете сказать о климате Филиппин? — Он такой же жаркий, как в Индонезии, но жарче, чем в Японии. 2. Хотя архипелаг состоит из 7100 островов, боль- шинство из них невелики и некоторые даже не имеют на- званий. 3. Самый большой остров архипелага — Лусон, он больше, чем Минданао. 4. Где находится Индонезия? — К юго-западу от Филиппин, она отделена от них неширокими проливами и Целебесским морем. 5. Расстояние от самого северного острова Юми до Тайваня —100 км. 6. Филиппи- ны—морская держава, поскольку она расположена на островах, но плавание по внутренним морям неудобно из-за многочисленных рифов и мелей. 7. На юге страны рядом с огромным островом Минданао находится архипелаг Сулу и много других островов. 8. Хотя большая часть террито- рии покрыта горами, равнин и низменностей тоже немало, особенно в долинах рек и по берегам морей. 9. На Филип- пинах часты землетрясения, есть 12 действующих и много потухших вулканов. Самый красивый — вулкан Тааль на озере Тааль. 10. Архипелаг расположен близко от экватора, в зоне тайфунов. Здесь часты ураганы, которые уничто- жают посевы. 11. Население Филиппин быстро растет и сейчас составляет свыше 40 млн. человек — это гораздо больше, чем до второй мировой войны. 12. Филиппины — многонациональная страна, там говорят на многочисленных местных языках и диалектах, а также на английском и испанском языках. 13. Первый филиппинский флаг—это флаг тайного общества Катипунан. Под этим флагом фи- липпинцы сражались с испанскими колонизаторами. 14. Со- временный филиппинский флаг напоминает флаг Кубы, ко- торая тоже была колонией Испании. На флаге слева расположен белый треугольник с желтым солнцем и тремя желтыми звездами. Солнце обозначает свободу, его восемь лучей —восемь провинций, которые первыми начали вос- стание против испанцев в 1896 г., а три звезды символи- зируют три главных района архипелага: Лусон, Висайя и . Минданао. По длине флаг разделен на две полосы: синюю вверху и красную внизу. 30. Перескажите текст урока.
1KA-LABINTATLONG AR ALIN Araw ng pista (Magkaibigan ang mga batang sina Andoy at Esting. Ma- saya sila sa araw ng pista. Nasa bahay sila nina Andoy. Tu- miitulong si Aling Sela sa kusina nina Aling Tinang, ang ina ni Andoy.) Esting. S-s-t... dumarating na ang inyong mga bisita, Andoy. Andoy. Siyanga? A, oo, nauna ang Tiya Linda, o. Marami ang kanyang mga kasama. Esting Sinu-sino sila? Mga kaibigan ba niya? Andoy. Siguro. Esting. Naku! Magagara ang damit, ano? Andoy. Makukulay. (Tig’ll.) Hindi ka ba gutom? Esting. Hindi. Gutom ka ba? Andoy. Oo, e. Halika. Kumakain na ang iba. (Sa kusina.) Aling Sela, dalawa ngang suman, o. At dalawang ... Aling Sela. Ha, alls, all's ... Mga batang magugulo ... Andoy. Sige na ... Aling Sela. O, sige, dalawa ... Tama na ang dalawa. Esting. Isa pa, Inay. Aling Sela. Tama na. Sige, all's. Esting. Isa pa. (Ktikuha si Aling Sela ng dalawang suman at magbibi- gay sa kanila. Aah's sila. Tiituloy sa loob.) Esting. Abalang-abala ang iyong nanay, o. Andoy. Ay oo, tuwang-tuwa siya. Tumatawa siya, o. Esting. Tumatawa ang iyong Ninong, o. Andoy. Masaya siya. Malapit si Aling Charing, e. Esting. Siya ba ang kanyang katabi? Andoy. Oo. Hindi ba siya maganda? Maganda rin sina Aling Pelang at Aling Osang, ano? Esting. A, oo. At sumasayaw at umaawit pa. Andoy. Umaawit si Aling Osang, a. Esting. Halika, maganda ang kanyang awit. (Lalapit) Andoy. Masarap ang pagkain, sabihin mo; halika. (Sa kusina na naman.) Aling Sela. O, ano na naman ba? Andoy. Kanin ho, at litson. 156
Esting. Sa akin ang buntot, ha? lyo ang tainga, ... at kal- dereta, Inay. Andoy. ... at turon, turon... Aling Sela. Tama na, alls. Balot (Araw ng pista. Nag-uusap sina Aling Tinang at Aling Sela sa kusina. Nagsiuwi na ang mga bisita nila. Mga matalik na kaibigan na lamang ang natira, gaya nina Pelang at Charing at ang kanilang mga kaibigan.) Aling Sela. Marami pa ang tira, Tinang. Aling Tinang. Oo nga. Hindi namin maiiubos iyan. Baba- lutin ko ang iba para sa mga anak mo. At para kina Osang. Aling Sela. Binigyan mo ba ng litson si Pelang? Gusto raw niya ang sarsa. Aling Tinang. Hindi niya sinabi kanina. Mayroon pa ba? Aling Seta. Mayroon pa. Pero wala nang matamis para kay Charing. Aling Tinang. Oo nga pala. Ano ang babalutin natin para sa kanya ngayon? Aling Sela. Gusto rin naman niya siguro ng relyeno. May binalot na ako. Aling Tinang. Mabuti naman. Maghihinanakit siya kung hindi siya dadalhan ng anuman. Aling Sela. Sinu-sino pa ba ang may binati kanina? Aling Tinang. Wala na. Aling Sela. Mabuti naman. (Magbubuntong-hininga si Aling Tinang.) Malaki ang ginugol mo rito, ano, Tinang? Aling Tinang. Ewan ko ba. Gugugulin na sana namin sa anim na buwan ’yan, e. Aling Sela. Kasing-engrande ng kasal mo, e. At halos magkasindami ang mga bisita. Aling Tinang. Paminsan-minsan lang naman. Aling Sela. Mabuti ka at may pera. Hindi gaya ng ibang umiiutang lang ng ginugugol. Aling Tinang. Hindi ko gagawin ang ganoon. Hindi ako susubo kung hindi ko kaya. Aling Sela. E, s’ya, kailan natin lilinisin ang bahay? Aling Tinang. At saka na — magpahinga ka muna. MGA PARIRALA 1. siyanga 'в самом деле’. 2. siguro 'может быть’, 'наверно’: inagsiguro (siguruhin) 'обеспечи- вать’, 'делать наверняка’. 3. Naku! (=Una ко) 'мамочка!’ f 157
4. suman 'сладкий пирожок’ (из рисовой муки и молока кокосового ореха, завернутый в пальмовый или банановый лист). 5. all's! all's! 'уходи!’, 'убирайся!’ 6. sige 'давай’, 'начинай’: sige па 'ну, пожалуйста’ (просьба). 7. Ninong 'крестный отец’; Ninang 'крестная мать’. 8. sabihin mo 'ты хочешь сказать’, 'ты имеешь в виду’. 9. litson 'целиком зажаренный поросенок’., 10. kaldereta 'обильно наперченная жареная козлятина’. 11. turo:i 'запеченные земляные орехи или половинки бананов? (филиппинские сладости). 12. balot букв, 'сверток’, зд. 'подарок, который гости уносят с собой’. 13. Binigyan mo ba ng litson si Charing 'ты дала жареного поро- сенка Чаринг?’ 14. оо nga pala 'да, в самом деле’. 15. relyeno 'фаршированная рыба (дичь)’. 16. maghihinanakit siya 'она обидится’. 17. kung hindi siya dadalhan ng anuman 'если ей не послать чего- нибудь’. 18. sino ang may binati 'кто хвалил, кто упоминал’. 19. kasing-engrande ng ... 'такой же большой, как...’. 20. kung hindi ko kaya 'если я не смогу’, 'если у меня нет воз- можности’. 21. lang (=lamang) 'только’. 22. at saka па 'потом’, 'позднее’. Г р а м м а т и к а: § 48. УПРАЖНЕНИЯ 1. Прочитайте вслух и переведите текст урока. 2. Ответьте письменно на следующие вопросы. 1. Ano ang nangyari sa bahay ni Aling Tinang? 2. Sino ang tumiitulong kay Aling Tinang sa kusina? 3. Bakit tumutulong si Aling Sela kay Aling Tinang? 4. Bakit masaya ang mga bata? 5. Sinu-sino ang dumating sa bahay ni Aling Tinang? Bila- ngin ninyo ang mga bisita. 6. Bakit pumasok ang mga bata sa kusina? 7. Ano ang hiningi ng mga bata? 8. Nagbigay ba si Aling Sela sa mga bata ng hinihingi nila? 9. Sino ang nauna sa pagdating sa pagdiriwang? 10. Bakit tuwang-tuwa at tumatawa si Aling Tinang? 11. Sino ang umaawit at sumasayaw? 158
12. And ang mga lutong Pilipinong nabanggit sa tekstong ito? 13. Saan ang pagdiriwang? 3. Образуйте от основ при помощи следующих аффиксов а) имена: ka-an(han): wala, siya, yaman, Isa, dalaga, isip, ibig, bait, Tagalog, Bisaya, Kristiyano, bayan, gamit, dunong, iba, sira, bundok, bukid, bata, saya, araw, daml, pulo, bud, layo, patag, jnit, hirap, sabi, ganda, dagat, lloko, giting, Pampanga. ka< kilala, tulong, lihim, usap, sama, klase, mag-aral, mukha, tao, iba, bilang, hugls, bituin, lakas, lahi, indm, sapi, tulad. -an(han): pasyal, sulat, basa, upo, kain, tulog, suri; ani, pasok; aklat, oras, kawani, kawayan, palay, halaman, bakod, tinda; laban, digma, sigaw, patay, sayaw, sulat. pa-ai(han): langoy, gawa, garndt, aral, lakas, hayag. mang-т-г: isda, batas, bayan, pahayag, sulat, basa, lakbay, Tagalog, garndt. pa-', liwanag, dala, daan, ngalan, alam, alaala, labas, ba- ligtad, tungo. tag-: ulan, init, lamig, araw, ani, kdlera. taga-: doon, saan, lutb, suri, Maynila, Europa, Alemanya, Mindanaw. mag-: kaibigan, kasama, asawa, ina, apo, lolo, ma-: gara, kulay, tao, bundok, palay, gulb, talik, taas, dunong, bahay, salimudt, pang-: bansa, lahat, digma, ulo, titik, dami, ligalig, tanim, amain. saya, siya, aliwalas. tanghalian, labas, lodb, karaniwan, dalawa. б) глаголы и соответствующие отглагольные существительные: -urn-: basa, awit, sayaw, tawa, kain, sulat, bill, alls, uwi, daan, lakad, sagot, tugdn, tutol, sama, indm, habol, lakas, laki, lapit, bilang. mag-\ basa, tawa, bill, alls, uwi, daan, tanim, pasyal, la- kad, sayaw, tanong, abala, salita, wika, malaki, madali, aral, turd, bigay, taas. magka-\ doon, palad, bahay, lodb, radyo, asawa, sakit, sala, isa, halaga, iba, mali, salapi, pera. mang-\ isda, ibig, sulat, una, palakad, pund, himagsik, bill, yari, kuha. niaka-: bill, basa, sulat, tawa, awit, sayaw, kain, sagot, tanong. 4. Образуйте от основ глаголы в форме прямого страдательного залога и составьте предложения с ними. bili, dala, alaala, kuha, kain, luto, sabi, tanong, sagot. 159
5. Раскройте скобки. 1. (kaibigan) ang dalawang binatang ito. 2. (tulong) mo ako sa aking (gawa) sa bahay. 3. Ang (pulo) ng Pilipinas ay (buo) ng 7100 pulo. 4. Ang 11 pulo ay (laki). 5. Ang Pilipinas ay (lapit) sa ekwador. 6. (kulay) at (gara) ang dami't ng mga da- laga. 7. Araw-araw ay (una) siya sa (dating) sa (pantas). 8. (bigay) ang gurb ng araling-pambahay sa kinabukasan. 9. Sino ang (tab!) niya? 10. (awit) at (sayaw) ang mga bisita. 11. (dami) ang mga (kilala) ko sa (gawad) (labas). 12. (gulo) ang mga bata sa paaralan. 13. (kain) ka na ba? 14. Sino ang (kain) ng suman? 15. Bakit (tawa) ka? 16. (kuha) ka ng aklat. 17. (kuha) mo ang aklat. 18. Ang(sabi) mo ay tapos na ang klase, ano? 19. Para sa mga Pilipino ang kanilang bansa ay parang lupang (hirang). 20. Walang (dalawa) sa ganda ng hugis ang bulkang ito. 21. (will) (malas) ang paglubbg ng araw sa Look ng Maynila. 22. (saya) ang buhay ng isang bata sa pi- ling ng ina. 23. Talagang (hirap) (limot) ang sinabi niya. 24. (minsan) ay (ngalit) ang (dagat). 25. (kita) siya ng (tibay) ng loob noong panahon ng digma. 6. Заполните пропуски подходящими по смыслу словами из текста урока. 1. ... si Aling Osang. 2. ... ang damit ng mga bisita. 3. ... sina Andoy at Esting. 4. Hindi ka ba ... ? 5. ... ang inyong nanay. 6. ... ang inyong Ninang. 7. Hindi ba siya ... ? 8. ... ang pagkain. 9. Siya ba ang kanyang ... ? 10. ... na ang iba. 11. ... ang mga bata. 12. Masaya ang mga bata sa araw ng ... . 13. ... si Aling Sela sa kusina. 14. Marami ang kanyang mga ... . 15. Sa akin ang ..., ha? 16. ... sina Aling Tinang at Aling Sela pag-uwi ng mga bisita. Mga matalik na kai- bigan lamang ang ... . 17. Marami pa ang ..., ang sabi ni ... Sela. 18. Akala ko hindi namin ... iyan. 19. Ano ang ... natin para sa kanyang mga anak? 20. ... raw niya ang sarsa. 21. Hindi niya sinabi ... . 22. Wala nang ... para sa mga bata. 23. ... siya kung hindi siya dadalhan ng anuman. 24. Sino pa ang may ... kanina? 25. Malaki ang ... ni Aling Tinang sa araw ng pista. 26. Kung walang pista ... sana nina Aling Ti- nang iyan sa anim na buwan. 27. Ang pista ay ... ng kasal ni Aling Tinang. 28. At halos ... ang mga bisita. 29. Siya ay hindi gaya ng ibang ... lang ng gimigugol. 30. ... ka muna. 7. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Платье Клары элегантнее, чем платье Линды. 2. Да- вайте пообедаем, я очень голоден. 3. У него очень яркий пиджак. 4. Тетушка Пеланг — самая веселая из гостей. 5. Его самый близкий друг — Петров. 6. Говорят, Педро способнее Хуана. 7. Я очень люблю черный кофе. 8. Эта комната такая же чистая, как и та. 9. Чай чересчур слад- 160
кий. JO. Тетушка Тинанг очень вкусно готовит. 11. Влади- восток дальше от Москвы, чем Иркутск. 12. Они оба оди- наково ленивы. 13. Его дом ближе к институту, чем мой. 14. Кто у них самый храбрый? 15. Луис похож на отца. 16. Вы так же не готовы к уроку, как и он. 17. Он старше меня. 18. Лина самая красивая девушка в институте. 19. Его квартира так же велика, как и твоя. 20. Семья. Родригесов богаче семьи Гомесов. 8. Переведите предложения на русский язык. 1. Kumakain siya ng matamis. 2. Nagkakain siya ng mata- mis. 3. Tumatawa si Pedro. 4. Nagtatawa si Pedro. 5. Bumi- bili si Ena ng masarap na pagkain. 6. Nagbibili si Ena ng masarap na pagkain. 7. Ang bilang ng mga tao ay umabot sa^ isang daan. 8. Mag-abot ka ng baso sa akin. 9. Bakit ka uma- alis nang maaga? 10. Nag-alis siya ng mga aklat sa mesa. 11. Oabing-gabi na nang siya’y bumalik. 12. Magbabalik ako bukas. 13. Nagbatian sila sa daan. 14. Sino ang bumati sa iyo? 15. Umuwi na sila. 16. Mag-uwi ka nito sa bahay. 17. Madalas na lumalakad ako sa mga daan ng Mosku. 18. Ang maglakad ay mabuti para sa kalusugan. 9 Замените формы действительного залога формами страдательного и формы страдательного залога — формами действительного. Halimbawa: Kailangang bumasa si Ben ng pahayagan. Kailangang basahin ni Ben ang pahayagan. A. 1. Dapat tayong gumamit ng elebeytor. 2. Kailangang maglinis ang mga bata ng silid. 3. Ayokong sumagot sa tanong niya. 4. Gusto kong bumasa ng aklat. 5. Dapat silang dumalaw sa akin. 6. Gusto niyang kumain ng litson. 7. Ibig nilang bu- mili ng matamis. 8. Nais kong magtanong ng ilang tanong. В. 1. Ibig kong basahin ang magasing ito. 2. Gusto niyang inumin ang каре. 3. Ayaw akong dalawin ni Pedro. 4. Nais niyang sagutin ang mga tanong mo. 5. Gusto kong bilhin ang iba’t ibang aklat. 6. Dapat sabihin ng lahat ang katotohanan. 7. Kailangan mong gamitin ang katalinuhan ^mo. 8. Ibig kong kunin ang mga pamingwit. 10. Перепишите первую часть текста урока, заменяя прямую речь косвенной. И. Составьте предложения, используя следующие слова и обороты. siyanga, magkaibigan, siguro, magara, rnauna, abalang- abala, tuwang-tuwa, sabihin mo, maghinanakit, at saka na. 161
12. Поставьте вопросы к выделенным словам. 1. Masaya si Andoy sa araw ng pista sapagka't niluto ng ina niya ang masardp na pagkain. 2. Magagar a ang damit ng mga babae. 3. Pumasok ang magkaibigan sa kusina upang hingin ang suntan. 4. Masaya si Ninong sapagka't si Aling Charing ang katabi. 5. Sa akin ang buntot. 13. Переведите предложения на тагальский язык, используя формы страда- тельного залога. 1. Позвони Хуану, он еще дома. 2. Не бери эту книгу, она для Теодоро. 3, Зайдите к Марии, она, говорят, забо- лела. 4. Сделайте эту работу к понедельнику. 5. Давайте не будем подниматься на лифте, а пойдем вверх пешком. 6. Не ломайте авторучку. 7. Скажите ему, что я буду ждать его возле кинотеатра. 8. Возьмите такси. 9. Не по- купайте эти вещи, они слишком дорогие. 10. Прочтите эту статью, для вас она будет интересна. 11. Говорите по- тагальски, а не по-английски. 12. Соберите материал для статьи. 13. Не делите это наследство. 14. Напишите ему письмо. 15. Заканчивайте перевод, время истекло. 16. При- готовь обед на четверых. 17. Не бери удочки, все равно там нет рыбы. 18. Отвечайте на мои вопросы. 19. Не спра- шивай ее, она не знает об этом. 20. Обращайтесь к нему на «вы». 14. Переведите предложения на русский язык. 1. Ang bayanihan ay kapuri-puring kaugalian ng mga Pili- pino. 2. Ang bawa’t bansa ay may pamahalaang karapat-dapat dito. 3. Kahanga-hanga ang pagkaawit ni Clara. 4. Kawawa si Jose. Ikalawang linggo na nang magkasakit siya. 5. Ang binalak mo’y kasiya-siya. 6. Ang sugo’y isa sa kagalang-ga- lang na panauhin sa pagdiriwang. 7. Si Rosemarie Sonora’y kaibig-ibig na bituin ng pelikulang Pilipino. 8. Ito po’y mga gawang hindi kanais-nais. 9. Kapansin-pansi'n ang mga anun- syo sa mga tindahan. 10. Gusto niya ang kasiya-siyang tugon mo. 15. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Сегодня в этой деревне большой праздник, все ожи- дают гостей. 2. Они пришли первыми.— В самом деле? 3. Наверное, Мария с подругами уже ушла. 4. Мне не нравится ее новое платье, оно слишком яркое. 5. Мы ра- ботали без перерыва. 6. Я очень голоден, давайте пообе- даем. 7, Купите два рисовых пирожка. 8. Эти несносные к 162
дети! 9. Я навещу его завтра. Хорошо. 10. Мама уже дала запеченных земляных орехов, этого хватит. И. Пройдите в комнату, начальник ждет вас. 12. Не смейтесь, это серьезно. 13. Кто это рядом с Розой? 14. Она очень любит петь и танцевать. 15. Филиппинские национальные блюда очень вкусны. 16. В доме нет никакой еды, кроме вареного риса. 17. Ты что оглох? (У тебя нет ушей?) 18. Тетушка Сепа заворачивает суман для гостьи. 19. В доме остались, только близкие друзья. 20. Все деньги уже израсходованы,, а только недавно у него было двести песо. 21. Мне очень понравился соус к жареному поросенку. 22. Мне не понра- вилась фаршированная рыба, но не говорите об этом хо- зяйке — она обидится. 23. Так это вы! 24. Почему вы вздыхаете? Скажите что-нибудь. 25. Я бы остался в этом городке, но у меня вышли все деньги. 26. Праздник в этом городке так же грандиозен, как и в том. 27. Кто одолжит мне два рубля до среды? 28. Я не могу (не в со- стоянии) перевести этот текст. 29. Давай навестим его. попозже. 30. Приберите квартиру. Не сейчас, 16. Переведите предложения на русский язык. 1. Abalang-abala ako sa kalagayan ni Ben. 2. Maaga-aga tayong lumakad bukas. 3. Ano ang kailangan mo sa pang- araw-araw na buhay? 4. Aywan ko kung ano ang nangyari sa akin, gumigising ako gabi-gabi. 5. Gabing-gabi na nang dala- win niya ako. 6. Pumasok kami sa isang bahay na maaliwalas at malaki-laki. 7. Itong-ito ang pahayag ni Emilio. 8. Maagang- maagang nagising ang batang ito. 9. Hinding-hindi ako maka- gagawa nito. 10. Akala ko’y malusog-lusog na siya. 11. Mahi- git-higit ang kita kaysa gastos. 12. Malayung-malayo pa rin ang atin sa Europa. 13. Matagal-tagal din siyang nakatayo sa tabi ng sine. 17. Переведите предложения на тагальский формы. язык, используя каузативные 1. Он просил сказать, что не сможет навестить вас завтра. 2. Напомни ему, что он должен перевести этот текст к пятнице. 3. Поблагодари его за все, что он сде- лал для нас. 4. Флаг напоминает нам о нашей родине. 5. Президент заявил, что коммюнике еще не подписано. 6. Он даст знать о себе. 7. Я представлю вам д-ра Круса в следующий четверг. 8. Педро отправил письмо матери месяц назад. 9. Тот, кто объясняет новый грамматический материал,— наш учитель. 10. Как вы собираетесь провести субботу и воскресенье? 11. Он послал сына учиться в уни- верситет св. Фомы. 12. Кто накормит детей? 13. Они про- явили удивительную стойкость духа. 14. Начальник рас- 11* 163
порядился закончить эту работу к среде. 15. Мы высоко ценим их героизм. 16. Я думаю, собрание утвердит это решение. 17. Где вы отдыхали во время каникул? 18. Как облегчить его положение? 19. Предположим, вы выучите английский язык. Где вы думаете использовать эти зна- ния? 20. Правительство опубликовало заявление. 18. Переведите предложения на русский язык. 1. Ang pista sa nayon ay dadalawin ng maraming bisita. 2. Hindi ko nakita siya kahapon.—Siyanga ba? 3. Ibig kong manna siya sa pag-aaral. 4. Siguro sa kusina pa ang nanay. 5. Nakti! Dumarati'ng na ang mga bisita! 6. Masyadong maku- lay ang damit ni Eva. 7. Talagang maikli ang pagtigil namin sa bayang iyon. 8. Tayo na! Gutom na gutom na ako. 9. Gus- tong-gusto ko ang mga lutong Pilipino, lalong laid na ang suman. 10. Alls ka! fAbalang-abala ako ngayon. 11. Bakit at magugulo ang mga estudyante? 12. Sige! Susunqd ako sa inyo. 13. Nagbigay na ang ina ng kaldereta sa iyo, tama na iyan. 14. Tumuloy kayo sa silid. 15. Hindi ko alam kung ano ang dahilan ng kanyang tuwa. 16. Huwag kang tumawa-tawa. 17. Ang katabi ni Dora’y isang kakilala ko. 18. Sino ang su- masayaw sa gitna ng bulwagan? 19. Tuwing umaga ang mga mag-aaral sa mga paaralan sa Pilipinas ay umaawit ng pam- bansang awit. 20. Sa palagay ng marami ang litson ay pina- kamasarap na lutong Pilipino. 21. Talagang mahirap sila, kahit na araw ng pista ay wala silang pagkain sa bahay. 22. Ang kanin para sa mga Pilipino ay parang tinapay para sa mga Ruso. 23. Mahaba ang buntot ng aso. 24. Wala ka bang tain- ga? Dalawang beses na sinabi ko iyan. 25. Ang pagbabalot ay isang matandang kaugalian ng mga Pilipino. 26. Ano ang tira sa mesa pag-uwi ng mga bisita? 27. Naubos na ang bi- gas. 28. Ayaw niya ang kaldereta pero gustong-gusto ang sarsa. 29. Ano ang sinabi nila kanina? 30. Kayo pala’y maru- nong magtagalog! 31. Hindi magaan ang pagluluto ng relyeno. 32. Huwag mong sabihin ito kay Lourdes, maghihinanakft siya. 33. Huwag kang magbuntong-hininga, nasa ayos pa ang lahat. 34. Wala akong kayang magsalin ng pangungusap na iyan. 35. Sino ang tiutang ng pera sa akin hanggang Biyernes? 19. Заполните пропуски показателями и личными артиклями, где это необходимо. 1. Magkaibigan ... Andoy at Esting, masaya ... sila ... araw ... pista sapagka’t gusto ... nila ... masarap ... pagkain ... niluto ... Aling Tinang. 2. ... All ... Sela ... tumiitulong ... Ali ... Tinang ... paggawa ... niya ... kusina. 3. Marami ... bisita ... dumarati'ng ... bahay ... Andoy ... araw ... pista, at ... nauna ... Tiya ... Linda at ... kanya ... mga kaibigan. 4. Ma* 164
gagara at makukulay ... damit ... babae ... dumating ... pagdi- riwang. 5. ... magkaibigan ... pumasok ... kusina ... upang ... hingin ... dalawa ... suman. 6. Kumukuha ... Ali ... Sela ... dalawa ... suman at nagbibigay ... mga bata. 7. Abala...-abala ... Ali ... Tinang ... araw ... pista sapagka’t ... marami ... ka- nila ... mga bisita at dapat ... siya ... maglutd ... masarap ... pagkain. 8. Marami ... mga bisita ... umaawit at sumasayaw pagkakain nila. 9. Ano ... sinabi ... Ali ... Sela ... mga bata nang sila ... pumasok ... kusina? 10. ... masarap ... pagkain ... niluto ... Ali ... Tinang ... para ... kanya ... mga bisita. 11. Talaga ... maganda ... Ali ... Osang. 12. Nagsiuwi na ... mga bisita, ... mga matalik ... kaibigan ... lamang ... natira. 13. Hindi nila ... mauubos ... tira. 14. Gusto ... raw ... mga babae ... matamis. 15. Ano ... binalot ... Ali ... Tinang para ... Osang at Charing? 16. ... maghihinanakit ... Maria kung hindi ... siya ... dadalhan ... anuman. 17. Malakf ... ginugugol ... mga Pilipino ... araw ... pista. 18. Hindi mabuti ... umu- utang ... ginugugol. 19. Hindi ... ko ... gagawin ... ganoon. 20. Magpahinga ... tayo ... muna. 20. Переведите предложения на русский язык. 1. Kailanman ay hindi ko nakita ang ganitong interesanteng dula. 2. Hindi siya magiging doktor kailanman. 3. Huwag mong sabihin ito sa kanya kailanman. 4. Kailanman ay hindi papasok ako sa bahay na iyan. 5. Hindi ko sinabi iyan kailan- man. 6. Hindi ako tatawag sa kanila kailanman. 7. Kailanman ay hindi niya binasa ang mga pahayagan. 8. Hindi ko bibil- hin ito kailanman, wala akong kaya. 9. Hindi ko ginawa ang sulat na ito kailanman. 10. Kailanman ay hindi ako nagtata- n6ng sa kanya ukol sa bagay na ito. 11. Hindi siya tumututol sa akin kailanman. 12. Kailanman ay hindi ako nagtuturd sa paaralan. 13. Hindi ako sumama sa kanila kailanman. 14. Si- nabi niya na kailanman ay hindi siya mag-aasawa. 15. Akala ko ay hindi siya nagkakamali kailanman. 21. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Он всегда возражает мне. 2. Иногда он заходит к Крусам. 3. Я никогда не говорил ему этого. 4. Я никогда не видел его в таком состоянии. 5. Иногда он бывает очень занят. 6. Он всегда заходит к Гомесам по субботам. 7. Я никогда не смогу купить такую дорогую вещь. 8. Из- редка он пишет мне письма. 9. Он всегда читает утренние газеты за завтраком. 10. Он никогда не знал, чего хочет. 11. Он всегда охотно помогает своим товарищам. 12. Иног- да я встречаюсь с Теодоро в университете. 13. Я никогда не спрашивал ее о событиях тех лет. 14. Я всегда пола- гал, что он очень способен, хотя и ленив. 15. Иногда она звонит мне по телефону. 165
22. Последовательно замените слова в предложениях словами, данными в скобках. 1. Masarap ang litsong niliilutd ni Aling Tinang. (suman, kanin, kaldereta, turon, ni Andoy) 2. Sa akin ang buntot, ha? (sa iyo, ang tainga, sa kanya, kanin, kay Luis) 3. Maganda ang kanyang awit. (dami't, magara, inyo, makulay, mahal) 4. Abalang-abala ang iyong ina. (tuwang-tuwa, kapatid, kakilala, mahirap na mahirap, masayang-masaya) 23. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Если позвонит Хуан, скажи ему, что я буду ждать его в институте. 2. После того как они станцевали один танец, она села отдохнуть. 3. В то время как Манг Берто сажал рис в поле, тетушка Нена готовила обед. 4. Прежде чем начать эту работу, спросите у него, как это делается. 5. Хотя у нее слабый голос, она неплохо поет. 6. Рыбаки вернулись на берег прежде, чем море разбушевалось. 7. Если этот вулкан потухший, опасности нет никакой. 8. В то время как я помогал ему переводить текст с та- гальского, Лина была занята на кухне. 9. Если вы столк- нетесь с трудностями, дайте мне знать. 10. До того как солнце село за Манильскую бухту, мы успели приехать на бульвар Рохаса. 11. После того как он сдал экзамен, вся семья отправилась на юг. 12. Если это ваша станция, вы должны приготовить ваш багаж. 13. Прежде чем выйти из дома, он привел в порядок квартиру. 14. Я не буду делать работу, если она бессмысленна. 15. Хотя этот остро- вок слишком мал и даже не имеет названия, на нем живет несколько семей. 16. После того как мы выпили по чашке черного кофе, он начал серьезный разговор. 17. Хотя я надеялся сделать много снимков, ничего не получилось, потому что мой фотоаппарат был неисправен. 18. Если мы далеко от родины, мы всегда думаем о ней. 19. После того как он начал загорать на солнце, он стал совсем смуглым. 20. Мать приготовила обед еще до прихода отца. 24. Поставьте подлежащее и сказуемое в форму множественного числа. 1. Makulay ang damit. 2. Qutom ang bata. 3. Magara ang kotse. 4. Magulo ang bisita. 5. Makulay ito. 6. Babae ang titser. 7. Maganda si Aling Osang. 8. Qutom ako. 9. Abalang- abala ang nanay. 10. Tuwang-tuwa siya. 11. Para kay Esting ang turon. 12. Maganda ang awit. 13. Malaki ang bahay. 14. Matalino ka. 15. Bago ito. 16. Masaya ang guro. 17. Ma- 165
hirap ang aralin. 18. Sino siya? 19. Ano na naman? 20. Saan ka nakatira? 21. Sino ang sutnasayaw? 22. Alin ang gusto mo? 4 25. Подберите антонимы к следующим словам. magkaibigan mauna kumuha lumapit umuwi pumanaog masaya all's sa loob sa itaas gusto maikli dumating magulo sa kaliwa umaga aywan mayaman 26. Переведите предложения на русский язык. 1. Ayokong malasin ito. 2. Bakit at kailangan mo ito? 3. Akala ko siya’y may katibayan ng loob. 4. Alam na nila na mahirap malimot ang sinabi ko. 5. Gusto ng mga palahanga ang tanawing iyan. 6. Nais nina Maria na maglutd ng kalde- reta. 7. Alam ng lahat na para sa Pilipino ang kanyang bayan ay lupang hinirang. 8. Ito ang kailangan. 9. Ayaw siyang uma- lis sa piling ng mga magulang niya. 10. Dapat mong malimot ang nakita mo. 11. Ibig kong makipagkita kina Luis. 12. Ayaw silang dumanas ng kahirapan. 13. Kaldereta at litson ang nais nila. 14. Hindi ko alam kung ano ang ibig niyang sabihin. 15. Dapat akong gumising nang maaga upang habulin ng unang treng elektriko. 16. Aywan ko kung ilan na tayo ngayon. 17. Gusto niyang sumama sa atin, nguni’t abalang-abala siya. 18. Hindi ko alam kung ang bus na ito ay patungong Kaga- waran ng Pangangalakal na Pandayuhan. 19. Ayaw ang bata na maghugas ng kamay bago kumain. 20. Dapat kang duma- ting sa ganap na ika-11. 21. Kailangan mo ba ang tulong nina Manuel? 22. Hindi nila alam kung kailan tiitulak ang bapor. 23. Alam na niya kung bakit tanyag si Rizal sa kasaysayan ng Pilipinas. 24. Nais nila ni Juanita na siya’ sumama sa kanila. 25. Aywan ko po kung kanino siya. 26. Dapat kang maging mahigpit. 27. Ito po ba ang lugar na nais ninyo? 28. Akala ko tahimik ang daloy ng buhay sa kabukiran. 29. Gustong- gusto nila ang relyeno. 30. Aywan ko kung bakit gaanong nakapapagod sa akin ang pamumuhay sa siyudad. 27. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Я не знаю, как я объясню все это ему. 2. Он хочет поехать на Самар. 3. Вы должны сказать ему всю правду. 4. Я думаю, они еще не вернулись с Себу. 5. Я не знаю, сколько островов составляют Филиппинский архипелаг. 6. Она хочет яблоко. 7. Марии очень понравились рисовые пирожки. 8. Он хочет поступить в университет. 9. Вы долж- ны быть очень трудолюбивы, если хотите получить хоро- шие оценки на экзамене. 10. Завтра он хочет встать рано, 167
так как они собираются поехать за город, И. Если хотите,, я покажу вам город. 12. Я думаю, Мария еще не знает, что Педро уже вернулся с Негроса. 13. Хотите сначала погулять по окрестностям? 14. Я уже знаю кое-что об этом происшествии. 15. Не ходите туда, если вы не хотите встречаться с ним. 16. Я хочу встретить вас на вокзале. 17. Мне не нравятся эти бесконечные беседы. 18. Хотите присоединиться к нам? У нас есть одно свободное место. 19. Больше всего я хочу познакомиться с этой девушкой. 20. Вы знаете, почему Филиппины называют жемчужиной Востока? 21. Я не люблю яичницу с ветчиной. 22. Вы лю- бите черный кофе? 23. Я знаю, что этот вулкан по красоте форм не имеет равных во всем мире. 24. По-моему, завтра будет ураган. 25. Вы знаете, сколько внутренних морей на Филиппинском архипелаге? 28. Ответьте устно на следующие вопросы. А. 1. Magkaibigan ba sina Andoy at Esting? 2. Masaya ba sila sa araw ng pista? 3. Dumarating na ba ang mga bisita? 4. Nauna ba ang Tiya Linda? 5. Marami ba ang kanyang mga kasama? 6. Sila ba ay kanyang kaibigan? 7. Magagara ba at makukulay ang mga damit? 8. Magugulo ba ang mga bata? 9. Abalang-abala ba si Aling Tinang? 10. Tumatawa ba ang Ninong? 11. Masaya ba ang Ninong? 12. Si Aling Pelang ba ang kanyang katabi? 13. Sumasayaw ba at umaawit sina Aling Pelang at Aling; Osang? 14. Maganda ba ang kanilang awit? 15. Masarap ba ang pagkaing niluto ni Aling Tinang? В. 1. Bakit masaya ang mga bata? 2. Nasaan sila? 3. Sino ang tumiitulong kay Aling Tinang? 4. Sinu-sino ang dumarating sa bahay nina Andoy? 5. Sino ang nauna? 6. Anu-ano ang mga pagkain? 7. Sino ang magugulo? 8. Bakit pumasok ang magkaibigan sa kusina? 9. Sino ang tuwang-tuwa at tumatawa? 10. Paano umaawit si Aling Osang? 11. Sino ang katabi ng Ninong? 12. Kanino ang buntot? 13. Ano ang sinabi ni Aling Sela sa mga bata? 14. Kanino ang tainga? 168
к. 1. Magkaibigan sina Andoy at Esting, hindi ba? 2. Masaya sila, totoo ba? 3. Wala sila sa bahay nina Andoy, ano? 4. Si Aling Sela ang ina ni Esting, siyanga ba? 5. Ang mga bisita’y nakarating na, hindi ba? 6. Nauna ang Tiya Linda, siyanga ba? 7. Hindi marami ang kanyang mga bisita, ano? 8. Makukulay at magagara ang mga damit ng mga babae, hindi ba? 9. Hindi gutom ang mga bata, ano? 10. Kumakain na ang iba, totoo ba? 11. Hindi magugulo ang mga bata, ano? 12. Abalang-abala ang nanay ni Andoy, siyanga ba? 13. Masaya ang mga bisita, totoo ba? 14. Maganda ang awit ni Aling Osang, hindi ba? 15. Kay Esting ang buntot, siyanga ba? Si Aling Sela ba о si Aling Osang ay tumutulong sa kusina? 2. Si Aling Tinang ba о si Aling Sela ang ina ni Esting? 3. Si Tiya Linda ba о si Aling Charing ang nauna? 4. Ang mga bata ba о ang mga bisita ang magugulo? 5. Magagara ba о hindi ang damit ng mga babae? 6. Si Aling Tinang ba о ang Ninong ang abalang-abala? 7. Kumakain ba о tumatawa ang Ninong? 8. Si Aling Osang ba о si Aling Charing ang umaawit? 9. Ang mga bisita ba о ang mga bata ang sumasayaw? 10. Sa kusina ba о sa bulwagan pumapasok ang mga bata? 11. Ang suman ba о ang litson ang hinihingi ng mga bata? 12. Kay Esting ba о kay Andoy ang tainga? 29. Переведите тексты на русский язык. Salu-salong pambata Naghandog ng isang salu-salong pambata sina Inhinyero at Qng. Antonio Sanchez nang sumapit ang ika-3 kaarawan ng anak nilang Marinet noong Dis. 1. Dumalo ang malalapit nilang kamag-anak, kaibigan at kaki- lala sa kasayahan sa kanilang tahanan sa San Francisco del Monte, Lunsod Quezon. Salu-salo sa Botokan, Laguna Si Clara Ramirez, anak ni Gng. Aurora Ramirez ay magda- raos ng isang sayawan sa kanilang tahanan. Ang kanilang mga kamag-anak at kasapi ng Botokan United Club ay dadalo sa sayawan. 169
Kabilang sa kanilang magiging mga panauhin ay sina Al- kalde at Gng. Domingo Flores, Q. at Qng. Jose Gomez, Abugado at Gng. Fortunato Ramos at marami pang iba. Mga kasalan sa Hunyo Si Bb. -Clara P. Rosario, anak nina Q. at Qng. Enrique Q. Rosario ng Dagupan ay makikipag-isang-dibdi'b kay Roberto M. Alberto, anak ni Qng. Antonina balo ni Francisco Alberto ng Maynila. Sina Bb. Rosario at Q. Alberto ay kapuwa nagtapos sa UP sa pagkaabugado. Ang kasalan ay gaganapin sa umaga ng Agosto 20 sa Sim- bahang Lady of Sorrows. Magiging ninang at ninong sina Gng. Loreto Ramos at Domingo Garcia. Pista sa Sta. Rosa Ang pagdiriwang sa pista ng Santa Rosa ay napakasaya. Ang bawa’t tahanan ay naghahanda ng sari-saring masarap na pagkain para sa mga panauhing nagbubuhat pa sa iba-ibang mga nayon at bayan. Ang mga panel na may iba’t ibang hugis ay nakabitin sa itaas ng mga lansangan. Ang simbahan at ang plasa ay nagagayakan din ng mababangong bulaklak at ng mga ilaw-dagitab na may iba’t ibang kulay. Maraming kawili-wiling palabas at mga aliwan sa plasa at sa bakuran ng paaralan. Ang lahat ay masayang-masaya. Ang mga binata’t dalaga naman ay masasayang nagsasayawan sa maluwang na bulwagan ng paaralang bayan. MGA PARIRALA в 1. salu-salo 'прием', 'вечеринка’: maghandog ng salu-salo 'устраи- вать (букв, предлагать) вечеринку (прием)’. 2. sumapit ang kaarawan 'наступила годовщина’. 3. magiging panauhin 'будущие гости’. 4. kapuwa nagtapos sa UP 'оба окончили Филиппинский универси- тет’. 5. ang kasalan ay gaganapin 'венчание состоится’. 6. nagbubuhat pa sa iba-ibang mga nayon at bayan 'приезжающие даже из других деревень и городов’. 7. ang plasa ay nagagayakan ng 'площадь украшена’. 8. ilaw-dagitab 'электрическая лампочка’. 9. kawili-wiling palabas 'интересное зрелище’, 'спектакль’. 170
30. Переведите текст и предложения на тагальский язык. I. Вчера моему другу исполнилось 20 лет, и он пригла- сил меня на день рождения. Сразу после занятий я поехал к своему другу, по дороге купил скромный подарок и че- рез час уже звонил к нему в дверь. Оказалось, я приехал первым. Делать было пока нечего, и я пошел на кухню помочь моему другу и его маме. Гостей было немного — они начали прибывать через 30—40 минут после моего приезда. Когда все собрались, мы прошли в гостиную и сели за стол. Мать моего друга замечательно готовит, и все мы дружно хвалили ее кулинарное искусство. После ужина мы немного потанцевали, потом просто беседовали, смеялись и веселились. Были только его близкие друзья, товарищи по учебе. Все остались очень довольны и разо- шлись поздно. II. 1. Андой и Эстинг — друзья. 2. Все веселы в день праздника. 3. Клара помогает матери в работе по дому. 4. Гости уже пришли. 5. Как всегда, Петров пришел в институт первым. 6. Ее платье очень элегантно. 7. Ты не голоден? —Нет я уже поел. 8. Идем, все уже обедают. 9. Отец очень занят — у него много работы в поле. 10. Ох, уж эти несносные дети! 11. Он очень рад. Он всегда ра- дуется, когда приходят гости. 12. Кто это сидит рядом с Рафаэлем? — Его жена. Она очень красива, не правда ли? 13. Гости пели и танцевали до утра. 14. Песня, которую поет Линда, очень печальная, но поет она хорошо. 15. Вам нравится жареный поросенок? Это любимое блюдо филип- пинцев, они всегда готовят его по праздникам. 16. Варе- ный рис для филиппинцев то же самое, что хлеб для нас. 17. На столе много сладостей — рисовые пирожки, жареные бананы и другие вкусные вещи. 18. Многие гости уже ра- зошлись, остались только близкие друзья. 19. Филиппинцы тратят слишком много денег на угощение. 20. Мы же не сможем съесть все это. 21. Я заверну вам кое-что.— Пра- во, не надо.—О, не беспокойтесь — это всего лишь сладо- сти для ваших детей. 22. Почему он не сказал мне об этом только что? 23. Наверное, ему очень понравился соус. 24. Я думаю, он обидится, если ты скажешь ему об этом. 25. Я истратил слишком много денег во время отпуска. 26. Он занимает деньги слишком часто, потому что тратит больше, чем зарабатывает. 27. Когда мы уберем кварти- ру? — Попозже, давай сначала отдохнем. 28. Я так никогда не делаю. 29. Воды многих морей омывают (окружают) Филиппинский архипелаг. 30. Во время сезона дождей Ти- хий океан часто бушует на востоке архипелага. 31. Гора Симинублан похожа на перевернутую сковороду, а гора 171
Майон не имеет равных в мире по красоте, говорят, что» она красивее, чем Фудзияма в Японии. 32. На плодородной филиппинской почве все растет очень быстро. 33. Из всех языков, на которых говорят филиппинцы, тагальский язык является наиболее распространенным. 34. Любитель при- роды не сможет забыть прекрасные Кордильеры. 35. Флаг Филиппин похож на флаг Кубы. 36. Площадь украшена разноцветными электрическими лампочками. 37. Среди по- четных гостей был посол Филиппин. 38. Спектакль очень интересен. 39. Гости приехали даже из отдаленных дере- прием в честь делегации. 31. Перескажите текст урока. вень. 40. Министр устроил
IKA-LABINGAPAT NA ARALIN Si Angkalfng Mahirap na mahirap si Angkalfng at ang kanyang nanay. Wala siyang sambalilo. Wala siyang sapatos. Isang araw ay nagbihis si Angkalfng. — Saan ka paroroon, Angkalfng? — ang tanong ng kanyang nanay. — Magpapasyal po ako sa bahay nina Don Panyong na ma- yaman. Tumawa ang nanay niya. Si Don Panyong ay may isang anak na dalaga. Magpapasyal si Angkalfng para dumalaw sa dalaga. Pumaroon nga si Angkalfng sa bahay nina Don Panyong. Kumatok siya sa pinto. Dumungaw ang dalagang anak ni Don Panyong. — Magandang hapon po sa inyo — ang sabi ni Angkalfng.— Maaari po bang dumalaw sa inyo? Tumingfn ang dalaga sa punft-punft na bard ni Angkalfng. Tumingin sa mga paa ni Angkalfng. Walang sapatos. Tumin- gin ang dalaga sa uloni Angkalfng. Walang sambalilo. Nagtawa ang dalaga. Dumungaw si Don Panyong. Nakita ang punft-punft na bard ni Angkalfng. Nagtawa rin si Don Panyong. — Ibig mong dumalaw sa aking anak? Sa ayos mong iyan? Nagtawa uli si Don Panyong. — Hindi maaaring dumalaw rito ang isang pulubi. Nag-isip si Angkalfng. — Alam ko na — ang sabi niya sa sarili.—Ang mabuti ay humiram ako ng sapatos, bard at sambalilo. Agad-agad na pumaroon si Angkalfng sa bahay ng isang kaibigan niyang mananahi. — Kaibigan — aniya.— Pahiramin mo nga ako ng isang amerikana. Huwag kang mag-alaala. Hanggang Lunes lang. — Bakit? Ano ang gagawin mo sa amerikana? — May isang dalaga akong infibig. Anak ng isang maya- man. Ayaw akong papasukin sa bahay nang walang amerikana. — Gayon lamang pala! — ang sagot ng kaibigang manana- hi.— Kunin mo ang ibig mo sa mga amerikana riyan. — Salamat, kaibigan. Mabaft kang talaga. Hihiramin ko ito nang isang linggo lamang. 173
— Mabuti kung gayon — ang sabi ng mananahi.—Kailan- gang-kailangan ko ang amerikana sa Lunes, kaya huwag mong kalilimutan. — Huwag kang mag-alaala. Pumaroon din si Angkalfng sa dbang kaibigan niyang guma- gawa ng sapatos at gumagawa ng sambalilo at humiram ng sapatos at sambalilo hanggang Lunes. Maganda ang suot ni Angkaling ngayon. May bagong amerikana. May sapatos nang bago. May sambalilo pang ma- ganda. — Talaga palang magandang lalaki ako — ang sabi niya sa sarili. Bumalik si Angkaling sa bahay nina Don Panyong. Kuma- tok siya sa pinto. — Magandang araw po — aniya. Dumungaw ang dalaga sa bintana. Magandang lalaki ngayon si Angkaling, kaya hindi na nahihiya. Lahat ng suot niya ay bagung-bago. — Magandang araw po naman, Ngumiti ang dalaga sa kanya. Dumungaw si Don Panyong. Nakita si Angkaling. — Magandang araw po, Don Panyong — ang sabi ni Angka- ling. — Maaari po bang dumalaw sa inyong anak? — Pumanhik kayo — ang sagot ng matandang mayaman. Pumanhik si Angkaling. — Pumarito ako upang dumalaw sa inyong magandang anak na dalaga —ang sabi ni Angkaling. — Mabuti, mabuti — ang sag6t naman ng matanda. — Ako ay si Angkaling — ang sabi ng binata.— Isang maya- man akong taga-Sampalok. Sumakay ako sa isang bapor na may lulang perlas, hiyas at ginto. — Umupo kayo, Don Angkaling — ang sabi ni Don Pa- nyong.— Dito po kayo umupo sa malambot na upuan. Umupo naman si Angkaling. Pinainom siya ng каре at pinakain ng masarap na puto at suman. Umupo rin ang dala- gang anak ni Don Panyong at kumain din ng puto at suman. May mga ngiti pa kay Angkaling. Araw-araw ay dumadalaw si Angkaling sa bahay ni Don Pa- nyong. Dumaan ang isang linggo. Kailangan nang magsauli ng mga hiniram na amerikana, sapatos at sambalilo. Pumaroon sa bahay ni Angkaling ang kaibigan niyang may- ari ng sapatos. — Magandang araw po. Narito po ba si Angkaling? — Wala po siya rito —ang sagot ng nanay ni Angkaling.— Nagpasyal po sa bahay ni Don Panyong. Bakit po ba? — Alam po ninyo, hindi pa nagsasauli ng hiniram niyang sapatos. Dapat ay ngayon na. 174
— Wala po siya rito. Nagpasyal nga po. — Ang mabuti ay pumaroon ako sa bahay ni Don Panyong — ang sabi ng may-ari ng sapatos.— Kailangang-kailangan ko ang sapatos na iyon ngayon din. Lunes na ngayon. Pumaroon din sa bahay nina Angkaling ang mga kaibigan niyang mananahi at may-ari ng sambalilo. Pagkatapos, puma- roon silang tatlo sa bahay ni Don Panyong para kunin ang mga hiniram sa kanila. Nakita nila si Angkaling na nakaupo at kumakain ng masarap na puto at suman at umiinom ng masarap na каре. Pumanhik silang tatlo. — Hoy, Angkaling, Lunes na — ang sabi ng isa.— Kailangan ay magsauli ka na ng hiniram mong amerikana. — Hoy, Angkaling, akin na ang sapatos na hiniram mo. — Hoy, Angkaling, saan naroon ang sambalilo kong hiniram mo noong isang linggo? Kailangan ko na ngayon. Lumapit ang tatlo at kinuha ang mga hiniram ni Angkaling. — Ano ba ito? —ang tanong ng dalaga.— Kangina lamang ay nakaupo siyang paang prinsipe. Ngayon, nakatayo siyang parang butiki. Sa malaking kahihiyan ay tumakbo na lamang si Angkaling. Hindi na bumalik sa bahay ni Don Panyong. 4 MGA PARIRALA 1. saan ka paroroon? 'куда ты идешь?’ 2. sa ayos mong iyan? 'в таком виде?’ 3. nag-isip si Angkaling 'Ангкалинг задумался’. 4. ang mabuti ay pumunta ako 'тогда я пойду’ (букв, 'хорошо я пойду’). 5. huwag kang mag-alaala 'не беспокойся’. 6. hanggang Lunes lang 'только до понедельника’. 7. bakit? зд. 'а в чем дело?’. 8. ano ang gagawin mo sa amerikana? 'Зачем тебе пиджак?’ (букв. 'Что ты будешь делать с пиджаком?’). 9. dalaga akong iniibig 'девушка, которая меня любит’. 10. ayaw akong papasukin 'меня не хотят пускать’. 11. gayoa lamang pala! 'ах так!’ 12. mabait kang talaga 'ты действительно добр’. 13. huwag mong kalilimutan 'не забудь’. 14. kaya hindi na nahihiya 'уже не было стыдно’. 15. bapor na may lulang perlas, hiyas at ginto 'пароход, нагружен- ный жемчугом, драгоценностями и золотом’. 16. may mga ngiti pa kay Angkaling 'Ангкалингу улыбались’ (букв. ’были улыбки Ангкалингу’). 17. dumaan ang isang linggo 'прошла неделя’. 18. dapat ay ngayon na '[он] должен [вернуть] сегодня же’. 19. akin па 'отдавай’. 175
20. saan naroon 'где там’. 21. parang butiki 'как ящерица’. 22. sa malaking kahihiyan 'от большого стыда’. Грамматика: §§ 33, 39, 56. УПРАЖНЕНИЯ 1. Прочитайте вслух и переведите текст урока. 2. Ответьте письменно на следующие вопросы. 1. Mayaman ba si Angkalfng? 2. Bakit tumawa ang nanay ni Angkalfng nang balakin niyang magpasyal sa bahay ni Don Panyong? 3. Ano ang ayos ni Angkalfng? 4. Ano ang sinabi ni Don Panyong sa kanya? 5. Bakit hiniram ni Angkalfng ang sapatos, bard at samba- lilo? 6. Kailan dapat na magsauli si Angkalfng ng mga hiram na bagay? 7. Bakit pinahiram ng mga kaibigan si Angkalfng ng mga bagay na ibig niya? 8. Ano ang sabi ng kaibigan ni Angkalfng pagkahingi niya ng amerikana? 9. Sino ang nagpahiram ng sapatos, amerikana’t sambalilo kay Angkalfng? 10. Paano nagpaliwanag si Angkalfng ng dahilan ng kany- ang paghiram? 11. Bakit pinaalis ni Don Panyong si Angkalfng? 12. Kinuha ba ni Angkalfng ang bagong sudt? 3. Найдите основу в следующих словах. paroroon, labanan, pagamutan, manggagamot, paliwanag, makawangkt, mabuhay, mamili, magulo, panlahat, matalik, umawit, magpaalam, matao, kakilala, kagandahan, pasukan, pakilusin, paririto, magbabasa, katagalugan, kalbhan, niltiluto, bilhin, tindahan, mananahi, tumawa, pahiramin, gagawin, mag- alaala, basahan, pangangailangan, pakalnin, pamamalakad, maganda, narito, kunin, kanin, panloob, katulong, pasyalan, bihisan, kamag-anak, pag-uwi, tagaroon, mag-ama, tag-araw, pumariyan, maaliwalas, nahiwalay, nahahati, hiniram, sinabi, kayamanan, umaga, ayusin, magsasauli, papasukin, nagsayawan, kahihiyan, alalahanin, kasarinlan, kilalanin, hingin, dalhin, gawi'n. 176
4. Образуйте от основ а) глаголы I класса в форме прямого страдательного залога и про- спрягайте их: ayos, dalaw, isip, hiram, ibig, gawa, kuha, bill, sabi, ala- :ala, kilala, dala, hingi, sunod. б) глаголы II класса в форме прямого страдательного залога и про- спрягайте их: hiwalay, hiya, sabi, upo, lapit, kita, dala, basa, kuha, bill', kinig, kilala, dala, ubos. в) каузативные глаголы в формах действительного и прямого страда- тельного залогов и проспрягайте их: kain, inom, labas, hiram, liwanag, alam, aral, sabi, gawa. 5. Переведите предложения на русский язык. I, 1. Kung may hirap ay may ginhawa. 2. Sino ang dalagang iyang nakasambalilo? 3. Saan galing ang sapatos mo? —Yari rito. 4. Ano ang im'isip mo? Sa alas diyes na, magsisimula ang pelikula pagkaraan ng kalahating oras at hindi ka рд nag- bihis. 5. Saan ka pumaroon noong Miyerkules? 6. Bakit at tumawa ka? 7. Pagbalfk mo huwag kang kumatok sa pinto, matiitulog na ako. 8. Sino ang babaeng dumurungaw sa binta- na? 9. Si Esti'ng talaga! Punit-punit na mult ang kanyang pan- talon. 10. Sumasaki't ang paa ko, makipot ang sapatos. 11. Hindi mapapasok ka sa restawran sa ayos mong ito. 12. Sa kanino nagpahiram siya ng salapi? 13. Pahihiramin ni Pedro ang aklat sa akin. 14. Mayroon po ba kayong barong Tagalog? 15. Magara ang dami't niya, natahi ng isang mahusay na ma- nanahi. 16. Kahit na mainit dapat kang magbihis ng amerikana sapagka’t pormal na pagtanggap iyon. 17. Huwag tayong mag- alaala, babalik sila bukas. 18. Huwag mong papasukin sinuman nang walang amerikana at kurbata. 19. Nakita ko siya kanina.— Gayon lamang pala! 20. Huwag mong kunin ang magarang suot na iyan. 21. Talagang mabai't siya at nagpapahiram ng salapi sa kahit sino. 22. Nahihiya ako sa inyo, hindi ko pa nabasa ang aklatna pinahiram ninyo sa akin. 23. Sa kanino ngumiti ang dalaga? Sa iyo о sa akin? 24. Ano ang lulan ng bapor na iyan? 25. Karapat-dapat sa Pilipinas ang tawag na «Perlas ng dagat Silangan». 26. Laging naghihiyas ang babaeng ito. 27. Paano papalambutin natin sila? 28. Pinakain at pinai- nom niya ang mga bata. 29. Puto ba ang binalot niya para sa mga panauhin? 30. Kailan magsasauli ka ng hiniram mong libro? 31. Sino ang may-ari na bahay? 32. Huwag mong kunin ang libro! Akin na ito! 33. Katakot-takot ang tinig ng bituki. 34. Parang hindi mo alam ang kahulugan niyan. 35. Hindi siya dadalaw sa akin dahil sa malaking kahihiyan. 42 Зак. 494 177
6. Заполните пропуски словами huwag, hindi или wala. 1. ... siyang sambalilo. 2. ... kang mag-alaala, ... pa siya’i dumating. 3. ... kang dapat alalahanin. 4. «Sino ang ... sa: klase ngayon?» — ang tanong uli ng guro sa monitor. 5...... na: pala tayong salapi. 6. ... mo akong gisingin bago mag-ikawalo* 7. ... ako dadalaw sa iyo sa Linggo, abalang-abala ako. 8. ... pa kayo nakasusulat sa Tagalog, ... ba? 9. Yaon ay ... totoo. 10. Nahuli ba ako?—... bale, pasok na. 11. Marami pong sa- lamat sa inyo. — ... anuman. 12. ... kang pumasok sa silid na; ito. 13. ... maaaring dumalaw rito ang isang pulubi. 14. ... akong magagawa, ... akong kaya. 15. ... mong tanungin siya ukol sa mga bagay na ito. 16. ... ba kayong bigas? 17. ... ko alam kung bakit ... siya sa bahay. 18. ... kang magbihis ng amerikanang ito, masyadong makulay. 19. ... akong sapatos ni ... akong kurbata. 20. ... pa siya marunong ng Tagalog. 7. Переведите предложения на тагальский язык, используя каузативные глаголы в форме прямого страдательного залога. 1. Кого ты уже напоил чаем? 2. Одолжите мне десять, рублей, я верну деньги через неделю. 3. Приготовь завтрак и накорми ребенка. 4. Он просил сказать, что зайдет в библиотеку после занятий. 5. Уведите детей, здесь и так очень шумно. 6. Не заставляйте меня танцевать, я танцую очень плохо. 7. Не смешите меня. 8. Президент выделил большие денежные средства на эти цели. 9. Освободите этого человека. 10. Он послал телеграмму матери. 11. Ускорьте отправку книг. 12. Вы должны усовершен- ствовать ваши знания тагальского языка. 13. Я не знаю, как облегчить ему работу. 14. Они хотят усложнить нашу задачу. 15. Не пускайте никого в эту комнату. 16. Изви- ните меня, я не знал, что вы еще спите. 17. Попросите позвать Теодоро, он где-то здесь. 18. Надо ускорить ход событий. 19. Они не хотят увеличивать зарплату рабочим. 20. Прикажите написать им ответ. 8. Заполните пропуски словами mabait, mabuti, mahusay или magaling. 1. ... dalaga ang anak ni Don Panyong. 2. ... na ba kayo?’ Sinabi ni Pedro sa akin na may sakit kayo. 3. Ang ginawa mo’y malaking tulong sa akin. Talagang ... ka. 4. Dapat ni- nyong gawin ito nang ... . 5. ... ba ang kuya niya? 6. Talag- ang ... artista at bituin si Bb. Lopez. 7. Bakit hindi kayo naghanda ng araling-pambahay? Yaon ay hindi ... 8. Binibigkas mo na nang ... ang Tagalog. 9. Nagawa ko na ang ibig mo. ...! 10. ... na ang kanyang mga kamag-anak. 11. «..., ...» — ang sabi ng matanda. 12. Ang guro nila sa panitikan ay hin- di ... . 13. ... ang ina niya. 14. Hindi ... ang sinabi mo. 15. Magsalin ka nang ... ng pangungusap na ito. 178
9. Переведите предложения на тагальский язык, используя глаголы типа pumarito и narito. ft 1. Каждый день я прихожу сюда в 8 часов утра. 2. Хо- се уже там?—Да, он и его друзья уже там. 3. Куда ты идешь? Собрание уже закончилось. 4. «Все сегодня здесь?» — спросил учитель.— «Да, все»,— ответил наш староста. 5. Приходите завтра, сегодня он очень занят. 6. Он ушел на реку позагорать. 7. Где тут моя шляпа? Я ухожу. 8. Где ты там? Нам надо торопиться. 9. Я пойду туда, это недалеко. 10. Кто приходил к нам вчера? Я уже видел этого человека. И. Где здесь мои книги? —Вон там, на столе рядом с тобой. 12. Мне очень нужно прийти сюда завтра. 13. Не знаю, смогу ли я прийти сюда после заня- тий. 14. Вон твои тетради. 15. Они все еще здесь. 10. Переведите предложения на русский язык. 1. Qanyan ang buhay. 2. Ang sinabi niya’y ganito. 3. Ang ganitong pangyayari’y kataka-taka. 4. Nakita mo na siya, ga- noon ba? 5. «Nagpadala na ako ng sulat.» — «Ah, ganyan pala!» 6. Ganito ang siniisulat niya sa akin. 7. Magagawa mo ito sa ganyang paraan lamang. 8. Ayoko ng ganitong tulong. 11. Замените формы страдательного залога формами действительного и формы действительного залога — формами страдательного. А. 1. Bumibili ng aklat si Ben. 2. Hihiram ako ng ameri- Icana. 3. Naghintay sila ng bus. 4. Qagawa siya nito bukas. 5. Sumagot ka sa aking tanong. 6. Sumhsulat siya ng pagsa- sanay. 7. Ang mga bisita’y kumakain ng suman. 8. Umaawit si Aling Osang ng mabuting awit. 9. Ang kapuluan ay binubuo ng 7100 pulo. 10. Dadanas ka ng malaking kahirapan. B. 1. Kinakatawan ng mga bituin ang tatlong dako ng ka- puluan. 2. Sinabi nina Juan ang siisunod. 3. Malimit niya na akong dalawin. 4. Kunin mo ang ibig mo sa mga amerikana riyan. 5. Infibig ng bawa’t isang mamamayan ang tinubuang lupa. 6. Babasahin ko ang liham pag-uwi ko. 7. Kinakain na ba ang bata ng suman? 8. Sasayawin nila ang pandanggo. '9. Tumutugtog ng bel si Lino. 10. Minamahal namin sina Nene. /С. 1. Makasusulat ako ng salin. 2. Hindi ako nakagawa nito. 3. Nakaranas na ako ng ganitong kahirapan. 4. Hindi siya nakapasok sa bulwagan. 5. Makakdkuha ako ng kuwader- no sa kanya. 6. Bakit hindi ka nakapaghanda ng araling-pam- bahay? 7. Makabibili ako ng kaldereta. 8. Nakakain na siya ng litson. 9. Ikaw ay makatiitulong sa akin. 10. Nakatitipon •ang manunulat ng materyales para sa kaniyang aklat. 12* 179
D. 1. Nabasa ко na ang liham. 2. Naalaala ni Jose ang sinabi sa kanya ng nanay. 3. Naputol ng bagyo ang komuni- kasyon. 4. Nakuha na niya ang sambalilo. 5. Maklkita ko sina Ernesto bukas. 6. Hindi ko madadala ito, mabigat na mabigat. 7. Ang mga pananlm ay nasira ng bagyo. 8. Magagamit nila ang karunungan sa siisunod na gawain nila. 9. Masasabi kong talagang magandang lalaki si Angkaling. 10. Hindi ko maga- gawa iyon sa loob ng isang buwan lamang. 12. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Почему ты без шляпы? Сегодня холодно. 2. Где ты купил эти ботинки? Они мне очень нравятся. 3. Одевайся, пора уже выходить, мы же хотели сначала погулять по< парку. 4. Я еще спал, когда он постучал в дверь. 5. По- смотри на девушку, которая выглядывает 6. У этого ребенка вечно одежда рваная. 7. Я из окна, думаю, в таком виде нас туда не пустят. 8. Что ты задумался? Это же очень легко. 9. Где бы занять деньги до среды? 10. Я познакомлю вас с хорошим портным, у него золотые руки (руки мастера). И. Почему ты в пиджаке? Здесь очень жарко. 12. Не беспокойтесь, я уже все знаю. 13. Возьми тарелку и иди на кухню. 14. Он очень добр.— Ах так! 15. Мне стыдно перед вами, потому что я так и не позвонил вам. 16. Сколько стоит этот зеленый костюм? 17. Улыбнись ей. 18. Эти драгоценности очень дороги. 19. Кровать не очень мягкая. 20. Накорми их рисом и на- пои кофе. 21. Пирог не такой уж вкусный. 22. Прошло тркс года. 23. Кто владелец этого дома? Мы хотим купить его. 24. Он уже здесь или еще там? 25. Купи что-нибудь вкус- ное. 26. Верни эту вещь! Мне самому она нужна. 27. Толь- ко что она стояла у окна, а теперь ее нет. 28. В филип- пинских домах много ящериц. 29. Похоже, ты не знаешь, этого. 30. Он не заглядывает ко мне, ему стыдно. 13. Переведите предложения на русский язык. 1. Nagpakita siya sa may pintuan. 2. Magsasaulo ako ng sinasabi ninyo. 3. Kalian nagkabahay sina Gomez? 4. Dapat kang magsauli ng hiniram mong salapi. Martes ngayon. 5. Nag- pakuha ng litson ang nanay. 6. Nagsalin ako ng mga pangu- ngusap na ito sa Kastila. 7. Magkakaroon sila ng sariling saka- han. 8. Kailangan mong magpakilala sa akin ng iyong mga kasama. 9. Sino ang magsasagawa ng balak natin? 10. Kung hindi ako nagkakamali dapat siyang bumalik sa siisunod na linggo. 11. Ang kanyang sulat ay nagpaginhawa sa buong mag-anak. 12. Pagbalik niya sa Inglaterra’y talagang nagsasa- ingles siya. 13. Hindi sila nagpapahalaga sa pagsayaw ng artistang ito. 14. Kailan ka magkakasalapi? Lagi kang nang- hihiram. 180
14. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Ангкалинг и его мать очень бедны. 2. Семья Лопесов довольно-таки бедна. 3. Семья Круса — одна из беднейших во всей деревне. 4. Эрнесто беднее Энрике. 5. Хосе такой же бедный, как и Хуан. 6. Хосе и Хуан одинаково бедны. 7. Семья Руфино самая богатая в городе. 8. Довольно-таки много посетителей бывают у этого больного. 9. Мария красивее Клары, по-моему, она самая красивая девушка во всем институте. 10. Одолжи немного денег у Арсенио, он очень добрый человек и охотно помогает всем. И. Пой- демте в комнату, там не так шумно.— А по-моему, там еще более шумно, чем в зале. 12. Андреа довольно-таки способный, но иногда он ленится. 13. Платье Паулы эле- гантнее, чем платье Елены, хотя и ее платье достаточно элегантно. 14. Я не куплю этот пиджак. Он слишком яр- кий, да и дорогой. 15. Эта шляпа мне слишком велика. По- кажите мне вон ту.— Та еще больше, господин. 16. Ты хо- чешь сказать, твой дом дальше от института, чем его? 17. Жареный поросенок вкуснее жареной козлятины. 18. Эта гора столь же высока, как и та, а вон та гора —самая высокая из всех. 19. Эта книга не такая уж интересная, я возьму другую. 20. Это упражнение довольно-таки труд- ное, я не могу его сделать. 21. Я старше тебя. 22. Он та- кой же опытный, как и ты. 23. Здесь не так глубоко. 24. Почвы на этом острове богаче, чем на том. 25. Послу- шайте, это же самая сложная работа. 15. Заполните пропуски показателями и личными артиклями, где это необходимо. 1. ... Angkaling at ... kanya ... nanay ... mahirap ... ma- hirap, ... wala ... sila ... salapi, wala ... sila ... maganda ... damit. 2. Bakit ... tumatawa ... ka? 3. Magpapasyal ... ako ... bahay ... isa ... ko ... kaibigan ... para dumalaw ... kaniya. 4. Sino ... kumakatok ... pinto? 5. Tumingin ... dalaga ... pu- nit-punit ... bard ... Angkaling at ... nagtawa ... siya. 6. «Alam ... ko ... na» —... sabi .,. Angkaling ... sarili,—«kung ... ano ... dapat ko ... gawin.» 7. «Mabuti ... kung ... ganoon»— ... sagot ... kaibigan ... marunong ... gumawa ... sambalilo. 8. Agad ... ako ... magsasauli. Huwag ... ka ... mag-alaala. 9. Kunin ... mo ... ibig ... mo ... mga sambalilo ... riyan. 10. Ikaw ... ibig ... dumalaw ... akin ... anak? ... ayos ... mo ... iyan? 11. Salamat ... kaibigan. Mabait ... ka ... talaga. 12. Agad-agad ... pumaroon ... siya ... bahay ... may-ari ... sapatos. 13. May ... isa ... dalaga ... umiibig ... ako. 14. «Talaga ... pala ... maganda ... dalaga ... Ena» — ... sabi ... lahat ... kakilala ... niya. 15. Dumungaw ... Don Panyong at nang ... makita ... niya ... Angkaling ... nakatayd ... harap ... bahay ... wala 181
... sambalilo’t amerikana ... nagtawa ... siya. 16. Pumaroon ... din ... Angkalfng ... bahay ... isa ... kaibigan ... gumagawa ... sambalilo. 17. Bumalik ... Angkalfng ... Don Panyong at ... kumatok ... pinto. 18. Hindi ... na ... nahihiya ... dalaga sa- pagka’t ... lahat ... suot ... Angkalfng ... bago ... bago. 19. Umupo ... Angkalfng, pinainom ... siya ... mainit at masa- rap ... каре at pinakain ... puto at suman. 20. ... mabuti ... pumaroon ... ako ... bahay ... Angkalfng. 21. Dumaan ... isa ••• linggo, kailangan nang ... magsauli ... hiniram ... bagay. 22. Hoy, saan ... naroon ... sambalilo ... hiniram ... mo ... akin? » s 4 16. Перепишите текст урока (от слов ibig mong dumalaw sa akin anak до слов umupd kayo, Don Angkalfng), заменяя прямую речь кос- венной. 17. Раскройте скобки. 1. (pasyal) рб ako sa bahay nina Mang Berto upang (dalaw) ang anak niyang lalaki. 2. Saan ka (paroon) kahapon? (parito) ako, nguni’t wala ka sa bahay. 3. (dungaw) ka. Sino ang (pa- syal) sa kabila? 4. (pahiram) nga ninyo ako ng salapi. 5. (kuha) mo ang aklat, si Pedro’y (padala) nito para sa iyo. 6. Ayokong (pasok) sa bahay niya sa ayos kong ito. 7. Wala kang dapat (alaala), (balik) kami agad. 8. Ano ang (gawa) mo sa sapatos? 9. (bihis) kayo agad. Ang ating mga kasama’y (hintay) na sa atin. 10. (painom) ako kahapon ng каре at (pakain) ng masarap na puto sa bahay ng isang kaibigan ko. 11. Kailan (sauli) si Angkalfng ng (hiram) niyang bagay? 12. Ang balak ni Angka- ling ay (dalaw) niya ang magandang dalaga. 13. (tingin) ang dalaga sa punft-punft na bard ni Angkalfng at (tawa). 14. (pa- rito) siya bukas upang (hiram) ng salapi. 15. (kain) ka, (kain) na ang iba. 16. (daan) ang isang linggo, nguni’t hindi pa (sa- uli) si Angkalfng ng sambalilo. 17. Ang (buti) ay (paroon) ako sa kanyang bahay. 18. Isang (yaman) akong (Sampalok), (sakay) ako sa isang bapor na may lulang gintd. 19. (upo) rin ang dalaga at (ngiti) kay Angkalfng. 20. Kangina lamang (upo) siya parang prinsipe, ngayon ay (tayo) siya parang butiki. 18. Заполните пропуски подходящими по смыслу словами из текста урока. 1. Mahirap na mahirap sina Angkalfng, wala silang ... . 2. Bakit at ... kayo? Saan ka paroroon? 3. Magpapasyal po ako sa bahay ni Don Panyong na ... . Huwag kang ... . 4. ... nga si Angkalfng sa bahay ni Don Panyong at ... sa pinto. 5. ... ang dalagang anak ni Don Panyong sa blntana, nakita ang na bard ni Angkalfng at ... . 6. Hindi maaaring du- malaw rito ang isang ... sa ganyang ... . 7. ... si Angkalfng at pumunta upang ... ng sambalilo, bard at ... . 8. Kaibigan, 182
... mo ako ng isang ... hanggang Lunes lang. 9. May dalagang akong ... at ayaw .akong papasukin nang walang ... . 10. Kai- langang-kailangan ko ang amerikana sa Lunes, kaya huwag mong ... . 11. Huwag kang ..., magsasauli ako nito sa susunod na linggo. 12. Talaga ... magandang lalaki ngayon si Angka- ling, kaya hindi na ... ang dalaga. 13. May tao riyan na ... sa pinto. 14. ... ang dalaga kay Angkalfng. 15. ... ako sa isang bapor na may lulang perlas, ... at ... . 16. ... si Angkalfng ng masarap na каре at ... siya ng suman. 17. Kailangan nang ... si Angkalfng ng ... na bard, sapatos at amerikana. 18. Magan- dang a aw po. ... po ba si Angkalfng? 19. Ang ... ay pumaroon ako sa bahay nina Don Panyong upang ... ang mga hiniram na bagay. 20. Nakita nila si Angkalfng na ... sa ... na upuan at ... ng masarap na каре at ... ng puto. 21. Hoy, Angkalfng, ... na ang sapatos na hiniram mo. 22. Kangina lamang ay na- kaupo siya parang ..., ngayon ay nakatayo parang ... . 23. Sa malaking ... ay tumakbo na lamang si Angkalfng. 24. Lumapit ang tatlo at ... ang mga bagay na hiniram sa kanila. 25. May mga ... pa kay Angkalfng. 19. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Я должна вернуть эти книги на следующей неделе. 2. Он болен, но вы можете навестить его. 3. Я хочу одол- жить ему деньги до пятницы. 4. Педро не знает, когда его отец вернется в Манилу. 5. Мне очень нравится при- готовленный тобою кофе. 6. Я не хочу просить у него по- мощи, хотя знаю, что он добр. 7. Не знаю, что он может сказать об этом. 8. Не хотите ли пообедать с нами? Се- годня у нас на обед вкусная козлятина. 9. Ему очень хо- чется задать тебе несколько вопросов. 10. Вы уже должны закончить этот перевод. 11. Вам понравилась его лекция? 12. Я не люблю читать такие книги. 13. Мне не нужны ваши оправдания. 14. По-моему, они сами не знают, когда вернутся в столицу. 15. Я тоже не знаю, как объяснить им все это. 16. Не хотите ли присоединиться к нам? 17. Вы должны позвонить ему во вторник. 18. Мне тоже нужны его материалы. 19. Вы не должны беспокоиться, все будет в порядке. 20. Кому нужны эти книги? 21. Я не могу пойти туда в таком виде. 22. Могу я навестить ва- шего сына? 23. Он хочет яблоко. 24. Не .знаю, как вам помочь. 25. Я не знаю, почему он сказал это. 20. Составьте предложения, используя следующие слова и выражения. ayos na ito, ikaw pala, talaga, pumaroon, pahiramin, mag-, alaala, para dumalaw, magsauli, gayon lamang pala, ano ang gagawin mo, ang mabuti ay, hindi na nahihiya, huwag mong kalflimutan. 183
21. Поставьте вопросы к выделенным словам. 1. Mahirap na mahirap si Angkaling, kaya tumawa ang nanay niya nang magpasyal siya sa bahay ng isang mayaman. 2. Hindi maaaring dumalaw si Angkaling sa anak ni Don Panyong, sapagka't wala siyang magandang suot. 3. Ditmunga'w si Don Panyong, at nang makita niya si Angkaling na may punii-punit na bard ay nagtawa saya. 4. Pinahiram si Angkaling ng mga bagay na ibig niya, sapagkd't ang sabi niya sa siisunod na Lunes dadalhin niya ang mga hiniram na bagay. 22. Переведите предложения на тагальский язык. 1. После того как он оделся, мы быстро вышли из до- ма. 2. Еще до того как он сказал мне об этом, я уже был готов ко всему. 3. В то время как я звонил по телефону Петрову, мои друзья уже ждали меня. 4. Если я пойду к нему, то только в среду. 5. Хотя все уже собрались, лек- ция еще не началась. 6. Иногда Мария с подругами захо- дят к ней. 7. Она всегда приходит первой. 8. Я никогда не видел этого человека. 9. Народу было много, потому что гости прибыли даже из других деревень. 10. Готовясь к празднику, они украсили зал ароматными цветами. 11. Я не возьмусь за это дело, если у меня не будет на то возможностей. 12. Они никогда не приезжали в Манилу. 13. Я хочу, чтобы вы иногда писали мне. 14. Как только преподаватель вошел в аудиторию, прозвенел звонок. 15. Дождь пошел еще до того, как мы выехали. 16. В то время как отец работал в поле, мать готовила обед. 17. Иногда она помогает матери в работе по дому. 18. Ты всегда опаздываешь. 19. Задача была нелегкая, и мы заду- мались. 20. Он всегда ходит к ним. 21. «Хорошо, если так»,— сказал старик. *22. Я никогда еще не слышал такой музыки. 23. Я не знаю, почему она улыбнулась тебе. 24. Я хочу, чтобы вы вернули взятые взаймы деньги. 25. Было еще рано, а потому народу на вокзале было не- много. 26. Он собирался зайти ко мне до отъезда. 27. Пос- ле его приезда мы виделись почти каждый день. 28. Луис должен хорошо учиться, чтобы стать инженером. 29. Я очень устал, а потому не смогу навестить вас сегодня. 30. Я по- говорю с вами перед лекцией или после нее. 23. Подберите синонимы к следующим словам. nanay mabuti bughaw bisita magpasyal sagot suot bavan bahay kaya talaga malimit ibig upang masaya tag-araw 184
24. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Не выглядывай в окно. 2. Не ходи туда, это очень далеко. 3. Надень черный костюм, сегодня официальный прием в посольстве. 4. Не смейся над этим. 5. Не ходи к ним в дом. 6. Не смотри в окно. 7. Подумай, прежде чем ответить. 8. Не бери у него денег в долг и не давай ему взаймы. 9. Поднимайся! 10. Не беспокойся, я не забуду. 11. Одолжи мне эту книгу. 12. Не отвечай им. 13. Верни эти вещи во вторник. 14. Не стучи так громко. 15. Воз- вращайся быстрее. 16. Не улыбайся ей. 16. Не выходите из дома, уже поздно. 17. Сядьте сюда, в это мягкое крес- ло. 18. Отправляйтесь пароходом, это удобнее всего. 19. Не забудь навестить Пабло. 20. Не кормите ребенка сладостями. 21. Съешьте рисовый пирожок. 22. Не ходи к ним каждый день. 23. Верните книгу. 24. Встаньте и идите к доске, а вы садитесь на место. 25. Не спрашивай меня, я ничего не знаю. 26. Идите сюда. 27. Пойдемте! 28. Подожди. 29. Отдай карандаш. 30. Не бегите. 25. Подберите антонимы к следующим словам. mahirap gusto magkaibigan dumating araw aywan sa itaas wasto tanong pumarito hiramin guro dalaga na may mainit 26. Последовательно замените слова в предложениях словами, данными в скобках. 1. Agad-agad na pumaroon si Angkaling sa bahay ng isang kaibigan niyang mananahi. (nagpasyal, sina Pedro, tahanan, kasama, magsasaka) 2. Ibig niyang dalawin ang isang kaibigan niyang mangga- gamot. (nais, makita, kamag-aral, may sakit) 3. Kunin mo ang ibig mo sa mga aklat diyan. (gusto, sapatos, sambalilo, doon) 4. Kailangan kong magsauli ng hiniram na bagay bukas. (nais, ibig, ni Petrow, magbigay, kinuha, sa Huwebes) 27. Ответьте устно на следующие вопросы. А. 1. Mahirap ba sina Angkaling? 2. Wala ba siyang sapatos? 3. Nagpasyal ba si Angkaling sa bahay ni Don Panyong? 4. Tumawa ba ang nanay ni Angkaling nang ito’y mag- bihis para pumaroon sa bahay nina Don Panyong? 5. Punit-punit ba ang barb ni Angkaling? 6. Nagtawa ba ang dalaga’t si Don Panyong? 185
7. Maaari bang dumalaw si Angkaling sa anak na dalaga ni Don Panyong? 8. Humiram ba si Angkaling ng sapatos, bard at samba- lilo? 9. Pinahiram ba si Angkaling ng mga bagay na ibig niya? 10. Ayaw bang papasukin si Angkaling sa bahay ni Don Panyong nang walang amerikana? 11. Kinuha ba ni Angkaling ang sambalilo? 12. Sa Lunes ba’y dapat na magsauli si Angkaling ng hi- niram na bagay? 13. Maganda ba ang suot ni Angkaling ngayon? 14. Bago na ba ang kanyang amerikana, sapatos at samba- lilo? 15. Maganda bang lalaki ngayon si Angkaling? 1. I'. 5. 6. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. Sino ang mahirap na mahirap? Saan pumaroon si Angkaling? Bakit tumawa ang nanay ni Angkaling? Bakit nagpasyal si Angkaling sa bahay ni Don Panyong? Ano ang sabi ni Angkaling sa dalagang anak ni Don Panyong? Ano ang sagot ni Don Panyong kay Angkaling? Ano ang ginawa ni Angkaling? Ilan ang mga bagay na hiniram ni Angkaling? Bakit pinahiram si Angkaling ng hiningi niya? Paano nagpaliwanag si Angkaling ng paghiram niya? Kailan siya dapat magsauli ng bard, sapatos at samba- lilo? And ang ginawa ni Angkaling sa hiniram na bagay? Saan-saan hiniram ni Angkaling ang mga bagay na ka’langan niya? Sinu-sino ang nagpahiram kay Angkaling ng sapatos barb at sambalilo? And ang sabi ni Angkaling pagkahiram niya ng mga bagay na kailangan niya? К. 1. Walang amerikana si Angkaling, and? 2. Mahirap na mahirap sina Angkaling, hindi ba? 3. Nagpasyal si Angkaling sa bahay nina Don Panyong, totoo ba? 4. Tumawa ang nanay niya, tunay ba? 5. Kumatdk si Angkaling sa pinto, siyanga ba? 6. Nagtawa ang dalaga nang makita niya si Angkaling, hindi ba? 7. Hindi maaaring dumalaw si Angkaling sa anak na da- laga ni Don Panyong, and? 8. Humiram si Angkaling ng sapatos, baro’t amerikana, totoo ba? 9. Pinahiram siya ng mga bagay na ibig niya, hindi ba? 186
10. Dapat magsauli si Angkaling ng mga hiniram na bagay sa Lunes, siyanga ba? 11. Pinahiram ng mga kaibigan si Angkaling ng hiningi niya, totoo? 12. Humiram si Angkaling ng amerikana, sapatos at sam- balilo hanggang Lunes lamang, hindi ba? 13. Kinuha ni Angkaling ang pinakamagandang sambalilo, tunay ba? 14. Kailangan ng mga kaibigan ni Angkaling ang mga ba- gay sa Lunes, ganoon ba? 15. Maganda ang hiniram na suot ni Angkaling, hindi ba? 28. Переведите текст на русский язык. . / Si Angalo (Paano nagi'ng maalat ang dagat?) Noong araw, sabi ng matatanda, ang dagat ay hindi maalat na gaya ngayon. Naging maalat ang dagat dahil daw sa isang langgam na kumagat kay Angalo. At sino naman si Angalo? Si Angalo ay isang higante. Pag nakatayo sa gitna ng da- gat ay hanggang sa tuhod niya lamang ang tubig. Pag naka- tayo naman sa lupa ay hanggang sa tuhod niya lamang ang mga bundok. Isang araw, nang maubos ang asin ng mga tao, ay lumapit sila kay Angalo. — Angalo, naubos na ang aming asin —ang sabi nila.—Ibig naming kumuha ng asin sa kabila ng dagat. Walang asin dito. Tumulong ka sa amin. — Madali iyan,—ang sagot ni Angalo.—Halikayo. Pumaroon si Angalo sa tabi ng dagat. Umupo siya. Nagpa- tong ng kanyang paa sa isang bundok sa kabila ng dagat. — Heto ang hita ko,—ang sabi niya sa mga tao.—Qawin ninyong tulay ang hita ko. Maaari na kayong tumawid sa ibayo ng dagat. — Salamat, Angalo. — Ngayon, kumuha kayo ng buslong lalagyan ng asin.^Ma- aari kayong dumaan sa aking hita. Natuwa ang mga tao. Kumuha sila ng buslong lalagyan^ng asin. Madali silang nakatawid. Nang makakuha ng asin sa ibayo ay umuwi na sila. Du- maan sila uli sa hita ni Angalo. Lahat ay may dalang buslong puno ng asin. Nang nasa gitna na ng dagat ang mga tumatawid ay may 187
kumagat na langgam kay Angalo. Masakit ang kagat ng lang- gam, kaya gumalaw si Angalo. Nahulog ang mga tao sa dagat. Nahulog din ang dala ni- lang mga buslong puno ng asin. Buhat noon ay naging maalat na ang dagat, sabi ng mata- tanda. MQA PARIRALA 1. sabi ng matatanda 'говорят старики’. 2. pag nakatayo siya sa gitna ng dagat 'когда он стоял посреди моря’. 3. sa kabila ng dagat (=sa ibayo ng dagat) 'по ту сторону моря’. 4. madali iyan 'это просто (легко)’. 5. gawin ninyong tulay 'пусть [нога] вам будет мостом’. 6. buslong lalagyan ng asin 'корзина для соли’. 7. buhat noon 'с тех пор’. 29. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Почему ты без пиджака? Сегодня холодно. 2. Он на- дел шляпу и быстро вышел из дома. 3. Подожди меня, я сейчас оденусь, и мы пойдем в кино, наши друзья уже ушли туда. 4. Я хочу занять у вас денег до субботы. 5. Приходите завтра, сегодня мы очень заняты. 6. Выгляни в окно. Кто это идет по противоположной стороне улицы? 7. Их квартира всегда выглядит уютной. 8. Не беспокойся, я приду в назначенное время. 9. Петров задумался, а за- тем согласился. 10. Я могу одолжить тебе эту книгу до пятницы. И. Что ты ему скажешь, когда увидишь его? 12. Педро еще не вернул взятые в долг деньги. 13. Мне очень нужны деньги до четверга. 14. Я пришел, чтобы на- вестить больного. 15. Лучше я тоже пойду к Роберто, мо- жет быть, там я увижу человека, который мне нужен. 16. Мы не сможем съесть все это даже за месяц. 17. За- верните эту книгу, я куплю ее. 18. Его дочь уже истра- тила эти деньги на наряды. 19. Почти все гости уже ушли. Остались только близкие друзья. 20. Почему ты вздыха- ешь? 21. Гостей было слишком много в этом маленьком зале. 22. Я не могу перевести это предложение, в нем много новых слов. 23. Кто приходил сюда недавно? Я ни- когда не видел этого человека. 24. Я истратил очень много денег во время каникул. 25. По случаю праздника в каж- дом доме готовят угощение. 26. Полотнища подвешены над дорогой. 27. Все здания украшены электрическими лампоч- ками. 28. Кто принес эти ароматные цветы? 29. Вы когда- нибудь видели сельский праздник на Филиппинах? Это очень интересное зрелище. 30. Юноши и девушки весело 188
’танцевали во дворе школы. 31. На детский праздник при- шло много гостей. 32. Вы знаете филиппинский националь- ный гимн? —Нет, я никогда не слышал его. 33. Я хотел бы забыть все, что здесь было сказано. 34. Ты хочешь ска- зать, что не знаешь, куда они ушли? 35. Здесь, в горах, они были в безопасности (вдали от опасности). 36. Больше всего я люблю гулять по улицам Москвы. 37. Флаг — сим- вол страны. Когда мы вдали от родины, он напоминает нам о ней. 38. Каждый гражданин должен быть готов про- лить кровь за родину. 39. Я очень хотел бы сфотографи- ровать эту гору, она очень красива, пожалуй, не имеет равных по красоте. 30. Перескажите текст урока. * ж ) 1
ika-labinlimAng aralin Ang baha sa Pangasinan Nagsimula ang malubhang sakuna nang ika-1 ng madaling araw noong Lunes, nang ang ilog Balingkagin ay umapaw da- hil sa matinding bulusok ng tubig na nanggaling sa mga burol sa timog-kanluran ng bayang Mabini. Inatasan ng Alkalde ang kanyang mga pull's na pagsabihan ang mga mamamayan sa hilaga ng bayan na lumipat sa mataas na lupa. Pagkaraan ng kalahating oras ang ilog ay lalong umapaw at tinangay agad ang 200 bahay sa purok na tirahan sa hilaga. Nang matapos ang pagngangalit ng ilog, dalawang bahay lamang ang nalwang nakatayo. Ang baha ay bunga ng bagyong «Wendy». Umabdt na sa 230 ang natagpuang bangkay sa iba’t ibang dako. Karamihan sa mga nasawi ay mga batang nag-aaral; ang malalaklng tao ay nakaakyat sa mga punong kahoy nang magsimulang lumakl ang tubig. Marami sa mga binaha ang nakikita sa mga sanga ng kahoy at bubong ng mga bahay. Angaw-angaw na pisong ari'-arian, mga pananlm at mga gawaing-bayan ang napinsala ng nagdaang bagyong «Wendy» sa labingapat na bayan at anim na baryo sa lalawigan ng Pa- ngasinan. Sa lahat ng bayang dinaanan ng bagyo ay nagtatag ang Krus na Pula ng mga sentro ng saklolo; 431 mag-anak na bi- nubuo ng 2155 katao ang tinulungan na ng Krus na Pula. Ang mga tulay sa pagitan ng Lingayen at Mabini ay ina- nod ng baha at naputol ang komunikasyon. May 5000 katao ang nawalan ng tahanan sa Pangasinan. Sinimulan ng Kaga- waran ng mga Gawaing-Bayan at Pahatiran ang pagpapakum- puni sa mga lansangan at tulay. Pinakilos ang lahat ng sangay ng pamahalaan upang mag- kaloob ng saklolo. Ang halagang pinalabas ng Pangulo (P 210,000) ay gtigugulin sa mga bagay na unang kailangan: gamot, pagkaing de lata at mga kagamitan sa pagtatayd ng bahay. LumikhA ang Pangulo ng isang lupon upang magsuri sa mga bayang binaha at binagyo. Ang mga plnuno ng Kalusugan ay inutusang lagyan ng klorina ang lahat ng posong sinasalukan ng tubig; nagpayo sila sa mga mamamayan na lagyan ng dalawang patak ng tintura de yodo ang bawa’t litre ng tubig. Ang baha ay pinakamalakl sa nasabing lalawigan. Hindi 190
pa nakaranas ng kapinsalaang katulad nito ang mga tao, da- tapwa’t isang matandang lalaki ang nagsabi na nagkaroon ng gayon ding sakuna noong 1880, na sumawi ng 20 buhay. Bagong bagyo Hunvo 30. Nagbabala kagabi ang Kawanihan ng Panahon na may na- :mumuong bagyo sa layong 100 milya sa timog-silangan ng Kasiguran, lalawigang 35 mllva sa isang oras Quezon. Ang lakas ng hangin ay sa gltna, at naglalakbay na pahilagang- kanluran sa bill's na 10 milya sa isang о as. Dahil dito, inaasahang magiging makulimlim at manaka- nakang uulan sa Maynila at sa mga lalawigan sa Luson, laid na sa gawi'ng hilagang-silangan. Ngayong hapon ang sentro sa panghuhula ng Kawanihan ng Panahon ay nag-ulat na isang bagong pagsama ng panahon sa tropiko ang natanaw sa silangan ng Hilagang Luson. Lu- magda ng isang babala ukol sa Hilagang Luson at nagpayo sa Qitnang Luson. Hulyo 1. Ngayong gabi ang Kawanihan ng Panahon ay nag-ulat na ang bagyong tropiko na nagdaan sa Hilagang Luson ngayong umaga ay humina. Hindi matagpuan ang plnakagitna ng bagyo habang yaon ay patuloy na kumikilos patungong Dagat Tsina. Inaasahang patuloy na makadarama ng mahlna at papalakas na ulan sa kanlurang baybayin ng Hilagang Luson. Sa Maynila himihulaan ng magiging maulap ang langit, at magkakaroon doon ng pasanda-sandaling pag-ulan. Sinabi ng Kawanihan ng Panahon na hindi sila magpapala- bas ng patalastas ukol sa naturang bagyo hangga’t hindi nila yaon nasusuring muli. MGA PARIRALA 1. Pangasinan—-Пангасинан {название провинции на острове Лу- сон). 2. matindi'ng bulusok ng tubig 'сильный напор воды’. 3. mataas na lupa 'возвышенность’. 4. naiwang nakatayd 'устояли’ {букв, 'остались стоять’). 5. ang baha ay bunga ng bagyo 'наводнение явилось следствием {букв. плодом) тайфуна’. 6. natagpuang bangkay 'обнаруженные трупы’. 7. angaw-angaw na pisong arf-arian 'имущество на миллионы песо’. 8. gawaing-bayan 'общественные сооружения’. 191
9. sa lahat ng bayang dinaanan ng bagyo 'во всех муниципалитетах» над которыми пронесся тайфун . 10. may 5000 katao ang nawalan ng tahanan 'около 5000 человек лишились крова’. 11. Kagawaran ng mga Gawaing-Bayan at Pahatiran 'Министерство общественных работ и связи’. 12. pinakilos ang lahat ng sangay ng pamahalaan 'все органы пра- вительства приведены в действие’. 13. mga bagay па unang kailangan 'предметы первой необходимо- сти’. 14. pagkaing de lata 'консервированные продукты’» 'консервы’.. 15. tintura de yodo 'настойка йода’. 16. Kawanihan ng Panahon 'Бюро погоды’. 17. may namumuong bagyo 'образовался тайфун’. 18. ang lakas ng hangin 'сила ветра’. 19. sa bill's na 10 milya sa isang oras 'co скоростью 10 миль в, час’.. 20. inaasahang magiging makulimlim at manaka-nakang uulan 'ожи- дается пасмурная [погода] и кратковременные дожди’. 21. Sentro ng Panghuhula 'Центр прогнозов’. 22. pagsama ng panahon 'ухудшение погоды’. 23. lumagda ng isang babala 'опубликовали (букв, подписали) пре- достережение’. 24. pinakagitna ng bagyo '«глаз» тайфуна’. 25. mahina at papalakas na ulan 'слабые [возможно] усилив.ающиеся дожди\ 26. pasanda-sandaling pag-ulan 'кратковременные дожди’ Грамматика: §37. УПРАЖНЕНИЯ 1. Прочитайте вслух и переведите текст урока. 2г Ответьте письменно на следующие вопросы. 1. Ano ang nangyari sa Pangasinan? 2. Kalian nagsimula ang malubhang sakuna? 3. Bakit umapaw ang ilog Balingkagin? 4. Saan galing ang tubig? 5. Ano ang sabi ng mga pulis sa mamamayan? 6. Hang bahay ang naiwang nakatayo? 7. Hang bahay ang tinangay ng tubig? 8. Ano ang dahilan ng baha? 9. Sinu-sino ang karamihan sa mga nasawi? 10. Saan nakikita ang mga binaha? 11. Ano ang laki ng kapinsalaan? 12. Hang pamilya ang tinulungan na ng Krus na Pula? 192
13. Hang katao ang nawalan ng tahanan? 14. Bakit pinakilos ang lahat ng sangay ng pamahalaan? 15. Ano ang atas at payo ng mga pinund ng Kalusugan? 3. Образуйте отглагольные существительные от следующих глаголов. magsimula, umapaw, manggaling, magsabi, lumipat, magnga- lit, umabot, mag-aral, makaakyat, lumaki, makaraan, dumaan, magdaan, magtatag, magpakumpuni, magkaloob, magpakilos, mangailangan, kumain, makatayo, magtayo, lumikha, magsuri, mamuhay, makagamit, magpayo, makaranas, dumanas, magka- roon, mamuo, sumawi, mahiya, magbuhat, mag-alaala, ma- kabitin, sabihin, malimot, makawili, malasin, pumatay, mag- buhos, sumikat, umasa, makakuha, kunin, makalipas, humabol, makapagod, magbilad, lumubog, sumama. 4. Образуйте глаголы от основ при помощи следующих аффиксов а) в форме местного страдательного залога и проспрягайте их: -an: daan, Simula, atas, baha, bigay, lagay, tulong, suri, salok, basa, sakit, bukas, tanim kuha, dala, hingi, kain, sakay. pag-an: aral, lagay, usap, sabi, himagsik, bigay, bill, basa, dala, daos, handog, lingkod, nakaw. ma-an: tagpo, wala, alam, ibig, abot, isip, tulong, sakit, bigay, ubos, gamit, tanda, tugon. б) в форме прямого страдательного залога и проспрягайте их: -in: basa, sabi, bagyo, tangay, luto, likha, buo, hati, gugol, gamit, hiram, kuha, ayos, alaala, bill, kain, gawa, hingi, sunod. pa-in: kain, kilos, inom, hiram pasok. pag-in: diwang, tibay, sabi, aral, dala, isa, mula. ma-: gawa, balik, bill, kita, alis, dala, tira, ubos, sulat. тара-: abot, kilos, galing, harap, labas, dito, sama, tala, tawa, tingin. mapag-: tibay, hari. в) в форме действительного залога и проспрягайте их: um-: gawa, basa, sagot, tugon, alls, awit, sayaw, paroon, tutol, tingin, dungaw, dalaw, pariyan, hiram, sikat, sama, sama, pula. mag-: bihis, Simula, sabi, tanong, buhat, bilad, daan, tatag, tayo, suri, payo, bagay, bala, lakbay, ulat, ngalit. mang-: galing, sulat, yari, bill, buo. magka-: sakit, bahay, loob, doom magpa-: alis, sabi, liwanag, kilala, dala, gawa, hiram, la- bas, alam, kain. magsa-: Kastila, uli, gawa, ulo. nwbka-: basa, balik, gamit, kita, alis, dala, tira, ubos. 13 Зак. 494
makapag-'. aral, bigay, bill, dala, daos, gawa, hati'd, hintay, luto, linis. makapang--. buhay, gamot, yari. 5. Найдите основу в следующих словах. pamumuno, saktan, ka amihan, mawalan, alalahanln, kunln, maubos, mahusay, makapagtanong, umapaw, anurin, tulungan, pagtatayd, salukan, pinakamaganda, pakikipag-isang-dibdib, kai- bigan, mangingisda, mamimili, manggagamot, pagngangalit, pahatiran, daanan, pamamaraan, pamamalakad, pagkatapos, pagpapakumpuni, bagyuhin, mamud, pakilusin, pagtatatag, gugulin, kamag-aral, magkaloob, managalog, pamahalaan, pa- nganga’langan, pamantasan, surian, pagamutan, pagtibayin, simulan, pagsasagawa, panggagaling, lagyan, pagsasaulo, ma- mamayan, makatayd, malalaki, kaplnsalaan, pagkain, tagapayo, napakalakas, matatanda, mag-awit, katotohanan, patawanin, kasarinlan, kawalan, kahihiyan, kanan, katuturan, kabihasnan. p 6. Поставьте глагол в предложениях в формы прямого и местного страда- тельных залогов. Halimbawa: Bfbili ako ng litson sa tindahan. Bfbilhin ko ang litson sa tindahan. Bibilhan ko ng litson ang tindahan. 1. Kumuha siya ng matamis sa kusina. 2. Mag-alis ka ng mga aklat sa mesa. 3. Nag-ayos ang nanay ng mga bagay sa kusina. 4. Bumabasa si Pedro ng aklat sa akin. 5. Bumilang kayo ng mga kuwaderno sa kanila. 6. Uwaawit si Aling Osang sa mga bisita. 7. Nagdala si Pedro ng balot kay Charing. 8. Qumawa ka nito para sa amin. 9. Hihingi ako sa iyo ng mga bagay na kailangan ko. 10. Tumugtog si Clara ng piyano sa mga kaibigan niya. 7. Переведите предложения на русский язык. 1. Kailan nagsimula ang sakuna sa bayang iyon? 2. Tala- gang malubha ang kalagayan natin, hindi ba? 3. Tuwing taon umaapaw ang ilog at dumaranas ang mga mamamayan ng malaking kahirapan. 4. Ang purok na tirahan ay tinangay ng baha. 5. Matindi ang bulusok ng tubig, aapaw ang ilog ngayon gabi. 6. Nanggaling ang tubig sa burol sa timog. 7. Inaatasan ng pinund na pagsulatan ang manananggol. 8. Ang lahat ng naninira ay lilipat sa ibang lugar sapagka’t mapanganib dito dahil sa baha. 9. Ang pamahalaan ay nagtatayo ng mga ba- gong purok na tirahan sa labas ng lunsod. 10. Pagkaraan ng lindol illang bahay lamang ang naiwang nakatayo. 11. Ang bagyong «Carla» ay damatal sa timog ng kapuluan. 12. Natag- 194
puan ng mga pulis ang bangkay sa bakuran. 13. Maraming katao ang nasawi noong nakaraang lindol. 14. Ang mga bata ay nakaakyat sa mga sanga ng punong mansanas. 15. Paglipat ng mga mamamayan sa mataas na lupa, nagsimulang lumaki ang tubig sa ilog. 16. Sino ang taong iyan sa bubong ng ba- hay? 17. Walang ari-ariang pribado sa Unyong Sobyet. 18. Ba- wa’t taon napinsala ang mga gawaing-bayan sa Pilipinas dahil sa lindol, bagyo, baha at ibang sakuna na malimit doon. 19. Nasira ang pananim sa lahat ng mga baryong dinaanan ng bagyong «Yoling», ang kapinsalaan ay higit sa 50 angaw na piso. 20. Si Andres Bonifacio ay nagtatag ng Katipunan noong panahon ng mga Kastila. 21. «Saklolo!» — ang sigaw ng bik- tima. 22. Tulungan mo ako at tiitulungan kita. 23. Pagkaraan ng malakas na ulan ay inanod ang tulay sa pagitan ng dala- wang bayang iyon. 24. Wala pa silang ulat sapagka’t naputol ang komunikasyon dahil sa baha. 25. Ang Kalihim ng mga Qawaing-Bayan at Pahatiran ay nag-utos na magsimula ng pag- papakumpuni sa mga lansangan. 26. Sina Cruz at Pelaez ay nawalan ng tahanan noong nakaraang baha. 27. Inatasan ng Pangulo ng pamantasan na pakilusln ang lahat ng mga tao. 28. Pinalabas ng gobyerno ang malaking halaga upang kum- punihan ang mga tulay at lansangan sa mga bayang dinaanan ng bagyo. 29. Ang mga binaha ay kulang na kulang sa mga bagay na unang kailangan, wala silang sapat na gamot, de lata at kagamitan sa pagtatayd ng bahay. 30. Ang lupong nilikha ng Pangulo ay dumating na sa lalawigan upang mag- suri ng kapinsalaan. 31. Kailangang lagyan ng klorina ang tubig. 32. Ang posong sinasalukan nila ng tubig ay malayu- layo sa bahay nila. 33. Sino ang nagpayo sa inyo? 34. Malaki ang mga patak ng ulan. 35. Mayroon ka bang tintura de yodo? 8. Переведите предложения на русский язык. 1. Bibilhan niya ang tindahan ng pontimpen para sa akin. 2. Lagi niyang hinihiraman si Pedro. 3. Inaawitan ng bata ang gurd. 4. Bigyan nga ninyo ako ng tubig. 5. Araw-araw pinupuntahan ako ng mga kaibigan ko. 6. Pinasukan niya ang Pamantasan ng Pilipinas. 7. Mataas ang punong kahoy na inakyatan niya. 8. Aatasan ng Pangulo ang mga tagapayo na maghanda ng ulat. 9. Hipan mo ang rnainit na tsa. 10. Nilapi- tan ako ni Pedro at nagtanong kung bakit hindi ko kasama ang aking asawa. 11. Sasaktan ako nito kung sasang-ayon ako sa balak mo. 12. Tingnan mo ang taong nakatayo sa may pin- tuan, siya’y kakilala ko na madalas na tinutulungan ako sa lahat ng kasawian. 13. Binasahan ni Pedro ng aklat ang may- sakit na kasama niya. 14. Qinugulan ko siya ng maraming salapi. 15. Binuksan ng Pangulo ang pulong sa ganap na ika-5 : 00 ng hapon. 13* 195
9. Переведите предложения на тагальский язык, используя глаголы в форме местного страдательного залога. 1. Посмотри на него — он без ботинок. 2. Жителям де- ревни сказали, чтобы они перешли на возвышенное место, так как существует опасность наводнения. 3. В муниципа- литетах, над которыми пронесся тайфун, произошло силь- ное наводнение; в затопленных городах видели людей на крышах домов и ветвях деревьев. 4. Помоги ему и он по- может тебе. 5. Все свои деньги она тратит на платья. 6. Президент страны приказал специальному комитету обследовать районы, пострадавшие от наводнения, и опре- делить размеры причиненного ущерба. 7. Положите все купленные вещи на стол, когда мама придет, она все убе- рет. 8. Возьмите стулья на кухне и принесите их в гости- ную. 9. Почему ты не соглашаешься с ним? Его план не так уж плох. 10. Выпейте лекарство из этого стакана. 11. Он подошел ко мне и начал задавать бесконечные во- просы. 12. Не покупай товары в этой лавке. 13. Позвони, пожалуйста, Петрову. 14. Спой мне что-нибудь. 15. Она обидится, если ей ничего не послать, г 10. Замените форму местного страдательного залога формой действитель- ного залога. 1. Bibilhan ko ng mansanas sina Luis. 2. Tinawagan niya ako kahapon, nguni’t wala pa ako sa bahay. 3. Ibig niyang pasukan ang isang pamantasan sa Leningrado. 4. Walang taong pahihiraman siya ng salapi. 5. Bigyan mo ako ng isang basong tubig. 6. Tingnan mo siya, wala siyang amerikana kahit na pormal ang salu-salong ito. 7. Inakyatan niya ang mataas na pader. 8. Basahan mo ako ng liham niya. 9. Qinugol niya ng maraming salapi ang kasintahan niya. 10. Biibuksan niya ang miting sa ika-7 ng gabi. 11. Aawitan kita. 12: Huwag mong hipan ang каре. 13. Kunan mo ang ama ng litson. 14. Ayaw kong hingan siya. 15. Dalhan mo siya ng tubig. 16. Huwag mong kagatan ang mansanas. 17. Ibig kong gawan ng sulat ang mga magulang ko. 18. Tinamnan na niya ang bukid. 19. Huwag mong tawagan sina Dora. 20. Tiituruan kita! * 11. Произведите подстановку. Malimit nang pinapasukan niya ang tindahan. — — katok — — — — — takbo _ _ _ — — daan — — — — — kain — — — — — dala — — — — — bill — — — — — kuha _ — — 196
12. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Катастрофа разразилась рано утром, когда тайфун обрушился на восточное побережье Лусона. 2. Реки вышли из берегов, и обширные районы оказались затопленными, снесены мосты, прервана телефонная связь. 3. Снесены почти все здания в районе рядом с рекой, уцелело лишь три-четыре дома. 4. Президент страны приказал Министер- ству общественных работ и связи немедленно приступить к восстановлению мостов и дорог. 5. Жителям сказали, что в связи с угрозой наводнения они должны перебраться на возвышенное место. 6. Число жертв уже достигло 50, люди в затопленных районах спасаются на деревьях и крышах домов. 7. Среди погибших много детей. 8. В домах, пострадавших от землетрясения, обнаружено уже 18 тру- пов. 9. Тайфун нанес стране ущерб в несколько миллионов песо, уничтожены посевы, разрушены дороги и мосты. 10. Свыше 3000 жителей лишились крова, Красный Крест создал пункты помощи, которая оказана уже многим семь- ям. 11. Все органы правительственного аппарата приведены в действие, президент выделил значительную сумму, кото- рая будет истрачена на приобретение предметов первой необходимости: медикаментов, одежды, консервов и т. д. 12. Члены комитета, созданного президентом, уже прибыли в район, пострадавший от тайфуна. 13. Бюро погоды пре- дупредило, что в Тихом океане образовался тайфун, кото- рый может обрушиться на Бисайские острова. 14. Скорость ветра достигает 50 км в час, «глаз» тайфуна перемещается со скоростью 15 км в час в северо-восточном направлении. 15. Завтра в Маниле ожидается пасмурная погода и воз- можны кратковременные дожди. 16. Центр прогнозов со- общил, что тайфун, пронесшийся над южным Лусоном, ослабел. 17. На западном побережье Негроса прошли до- жди. 18. Ожидается дальнейшее ухудшение погоды. 19. В результате землетрясения тысячи людей остались без крова. 20. «Глаз» тайфуна еще не обнаружен. 13. Замените форму действительного залога формой страдательного залога, а форму страдательного залога — формой действительного. А. 1. Nakakahiram ako ng pera. 2. Nakakahiram ako ng libro. 3. Nakakabili siya ng suman. 4. Nakakabili siya ng pon- timpen. 5. Nakakabilang sila ng mga tao. 6. Nakakabilang tayo ng mga tao. 7. Nakakakita ako ng tulay. 8. Nakakakita ako ng tahanan. 9. Nakakadala kami ng mga kuwaderno. 10. Nakaka- dala kami ng gamot. 11. Nakakabasa sila ng mga aklat. 12. Nakakabasa sila ng mga pahayagan. В. 1. Nagawa ko ito. 2. Nagawa ko ang gawaing ito. 3. Nagunita nila ang pangyayari. 4. Nagunita nila ang sinabi 4 197
ко. 5. Naiwan mo ang aklat. 6. Naiwan mo ang pontimpen. 7. Nasabi na namin ang lahat. 8. Nasabi na namin iyan. 9. Na- kuha ninyo ang suman. 10. Nakuha ninyo ang kaldereta. 11. Napinsala ng bagyo ang ari-arian. 12. Napinsala ng bagyo ang pananim. 14. Переведите предложения на русский язык. 1. Ayon sa Kawanihan ng Panahon may namumuong bag- yong tropiko sa layong 200 kilometro sa silangan ng Luson. 2. Ang bagyo ay naglalakbay sa bill's ng 15 kilometro sa isang oras, ang lakas ng hangin ay higit sa 50 kilometro sa isang oras. 3. Aywan ko kung magiging makulimlim bukas о hindi. 4. Nagbala ang Sentro ng Panghuhula na manaka-nakang uulan bukas sa mga lalawigan sa Hilagang Luson. 5. Inaasahan ang bagong pagsama ng panahon sa buong kapuluan. 6. Bagong bagyong tropiko ang natanaw sa Pasipiko sa timog-silangan ng Pilipinas. 7. Mayroon nang babala ukol sa Hilagang Min- danaw at nagpayo sa Kabisayaan. 8. Inaasahang hihina ang bagyo sa susunod na 2-3 araw. 9. Ayon sa panghuhula ang pinakagitna ng bagyo ay magdaraan sa Timog Luson. 10. Hu- mina na ang bagyo at hindi na natatagpuan ang pinakagitna nito. 11. May mahina at papalakas na ulan sa Hilagang Sebu. 12. Magiging maulap ang langit. 15. Заполните пропуски подходящими по смыслу словами из текста урока. 1. Nagsimula ang malubhang kapansanan nang ... araw noong Sabado, nang ang ilog ay ... . 2. Ang tubig ay ... sa mga burol sa ...-kanluran ng bayan. 3. ... ng Alkalde ang ka- nyang mga pull's na ... ang mga mamamayan na ... sa ibang lugar. 4. Ang ilog ay ... at ... agad ang maraming bahay sa ... na ti'rahan sa hilaga, tatlong bahay lamang ang ... nakatayo. 5. Ang baha ay ... ng nagdaang bagyo, maraming bahay ay ... sa nasabing lalawigan, umabot na sa 100 ang ... bangkay. 6. Ang mga tao ay ... sa mga ... ng punong kahoy at sa mga ... ng mga bahay nang ... lumaki ang tubig sa ilog. 7. Angaw- angaw na pisong ... ang ... ng nagdaang bagyong «Wendy» sa labingapat na bayan at anim na ... . 8. ... ang Krus na Pula ng mga sentro ng ... sa lahat ng bayang ... ng bagyo, 431 mag- anak ay ... na ng Krus na Pula. 9. Ang mga tulay sa ... ng dalawang bayang ito ay ... ng baha at ... ang komunikasyon. 10. ... na ng Kagawaran ng Qawaing-Bayan at ... ang ... sa mga ... at tulay sa binahang pook. 11. ... ang lahat ng sangay ng pamahalaan upang magkaloob ng ..., ... ng Pangulo ang ... 210,000 pisong ... sa mga bagay na unang ... . 12. Ang mga ... ng Kalusugan ay inatasang ... ng klorina ang mga posong ... ng tubig. 13. ... kagabi ang Kawanihan ng Panahon na may ... bagyo sa Dagat Tsina. 14. Ang ... ng hangin ay 198
40 milya sa isang oras sa at naglalakbay na ...-kanluran sa ... na 15 milya sa isang oras. 15. Inaasahang magiging ... at ... uulan sa Maynila. 16. Ang sentro sa ... ay nag-ulat na may isang bagong ... ng panahon. 17. Lumagda ang Sentro ng isang ... ukol sa Luson at ... sa Kabisayaan. 18. ... na ang bagong bagyo ayon sa ... ng Panahon. 19. Hindi ... ang pina- kagitna ng bagyo. 20. Hinuhulaan na magiging ... ang langit sa Hilagang Luson. 16. Составьте все возможные предложения из следующих слов. — dala — ina — sulat — sa akin(ako) — basa ~ bata — aklat maysakit — bill — kuya — bigas — tindahan — bilang — ate — tao — bulwagan — kain — Pedro — suman kusina — sira — bagyo — bahay — lalawigan — sulat — Petrow salin — kuwaderno b 17. Раскройте скобки. 1. Kagabf (utos) ng Pangulo na (likha) ng isang lupon upang (suri) ang kalagayan sa mga bayang (baha) at (bagyo). 2. (tagpo) sa Pilipinas ang libu-libong batang hindi (aral). 3. (daan) ng isang oras ang lahat ng bahay sa purok na (tira) ay (tangay) ng (ngalit) na ilog. 4. Ang bilang ng mga biktima sa mga bayang (daan) ng bagyo ay (abot) sa limampu. 5. (pin- sala) ng (daan) bagyo ang angaw-angaw na pisong ari-arian at ang komunikasyon ay (putol). 6. Ang (dami) tao sa mga bayang (baha) ay (tulong) ng Krus na Pula. 7. Daan-daang katao sa (sabi) lalawigan ang (wala) ng tahanan na (anod) ng baha. 8. (kilos) ang lahat ng sangay ng (bahala) upang (bigay) ang mga mamamayan ng saklolo. 9. (Simula) ng (gawad) ng Qa- waing-Bayan at (hatid) ang (kumpuni) sa mga lansangan. 10. (labas) ng Pangulo ang malaki-laking halagang (gugol) sa mga bagay na unang kailangan. 11. Ang mga tao sa (sabi) lala- wigan ay hindi pa (danas) ng (plnsala) (tulad) nito. 12. (bala) kagabi ang (kawani) ng Panahon na may (buo) bagyo sa Pa- sipiko. 13. (asa) magiging makulimlim at manaka-nakang (ulan) sa Zamboanga. 14. Ang sentro sa (hula) ay nag-ulat na isang bagong pagsama ng panahon. 15. Hindi (tagpo) ang (gitna) ng bagyo. 18. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Педро хочет зайти к вам на следующей неделе. 2. Я должен сказать, что все это мне не нравится. 3. Кому нужны эти книги? 4. Им срочно нужны медикаменты и другие предметы первой необходимости. 5. Я не люблю черный кофе, дайте мне лучше чаю с молоком. 6. По-моему, V 199
члены комитета уже прибыли в район, пострадавший от землетрясения. 7. Мне не нравится его замысел. 8. Я не знаю, когда и куда они уехали. 9. Он уже знает о ката- строфе. 10. Он очень любит, когда ему читают журналы. 11. Я не знаю, кто из нас должен сообщить о происшед- шем. 12. Хотите сладостей? 13. Вы должны отдать им не- обходимые распоряжения. 14. Ему уже не нужны эти кни- ги, вы можете взять их. 15. Они не хотят уезжать на север. 16. Я хочу задать вам несколько вопросов. 17. Что вам угодно? 18. Они полагают, что об этом уже всем из- вестно. 19. Если хотите, вы можете присоединиться к Теодоро и его друзьям. 20. Что, по-вашему, нужно сде- лать? 19. Заполните пропуски показателями и личными артиклями, где это необходимо. 1. ... ilog ... amapaw ... dahil ... malakas ... ulan ... noon ... nakaraan ... buwan. 2. Pagkaraan ... dalawa ... oras ... ma- tindi ... bulusok ... .tubig ... nanggaling ... mga burol ... sila- ngan ... bayan. 3. Kung ... ilog ... aapaw, aatasan ... mga pulis ... pagsabihan ... mga mamamayan ... aalis ... kanila ... mga bahay. 4. ... bunga ... nagdaan ... bagyo ... angaw-angaw ... piso ... ari-arian ... napinsala at ... libu-lobo ... katao ... na- walan ... tahanan ... nasabi ... lalawigan. 5. ... lahat ... bayan at baryo ... dinaanan ... bagyo ... tinutulungan ... pamahalaan, at ... mga sentro ... saklolo ... Krus ... Pula. 6. ... mga lansa- ngan ... binaha, ... mga tulay ... inanod ... pagitan ... dalawa ... bayan, ... komunikasyon ... naputol. 7. Pinalabas ... Pangulo ... halaga ... 210,000 upang ... gugulin ... ito ... mga bagay ... una ... kailangan. 8. ... lupon ... nilikha ... Pangulo ... upang magsuri ... kapinsalaan ... mga bayan ... binaha at bi- nagyo ... dumating ... lalawigan. 9. Inatasan ... mga mamama- yan ... mga pinund ... Kalusugan ... lagyan ... tintura de yodo ... bawa’t litro ... tubig. 10. Sinimulan ... Krus ... Pula ... pagtatatag ... mga sentro ... saklolo ... lalawigan. 11. ... Kawa- nihan ... Panahon ... nagbala ... may ... namumuo ... bagyo ... Dagat Tsina. 12. Inaasahan ... magiging ... makulimlim at manaka-naka ... uulan ... Maynila. 13. Ngayon ... hapon .... Sentro ... Panghuhula ... Kawanihan ... Panahon ... nag-ulat ... isa ... bago ... pagsama ... panahon ... natanaw ... Pasipiko. 14. Hindi ... pa ... matagpuan ... pinakagitna ... bagyo. 15. ... Maynila ... hinuhulaan ... magiging ... makulimlim ... langit. 20. Замените прямую речь косвенной. % 1. «Basahan mo nga ako ng pahayagang pang-umaga»— ang hingi ng ama. 2. «Aywan ko kung bakit hindi pa duma- ting ang mga panauhin» — aniya. 3. «Sino sa inyo ang tutulong 200
sa amin?» —ang tanong nina Josefa. 4. «Pagdating niya sa Maynila dumalaw siya sa akin» — ani Mario. 5. «Ano ang ina- tasan ng pinund ang mga kawani?»—ang tanong ni Roberto. 6. «Akala ko ay hindi kailangang pakilusin ang mga sangay ng Kagawaran» — ang sabi ng Kalihim. 7. «Paano dapat na- ming sagutin ang mga tanong nila?» —ang tanong nila Rudi. 8. «Hindi namin alam kung paano nangyari ito» —anila. 9. «Wala akong kaya» —ang tutol niya. 10. «Mayroon ba tayong bigas?» —ang tanong ng ama. 11. «Anong halaga ang pinalabas ng gobyerno?» — ang tanong ng pinund. 12. «Nalik- ha na ang lupon» — ang paliwanag ni Ben. 13. «Nakatira ako sa Makati» — ani Luisa. 14. «Huwag kang mag-alaala» — aniya. 15. «Ano ang sinabi ng pulis?» — ang tandng nina Mang Nano. 21. Переведите предложения на тагальский язык так, чтобы выделенные слова были подлежащими. 1. Мать читает книгу ребенку. 2. Она всегда покупают рис в этой лавочке. 3. Я спрошу об этом у Луиса. 4. Старшая сестра готовит завтрак на кухне. 5. Вот что он сказал мне. ь 22. Переведите предложения на русский язык. 1. Basahan nga ninyo ako ng itdng teksto. 2. Huwag mong tawagan sina Jorge, wala pa sila sa siyudad. 3. Huwag niny- 6ng hiraman siya ng salapi. 4. Bilhan mo ako ng bigas. 5. Bilhi'n mo ang bigas. 6. Huwag ninydng puntahan sina Dora. 7. Huwag mong hipan ang mainit na каре. 8. Huwag mong atasan akd. 9. Pasukan mo ang anumang pamantasan. 10. Huwag mong lapitan sila, hindi ka nila tutulungan. 11. Hu- wag mong tingnan ang dalagang iyon. 12. Bigyan mo siya ng tubig. 13. Painuman mo ang panauhin. 14. Huwag mong kunan ang aking mesa. 15. Huwag ninydng gugulan sina Roces. 16. Buksan mo ang pinto, mainit na mainit dito. 17. Awitan mo ang mga bisita. 18. Huwag mong akyatan ang pader na ito. 19. Sabihan mo ako ng buong katotohanan. 20. Huwag ninydng turuan sila. 23. Переведите предложения на тагальский язык, используя каузативные глаголы. 1. Накормите меня. 2. Весь правительственный аппарат был приведен в движение. 3. Комитет выделил довольно значительную сумму денег, которая будет израсходована на приобретение предметов первой необходимости. 4. Осво- бодите этого человека, он невиновен. 5. Познакомьте меня с вашим товарищем. 6. Покажите, что вы сделали сегодня. 7. Он велел спросить, почему провалился наш план. 8. В са- 201
мом деле! Тогда я одолжу тебе деньги. 9. Не заставляйте меня петь, у меня нет голоса. 10. Пусть дети присутствуют при нашей беседе. И. Если придет Педро, напоите его кофе. 12. Я хочу пригласить вас к себе. 13. Министр зая- вил, что делегация отправится в Индонезию в начале ян- варя. 14. Сообщите мне, когда придет Луис. 15. Пошлите им телеграмму. 16. Напомните Флоренсио и его друзьям, что Лопесы ждут их в пятницу. 17. Я не знаю, как уте- шить его. 18. Они ценят нашу дружбу. 19. Вы должны объяснить им всю серьезность положения. 20 Я хотел бы поблагодарить вас за приглашение посетить вашу страну. 24. Составьте предложения, используя следующие слова и выражения. sakuna, lumipat, purok na tirahan, maiwan, masawi, ari- arian, mapinsala, magtatag, bunga ng, mawalan ng tahanan, mga bagay na unang kailangan, pagsama ng panahon. 25. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Иногда на этот район обрушиваются тайфуны. 2. Зем- летрясения всегда причиняют большой ущерб зданиям. 3. Ежегодно здесь бывает три-четыре сильных урагана. 4. По воскресеньям они уезжают за город. 5. Они заходят ко мне по субботам. 6. Он всегда берет деньги в долг. 7. Иногда я звоню ему по телефону, но он редко бывает дома. 8. По понедельникам занятия начинаются в 8 час. 30 мин. утра и продолжаются до 14 час. 35 мин. 9. Петров всегда опаздывает на занятия. 10. Мы никогда не были на Минданао. 11. Делегация прибудет в нашу страну во втор- ник. 12. Бен всегда встречает мать, когда она приходит с рынка. 13. Я хочу сказать, что он никогда не просил нас о помощи. 14. Жители еще никогда не испытывали таких трудностей. 15. По пятницам Мария ходит в театр или кино. 16. Мама всегда встает очень рано. 17. До того как я получил письмо, мы не знали, где он. 18. После того как прозвенел звонок, учитель вошел в класс. 19. Пока они отдыхали, я сделал домашнее задание. 20. По дороге домой я встретил многих знакомых. 26. Поставьте специальные вопросы к выделенным словам. 1. Nagsimula ang malubhang sakuna nang madali'ig araw. 2. Inatasan ng Alkalde ang kanyang mga pulis na pagsa- bihan ang mga mamamayan na lumipat sa mataas na lupa. 3. Sa lahat ng bayang dinaanan ng bagyo ay nagtatag ang Krus na Pula ng mga sentro ng saklolo. 4. Pinakilos ang lahat ng sangdy ng pamahalaan upang magkaloob ng saklolo. 202 f. • 4 i -«
21. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Это наводнение сильнее, чем предыдущее. 2. Остров Лусон—-самый большой остров Филиппинского архипелага. 3. Луис сильнее Хуана, Педро сильнее Луиса, самый силь- ный из них—-Педро. 4. Мы оба одинаково устали. 5. Ны- нешнее землетрясение — самое сильное за последние 50 лет. 6. Река здесь не очень глубокая. 7. Петров знает испан- ский язык лучше, чем Степанов. 8. Ущерб, причиненный наводнением, очень велик. 9. Эта комната меньше, чем та. 10. Они обе одинаково красивы. И. В результате наводне- ния многие жители лишились крова. 12. Президент выделил значительную сумму денег, которая будет истрачена на приобретение предметов первой необходимости. 13. Этот текст гораздо труднее. 14. Сегодня очень жарко. 15. Вчера было не так холодно. 16. Они оба одинаково ленивы. 17. Я думаю, это платье элегантнее, чем то. 18. Я хочу сказать, что это задание такое же трудное, как и то. 19. Китайский язык —один из труднейших в мире. 20. Киев расположен ближе к Москве, чем Одесса. 28. Переведите предложения на русский язык. 1. Pagbilhan ninyo ako ng Hang aklat. 2. Huwag ninyong tawagan si Pedro, wala siyang pakialam diyan. 3. Padalhan mo ng liham ang mga magulang. 4. Alisan mo ng mga kuwa- derno ang mesa. 5. Huwag mong basahan siya ng librong iyan, bata pa siya. 6. Utusan ninyo sila na darating sila bukas maagang-maaga. 7. Dalhan mo ako ng tubig. 8. Huwag mong tawanan ako! 9. Tulungan nga po ninyo sina Luisa. 10. Pag- dalhan mo sila ng mga kuwaderno. 11. Alisan ninyo ang mesa. 12. Sabihan mo si Roberto na dapat siyang umalis. 13. Huwag ninyong awitan sila. 14. Bigyan mo ako ng halimbawa. 15. Hu- wag mong hipan ang mainit na gatas. 29. Подберите синонимы к следующим словам. malubha madaling araw masawi sanga poso katulad ng baybayin sakuna purok lumikha lalawigan dahil dito natira atasan magaling 30. Последовательно замените слова в предложениях словами, данными в скобках. 1. Nagsimula ang sakuna nang madaling araw noong Lunes, (kapansanan, gabing-gabi, maagang-maaga, nagtapos, Biyernes) 2. Inatasan ng Sentro na paunawaan ang mga mamamayan ukol sa nalalapit na sakuna. 203
(lupon, paalaman, nanfnira, darating, bagyo, tungkol sa) 3. Angaw-angaw na pisong ari-arian ang napinsala ng nagda- ang bagyo. (gawaing-bayan, nasira, libu-llbo, tahanan, baha, mara- ming, tulay, inanod) 4. Marami sa mga binaha ang nakikita sa mga sanga ng kahoy. (bubong ng mga bahay, daan-daan matagpuan mataas na lupa, lumipat) следующие вопросы. 31. Ответьте устно на A. 1. Sa Pangasinan ba nangyari ang malubhang sakuna? 2. Dalawang bahay lamang ba ang naiwang nakatayo? 3. Inatasan ba ng Alkalde ang mga pulls na pagsabihan ang mga mamamayan na lumipat sa iba’t ibang lugar? 4. Bunga ba ng bagyo ang baha? 5. Mga bata ba ang karamihan sa mga nasawi? 6. Malaki ba ang kapinsalaan? 7. Nagtatag ba ang Krus na Pula ng mga sentro ng sak- lolo? 8. Marami bang mag-anak ang tinulungan ng Krus na Pula? 9. Naputol ba ang komunikasyon? 10. Sinimulan na ba ang pagpapakumpuni sa mga tulay? 11. Pinakilos ba ang lahat ng sangay ng pamahalaan? 12. Pinalabas ba ng Pangulo ang malaking halaga? 13. Lumikha ba ang Pangulo ng lupon? 14. Nilagyan ba ng klorina ang mga posong sinasalukan 13. 16. Pinakamalaki ba ang baha sa nasabing lalawigan? Mayroon ba kahit isang taong nakatatanda ng gayon ding sakuna? Ano ang nangyari sa Pangasinan? 2. Kalian nagsimula ang sakuna? 3. Bakit umapaw ang ilog Balingkagln? 4. Sinu-sino ang inatasan na pagsabihan ang mga mama- mayan na lumipat sa ibang lugar? 5. Hang bahay ang tinangay ng ilog? 6. Ano ang 7. Sinu-sino 8. Ano ang gyo? Ano ang Hang mag-anak ang tinulungan na ng Krus na Pula? Bakit naputol ang komunikasyon? Anong Kagawaran ang nagsimula ng pagpapakumpuni? Bakit pinakilos ang lahat ng sangay ng pamahalaan? bilang ng natagpuang bangkay? ang karamihan sa mga nasawi? kapinsalaan sa mga bayang dinaanan ng ba- ginawa ng Krus na Pula? 10. 13. 204
14. Ano ang halagang pinalabas ng Pangulo? 15. Bakit lumikha ang Pangulo ng isang lupon? 16. Ano ang mga utos at payo ng mga pinund ng Kalusu- gan? К. 1. Ang baha ay nangyari sa Pangasinan, hindi ba? 2. Tinangay ang 200 bahay sa bayang Mabini, siyanga ba? 3. Hindi maraming bahay ang naiwang nakatayo, ano? 4. Marami ang mga biktima, tunay ba? 5. Ang baha ay bunga ng bagyo, totoo ba? 6. Hindi malalaking tao ang karamihan sa mga nasawi, ano? 7. Nakaakyat ang mga tao sa mga sanga ng kahoy, totoo ba? 8. Timitulungan ng Krus na Pula ang mga binaha, hindi ba? 9. Hindi inanod ng baha ang mga tulay, ano? 10. Sinimulan na ang pagpapakumpuni ng mga lansangan, totoo ba? 11. Pinakilos ang lahat ng sangay ng pamahalaan, tunay ba? 12. Gdgugulin ang halagang pinalabas ng Pangulo sa mga bagay na unang kailangan, siyanga ba? 13. Lumikha ang Pangulo ng isang lupon, totoo ba? 14. Hindi pinakamalaki ang baha sa Pangasinan, ano? 15. Nagkaroon na ng gayon ding kapinsalaan sa nasabing lalawigan, hindi ba? 32. Переведите тексты на русский язык. Nagyelo sa Bengget dahil sa lamig Lunsod ng Bagyo, Nob. 21. Ang Kawanihan ng Panahon ay nag-ulat noong Martes at Miyerkules na may nabuong yelo sa Height’s place na limang pulgada ang taas sa Atok, Bengget, Lalawigang Bulubundukin, natalos ngayon dito. Si Qorospe Kinioran, isang magsasaka ng Central Pabay, Atok, na naninirahan sa pook na ito, ay nagsabing ang mga gulay na tulad ng patatas at kamatis ay sinira ng yelo na tumakip sa buong gilid ng gulod. Sinabi ni Kinioran na maaaring may nabuo ring yelo sa Buguias, Bengget, sa loob ng lumipas na malamig na dalawa о tatlong araw. Ang mga magsasakang Igorot ay nagtungo sa pook na na- takpan ng yelo upang ayusin ang napinsala. 205
Magiging maginaw uli Sinabi ng mga pinund ng Kawanihan ng Panahon na maa- aring maranasang muli rito ang malalamfg na hanging katulad nang nagdaang ilang araw kapag nag-ibayo ang mataas na presydn sa ibabaw ng punong lupai'n ng Tsina. «Kapag ang pag-iibayong ito ng mataas na presydn ay na- gfng malakas, ang hanging daraan sa ibabaw ng bansa ay magbubuhat sa hilaga, at sa ganito ay magiging malamig ang simoy sapagka’t itd’y magbubuhat sa malalamig na purok ng Tsina at Siberya» — ayon sa paliwanag nila. Hindi mangyayaring magkaroon ng lalong malamig na temperature kung maulap ang langit sapagka’t ang ulap ay nagsisilbing lambong na humahadlang sa init upang lumabas sa kalawakan. MGA PARIRALA b 1. may nabuong yelo ’выпал (образовался) снег’. 2. limang pulgada ang taas ’высота [покрова]—пять дюймов’. 3. natalos ngayon dito ’здесь стало известно сегодня’. 4. buong gilid ng gulod ’весь склон горы’. 5. mga magsasakang Igordt ’крестьяне-игороты’ (игороты — одна из горных народностей Лусона). 6. pook na natakpan ng yelo ’район, покрытый снегом’. 7. ayusin ang napinsala ’устранить повреждения’. 8. mataas na presyon ’высокое давление’. 9. punong lupain ng Tsina ’материковая часть Китая’. 10. hindi mangyayaring magkaroon ’не случится’, ’не произойдет’. 11. maulap ang langit ’облачное небо’. 12. magsilbing lambong ’служить экраном’. 13. lumabas sa kalawakan ’уходить в пространство (в космос)’. 33. Переведите текст и предложения на тагальский язык. I. Всю прошлую неделю небо над провинцией Пангаси- нан было затянуто тучами, шли сильные дожди, а в горах даже выпал снег. Страшная катастрофа разразилась поздно вечером в субботу, когда река вышла из берегов из-за сильного на- пора воды, хлынувшей с холмов, расположенных к северу от города. Когда вода начала прибывать, мэр приказал жи- телям города перебраться на возвышенное место. Уже через час река снесла почти все дома в жилом массиве на севере города, устояли только пять или шесть домов. Затоплены также все окрестные деревни. Число жертв уже достигло 150 человек, преимущественно женщины и дети. Пострадавшие от наводнения спасаются на крышах домов и ветвях деревьев. 206
Погибли посевы, снесены мосты и разрушены дороги. Связь с пострадавшим районом прервана. Наводнение при- чинило ущерб, который оценивается в 10 миллионов песо. Свыше трех тысяч жителей остались без крова. Красный Крест уже организовал пункты помощи, которая оказана тремстам семьям, насчитывающим 1400 человек. Все правительственные органы приведены в действие и оказывают помощь пострадавшим районам. Президент страны выделил значительные денежные средства, которые будут израсходованы на приобретение предметов первой необходимости: медикаментов, консервов и т. д. Члены комитета, созданного президентом для обследования райо- нов, пострадавших от наводнения, уже прибыли в провин- цию Пангасинан. Министерство общественных работ и связи уже приступило к восстановлению дорог и мостов. Жители провинции не помнят наводнения, подобного этому. II. 1. Когда тайфун приблизился к побережью, жителям приказали перейти в безопасное место, на возвышенность. 2. Президент распорядился выделить средства для оказа- ния помощи городам, пострадавшим от тайфуна и навод- нения. 3. В результате прошедшего урагана погибли десят- ки людей, тысячи людей остались без крова, посевы уничтожены. 4. В результате землетрясения почти все дома в городе разрушены, устояло только здание мэрии. 5. Недавний ураган причинил стране ущерб в 20 миллионов песо: снесены мосты, затоплены дороги, прервана связь. 6. Руководители Министерства здравоохранения отдали распоряжение хлорировать воду в колодцах, откуда берут питьевую воду. 7. Подобная катастрофа произошла пять- десят лет назад; тогда тоже было много жертв, и были разрушены почти все дома в городе. 8. Бюро погоды со- общило, что к востоку от Филиппин, в Тихом океане, обра- зовался тайфун, который приближается к архипелагу со скоростью 20 км в час, скорость ветра достигает 50 км в час. 9. Ожидается, что завтра в Маниле будет облачно, пройдут кратковременные дожди. 10. Мы прибыли на паро- ходе, груженном углем. И. Кому улыбнулась эта девушка? Тебе или мне? 12. В их доме всегда накормят. 13. Прошла неделя, а он все еще не вернул взятые в долг деньги. 14. Только что он сидел здесь, похожий на принца. 15. Сгорая от стыда, он убежал и никогда больше не воз- вращался в этот дом. 34. Перескажите текст урока.
IKA-LABINGANIM NA ARALIN Sa Central Market (Naim'mili sina Aling Sela at Tentay sa Central Market) Tentay. ’Nay, ang gaganda ho ng atis! Bumili tayo. Aling Sela. A, ang mahal niyan. Sinigwelas na lang. Tentay. Hindi ho. Mura na ngayon. Panahon na e. Aling Sela. Sige, tingnan natin. (Lalapit sa isang tindahan.) Mama, magkakano ho ba ang atis? Tindero. Apat singkuwenta ho. Aling Sela. Napakamahal naman! Wala na bang tawad? Tindero. Ilan ho ang gusto ninyo? Aling Sela. Walo na ho. Tindero. Wala pa ho sa puhunan. Tigdidiyes kung gusto ninyo. Aling Sela. Walo singkuwenta na ho. Tindero. Talagang tigdidiyes kahit saan. Aling Sela. Labingisa na ang piso, ayaw n’yo? Tentay. Dalian n’yo, Inay, umuulan. Aling Sela. Ha, umuulan ba? (Sa tindero.) 0, labingisa na ang piso? Tindero. Ilan ho ang kukunin n’yo? Aling Sela. Piso lang. Tindero. S’ya, sige na nga ... (Bibilang na ng atis.) Aling Sela. Umulan din kahapon ng hapon, ano? Tentay. Mas malakas ho ngayon. Aling Sela. Malapit nang talaga ang tag-ulan! Tentay. Ayiin ang bus —tumakbo na tayo, Inay! (Sa tin- dero!) Mama, dalian ho n’yo. Aling Sela. Kay lalaki ng patak ng ulan e —mababasa tayo. Tentay. Hindi ho. Hindi pa naman masyadong puno ang mga sasakyan. Aling Sela. Sige na nga. (Sa tindero.) Mama, heto ang bayad. (Kay Tentay) Tena. Sa palengke Mayroon ba kayong tindang saging? Mayroon po. Malalaki. Magkakano? Tigalawang pera.
— Pagbilhan ninyo ako ng sampu. — Beinte sentimos iyon. — Mayroon ba kayong blgas? — Opd. Hang salop ang inyong kailangan? — Isa lamang. — Piso isang salop. — Pagbilhan ninyo ako. Mabuti ba ang bigas na ito? — Mabuti po. — Magkanong lahat? — Uno beinte. Sa tindahan ng sapatos Л — Magandang hapon po. Ano ang kailangan ninyo? — Humahanap ako ng sapatos. —Anong sukat ang kailangan ninyo? ’—Mabuti’y sukatan ninyo ang aking paa. Baka walang husto sa akin. — Mayroon po kami'ng lahat ng sukat. Maraming dayuhang bumibili rito. — Tingnan ko ang puti — iyong nasa kaliwa. — Ito? Maginhawa sa paa ito. — Makipot. Iyon ngang mga sandalyas sa estante. — Ang pula? Ito’y napakalami'g sa paa. — Tamang-tama. Kukunin ko ito. Heto ang bayad. Sa tindahan ng damit — Magkano ang barong iyan? — Sampling piso. — Mahal! — Hindi! Mura na. — Wala na bang tawad? — Walong piso. — Magkano ang ultimong presyo? — Syete singkuwenta ang ultimo. — Babayaran kita ng seis singkuwenta. — Talagang siyete singkuwenta. — Pitong piso na lang. — Sige na nga. Pitong piso. — Salamat. MGA PARIRALA 1. Central Market 'Центральный рынок’ (в Маниле), 2. ’Nay ( = 1пау) 'мама’. 3. atis 'атйс’, 'сахарное яблоко’ {тропический фрукт). 4. sinigwelas 'испанская слива’ {кисло-сладкий фрукт). 14 Зак. 494 209
5. panahon na ’уже сезон’. 6. tingnan natin ’давай посмотрим’. 7. apat singkuwenta ’четыре [штуки] на пятьдесят [сентаво]’. 8. wala na bang tawad? ’не сбавишь ли цену?’ (tawad ’прощение’). 9. wala pa ho sa puhunan ’меньше чем я сам платил’. 10. kahit saan ’где угодно’. 11. labingisa na ang piso ’одиннадцать [штук] на песо’. 12. s’ya ( = siya) ’ладно’, ’хорошо’. 13. dalian ninyo ’торопитесь’. 14. mababasa tayo ’мы промокнем’. 15. tena (=tayo na). 16. tindang saging ’бананы на продажу’. 17. pagbilhan ninyo ako ’дайте (букв, продайте) мне’. 18. salop (ganta) ’салоп (ганта)’ (мера сыпучих тел, около 3 л). 19. ano ang kailangan ninyo? ’что вам угодно?’ 20. baka walang husto sa akin ’может быть, нет [туфель], подходя- щих мне?’ 21. ultimong presyo ’последняя цена’. 22. babayaran kita ’я заплачу тебе’. Грамматика: §70. УПРАЖНЕНИЯ 1. Прочитайте вслух и переведите текст урока. 2. Ответьте письменно на следующие вопросы. 1. Saan namimili sina Aling Sela at Tentay? 2. Ano ang ibig bilhin ni Tentay? 3. Bakit ayaw bilhin ni Aling Sela ang atis? 4. Bakit sinabi ni Tentay na mura ang atis? 5. Ano ang unang halaga ng tindero? 6. Wala na bang tawad sa Central Market? 7. And ang binili nina Aling Sela? 8. Magkakano ang binili nilang atis? 9. Alin ang panahon na: ang atis о ang sinigwelas? 10. Nagbibili ba ang tindero ng sinigwelas? . 11. Bumibili ba sina Aling Sela ng sinigwelas? 12. Bakit pinagmadali ni Tentay ang Inay niya? 13. Panahon na ba ng atis о hindi pa? 14. And ang malapit na? 3. Образуйте от основ при помощи следующих аффиксов а) имена ka-an\ ganda, lakas, bata, dalaga, bayan, buhay, araw, gamit, lagay, danas, sawi, layo, sama, ukol, hina, Bisaya, buti, dakila, giting, halaga, isip, lapad, likas, matay, paligid, payapa, dunong, saya, sarili, sinta, talino, totoo, wala, iba. 210
-an: a) kain, sayaw, laro, suri, tanggap, himpil, kumpuni, silang, indm tanghal, tulog, pasyal; b) gulay, pinto, tinda, saka, niybg, aklat, atis, palay; k) ani, pasok; d) talastas, usap, sigaw, awit, tanong, unawa, patay, laban; e) bago, tao, dahil, tahan, ligid, puhon, kalahati. ka-: pati'd, tao, gawad, bituin, laban, lahi, kilala, klase, mukha, tab!. ka + R: galang, nais, dapat, awa, hanga, puri, taka, siya. zm/zg+r: awit, gawa, isda, tahi, basa, lakbay, bayan, bill', lilok, lupig, sulat, api, kalakal, himagsik. pa-: talastas, hayag, ngalan, hatid, llwanag, dala, labas, lagay. mag-: ama, Iola, kapatid, kasama, ina, asawa. б) глаголы -am-, -in, -an, maka-, ma-, ma-an: bill, abot, basa, bilang, kuha, gamit, gawa, sira, sulat. mag-, pag-in, pag-an, makapag-, mapag-, mapag-an: sabi, tanong, tibay, diwang, usap, bill. 4. Найдите основу в следующих словах. alalahanin, kasarinlan, simulan, kilalanin, buksan, mawalan, kabihasnan, kahlhiyan, totohanin, patawanin, sasakyan, bilhan, dalhin, katuturan, kawalan, malaman, saktan, tamnan, bigyan, hingin, kanin, kunln, gawin, sundin, hipan, laksan, kunan, kaibhan. 5. Переведите предложения на русский язык. 1. Ang Central Market ay isa sa pinakamalakl sa Maynila, karaniwang maraming-maraming mamimili room 2. Ang ganda niya ngayon! Ano ang nangyari sa kanya? 3. Masarap ang atis, pero hindi pa panahon. 4. Mura na ang sinigwelas, pero mahal pa ang atis. 5. Sige, pagbilhan ninyo ako ng sampling mansanas. 6. Tingnan mo! Wala siyang sapatos. 7. Lumapit ka sa akin at sabihin mo ang buong katotohanan. 8. Anong tindahan binlbilhan mo ang bigas? 9. Magkakano ho ang mga kuwaderno? 10. Ang mahal ng mansanas ngayon! 11. Wala na bang tawad? — Talagang wala. 12. Hang aklat ang gusto ninyo? 13. Babayaran kita ng sampling piso.— Talagang wala hd sa puhunan. 14. Ang mga mansanas ay tigalawang piso kahit saan. 15. Dalian natin, liulan ngayon. 16. Hang atis ang kiikunin mo? 17. Mama, bumilang kayo ng sampling sinigwe- las para sa akin, pero dalian ninyo nagmamadali kami. 18. Mas malakas ang ulan ngayon kaysa kahapon. 19. Mala- kas ang ulan, nabasa ako. 20. Kay laki ng sinigwelas! Magka- 14* 211
капо ito? 21. Tumakbo tayo, hindi pa masyadong puno ang trolibus. 22. Babayran mo siya. Tena. 23. Bilhan mo ako ng saging sa tindahan ni Aling Rosa. 24. Ang atis ay tigdidiyes. 25. Hindi gaanong maraming pera siya. 26. Bilhan mo ng sa- patos ang tindahang ito. 27. Ano ang hinahanap mo? 28. Su- katan mo ang aking paa. 29. Akala ko ito’y husto sa akin. 30. Maginhawa sa paa ko ang sandalyas na ito. 31. Makipot ba? —Hindi, tamang-tama. 32. Tingnan mo iyong sapatos sa estante. Gusto mo ba? 33. Magkano ang suot na iyon? —Isang daang piso.—Napakamahal naman! 34. Ano ang ultimo presyo ng tindera? 35. Binili niya ang tatlong salop ng bigas. 6. Поставьте предложения в восклицательную форму. На 1 imba wa: Maganda ang atis. 1. Ang ganda ng atis! (Ang ganda-ganda ng atis!) 2. Kay ganda ng atis! (Kay ganda-ganda ng atis!) 3. Napakaganda ng atis! Magaganda sina Rosa. 1. Ang gaganda nina Rosa! (Ang ganda-ganda nina Rosa!) Kay gaganda nina Rosa! (Kay ganda-ganda nina Rosa!) 3. Napakagaganda nina Rosa! 1. Mahal iyan. 2. Magara si Linda. 3. Mura ito. 4. Mahusay siya. 5. Malakas ka. 6. Malapit ang tindahan. 7. Masipag si Andrds. 8. Magulo ang bata. 9. Masarap ang pagkain. 10. Matalino ang estudyante. 7. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Если вы хотите купить свежие овощи, поезжайте на Центральный рынок, там все немного дороже, но зато овощи действительно свежие. 2. Какие хорошие яблоки! Давайте купим десяток. 3. Овощи все еще дороги, но фрук- ты уже дешевые, потому что наступил сезон. 4. Сколько стоят испанские сливы? — Пятьдесят сентаво за десяток. Как дорого! — Нет, это обычная цена. 5. Спроси у продав- ца, не сбавит ли он цену. — Нет, он говорит, что сам платил больше. 6. Торопитесь, начинается дождь, мы все промокнем. 7. Я заплачу вам песо за десяток апельсинов, хотите? 8. Сколько яблок вы возьмете? — Два десятка. 9. Опять идет дождь.— Да, как обычно в сезон дождей. 10. Какие крупные капли! Мы промокнем. 11. Я побегу к автобусу — в нем пока еще не очень много пассажиров. 12. Вот деньги, дайте мне пять яблок. 13. У вас есть ба- наны?—Есть, очень крупные и вкусные. 14. Дайте мне один салоп риса и три десятка бананов. 15. Сколько риса вам нужно? — Один салоп. 16. Сколько с меня? — Пять песо пятьдесят сентаво. 17. Я ищу сандалии и хочу заглянуть 212
в этот магазин, у них обычно продается обувь всех раз- меров. 18. Вам не жмут эти ботинки? — Нет, в самый раз. 19. Какова ваша последняя цена? 8. Поставьте общие вопросы к предложениям и дайте утвердительные и от- рицательные ответы. На 1 i m ba w а: Umulan kahapon sa Bagyo. Umulan ba kahapon sa Bagyo? Oo, umulan kahapon sa Bagyo. Hindi, hindi umulan kahapon sa Bagyo. 1. Uulan bukas sa Maynila. 2. Lumilindol ngayon sa timog. 3. Lumindol noong Biyernes sa Sebii. 4. Bumagyo noong Lunes dito. 5. Babagyo bukas sa baybayin. 6. Umaaraw ngayong umaga sa Tagaytay. 7. Umaraw kahapon sa hilaga ng Panay. V 9. Замените прямую речь косвенной. 1. «Magkakano ho ang atis?» — ang tanong ni Aling Sela. 2. «Panahon na e» —anila. 3. «Tingnan mo, narito na sila» —aniya. 4. «Napakamahal naman ng sinigwelas» — ang sabi ni Tentay. 5. «Wala pa po sa puhunan» — ang sagot ng tindero. 6. «Dalian ninyo, Inay, umuulan» — aniya. 7. «Ilan ho ang kiikunin ninyo?» — ang tanong ng tindero. 8. «Talagang tigdidiyes kahit saan» — ang sabi niya. 9. «Mas malakas ang ulan ngayon kaysa kahapon» —ani Tentay. 10. «Ayun ang bus —tumakbo na tayo, Inay» — ang sigaw ni Tentay. 11. «Mama, heto na ang bayad» — ang sabi ni Aling Sela. 12. «Mayroon po ba kayong tindang saging?» — ang tanong ni Juan. 13. «Pagbilhan Maria. ninyo ako ng isang salop ng bigas» — ani 14. «Ang mabuti ay sukatan ninyo ang aking paa» — aniya. 15. «Makipot ba ang sandalyas mo sa paa?» —ang tanong ng tindero. 10. Заполните пропуски подходящими по смыслу словами из текстов урока. 1. ... sina Aling Sela sa Central Market. 2. ... din kahapon ng hapon. 3. Mura ang atis, sapagka’t ... na. 4. Ang gaganda ho ng ... ! 5. Mama, ... ho ba ang sinigwelas? 6. Kay mahal nito! Wala na bang ... ? 7. Kung babayaran ninyo ako ng 213
singkuwenta, wala pa ho sa ... . 8. ... ninyo, Inay, umtiulan na. 9. Malapit nang talaga ang ... ! 10. Napakalaki ng ... ng ulan, ... tayo. 11. Hindi pa ... mainit sa Maynila sa buwang ito. 12. ... ang bus — hahabulin natin ito kung ... tayo! 13. ... na nga! Mama, heto na ang ... ninyo, nagmamadali kami. 14. ... ninyo ang mga sinigwelas! Kay laki nito! 15. ... ba ang mga atis sa tindahang iyan? 16. ... ninyo ako ng sampling mansanas. 17. Hang ... ng bigas ang inyong kailangan? 18. ... ako ng maginhawang sandalyas. 19. Ang mabuti ay ... ninyo ang aking paa, baka walang ... sa akin. 20. Magkano ho ang liltimdng ... ? 11. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Сколько стоит эта книга? — Пять песо двадцать пять сентаво. 2. Сколько книг он тебе дал? —Пока только три, завт- ра я возьму еще. 3. Сколько стоят сахарные яблоки? — Шесть штук на пятьдесят сентаво. 4. Сколько яблок мама купила на рынке? —Всего пять. 5. Сколько стоит такой дом?—Не знаю. 6. Сколько таких домов в этом жилом районе? — Не много, но и не мало. 7. Сколько стоит номер газеты? — По-моему, тридцать пять сентаво. 8. Сколько газет лежит на столе?—Всего две. 9. Сколько стоят конфеты? — Три песо шестьдесят сен- таво за сотню. 10. Сколько конфет! Сколько они стоят?— 20 сентаво десяток,— Дешево! 11. Сколько стоят эти сандалии? — Семнадцать песо.— Дайте примерить. 12. Сколько риса мама купила на рынке? — По-моему, две ганты. 13. Сколько сейчас стоит рис? — По-моему, два песо ганта. 14. Сколько студентов в вашей группе? — Всего четыре. 12. Переведите предложения на русский язык. 1. Talagang kamukha niya ang kanyang kuya! 2. Ang lahat ng mga dalagang sa grupong ito ay magkakasingganda. 3. Ang Tagalog ay mahirap sa Ingles, nguni’t ang wikang Tsina ay mas mahirap kaysa Tagalog, sa akala ng marami ang wikang itd’y pinakamahirap sa lahat. 4. Napakagara niya! Hindi ka- taka-taka ito, sapagka’t gimigugol niya ang maraming-mara- ming pera sa damit. 5. Malaki-laki ang pulong Mindoro, ang Sebti ay maliit pa kaysa Mindoro, ang Luson ay pinakamala- 214
king pulo sa buong kapuluan. 6. Hindi ko magagawa ang gawaing itong hindi kanais-nais para sa akin, abalang-abala ako sa mga tungkuling karapat-dapat para sa akin. 7. Kawawa naman si Ernesto, nasaktan ang bisig niya noong Huwebes. 8. Ang saling iyan ay mahusay-husay, ito’y singhusay ng salin ko, datapwa’t masama pa ang ating mga salin kaysa kay Petrow. 9. Talagang kasiya-siya ang mga tugon ng batang ito, nag-aaral siya nang mabuti, masipag na masipag siya at matali-talino. 10. Ang dalawang bundok na ito ay magkasin- taas, ang bundok na iyon sa hilaga’y napakataas din. 13. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Давайте купим сахарных яблок. 2. Не покупай испан- ские сливы в этой лавочке. 3. Посмотри, какие хорошие фрукты! 4. Торопитесь, мы должны успеть на первую элек- тричку. 5. Не спешите, у нас еще много времени. 6. Да- вайте побежим — вон идет троллейбус — мы можем еще успеть на него. 7. Не бегите, вы все равно опоздаете. 8. Возьмите у них книги и принесите сюда. 9. Не берите у них ничего. 10. Пошли! Уже пора. И. Подойдите сюда, мне нужно задать вам несколько вопросов. 12. Подожди-ка, а где же старшая сестра? 13. Дайте мне килограмм риса. 14. Не давайте ему ничего. 15. Примерьте эти туфли, по- моему, они вам в самый раз. 16. Не улыбайся ей. 17. Я за- плачу тебе за бананы песо и восемьдесят сентаво. 18. Про- учите его, это пойдет ему на пользу. 19. Не спрашивайте меня ни о чем. 20. Не говорите так громко, вы можете разбудить больного. 14. Поставьте глагол в предложениях: а) в форму действительного залога, б) в форму прямого страдательного залога. Н а 1 i m b a w a: Binabasahan ni Pedro ng aklat ang bunsd. Bumabasa si Pedro ng aklat sa bunsd. Binabasa ni Pedro ang aklat sa bunso. 1. Binib'lhan ni Aling Sela ng atis ang Central Market. 2. Dadalhan niya ako ng mga sinigwelas. 3. Hinahanapan niya ng sapatos ang bulwagan. 4. Ginawan ko kahapon ng liham ang mga magulang ko. 5. Madalas na hinihiraman nila ng pera sina Gomez. 6. Kakanan ng mga bata ng suman ang kusina. 15. Переведите предложения на тагальский язык, используя глаголы в форме местного страдательного залога. 1. Дайте мне десяток сахарных яблок поскорее, пожа- луйста, а то я спешу. 2. Возьмите у него газеты и жур- налы. 3. Обычно я покупаю овощи на рынке. 4. Откройте 215
дверь, кто-то стучится к нам. 5. Уберите шляпу со стола, я хочу положить сюда купленные вещи. 6. Я заплачу еще десять песо, если он достанет мне нужную книгу. 7. Ро- берто взял яблоко из вазы и надкусил его. 8. Увидев Эн- рике, идущего с рынка, я подошел к нему, поздоровался, пожав ему руку. 9. Позаботьтесь о детях, напоите их и накормите. 10. Попроси пирог у тетушки Селы, он очень вкусный. 11. Спойте мне вашу любимую филиппинскую песню. 12. В муниципалитетах, над которыми пронесся ураган, реки вышли из берегов и затопили много деревень. 13. Ознакомьте Марио с приказом директора, он должен закончить работу через неделю. 14. Приведите в порядок кухню. 15. Дайте им еще десять дней, тогда они сделают то, что вы хотите. 16. Тысячи семей остались без крова в провинции, пострадавшей от урагана. 17. Мария читает газету у себя в комнате. 18. Не просите меня, я не могу сделать этого. 19. Подуйте, кофе очень горячий. 20. Крас- ный Крест уже начал оказывать помощь пострадавшим от наводнения. 16. Составьте диалог, используя следующие слова и выражения. mahal, mura, sige na nga, magkakano, wala pa sa puhu- nan, kahit saan, dalian, masyado, tena. 17. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Я хочу, чтобы вы принесли мне несколько книг по литературе Филиппин. 2. Мария не хочет уезжать из Ма- нилы и собирается провести каникулы здесь. 3. По-моему, уже наступил сезон фруктов. 4. Я не знаю, как долго де- легация пробудет в Советском Союзе. 5. Они уже знают кое-что об этом плане, но, думаю, не согласны с ним. 6. А вы знаете, чего вы сами хотите? 7. Им не понрави- лось сказанное тобою. 8. Они полагают, что времени еще достаточно и спешить не нужно. 9. Вы должны рассказать всем о том, что произошло там. 10. Я полагаю, им уже не нужны эти документы и они должны вернуть их нам. 11. Я не знаю, где и когда состоится собрание. 12. Они полагают, что не смогут сделать эту работу в срок. 13. Хуан не хочет говорить на эту тему. 14. Мы не знаем, кто пел эту песню. 15. Хотите чашку черного кофе? 16. Я хотел бы повидать его. 17. Вы не должны встречаться с ним. 18. Мне нужно увидеть его еще до понедельника. 19. Почему вы не хотите присоединиться к нам? 20. Вы не должны беспокоиться, все будет в порядке. 21. Не за- будьте: вы должны купить килограмм яблок и два кило- грамма апельсинов. 22. Я не хочу видеть их. 216
18. Подберите антонимы к следующим словам. bumili mura lumapit ayaw umulan kunan kay laki umuwi puti una bago umaga mula sa maysakit humina sa itaas sa kaliwa magsimula 19. Переведите предложения на тагальский язык. 1. В то время как на улице шел дождь, мы были в го- стях у ?моего приятеля, слушали музыку и беседовали. 2. Прежде чем выйти на улицу, он надел пиджак, хотя было тепло. 3. Придя на рынок, мы узнали, что фрукты все еще дороги, хотя уже наступил сезон. 4. Еще до того как тайфун приблизился к городу, жителям рейти на возвышенное место, хотя там тоже приказали пе- было опасно. 5. После того как он ушел домой, я принял ванну и лег спать. 6. Я должен купить овощи до прихода мамы, по- этому я куплю их на Центральном рынке, хотя здесь они очень дороги. 7. Войдя в автобус, мы увидели, что пасса- жиров не так уж много, хотя свободных мест не было. 8. Мы вошли в магазин еще до дождя и пробыли там пока он не кончился, хотя нам не надо было делать покупки. 9. Приготовив домашнее задание, я прочитал вечернюю газету, хотя было уже очень поздно. 10. В то время как гости пели и танцевали в гостиной; Мария мыла посуду на кухне. И. Лине очень хотелось присоединиться к ним. 12. Еще до того как делегация прибыла на Филиппины, газеты писали о том, что она пробудет там три дня. 13. Даже после выступления президента по радио волне- ния в стране не улеглись. 14. В то время как ты звонил мне по телефону, я был еще у Лопесов. 15. Я ничего не смогу предпринять до его приезда. 20. Заполните пропуски показателями и личными артиклями, где это необходимо. 1. Bim'bilhan ... АН ... Sela at Tentay ... atis ... Central Market. 2. ... mahal ... atis! Wala na ba ... tawad? 3. ... ma- rami ... mga tinda ... tindahan ... ito, at ... mura ... lahat. 4. Magkakano ho ... ba ... sinigwelas ... binili ... Nanay ... tindahan? 5. Napakamahal ... prutas ninyo! — Ilan ho ... gusto ninyo? 6. Babayaran ... ko ... kayo ... treinta.— Wala pa ... ho ... puhunan. Kuarenta ... kung ... gusto ninyo. 7. ... mga atis ... tigdidiyes ... kahit ... saan. 8. ... sarap ... suman ...
nilulutd ... Ali ... Tinang! 9. Ilan ... sinigwelas ... kilkunin ... ninyo? 10. Dalian ... ninyo, mama, bumilang ... nga ... kayo ... at:s, nagmamadali ... ako. 11. Lag! ... namimili ... Mang Nano ... isa ... tindahan ... Carriedo. 12. Malapit ... talaga ... tag-ulan, umtiulan na ... araw-araw. 13. ... napakalaki ... patak ... ulan, mababasa ... tayo. 14. Hindi ... pa ... masyado ... puno ... bus. 15. Sige na nga! Mama, heto ... bayad. Tena. 16. Mayroon ... ba ... kayo ... tinda ... bigas? 17. Pagbilhan ninyo ... ako ... sampu ... mansanas. 18. Mabuti ... ba ... bi- gas ... ito? 19. Ano ... kailangan ... ninyo? 20. Humahanap ... Eddie ... sapatos. 21. ... mabuti ... sukatan ... akin ... paa, baka ... wala ... husto ... akin. 22. Mayroon ... sila ... lahat ... sukat ... tindahan ... iyon. 23. Tingnan ko ... kulay ... каре- iyon ... nasa kanan. 24. Kukunin ... ko ... sandalyas ito, tama...-tama ... akin. 25. Babayaran ... kita ... siyete sing- kuwenta. 21. Последовательно замените слова в предложениях словами, данными в скобках. 1. Namimili sina Aling Sela sa Divisoria. (sina Mang Berto, binibilhan, Central Market, pinagbi- bilhan) 2. Malapit nang talaga ang tag-ulan. (malayd, tag-init, tag-araw, dumating) 3. Umulan din kahapon ng hapon. (bukas, noong Martes, lumindol, bumagyd) 4. Mayroon ba kayong tindang saging? (sila, blgas, wala, sinigwelas, atis) 5. Ang ganda niya! (kay, taba, pagod, ko) 6. Aaraw .bukas sa Maynila. (kahapon, bumagyd, lumindol) 22. Переведите предложения на тагальский язык так, чтобы выделенные слова были подлежащими. ь 1. Дайте [ш] мне два килограмма риса. 2. Завтра я напишу письмо родителям. 3. Дети едят сахарные яблоки на кухне. 4. Мы одолжим немного денег Хуану. 5. [Вы] поищите книгу в комнате. 23. Поставьте специальные вопросы к выделенным словам. 1. Gagawan ko ng liham sina Josefina bukas. 2. Ang mga sinigwelas ay sampu treinta. 3. Mayroon sildng tindang saging. 4. Humahanap ako ng magarang damit. 5. Maraming dayuhang bumibili rito. 218
24. Ответьте устно на следующие вопросы. А. 1. Magaganda ba ang mga sinigwelas? 2. Bumi'biH ba sina Aling Sela ng atis? 3. Binili ba nila ng onse pesos ang atis? 4. Panahon na ba ng sinigwelas? 5. Mura ba ang atis? 6. Mahal ba ang sinigwelas? 7. Wala pa ba sa puhunan ang walo singkuwenta? 8. Malakas ba ang ulan? 9. Umulan ba kahapon? 10. Malayd ba ang tag-ulan? 11. Mayroon bang mga himpilan ng bus sa Central Market? 12. Dinadalian ba ng tindero? 13. Malaki ba ang mga patak ng ulan? 14. Mababasa ba sina Aling Sela? 15. Sumakay ba sila sa kotse? L В. 1. Namimili sina Aling Sela sa palengke, hindi ba? 2. Hindi magaganda ang mga atis, ano? 3. Mahal pa ang sinigwelas, totoo ba? 4. Panahon na ng atis, tunay ba? 5. Wala nang tawad, ano? 6. Walo singkuwenta ang atis, siyanga ba? 7. Tigdidiyes ang atis kahit saan, hindi ba? 8. Ayaw ng tindero na labingisa ang piso, ano? 9. Umulan daw kahapon, totoo ba? 10. Mas malakas ang ulan ngayon, tunay ba? 11. Hindi malayd ang tag-ulan, ano? 12. Tumatakbo sila sa bus, siyanga ba? 13. Hindi malalaki ang mga patak ng ulan, and? 14. Masyadong puno na ang bus, hindi ba? 15. Nabasa sila, totoo ba? К. 1. Alin ang magaganda? 2. And ang mahal? 3. And ang binili nina Aling Sela? 4. Magkakano ang mga atis? 5. Magkakano ang binili nilang atis? 6. Bakit mura na ang sinigwelas? 7. Bakit mahal pa ang atis? 8. Alin ang panahon na? 9. Kailan mas malakas ang ulan? 10. Bakit sila tumakbo sa bus? 11. Bakit nila pinagmadali ang tindero? 12. Kanino ang atis? 13. And ang masyadong puno? 14. Saan sumakay sina Aling Sela? 219
D. 1. Mas mahal ba ang atis о ang sinigwelas? 2. Sinigwelas ba о atis ang ibig bllhin ni Aling Sela? 3. Si Aling Sela ba о Tentay ang ibig bumili ng atis? 4. Mura na о mahal pa ang atis? 5. Tigdidiyes ba о labingisa piso ang atis? 6. Panahon na ba ng atis о ng sinigwelas? 7. Piso lang о higit and kinuha ni Aling Sela? 8. Mas malakas ba ang ulan kahapon о ulan ngayon? 9. Malayo pa ba о malapit na ang tag-ulan? 10. Ang tag-ulan ba о ang tag-araw ay malapit? 11. Tumakbo ba sila 12. Mababasa ba sila о hindi? 13. Ang bus ba о ang kotse ang masyadong puno? 14. Sumakay ba sina Aling Sela sa kotse о sa bus? о lumakad sa bus? 25. Переведите рекламные объявления на русский язык. DARIQOLD Maging ang mga bata ay alam na ang gatas na dapat inumin ay DARIQOLD. Alam ng mga batang higit na masa- rap ang Darigold kaysa ibang uri ng gatas, Kaya’t gustung- gusto nila ang gatas lalo’t kung ito’y DARIQOLD. Ang DARIQOLD ay may likas at sariwang lasang naiibigan ng mga bata sa lahat ng oras. Kaya’t laging DARIQOLD ang ginagamit ng mga ina kung kailangan nila ang mataas na uri ng gatas para sa kanilang mga anak. DARIQOLD — gustung-gusto ng mga bata, higit na naiibi- gan ng mga ina, pinakamabiling gatas sa Pilipinas sa lahat ng taon. Bumili ng DARIQOLD — ang mas mabuting gatas para sa buong pamilya. MARCELO Ang katangian ng mga sapatos na gomang yari ng MAR- CELO ay nasubok at napatunayan ng angaw-angaw na nagsi- sigamit nito sa lahat ng dako ng bansa. Tanging matataas na uri ng materyales lamang ang ginagamit sa paggawa ng mga sapatos na gomang MARCELO. Ito ang dahilan kung kaya ang mga sapatos na gomang MARCELO ay higit na matibay kaysa ibang sapatos na goma. Magsuot ng mga sapatos na gomang yari ng MARCELO. Mayroong tanging sapatos na angkop sa inyong pangangai- langan. 220
Avegon transistor radios Ang malakas, maliwanag na tunog, magagandang kulay, disenyo ng kabinet na Hkha ng makabagong inhinyerya — ang lahat ng ito a-t iba pa ay siyang dahilan kung bakit ang AVEGON ay walang katulad sa larangan ng mga radyong de transistor. Ang modelo sa itaas ay siyang pinakabagong bunga ng. kaalaman at dalubhasang pamamaraan ng AVEGON — ang pi- nakaganap na radyong mabibili ngayon sa inyong suking tin- dahan. ANG LINGGUHANG «TAGUMPAY» Ngayon — 114,000 sipi, big. 2 lamang kami. Kinailangan ng aming pinakamalakas na kalaban ang 25 taon upang abu- tin ang 50,000 sirkulasyon at halos 40 taon upang mapaabot sa 80,000. Ang TAGUMPAY ay umabot sa 50,000 sa kanyang ikatlong buwan ng paglabas at nalampasan ang bilang na 80,000 sa loob ng isang taon at pitong buwan mula nang lumabas. Ngayon ang TAGUMPAY ay umaabot na sa 114,000 sipi — tunay na kahanga-hangang pagsulong na hindi mapapantayan ng alin mang lingguhan sa Pilipinas. At kami ay patuloy na lumalakas! Ang TAGUMPAY ay pangalawa sa dami ng mga mambabasa sa buong kapuluan. Ang bawa’t isang «column inch» sa bawa’t isang libong sipi ay nagkakahalaga lamang ng P 0.08. Iyan ang pinaka- mabuting halaga ng anunsyo sa pamilihan ng Pilipinas ngayonl MGA PARIRALA 1. maging ang mga bata 'даже дети’. 2. pinakamabiling gatas 'молоко, пользующееся наибольшим спро- сом’. 3. sapatos na goma 'резиновая обувь*. 4. nasubok at napatunayan 'испытано и доказано’. 5.. angaw-angaw na nagsisigamit 'миллионы потребителей’. 6. paggawa ng mga sapatos 'производство обуви*. 7. angkop sa inyong pangangailangan 'удовлетворяющий ваши по- требности’. 8. disenyo ng kabinet 'кабинетная модель’. 9. likha ng makabagong inhinyerya 'созданная современной инженер- ной мыслью’. 10. radyong de transistor 'транзисторный радиоприемник’. 11. kaalaman at dalubhasang pamamaraan 'знание и совершенная технология’. 221
12. pinakaganap na radyo ’усовершенствованная [модель] радио- приемника’. 13. suking tindahan ’магазин, в котором постоянно покупают’. 14. blg.= bilang ’номер’. 15. upang abuti'n ang 50,000 sirkulasyon ’чтобы достичь тиража 50000 [экземпляров]’. 16. upang mapaabot ’чтобы достичь’. 17. nalampasan ang bi lang na 80,000 ’превзойти тираж 80 000 [экзем- пляров]’. 18. mula nang lumabas ’с тех пор как начал выходить’ (о журнале). 19. kahanga-hangang pagsulong ’изумительный прогресс (достиже- ние)’. 20. hindi mapapantayan ng а 1 in mang lingguhan ’не может сравниться ни один еженедельник’. 21. patuloy na lumalakas ’продолжаем укреплять’ {букв, усиливать) свои позиции’. 26. Переведите текст и предложения на тагальский язык. I. Сегодня воскресенье. Тетушка Тинанг и Андой от- правились на автобусе в Дивисорию, один из крупнейших рынков Манилы. Когда они приехали, Андой увидел сахар- ные яблоки и закричал: — Мама, какие хорошие сахарные яблоки! Давай купим! Тетушка Тинанг подумала и ответила: — Нет, они, наверное, еще слишком дороги. Мы купим только испанские сливы. Но Андой возразил, что уже наступил сезон и сахар- ные яблоки уже дешевы. Они подошли к продавцу, и те- тушка Тинанг спросила, сколько стоят сахарные яблоки. — Десять штук на одно песо,—ответил продавец. — Как дорого! — сказала тетушка Тинанг.— Не сбавишь ли цену? — А какова ваша цена? — спросил продавец. — 16 штук на одно песо. — Это меньше, чем я сам платил за них,—возразил продавец. — Тогда 14 штук на одно песо. — Они стоят десять сентаво штука где угодно. — 12 штук на песо, согласен? — А сколько вы возьмете?—спросил продавец. — На два песо. — Ладно, пусть будет так,—сказал продавец и начал отсчитывать сахарные яблоки. — Вот деньги,— сказала тетушка Тинанг. После этого они купили два килограмма риса. Они хо- тели купить бананы, но начался дождь и они побежали к автобусу, в котором уже было много пассажиров. 222
IL 1. Сколько стоят эти туфли? — Семнадцать песо пятьдесят сентаво, это твердая цена. 2. Где вы купили этот пиджак? —В магазине готового платья недалеко от- сюда. 3. Когда вы едете отдыхать на юг? — В августе, в сезон фруктов. 4. Сколько стоят яблоки?—Пять песо де- сяток.— Дорого!—Нет, так везде. 5. Где можно купить свежие овощи? —Лучше всего на рынке, рано утром. 6. Побыстрее, пожалуйста, я спешу, вот деньги. 7. Сколько книг вы возьмете в библиотеке? — Две книги и три иллю- стрированных журнала. 8. Какой сильный дождь! — Да, сухой сезон уже кончился, наступил дождливый сезон, дожди идут почти каждый день. 9. Вон стоит такси — давайте поспешим, мы успеем поймать его. 10. Не ухо- дите — на улице дождь, вы промокнете. Подождите здесь. И. Так вы возьмете эту рубашку? —Да, возьму. Вот день- ги. 12. Давайте подождем следующего автобуса, в этом много людей и нет свободных мест.— Да, но тогда мы можем опоздать на поезд. 13. Сегодня вечером Бюро пого- ды сообщило, что ураган, который приближался к острову Самар, утих. 14. Ожидается, что завтра в Маниле будет солнечно и влажно. 15. На юге архипелага опять ожи- дается ухудшение погоды. 27. Перескажите текст урока.
IKA-LABIMPITONG ARALIN Inaakit ang mga doktdr na manggamot sa nayon higft Laos mga Samantalang marami ang nagkakaisa sa palagay na na marami rito sa ating bayan ang mga doktor kaysa о Indonesya, hindi naman maaaring tanggihan na sa siyudad lamang nagsisiksikan ang mga doktor. Saganang-sagana sa mga manggagamot ang Maynila at ang iba pang mga siy- udad at mataong bayan samantalang halos walang-wala na- mang manggagamot ang mga malayong pook at mga nayon. Totoong nakahihiya ang pangyayaring ito. Samantalang libu- libo sa ating mga doktor ang nanggagamot sa mga maysakft sa mga siyudad sa Amerika, maraming mamamayan naman sa ating mga nayon ang nagsisipamuhay nang hindi nakaka- tikim ng paglilingkod ng mga tunay na manggagamot at nagsisipagtiis na lamang sa paglilingkod ng mga albularyo. Totoong nakagagalak, samakatwid, ang balak na ang ilang kawanggawang organisasyon ay magbibigay ng sahod at gu- gulin sa mga manggagamot na magkakagustong mamalagi at manggamot sa malalayong bayan at pulo na walang mga manggagamot at salat sa mga kagamitan ukol sa kalusugan. Alinsunod sa balak na tulong, ang mga pribadong doktor na kusang tatanggap ng destino sa mga bayan at mga pulong walang manggagamot ay bibigyan ng tulong na P 100.00 isang buwan at bibigyan din ng mga paunang mga kailangan sa panggagamot. Kaiba sa mga nakatakdang mga manggagamot ng pamahalaan sa mga nayon, ang pribadong manggagamot na madedestino sa mga nayon at pulong walang manggagamot ay maaaring makapanggamot pagkaraan ng oras ng opisina upang kumita pa sila para sa kanilang sarilf. Ang balak na ito ay maaaring siyang kinakailangang pang- akit sa ating kabataang manggagamot upang iwan ang mga siyudad at gamitin ang kanilang karunungan sa mga baryo na lubhang nangangailangan ng panggagamot. Ang pagdalaw sa maysakft Dumalaw si Aling Tumasa sa kaibigang maysakit. May dala siyang labindalawang dalandan. — Tao po! — Aba! Si Aling Tumasa! Tuloy po kayo. 224
— Kumusta po si Aling Teresa? — Mabuti-buti po ngayon. Pasok kayo. Narito siya. Nang nasa silid na siya, hininaan ni Aling Tumasa ang boses niya para hindi magambala ang maysakft. — Aling Teresa, kumusta po kayo? Ano po ang lagay ni- nyo ngayon? — Masakit po ang aking ulo at dlbdib at saka umiinit ako kung hapon. — Mabuti po naman ang inyong kulay. May dala akong dalandan para sa inyo. Maaalis nito nang kaunti ang sakit ng dibdib ninyo. — Salamat po. — Ang mabuti’y magpatingin kayo sa doktor hanggang maaga upang bumuti kayo kaagad. — Oo. Dadalhin ako ng aking anak sa San Lazaro. Wala raw pong bayad ang patingin doon. — Mabuti nga po. At saka na ako paparito uli. Siguro’y malakas na kayo sa isang linggo. — Sana nga po. Maraming salamat sa inyo. MGA PARIRALA 1. marami ang nagkakaisa sa palagay 'многие сходятся во мнении’. 2. hindi maaaring tanggihan na... 'нельзя отрицать, что...’, 3. nakahihiya ang pangyayaring ito 'такое положение позорно’. 4. nagsisipamuhay nang hindi nakakatikim ng paglilingkod ng mang- gagamot 'живут, не зная {букв. не пробуя) медицинской помощи’. 5. kawanggawang organisasyon (kaawaawa + gawa) 'благотворитель- ные организации’. 6. magkagustong mamalagi 'хотеть остаться’. 7. kagamitan ukol sa kalusugan 'медицинское оборудование’. 8. tumanggap ng destino 'получать назначение (распределение)’. 9. nakatakdang mga manggagamot ng pamahalaan 'врачи, назначен- ные правительством’. 10. madestino sa nayon 'быть назначенным (распределенным) в де- ревню’. 11. oras ng opisina 'рабочее время’ (в учреждении), 12. kinakailangang pang-akit 'необходимое средство привлечения’. 13. 14. 15. 16. 17. 18. iwan ang siyudad 'оставить город’. 'входите’, 'проходите’. tuloy рб kayo pasok рб kayo hinaan ang boses 'понижать {букв, ослаблять) голос’. umiinit ako 'у меня жар’. maalis ang sakit 'снять боль’. San Lazaro 'больница св. Лазаря’ {в Маниле). 19. sana nga рб '[хорошо] бы’. Грамматика: §53. 15 Зак. 494 225
УПРАЖНЕНИЯ 1. Прочитайте вслух и переведите текст урока. А 2. Ответьте письменно на следующие вопросы. 1. Marami ba ang mga doktor sa Pilipinas kaysa sa Laos at Indonesya? 2. Saan nagsisiksikan ang mga doktor na Pilipino? 3. Bakit walang-walang manggagamot ang mga malayong pook at nayon? 4. Bakit maraming mamamayan sa Pilipinas ang nagsisi- pamuhay nang hindi nakakatikim ng paglilingkod ng mabuting doktor? 5. Ano ang balak ng dalawang kawanggawang organisa- syon? 6. Paano inaakit ang mga doktor sa nayon? 7. Bakit bibigyan ang mga pribadong doktor ng tulong na P 100.00? 8. Kailan maaaring makapanggamot ang mga pribadong doktor upang kumita pa? 9. Sa akala ninyo, maaari bang maging pang-akit ang balak na ito para sa kabataang manggagamot? 10. Saan dapat gamitin ng mga manggagamot ang kani- lang karunungan? 11. Anong baryo ang lubhang nangangailangan ng pang- gagamot? 12. Ano ang palagay ninyo ukol sa panggagamot sa Pili- pinas? 3. Определите, к какой части речи относятся следующие слова, и найдите в них основу. akitin, panggagamot, magkaisa, palagay, tanggihan, mag- siksikan, masagana, manggagamot, makahiya, pangyayari, mamamayan, magsipamuhay, makatikim, paglilingkod, magsi- pagtiis, makagalak, samakatwid, kawanggawa, gugulin, mag- kagusto, mamalagi, kagamitan, tumanggap, bigyan, pauna, madestino, makapanggamot, pagkaraan, kumita, kailanganin, pang-akit, kabataan, karunungan, mangailangan, dumalaw, maysakit, mabuti-buti, magambala, uminit, maalis, dalhin, pumarito, patingin, kawanihan, manirahan, mamuo, magsasaka, takpan, ayusin, mapinsala, katagalugan, bumagyo, giilayan, tikman, magtungo, kapinsalaan, kaiba, magsiuwi, tigatlo, ga- ganda, puhunan, dalian, tingnan, pagbilhan, sukatan, makipot, napakalamig, silangan, pahilaga, asahan, panghuhula, humina, makadama, hulaan, maulap, patalastas, alalahanin, sarilinin, kilalanin, kabihasnan, kahihiyan, kaibhan, sundin, hipan, ka- butihan, gambalain, kagitingan, kahalagahan. 226
4. Выпишите из текста все глаголы, проспрягайте их и образуйте отгла- гольные существительные. 5. Поставьте глагол в предложениях в форму множественного числа. Halimbawa: Si Aurelio ay nagbihis ng bagong damit. Sina Aurelio ay nagsipagbihis ng mga bagong damit. 1. Si Ernesto ay tumanggap ng mabuting balita buhat kay Roberto. 2. Ang magsasaka ay bumalik na sa kanyang baryo. 3. Si Narcisa ay nagluluto na ng agahan. 4. Si Pedro ay napatay ng mga Hapon noong panahon ng digma. 5. Ang tatay niya ay nakabili ng bagong kotse. 6. Ang kanilang anak na bata ay nakakabasa na. 7. Si Teresa ay nakapagluto bago umalis. 8. Ang bunso’y nakakapaglaro sa silid. 6. Переведите предложения на тагальский язык, используя форму множе- ственного числа глагола. 1. Почти все гости уже ушли, остались только близкие друзья. 2. Тысячи филиппинцев живут, не зная настоящей медицинской помощи. 3. Разве Хосе и его друзья рабо- тают на табачной фабрике? 4. Педро и его брат прислали мне письмо три дня назад. 5. Еще вчера они приехали в Москву на поезде. 6. Мы не сможем заплатить такую сум- му за этот участок. 7. Завтра студенты придут рано ут- ром. 8. Тетушка Села и Эстинг купили много фруктов на Центральном рынке. 9. Дядюшка Нано и его жена каждый день продают сладости в маленькой лавочке возле их дома. 10. Студенты, занимающиеся в этой аудитории, учатся на пятом курсе. 11. Студенты второго курса уже могут говорить по-тагальски. 12. Мы попросим его расска- зать нам о поездке на Филиппины. 7. Переведите предложения на русский язык, ь * 1. Aywan ko kung ano ang pang-akit niya sa mga tao. 2. Naakit ako sa kanila. 3. Isipin mo kung paano maaari na- ting akitin sila. 4. Siya’y mahusay na manggagamot, nguni’t walang gamot sa lugar niya. 5. Nagtatrabaho siya sa isang malaking pagamutan. 6. Ang karamihan ng mga Pilipino ay mahirap na mahirap, samantalang ang kaunting mayayaman ay namumuhay nang walang ano mang kahirapan. 7. Nang ang Pangulo ay wala sa bansa, ang pangalawang Pangulo ay siyang pinund ng bansa. 8. Pagsasamantalahin ko ang pagka- kataong ito. 9. Ang Pilipinas ay isa sa mga unang kasapi ng Nagkakaisang mga Bansa. 10. Ang risolusydn ay pinagtibay nang buong pagkakaisa. 11. Manggagawa ng buorig daigdig, 15* 227'
magkaisa! 12. Inisa ng kalihim ang mga dumadalo. 13. Pinag- isa ang dalawang lupon. 14. Kahit na nag-isa ako hindi ko kinailangan ang kausap. 15. Ano, sa palagay ninyo, ang dahi- lan ng di-pagdating nila? 16. Nahirapan ako dahil sa pagtang- gl niya. 17. Bakit at tumanggi ka? 18. Tatanggihan kita. 19. Hindi matatanggihan ito. 20. Masyadong maraming tao ang nagsiksikan sa maliit na bulwagang iyan. 21. Hindi pa ako nakatikim ng mga lutong Pilipino. 22. Tikman nga po ninyo ang litson. 23. Ang paglilingkod sa tinubuang lupa ay siyang tungkulin ng bawa’t mamamayan. 24. Ang palingkuran niya’y Kagawaran ng Pangangalakal na Pandayuhan. 25. Nag- lilingkdd sila ng 8 oras araw-araw. 26. Paano magti'tiis ako ng ganitdng hirap? 27. Ang galak ng mga bisita! 28. May katwiran ka. 29. Nagkasakit siya at samakatwld hindi siya darating sa miting. 30. Ano ang sahod mo at paano gtigu- gulin mo ang sinahod mong salapi? 31. Palagi namang nasa pahayagan ang kanyang pangalan. 32. Palagiang hull siya sa klase. 33. Namalagi ako sa Pilipinas sa lodb ng anim na bu- wan. 34. Salat siya sa pagsasanay sa wikang Tagalog. 35. Nasa tanggapan na ang mga papel mo. 36. Dapat akong magpasa- lamat sa inyo sa taos-pusong pagtanggap sa amin. 37. Tinang- gap ni Presidente ang delegasydn. 38. Ang bawa’t tao nadedestino sa kamatayan. 39. Siya’y nakatakda ng pinund opisinang iyon. 40. Mahirap kumita ng pera. I ay sa 1. • • • 9 sapagka’t maraming manggagamot na Pilipino ang • • • 8. Заполните пропуски подходящими по смыслу словами из текста урока, marami ang sumasang-ayon na maraming Pilipinas, hindi naman maaaring sod lamang ... ang mga doktor. 2. nila at ... bayan, samantalang ... mga malalayong ... . 3. Ang pangyayaring ito ay totoong sapagka’t maraming manggagamot na Pilipino ang ... sa mga maysakit sa Estados Unidos. 4. Angaw-angaw na Pilipino ang nagsi'sipamuhay nang hindi ... ng paglilingkod ng тца ... na manggagamot. 5. Maraming mamamayan ay ... ng mga albularyo. 6. Totoong mga doktor na magkakagustong ... sa mga maliit na pulo at baryo na ... sa kagamitan ukol sa ... malaking sahod. 8. Ang pribadong manggagamot na ... pagkaraan ng ... . para sa kanilang sarili. 9. Ang balak ng mga ? - F • • Г 1 . f 4 Л ang mangagamot upang ... ang mga siyudad. 10. dito sa na sa mga malalaking lun- .. sa mga doktor ang May- sa mga manggagamot ang ng paglilingkod ng mga na lamang sa ang balak ninyo. 7. Ang ... ay bi'bigyan ng mas sa • • • • • • sa kagamitan ukol sa • • • ng mga malayong pook ay maaaring upang ganisasydn ay maaaring siyang kinakailangang I na tulong bi'bigyan sila ng P 100.00 buwan-buwan. 11. Kaiba sa mga ... mga doktor ng pamahalaan, ang mga pribadong doktor ay kikita ng mas malaking halaga. 12. Mabuti na ang kulay niya, pero 228 or- sa kabata- . sa balak • • • • • • mga doktor ng pamahalaan siya kung gabi. 9 • • • 9. Переведите предложения на тагальский язык. 1. о о конечно, обращусь к нему, но, думаю, он откажется 9 Нет еще. не знаю, чем она так привлекает людей. 2. В те дни я был очень привязан к нему. 3. Он стал хорошим врачом и работает в одной из московских больниц. 4. Нео- колонизаторы, воспользовавшиеся экономической отстало- стью страны, навязали ей неравноправный договор. 5. То- варищ Петров временно исполняет обязанности директора фабрики. 6. Филиппины являются членом ООН с 1945 г. 7. Их единодушие удивительно. 8. Почему ты в одиноче- стве? 9. Кто, по вашему мнению, самый способный из них? 10. Их отказ выполнить это условие соглашения создаст серьезные трудности для другой стороны. 11. Нельзя от- рицать, что сказанное им представляет интерес для нас. 12. помочь мне. 13. Слишком много людей набилось в эту маленькую комнатку. 14. Вы уже пробовали филиппинские блюда?-—Нет еще.—Тогда попробуйте лечон, жареного по- росенка. 15. Служение родине — долг каждого гражданина. 16. Они работают на заводе 40 часов в неделю. 17. Как вы выдержали это испытание? 18. Сказанное вами доставило нам огромную радость. 19. Какие радостные новости! 20. Он трудолюбив и поэтому хорошо учится. 21. Ты как всегда прав. 22. Благотворительность — не лекарство от нищеты. 23. Многие филиппинцы все еще пользуются услу- гами знахарей. 24. Какая большая у него зарплата! Он по- лучает 500 песо в месяц. 25. Все заработанные деньги уже истрачены. 26. Он вечно опаздывает. 27. Студентам часто нехватает разговорной практики при изучении иностранных языков. 28. Два года он пробыл на Филиппинах, а потом возвратился в Москву. 29. Луис работает в какой-то I прием. 31. Какие газеты вы получаете? 32. _После~оконча- ния точно в буйте эти тише! Вы беспокоите больного. кон- торе. 30. Иностранной делегации был оказан радушный о института он был распределен в МИД. 33. л приду назначенное время, не беспокойтесь. 34. Попро- апельсины они очень вкусные. 35. Говорите о na 10. Переведите предложения на русский язык. 1. Ang mga bata sa paaralan ay nangagsipagtanirn ng mga punongkahoy. 2. Nangakapaglard na sila ng basketbol. 3. Nangakakain na ang buong mag-anak. 4. Kailangang mang- agsitulong sa pamahalaan ang lahat ng mamamayan. 5. Kayo ba ay magsisibili ng mga aklat sa panitikang Tagalog? 6. Ang mga tao sa nayong ito ay nangabtibuhay sa pamamagitan ng pangingisda. 7. Ang mga estudyante’y nangagsisipasok, sa pamantasan nila. 8. Inaasahan kong mangagkakasalapi sila sa 229 *
susunod na buwan. 9. Sina Paula’y nagsisipagbili ng kendi sa kanilang maliit na tindahan. 10. Magsisirating dito sa Mosku ang kanyang mga magulang. 11. Заполните пропуски предлогами (показателем sa и его производными). 1. Pag-uusapan sa pulong ang ... wikang pambansa. 2. ... kay Rizal, ang wika ay kaluluwa ng bayan. 3. Ang mga tao ay nagsipunta sa bundok ... kay Ramon. 4. Nabasa na ang mga kuwento ... kina Rizal at Bonifacio. 5. Ang gamot na ito’y ... iyong anak na maysakft. 6. Ang buong mag-anak ay pumunta ... lalawigan. 7. Ang watawat sa bahay ay ... mga kawani. 8. Ang manika ay ... bunso, ang mga aklat ay ... kay Jose. 9. ... Kawanihan ng Panahon, uulan bukas sa sila- ngang baybayin ng Luson. 10. Karamihan ... mga nasawi ay mga batang nag-aaral, ang malalaking tao ay nakaakyat ... mga punong kahoy. 11. Ang gusali ng pamantasan ay ... plasa. 12. Ang hanging daraan ... bansa’y magbiibuhat ... hilaga. 13. Kumikita siya ng malaking halaga ... kaniyang sarili. 14. Qinagamit ng mga kabataang doktor ang kanilang karu- nungan ... mga malayong baryo. 15. Naputol ang komunika- syon ... malubhang baha. 16. ... Kabite at ng pulo ng Kore- hidor nagdaraan ang mga bapor. 17. Wala ... puhunan ito. 18. Binili ko ang saging ... aking suking tindahan. 19. ... noon naging maalat ang dagat. 20. Umalis ... kalawakan ang init. 12. Переведите предложения на русский язык. 1. Aba, ganoon pala! 2. Ganoon ang dapat. ^3. Hindi gaa- nong mainit dito sa ilalim ng punong kahoy. 4. Kumusta ka? Mabuti, gaya ng dati. 5. Hindi na siya magkakaroon ng ga- nyang pagkakataon. 6. Qaano kalayd ang ilog? 7. Maano kung ganyan? 8. Ang ibig kong sabihin ay ganito. 9. Ganito kalaki ang bato ng sinsing ni Hermengilda. 10. Ang tulong na ibig ko ay ganoon. 11. Ganyan ang hiningi niya. 12. Ga- noon nga ba ang ginawa mo? 13. Gaanong matagal nang sina- sabing tumulong siya sa akin, hanggang ngayon ay walang nangyari. 14. Palagay ko ganoon nga. 15. Gaano kabigat ang dala-dalahan? 13. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Я знаю, что достигнутый вами результат не может быть превзойден. 2. Они ответили, что не знают, когда закончат работу. 3. Спроси у Энрике: зачем он надел та- кой яркий пиджак. 4. Я думаю, что у них нет бананов на продажу. 5. Я не хочу, чтобы вы промокли. 6. Продавец сказал, что это окончательная цена и скидки не будет. 7. Педро не знает, где продают обувь. 8. Крестьяне от- 230
правились в горы, чтобы отремонтировать дорогу. 9. Про- давец говорит, что эта цена меньше, чем та, которую он сам платил, но я думаю, он согласится на нашу цену. 10. Думаю, эти ботинки мне будут впору. 11. Спроси его, как он мог прийти в таком виде. 12. Когда утих тайфун, остались стоять только четыре дома. 13. Красный Крест сообщил, что консервы и медикаменты будут доставлены жертвам землетрясения через день. 14. Здесь стало извест- но, что в горах выпал снег. 15. Бюро погоды сообщило, что из-за высокого атмосферного давления над Азиатским кон- тинентом завтра на архипелаге ожидается жаркая погода. 16. Сахарные яблоки уже дешевы, потому что наступил сезон. 17. Если это окончательная цена, я не куплю эту рубашку, слишком дорого. 18. Я не знаю, что делать. 19. Не беспокойся, я уже сказал Луису, чтобы он послал письмо. 20. Филиппинцы говорят, что вулкан Майон не имеет равных по красоте во всем мире. na si Pet- . Toto- 14. Раскройте скобки. 1. Ang lahat ng mga gurd ay (isa) sa palagay row ay (talino) estudyante sa (dalawa) baytang. 2. Hindi ma- aaring (tanggi) na (siksik) ang mga awto sa mga lansangan ng Mosku. 3. Totoong (hiya) ang (yari) ito, sapagka’t dapat malaman na ninyo ang oras. 4. (dami) Pilipino’y (buhay) nang hindi (tikim) ng (lingkod) ng mga mabuting (gamot). ong (galak) ang balak mong ito. 6. Maraming (bata) doktor na nagtatapos sa kolehiyo’y hindi (gusto) (palagi) sa malala- yong bayan. 7. Ang mga doktor na kusang (tanggap) ng destino sa mga (layd) puld ay (bigay) ng malaki-laking tulong. 8. (iba) sa mga (takda) mga manggagamot ng (bahala), ang mga pri- badong manggagamot ay maaaring (gamot) pagkaraan ng oras ng opisina. 9. Ang tulong ng mga organisasyong (awa, gawa) ay magiging (kailangan) (akit) sa mga kabataang doktor upang (gamit) ang kanilang (dunong) sa mga pook na (kailangan) ng panggagamot. 10. Maraming estudyante ng ating (pantas) ay (destino) sa iba’t ibang (gawad) ng pamahalaan. 11. Nang nasa silid na si Aling Tumasa, (hina) niya ang boses upang hindi (gambala) ang maysakit. 12. (sakit) ang aking ulo at saka (init) ako kung gabi. 13. Ang (but!) ay (tingin) kayo sa doktor hanggang (aga) upang (buti) kayo kaagad. 14. (dala) ako ng aking anak na lalaki sa San Lazaro, walang raw (bayad) ang (tingin) doon. 15. At saka na (rito) ako, siguro’y(lakas) na kayo sa isang linggo. 15. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Кто из этих учеников самый способный? 2. Мария красивее Клары, но Паула самая красивая из всех. 3. Эти два дома стоят одинаково дорого. 4. Я не знаю, кто из 231
них более трудолюбив: Луис или Эрнесто. 5. Вчерашнее землетрясение было самым сильным за последние 50 лет. 6. Сахарные яблоки сегодня дешевле, чем на прошлой не- деле, так как уже наступил сезон. 7. Педро и Хуанито одинаково сильны, но Энрике сильнее их обоих. 8. Эти две квартиры одинаково удобны. 9. Они не очень богаты. 10. Платье Марии элегантнее, чем платье Лурдес, и это не удивительно: все свои деньги Мария тратит на наряды. 11* Это самый совершенный радиоприемник, созданный современной инженерной мыслью. 12. Давай посмотрим, какие ботинки будут тебе впору. 13. Ленинград ближе к Мурманску, ,-чем к Москве. 14. В этом году я поеду отдыхать на север, на юге слишком жарко. 15. В зале слишком шумно. 16. Заполните пропуски союзами. А. 1. Si Nene ay gagaling ... siya’y iinom ng gamot. 2. Ang mga mangingisda ay lalabas ng dagat ... hindi lalakas ang hangin at ulan. 3. ... ako ay naghahanda ng mga araling- pambahay ang bunso ay naglalaro sa sahig. 4. Ang mga nag- aaral ay maguguld ... hindi pumasok ang kanilang guro. 5. Tumugtog ang orkestra ... lumapit kami sa plasa. 6. Ang lahat ng sangay ng pamahalaan ay pinakilos ... magkaloob ng saklolo. 7. Sina Aling Sela ... Tentay ay namimili sa maraming tindahan. 8. ... matapos ang pagngangalit ng lindol, sampling bahay lamang ang naiwang nakatayo. 9. Ayaw bilhin ng Aling Sela ang atis ... mahal na mahal pa. 10. Hindi pa nakaranas ng sakunang katulad nito ang mga tao, ... isang matanda ang nagsabi ... nagkaroon ng gayon ding kapansanan limampting taon na ang nakaraan. 11. Naputol ang komunikasyon sa na- sabing lalawigan ... baha’t bagyo. 12. Nahuli ako ngayon ... nahuli rin ang treng elektriko. 13. ... mahirap na mahirap siya, lagi naman siyang maligayang-maligaya. 14. Abalang- abala ako noong nakaraang linggo, ... nagawa ko ang hiningi mo. 15. Inaasahang magiging makulimlim sa Maynila ... mau- lap ang langit. 16. Matali-talino ang anak ni Roberto, ... ta- mad na tamad. 17. Поставьте специальные вопросы к выделенным словам. 1. Maraming tao ang nagkakaisa sa palagay na mara- ming doktor dito sa Pilipinas. 2. Hindi maaaring tanggihan na sa mga siyudad lamang nagsisiksikan ang mga doktor. 3. Totoong nakahihiya ang pangyayaring ito sapagka't libii-libo ng ating mga doktor ay nanggagamot sa Estados Unidos. 232
4. Ang mga pribadong doktor ay maaaring makapangga- mot pagkatapos ng oras ng opisina upang kumita pa sa sarili. 18. Составьте предложения, используя следующие слова и выражения. magkaisa sa palagay, hindi maaaring tanggihan, magsiksi- kan, sagana sa, samantala, magsipamuhay, totoong nakagaga- lak, magkagustong mamalagi, kusang tumanggap, kaiba sa, oras ng opisina, kumita sa sarili. 19. Переведите предложения на тагальский язык, используя глаголы в форме местного страдательного залога. 1. Я всегда покупаю фрукты у этого продавца. 2. Нель- зя отрицать, что он очень помог нам в этом деле. 3. По- пробуйте лечон, он очень вкусный, как и все, приготовлен- ное тетушкой Селой. 4. Я дам тебе книгу по истории Филиппин, если ты вернешь мне ее в среду. 5. Посмотрите, они уже возвращаются, хотя собирались пробыть там до понедельника. 6. Побыстрее, пожалуйста, начинается дождь, и мы можем промокнуть. 7. Дайте (продайте) мне два килограмма риса и десяток бананов. 8. Президент страны приказал мэру переселить людей из затопленного района. 9. Я заплатил ему целых десять песо за эти сан- далии, но они уже порвались. 10. Во всех городах, над которыми пронесся ураган, Красный Крест создал центры по оказанию помощи пострадавшим. 11. Давайте поедем в центр города, там можно встретить много знакомых. 12. Он потерял почти всех своих друзей. 13. Слева от дома есть колодец, из которого жители деревни берут воду. 14. Министерство общественных работ и связи уже при- ступило к восстановлению мостов и дорог. 15. Ребенок надкусил яблоко, которое дала ему мать. 16. Исключи- тельные достоинства этого изделия могут подтвердить тысячи покупателей. 17. Это нравится всем. 18. Этой новой газете потребовалось всего три месяца, чтобы собрать 100 тысяч подписчиков. 19. Этот результат останется не- превзойденным. 20. Не читай ему эту книгу, он еще слиш- ком мал. 20. Переведите предложения на русский язык. 1. Ibig niyang gumawa ng sulat sa kanyang matalik na kaibigan. 2. Nais kong pumunta sa sine, pagod na pagod na ako. 3. Akala nila siya ang nagtdturb ng paghihimagsik, pero iyan ay hindi totoo. 4. Dapat kang tumulong sa nangangailangan. 5. Kailangang-kailangan ko ang librong ito. 6. Ang nais niya ay katahimikan. 7. Gusto kong mamalagi dito. 8. Hindi ko alam kung ano ang gusto nila. 9. Akala ;ko ay dapat silang 233
bumalik sa siisunod na Sabado о kaya Linggo. 10. Ibig kong bayaran siya ng singkuwenta. 11. Akala ko’y walang tawad sa tindahang iyan. 12. Kunin mo ang ibig mo. 13. Ayaw akong pumasok. 14. Ayokong umalis. 15. Aywan ko kung ano ang utos nila. 16. Ano ang kanyang ibig sabihin? — Sinabi niya na ibig niyang sumama sa amin sa pagliliwaliw. 17. Ano ang gusto mo? 18. Dapat mong mapatunayan na iyan ay hindi totoo. 19. Dapat kayong tumulong sa kanila, wala silang kaya. 20. Atis, sinigwelas at mansanas ang nais niya. naman ... maaari ... tanggihan . tamad-tamad ... sila ... kanila ... pag-aaral -sagana ... isda ... mga dagat Pilipino ..dami-dami ... mga sasakyan .. siksikan. 5. ... karamihan .. Pilipinas ... nasa Maynila . pa ... matao ... siyudad. 6. Wala...-wala naman ... Jose at Juan. 7. Huwag ka... magtrabaho ... pagkaiaan ... opisina, totoo ... nakahihiya ... ito. 8. Angaw-angaw ... lamang ... balak ... na ... mga dok- totod ... nakagagalak. 10. Sino ... mga malalayo ... 21. Заполните пропуски показателями и личными артиклями, где это необходимо. 1. Samantala ... lahat ... kanila ... nagkakaisa ... palagay ... magiging ... mabuti ... malakas ... ulan ... para ... anihan, ayaw nila ... ito sapagka’t ... binabalak nila ... magtungo ... lalawigan. 2. Hindi ... naman ... maaari ... tanggihan ... na- ging ... tamad-tamad ... sila ... kanila ... pag-aaral ... mga wika. 3. Sagana...-sagana ... isda ... mga dagat ... panloob ... kapuluan ... Pilipinas, marami ... Pilipino ... nangabtibuhay ... pamamagitan ... pangingisda. 4. . ... mga kalye ... Mosku ... oras . ... mga pamantasan at kolehiyo . at iba ... pa ... matao . pera ... ... oras ... mamamayan ... Pilipino ... nagsisipagtiis ... na paglilingkod ... mga albularyo. 9. ... balak ... na tor ... bi'bigyan ... tulong ... ... inyo ... magkakagusto ... mamalagi ... pook ... kapuluan? 11. Marami ... maliit ... nayon at pulo ... Pilipinas ... wala...-wala ... manggagamot at ... pauna ... mga kailangan ... panggagamot. 12. Alinsunod ... sinabi niya ... bawa’t ... isa ... atin ... dapat ... magsalin ... labinlima ... pangungusap. 13. Pagtapos ... ko ... pamantasan ... kusa ... tumanggap ... ako ... destino ... mamalagi ... post-graduate. 14. ...kaiba ... kanya, hindi ... ako ... maaari ... dumalaw ... Petrow ... bukas. 15. ...dagat ... timog ... siya ... pang-akit ... angaw-angaw ... mamamayan upang magbakasyon ... doom 16. Ano .... po ... lagay ... ninyo ... ngayon? 17. ... mabuti ... pumaroon ... ako ... bahay ... kaibigan ... ko ... mananahi. 18. Kumusta ... po ... All ... Sela? 22. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Не мешай ему, он готовит домашнее задание. 2. У нее совсем нет вкуса. 3. Я не смогу сделать эту работу в срок. 4. Не делайте этого. 5. Не спешите, дождь еще не кончился. 6. Не беспокойтесь, я дам ему знать о вашем 234
приезде. 7. Нет ли у тебя сегодняшней газеты? 8. Я еще не ответил на его письмо, но и он долго не писал мне. 9. Я не пойду в кино после работы. 10. Мы не нуждаемся в его помощи. 11. Не говорите ему об этом, он обидится. 12. Не соглашайтесь на его предложение. 13. В нашем магазине не торгуются, здесь твердые цены. 14. Не смей- тесь над этим. 15. Я еще. никогда не пробовал филиппин- ских фруктов. 16. У нас совсем нет времени. 17. Я не хочу его видеть. 18. ходите к нему помочь Луизе. 23. Последовательно замените слова в предложениях в скобках. 1. Marami ang nagkakaisa sa palagay na ang Pangulo ng kasunduan. (lahat sa kanila, kailangan, kuru-kurd, gusto, dokumento) 2. Totoong nakahi'hiya ang pangyayaring ito. (talaga, balak, nakagagalak, kasunduan, iyan) 3. Ang estudyante ay nagkakagustong mamalagi sa Mosku. (inhinyero, dito, sa Siberya, umali's, bumalik, doon) 4. Alinsunod sa balak ang mga manggagawa ay bi'bigyan ng mas malaking sahod. (manggagamot, ayon sa, inhinyero Даже Педро не придет на сейчас, он занят. 20. Они митинг. 19. Не не знают, как словами, данными dapat lumagda pa kita) 24. Подберите антонимы к следующим словам. higit mamalagi uminit tanggihan alam kaunti maysakit kabataan pumarito magbigay mabuti-buti tumaas 25. Переведите предложения на тагальский язык так, чтобы выделенные слова были подлежащими. 1. Он уже сказал нам об этом. 2. Хуанита читает сказку сыну. 3. Мария убрала книги со стола. тебе журналы завтра. 4. Луис принесет 26. Переведите предложения на русский язык. 1. Si Luisa ay ika-sampiing anak ni Mang Goryo. 2. Ang naging Pangalawang Pangulo ay dumating na sa Timog-Silang- ang Asya. 3. Ikatlo ng umaga nang magsimula ang malubhang sakuna sa naturang lalawigan. 4. Tigpipitong piso ang halaga ng sapatos. 5. Tatlo at dalawang-kalimang ektarya ng lupa ang nabili nina Mang Nano kina Don Felix. 6. Tatlu-tat 16 ang mga bata kung pumasok sa pintuan. 7. Ang mahal-mahal ng atis! Tigsasampung pera. 8. Limang-kanim ng mga mamamayan sa Maynila ang bumoto sa nakaraang halalan. 9. Ang anak 235
niya’y pipitong taon lamang noon. 10. Mga animnapting ba- hagdan ng mga Pilipino ang marunong bumasa’t sumulat. 11. Ang dalawang-katlo ng lupa ay natatamnan ng palay. 12. Ayon sa kasunduan ang mga kolonisador ay mamamalagi sa nasabing pulo sa loob ng siyamnapu’t siyam na taon. 13. Ang ikalawang Pangalawang Pangulo ng kapisanan ay si Q. Sanchez. 14. Ang mga kuwaderno’y tiglimang sentimos. 15. Isa-isang tumatayo ang mga estudyante at kani'-kanilang salin galing sa wikang Tagalog. nagbabasa ng 27. Ответьте устно на следующие вопросы. 1. Marami ba ang nagkakaisa sa palagay mga doktor ang Pilipinas? na sagana sa 2. Sa mga siyudad ba nagsiksikan ang mga manggagamot? 3. Walang-wala bang doktor ang mga malayong pook? 4. Nakahihiya ba ang pangyayaring ito? 5. Marami bang doktor na Pilipino ang nanggagamot sa mga maysakit sa E.U.? 6. Nagsisipamuhay ba ang mga Pilipino nang hindi naka- katikim ng paglilingkod ng mga tunay na manggaga- mot? 7. Nakagagalak ba ang balak ng ilang kawanggawang organisasyon? 8. Bibigyan ba ng tulong ang mga doktor sa malayong nayon? 9. Marami bang nayon ang salat sa mga ^kagamitan ukol sa kalusugan? 10. Kaiba ba ang mga pribadong doktor sa mga manggaga- mot ng pamahalaan? 11. Maaari bang makapanggamot ang mga pribadong doktor pagkaraan ng oras ng opisina? 12. Kikita ba sila para sa kanilang sarili? 13. Magiging pang-akit ba ang balak na ito? 14. Sa mga baryo ba gagamitin ng kabataang doktor ang kanilang karunungan? 15. Nangangailangan ba ang malayong pook ng panggaga- mot? 1. Hang katao ang nagkakaisa sa palagay na marami ang mga doktor sa Pilipinas? 2. Saan nagsisiksikan ang karamihan ng mga doktor sa Pilipinas? 3. Апй-anong siyudad at bayan ang saganang-sagana sa mga doktor? 4. Bakit nakahihiya ang pangyayaring ito? 5. Hang mamamayan ang nagsisipagtiis sa paglilingkod ng mga albularyo? 236
6. Sinu-sino ang nanggagamot sa malayong pook ng Pili- pinas? 7. Bakit nakagagalak ang balak ng ilang kawanggawang organisasyon? 8. Sinu-sino ang magbibigay ng sahod sa mga manggaga- mot sa malayong nayon? 9. Sino ang bibigyan ng mga paunang kailangan sa pang- gagamot? 10. Kailan pa kikita ang mga pribadong doktor? 11. Bakit maaaring makapanggamot ang mga doktor pag- katapos ng oras ng opisina? 12. Para sa kanino ang pang-akit na ito? 13. Sino ang dapat maiwan sa mga siyudad? 14. Saan gagamitin ng mga kabataang doktor ang kanilang karunungan? 1. Hindi marami ang mga doktor sa Pilipinas, and? 2. Mas marami ang mga manggagamot sa Pilipinas kaysa Lads, hindi ba? 3. Hindi maaaring tanggihan na sa mga siyudad lamang nagsisiksikan ang mga doktor, totoo ba? 4. Mga mataong bayan lamang ang saganang-sagana sa mga manggagamot, tunay ba? 5. Walang-walang manggagamot ang mga malayong pook, and? 6. Nakahihiya ang pangyayaring ito, siyanga ba? 7. Libu-libong mga doktor na Pilipino ang nanggagamot sa E.U., hindi ba? 8. Maraming mamamayan sa Pilipinas ang nagsisipamu- hay nang walang tunay na paglilingkod ng mga doktor, totoo ba? 9. Nakagagalak ang balak ng kawanggawang organisasyon, tunay ba? 10. Kawanggawang organisasyon ang magbibigay ng tulong sa mga doktor, siyanga ba? 11. Hindi maraming nagtatapos ng kolehiyo ang nagkaka- gustong mamalagi sa mga nayon, and? 12. Kusang tumatanggap ang mga estudyante ng destino sa mga malalayong nayon, hindi ba? 13. Bibigyan ang mga doktor ng paunang kailangan sa panggagamot, totoo ba? 14. Ang kalagayan ng mga pribadong doktor ay kaiba sa kalagayan ng mga doktor ng pamahalaan, tunay ba? 15. Magiging pang-akit ang balak na ito, siyanga ba? D. 1. Sa Indonesya ba о sa Pilipinas mas marami ang mga manggagamot? 2. Ang mga nayon ba о ang mga siyudad ang sagana sa mga doktor? 237
3. Walang-wala ba о saganang-sagana sa mga manggaga- mot ang mga maliliit na nayon? 4. Nakahihiya ba о nakagagalak ang pangyayaring ito? 5. Saan mas mabuti ang panggagamot, sa E.U. о sa Pili- pinas? 6. Ang pamahalaan ba о ang mga kawanggawang orga- nisayon ang magbibigay ng tulong sa mga doktor? 7. Marami ba о kaunti lamang ang mga doktor na kusang tumatanggap ng destino sa malayong pook? 8. Ang mga pribadong manggagamot ba о ang mga mang- gagamot ng pamahalaan ang bibigyan ng tulong? 9. Maaari bang makapanggamot ang mga pribadong doktor pagkaraan ng oras ng opisina о hindi? 10. Magiging pang-akit ba ang balak na ito о hindi? 28. Перепишите текст «Ang pagdalaw sa maysakft», заменяя прямую речь косвенной. 29. Переведите текст на русский язык. hindi nakikita hanggang sa Labanan ang kdlera Ang walang katapusang digmaan ng sakit at kalusugan, hg buhay at kamatayan ay muling nag-alimpuyo sa paglitaw ng kolera sa Maynila at sa iba pang dako ng bansa. Ito ay dumating nang hindi napupuna nabigla na lamang ang lahat sa mabilis na pagkalat ng salot. Totoong mataas ang bilang ng mga namatay. Ang mga biktima ng epidemya ay bumibilang sa daan- daan. Maging ang mga pasilyo ng Pagamutang San Lazaro ay punung-puno ng maysakit at nag-aagaw-buhay lalo na nang mga unang linggo ng Setyembre. Yaong mga napag-ukulan ng pansin at nagamot na ay higit na mapapalad sapagka’t may nangamatay na hindi nagamot man lamang. Ang iba ay nalagutan na ng hininga patungo pa lamang sa pagamutan, о kaya’y pagdating na pagdating sa ospital, sapagka’t napa- kabilis ng pagdapo ng kolera. Ano ang ginagawa ng pamahalaan upang masugpo ang pagkalat ng sakit na ito? Paano natin masusugpo ang sakit na ito? Ang lahat ng gamot sa daigdig, at ang lahat ng mga pa- god at pagsisikap ng Kagawaran ng Kalusugan, ay hindi kai- lanman magtatagumpay laban sa kolera kung hindi stisunod sa mga alltuntuning pangkalinisan sa katawan at sa kapaligi- ran ang mga mamamayan, at kung hindi sdsundin ang mga panugpong hakbang na ito: 1. Pagpapainiksiyon laban sa kolera. 2. Pakuluin ang tubig ninyong iniinom bago inumin kapag 238
nanggaling sa maruming lugar. Lutuing mabuti ang inyong pagkain, laid na ang isdang nahuhuli sa maruming lugar. 3. Ang mga taong nagkakaroon ng sintomas ng kolera tulad ng pagkatuyo ng tubig sa katawan at pagsakit ng tiyan ay dapat dalhin kaagad sa pagamutan. 4. Mag-ulat kaagad ng mga kaso ng kolera sa mga pinu- nong pangkalusugan. MGA PARIRALA p 1. walang katapusan ’бесконечный’. 2. muling mag-alimpuyo ’возобновляться’ (букв, ’снова заверять- ся’). 3. dumating nang hindi napupuna ’приходить незамеченным’. 4. mabigla ang lahat ’застать всех врасплох’. 5. ang mga biktima ay bumfbilang sa daan-daan ’жертвы исчисляются сотнями’. 6. maging ang mga pasilyo ’даже проходы (коридоры)’. 7. mag-agaw-buhay ’умирать’. 8. napag-ukulan ng pansin ’те, которым уделено внимание’. 9. malagutan ng hininga ’испускать дух’, ’отходить’, ’умирать’. 10. alituntuning pangkalusugan* ng katawan ’правила личной гигие- ны’ (букв, ’правила чистоты тела’). 11. panugpong hakbang ’меры, направленные на пресечение’. 12. pagkatuyo ng tubig sa katawan ’обезвоживание организма’. 30. Переведите текст и предложения на тагальский язык. I. Многие считают, что на Филиппинах гораздо больше врачей, чем в Лаосе или Индонезии. Но нельзя отрицать, что отдаленные районы и маленькие острова испытывают острую нехватку врачей: их достаточно много только в Маниле и в других крупных городах. Между тем сотни фи- липпинских врачей уезжают в США, ФРГ, Канаду и зани- маются там врачебной практикой, в то время как тысячи их соотечественников живут, не зная настоящей меди- цинскои помощи, и пользуются услугами знахарей. Чтобы исправить такое положение, правительство стра- ны предложило оказать помощь тем врачам, которые после окончания медицинских колледжей получают распределе- ние в отдаленные деревни и острова архипелага. Им будет предоставлено необходимое медицинское оборудование, которого не хватает в глухих районах, а также будет вы- плачиваться 100 песо в месяц дополнительно. Кроме того, частнопрактикующие врачи (в отличие от находящихся на государственной службе) получат право практиковать по окончании установленного рабочего дня, чтобы дополни- тельно заработать на жизнь. Полагают, что этот план, возможно, окажется эффективным средством привлечения 239
молодых врачей в отдаленные районы страны, испытываю- щие острую нужду в современном медицинском обслужи- вании. II. 1. Все сходятся во мнении, что молодые врачи должны использовать свои знания в отдаленных деревнях, где пока нет современного медицинского обслуживания. 2. Нельзя отрицать, что тысячи филиппинцев не получают настоящей медицинской помощи и все еще пользуются услугами знахарей. 3. Такое положение действительно по- сотни выпускников медицинских колледжей Фи- зорно: липпин уезжают в США, в то время как во многих районах страны остро ощущается нехватка врачей. 4. Хорошие больницы имеются только в Маниле и в крупнейших горо- дах. 5. Правительство не в состоянии решить проблему привлечения молодых врачей в отдаленные деревни. 6. Благотворительные организации не смогут оказать вра- чам достаточную помощь. 7. Даже если врачам будет до- полнительно выплачиваться 100 песо в месяц и предостав- ляться необходимое медицинское оборудование, отдаленные острова все равно (будут иметь худшее по сравнению с Манилой медицинское обслуживание. 8. Врачи, получающие назначение на отдаленные острова, не хотят оставаться там сверх положенного срока. 9. Чтобы заработать на жизнь, врачи практикуют после работы в больнице. 10. Газеты сообщают, что на Филиппинах опять началась эпидемия холеры. 11. У вас есть бананы? — Есть, по два сентаво штука. 12. Покупай фрукты в этой лавке —здесь всегда самые лучшие фрукты на всем рынке. 13. Какой дорогой пиджак! Не сбавишь ли цену? 14. Я зашел в обув- ной магазин, примерил несколько пар туфель, но все ока- зались не моего размера. 15. Эта рубашка вам в самый раз.— Я ее беру. Вот деньги. 31. Перескажите текст урока.
IKA-LABINGWALONG ARALIN Kaarawan ni Cely (Kaarawan ni Cely at may munting salu-salo sa kanilang bahay. Kabilang sa mga bisita sina George at Berta.) Berta. (Hahalik, sabay abot ng regalo.) Maligayang bati sa iyong kaarawan, Cely. Pagpasensiyahan mo na ito, ha? Cely. Maraming salamat. Nakii, bakit pa kayo nag-abala? (Tatanggapin ang regalo.) George. Maligayang bati rin sa iyo, Cely. Cely. Maraming salamat naman. Maupo kayo. Kumuha na kayo ng gusto ninyong inumin, ha? Berta. Huwag mo kaming alalahanin. Asikasuhin mo na ang iba mong mga bisita. George. Berta, makiabot nga ng isang serbesa. Berta. O, heto. Orange juice na lang ang akin. Cely. O, nakahain na. Halina kayo. Bahala na kayong magpasensiya sa handa ko, ha? George. Nakti, pagpapasensiyahan pa ba ito? May litson, ensalada, pritong manok, lumpiya, pansit at matamis. Ano pa ang hahanapin namin? Cely. Sige. Basta kain nang kain, ha? Berta, tikman mo naman ang lumpiya ko. Berta. Oo, huwag kang mag-abala. Heto nga at kain na nang kain, e. George. Makipasa nga, Berta, ng litson. At makilagay nga sa tabi ng sarsa. Cely. O, sige. Ubusin ninyo ang handa ko, ha? Huwag na kayong mahiya. George. Cely, ang sarap ng matamis na ginawa mo. Ano ba ito? Cely. A... makapuno iyan. O, hayaan mo, mag-uwi kayo nito sa bahay. Berta. Nakii, huwag na. Binabati lang naman niya, e. Cely. Marami akong nilutong matamis. Hindi kami magkii- kulang. Mag-uwi ka nito. George. A... siyanga ba? Cely. Oo, magtatampo ako kung hindi mo tatanggapin. George. Talaga? Maraming salamat, ha? 16 Зак. 494 241
Kagandahang-loob (Nag-uusap sina Linda at Arthur habang hinihintay nila ang iba nilang mga kaibigan. May salu-salo sa bahay nina Linda at David.) Linda. Ano ba ang gusto mong inumin? Arthur. Pagdating na nila. Hindi ba Scotch ang paborito ni David? Saan ka bumili niyon? Linda. Kilala mo ba si Nettie? Binibilhan namin siya ni- yan sa tindahan niya sa kanto. Pero wala na, e. Arthur. Sayang. Ginger ale na lang. Linda. Maias ka naman. Wala rin, e. Gusto mo ba’y kala- mansi? Arthur. Ang gusto ko’y maraming kalamansi. Linda. Kulang pa ba ang siyam? Arthur. O, may kumakatok yata. Linda. Nariyan na siguro sila. Sandali lang. Arthur. O, sige, akin na ang kalamansi ko. Linda. Heto. (Aalis siya upang buksan ang pinto.) Tao. Magandang hapon po. Linda. Magandang hapon po naman. Tuloy kayo. Maupo kayo. Ano po ang kailangan ninyo? Tao. Makapagtanong nga po. Sina G. Ramos po ba’y dito nakatira? Linda. Nakii, wala na po sila rito. Sila po ay sa Pa к о na naninirahan may tatlong buwan na. Tao. Kung ganoon po’y maraming salamat. Paalam na po. Linda. (Kukuha ng isang basong katas ng kalamansi.) Sandali lang po. Tao. Huwag na po kayong mag-abala. Linda. Pamatid-uhaw lang po ito, e. Tao. Kahiya-hiya po naman sa inyo. , Linda. Para iyon lang po. Sige, ubusin na po ninyo iyan. (linumin ng mama ang katas ng kalamansi.) Tao. Salamat po. E ... siya ... Tutuloy na po ako. Linda. Adyos po. (TigiL) Arthur, heto na sila. Kasama si David. MGA PARIRALA 1. kabilang sa 'среди’, 'в числе’. 2. sabay abot ng regalo 'одновременно преподносит подарок’. 3. maligayang bati sa inyong kaarawan 'поздравляю вас с днем рождения’. 4. pagpasensiyahan mo na ito 'прими (букв, претерпи это) мой скромный подарок’. 242
5. bakit pa kayo nag-abala 'не стоило беспокоиться’ (букв, 'зачем вы беспокоились’) (выражение, употребляемое принимающим пода- рок) . 6. huwag mo kaming alalahanin 'не беспокойся о нас’. 7. asikasuhin mo na ang iba mong bisita 'удели внимание другим гостям’. 8. orange juice na lang ang akin 'мне только апельсиновый сок’. 9. nakahain па 'стол накрыт’. 10. halina kayo 'идите’. 11. bahala na kayong magpasensiya sa handa ko 'простите за такой стол’ (букв, 'вы отвечаете за то, чтобы претерпеть приготовленное мною’). 12. lumpiya 'блинчики’ (с начинкой из мяса, креветок и т. д.). 13. pansit 'пансит’ (китайская лапша со свининой, креветками, овощами). 14. basta kain nang kain 'ешьте досыта’. 15. huwag na kayong mahiya 'не стесняйтесь’. 16. makapund 'сладости’ (из кокосового ореха). 17. hayaan mo 'неважно’, 'не обращайте внимания’ (букв, 'прене- брегите’). 18. magtatampo ako 'я обижусь’. 19. ang paborito ni David 'любимый (напиток, блюдо) Давида’. 20. sa kanto 'на углу’. 21. malas ka 'тебе не везет’. 22. may kumakatok yata 'кажется, стучат’. 23. sandali lang 'минуточку’. 24. апо рб ang kailangan ninyo? 'что вам угодно?’ 25. Pako — Пако (название района Манилы). 26. pamatid-uhaw 'прохладительный (букв, отсекающий жажду) на- питок’. 27. kahiya-hiya po naman sa inyo 'мне стыдно перед вами’. 28. para iyon lang рб 'это ничего’, 'пустяки’ -(букв. 'только для этого’). Грамматика: §§ 44—46. УПРАЖНЕНИЯ 1. Прочитайте вслух и переведите текст урока. 2. Ответьте письменно на следующие вопросы. 1. Bakit may munting salu-salo sa bahay nina Cely? 2. Sinu-sino ang inanyayahan sa kaarawan ni Cely? 3. Sino ang humalik kay Cely? 4. Ano ang karaniwang bati sa Tagalog sa kaarawan о sa ano mang pagdiriwang? 5. Sino ang uminom ng serbesa? 16* 243
6. Ami-ano ang niluto sa kaarawan ni Cely? 7. Ano ang nagustuhan ni George? 8. Nag-uwi ba si Berta ng makapuno sa bahay? 9. Bakit magtatampo si Cely kung hindi tatanggapin ni Berta ang mataims? 10. Ano ang hiningi ni George kay Berta? 11. Alin ang binati ni George? 12. Ami-ano ang ininom nina Berta at George? •» 3. Образуйте глаголы и соответствующие отглагольные существительные от основ при помощи следующих аффиксов. am-: halik, tanggap, bati, про, tayo, kuha, abot, hanap, inom, kain, gawa, basa. maka-: sulat, basa, takbo, sabi, gawa, kain, upd, tayo, hanap, inom, salin, handa. maki-'. all's, basa, abot, lagay, hintay, balik, bill', kain, hingi, hlram, sama, baka. mag-: 'pasensiya, gawa, uwi, bill', kuha, abala, kulang, tampo, usap, all's, tanim. magpa-: liwanag, labas, kilos, kain, inom, sabi, hayag, dala, tikim, lakas, tuloy. magka-: loob, sakit, doon, halaga, isa, mail, tipon, gulo, pera, bahay. magsa-: uli, Tagalog, ulo, gawa, Kastila. makapag-: tanong, bill', daos, aral, handa, bigay, tala. makipag-: alam, away, kita, kaibigan, isang-dibdib. makipag-an: tulong. tnang-: bahagi, bigay, pinsala, sagot, alaga, kailangan, yari. mang-an: tawag, tira, tungkol. makapang-: gamot, himagsik, bayani. 4. Найдите основу в следующих словах. kaarawan, kallgayahan, pagpasensiyahan, tanggapin, kunin, alalahanin, asikasuhin, makiabot, nakahain, hanapin, tikman, makipasa, ubusin, matamis, hayaan, batiin, lutuin, magkulang, magtampo, mag-usap, hlntayin, kaibigan, inumin, pagdating, bilhan, mariyan, makapagtanong, maninirahan, pamatid-uhaw, kahiya-hiya, kasama, katapusan, dlgmaan, kalusugan, kamata- yan, mag-alimpuyo, paglitaw, mapuna, makita, mabigla, pag- kalat, bumilang, mag-agaw-buhay, mapag-ukulan, magamit, mapalad, mangamatay, malagutan, hingin, patungo, napakabi- lis, pagdapb, pamahalaan, masugpo, pagsisikap, kagawaran, magtagumpay, sumunod, pangkalinisan, kapaligiran, mamama- yan, sundin, panugpo, pagpapainiksyon, pakuluin, manggaling, marumi, mahuli, pagkakaroon, pagkatuyo, dalhin, pagamutan, kaagad, mag-ulat, pinund, pangkalusugan. 244
5. Произведите подстановку, затем поставьте предложения в отрицатель- ную форму. A. Bilangin ninyo. hanap — kain — kuha — basa — tugtog — gawa — bill - sayaw — tawag — all's — hiram — inom — tanggap — B. Pasukan ninyo. kain — kuha — bayad — basa — lipat — dala — hingi — hihip — Hintayin mo. dala — tapos — hlngi — abot — gugol — awit — bati — balot — ubos — sulat — balak — gambala — dalaw — Inuman mo. balik — bill — hiram — bigay — abot — upo — takbo — uwi — 6. Замените отрицательные повелительные предложения утвердительными. Н а 1 i m b a w a: Huwag mong tawanan ang awit niya — Tawanan mo ang awit niya. 1. Huwag ninyong tulungan si Pedro. 2. Huwag mong tingnan si Berta. 3. Huwag mo siyang dalhan ng atis. 4. Huwag mong upuan iyan. 5. Huwag ninyo silang samahan. 6. Huwag nating pagpasensiyahan ang bisita. 7. Huwag ninyo siyang hiraman. 8. Huwag mo silang pagsabihan nito. 9. Huwag ninyong kagatan ang sinigwelas. 10. Huwag mo silang basahan ng aklat. 11. Huwag mong ngitian ang dalaga. 12. Huwag ninyong alisan ng mesa ang kusina. 245
7. Поставьте глагол: а) в форму прямого страдательного залога, б) в форму местного страдательного залога, соответственно изменив строй предложения. 1. Umupo kayo sa malambot na lipuan. 2. Humiram ka ng pera sa kaniya. 3. Magsasabi si Berta nito sa kanila. 4. Si Nena ay bumasa ng aklat sa bunso. 5. Mag-ali's kayo ng atis sa mesa. 6. Akala ko ay si Enrique ay sasama sa amin. 7. Bumilang kayo ng mga kuwaderno sa kanya. 8. Humanap ka ng sapatos sa bata. 9. Kumuha si Lina ng sinigwelas sa kusina. 10. linom ako ng tubig sa baso. 8. Переведите предложения на русский язык. V- 1. Makiluto ka nga ng pansit. 2. Makitawag nga kayo ng doktor para sa Inay. 3. Pakidala mo ang aking sulat sa koreo. 4. Pakisulat nga ninyo ang inyong pangalan. 5. Pakiabot mo nga ang aking amerikana. 6. Pakitawagan mo ang nanay. 7. Pakibasahan mo ako ng kuwento. 8. Pakibasa mo ang aklat sa kanya. 9. Makikiabot ako ng serbesa kay Juan. 10. Pinaki- kihanap nina Paula sina Cely. 11. Pakitulungan nga ninyo ako. 12. Pinakibayaran ko siya ng sampling piso. 9. Переделайте следующие повелительные предложения так, чтобы при- казания стали просьбами, используя аффиксы maki-, paki-, paki-an. Н а 1 i m b a w a: a) Humiram ka ng pera — Makihiram ka ng pera. b) Bilangin mo ang mga kuwaderno — Pakibilang mo ang mga kuwaderno. k) Samahan mo siya — Pakisamahan mo siya. a) 1. Umabot ka ng lapis. 2. Bumilang kayo ng mga bata. 3. Sumulat ka ng salin mo. 4. Kumuha tayo ng suman. 5. Bumalik kayo sa Huwebes. 6. Bumati kami sa kanya. 7. Qumawa ka ng liham. 8. Lumakad ka sa plasa. 9. Pumunta kayo sa p'sara. 10. Umuwi tayo. b) 1. Ayusin mo ang iyong mga bagay. 2. Abutin ninyo ang lumpiya. 3. Hintayin natin sina Petrow. 4. Balutin ninyo ang turon. 5. Batiin mo ang ating guro. 6. Kanin natin ang pansit. 246
7. Dalhin mo ang bunso. 8. Hanapin natin ang bola. 9. Inumi'n mo ang alak. 10. Ulitin ninyo ang mga bagong salita. k) 1. Kagatan mo ang mansanas. 2. Bayaran mo ang tindera. 3. Tulungan natin sina Pelaez. 4. Samahan ninyo sila. 5. Awitan mo kami’. 6. Dalhan mo ng bigas ang nanay. 7. Hanapan natin ng bata ang halamanan. 8. Lagyan ninyo ng sarsa ang pinggan ko. 9. Piipuntahan ko siya bukas. 10. Sakyan natin ang bus. 10. Переведите предложения на русский язык. 1. Nagdiriwang ang mga Pilipino ng kaarawan ng pagsasa- rili sa ika-12 ng Hunyo. 2. Umaraw kahapon. 3. Ang init ng araw ngayon! 4. Munting problema man ay nahihirapan siya. 5. Lumiit ang bilang ng mga estudyante. 6. Ano ang bilang ng pagsasanay na hindi mo ginawa? 7. Kabilang sa mga na- mamalagi si Jorge. 8. Nagkamali ako sa pagbibilang ng pera. 9. Ang mga biktima’y bumibilang sa daan-daan. 10. Ako’y nakabilang sa mga naghihintay sa pagdating ng doktor. 11. Nabilang sina Josefina sa mga nasawi. 12. Ang lahat sa kanila’y napabilang sa panguluhan. 13. Hagkan mo ang kamay ng ama mo. 14. Kasabay ng pagpapaliwanag sinabi pa niya ang mga bagay na alam na ng lahat. 15. Magkasabay silang pumanhik. 16. Mag-abot ka sa kanya ng aklat. 17. Hindi siya nakaabot ng mataas na pinag-aralan. 18. Huwag mong abutin iyan. 19. Naabot na ang hangganan. 20. Gusto kong mapaabot ang aking paghanga. 21. Aabutan natin sila pagkaraan ng kalahating oras. 22. Naabutan kami ng bagyo. 23. Siya ay taga-abot ng tuwalya sa isang barberiya. 24. Ang mahal ng regalong binigyan ka! 25. Magpasdnsiya ka sa ginawa ko. 26. Dapat asikasuhin ng mga kinatawan ang problema ng bayan. 27. Kaunting pasensya lamang! 28. Nagtampo ang gurb sa mga estudyante. 29. Tikman mo ang ensaladang niluto ni Josefa. 30. Qustong-gusto niya ang pritong manok. 31. «Ako ang bahala» — ang sabi niya’y sabay kinuha ang papeles. 11. Заполните пропуски подходящими по смыслу словами из текста урока. 1. Мау ... salu-salo sa bahay ni Cely. 2. Dumalaw ako sa munting ... sa kanilang bahay noong Sabadd. 3. Kalian ang ... ninyo? Sa ika-10 ng Enero. 4. Sina Petrow ay ... sa mga bisita sa kaarawan ko. 5. Ang mga bata ay laging ... ng ka- 247
ninyo ito. 8. • • • . 13. may ng kanilang mga, magulang, ito’y kaugaliang Pilipino. niya. 7. Ito po’y regalo ko sa inyo. sa Bagong Taon. 9. Huwag mo silang bagong dumating. 10. Ano ang ibig ninydng ... о ang Scotch? 11. Kay dami ng pagkain! May pansit at ... . 12. Magpasensiya kayo sa handa ko nang ... . 13. ... na. Tuloy kayo sa kainan. 14. ang alinmang pagkain Pilipino? 15. Pakiabot pinggan, at ... mo sa tabi ang ng nanay, huwag na kayong ... kayo ng matamis sa bahay. 18. bibigyan ng balot. 19. Ano ang .. Hit na tindahan sa ... 22. Ang gusto ko’y .. buwan na. 25. Inumi'n 6. Pakiabot nga ninyo ang aking ... kay Ena sa kaarawan bati mo na ang mga -ang serbesa ., pritong , ... kayo . na ba ninyo mo nga ang ninyo ang handa ... .16. . 17. Marami ang tira namin ... siya kung hindi siya’y ... ninyo? 20. Siya’y may ma- ka naman, wala akong serbesa. • * • • • • ninyo? 20. Siya’y may ma- . 21. ... ka naman, wala akong serbesa. ng kalamansi. 23. Narinig mo ba? May kumakatok ... . 24. Sila ay sa Tseremuskl _ mo ang orange juice may apat na lang ito. na в и о числе опоздавших. 8. Филиппинские в 12. Переведите предложения на тагальский язык. 1. 7 ноября все прогрессивное человечество празднует годовщину Великой Октябрьской социалистической рево- люции. 2. Центр прогнозов сообщает, что завтра в Маниле будет солнечно. 3. Сегодня в их доме состоится малень- кое торжество. 4. Почему уменьшилось число учеников в средней школе? 5. Луис был в числе пришедших. 6. Под- считай стоимость покупок и заплати продавцу. 7. Он ока- зался в числе опоздавших. 8. Филиппинские дети при встрече целуют руки родителям. 9. Газеты опубликовали заявление премьер-министра и одновременно протест лиде- ров оппозиции. 10. Вместе с тем они отказались поддер- жать наш план. И. Не бери этого на себя. 12. Мы должны догнать их. 13. Жители деревни были застигнуты в поле ураганом. 14. Какой прелестный подарок преподнесли тебе! 15. Немного терпения, и все будет хорошо. 16. Не беспо- койтесь обо мне, уделите внимание другим посетителям. 17. Я отвечаю за это, так что не беспокойтесь. 18. Попро- буйте салат, он очень вкусный. 19. Они полагают, что правительство будет протестовать. 20. Он очень любит жареную курицу. 21. Пансит пинцы считают его своим. 22. Наконец-то он что искал. 23. Передайте мне стяки, не стоит беспокоиться. д j___ ____г___ 25. Вечно ему не хватает времени. 26. Гостеприимство фи что не придет. дома. 29. Кажется прохладительный напиток? 248 китайское блюдо, но филип- нашел то пожалуйста, соль. 24. Пу они вернутся вовремя. о 1 1 липпинцев известно во всем мире. 27. Он просил передать что не придет.— Жаль! 28. Не везет мне, опять его нет стучат. 30. У вас есть какой-нибудь о 1 « 13. Переведите предложения на русский язык. 1. «Bahala na ang Dyos» — ang sabi ni Mang Nano. 2. Ma- hirap ang buhay sa ilalim ng pamamahala ng mga loko. 3. Inaasahang tiitutol ang pamahalaan. 4. Nakita ko ang pag- kabahala sa mukha niya. 5. Ang mga manggagamot ay siyang mga mamamahala sa kalusugan ng mga mamamayan. 6. Siya’y naging tagapamahala sa isang kawanggawang organisasyon. 7. Qustung-gusto ko ang lumpiya. 8. Ang pansit ay ang lutong Tsino. 9. Natagpuan niya ang hanap na kamatayan. 10. Haha- nap siya ng palagiang trabaho. 11. Maghanap ka ng nawalang libro. 12. Basta sabihin mo at aalis na ako. 13. Makipasa ka nga ng asin. 14. Hayaan mo at bahala na ako. 15. Nagkulang siya sa mahusay na pananalita. 16. Hindi kiikulangin sa isang daan ang bilang ng mga bisita. 17. Kaloob iyan ng Diyos. 18. Ang Unyong Sobyet ay nagkaloob ng tulong sa Indiya. 19. Mahalaga ang pagkakaloob ng tulong para sa bansang ito. 20. Qawin nawa ang iyong kalooban. 21. Ano ang niloob mo nang alamin mo na darating siya? 22. Hindi ko nakita siya.— Sayang! 23. Ang katas ng prutas ay mabuti para sa kalusugan. 24. Namamatay ako sa uhaw. 25. Hindi yatang masasalin ko ito. * 14. Раскройте скобки. 1. (araw) ni Pedro bukas at (dami) bisita’y (dalaw) sa ka- nilang bahay, may salu-salo sila. 2. Ang bagong (dating) ay (halik) kay Cely. 3. (pasensiya) natin ang mga bisita. 4. (abala) ako: kailangan kong (hanap) ng regalo ang isa kong kaibigan. 5. (kuha) mo ang gusto mong (inom): may serbesa’t alak sa mesa. 6. (hain) na. Tayo nang (kain). 7. (tikim) nga ninyo ang pritong manok na (luto) ni Tentay. 8. Ano pa ang (hanap) ko? May maraming (kain) sa mesa, pati na pansit na gustiing- gusto ko. 9. (uwi) kayo ng lumpiya sa bahay, hindi kami (ku- lang). 10. (tampo) si Nene kung hindi ka (pasok) bukas sa (diwang). 11. (pasa) nga ninyo ang suman, ibig kong (tikim) ang hands ninyo. 12. (usap) sina Ernesto at Lina habang (hin- tay) nila ang iba nilang mga kaibigan. 13. Ano ang gusto mong (inom)? 14. (bill) namin siya ng prutas sa (tinda) niya sa kanto. 15. May (katok) yata. 16. Sila po ay sa Pako na (tira) may limang buwan na. 17. Huwag na po kayong (abala). 18. (patid-uhaw) lang po ito, e. 19. (hiya) po naman sa iyo. 20. Sige, (ubos) na po ninyo iyan. 15. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Я хочу, чтобы вы пришли ко мне на день рождения. 2. Луис не знает, когда состоится товарищеский ужин по случаю окончания колледжа. 3. Мария просила извинить ее за такой скромный подарок. 4. Я * извинить еще никогда не про- 249
•fl бовал сахарных яблок. 5. Он просил не беспокоиться о нем. 6. Он очень занят, потому что должен уделять внимание гостям. 7. Передайте, пожалуйста, соус. 8. Вы обязательно должны попробовать салат, приготовленный Марией. 9. По филиппинскому обычаю, гости обязательно должны взять у хозяйки балот домой. 10. Она рассердится, если вы не возьмете подарки. И. Им было нечего делать, а потому они просто болтали в ожидании гостей. 12. У Луиса день рождения, а поэтому в их доме состоится маленькое тор- жество. 13. Я не знаю, где они покупают овощи. 14. Тебе опять не повезло, он уже уехал и вернется только вече- ром. 15. У нас кончились фрукты.— Жаль! 16. Им хватит десяти яблок? —Не знаю. 17. Что вам угодно? 18. Гомесы уже три месяца живут в Малате. 19. Если так, я пошел. Большое спасибо. 20. Не беспокойтесь, пожалуйста. 21. Мне очень неудобно перед вами. 16. Переведите предложения на русский язык. 1. Gusto niyang pag-aralan ang kasaysayan ng mga bansa sa Silangan. 2. Pinananagutan nila ang bagong kasunduan. 3. Mabibigyan ang mga magsasaka ng maliliit na sakahan. 4. Ang gusaling ito’y paglalagyan ng pambansang diilaan at museo. 5. Pinanguluhan ng Pangalawang Pangulo ang mlsyon sa Malaysia at Thailand. 6. Dapat na malaman ng lahat ang mga tungkulin ng isang mamamayan. 7. Napag-aralan na na- min ang maraming aralin sa wikang Tagalog. 8. Muling pinag- tibay ng Kalihim ang kanyang pasiya. 9. Nasugatan siya noong panahon ng digma. 10. Ang misyong pinamunuan ni Q. Ramos ay nagtungo ngayong hapon sa E.U. sa pamamagitan ng erop- lano. 11. Nakipagkita sila upang mapag-usapan ang mga paraan tungo sa kapayapaan. 12. Pinangangalagaan ng mga naninirahan ang pangalan ng Albuera bilang modelong bayan sa Leyte. 17. Переведите предложения на русский язык, давая два варианта пере- вода — в формах действительного и страдательного (местного и прямо- го) залогов. I Halimbawa: а) Подайте, пожалуйста, хлеб. 1. Makiabot nga kayd ng tinapay. 2. Pakiabot nga ninyo ang tinapay. b) Подайте мне, пожалуйста, хлеб. 1. Makiabot nga kayo ng tinapay sa akin. 2. Pakiabutan nga ninyo ako ng tinapay. d) 1. Принесите, пожалуйста, пиво. 2. Позовите, пожа- луйста, официанта. 3. Положите, пожалуйста, соус. 4. Возь- мите, пожалуйста, книгу. 5. Подождите меня, пожалуйста. 6. Поищи, пожалуйста, мою шляпу. 7. Купите, пожалуйста, цветы. 8. Скажите, пожалуйста, сколько времени. 9. Дайте, пожалуйста, сдачу. 10. Посчитайте, пожалуйста, тетради. 250
b) 1. Заплатите ему, пожалуйста, один песо. 2. Прине- сите мне, пожалуйста, апельсиновый сок. 3. Попроси, по- жалуйста, немного соли- у Селии. 4. Верни, пожалуйста, Петрову журналы. 5. Купи, пожалуйста, сахарных яблок у этого продавца. 6. Помоги, пожалуйста, Ивановым. 7. Вы- пей, пожалуйста, лекарство из стакана. 8. Прочтите ему, пожалуйста, ваш перевод. 9. Переведите мне, пожалуйста, первое предложение. 10. Попробуйте, пожалуйста, апель- сины. 18. Заполните пропуски показателями и личными артиклями, где это необходимо. 1. Marami ... bisita ... bahay ... Cely ... kanya ... kaara- wan, at kabilang ... mga bisita ... George at Berta. 2. ... Ber- ta at ... George ... nauna, humalik ... Berta ... Cely, sabay ... umabot ... regalo ... kanya; ... Cely ... nagpasalamat ... Berta. 3. «Pagpasёnsiyahan ... mo ... hamak ... regalo ... ko» — ... sabi ... George ... Cely.—«Marami ... po ... salamat» —... sagot ... Cely.— «Nakii, bakit ... pa ... sila ... nag-abala?» 4. Maligaya ... bati ... inyo ... Bago ... Taon. 5. Kumuha ... na ... kayo ... gusto ... ninyo ... inumin. 6. Huwag ... mo ... sila ... alalahanin, asikasuhin mo ... inyo ... mga magulang. 7. Pakiabutan ... mo ... nga ... ako ... litson at pakilagyan ... mo ... sarsa ... pinggan. 8. Kanino ... orange juice?—... Berta ito, serbesa ... akin. 9. Nakahain ... na, halina ... kayo, bahala na kayo ... п^ра8ёп81уа ... handa ... Inay. 10. May ... mara- mi ... pagkain ... mesa: litson, lumpiya, pansit, suman, turon. Ano ... pa ... hahanapin ... natin? 11. Titikman ... ko ... ma- kapuno, gusto...-gusto ... ko ... ito. 12. Huwag ... ka ... mag- abala, kain na kami ... kain, e. 13. Uubusin ... ba ... ninyo ... handa ... natin? Huwag ... kayo ... mahiya. 14. ... sarap ... matamis ... ginawa ... Cely! 15. Hayaan ... mo, mag-uwi ... kayo ... makapuno ... bahay. 19. Составьте диалог, используя следующие слова и выражения. maligayang bati, pagpasёnsiyahan, asikasuhin, pakiabutan, nakahain na, sige, kain nang kain, ubusin, hayaan, mag-uwi, huwag alalahanin, binati lang. 20. Поставьте главные члены предложения в форму множественного числа. 1. Mabuti naman kung ikaw ay makikiisa sa amin. 2. Ang ating lupon ay gagawa ng malaking kabutihan para sa ating lahat. 3. Si Iluminado ay sumulat sa akin may dalawang araw na ang nakaraan. 4. Ang sabi sa sulat ay umuwi raw ako sa lalong madaling panahon. 5. Kailangang dumating sa bahay bago umulan. 6. Si Paula ba ay pumapasok sa pabrika? 7. Siya’y nagbihis ng bagong amerikana. 8. Sino sa inyo ang 251
makapagsasabi na ako’y hindi tumuiong sa inyo? 9. Ang mga hindi Tagalog ay nag-aaral na ng Wikang Pambansa. 10. Saan ka nagtatrabaho? 11. Ang maysakit ay malapit nang mamatay. 12. Nabasa na ng mga mambabasa ang pahayagan. 21. Заполните пропуски союзами sapagka’t, at, nguni’t, ddtapwa’t, upang, habang, samakatwid, para, kung, kahit, kapag, kaya, nang. 1. Ang mga bata ay maagang natutulog ... maaga rin silang gumigising. 2. Mabuti sa katawan ang gatas at itlog ... ang mahihirap ay hindi makabibili ng pagkaing ito. 3. Ang iyong kapatid ... ikaw ay sasama sa akin sa pagtatanim. 4. Si Luis ay matalinong tao ... hindi siya mabuting kapitbahay. 5. Ang mga lalaki ay naglalaro ng basketbol ... ang mga babae naman ay nagsasanay ng bolibol. 6. Ang mga manggagamot sa mala- layong pook ay bibigyan ng tulong ... iwan nila ang mga siyudad. 7. Kulang na kulang ang mga nayon sa mga doktor ... nakagagalak ang balak ng mga kawanggawang organisasyon ... aakltin nito ang mga kabataang manggagamot sa maliit na nayon. 8. Si Rodolfo ay ayaw kumain ng litson ... gustiing- gusto ni Felipe ang pagkaing ito. 9. Dumating si Juan ... du- malaw sa kaibigan niyang maysakit. 10. Tawagin mo ako bukas ... ibig ninyo. 11. ... na gabing-gabi na, ang mga bisita ay hindi nagsiuwi. 12. ... ang manggagawa ay hindi papasok, siya’y hindi tatanggap ng sahod. 13. ... malakas ang ulan, hindi ako lumabas. 14. ... dumating si Pedro si Jose ay nag- hahanda ng araling pambahay. 15. Abalang-abala ako noong Huwebes ... hindi nakabasa ng aklat. 22. Перепишите текст «KaarawAn ni Cely», заменяя прямую речь косвен- ной. 23. Последовательно замените слова в предложениях словами, данными в скобках. 1. Kaarawan ni Cely at may munting salu-salo sa kanilang tahanan. (kapanganakan, niya, pagdiriwang, malaki, sa isang restawran) 2. Maligayang bati sa inyo. (inyong kaarawan, Bagong Taon, ika-1 ng Mayo, araw ng anibersaryo ng Himagsikan) 3. Makiabot ka nga ng suman. (kayo, serbesa, ensalada, pakiabot, lumpiya, pansit) 4. Ang sarap ng matamis na ginawa mo. (kaldereta, niluto, ng Inay, kay, makapuno) 5. Ano po ang kailangan ninyo? (alin, ibig, gusto, nila, nais) 252
24. Ответьте устно на следующие вопросы. А. 1. Mayroon bang munting salu-salo sa bahay ni Cely? 2. Kaarawan ba ni Cely? 3. Sina George at Berta ba ay kabilang sa mga bisita? 4. Humalik ba si Berta kay Cely? 5. Nagpasalamat ba si Cely kay Berta? 6. Tinanggap ba ni Cely ang regalo? 7. Kumuha ba si George ng ibig niyang inumin? 8. Nakiabot ba si Berta ng serbesa? 9. Nagpasdnsiya ba ang mga bisita sa handa ni Cely? 10. Marami bang pagkain ang niluto ni Cely? 11. Inubos ba ng mga bisita ang handa ni Cely? 12. Masarap ba ang matamis na ginawa ni Cely? 13. Nag-uwi ba ang mga bisita ng matamis? 14. Nagkulang ba sina Cely ng matamis? В. 1. Ano ang nangyari sa bahay ni Cely? 2. Sino ang kabilang sa mga bisita? 3. Ano ang sabi ni Berta nang abutan niya ng regalo si Cely? 4. Ano naman ang sabi ni George? 5. Alin ang ininom ni George? 6. Sinu-sino ang inasikaso ni Cely? 7. Ano ang pinakiabot ni Berta kay George? 8. Anong pagkain ang nasa mesa? 9. Ano ang tinikman ni Berta? 10. Ano ang nagustuhan ni Berta? 11. Sino ang nag-uwi ng matamis? 12. Alin ang nilagyan ng sarsa? 13. Alin ang matamis na binati ni George? 14. Bakit nag-uwi ng matamis ang mga bisita? 15. Sino raw ang magtatampo kung hindi tatanggapin ni George ang balot? ЛГ. 1. Kaarawan ni Cely ngayon, hindi ba? 2. Walang salu-salo sa kaarawan ni Cely, ano? 3. Sina George at Berta’y kabilang sa mga bisita, totoo ba? 4. Inabutan ni Berta ng regalo si Cely, tunay ba? 5. Kumuha ang mga bisita ng ibig nilang inumin, siya- nga ba? 6. Hindi inasikaso ni Cely ang ibang mga bisita, ano? 7. Pinakiabutan ni Berta ng serbesa si George, hindi ba? 8. Nakahain na, totoo ba? 9. Marami ang pagkaing hands ni Cely, tunay ba? 10. Hindi tinikman ni Berta ang lumpiya, ano? 11. Kain nang kain ang mga bisita, siyanga ba? 12. Inubos ng mga bisita ang handa ni Cely, hindi ba? 253
13. Hindi masarap ang matamis na ginawa ni Cely, and? 14. Maraming nilutong matamis si Cely, totoo ba? 15. Magtatampo si Cely, tunay ba? D. 1. Kaarawan ba ni Cely о araw ng pista? 2. Maraming-marami ba ang mga bisita о kakaunti? 3. Tinanggap ba ni Cely ang regalo о hindi? 4. Ang serbesa ba о ang orange juice ang ininom ni George? 5. May handa ba si Cely о wala? 6. Ang Scotch ba о ang serbesa ay pinakiabdt ni Berta kay George? 7. Masarap ba ang matamis na ginawa ni Cely о hindi? 8. Si George ba о si Berta ang bumati sa matamis? 9. Nagkulang ba si Cely ng matamis о hindi? 10. Ang manok ba о ang litson ang nilagyan ng sarsa? 25. Подберите синонимы к следующим словам. kaarawan bahay kulang saya bisita totoo mahusay marunong huwag matulin ibig matagal handa mahalaga magara buhat 26. Переведите тексты на русский язык. Ang kapanganakan Ang mga binata’t dalaga ay maligayang nagsasayawan sa ilalim ng malaking punong mangga sa bakuran. Kabilang sa mga panauhin ay sina Bb. Erlinda Picar, Estrella Qenabre at marami pang iba. Ang pagkakataong iyon ay handog ng mga kasama ni Flora para sa kanyang kapanganakan. Mapapansin sa isang dako ng mangga ang ilang mga kabataang nag-iinu- man ng Coca-Cola, at ang iba nama’y nagpapatunog ng biyo- lin at gitara habang sumasaliw ng pag-awit ang kabinataan. Mapapansin din ang ilang mga batang nakaakyat sa punong mangga upang magmasid ng kasayahan sa ibaba. Ang kara- mihan sa mga taong nagsirating sa pagtitipong iyon ay may dalang bitbit upang bigyan ang may kaarawan. Ang kasayahan ay umabot hanggang sa malapit nang pumutok ang araw. Masayang kaarawan Si Bb. Aida Duenas ay masayang nagdiwang ng kaarawan. Siya’y kagawad ng «Only you club». Ang kaarawan ni Aida ay noong nakaraang ika-8 ng bu- wang kasalukuyan, subali’t upang mapabigyan ang lahat ng b 254
kasapi na makadalo sa kanyang pagdiriw-ang ay idinaos noong Linggo, ika-14 ng buwang kasalukuyan. Sa nasabing pagkakataon ay nagsidalo ang mga kasapi ng «Only you club». Ginanap din ang pangkalahatang pulong. Tinanggap ng mga kasapi ang paanyaya ng «Remember me club» na sasama sa panunumpa ng kanilang lupong pa- munuan sa ika-27 ng buwang kasalukuyan sa tahanan ni G. Marciano Trinidad, pangulo ng «Remember me club» at tagapayo ng «Only you club». Pinagtibay din naman na bigyan ng parusa ang lahat ng hindi dumalo. Ika-I8 kaarawan Si Juanita Perez, anak ni G. at Gng. Pedro Perez ay nag- daos ng isang salu-salo sa kanilang tahanan sa daang Carriedo, Maynila, kamakailan. Ito’y pagdiriwang sa pagsapit ng ika-18 kaarawan niya. Ang mga nagsidalo ay ang malalapit niyang kaibigan, kakilala at kamag-aral. MGA PARIRALA 1. punong mangga 'манговое дерево’. 2. kapanganakan ( = kaarawan) 'день рождения’. 3. magpatunog ng biyoh'n 'играть на скрипке’. 4. pumutok ang araw 'день начался {букв, разразился)’. 5. pangkalahatang pulong 'общее собрание’. 6. panunumpa (sumpa) 'принятие присяги при вступлении в долж- ность’. 7. lupong pamunuan 'руководство’. 8. bigyan ng parusa 'наказывать’. 9. kamakailan 'несколько дней назад kamakalawa 'позавчера’. 10. 11. 12. 13. kamakatlo 'третьего дня’. (sa) makalawa 'послезавтра’. (sa) makatlo 'через два дня’. 27. Переведите текст и предложения на тагалький язык. I. У Лины день рождения, и в их доме состоялось ма- ленькое торжество. Пришли ее близкие друзья, товарищи по институту. Среди гостей были Мария, Анна и другие подруги. Первой пришла Мария. Она поцеловала подругу и по- здравила с днем рождения. Постепенно собрались все гости. Они поздравляли Лину, преподносили подарки. Лина занимала гостей, все смеялись и веселились. Затем винов- 255
ница торжества пригласила всех к столу. Мать Лины и сама Лина отлично готовят, это известно всем друзьям, и они перепробовали все блюда. Девушкам4 особенно понра- вились сладости. После ужина гости танцевали и слушали музыку, а потом пели студенческие песни. Веселье про- должалось до полуночи. IL 1. Среди гостей было много моих знакомых. 2. Здрав- ствуй, Лина. Поздравляю тебя с днем рождения! А это мой скромный подарок. 3. Садитесь. Ешьте что хотите, не стесняйтесь. 4. Передайте, пожалуйста, соус. 5. Стол накрыт. Прошу. Извините за скромное угощение. 6. Не беспокойтесь обо мне, занимайте других гостей. 7. Как много всего! Есть салат, жареная курица, лечон, фрукты, сладости. Что еще нужно? 8. Попробуйте салат. Он из свежих овощей. 9. Передайте, пожалуйста, цыпленка. И положите с краю немного соуса. 10. Что это? Я еще не пробовал таких сладостей. 11. Хозяйка рассердится, если вы откажетесь взять балот с собой. Таков филиппинский обычай. 12. Мы приготовили так много всего, что не смо- жем съесть это и за неделю. 13. Я собираюсь навестить больного товарища и хочу купить ему дюжину апельсинов. 14. Врач понизил голос, чтобы не беспокоить больного. 15. Как вы себя чувствуете сегодня? — Спасибо, лучше, но у меня болит голова и вечером поднимается темпера- тура. 16. Доктор уже осмотрел больного и сказал, что болезнь не опасная и он быстро поправится. 17. Только в некоторых больницах Манилы медицинский осмотр больных бесплатный. 18. Я снова навещу тебя. Уверен, что через три дня ты поправишься.— Хотелось бы. 19. Как здоровье тетушки Тересы? 20. У нее здоровый цвет лица. 28. Перескажите текст урока.
ika-labinsiyAm na aralin Ang wika, katutubb at dayuhan Magpalagay tayong sa buong pamamahala ng Espanya at Amerika sa lodb ng huling apat na raan at limampiing taon, ang mga Pilipino ay tinuruan sa pamamagitan ng katutubong wika, at hindi sa pamamagitan ng salitang Kastila at Ingles, ano kaya sila ngayon? Ano kaya ang naging pamumuhay at ano ang gagawin ng mga Pilipinong natuto sa gayong paraan? Ano ang kanilang ugali at pamamalakad? Hindi sila marunong ng salitang Kastila at Ingles. Nguni’t hindi naman sila dayuhan о banyaga sa gitna ng sariling bayan. Makakausap nila ang pusb ng bayan, pagka’t alam nila ang wika nito; makapamumuhay sila sa gitna ng lalong sa- lanta upang maging uliran о huwaran. Sa tahasang sabi: ang isang Pilipinong natuto sa wikang katutubo ay hindi sana lider lamang о patnubay at tagapag- salita ng bayan, kundi tunay na kasangkapan at aluldd na maghahatid ng karunungan, kabihasnan at pagsulong sa bayan. Hindi ako kaaway ng kabihasnan, nguni’t sinasabi kong nang mulatin ang Pilipino sa kabihasnan, ginamit sana ang wikang katutubo, hindi ang dayuhang Kastila at Ingles. Nahati ang bayan ng wikang dayuhan. Lumitaw ang dala- wang pangkat: isang maliit na pulutong ng mga marurunong ng Kastila о Ingles, at ang malaking pangkat ng di-maruru- nong. Mula noon, nahati ang ating lahi. Naiba ang wika, ang isipan, ang layunin, ang pangarap, ang ugali ng nag-aral sa hindi'nag-aral. Ang natuto sa turd ng wikang dayuhan ay hindi na makapamuhay sa gitna ng aba at munting nayong kanyang sinilangan pagka’t iba na ang kanyang isipan, layu- nin, ugali at sagisag sa buhay, hindi sila nakikipamuhay sa bayan, hindi nila alam ang damdamin at wika nito. Iyan ang dahilan kung bakit ang mga tunay na lider na nanguna sa lahat ng kilusan ng bayan sa ating matandang kasaysayan, ay hindi iyong mga tinuruan ng Espanya, kundi iyong mga hindi natuto ng wikang Kastila, sina Diego Silang, Apolinario de la Cruz, Andres Bonifacio at iba pa. Apat na raang taon na tinuruan tayo ng Espanya, at higit sa limampiing taon ng Amerika. Sa pagtuturd sa atin, wika nila ang kanilang ginamit. Marami ang nakikinabang sa kani- lang turd, nguni’t hindi umabdt sa bayan. Ang karunungan 17 Зак. 494 257
sa batas ni Cayetano Arellano, ang karunungan sa pilosopya ni Benedicto Luna, ni Leon Maria Guerrero sa botanika, ni Sales sa kimika, at iba pang Pilipinong dalubhasa, ay nauwi sa wala, hindi umabot sa bayan, pagka’t ginamit nila ang salitang banyaga. Samantalang ang karunungan ng daan-daang taong pag-iimpok ay nawala na parang sinulat sa tubig, ang «Plorante at Laura» ni Balagtas ay nananatiling sariwa sa alaala ng bayan, pagka’t nakasulat sa wika nito, at may buhay na walang hanggan hanggang ang bayan ay bayan. Uulitin ko: ang salitang dayuhan, maging Kastila о maging Ingles, ay hindi makapaghahatid ng karunungan at pagsulong sa marami. Tanging ang sariling wika ang makagagawa nito. Sa kasalukuyan tayo’y dumaranas ng isang pambansang krisis sa panitikan sa Ingles at sa katutubong wika. Walang publikong bumabasa at paunti nang paunti ang manunulat. Ang manunulat man ay hindi rin bumabasa ng sinulat ng kapwa manunulat. Ibig nating basahin ang «kritika» ng isang akda, nguni’t ayaw nating basahin muna ang akda, kaya’t madalas pinipintasan ang akdang hindi pa man nababasa. Ito’y nagbubuhat sa kawalan ng hilig magbasa. Ang ating hilig ay mamintas. Ako’y humahanga sa ilang Pilipinong manunulat sa wikang Ingles at Kastila. Nguni’t huwag tayong maghintay na maka- sulat sa wikang dayuhan ng gurong akda. Isang halimbawa: maganda at kapuri-puri ang «Noli me tangere» bilang bukod- tangi sa gitna ng mga akdang Pilipino, nguni’t hindi klasiko sa mga obra maestra ng panitikang pandaigdig ng wikang Kastila. Gayundin ang masasabi sa alin mang katha ng Pili- pino sa wikang Ingles. Makakakatha ang Pilipino ng obra maestra sa katutubong wika, nguni’t sa wikang dayuhan, hindi kailan man. Bakit? Sapagka’t bawa’t bayan ay may sariling damdamin, may sari- ling bukal ng isip at puso, na walang katumbas sa salita ng dayuhan. Sa maikling sabi: hindi gagamitin ng bayan ang salitang dayuhan, pagka’t alam ng bayan na sa paggamit ing salitang dayuhan, kanyang pinapatay ang sariling katangian at pagka- bansa. Nakalimutan nating linangin at paunlarin ang katutubong wika pagka’t minahal natin ang dayuhan nang higit sa ating sarili, kaya’t sa hull ang lahat ng taglay natin ay pawang hiram, sampu ng ating kasiraan at kapintasan. Hindi tayo magkakaroon ng tunay na demokrasya kailanma’t ang wika ng pamahalaan ay naiiba sa salita ng bayan. Hindi masama ang matuto ng maraming wika. Ito ay nasa kakayahan ng bawa’t isa. Walang pumipilit sa kanya na ang wikang Pilipino lamang ang gamitin. Nguni’t totoong kailan- gang linangin, paunlarin at palaganapin ang sariling wika. r~ 258
MGA PARIRALA 1. magpalagay tayo na ... 'предположим, что ...’. 2. katutubong wika 'родной язык’. 3. ano kaya sila ngayon? 'кем бы они были сейчас?’ 4. makakausap nila ang pusd ng bayan 'они могли бы выразить (букв, высказать) душу (букв, сердце) страны’. 5. makapamumuhay sila sa gitna ng lalong salanta 'они смогли бы пережить величайшие бедствия’. 6. sa tahasang sabi, sa maiklfng sabi 'короче говоря’. 7. nang mulatin ang Pilipino sa kabihasnan 'когда филиппинец вос- принимал (букв, открывал глаза) цивилизацию’. 8. mula noon 'с тех пор’. 9. nayong kanyang sinilangan 'деревня, в которой он родился’. 10. manguna sa kilusan 'руководить движением’. 11. matandang kasaysayan 'древняя история’. 12. nauwi sa wala 'обратились в ничтожество’ (букв, 'ушли в ничто’), 13. parang sinulat sa tubig 'словно написанный на воде’. 14. manatiling sariwa 'оставаться свежим’. 15. buhay na walang hanggan 'вечная жизнь’. 16. hanggang ang bayan ay bayan 'до тех пор пока нация остается нацией’. 17. dumanas ng krisis 'переживать кризис’. 18. paunti nang paunti 'все уменьшается’. 19. hilig magbasa 'склонность к чтению’. 20. gurong akda, obra maestra 'шедевр’. 21. bukod-tangi 'исключительный’. 22. sariling damdamin 'свои чувства’. 23. bukal ng isip 'источник мысли’. 24. pagkabansa 'национальная сущность (своеобразие)’. 25. ang lahat ng taglay natin 'все, что мы имеем’ (букв. 'все, не- сомое нами’). 26. pawang hiram 'сплошь заимствованное’. 27. sampu ng 'в том числе’, 'включая’. УПРАЖНЕНИЯ 1. Прочитайте вслух и переведите текст урока. 2. Ответьте письменно на следующие вопросы. 1. Hang taon nakatagal ang pamamahala ng Espanya sa Pilipinas? 2. Sa pamamagitan ng anong wika tinuruan ang mga Pili- pino? 3. Ano kaya ang ugali ng mga Pilipino kung hindi sila tinuruan ng mga Kastila’t Amerikano? 4 w 17* 259
4. Maaari bang maging tunay na pathubay ng bayan ang isang mamamayan kung hindi siya natuto sa katutubong wika? 5. Bakit dapat sanang ginamit ng mga Pilipino ang. sari- ling wika? 6. Nahati ngayon ang bansang Pilipinas ng wikang dayu- han, totoo ba? 7. Anong dalawang pangkat ang lumitaw? 8. Anong bahagi ng populasyon ang mga marurunong ng wikang banyaga? 9. Sinu-sino ang hindi makapamuhay sa gitna ng munting nayon? 10. Kailan nahati ang lahing Pilipino? 11. Ano ang wikang ginamit ng mga kolonisador sa Pili- pinas? 12. Bakit hindi umabot sa bayan ang karunungan ng ma- raming Pilipino? 13. Nauwi ba sa wala ang «Plorante at Laura» ni Bal- tazar? 14. Bakit sariwa sa alaala ng bayan ang awit ni Baltazar? 15. Sinasang-ayunan ba ninyo ang pagtingin ng may-akda ? 3. Определите, к каким частям речи относятся следующие слова, и найдите в них основу. magpalagay, pamamahala, turuan, pamamagitan, katutubo, pamumuhay, gagawin, natuto, pamamalakad, marunong, dayu- han, makakausap, huwaran, tagapagsalita, kasangkapan, kabi- hasnan, pagsulong, kaaway, sabihin, gamitin, lumitaw, maiba, silanganin, isipan, nakikipamuhay, manguna, dahilan, kilusan, kasaysayan, nakikinabang, umabot, pag-iimpok, sinulat, hini- hintay, inumin, tindahan, nariyan, aalis, buksan, maupo, makapagtanong, nakatira, naninirahan, kahiya-hiya, ubusin, tutuloy, kasama, kaarawan, maligaya, magpasensiya, alalaha- nin, asikasuhln, pinakikitawagan, hahanapin, tikman, makipasa, niluto, tatanggapin, mapantayan, kalawakan, mapatunayan, babayaran, pagbilhan, tingnan, maulap, ayusin, namumuo, bigyan, kamakailan, hayaan, kabilang. 4. Образуйте имена от основ при помощи следующих аффиксов. -an: dati, tahas, dayo, lubos, pula, tuwid, isa, ulo, ilong, ani, pasok, aklat, pasyal. ka-an: lawak, tapos, bud, dami, bayan, buhay, sulat, sama, wala, bihasa, sarili, hiya, iba, totoo. pa-\ liwanag, Simula, unti, dala, anyaya, baligtad, unawa, hayag, talastas, alaala. pa-an: langoy, lami'g, aral, hayag. ma-: dami, salimuot, ligalig, tao, bahay, bundok, aga, ala- 260
mat, alat, alinsangan, aliwalas, asikaso, baba, bait, bango, bini, gulo, hlgpit, hina, hirap, hiwaga, ingay, lakas, laki, lambot. mang + r: sulat, Tagalog, salita, basa, isda, gawa, gamot, tahi. tnag+r: saka, bukid, dagat, aral. taga(pag)--. salita, payo, Mosku, Maynila, luto, bukid, bayan, lalawigan, alaga, bill', ganap, doon, saan, sunod, suri. tag--, iksamen, araw, init, lamig, ulan, kolera. ka--. mag-anak, klase, laban, bilang, kilala, lahi, loob, sabay. &a + R: nais, dapat, ibig, puri, hanga, taka. sang--, dali, buwan. tnaka-: bago, Amerikano, pagod, takot. pang--, bansa, lahat, dayuhan, paaralan, pamantasan, pati'd, bata, panitikan, kalahatan. in-: lupa, bill', damdam, pangkat, Simula, tanaw, usap, baybay, tungkol, ama. 5. Поставьте предложения в вопросительную форму. 1. Kailangan ng bayan ang sariling wika. 2. Nais niya ang aklat na interesante. 3. Gusto ko ang matamis na masarap. 4. Kailangan niya ang lugar na mataas. 5. Alam mo na ang lahat. 6. Ayaw niya ang atis na napakamahal. 7. Nais nila ang lahat ng prutas. 8. Gusto nina Pedro ang serbesang malamig. 9. Hindi niya alam ang nangyari sa iyo. 10. Ayaw ni Jose ang pahayagang ito. 11. Ibig niya ang gatas. 12. Kailangan mong gamitin ang Tagalog. 13. Nais kong gawin ang sulat. 14. Gusto niyang tikman ang makapuno. 15. Kailangan nina Joseng mag-aral nang mabuti. 16. Alam nilang magsalita ng Kastila. 17. Ayaw ninyong bilhan ang tinderong ito. 18. Nais nilang makausap ang pusb ng bayan. 19. Gusto ng bawa’t isang mamuhay sa bayan. 20. Ayaw ng mga kolonisador na gamitin ang mga wikang Pilipino. 21. Ibig nilang maghatid ng kabihasnan sa bayan. 22. Ayaw mong mauwi sa wala ang ginawa mo. 6. Переведите предложения на тагальский язык, используя глаголы типа pumarito и narito. 1. Они пришли сюда еще вчера. 2. Здесь немало людей, которые не знают языка своего народа. 3. Они там, в зале. 4. Педро и его друзья ушли на реку. 5. Куда ты идешь? — 261
Я иду в кино, сегодня там демонстрируется новый фильм. 6. Когда мы пришли в институт, Петров уже был там. 7. Где вы были? Я вас ищу уже десять минут. 8. Зайдите в ту комнату, обычно они бывают там после обеда. 9. Вы еще там? Поторапливайтесь. 10. Приходите туда завтра, вас будут ждать. 11. Луиза с подругами все еще там. 12. Я не думаю, что они были здесь вчера. 13. Профессор там, в аудитории. 14. Где тут твоя шляпа? Я не могу найти ее. 15. Заходите к нам почаще. 7. Переведите предложения на русский язык. 1. Ang paghalik ng kamay sa ama ay isang katutubong kaugaliang Pilipino. 2. Ang bawa’t tao ay dapat magmahal ng tinubuang lupa. 3. Madaling tumiitubo ang gulay sa Pili- pinas. 4. Ang mga dayuhan ay naninirahan sa hotel «Pilipi- nas». 5. Ano ang palagay mo ukol sa suliraning iyan? 6. Da- rayo sila sa Hapon. 7. Sino ang nagtiituro ng Kastila sa kanila? 8. Turuan mo siya! 9. Kailangan mong mag-aral upang matuto nang mabuti ang dalawang wika. 10. Hindi banyaga sa akin ang sinabi mo. 11. Medyo masalanta siya. 12. Tala- gang uliran siya para sa kanyang mga kasama. 13. Huwad ang dokumentong ito. 14. Umaga na sana! 15. Si Roberto’y papatnubay sa salu-salo. 16. Tinanggap ni Ernestina ang pa- hatid. 17. Sino ang maghahatid nito? 18. Siya’y naging taga- paghatid. 19. May pahatid-kawad para sa inyo. 20. «Sulong!»— ang sigaw ng kumander. 21. Walang pagsulong sa ilalim ng pamamahala ng mga kolonisador. 22. Malakas ang kaaway niya. 23. Huwag kayong makipag-away, walang kabutihan diyan. 24. Sino ang nagmiimulat sa anak nila? 25. Lumitaw agad na tamad siya. 26. Ang pangkat ng Unang Qinang ay dumating sa Unyong Sobyet. 27. Lagi siya sa daigdig ng pangarap. 28. Pinapangarapan niya ang pagdalaw sa Pilipinas. 29. O, bayan kong aba! 30. Sumilang siya sa Maynila may maraming taon na ang nakaraan. 31. Akala ko’y may karam- daman ako. 32. Ano ang dinaramdam mo pag nakikita mo siya? 33. Talagang matanda na ang mga magulang nina An- doy. 34. Nagtaas sila ng kamay bilang tanda ng pagsukd. 35. Tandaan mo ang sasabihin ko sa iyo, mahalaga ito. 36. Sino ang makikinabang doon? 37. Ano ang magiging paki- nabang namin? 38. Talagang dalubhasa siya sa lahat ng mga suliranin ukol sa mga bansa sa Silangan! 39. Nag-impok siya ng ilang daang piso. 40. Nanatili siya sa bahay. 41. Parang nananatili kang bata. Bakit ganito? 42. Hindi napanatili sa murang halaga ang mga bilihin. 43. Ang kasunduan ay nagpa- natili ng katahimikan sa hangganan. 44. Alam ba ninyo ang katangian niyan? 45. Ano ang gagawin mo para sa kapwa? 46. Pinintasan ng mga dalubhasa ng panitikan ang aklat sinu- 262
Vat niya noong nakaraang taon. 47. Sino ang may-akda ng kathang iyan? 48. Ang hilig niya ay tugtugan lamang. 49. Marami siyang papuri sa paaralan niya. 50. Kapuri-puri ang ginawa nina Estrella. 51. Bakit at pinuri ninyo ang sinu- lat niya? 52. Ang sinulat diyan ay talagang bukal ng bait. 53. Ang sahod nila ay katumbas ng isang daang dolyar. 54. Iklian nga po ninyo ang. buhok ko. 55. Napag-aralan na ba ninyo ang kalinangan ng Pilipinas? 56. Ang pamahalaan ay dapat linangin ang kaunlaran ng industriya. 57. Umuunlad ang panitikang sa wikang Pilipino. 58. Paano pinaiiunlad ng gobyerno ang kabuhayan? 59. May taglay na katangian siya. 60. Ang mga akda niya’y pawang sinulat sa Ingles. I 8. Переведите предложения на тагальский язык. 1. По филиппинскому национальному обычаю дети долж- ны целовать руку отцу при прощании. 2. Иностранные туристы часто останавливаются в гостинице «Россия», расположенной недалеко от Красной площади. 3. Я не знаю, каково их мнение по данному вопросу. 4. Предположим, вы поедете на Филиппины. Как вы будете вести переговоры с местными фирмами, если вы не знаете тагальского языка? 5. Его надо проучить. 6. Он уже знает тагальский язык и собирается изучить испанский язык. 7. Сказанное вами мне совершенно неизвестно. 8. Поведение Хуана — пример для подражания. 9. Короче говоря, он сам не знает, чего хочет. 10. Хорошо бы было, если бы сейчас было утро. 11. За эту аварию должны отвечать руководители. 12. Кто доста- вит это письмо? 13. Я жду телеграмму от родителей, они должны вернуться из провинции, и мне надо встретить их на вокзале. 14. Энрике изучает историю древних цивили- заций. 15. Неоколониализм — враг прогресса. 16. Кто ее воспитывал? 17. Не ссорьтесь, пожалуйста, это ничего не даст. 18. Сразу же выявились две противоборствующие группировки. 19. Его мечты сбылись. 20. Он родился в бедной деревне. 21. Что ты почувствовал, когда услышал по радио эту новость? 22. Запомните, все, что я скажу вам,— важно, 23. Кто выиграет во всем этом деле? 24. Петров — опытный специалист в этой области. 25. Им удалось скопить несколько сот песо. 26. На границах уста- новился мир. 27. Он хорошо знает все особенности этой работы. 28. Они оба изучают испанский язык. 29. Амадо Эрнандес — автор многих замечательных произведений на тагальском языке. 30. Последняя работа этого писателя подверглась резкой критике в печати. 31. У него есть склонность к математике. 32. Газеты с похвалой отозва- лись о заявлении министра. 33. Развитие культуры в этой стране вызывает восхищение. 34. Все эти особенности 263
творчества Хосе Рисаля должны быть тщательно изучены. 35. Я не в состоянии понять его. 36. Кто вас заставляет работать в сверхурочное время? 37. Я был вынужден сде- лать то, что они требовали. 9. Переведите предложения на русский язык. 1. Magpalagay tayo na hindi siya darating, ano kaya ang gagawin natin? 2. Ang misyon ay hindi nakapagpatibay ng kasunduan. 3. Madaling pinakilos ang lupon upang magkaloob ng saklolo. 4. Pinasimulan nila ang paglalakbay sa Europa. 5. Sina Ernesto’y pansamantalang pinalaya. 6. Ang lupon ay pinalaki buhat sa anim na kagawad hanggang sa slyam na kagawad. 7. Ang kanyang magarang damit ay nagpapakilala na kabilang siya sa mga pinakamayaman sa bayan. 8. Tala- gang tamad ka. Ito’y minsan pang napatunayan ng iyong di-paghahanda ng araling-pambahay. 9. Ang ulat na pinalabas ng Kawanihan ng Panahon noong Biyernes ay kasiya-siya. 10. Bakit pinawalan mo ang pusa? 11. Ang gamot na ito’y magpapaginhawa sa maysakit. 12. Ang tagapagsalita’y pinata- lastasan tungkol sa kalagayan sa mga bayang ^binagyo. 13. Paano kayo nagparaan ng araw ng Linggo? 14. Bakit pinahiram mo siya ng ganoong malaking halaga? 15. Ang pi- nagpaparaanan niya ng panahon ay ang mga gawaln sa bahay. 10. Переделайте следующие повелительные предложения так, чтобы приказания стали просьбами. Halimbawa: Sabihin ninyo kay Maria na sumama siya sa amin. Maria, pakisamahan mo nga sila. 1. Sabihin mo kay Berta na tumawag siya sa akin. 2. Sabihin ninyo kay Luis na bumili siya sa amin. 3. Sabihin mo kay Rufino na humiram siya sa akin. 4. Sabihin ninyo kay Rodolfo na pumunta siya sa akin. 5. Sabihin mo kay Manuel na tumulong siya sa amin. 6. Sabihin mo kay Lino na sumulat siya sa akin. 7. Sabihin nga ninyo kay Qeneroso na magbayad siya sa amin. 8. Sabihin mo kay Celso na sumunod siya sa akin. 11. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Он знает английский язык лучше, чем тагальский. 2. Вот самые последние новости. 3. Они смогли выжить среди величайших несчастий. 4. Руфино способнее Робер- то, а Роберто способнее Хуана. 5. Я знаю его лучше, чем Марио. 6. Короче говоря, мы должны закончить эту работу к среде. 7. Кто красивее, Луиза или Хосефина? 8. Здесь не так шумно, как в зале. 9. Заместитель министра слиш- 264
ком занят сегодня, чтобы принять вас. 10. Дедушка Бер- то —самый старый житель деревни. 11. Гомесы так же богаты, как и Родригесы, эти две семьи одни из самых богатых в провинции. 12. Как быстро идет поезд! 13. Как дороги фрукты! Это потому, что еще не наступил сезон. 14. Никомедес Хоакин —один из самых крупных современ- ных филиппинских писателей. 15. Он очень способен, но иногда ленится. 12. Заполните пропуски подходящими по смыслу словами из текста урока. 1. Ang ... ng Espanya sa Pilipinas ay nagtatagal ng apat na raang taon. 2. Sa loob ng apat na siglo ang mga Pilipino ay ... sa pamamagltan ng wikang banyaga. 3. Hindi ginamit ng mga Pilipino ang ... wika. 4. Ang ... at pamamalakad ng mga Pilipino bago dumating ang mga Kastila ay kahanga- hanga. 5. Maraming Pilipino ay naging ... о ... sa gitna ng sariling bayan, hindi nila nakausap ang ... ng bayan. 6. Sa ... sabi: ginamit ng mga kolonisador ang kanilang wika upang mamalaging madaling supilin ang mga Pilipino. 7. Walang tunay na lider о ... ng bayan kung hindi niya ginagamit ang ... wika. 8. Ang tagapagsalitang ... sa wikang katutubo ay tunay na kasangkapan at ... na maghahatid ng ... sa bayan. 9. Ang mga Kastila ay mga ... ng katangian ng lahing Pili- pino. 10. ... ang bayan sa dalawang ...: isang ... ng mga ma- rurunong ng wikang dayuhan at ang malaking pangkat ng di-marurunong. 11. ... ang islpan ng nag-aral sa hindi nag-aral, ang mga nag-aral ay hindi na makapamuhay sa gitna ng ... at munting nayong kanilang ... . 12. Iyan ang ... kung bakit ang mga lider ng lahat ng ... ng bayan ay iyong mga hindi natuto sa wikang Kastila. 13. Ang ... ng Espanya at Amerika ay hindi umabot sa Pilipinas. 14. Ang karunungan ng mara- ming Pilipino sa iba’t ibang larangan ay ... sa ..., pagka’t ginamit nila ang salitang ... . 15. Habang ang karunungan ng maraming tao ay nawala, ... sariwa sa alaala ng bayan ang «Plorante at Laura», pagka’t nakasulat sa wika nito at may buhay na walang ... . 16. Ang salitang banyaga ay hindi ... ng karunungan at ... sa karamihan ng mga Pilipino. 17. Kung minsan ... ang mga kathang hindi pa man nababasa, kahiya- hiya ito. 18. Hindi masdsulat sa wikang dayuhan ang isang ... . 19. Ang bawa’t bayan ay may sariling ... ng isip at pusb, na walang ... sa salita ng dayuhan. 20. Sa paggamit ng salitang banyaga ay pinapatay ang sariling ... at ... . 13. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Вон троллейбус — давайте побежим, а то мы не ус- пеем. 2. Передайте, пожалуйста, тарелку с панситом и положите мне немного соуса. 3. Там слишком шумно, луч- 265
ше останемся здесь. 4. Поищи, пожалуйста, тетрадь, она где-то там, на столе. 5. Такова жизнь в маленьких филип- пинских деревушках. 6. Подождите нас, пожалуйста, мы сейчас оденемся и присоединимся к вам. 7. Тот человек знает английский и тагальский языки. 8. Купите нам, по- жалуйста, килограмм риса в том же магазине. 9. Вот наш институт, а там — Крымский мост. 10. Прочтите мне, по- жалуйста, ваш перевод этого предложения. 11. Здесь до- вольно-таки холодно, дует сильный ветер, пойдемте лучше в дом. 12. Попробуйте, пожалуйста, сахарные яблоки, они очень вкусные. 13. А затем случилось вот что: мы увиде- лись с ним на одной вечеринке. 14. Скажите, пожалуйста, какое сегодня число? 15. Ветер дует с севера, его ско- рость достигает 40 км в час. 16. Купите ей цветы, сегодня у нее день рождения. 17. Там, направо,— остановка автобу- са,— Как далеко! 18. Только немногие филиппинцы говорят по-испански, не так ли? 19. Вот деньги. Я возьму вон тот пиджак и две рубашки. 20. Там на архипелаге гораздо теплее в эти месяцы. 14. Поставьте глаголы в форму будущего времени. 1. Nakabili ka ba ng bagong suot? 2. Nakakita ako ng mga magsasaka noong nagpunta kami sa bundok. 3. Nakakasama si Gorio sa sine kapag siya’y nabibigyan ng pera ng kanyang ina. 4. Nakapagbili sila ng matamis noong panahong iyon. 5. Kahit na maliit pa’y naaakyat ni Pablo ang punong mangga. 6. Nagpagawa na sila ng bagong bahay sa siyudad. 7. Bakit ka nagpadala ng pera sa lalawigan? 8. Nakabasa siya kahit na ang gulang niya’y anim na taon lamang. 9. Nakakain sila ng isda’t karne. 10. Nakapag-aral si Amado nang mabuti noong nakaraang buwan. 11. Nakapaghintay ang maysakft hanggang dumating ang manggagamot. 12. Nakaayos na ang nanay ng tirahan bago dumating ang mga bisita. 15. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Я видел его позавчера. 2. По-моему, они должны вернуться через два дня, а может быть и послезавтра. 3. Мы завершим эту работу через месяц-другой. 4. Прошло уже пять лет с тех пор, как он вернулся на Минданао. 5. Мы встретились с Висенте два дня назад. 6. Через два 266
года он закончит институт и, вероятно, будет распределен на работу в МИД. 7. Нельзя отрицать, что за последние десять-пятнадцать лет страна добилась больших успехов в экономическом развитии. 8. Это сообщение было под- тверждено два дня назад. 9. Немного терпения! Завтра или послезавтра все уладится. 10. Руфино рассердился на меня: позавчера в их доме было небольшое торжество, а я забыл прийти. 11. Тебе не везет: два дня назад у нас было много фруктов, а сейчас они кончились. 12. Я разговари- вал с нею позавчера, она была в числе гостей на празд- нике в доме мэра 13. Два дня назад он еще был в Москве. 14. Я верну тебе долг через неделю. 15. Во время навод- нения в прошлый четверг несколько семей лишились кро- ва. 16'. Руководство соберется в следующий вторник ' или среду. 17. А кто навестит больного завтра? Я очень занят и не смогу поехать в больницу. 18. Предметы первой не- обходимости были получены три дня назад. 19. Завтра в Маниле будет облачно, пройдут кратковременные дожди. 20. По воскресеньям он отдыхает дома. 16. Раскройте скобки. 1. (lagay) kang hindi (hiram) kita ng pera, ano kaya ang (ga- wa) mo? 2. Ang mga batang Pilipino’y dapat (turd) sa pamama- gitan ng (tubd) wika. 3. Kung (tuto) sila sa gayong paraan, ang kanilang ugali’t (lakad) ay mahusay. 4. Hindi (usap) ng mga (dayo) ang pusd ng bayan, pagka’t hindi nila alam ang wika- nito. 5. Ang isang (bayan) ay maaaring maging tunay na pat- nubay at (salita) ng bayan kung natuto siya sa katutubong wika. 6. Ang mga kolonisador ay siyang (away) ng (bihasa). 7. Nang (mulat) ang mga tao sa kabinasnan, ay ginamit sana nila ang wikang (tubd), hindi (dayo). 8. Ang wikang banyaga ay (hati) ang bayan, (hati) rin ang lahi sa dalawang pangkat na (iba) sa wika, sa (isip), at sa ugali. 9. Ang mga (tuto) ng wikang banyaga ay hindi na (buhay) sa gitna ng abang nay- ong kanilang (silang). 10. Ang mga Pillpinong (una) sa lahat ng (kilos) sa (saysay) ng Pilipinas ay mga hindi natuto ng wikang Kastila. 11. Hindi (abot) sa bayan ang (bihasa) ng Es- panya at Amerlka. 12. Ang mga tulang (sulat) sa wika ng bansa ay laging sariwa sa alaala ng mga tao. 13. Ang wikang dayuhan ay hindi (hatid) ng karunungan at (sulong) sa marami. 14. Ang Pilipinas ay (danas) ng isang krlsis sa (titik). 15. Wa- lang biiblikong (basa) at (unti) nang (unti) ang manunulat. 16. Ang (sulat) ay hindi rin bumabasa ng slnulat ng kapwa (sulat). 17. Madalas (pintas) ang akdang hindi pa man naba- basa. 18. Itd’y (buhat) sa (wala) ng hilig magbasa. 19. (katha) ang Pilipino ng obra maestra sa katutubong wika lamang. 20. (limot) ng ilang Pilipinong (linang) at (unlad) ang katu- tubong wika. 267
17. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Я хочу, чтобы он подтвердил эту догадку. 2. Они любят отдыхать дома. 3. Вы тоже должны привести в по- рядок ваш стол. 4. Крестьянам нужно ликвидировать по- следствия урагана. 5. Я не люблю вставать рано. 6. Мы знаем, что этот роман — непревзойденный шедевр. 7. Он хочет стать постоянным покупателем в этом магазине, потому что там дают скидку. 8. Им очень не нравится сказанное вами. 9. Его надо наказать. 10. Луис знает, что Педро и его друзья уехали в увеселительную поездку по Бисайским островам и вернутся через неделю. 11. Комитет должен собраться послезавтра или через два дня. 12. Мне очень нужно встретиться с ними, вы не знаете, где они сейчас? 13. Педро очень хочет посмотреть этот фильм. 14. Кто должен отвечать за это? 15. Мне понравилось его выступление на этом концерте, и 18. Составьте предложения, используя следующие слова и выражения. magpalagay, turuan, katutubong wika, makausap, tahasang sabi, tagapagsalita, maghatid ng karunungan, lumitaw, dahi- lan, mauwi sa wala, sulatin sa tubig, hilig, bukod-tangi, wa- lang pumipilit. 19. Поставьте вопросы к выделенным словам, г 1. Makakausap nila ang puso ng bayan pagkd't alam nila ang wika nito. 2. Nang mulatin ang Pilipino sa kabihasnan, ginamit sana ang wikang katutubo. 3. Naiba ang ugali ng nag-aral sa hindi nag-aral. 4. Hindi na makapamuhay sa gitna ng abdng bayan ang mga nag-aral pagkd't iba na ang kanilang ugali sa buhay. 20. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Какая красивая девушка! 2. Какие высокие дома! 3. Какой вкусный кофе! 4. Какой способный студент! 5. Как дорого (это)! 6. Как дешевы (эти)! 7. Какой сильный дождь! 8. Какой холодный ветер! 9. Какой хороший фильм! 10. Как вы добры! 11. Как близко станция метро! 12. Какие шумные дети! 13. Какое элегантное платье. 14. Как сладко (то)! 15. Какие синие глаза! 16. Как тебе не везет! 17. Как он молод! 18. Как плохо это сделано! 19. Как стыдно! 20. Как много людей! 21. Какое низкое кресло! 22. Какие тяжелые вещи! 23. Какие тесные туфли! 24. Какой яркий пиджак! 25. Как пасмурно сегодня! 26. Какой строгий пре- подаватель! 27. Как душно! 28. Какая глубокая река! 29. Как они счастливы! 30. Какая серьезная ситуация! 268
21. Из каждой пары предложений составьте одно. 1. Madali siyang nakatapos ng pag-aaral. Siya’y masipag at matalino pa. 2. Nakapamuhay sila sa gitna ng lalong salanta. Maging uliran о huwaran. 3. Nahati ang lahi ng wikang dayuhan. Hindi makakausap ng marami sa mga nag-aral ang puso ng bayan. 4. Sariwa sa alaala ng bayan ang «Plorante at Laura». Ang karunungan ng daan-daang taong pag-iimpok ay nawala na parang sinulat sa tubig. 5. Hindi ako kaaway ng kabihasnan. Ginamit sana ng mga Pilipino ang wikang katutubo. 6. Ano kaya ang naging pamumuhay? Ano kaya ang gaga- win ng mga Pilipino? 7. Hindi sila marunong ng Ingles. Hindi naman sila dayu- han sa gitna ng sariling bayan. 8. Ang isang mamamayan ay hindi sana patnubay ng bansa. Tunay na alulod na maghahatid ng pagsulong sa bayan. 9. Nag-uusap sina Linda at Arthur. Hinihintay nila ang iba nilang mga kaibigan. 10. Masaya sa lahat ang kanyang ama’t ina. Ang kanilang anak ay isa nang manggagamot. 11. Nalalaman niya ang halaga ng salapi at panahon. Hin- di siya nag-aaksaya ng mga ito. 12. Nagslmula ang sakuna noong Huwebes. Ang ilog ay umapaw. 13. Natapos ang pagngangalit ng bagyo. lilang bahay la- mang ang naiwang nakatayd. 14. Ang mga tulay ay inanod. Naputol ang komunikasyon. 15. Hindi pa nakaranas ang mga naninirahan ng ganitong sakuna. Isang matanda’y nagsabi. Nagkaroon na ng gayunding kapansanan noong 1920. 22. Переведите предложения на тагальский язык, г 1. Я встречусь с ним до его отъезда на остров Себу. 2. После того как решение было утверждено, руководи- тели собрались еще на одно заседание. 3. Не обращай внимания, мы побеседуем об этом еще до того, как начнет- ся собрание. 4. В то время как она занимала гостей, я сидел у окна и пил апельсиновый сок. 5. Еще до того как они пришли к нам, Кармен позвонила и предупредила об их приходе. 6. Пока заседал комитет, мы ожидали в кори- доре. 7. После собрания мы решили погулять по набереж- ной Москвы-реки. 8. Мы приехали на вокзал за полчаса до отхода поезда. 9. Кто знает, когда отправляется паро- ход на Себу? 10. Они пришли на берег Манильской бухты 269
сразу после захода солнца. И. В то время как он читал утреннюю газету, мама готовила завтрак. 12. Прежде чем выйти из дома, он принял ванну. 13. Проснувшись, он на- чал готовить завтрак. 14. Придя домой, Луис отдохнул полчаса, а потом начал делать домашнее задание. 15. Мы узнали об их приезде еще до того, как пришла телеграмма. 16. После того как президент принял делегацию, ее глава сделал важное заявление. * * ’l 23. Заполните пропуски показателями и личными артиклями, где это необходимо. S 1. ... loob ... limampu ... taon ... mga Pilipino ... tinuruan ... pamamagltan ... salita ... Ingles. 2. Hindi ... ginamit ... mga Pilipino ... kanila ... sarili ... wika, ... mga magasin at pahayagan ... lumabas ... wika ... Ingles о Kastila, kaunti ... lamang ... katutubo ... wika. 3. Kung ... mga tao ... natuto ... pamamagltan ... wika ... banyaga, hindi ... sila ... magha- hatid ... kabihasnan at pagsulong ... kanila ... kababayan. 4. ... mga Pilipino ... hindi ... marunong ... Ingles ... hindi naman ... dayuhan о banyaga ... gitna ... sarili ... bayan. 5. Makakausap ... mga tunay ... patnugot ... bansa ... pusd ... nito. 6. ... tahasan ... sabi: ... mga Pilipino ... dapat gamitin ... nila ... ina ... wika, hindi ... Ingles о Kastila. 7. Nahati ... lahi ... wika ... dayuhan ... dalawa ... pangkat: ... mga marurunong ... wika ... banyaga at ... malaki ... pangkat ... di-marurunong. 8. Naiba ... wika, ... isipan, ... pangarap at ... layunin ...nag-aral ... hindi nag-aral. 9. ... mga marurunong ... wika ... dayuhan ... hindi na makapamuhay ... gitna ... aba ... nayon ... kanila ... sinilangan. 10. ... mga akda ... sinulat ... katutubo ... wika ... wala ... kamatayan ... hanggang ... bayan ... bayan. 11. Tangi ... sarili ... wika ... makapaghahatid ... karunungan at pagsulong ... marami. 12. ... kasalukuyan ... Pili- pinas ... dumaranas ... isa ... pambansa ... krisis ... panitikan ... Ingles at ... katutubo ... mga wika. 13. Ibig ... nila ... ba- sahin ... kritika ... isa ... akda, nguni’t ayaw ... nila ... basahin ... muna ... akda, kaya malimit ... pinipintasan ... katha ... hindi ... pa ... man ... nababasa. 14. Ito ... nagbubuhat ... ka- walan ... hilig ... magbasa, ... kanila ... hilig ... mamintas ... lamang. 15. Makakatha ... Pilipino ... obra maestra ... katu- tubo ... wika, pero ... wika ... banyaga hindi kailan man, sa- pagka’t ... bawa’t ... bayan ... may ... sarili ... damdamin, may ... sarili ... bukal ... isip at pusd ... wala ... katumbas ... salita ... dayuhan. 16. Nakalimutan ... nila ... linangin at paunlarin ... katutubo ... wika pagka’t minahal ... nila ... dayuhan ... higit ... kanila ... sarili, kaya’t ... hull ... lahat ... taglay ... nila ... pawang hiram, sampu ... kanila ... kasiraan at kapintasan. 270
24. Подберите антонимы к следующим словам. hull banyaga alam maikli kaaway nahati mula noon masipag munti nayon buhay lahat matanda pagdating kulang maupo makapagtanong ibig 25. Последовательно замените слова в предложениях словами, данными в скобках. 1. Ang mga Pilipino ay tinuruan sa pamamagltan ng wi- kang dayuhan. (tao, salita, banyaga, natuto, katutubo) 2. Ang mga kolonisador ay mga kaaway ng kabihasnan. (imperylista, pagsulong, kalaban, karunungan) 3. Nahati ang bayan ng wikang dayuhan. (bansa, salita, lahi, banyaga, marami) 4. Ang mga tunay na lider na nanguna sa mga kilusan sa Pilipinas ay iyong mga hindi natuto ng wikang Kastila. (patnubay, kapuluan, marunong, patnugot, dayuhan, tagapagsalita) 26. Ответьте устно на следующие вопросы. 1, Tinuruan ba ang mga Pilipino sa pamamagltan ng wi- kang banyaga? 2. Banyaga ba sa gitna ng bansa ang mga di-marunong ng Inglds? 3. Nakapamuhay ba sila sa gitna ng salanta? 4. Kaaway ba ng kabihasnan ang may-akda? 5. Ginamit ba ng mga Pilipino ang katutubong wika? 6. Nahati ba ang bayan ng wikang dayuhan? 7. Lumitaw ba ang dalawang pangkat? 8. Maliit ba ang pulutong ng mga marurunong ng Kas- tila? 9. Malaki ba ang pangkat ng mga di-marunong ng wikang dayuhan? 10. Naiba ba ang pangarap ng nag-aral sa hindi nag-aral? 11. Nakapamuhay ba ang mga natuto sa aba at munting nayon? 12. Alam ba nila ang damdamin ng bayan? 13. Ang mga natuto ba ay nanguna sa mga kilusan? 14. Marami bang Pilipino ang nakinabang sa turd ng Es- panya? ni Balagtas? 271
1. Ano kaya ang naging pamamalakad ng mga Pilipino kung tinuruan sila sa pamamagitan ng katutubong wika? 2. Bakit hindi banyaga sa gitna ng sariling bayan ang mga dl-marunong ng Kastila? 3. Sino ang nakapamuhay sa gitna ng salanta? 4. Sinu-sino ang maaaring maging tunay na patnubay ng bayan? 5. Bakit nahati ang bayan ng wikang dayuhan? 6. Ano ang lumitaw? 7. Mula anong panahon nahati ang lahi? 8. Bakit hindi makapamuhay sa munting nayon ang ilang tao? 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. Sino ang nanguna sa kilusan ng bayan sa matandang kasaysayan? Ilang taon tinuruan ng mga Amerikano ang mga Pili- pino? Bakit ginamit ng mga Kastila at Amerikano ang kani- lang wika sa pagtuturd? Bakit nauwi sa wala ang karunungan ng maraming Pilipino? Anong akda ang sariwa pa sa alaala ng bayan? Bakit may buhay na walang hanggan ang «Plorante at Laura»? Anu-ano ang mga pangalan ng mga Pilipinong dalub- hasa sa iba’t ibang siydnslya? К. 1. Ang pamamahala ng mga Kastila ay nagtagal ng apat na raang taon, hindi ba? 2. Hindi masama ang ugali ng mga Pilipino kung di sila marunong ng IngKs, ano? 3. Hindi sila banyaga sa gitna ng sariling bayan, ano? 4. Makakausap ng mga di-marunong ng Ingles ang puso ng bayan, totoo ba? 5. Nakapamuhay ang mga Pilipino sa gitna ng salantA, ganoon ba? 6. Ang taong tanging natuto sa pamamagitan ng katutu- bong wika’y magiging patnubay ng bayan, tunay ba? 7. Nahati pa ang lahing Pilipino, siyanga ba? 8. Hindi lahat ng Pilipino ay marunong ng Ingles, ano? 9. Si Diego Silang ang isa sa mga lider ng kilusan laban sa mga Kastila, hindi ba? 10. Nauwi sa wala ang karunungan ng maraming Pilipino, tunay ba? D. 1. Ang Espanya ba о ang Amerika ang namahala sa Pili- pinas? 2. Masama ba о hindi ang pamumuhay ng mga Pilipino kung hindi sila tinuruan ng mga banyaga? 272
3. Wikang katutubo ba о banyaga ang dapat sanang ga mitin ng mga Pilipino nang mulatin sila sa kabihas- nan? 4. Naiba ba о hindi ang ugali ng nag-aral sa hindi nag- aral? 5. Sa abang bayan ba о sa malaking siyudad naninirahan ang mga marunong ng wikang dayuhan? 6. Ang katutubong wika ba о ang banyaga ang ginamit ng mga kolonisador sa Pilipinas? 7. Ang nakasulat ba sa inang wika о sa dayuhang wika ang nananatiling sariwa sa alaala ng bayan? 27. Переведите текст на русский язык. г Inang wika Kung kailangan ng isang malayang bansa ang isang wata- wat na siyang tunay na sagisag ng kanyang pagkabansa, la- long kailangan ang isang wika na bibigkis sa damdamin ng kanyang mga mamamayan. Upang maging malakas at lubos na malaya ang ating bansa, . kailangang magkaunawaan ang mga mamamayan. Walang bansang malaya na walang sariling wika. Ang isang bayang walang sariling wikang panlahat ay nawawalan din ng diwang bansa, at pagwala ng diwang ito, ang damdaming-bayan ay laging alipin, salat sa pagmamala- sakit ang mga mamamayan sa kanilang sariling lipi, sa kani- lang sariling kapakanan at sa kanilang sariling kabuhayan. Sariwain natin ang sinabi ng ating mga bayani at mga tanyag na puno’t mamamayan. Ang sabi ni Rizal: «Ang hindi marunong magmahal sa sariling wika ay mahigit sa hayop at malansang isda». Ang pahayag ng Pangulong Quezon: «Hindi natin madarama ang pagiging isang bansa hanggang hindi tayo nagsasalita ng isang wika. Ang Ingles kailanman ay hindi maaaring maging Wikang Pambansa natin, kaya’t kalimutan ang pag-asang ito», Ani Hukom Bocobo: «Walang salitang banyagang maka- pagpapahayag ng kaluluwa ng isang lahi о bansa». Mga kababayan, matuto tayo sa ating sariling karanasan. Huwag nating kalimutan na ang pagkakait sa atin ng pagka- kataong magkaroon ng isang wikang bibigkis sa ating lahat ay siyang paraang ginamit ng mga sumakop at naghari sa ating kapuluan upang mamalagi tayong mahina at madaling supilin. Patotohanan natin sa pamamagitan ng gawa na tayo’y may isang wika, isang damdamin, isang mithing magbibigay sa atin ng lakas upang magtanggol ng ating karapatan at ng ating lahi. Katungkulan ng lahat ng Pilipino na pag-aralan at gamitin ang Wikang Pambansa, sapagka’t sa ganito lamang paraan tayo maaaring maging isang bansang ganap at malaya, 18 Зак. 494 273
sa ganito lamang paraan maaari tayong magkaisa, lumakas at tumibay. Sa gayo’y lubos tayong makaaasang hindi magla- laho ang diwang kayumangging dinilig ng dugo ni Rizal at pinamuhunanan ng buhay ng libu-libong bayani ng Perlas ng Silangan. Mga lipi ni Rizal at Lapu-Lapu, mga tunay na lahing Kayumanggi, ipagtanggol natin ang Wikang Pambansa, ang kaluluwa ng ating lahi, ang pag-asa ng Perlas ng Dagat sa Dakong Silangan! MGA PARIRALA 1. bumigki's sa damdamin 'объединять в чувствах’. 2. lubos na malaya 'полностью свободный’. 3. mawalan ng diwa 'терять душу’. 4. salat sa pagmamalasakit 'не хватает самопожертвования’. 5. kanilang sariling kapakanan 'их собственное благо’. 6. sariwain natin 'вспомним’ {букв, 'освежим’). 7. hindi natin madarama ang pagiging isang bansa 'мы не станем {букв, не почувствуем становления) единой страной’. 8. kalimutan ang pag-asa 'оставьте {букв, забудьте) надежду’. 9. makapagpahayag ng kaluluwa 'выражать душу’. 10. matuto tayo sa ating sariling karanasan 'давайте учиться на собственном опыте’. 11. bumigki's sa ating lahat 'объединить нас всех’. 12. paraang ginamit ng mga sumakop 'способ, которым пользова- лись захватчики’. 13. mamalaging mahina 'оставаться слабым’. 14. patotohanan natin sa pamamagitan ng gawa 'докажем делами’. 15. magtanggol ng karapatan 'защищать права’. 16. dinilig ng dugo 'политые кровью’. 17. pinamuhunanan ng buhay ng libu-libong bayani '[за которую] отдали жизнь тысячи героев’. 18. ipagtanggol natin ang ... 'защитим...’. 28. Переведите текст и предложения на тагальский язык. * 1. Свыше трех столетий Филиппины были колонией Испании и почти пятьдесят лет — колонией США. Филип- пины — многоязычная страна, население которой говорит на десятках языков. Этим всегда пользовались колониза- торы. Когда испанцы пришли на Филиппины, они начали обращать филиппинцев в христианство. Для того чтобы облегчить обращение местного населения в новую веру, многие монахи изучали местные языки и в то же время препятствовали изучению испанского языка филиппинцами. Только выходцы из зажиточных слоев, которые сотрудни- чали с колонизаторами, могли овладеть испанским языком. 274
Между тем в судах и других государственных учрежде- ниях пользовались исключительно языком колонизаторов. Это привело к тому, что страна оказалась разделенной на две части: небольшую группу тех, кто знал язык коло- низаторов, и подавляющее большинство тех, кто не знал его. Эти две группы населения различались не только языком, но и образом мыслей, чаяниями, обычаями. Те, кто усвоил язык колонизаторов, были как бы иностранцами в своей собственной стране, потому что они не знали ее целей и даже ее языка. Не случайно поэтому многие руко- водители освободительного движения в истории Филиппин не знали языка угнетателей: Диего Силанг, Аполинарио де ла Крус и многие другие. Только они могли выразить душу народа, понять его стремления. Испания — страна богатой культуры. Но эта культура не могла дойти до филиппинцев, потому что колонизаторы не хотели этого, филиппинцы могли знакомиться с нею только при помощи испанского языка, которым владели немногие. Поэтому работы многих филиппинцев в области различных наук остались втуне, знания, накопленные в течение веков, обратились в ничто, словно были написаны на воде. В то же время такие произведения, как «Флоранте и Лаура» великого филиппинского поэта Франсиско Бальта- сара, остались в памяти людей и будут жить вечно, потому что они написаны на родном для многих филиппинцев та- гальском языке. II. 1. Предположим, вы выучите испанский язык. Как вы предполагаете использовать его в вашей будущей ра- боте? 2. На протяжении всего испанского господства фи- липпинцы знакомились с западной культурой только при помощи испанского языка. 3. Нравы и обычаи филиппинцев, живших до прихода испанцев, мало изучены. 4. Многие филиппинцы оказались как бы иностранцами в своей соб- ственной стране, потому что они пользовались языком, непонятным большинству народа. 5. Писатели должны вы- ражать душу, мечты и стремления народа, и сделать это можно только на родном языке. 6. Говоря откровенно, тру- ды многих филиппинских ученых в области права, филосо- фии, ботаники, химии и других наук не дошли до народа, потому что они были созданы на чужом языке. 7. При знакомстве с мировой цивилизацией лучше пользоваться родным языком, а не чужим. 8. Нация была разделена на тех, кто знал язык колонизаторов, и на тех, кто не знал его, и именно из этих слоев вышли подлинные руководи- тели, возглавившие многие восстания против угнетателей. 9. То немногое, что Филиппины могли получить от Испании 18* 275
и США в области культуры, никогда не доходило до на- родных масс, а оставалось достоянием элиты. 10. Знания, накопленные в течение долгих лет колониального господ- ства, не приносили пользы филиппинскому народу. 11. Не надо забывать, что отсутствие единого языка всегда об- легчало колонизаторам завоевание страны. 12. «Мы не ста- нем единой нацией до тех пор, пока не: будем говорить на одном языке»,— сказал президент Кэсон. 13. Вспомним, что говорил об этом национальный герой Филиппин Хосе Рисаль. 14 Вы должны учиться на собственном опыте. 29. Перескажите текст урока. *
IKA-DALAWAMP(JNG ARAL IN Unang sigaw sa Balintawak ni Teodoro A. Agoncillo Ang mahlgit na tatlong daang taon ng kapangyarihang Kastila sa Pilipinas ay nagwakas sa himagsikan noong 1896. Ang sumusunod na tala ay naglalaman ng mga unang hakbang sa paghihimagsik. Ang unang hati ng 1896 ay naghudyat ng mga pangyayaring hindi nakuhang sugpuin ng mga maykapangyarihan; una, sa- pagka’t ang mga lihim na kilusan ng mga kasapi sa Katipunan ay lumaganap sa antas na hindi na maaaring talikdan upang muling magbalik sa kalagayang hindi mababata, at ikalawa, ang pangasiwaang Kastila sa Pilipinas, sapagka’t hirati sa mga katiwalian, ay walang sapat na lakas upang magawa ang maagap na hakbang na susugpo sa malaganap na kilusan. Noong Agosto, 1896, ang bilang ng mga kasapi sa Katipunan ay tinatayang umaabot sa 50,000. Bilang paghahanda sa nalalapit na pagtutuos ng lakas, ang Katipunan ay yumari ng isang bandilang pula na may titik na KKK sa gitna. Bukod sa bandila ay nagkaroon din sina Bonifacio ng isang panukala hinggil sa labanan. Ayon kay Ong. Qregoria de Jesus, balo ni Bonifacio, ito at si Emi- lio Jacinto ay may balak na ilipat ang pook at himpilan ng Katipunan sa isa sa mga lalawigang Tagalog — marahil ay sa Laguna — upang dito itatag ang pangulong bayan ng pamaha- laang maghihimagsik. Samantalang naghahanda ang Katipunan sa binabalak na paghihimagsik, ang pamahalaang Kastila naman ay hindi nag- pabaya sa pangangalaga sa kapayapaang maaaring mangyaring malansag sa ano mang sandali. Ang suniid-sunod na balitang tinanggap ni Qobernador Blanco ay nagpatibay sa kaniyang hinalang sa Maynila ay may kapisanang mapanganib. Ang liibusan at pangatawanang pagkilos ng pamahalaang Kastila ay pinasimulan nang ang Katipunan ay matuklasan ni Pari Mariano Oil ng Tundo. Ang suliranin ng pagkakatuklas sa Katipunan ay isang bagay na totoong maligoy at may kahirapang talakayin. May nagsasabing ang tunay na nagsuplong kay Pari Mariano Oil ay ang kapatid na babae ni Teodoro Patino, isa sa mga kasapi sa Katipunan. Sa kabilang dako, may nagtuturing na si Patino na rin ang nagsuplong, at ang pari, bilang isang Kastila at
prayle, ay nagpaabot-sabi sa mga maykapangyarihan upang sansalaln at lansagin ang kaplsanan. Sa ano’t ano man, maging si Patino о maging ang kapatid man nito ang nagsuplong, ang Katipunan ay natuklasan na. Sa panig nina Bonifacio ang pagpapaliban pa ng araw upang humawak ng sandata ay isang kamaliang babayaran nang mahal, at dahil dito sila’y dapat maghimagsik sa lalong madaling panahon о kaya’y mapikot. Sa panig ng pamahalaan, ang pagpapabaya sa gayong kalaga- yan ng malaking panganib ay isang ganap na pagpapatiwakal, kailangang kumilos agad upang masugpo ang nagbabantang lagablab na tdtupok sa kapangyarihang Kastila. Si Qobernador Blanco ay nag-utos na hulihin ang mga taong may kahina-hinalang kilos. Ang buong magdamag ng ika-19 ng Agosto, 1896, ay nagfng magulo at masalimuot. Ang mga maykapangyarihan ay abalang-abala sa paghuli sa ipinalalagay na may kinalaman sa Katipunan, samantalang ang mga Pilipino ay naghihintay nang takot sa ano mang mangyayari. Noong ika-30 ng Agosto si Qobernador Blanco ay nagpa- hatid-kawad sa pamahalaan ng Espanya at sinabing: «May natuklasang isang malaki at lihim na samahan na may layuning maghimagsik. Dalawampu’t dalawang tao ang nahuli. Isang hukom na di-pangkaraniwan ang itatalaga upang padaliin at palaganapin ang paglilitis.» Noong ika-30 ng Agosto si Qobernador Blanco ay naglagda ng kautusang nagsasaad ng pagkakaroon ng digmaan sa May- nil?!, Kapampangan, Bulakan, Laguna, Batangas, Kabite, Nueva Ecija at Tarlak. Ang pagkakatuklas sa Katipunan nang wala sa panahon at ang sunud-sunod na pagpapahuli sa mga mamamayan ay naka- gambala sa balak nina Bonifacio at sa halip na maghintay ng magandang pagkakataon ay tumalaga na ngang maghimag- sik. Sa kabutihang palad nina Bonifacio sila’y nakatakas agad at nakatungo sa Balintawak, at dito sila’y nagdaos ng isang pulong na siyang hahatol sa magiging kapalaran ng bayan. Noong ika-26 ng Agosto, 1896, sina Bonifacio ay nagpulong sa Balintawak, at sa pulong ay may nagsabing ang mga Pili- pino ay hindi pa handang makipaglaban sa mga Kastila dahil sa kakulangan ng mga sandata. Hindi sumang-ayon si Bonifa- cio at sa mga sandaling yaon ay humiyaw ng: «Natatandaan ba ninyo ang nangyari sa ating mga kababa- yang binaril sa Bagumbayan? Kung tayo’y babalik ngayon sa bayan ay babarih'n tayo ng mga Kastila. Ang kaplsanan natin ay natuklasan na at tayo’y pinagbabantaan. Kung hindi natin sisimulan ang pagbabalikwas ay mahuhuli rin tayo ng mga Kastila. Ano, ano ngayon ang gagawin natin?» Sa tanong na itd’y parang iisang taong nagsihiyaw ng «Maghimagsik!» ang mga katipunero. Kinuha ni Bonifacio 278
ang kanyang sedula — ang tanda ng pagkabusabos •—pinagpu- nit-punit ito, at siyang naging hudyat ng paghihimagsik laban sa mga Kastila. At sa ganyan, ang Unang Sigaw ng Balintawak ay tuma- pos sa isang panahon sa kasaysayan ng Pilipinas. MGA PARIRALA 1. Unang Sigaw sa Balintawak 'клич Балинтавака’ {событие, озна- меновавшее начало революции 1896 г.; по последним данным, оно про- изошло в местечке Пугад-Лавин, но по традиции его продолжают называть «клич Балинтавака»). 2. ang sumusunod na tala 'нижеследующее’ {букв, 'следующая за- пись’). 3. makuhang sugpuin 'удалось пресечь’. 4. lumaganap sa antas na hindi na maaaring talikdan '[движение] до- стигло такого уровня, что его нельзя было повернуть вспять’. 5. kalagayang hindi mababata 'нетерпимое положение’. 6. hirati sa katiwalian 'погрязший в пороках’. 7. walang sapat na lakas 'недостаточно, сил’. 8. magawa ang maagap na hakbang 'принять энергичные меры’. 9. sumugpo sa 'пресечь что-л.’. 10. ang bilang ng kasapi ay tinatayang umaabot sa 50,000 'число членов [Катипунана], по некоторым оценкам {букв, догадываться), достигало 50 тыс. чел.’. 11. pagtutuos ng lakas 'конфронтация’ {букв, 'счет сил’). 12. ilipat ang pook at himiplan 'перенести место действия и штаб’. 13. pamahalaang maghihimagsik 'революционное правительство’. 14. hindi nagpabaya 'не пренебрегало’. 15. kapayapaang maaaring mangyaring malansag 'мир, который мог быть нарушен’. 16. sa ano mang sandali 'в любой момент’. 17. sunud-sunod па balita 'новости, следующие одна за другой’. 18. magpatibay sa hinala 'подтверждать подозрения’. 19. lubusan at pangatawang pagkilos 'решительные действия’. 20. ang suliranin ay maligoy at may kahirapang talakayin 'проблема сложная и обсуждать ее трудно’. 21. may nagsasabing ... 'есть такие, которые говорят, что...’. 22. magpaabot-sabi 'дать знать’. 23. sa ano’t ano man 'как бы то ни было’. 24. kamaliang babayaran nang mahal 'ошибка, за которую пришлось бы дорого заплатить’. 25. sa lalong madalfng panahon 'как можно скорее’. 26. magbabantang lagablab 'грозное пламя’. 27. taong may kahina-hinalang kilos 'подозреваемые люди’ {букв, 'люди подозрительных движений’). 28. buong magdamag 'всю ночь’. 279
29. ipinalagay na may kinalaman sa Katipunan '[люди], которые, как полагали, имели отношение к Катипунану’. 30. ano mang mangyari 'что бы ни случилось’. 31. hukom па di-pangkaraniwan 'чрезвычайный суд’. 32. pagkakaroon ng digma 'военное положение’. 33. nang wala sa panahon 'не вовремя’. 34. tumalagang maghimagsik 'готовиться (решиться) восстать’. 35. sa kabutihang palad 'к счастью’. 36. pulong na hahatol sa magiging kapalaran ng bayan 'собрание, которое решило судьбы страны’. 37. tayo’y pinagbabantaan 'мы в опасности’. 38. parang iisang tao 'как один человек’. 39. tanda ng padkabusabos 'символ рабства’. 40. at sa ganyan 'и таким образом’. Грамматика: §38. УПРАЖНЕНИЯ 1. Прочитайте вслух и переведите текст урока. 2. Ответьте письменно на следующие вопросы. 1. Kalian nagwakas ang kapangyarihan ng Espanya sa Pi- lipinas? 2. Bakit hindi nakuhang sugpuin ng mga maykapangyari- han ang mga pangyayari sa unang hati ng 1896? 3. Ano ang Katipunan? 4. Hirati sa katiwalian ang pangasiwaang Kastila, tunay ba? 5. Ano ang bilang ng mga kasapi ng Katipunan? 6. And ang panukala nina Bonifacio hinggil sa labanan? 7. Bakit binalak nina Bonifacio na ilipat ang himpilan ng Katipunan sa lalawigan? 8. Hindi nagpabaya sa pangangalaga sa kapayapaan ang pamahalaang Kastila, and? 9. Anii-and ang mga balitang tinanggap ni Qobernaddr Blanco? 10. Kailan pinasimulan ng pamahalaang Kastila ang pag- kilos? 11. Maligoy ba ang stiliranin ng pagkakatuklas sa Katipu- nan? 12. Sino ang nagsuplong kay Pari Mariano Gil ukol sa lihim na kilusan? 13. And ang kamalian nina Bonifacio? 14. Bakit kailangang kumilos agad ang pamahalaan? 15. And ang papel ni Bonifacio sa Himagsikan ng 1896? 280
3. Образуйте от основ при помощи следующих аффиксов а) имена: ka-an: lagay, tiwali, tipon, payapa, pisan, hirap, utos, buti, palad, kulang, saysay, sangkap, bihasa, tangi, pintas. -a n\ himagsik, kilos, laban, himpil, sama, digma, huwad, isip, dahil, puhon, bihis, aklat, pasyal. ka-: sapi, patid, sama, tumbas, kilala, lihim. pang-art', asiwa, bahala, titik, pantas. may-', ari, kapangyarihan, sakit, akda, gawa, bahay. pa-\ daan, lagay. liwanag, hayag, hatid, alam, baya, dala, lapag, dusa, sunod. taga(pag)-: salita, alaga, doon, pamayapa, suri, lalawigan, saan. mang+x: himagsik, gamot, lakbay, takot, gawa, isda, sulat. ma-', higit, agap, laganap, dahil, ligoy, dali, laki, gulo, salimuot. pang-', ulo, Simula, dalawa, panitikan, anib, samantala, karaniwan. Aa+R: puri, taka, galang, takot, tuwa, hinala. mapag (mapang-): anib, unawa, mataas, samantala, bird, б) глаголы в форме действительного залога и соответствующие отгла- гольные существительные: -am-: sunod, laganap, yari, kilos, hatol, hiyaw, sang-ayon, tapos, sulong, talaga, danas, hanga, tupok. maka-'. gambala, takas, tungo, sulat, gawa, katha, bilang, basa, dating, galak, pagod, takot. maki-'. nabang, sama, abot, lagay, ugali. mag-\ wakas, lamdn, hudyat, balik, tubs, handa, himagsik, suplong, turing, bala, utos, lagda, saad, balikwas. magpa-'. baya, lagay, abot-sabi, liban, tiwakal, hatid, li- wanag. makapag-'. tanong, dala, sabi, bigay, daos. makapagpa-'. tibay, bango. makipag-'. laban, alam, away, kita. в) глаголы в форме прямого страдательного залога: -in< sugpo, taya, sansala, lansag, baril, gawa, mulat, ga- mit, patay, linang, mahal, talakay. pa-in*, dali, laganap, unlad, kilos, kain, inom. ma-: bata, gawa, lapit, lansag, hull, tuto, kausap, hati, uwi, wala, sabi, kuha. тара-: bilang, tala, kilos, harap, laban. paki-: tawag, abot, bill, hiram, dala. pag-in: diwang, punit-punit, mula, tibay. mapag-: tibay, harl. 281
г) глаголы в форме местного страдательного залога: pa-atv. Simula, laki, tunay, salamat, totoo. ma-an: tuklas, tanda, kalimot, bigay, gamit, tagpo, alam. mapa-ati'. tunay, hayag. paki-arr. tawag, abot, lagay, bill, dala, bayad, balik. pag-an: aral, banta, usap, lagay, lingkod. pagpa-an: talastas, daan. mapag-an: alam, aral. д) глаголы в форме инструментального страдательного залога: г-: lipat, tatag, talaga, ulat, ukol, utos. Lpa--. lagay, kita, alam, dala, hayag, tawag. mat-: kai't, bill', handog, ulat, tanghal, daos. ipaki-'. kuha, hingi, hanap, hiram, lagay. Ipag-: bayad, bill', utos, bigay, tapat. ipagpa-: tuloy. maipag--. tagumpay, lingkod, kait, madali, malaki. maipagpa-'. tuloy, hayag. 4. Найдите основу в следующих словах. mahlgit, kapangyarihan, magwakas, himagsikan, paghihi- magsik, maghimagsik, maglaman, maghudyat, maykapangyari- han, kilusan, katipunan, palaganapin, talikdan, mabata, ika- lawa, pangasiwaan, katiwalian, maagap, sumugpo, pagtutuos, yumari, llipat, itatag, pangulo, pamahalaan, magpabaya, pangangalaga, kapayapaan, mangyarl, maaari, magpatibay, kapisanan, mapanganib, Itibusan, pangatawanan, pasimulan, matuklasan, kasapi, magturing, magsuplong, lansagin, pagpa- paliban, humawak, kamalian, bayaran, mapikot, pagpapabaya, pagpapatiwakal, magbanta, tumupok, hulihin, kahina-hinala, masalimuot, ipalagay, kinalaman, magpahatid-kawad, layunin, pangkaraniwan, padaliin, paglilitis, kautusan, pagkakaroon, digmaan, kapampangan, pagkakatuklas, pagpapahuli, mama- mayan, pagkakataon, tumalaga, makatakas, magdaos, humatol, kapalaran, maklpaglaban, kakulangan, sumang-ayon, matanda- an, kababayan, pagbantaan, simulan, pagbabalikwas, magsihi- yaw, pagkabusabos, pagpunit-punitin. 5. Поставьте глагол в форму инструментального страдательного залога. Halimbawa: A. Gumagawa ako ng aralfng-pambahay para sa kaniya. Iginagawa ko siya ng arali'ng-pambahay. B. Nadtatrabaho siya para sa pamilya. Ipinagtatrabaho niya ang pamilya. A. 1. Bumili ako ng atis para sa kaniya. 2. Kukuha si Jose ng magasin para sa akin. 3. Humihiram siya ng salapi para sa kaibigan niya. 282
4. Babasa ako ng pahayagan para kina Juan. 5. Qumawa si Ena ng liham para kay Luis. 6. Tumawag ka ng doktor para sa akin. 7. Humanap sila ng mga aklat para kay Leon. В. 1. Nagtitinda siya ng mga prutas para kay Aurelio. 2. Nagdala ang Nanay ng turon para sa mga bata. 3. Nag-isip siya ng sagot para kay Lito. 4. Naghugas siya ng pinggan para kay Romeo. 5. Magtatapos sila ng gawain para kina Carlos. 6. Maglutd kayo ng agahan para sa akin. 7. Naghanda ang nanay ng agahan para sa budng mag- anak. 8. Nag-ayos siya ng bulaklak para sa dalaga. 6. Поставьте глагол в: 1) форму прямого страдательного залога, 2) фор- му местного страдательного залога, 3) форму инструментального стра- дательного залога. Halimbawa: Kumuha ako ng aklat sa gurd para sa kanya. 1) Kinuha ko ang aklat sa gurd para sa kanya. 2) Kinunan ko ng aklat ang gurd para sa kanya. 3) Ikinuha ko siya ng aklat sa gurd. 1. Hihiram ako ng salapi sa kanila para sa kapatid ko. 2. Bumili si Pedro ng atis sa tindahan para sa bunso. 3. Nagdadala siya ng suman sa nanay para sa mga bisita. 4. Sumipi ako ng mga bagong salita sa aklat para sa ka- mag-aral ko. 5. Nagtinda sila ng mga gulay sa palengke para sa arno 6. Hahanap ako ng sapatos sa bulwagan para sa bata. 7. Выпишите из текста все глаголы в форме инструментального страда- тельного залога и проспрягайте их. 8. Переведите предложения на русский язык. 1. Ang ikalawang digmaang pandaigdig ay nagwakas no- ong 1945. 2. Alam na nila ang wakas ng palabas. 3. May tala si Nardo ng lahat ng tagumpay ng mga basketbolistang Pili- pino. 4. Hindi napatala siya noong Setyembre. 5. Naitala niya ang lahat ng panukala. 6. Sinulat niya ang mga talam- buhay ng mga dakilang bayani ng Pilipinas. 7. Walang laman ang sinasabi mo. 8. Ano ang nilalaman nito? 9. Ito’y maliwa- nag na hudyat ng katotohanan. 10. Nang siya’y hudyatang pumasok, pumasok siya. 11. Hindi ko nakuhang sagutin ang tanong niya. 12. Nakuha nilang ayusin ang suliraning iyon. 13. Pinagtibay ang pasiya ukol sa pagsugpo ng pilit na pag- gawa. 14. Hindi masusugpo ng pamahalaan ang krisis sa pa- nanalapi. 15. Masyado siyang mayabang, kailangang sugpuin. 283
16. Bakit ka tumalikod sa akin? 17. Lumakad siya nang pa- talikod. 18. Huwag mo akong talikdan. 19. Kung minsan ay kailangan tayong magbata ng hirap. 20. Hindi ko mababata iyan. 21. Sino ang mangangasiwa rito? 22. Ang mga mangga- gawa ay nakikibaka sa ilalim ng pangangasiwa ng Lapiang Komunista. 23. Malaon nang hirati siya sa pag-inom. 24. Ma- raming katiwalian sa pangasiwaan. 25. Bigyan mo ako ng maagap na sagot. 26. Hindi ko matataya kung ano ang gaga- win. 27. Ginawa na ang pagtutuds ng kanilang mga utang. 28. Kailangan nang tuusin ang lahat. 29. Nakalipat siya sa ibang lapian. 30. Inilipat niya ang salapi sa ngalan ng asawa niya. 31. Bayaan ninyo ito. 32. Ang kapabayaan mo! Hindi puwede iyan. 33. Huwag nating mapabayaan ang ating trabaho. 34. Lansag na ang kanilang kapisanan. 35. Pinaghihinalaan sila ng pulis. 36. Siya’y bagong tuklas na bituin sa pelikula. 37. Nakatuklas ako na iyan ay hindi masama. 38. Tiyak na matutuklasan ng pulis ang taguan ng mga kriminal. 9. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Первая мировая война окончилась в 1918 г. 2. Им не удалось своевременно принять энергичные меры. 3. Одна из лучших биографий Хосе Рисаля написана Рафаэлем Паль- мой. 4. Его речь бессодержательна. 5. Заключение согла- шения о культурном сотрудничестве — это верный признак того, что отношения между двумя странами улучшаются. 6. Правительство не смогло предотвратить кризис эконо- мики. 7. Недовольство крестьян достигло такой степени, что власти уже не могли справиться с ним. 8. Как ты терпишь такое обращение? 9. Почему она отвернулась от нас? 10. Национальное правительство приняло решитель- ные меры по ликвидации последствий наводнения. 11. Как вы догадались? 12. Эти успехи в области экономики до- стигнуты нашим обществом под руководством партии. 13. Администрация погрязла в коррупции и бессильна ре- шать социальные проблемы. 14. Фирма уже подсчитала убытки. 15. Каков ваш план? 16. Деньги будут переведены в указанный банк на ваше имя. 17. Не пренебрегайте его советами. 18. Их организация уже распущена по решению властей. 19. Он находится под подозрением. 20. Рабочие организации укрепили свои позиции в борьбе с иностран- ными монополиями. 21. Роберто нашел, что все это не так уж плохо. 22. Эта тропа очень извилиста. 23. Кто сообщил об этом? 24. Кое-кто утверждает, что ничего не выйдет из этой затеи. 25. Не удерживайте его. 26. Отряд попал в засаду. 27. Количество самоубийств в США растет из года в год. 28. Почему он грозит нам? 29. Дом сгорел во время войны. 30. Это не предусмотрено законом. 31. Пра- 284
вительство учредило чрезвычайные суды. 32. Им удалось бежать на север острова. 33. Кто знает, каково решение суда? 34. Он закричал от страха. 35. Налоговая карточка являлась символом рабства при испанском колониальном владычестве. 36. Не судите его, он ни в чем не виноват. 37. Беглецы попали в засаду. 10. Переведите предложения на русский язык. 1. Maligoy ang daan sa kanilang nayon. 2. Sino ang nag- suplong sa mga Kastila ukol sa Katipunan? 3. May nagtiitu- ring na siya’y namatay na. 4. Huwag mo akong sansalain. 5. Ang lahat ng mga takas ay napikot na ng mga maykapa- ngyarihan at ang pinund ay nagpatiwakal. 6. Tayong lahat ay pinagbabantaan. 7. Ang lagablab ng himagsikan ay tumu- pok sa kapangyarihan ng Espanya sa Pilipinas. 8. Tupok na ang bahay. 9. Nakahuli siya ng malaki'ng isda. 10. And ang isinasaad ng batas? 11. Ayaw siyang gambalain. 12. Ang departamento ay itinalaga noong nakaraang taon. 13. Tumakas sila patungong kabundukan. 14. Huwag kayong humatol upang huwag kayong hatulan sapagka’t sa hatol na inyong ihahatol ay hahatulan kayo. 15. Sino ang himiyaw at bakit? 16. Balik- was na si Rafadl nang marinig niya ang sigaw. 11. Переведите предложения на тагальский язык, используя глаголы в форме инструментального страдательного залога. 1. Завтра я напишу письмо. 2. Я достану ему книгу, которую он просил. 3. Мама принесла продукты для всей семьи. 4. Арсенио дал мне журнал для Норберто. 5. Купите газеты для всех нас. 6. Заплатите за меня продавцу два песо. 7. Она спела несколько филиппинских народных пе- сен. 8. Я сделаю это для вас к субботе. 9. Сестра приго- товила отцу завтрак. 10. Ему нечем платить. 11. Они ищут для него подходящий пиджак. 12. Хосе всегда охотно тан- цует для гостей. 13. Почитайте эти рассказы детям. 14. Штаб организации будет переведен из столицы в про- винцию. 15. Позвольте мне приветствовать вас от имени нашей организации. 16. Продолжайте читать. 17. Покажите ему ваши книги. 18. Комитет представил президенту свои предложения. 19. Читайте этот текст! 20. Влезь на дерево и сорви для нас несколько плодов манго. 12. Переведите предложения на русский язык. 1. Ihahanap ko ng bard ang bunsd. 2. Hahanapan ко ng bard ang bunsd. 3. Hahanapin ko ang bard ng bunsd. 4. Ibinili ko siya ng aklat. 5. Binilhan ko siya ng aklat. 285
6. Binili ко ang aklat sa kanya. 7. Ikuha mo ng makapuno si Juan. 8. Kunan mo ng makapuno si Juan. 9. Kunin mo ang makapuno ni Juan. 10. Ipinagdala ni Dadong ng mga aklat ang guro. 11. Pinagdalhan ni Dadong ng mga aklat ang guro. 12. Pinagdala ni Dadong ng mga aklat ang guro. 13. Ipaghahanda niya ako ng litson para sa aking kaarawan. 14. Paghahandaan niya ng litson ang aking kaarawan. 15. Paghahandafn ko siya ng litson para sa aking kaara- wan. 13. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Я хочу доказать это делом. 2, Им очень нужно остаться там. 3. В своих произведениях писатели должны выражать душу народа. 4. Каждый гражданин должен быть готов к защите своей Родины. 5. Мы хотим высказать то, что у нас на душе. 6. Вы не должны терять надежду. 7. Им нравится принимать у себя гостей. 8. Вы должны учиться на собственном опыте. 9. Правительство должно объединить усилия всех прогрессивных партий. 10. По-мое- му, они не способны на самопожертвование. 11. Короче говоря, вы не хотите, чтобы они вас видели. 12. Сделанное нами не должно кануть в Лету (уйти в ничто). 13. Я не думаю, что администрация в состоянии предотвратить надвигающийся кризис. 14. Партия должна возглавить движение за национализацию крупной промышленности. 15. Вам нужно остаться здесь еще на неделю. 16. Партия должна оставаться сильной и единой. 17. Он должен быть наказан. 18. Им нравится гулять по улицам Манилы, осо- бенно по набережной на бульваре Рохаса. 19. Вам нравятся филиппинские народные песни? 20. Вы не должны стеснять- ся, все гости —ваши близкие друзья. 21. Рафаэлито не знает, когда и куда они отправились. 22. Не нужно бес- покоиться, все будет в порядке. 23. Что должно быть сделано? 24. Не надо сердиться, он сделал это нечаянно. 25. Я уверен, что этот результат не может быть превзой- ден. 14. Произведите подстановку. A. Iginagawa namin sila, (bill) — — (basa) — — (laban) — — (sulat) — — (bigay) — — (kuha) — — 286
В. Ipinagdadala natin siya. (basa) — — (trabaho) — — (bill) — — (utos) — — (bayad) — — (tanong) — -- 15. Заполните пропуски подходящими по смыслу словами из текста урока. 1. Ang pangkabuhayang pag-asa ng Pilipinas sa E.U. ay hindi ... hanggang sa kasalukuyan. 2. Ang dakong katapusan ng ika-19 na siglo sa Pilipinas ay ... ng mga pangyayaring hindi nakuhang ... ng pangasiwaang Kastila. 3. Ang ... laban sa mga Kastila ay lumaganap sa ... na hindi na maaaring ... . 4. Ibig ng mga Kastilang muling magbalik sa ... hindi na ... . 5. ... sa katiwalian ang ... ng mga Kastila at dahil dito wa- lang ... na lakas upang magawa ang ... na hakbang sa pag- sugpo ng kilusan. 6. Ang bilang ng mga kasapi ng Katipunan ay ... umabot sa 50,000. 7. ... paghahanda sa ... ng lakas, ang pamunuan ng Katipunan ay ... ng isang bandila. 8. Nagkaroon sina Bonifacio ng isang ... hinggil sa labanan. 9. Sina Boni- facio at Emilio Jacinto ay may balak na ... ang pook ng Ka- tipunan sa lalawigan upang ... ang ... bayan ng pamahalaang maghihimagsik. 10. Ang pamahalaan ni Qobernador Blanco ay hindi ... sa pangangalaga sa kapayapaang maaaring ... sa ano mang sandali. 11. ... ni Blanco ang ... na balita at ito’y ... sa kanyang ... sa Maynila ay may samahang ... . 12. Nang ... ang Katipunan ni Pari Gil, ang ... pagkilos ng pamahalaan ay ... . 13. ... at may kahirapang ... ang pagkakatuklas sa Katipunan, hanggang ngayon ay walang nakakaalam kung sino ang ... kay Pari Mariano Gil. 14. Si Mariano Gil ang nagsup- long sa mga ... upang ... at ... ang kapisanan. 15. Ang ... pa ng araw upang ... ng sandata ay isang ... babayaran nang mahal, sapagka’t maaaring ... ang mga katipunero. 16. Sa ... ng pa- mahalaan ang ... sa gayong kalagayan ay isang ganap na ... . 17. Kailangang kumilos agad upang masugpo ang ... lagablab na ... sa kapangyarihang Kastila sa kapuluan. 18. Si Blanco ay nag-utos na ... ang mga taong may ... kilos sa Adaynila. 19. Marami sa ... na may kinalaman sa Katipunan ay nahuli noong ika-19 ng Agosto ng 1896. 20. Ang mga Pilipino ay naghihintay nang ... sa ano ... mangyayari. 21. Si Qobernador Blanco ay ... sa Madrid at nagsabing isang hukom na di-pang- karaniwan ang ... upang padaliin at ... ang ... . 22. Noong ika-30 ng Agosto nilagda ang kautusang ... ng ... ng digmaan sa Maynila at ilang mga lalawigan. 23. Sa kabutihang ... nina Bonifacio, sila’y ... agad at ... sa Balintawak. 24. Kahit na hindi pa handang ... sa mga Kastila ang mga Pilipino, sila’y 287
naghimagsik. 25. Kinuha ni Bonifacio ang kaniyang ang tanda ng pinagpunit-punft ito at siyang naging ... ng paghihimagsik laban sa mga Kastila. 16. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Закончите, пожалуйста, эту работу к среде. 2. Сле- дуйте, пожалуйста, за мной. 3. Приостановите, пожалуйста, эту деятельность. 4. Не распространяйте, пожалуйста, эту новость. 5. Приготовьте, пожалуйста, домашнее задание к четвергу. 6. Перенесите, пожалуйста, заседание на чет- верг. 7. Оповестите, пожалуйста, сотрудников нового от- дела. 8. Получите, пожалуйста, телеграмму. 9. Подпишите, пожалуйста, этот документ. 10. Приведите в действие все отделы. И. Давайте обсудим положение. 12. Сообщите об этом, пожалуйста, вашему начальнику. 13. Пожалуйста, не угрожайте мне. — 15. Пожалуйста, 16. Пожалуйста, ждите меня туда в понедельник. 19. Согласитесь со мной. 20. Пожа- луйста, начните эту работу немедленно. 14. Пожалуйста, подойдите ко мне. дайте ему телеграмму о нашем приезде, ускорьте рассмотрение дела. 17. Подо- пожалуйста. 18. Пожалуйста, отправляйтесь 17. Раскройте скобки. 1. Ang (yari) ng mga Kastila sa (pulo) ay (wakas) sa (hi- magsi'k) noong 1896. 2. Hindi (kuha) (sugpo) ng mga Kastila ang mga (yari) noong 1896. 3. Ang (kilos) ng mga (sapi) ng Katipunan ay (laganap) sa buong bansa at ito’y hindi na ma- aaring (talikod) ng mga maykapangyarihan upang (balik) sa (payapa). 4. Walang lakas ang (asiwa) upang (gawa) ang (agap) na hakbang na (sugpo) sa (laganap) na kilusan. 5. Bilang (handa) sa (lapit) na (tuos) ang (tipon) ay (doon) ng isang balak na (lipat) ang (himpil) ng (sama) sa lalawigan upang (tatag) ang (ulo) bayan doon. 6. Ang (bahala) ni Gobernador Blanco ay hindi (baya) sa (alaga) sa (payapa) samantalang naghahanda ang Katipunan sa (himagsik). 7. Maaaring (lansag) ang kapayapaan sa ano mang (dali). 8. (tanggap) ang (dami) balita na (tibay) sa kanyang hinalang may (anib) na (pisan) sa Maynila. 9. Ang (tuklas) sa (tipon) ay (ligoy) na (talakay). 10. Maging si Patino о maging ang (patid) nito ang (suplong) kay Gil ukol sa (pisan), ito’y (tuklas) na. 11. Ang (liban) ng araw upang (hawak) ng sandata ay (anib) para sa (sama) at ang (mali) ito’y (bayad) nang mahal. 12. Ang mga maykapangyarihan ay (kilos) agad upang (sugpo) ang (bala) lagablab na (tupok) sa kapangyarihan ng Espanya. 13. Ang Gobernador ay (utos) na (hull) ang mga taong may (hinala) kilos at naging (gulo) at (salimuot) sa Maynila. ni Blanco
14. Ang mga Kastila ay abalang-abala sa (hull) sa (lagay) ni- lang may (alam) sa Katipunan, samantalang ang mga Pilipino ay (hintay) nang takot sa and mang (yari). 15. Si Blanco, ay (hatid + kawad) sa Madrid at nagsabing may (tuklas) isang (laki) at 1ihim na samahan na may (layon) maghimagsik. 16. Ang (tuklas) sa Katipunan nang wala sa panahon at ang (huli) sa mga (sapi) nito ay (gambala) sa balak nina Bonifacio, sila’y (takas) agad at (tungo) sa Balintawak. 17. Sa Balintawak ay may (sabi) ang mga Pilipino ay hindi pa handang (laban) sa mga Kastila. 18. Заполните пропуски показателями и личными артиклями. 1. ... mahigit ... tatlo ... siglo ... kapangyarihan ... Espa-' nya ... kapuluan ... nagwakas ... Himagsikan ... noon ... 1896. 2. ... una ... hati ... 1896 ... naghudyat ... mga suniid-sundd ... pangyayarl ... hindi ... nakuha ... sugpuin ... mga Kastila ... ilan ... dahilan. 3. ... mga lihim ... kilusan ... mga katipu- nero ... lumaganap ... antas ... hindi na ... maaari ... talikdan ’upang muli ... magbalik ... kalagayan ... hindi ... mababata.^ 4. Bilang ... paghahanda ... nalalapit ... pagtutuos ... lakas ... yumari ... Katipunan ... isa ... bandila ... pula ... may tatlo ... titik ... KKK . . gitna. 5. Ayon ... Qng. Gregoria de Jesus ... Andres Bonifacio at ... Emilio Jacinto ... may ... balak ... ilipat ... pook at himpilan ... Katipunan ... isa ... mga lala- wigan. 6. ... pangasiwaan ... Kastila naman ... hindi ... nag- pabaya ... pangangalaga ... kapayapaan ... maaari ... mangyari ... malansag ... ano ... man ... sandali. 7. ... pangatawanan ... pagkilos ... pamahalaan ... Kastila ... pinasimulan nang ... Katipunan ... matuklasan ... Pari Mariano Gil ... Tundo. 8. ... panig ... Bonifacio ... pagpapaliban pa ... araw upang humawak ... sandata ... isa ... ganap ... pagpapatiwakal. 9. ... mga katipunero ... dapat ... maghimagsik ... laid ... madali ... panahon о kaya ... mapikot. 10. Kailangan ... mga Kastila ... kumilos ... agad upang ... masugpd ... nagbabala ... lagab- lab ... tutupok ... kapangyarihan ... nila. 11. ... Gobernador Blanco ... nag-utos ... hulihin ... mga tao ... may kahina- hinala ... kilos ... Maynila. 12. ... Gobernador ... naglagda ... kautusan ... nagsasaad ... pagkakaroon ... digmaan ... Maynila at ilan ... lalawigan. 13. ... kabutihan ... palad ... Bonifacio sila ... nakatakas ... Balintawak. 14. Sila ... nagdaos ... isa ... pulong ... siya ... hahatol ... magiging ... kapalaran ... bayan. * 19. Составьте предложения, используя следующие слова и выражения. kapangyarihan, unang hakbang, makuhang sugpuin, luma- ganap sa antas, talikdan, hirati sa, bilang, panukala, marahil,. magpabaya, ano mang sandali, maligoy, maging ... maging,, panig, matandaan, sa ganyan. 19 Зак. 494 289
20. Поставьте пять общих, пять специальных и пять альтернативных во- просов по тексту урока. 21. Составьте все возможные предложения из следующих основ. Halimbawa: hanap ... ako(ko) ... bard ... kanya(siya). 1. Humanap ako ng bard sa kanya. 2. Hinanap ko ang bard sa kanya. 3. Hinanapan ko siya ng bard. 4. Ihinanap ko siya ng bard. 1. kuha ... Jose ... aklat ... kanya(siya). 2. bill ... siya(niya) ... prutas ... kami (sa amin). 3. dala ... bata ... talaan ... gurd. 4. hiram ... ako(ko) ... salapi ... para sa kanila (sila). 5. sipi ... Lina ... salita ... aklat ... para sa akin (ako). * 22. Заполните пропуски подходящими по смыслу союзами. 1. Ang kilusan laban sa mga Kastila ay hindi maaaring talikdan ... magbali'k sa kalagayang hindi mababata. 2. Wa- lang sapat na lakas ang pangasiwaang Kastila sa Pilipinas ... hirati sa katiwalian. 3. Si Andres Bonifacio ... si Emilio Ja- cinto ay may balak na ilipat ang himpilan ng Katipunan ... itatag ang pangulong lunsod ng mga manghihimagsik sa lala- wigan. 4. ... magsimula ang paghihimagsi'k, ang mga Kastila’y hindi nagawa ang maagap na hakbang sa pagsugpo nito. 5. ... naghahanda ang mga katipunero sa binabalak na paghi- himagsik tinatanggap ni Qobernador Blanco ang suniid-sunod na balita ukol sa lihim na kaplsanan. 6. ... matuklasan ang Katipunan ni Pari Gil sina Bonifacio’y nakatakas ... nakatungo sa Balintawak. 7. Ang pagpapaliban ng araw ng paghihimag- si'k ay naging mapanganib para kina Bonifacio at ... sila’y dapat maghimagsik sa lalong madaling panahon ... mapikot. 8. ... hindi humawak ng sandata ang mga kasapi ng Katipu- nan sila’y mapipikot. 9. ... kumilos ang pamahalaang Kastila ... masugpd ang paghihimagsi'k, ang mga katipunero ay huma- wak ng sandata. 10. ... ng pagkakatuklas sa Katipunan ang mga kasapi nito ay dapat kumilos agad. 11. Ang mga pangy- ayari noong unang hati ng 1896 ay hindi nakuhang sugpuin ng mga maykapangyarihan ... ang mga lihim na kilusan ng katipunero ay lumaganap na sa antas na hindi na maaaring talikdan. 12. Isang hukom na di-pangkaraniwang ang itatalaga ... padaliin at palaganapin ang paglilitis. 23. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Первая половина 1896 г. на Филиппинах была богата политическими событиями, которые в конце концов привели к революции. 2. После того как Катипунан был раскрыт, Бонифасио и его сторонники бежали в Балинтавак, где и 290
прозвучал «клич Балинтавака»— призыв к революции про- тив испанских колонизаторов. 3. В Балинтаваке были люди, которые утверждали, что филиппинцы не могут начать восстание, так как у них нет оружия. 4. Еще до начала арестов Бонифасио и Эмилио Хасинто хотели перенести штаб Катипунана из Манилы в одну из провинций. 5. Но- вости, которые получал губернатор Бланко, укрепили его в подозрении, что в Маниле действует тайное антииспан- ское общество. 6. Кто бы ни сообщил священнику Хилю о существовании Катипунана, организация была раскрыта, и поэтому Бонифасио и его сторонники были вынуждены бежать. 7. Дальнейшая отсрочка начала восстания была бы равносильна самоубийству, поэтому революционеры взялись за оружие, хотя и не все еще было готово к вос- станию. 8. В то время как в Маниле шли аресты, некото- рым революционерам удалось бежать на север. 9. Губер- натор Бланко учредил чрезвычайный суд, чтобы ускорить рассмотрение дел революционеров. 10. 30 августа 1896 г. губернатор Бланко подписал указ, по которому в Маниле и ряде провинций Центрального Лусона вводилось военное- положение. 11. Именно события в Балинтаваке определил# судьбу страны. 12. Обращаясь к собравшимся, Бонифасио сказал, что, если революционеры вернутся в Манилу, они будут расстреляны. 13. Погрязшая в пороках испанская администрация была не в силах предотвратить восстание. 14. После событий в Балинтаваке военные действия против испанцев начались во многих провинциях. 15. Испанцы арестовывали всех подозрительных лиц. 16. Жизнь всех членов Катипунана оказалась под угрозой. 24. Переведите предложения на русский язык. t- 1. Ibaba nga рб ninyo ang payong. 2. Ihahanay ko ang mga mangga sa mesa. 3. Anong patunayan ang iniharap niya? 4. llagay mo ito. 5. Kailangang ilathala ang kuwentong sinu- lat niya. 6. Ilipat mo ang bata sa kabila at nang hindi makita ang pag-alis ng ina. 7. Dapat mong imulat ang mata ng anak mo sa hanapbuhay. 8. Ipinamahagi ng nanay ang kanin. 9. Kailangan nang isauli ang salaping hiniram mo. 10. Isinama ang bata sa sine dahil sa walang pag-iwanan. 11. Bakit at itinaas niya ang kamay? 12. Itinagd ni Roberta ang kanyang liham. 13. Huwag mong itulak ang bata at baka mahulog. 14. Huwag ninydng itumbas ang halaga ng mga prutas sa la- lawigan sa halaga rito sa Maynila. 15. Ano ang ipagbabayad ninyo? Wala kayong pera. 16. Ipakibilf mo nga ang gulay. 17. Ipinangako mong bumalik sa Lunes, hindi ba? 18. Ipata- wag mo sina Vargas. 19. Naipagmamalaki mo ang ginawa mo. 20. Naiulat na ito. 19* 291:
25. Последовательно замените слова в предложениях словами, данными в скобках. 1. Ang sumiisunod na tala ay naglalaman ng mga unang hakbang ng paghihimagsik. (kathA, magsalayasay, hull', buwan, labanan) 2. Ang lihim na kilusan ay hindi maaaring talikdan ng mga Kastila. (maykapangyarihan, malaganap, labanan, sansalain) 3. Hirati sa katiwalian ang mga Kastila. (pangasiwaan, gulo, pamahalaan, sanay) 4. Ang suliraning ito ay isang bagay na may kahirapang talakayin. (pangyayari, iyon, pag-usapan, mahirap, hindi maaari) 26. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Пресеките эту волокиту. 2. Не смотрите на него так пристально. 3. Переверните страницу. 4. Не делайте этого. 5. Приготовьте домашнее задание. 6. Переведите штаб в провинцию. 7. Давайте учредим новое общество. 8. Запла- нируйте это мероприятие. 9. Берегите мир. 10. Не пред- принимайте решительных действий до среды. 11. Получите телеграмму. 12. Давайте обсудим эту проблему в деталях. 13. Не сообщайте им о происшедшей катастрофе. 14. Дайте мне знать, когда он придет. 15. Перенесите собрание еще на два-три дня. 16. К оружию! 17. Не платите ему такую сумму; вещь стоит гораздо дешевле. 18. Не предпринимайте никаких действий до моего возвращения. 19. Прикажите полиции выпустить арестованного. 20. Предположим, это действительно так. 21. Не ждите меня в субботу. 22. Не посылайте ему телеграмму, она его все равно уже не за- станет. 23. Ускорьте рассмотрение этого дела. 24. Бегите! 25. Подпишите приказ. 26. Не беспокойте больного. 27. Про- ведите собрание в зале. 28. Не судите его так строго. 29. Не соглашайтесь с ним. 30. Запомните, что я вам скажу. 31. Сделайте это для меня. 32. Не соглашайтесь на их предложение. 27. Подберите синонимы к следующим словам. mahigit magwakas katha kasapi pangasiwaan hirati yumari bandila hinggil sa labanan samantala kapayapaan kapisanan totoo lubtisan banyaga 292
28. Переведите предложения на тагальский язык, чтобы выделенные слова были подлежащими. 1. Крестьянин режет бамбук ножом в роще. 2. Энрике пишет авторучкой в тетрада. 3. Сделайте это для него. 4. Сделайте это ему. 5. Я скажу им об этом завтра. 29. Ответьте устно на следующие вопросы. А. 1. Nagwakas ba ang kapangyarihan ng mga kolonyalista sa Pilipinas noong 1896? 2. Ang unang hati ba ng 1896 ay naghudyat ng mga pangyayaring hindi nakuhang sugpuin ng mga Kastila? 3. Lihim ba ang kilusan ng Katipunan? 4. Maaari bang talikdan ng mga Kastila ang kilusan ng Katipunan? 5. Wala bang sapat na lakas ang pangasiwaang Kastila? 6. Hirati ba sa katiwalian ang pamahalaan ng mga may- kapangyarihan? 7. Maaari bang masugpo ng mga Kastila ang kilusan? 8. Malaki ba ang bilang ng mga katipunero? 9. Mayroon bang titik na KKK ang watawat ng Katipunan? 10. Binalak ba nina Bonifacio na ilipat ang himpilan sa lalawigan? 11. Nagpabaya ba ang mga Kastila sa pangangalaga sa kapayapaan? 12. Nalansag ba ang katahimikan? 13. Mayroon bang hinala si Blanco hinggil sa mapanganib na kapisanan? 14. Maligoy ba ang suliranin ng pagkakatuklas sa Katipu- nan? 15. Kamalian ba ang pagpapaliban ng araw ng paghihi- magsik? В. 1. Kailan naghimagsik ang mga Pilipino laban sa mga Kastila? 2. Bakit hindi nakuhang sugpuin ng mga Kastila ang ki- lusan ng Katipunan? 3. Paano lumaganap ang lihim na kilusan? 4. Bakit walang lakas ang pangasiwaang Kastila? 5. Ilan ang mga kasapi ng Katipunan noong Agosto ng 1896? 6. Ano ang panukala nina Bonifacio hinggil sa labanan? 7. Sa anong lalawigan binalak' na ilipat ang himpilan nina Bonifacio? 8. Ano ang nagpatibay kay Qobernador Blanco na may kapisanang mapanganib? 293
9. Kailan pinasimulan ang 1-iibusang pagkilos ng pamaha- laan? 10. Paano natuklasan ang Katipunan? 11. Sino ang nagsuplong kay Pari Gil ukol sa Katipunan? 12. Bakit nagpaabot-sabi si Gil sa maykapangyarihan? 13. Bakit mapanganib ang pagpapaliban ng araw ng paghi- himagsi'k? 14. Bakit babayaran nang mahal ang pagpapaliban? 15. Ano ang dapat gawin ng pangasiwaan? /С. 1. Matagal ang kapangyarihan ng Espanya sa kapuluan. hindi ba? 2. Nagwakas ang kapangyarihan ng mga kolonyalista no- ong 1896, totoo ba? 3. Hindi nakuhang sugpuin ng mga Kastila ang kilusan, ano? 4. Hindi nila ito maaaring talikdan, ano? 5. Hirati sa katiwalian ang pamahalaang Kastila, tunay ba? 6. Walang sapat na lakas ang pangasiwaan, and? 7. Yumari ang Katipunan ng bandila, siyanga ba? 8. Binalak nina Bonifacio na ilipat ang himpilan sa lala- wigan, totoo ba? 9. Hindi itinatag ng mga maghihimagsi'k ang pangulong bayan ng pamahalaan nila, ano? 10. Maaaring malansag ang kapayapaan sa ano mang san- dali, hindi ba? 11. Tinanggap ni Blanco ang mga balita ukol sa Katipu- nan, tunay ba? 12. Natuklasan ni Pari Mariano Gil ang Katipunan, siyanga ba? 13. Hindi sinansala at nilansag ng mga maykapangyarihan ang kapisanan, ano? 14. Dapat maghimagsik ang mga katipunero sa lalong ma- dali'ng panahon, hindi ba? 15. Tutupok ang lagablab ng himagsikan sa kapangyarihang Kastila, totoo ba? D. 1. Ang kapangyarihan ng Espanya ba о ng Amerika ay nagtagal ng tatlong siglo? 2. Nakuha bang sugpuin о hindi ng mga Kastila ang pangyayari sa kapuluan? 3. 50,000 ba о higit pa ang bi lang ng mga kasapi ng Katipunan? 4. Sa mga lalawigang Tagalog ba о sa ibang mga lalawigan binalak na ilipat ang himpilan? 5. Tinanggap ba ni Blanco ang mga balita ukol sa Kati- punan? 294
6. Si Teodoro Patino ba о ang kapatid niyang babae ang nagsuplong kay Pari Mariano Gil? 7. Magaan ba о mahirap ang siiliranin ng pagkakatuklas sa Katipunan? 30. Переведите текст на русский язык. Ang Ama ng Katipunan Isa sa mga bayaning Pilipino na nagtaya ng kaniyang bu- hay upang makita ang bayan niya ay malaya ay si Andres Bonifacio. Siya ang nagtatag ng Katipunan, isang lihim na samahan ng mga Pilipino na nagmalasakit na mahango sa kahirapan ang ating bayan sa kamay ng mga malupit na Ka- stila. Sa pamamagitan ng kapisanang ito ay naghimagsik ang mga Pilipino noong taong 1896 at itinatag nila ang Republika ng Pilipinas, kahima’t di tumagal nang mahabang panahon. Ang hangad ni Bonifacio ay pag-isahin ang damdamin ng mga tao upang labanan ang masamang palakad ng mga Kastila. Nang itatag niya ang kapisanang ito ay noong kasa- lukuyang pinaghuhuli ang mga namiminund sa himagsikan at ikimikulong о dili kaya ay ipinatatapon sa ibang bayan. Hindi ang lahat ng may-ibig ay maaaring maging katipu- nero. Kailangan nilang makalampas sa isang pagsusulit. Kabi- lang sa pagsusulit na ito ang mga sumusunod: 1. Dapat nilang malaman ang kasaysayan ng bayang Pili- pinas, hindi lamang nang panahon nila, kundi pati nang pa- nahon ang bayan ay hindi pa nasasakop ng mga Kastila. 2. Dapat nilang ipakilalang handa silang magtanggol sa kapakanan ng bayan. 3. Sa paglagda ng kanilang pangalan sa pagsumpa, ang dapat nilang gamitin ay sariling dugong manggagaling sa ka- nilang bisig na hihiwain ng isang patali'm. Sa sumpang ito’y mahigpit nilang ipangangako ang mga sumusunod: a. Ipagsasanggalang ang mga banal na layunin ng Kati- punan. b. lingatan ang kanyang mga lihim. k. Susundin ang kanyang ipinag-iiutos. d. Tiitulungan ang mga kasapi sa panahon ng panganib. e. Kikilalanin ang kapangyarihan ng mga namumund. Itimiturd ng Katipunan sa mga kasapi na iukol ang kani- lang buhay sa mabuting paraan, ipagsanggalang ang mga naaapi at lipulin ang mga mang-aapi. At ipinali'liwanag sa kanila na ang mga tao ay nilikhang pantay-pantay. Lumakas ang pag-unlad ng Katipunan. Maraming mga ka- babayan natin ang sumapi sa kapisanan. Sa loob ng ilang buwan lamang ay nakakuha na ng libu-libong kasapi. Nakilala ni Bonifacio na ang mga katipunero ay handa nang lumaban 295
sa mga Kastila. Malaki ang kanyang pananalig na matatamo nila ang kalayaan sa pamamagitan ng sandata, kaya’t itinakda niya ang huling araw ng buwan ng Agosto na unang araw ng paghihimagsik. Sa kasamaang palad, bago dumating ang takdang araw ng pag-aalsa, ay dumating sa tainga ng maykapangyarihan ang balak ni Bonifacio. Pinaghuhuli ang ibang mga kasapi at ang lahat ng pinaghihinalaan. Marami rin sa kanila ang ipinapa- tay. Si Bonifacio ay nakatakas. Pinulong niya ang kanyang mga tauhan sa Balintawak, noong ika-26 ng Agosto, 1896. Ang araw na ito ay nasulat sa ating kasaysayan: «Ang Unang Sigaw sa Balintawak». MGA PARIRALA 1. magtaya ng buhay ’рисковать жизнью’. 2. mahango sa kahirapan ’освободить от бедствий’. 3. kahima’t di tumagal nang mahabang panahon ’хотя [республика] и не просуществовала долго’. 4. pag-isahin ang damdamin ’объединить чувства’. 5. masamang palakad ’дурное правление’, ’дурной образ жизни’. 6. makalampas sa pagsusulit ’пройти испытание’. 7. ipakilalang handa sila magtanggol ’показать, что они готовы за- щищать’. 8. mahigpit na ipangako ’твердо обещать’. 9. sundin ang ipinag-uutos ’следовать приказам’, ’выполнять при- казы’. 10. iukol ang buhay sa mabuting paraan ’жить достойно’. 11. pananalig na matatamo nila ang завоюют свободу’. 12. takdang araw ’назначенный день’. 13. dumating sa tainga ’узнать, проведать о чем-л.’ (букв, ’прийти в ухо’). kalayaan ’вера в то они . 31. Переведите тексты на тагальский язык. I Колониальное господство Испании на Филиппинах про- должалось три с половиной века. В 1896 г. на Филиппинах началась революция, которая покончила с владычеством Испании на архипелаге. Восстание было подготовлено на- родной организацией Катипунан под руководством Андреса Бонифасио, известного в истории Филиппин под именем «Великий плебей». Бонифасио выражал интересы широких народных масс, что не устраивало помещиков и буржуазию. Помещичьи и буржуазные элементы сплотились вокруг 296
руководителя одной из секций Катипунана в провинции Кавите Эмилио Агинальдо. Путем интриг Агинальдо уда- лось оттеснить Бонифасио от руководства движением, а затем (10 мая 1897 г.) «Великий плебей» был убит. В июне 1897 г. центром революционного правительства стал город Биак-на-Бато. 1 ноября 1897 г. там была при- нята временная конституция Филиппинской республики, которая утвердила Агинальдо президентом, а через 18 дней был заключен договор с испанцами, который практически означал капитуляцию перед колонизаторами. Однако революционная борьба достигла такого уровня, что ее нельзя было остановить. Многие революционные генералы отказались признать Биак-на-батский мир и про- должали сражаться с испанцами. Агинальдо и его сторон- ники уехали в Гонконг. 23 апреля США объявили войну Испании. По оценке В. И. Ленина, это была первая империали- стическая война за передел мира. На первом этапе войны американцы использовали Агинальдо в своих целях и даже доставили его на архипелаг, но впоследствии они отрицали тот несомненный факт, что рассматривали филиппинцев как самостоятельную сторону в событиях тех лет. Адми- рал Дьюи заявлял впоследствии комиссии американского сената, что он якобы «даже не подозревал о стремлении филиппинцев к независимости». Филиппино-американская война началась 4 февраля 1899 г. К октябрю 1899 г. на Филиппинах было 45 тыс. американ- ских солдат. Филиппинские помещики и буржуазия искали компромисса, который и был достигнут. Агинальдо был взят в плен и подписал присягу на верность США. В 1902 г. Конгресс США принял закон о Филиппинах, который превратил архипелаг в колонию США. II Союз борьбы за освобождение рабочего класса В. И. Ленин впервые приехал в Петербург в августе 1893 г. Он приехал сюда потому, что именно этот город был в то время одним из важнейших центров рабочего движения в России. Вскоре Владимир Ильич вступил в один из подпольных марксистских кружков, члены которых вели пропаганду марксистского учения среди передовых рабочих. В это время начался новый подъем массового рабочего движения. В 90-х годах в России происходил промышлен- ный подъем: строились новые фабрики и заводы, рос ра- бочий класс и все решительнее поднимался на борьбу с 297
капиталистами. Пролетариату необходима была революци- онная рабочая партия. В. И. Ленин поставил перед петер- бургскими марксистами задачу создать такую партию. Осенью 1895 г. марксистские кружки были объединены В. И. Лениным в «Союз борьбы за освобождение рабочего класса». Значение этого события заключалось в том, что «Союз борьбы» был той организацией, которая впоследствии вы- росла в революционную марксистскую партию. В своей деятельности «Союз борьбы» опирался на массовое рабо- чее движение и руководил классовой борьбой пролетариата, он издавал листовки, поднимавшие классовое сознание рабочих, организовывал забастовки. Великая заслуга Ленинского «Союза борьбы за осво- бождение рабочего класса» состоит в том, что он впервые стал осуществлять соединение идей научного социализма с рабочим движением. 32. Перескажите текст урока.
JKA-DALAWAMPITT ISANG ARALIN Ang maiklfng talambuhay ni Dr. Jos£ Rizal Si Jose Protacio Rizal у Mercado, ang dakilang bayani ng Pilipinas, ay ipinanganak sa Kalamba, Laguna, noong ika-19 ng Hunyo, 1861. Maliit pa si Rizal ay nagpakita na ng kataka-takang kata- linuhan. Si Qinang Teodora, na ina ni Лозё, ay isang matali- nong babae. Lumaki siya sa isang tahanang uliran sa pagpa- pasunod at kabutihang asal. Mga kuwentong nabasa niya sa mga bantog na aklat ang isinalaysay niya sa kanyang mga anak. Ang mga nasabing kuwento’y ibinigay niya sa mga mu- rang isip nina Jose upang kanilang maunawaan. Kaya’t nang lumaki sina Jose at mag-aral na, napansin nilang di-iilang manunulat ang malaon na nilang kilala. Tatatlong taon pa lamang ang gulang ni Jose nang matu- tuhan niya ang abakada. Pinilit niya ang kanyang ina at ma- tandang kapatid na siya’y turuan. Hindi naglaon at ang maliit na si Jose ay natuklasang nagbabasa ng mga kuwento at nagbabaybay ng mga salitang di niya alam sa tulong ng isang katon na nasa kanyang harapan. Limang taon pa lamang ay marunong nang magsalita ng Kastila si Jose, sumulat siya ng unang tula niya sa gulang na walo. Ang tula’y sinulat sa wikang Tagalog. Minahal ni- ya ang kanyang inang wika, at sa tula ay ganito ang sabi niya: «Ang hindi magmahal sa kanyang salita, Mahigit sa hayop at malansang isda» Ayon kay Q. Lucas Padua, na isa sa mga naging guro ni Jose, siya ay laging kabilang sa ano mang palatuntunan sa paaralan at siya ang laging tumatanggap ng maraming papuri. Malimit siyang pumaroon sa simbahan. Akala ng kanyang ina ay may nais siyang magpare, nguni’t nang tanungin ay isang sagot na di inaasahan ang ibinigay niya. Siya’y napa- roroon sa simbahan upang magmasid sa mga tao. Sa gulang na 15, siya’y may kakinisan sa pagka-makata, pagka-manlililok at pagka-pintor. Nanalo siya sa pambansang timpalak sa tulaan. Nag-aral si Rizal sa Ateneo de Manila — iyong pamantasan ng mga Hesuwita. Nagsimula siyang mag-aral ng panggagamot 299
о medisina sa pamantasan ng Santo Tomas, nguni’t tinapos niya ito sa Unibersidad Sentral ng Madrid. Nag-aral siya ng «post-graduate» sa mga pamantasan ng Berlin, Leipzig at Heidelberg. Kinilala siyang manggagamot, paham at siyenti- piko sa Europa sa gulang na 24. Naglakbay si Dr. Rizal sa Silangan, Amerika at sa Europa. Noon mang siya’y naglalakbay ang lagi niyang kasama’y mga aklat. Noong nasa Europa, itinala niya ang kanyang gugol. Ayon sa kanyang talaan, totoong malaki ang nagugol niya sa mga aklat. Ganito ang nasasaad sa isang dahon ng kanyang talaarawan: «Ako ang nagkamit ng unang gantimpala sa Gri- yego... Ako’y nagutom, wala akong makain, ni kuwarta ay wala rin». Marunong siya ng Tagalog, Bisayano, Sebuano, Kastila, Qriyego, Aleman, Ingles, Ruso, Arabe, Hudyo, Malayo, Tsino, Suweko, Glandes, Italyano, Hapones atbp.— sa kabuuan 22 wika. Pantas siya sa panitikan at tinikman ang lahat ng lara- ngan (nobela, tula, dula, pagsasaling-wika atbp.). Mahalaga ang gawain niya sa palalipunan, palalahian, palawikaan. Ang kanyang walang-kamatayang nobelang «Noli Me Ta- ngere» (Berlin, 1887) at ang karugtong nito «Е1 Filibusteris- mo» (Ghent, 1891, may salin sa wikang Ruso) ay nakapagpa- sigla nang malaki sa Kilusang Propaganda at nagbigay-gaan sa himagsikan laban sa mga Kastila. Inilahad niya sa mga aklat na ito ang ilang masasamang hilig ng mga Pilipino na bunga ng pamamahala ng mga Kastila. Si Rizal ay hindi isang manghihimagsik. Hangad niyang sa mahusay na salitaan ay humingi ng mabuting pamamalakad sa Espanya. Gayunman, walang-takot siyang nagsiwalat ng mga kasa- maang naghahari sa pamamahala ng mga Kastila, laid na ng kalupitan ng mga paring Kastila. Ipinagbawal ang dalawang aklat na ito nguni’t maraming sipi ang lihim na nakapasok sa kapuluan. Dahil sa akdang ito si Rizal ay naging kagalit ng mga paring Kastila. Nang bumalik siya sa Pilipinas itinapon siya sa Dapitan, Mindanaw. Nagparatang ang mga maykapangya- rihang Kastila na si Rizal ay nakipag-ugnayan sa mga mang- hihimagsik. Gaya ng sabi sa itaas, yaon ay hindi totoo. Hinuli si Rizal, isinakdal sa paratang na sedisyon at binaril sa Luneta noong ika-30 ng Disyembre, 1896. Noong bisperas ng pagpatay sa kanya sinulat ni Rizal sa piitan ang «Hull Kong Paalam». Ito’y tulang obra-maestra ni Rizal na isinalin sa maraming wika. Slnasabi ng mga maru- runong na ito ay isa sa lalong pinakadakilang tula ng daig- dig at di mahuhuli sa katangian. 300
MGA PARIRALA 1. maliit pa 'еще ребенком’. 2. kataka-takang katalinuhan 'поразительные способности’. 3. kabutihang asal 'примерное поведение’. 4. murang isip 'незрелый ум’. 5. di-filang manunulat 'немало (букв. не только несколько) писа- телей’. 6. malaon na nilang kilala 'они давно уже знали’. 7. si Jose ay natuklasang nagbabasa 'Хосе застали за чтением (букв. был обнаружен читающим)’. 8. laging kabilang sa ano mang palatuntunan 'участвовал во всех программах (мероприятиях)’. 9. tumanggap ng papuri 'получать похвалу’. 10. may nais siyang magpare 'он хотел стать священником’. 11. sagot na di inaasahan 'неожиданный ответ’. 12. may kakinisan sa 'достиг успехов’ (букв, 'имел гладкость’). 13. timpalak sa tulaan 'поэтическое соревнование’. 14. noon man 'всегда’. 15. ang lag! niyang kasama’y mga aklat 'с ним всегда были книги’. 16. itala ang gugol 'записывать расходы’. 17. magkamit ng gantimpala 'получить премию (приз)’. 18. wala akong makain ni kuwarta ay wala rin 'мне нечего есть, денег тоже нет’. 19. sa kabuuan 'в целом’. 20. tikman ang larangan ng... 'пробовать [свои силы] в области...’. 21. magbigay-daan 'проложить путь’. 22. walang-takot 'бесстрашно’. 23. gaya ng sabi sa itaas 'как сказано выше’. 24. noong bfsperas 'накануне’. 25. di mahuhuli sa katangian 'не последняя по своим достоинствам’. Г рамматика: § 13. УПРАЖНЕНИЯ 1. Прочитайте вслух и переведите текст урока. 2. Ответьте письменно на следующие вопросы. 1. Saan at kalian iplnanganak si Jose Rizal? 2. Sa anong uri ng tahanan lumaki si Qng. Teodora? 3. Paano tinuruan ni Qng. Teodora ang kanilang mga anak? 4. Kailan nagpakita si Jose ng di karaniwang katalihuhan? 5. Anong tula ang sinulat ni Rizal sa gulang na walo? 6. Paano nag-aral si Jose sa paaralan? 7. Bakit malimit na pumaroon si Rizal sa simbahan? 301
8. Sa anong mga larangan ng sining may kakinisan si Rizal? 9. Nanalo si Rizal sa pambansang timpalak sa tulaari, to- too ba? 10. Saan nag-aral si Rizal sa Maynila? 11. Tinapos ba ni Rizal ang kurso ng medisina sa Maynila? 12. Saan-saan nag-aral si Rizal sa Europa? л ( 3. Найдите основу з следующих словах. talambuhay, maikli, ipanganak, magpakita, kataka-taka, katalinuhan, tahanan, pagpapasundd, kabutihan, isalaysay, maunawaan, mapansin, iilan, manunulat, malaon, maglaon, tatatlo, matutuhan, pilitin, turuan, magbaybay, harapari, ma- hali'n, magmahal, malansa, palatuntunan, tumanggap, papuri, magpare, tanungin, asahan, maparodn, magmasid, masdan, kakinisan, pagka-manlililok, manalo, pambansa, pagka-makata, pamantasan, kilalanin, maglakbay, manlalakbay, kasama, itala, talaan, magugol, ganito, masaad, talaarawan, magkamit, ma- kain, kabuuan, panitikan, tikman, pagsasalin, mahalaga, ga- wain, palalipunan, kamatayan, palawikaan, karugtong, maka- pagpasigla, kilusan, palalahian, ilahad, masasama, pamamahala, humingi, pamamalakad, magsiwalat, kalupitan, ipagbawal, makapasok, kagalit, itapon, magparatang, makipag-ugnayan, hulihin, isakdal, barilin, pagpatay, piitan, isalin, pinakada- kila. 4. Образуйте глаголы от основ при помощи следующих аффиксов. -am-: talaga, sunod, laganap, sugpo, abot, yari, hawak, kilos, tupok, bud, hatol, kulang, sang-ayon, hiyaw, balik, tapos. sama, tagal, lagda, lakas, unlad, sapi, laban, laki, pa- roon, hindi. mag-: aksaya, agahan, alimpuyd, bakasyon, bigay-daan, dala, daos, dutsa, hari, hudyat, impok, lagay, lagda, laho, laman, laon, mahal, masid, ngalit, pare, pasensiya, pulong, pugay, saad, sabi, simba, Simula, siwalat, taya, turing. mag-an: takbd, sulat, sayaw, siksi'k. magsa-: Kastila, Ingles, uli, ulo. magka-: gusto, halaga, isa, loob, doon, mali, sakit. maka-: abot, asa, ayos, balik, kain, katha, kita, dalo, dama, dala, galak, gambala, hain, handa, hiram, inom, lampas, danas, salin. makapag-: aral, bigay, bill, dala, daos, hatid, hintay, lard, luto, sabi, salita, tandng. maki-: alam, baka, bill, kumusta, hanap, isa, nabang. makipag-: alam, away, kita, isang-dibdib, laban, usap. pa-in-: laganap, dali, inom, kain, kilos. 302
magpa-\ alaala, abot-sabi, alam, all's, baya, kilala, kita, dala, gunita, huli, lagay, liban, lipas, liwanag, daan, salamat. pa-an\ Simula, dala, laya. ipa-: kita, dala, dama, lagay, hayag, huli, liwanag, labas. 5. Выпишите из текста урока все глаголы в форме инструментального страдательного залога и составьте с ними предложения. 6. Переведите предложения на русский язык. 1. May maraming taon na ang nakaraan nang ipinanganak siya. 2. Siya ay nanganak ng dalawang anak na babae at tat- long anak na lalaki. 3. Si Juanita ay isang ulirang bata. 4. Uliranin mo si Juanita. 5. Huwag kang mag-asal hayop. 6. Si Arturo ay ginantimpalaan sa mabuting kaasalan. 7. Lu- maganap ang bantog niya sa buong daigdig. 8. Ano ang isina- salaysay niya sa kanila? 9. Ipinagbawal ng Nagkakaisang mga Bansa ang pilit na pagpapagawa. 10. Iyan ay isang paraan ng pamimilit. 11. Walang pipilit sa iyo. 12. Napilitan akong gawi'n ito. 13. Ano ang baybay ng salitang iyan? 14. Di niya alam ang palabaybayan, maraming mail sa kanyang salin. 15. Walang katon ang anak niya. 16. Si Francisco Baltazar ay isa sa pinakadakilang manunula ng Pilipinas. 17. Ang ka- labaw ay pinakamalaking hayop sa Pilipinas. 18. Malansa ang kamay ko. 19. Pinuri niya ang nasabi ni Luis. 20. Kapuri- puri ang asal ng batang ito, siya’y masipag at marunong. 21. Wala siyang kakinisan sa ano mang trabaho. 22. Nais niyang maging makata. 23. Maraming bantog na lilok sa mga museo ng Unyong Sobyet. 24. Sino ang nanalo sa timpalak sa kagandahan? 25. Ang gugulin ng Kongreso ay talagang ma- laki. 26. Ang salapi ay gugugulin sa pagbili ng mga bagay na unang kailangan. 27. Ito’y ghgugulan ng 10 angaw na piso. 28. Isinasaad ng nasabing artikulo ng kasunduan na ang dala- wang panig ay pantay-pantay. 29. Nasulat ito sa mga matan- dang dahon ng kasaysayan ng ating bansa. 30. Makakamit niya ang nominasydn. 31. Ano ang kakamtin mo sa ganitong paraan? 32. Nakamtan niya ang karunungan sa pamamagitan ng pag-aaral. 33. Ano ang gantimpalang natanggap ni Rosa? 34. Iginantimpala ni Presidente kay Estrella. 35. Sa anong larangan nagpakita siya ng kakinisan? 36. Nasaan ang sigla ng katawan ko? 37. Masigla ngayon ang kilusan ng nasyona- lismo sa bansang ito. 38. Sa masamang palad kung minsan ang nagpasigla ay kuwarta at hindi prinsipyo. 39. Inilahad niya ang kamay. 40. Inilahad ng mga komunista ang ginawa ng imperyalismo. 41. Sino ang nagsiwalat ng lihim natin? 42. Ipinagpatuloy ang pakikipagtalastasan ukol sa pagbabawal ng sandatang nuklear. 43. Bawal humitit dito. 44. Pumula siya sa galft. 45. Huwag na kayong magalit, walang nangyari. 46. Itapon mo ito. 47. Tapunan mo ako ng mansanas. 48. Ta- 303
punan ngA po ninyo ng tingin si Maria. 49. May masamang paratang siya kina Gabriel. 50. Huwag mong paratangan si Jose at mabait na tao siya. 51. Pinaratangan siyang tumakas. 52. Nagsakdal sina Lopez dahil ayaw silang bayaran nina Ra- mirez. 53. Nakatakas ang isa sa nasasakdal. 54. Dumating sila noong bisperas ng pista. 55. Hindi p’nii't ang nagkasala sapagka’t nagbayad siya ng piyansa. 56. Ang mga lumalabag sa batas ay ikimikulong sa piitan. 57. Napiit si Luis. I 7. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Дети Энрикесов известны своим послушанием. 2. Где вы родились? 3. Не берите с него пример. 4. Завоеватели вели себя как варвары (животные). 5. Кто рассказал вам эту историю? 6. Я был вынужден сделать это, хотя и очень не хотел. 7. Что заставляет вас слушать его? 8. Как пи- шется это слово? — Не знаю, надо заглянуть в орфографи- ческий словарь. 9. У ребенка нет букваря. 10. Он проиграл соревнование. 11. Его примерное поведение достойно похва- лы. 12. Он достиг немалых успехов в ваянии. 13. На соо- ружение этой ирригационной системы будет израсходовано несколько миллионов песо. 14. Все деньги были израсходо- ваны на покупку продовольствия. 15. Вот что сказано в этой статье закона. 16. Это дерево не имеет листьев. 17. Кто получит это назначение? 18. Он получил первую премию в поэтическом конкурсе. 19. В какой области он достиг успехов? 20. Рабочее движение активизировалось в последние годы. 21. Эта газета разоблачила злоупотребле- ния администрации. 22. Переговоры между великими дер- жавами о запрещении ядерного оружия продолжаются. 23. Почему она сердится на вас? 24. Не сердись, я опоздал потому, что не мог поймать такси. 25. Рисаль был сослан в город Дапитан на острове Минданао. 26. В чем их подо- зревают? 27. Обвиняемый был освобожден по решению суда. 28. Я навестил его накануне праздника. 29. Многие революционеры были заключены в тюрьму. 30. Он был аре- стован по обвинению в подготовке мятежа. 8. Замените имена с префиксом pang- глаголами в форме инструменталь- ного страдательного залога. Halimbawa: Panlaban ito. Ipinapanlaban ito. 1. Pambahay ang suot ni Blanca. 2. Pambard ito. 3. Mahusay na pansulat ito. 4. Bibili ako ng malambot na pantulog. 5. Mabuting pansayaw ito. 6. Ito ang kanyang damit na pantrabaho. 304
7. Ano ang pambayad ninyo? 8. Nasaan ang amerikanang pang-alis mo? 9. Magbihis ka ng damit na pamparti. 10. Mahusay na pang-upisina iyan. 11. Mabuting panlakad ito. 12. Pambalot ang suman. К Произведите подстановку. ka ni Juan bukas. A. Ibibili (laban) (kuha) (basa) (hiram) (awit) (hanap) (salaysay) B. Iplnakita (dala) (gunita) (tala) (liwanag) (tawag) (alam) (unawa) K. Iplnagbili (hanap) (trabaho) (dala) (tapat) (bawal) sa akin nina Sergio kahapon. — — — — bukas ______ — ngayon ko kagabi. Il I — ngayon — bukas D. Ipinanghingi namin kagabi. (bill) — —- (kuha) — — (isda) — ngayon (bahagi) -- — (bigay) — — (hiram) — bukas (handog) — — 10. Замените глагол именем с префиксом pang-. Halimbawa: Л. Magaling garni tin sa parti ito. Magaling na pamparit ito. B. Ginagamit ko ito kapag naglalakad ako. Panlakad ko ito. A. 1. Mahusay gamitin sa bahay ito. 2. Magandang gamitin sa pista ito. 3. Mabuting gamitin sa opisina ito. 20 Зак. 494 305
4. Mahusay gamitin sa sine ito. 5. Magandang gamitin sa trabaho ito. 6. Mahusay gamitin sa paaralan ito. 7. Mabuting gamitin sa kotse ito. 1. Ginagamit 2. Ginagamit 3. Ginagamit 4. Ginagamit 5. Ginagamit 6. Ginagamit 7. Ginagamit 8. Ginagamit ko ito kapag naglilinis ako. ko ito kapag nagsusulat ako. niya ito kapag nagsisimba siya. niya ito kapag nagpapasyal siya. namin ito pag pumapasok kami. namin ito kapag natutulog kami. nila ito kung umaalis sila. nila ito kung kumukuha sila. 11. Замените форму действительного залога формой инструментального» страдательного залога. На 1 i m b a w a: Gumagawa sila para sa inyo. Iginagawa nila kayo. 1. Lumalaban sila para sa akin. 2. Nagtatrabaho si Roberto para kina Villanueva. 3. Nangingisda si Pedro para sa kanyang mag-anak. 4. Nanghihiram sila para sa atin. 5. Bibili si Luis para sa akin. 6. Bumasa si Lina para kay Lino. 7. Nagdala ang estudyante para sa gurd. 8. Nagsasayaw ang mga dalaga para sa mga bisita. 9. Kukuha siya ng тара para sa propesor. 10. Hihiram sila ng manika para sa bunso. 12. Заполните пропуски подходящими по смыслу словами из текста урока- 1. Si Rizal, ang ... bayani ng Pilipinas, ay ... sa Kalamba,. ... ika-19 ng Hunyo, 1896. 2. Ang anak nina Adriano ay ... ng ... katalinuhan kahit na maliit pa. 3. Lumaki siya sa isang pamilya na uliran sa ... at kabutihang ... . 4. Nabasa niya ang lahat ng ... na aklat at ... niya ang mga ito sa kanyang mga anak. 5. Ibinibigay niya ang mga nasabing kuwento sa ... isip ng mga nag-aaral upang kanilang ... . 6. Hindi nag- laon at ... n’yang kinikilala na niya ang mga manunulat na Pilipino. 7. Ano’t hindi mo ... ang abakadang Tagalog hang- gang sa kasalukuyan? 8. ... si Pedro ni Juan na siya’y turuan. 9. ... siyang nagbabasa sa tulong ng isang ... na nasa kany- ang ... . 10. Nagtapds si Lorenzo ng pamantasan sa ... ng dalawampu. 11. ... siya sa maraming bansa ng Europa at Asya. 12. May maliit na ... sa paaralan, at sina Miguel ay tumang- gap ng maraming ... . 13. Naglalakad kami sa mga kalye ng bayang iyon upang ... sa mga tao. 14. ... si Aurora sa ... sa tulaan. 15. ... niya ang lahat ng pangyayari sa talaarawan. 306
16. Ganyan ang ... sa isang dahon ng kanyang ... . 17. Sa ... marunong siya ng tatlong wika. 18. ... siya sa panitikan laid na sa larangan ng tiilaan. 19. ... ang gawain niya sa palali- punan. 20...... ang mga nobela ni Dr. Jose Rizal. 21. ... ang dalawang nobela ni Rizal sa Kilusang Propaganda. 22. ... ni Rizal ang katiwalian ng pamahalaang Kastila, lalong laid na ng mga prayle. 23. ... ni Rizal sa pamamagitan ng mahusay na ... ay ... ng mabuting pamamalakad sa mga maykapangya- rihan. 24. Walang takot ... si Rizal ng mga kasamaang ... sa pamamahala ng mga Kastila. 25. ... ang mga aklat ni Rizal sa kapuluan, nguni’t maraming ... ang ... na nakapasok sa Pilipinas. 26. Si Rizal ay naging ... ng mga paring Kastila, at nang bumalik siya sa Pilipinas, ... siya sa Dapitan, Minda- naw. 27. ... ang mga Kastila na siya’y ... sa mga manghihi- magsik. 28. Hinuli si Rizal, ... sa paratang na ... at binaril sa Luneta. 29. Noong ... ng pagpatay kay Rizal, sinulat niya sa ... ang «Hull Kong Paalam». 30 Sinasabi ng mga maruru- nong na ang «Hull Kong Paalam» ay di mahuhuli sa ... . 13. Переведите предложения на русский язык. 1. Nakibili ng damit si Nene para sa iyo. 2. Pinakibili ni Nene ang damit para sa iyo. 3. [pinakibili ka ni Nene ng damit. 4. Nakihanap ng aklat si Juanita para kay Dionisio. 5. Pinakihanap ni Juanita ang aklat para kay Dionisio. 6. Ipinakihanap ni Juanita ng aklat si Dionisio. 7. Nakikihiram ng pera si Fidel para 8. Pinakikihiram ni Fiddl ang pera para sa akin sa tindahan. 9. Pinakikihiraman ni Fidel ng pera para sa akin ang tindahan. 10. Ipinakikihiram ako ng pera ni Fidel sa tindahan. 11. Makikihingi kami ng pera sa kanya para kay Tentay. 12. Pakikihingi namin ang pera sa kanya para kay Tentay. 13. Pakikihingan namin siya ng pera para kay Tentay. 14. [pakikihingi namin ng pera sa kanya si Tentay. 15. Makiblli ka nga ng gulay sa kanila para sa akin. 16. Pakibili mo nga ang gulay sa kanila para sa akin. 17. Pakibilhan mo sila ng gulay para sa akin. 18. Ipakibili mo ako ng gulay sa kanila. 14. Раскройте скобки. 1. Si Francisco Baltazar, ang dakilang makata ng Pilipinas, ay (anak) noong 1788. 2. (kita) ang estudyanteng ito ng (taka) (talino). 3. Ang mga anak niya’y uliran sa (sunod) at (buti)- asal. 4. (salaysay) mo sa akin ang (yari) sa iyo. 5. Ibig niyang (unawa) namin ang (sabi) sa amin. 6. (pansin) ng guro na si Mario ay nagiging tamad. 7. (pllit) akong (paunawa) sa magu- 20* 307
lang mo ukol sa lakad mong ito. 8. Hindi (laon) at (tuklas)' ni Liwayway na (hirap)na (hirap) ang buhay sa Maynila. 9. (mahal) ng mga Pilipino ang (titik) ng kanilang bansa, la- long laid na ang mga tula’t awit. 10. Ang akala ni Aling Teresa, si Rita’y laging kabilang sa mga (tunton) sa (pantas) at (limit) nang (tanggap) siya ng mga (purl). 11. Nang(tanong) siya’y isang di (asa) sagot ang (bigay) niya. 12. Sino ang (talo) sa balagtasan noong (daan) taon? 13. Maliit pa siya, nagpa- kita na siya ng (kinis) sa (manlililok) at (p’.ntor). 14. (talo)si Juan sa timpalak, ang (talo) ay si Pedro. 15. (tapos) ni Rizal ang (gamot) sa Unibersidad Sentral sa Madrid. 16. (kilala) siyang (gamot), paham at siyentipiko sa buong daigdig. 17. Noon mang siya’y (lakbay) ang lagi niyang (sama) ay mga libro. 18. Araw-araw (tala) niya ang kanyang gugol sa (araw). 19. Ayon sa kanyang (tala), talagang (laki) ang (gugol) niya sa mga libro. 20. Ganlto ang (saad) sa isang artikulo ng (sun- do). 21. Sino ang (kamit) ng unang gantimpala? 22. Siya’y- (gutom), wala siyang (kain). 23. (tikim) niya ang lahat ng larangan sa (titik). 24. (halaga) ang (gawa) niya sa (Upon), (lahi) at (wika). 25. Ang «Noli» at «Fili» ay walang (matay) nobelang (sulat) ni Rizal. 26. Ang «Fili» ay ang (dugtong) ng «Noli». 27. Ang mga gawain ni Rizal ay (sigla) nang (laki) sa kilusang Propaganda sa (pulo). 28. (lahad) ni Rizal ang (tiwali) (hari) sa (bahala) ng mga Kastila. 29. Ang hangad ni Rizal ay (hingi) ng (buti) (lakad) sa Espanya. 30. Si Rizal ay- naging,(galit) ng mga paring Kastila, at nang (balik) siya sa kapuluan, (tapon) siya sa Mindanaw. 15. Замените прямую речь косвенной. 1. Ang sabi ng ina: «Si Berta’y mabait na anak». 2. «Mapalad tayo» — ang wika ng ama — «Ang mga anak: natin ay kapuri-puri». 3. «fiitulungan namin ang aming magulang» — ang sabi ni Luz. 4. «Bakit hindi ka dumalaw sa akin?» —ang tanong ni Ena. 5. «Magkakano ho ba ang atis?» — ang tanong ni Aling Sela. 6. «Kung tayo’y babalik ngayon sa bayan ay babarilin tayo ng mga Kastila» —ang wika ni Bonifacio. 7. «Wala pa sa puhunan» — ang sagot ng tindero. 8. «Sasama na ako sa inyo. Ibig kong tumulong sa pagta- tanim» — ang pilit ni Juan. 9. «Qusto ma ba’y kalamansi?» — ang tanong ni Linda. 10. «Huwag na po kayong mag-abala» — ang wika ni Tomas. 11. «And pa ang hahanapin namin?» —ang tanong ni An- doy. 12. «Kalian kayo babalik sa Maynila?» — ang tanong nina Nemesio. 308
16. Заполните пропуски показателями и личными артиклями. ... Marcelo del Pilar ... ipinanganak ... noon ... ika-30 ... Agosto, 1850 ... Kupang, Bulakan. Siya ... bunso ... sampu ... magkakapatid ... anak ... Don Julian del Pilar at Dna. Blasa Gatmaitan. Nag-aral ... siya ... hanggang magtapos ... pagka- manananggdl. Nais ... del Pilar ... pagtatatag ... mga paaralan upang ... masasama ... bunga ... kamangmangan ... maputol. «Bigyan ... ninyo ... kami ... mga paaralan ... pagsasaka upang ... gaydn ... sumagana ... ani at maginhawahan ... ba- yan»—... kanya ... hiniling ... bansa ... nakasasakop. «Bigyan ... din ... ninyo ... kami ... mga paaralan upang ... akin ... bayan ... matuto at makatalds ... inyo ... mga lay- unin ... wika ... ginagamit ... ninyo». Ipmalagay ... mga Kastila ... del Pilar ... kalaban ... Espanya ... dahil ... kanya ... mga hinihingi ... ito, kaya’t ... tinangka ... siya ... ipahuli at ipapiit. ... mga kamag-anak ... del Pilar ... madali ... nakaalam ... balak ... pagpapahuli ... dali-dali ... umamuki ... kanya ... siya ... umalis ... agad. «Hindi ... ko ... magagawa ... umalis»—... matigas ... niya ... sagot.— «Kailangan ... ako ... akin ... bayan». «... gawain ... mo ... hindi ... rito, kundi ... Espanya. Tu- ka ... room Ipadama ... mo ... mga maykapangyari- mungo han ... tunay ... damdamin ... mga Pilipino, ... pangangaila- ngan ... pagtatatag ... pamahalaan ... matapat at demokratikd. ... gayon ... baka sakaling magpadala ... Espanya ... mga tao ... marunong ... umunawa ... atin ... mga lunggati» —... muli ... saysay ... kanya ... mga kamag-anak. Dahil ... paliwanag ... ito, lumulan ... del Pilar ... una ... bapor ... patungo ... Espanya. Mabigat ... kanya ... loob. ... Espanya ... pinangasiwaan ... del Pilar ... pahaygan ... «La Solidaridad». ... pahayagan ... ito ... nakuha ... niya .... maipakilala ... Espanya ... lunggati ... bayan ... Pilipinas. ... del Pilar ... nagdalita, naghirap at namulubi. ... kanya ... mga kababayan ... hindi nakapagpadala ... abuloy, sapag- ka’t ... lubha ... napakahirap ... magpadala ... tulong ... mga kababayan ... nasa malayd ... Espanya. Nang ... umabot ... kaalaman ... del Pilar ... balita ... nagbangon na ... kanya ... bayan ... pamumuno ... Bonifacio, tinangka ... niya ... umuwi ... Pilipinas upang tumulong ... Bonifacio. Datapwa’t ... Barcelona ... dinapuan ... siya ... sa- kit at namatay. 17. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Еще ребенком Хосе Рисаль обнаружил удивительные способности, он был лучшим учеником в школе и чаще других получал награды. 2. Его родители довольно-таки пожилые люди, особенно отец, но они вполне здоровы. 309
3. Стихи этого поэта всегда привлекают внимание любите- лей литературы. 4. Он ходит в кино гораздо чаще, чем Адриано. 5. Эсперанса и Аурелия одинаково элегантны. 6. Я старше вас, а он старше меня. 7. Какой город самый большой в этой провинции? 8. Продайте мне самые свежие фрукты. 9. Лучше пойдемте в парк. Там не так жарко и гораздо тише, чем здесь. 10. Его слова достойны похвалы, но я не уверен, что он сделает то, что говорит. 11. Вы оба одинаково шумите, лучше идите в гостиную и не беспо- койте меня. 12. Этот текст сложнее того, он самый слож- ный. 13. Ваши расходы все-таки довольно значительны, вы должны быть экономнее. 14. У него еще незрелые сужде- ния (незрелый ум), но он уже проявил некоторые способ- ности. 15. Кто самый сильный из всех? 16. Он ее очень любит. 17. Здесь довольно-таки много людей, пойдемте в другое место, нам надо поговорить. 18. Он бывает у меня, но не так часто. 19. Он уже хорошо известен во всей про- винции. 20. Это не так уж важно. 21. То, что он сказал, не так уж плохо. 22. Я думаю, он изучил этот вопрос луч- ше всех. 23. Красивыми словами здесь ничего не добьешься. 24. Много экземпляров запрещенных романов Рисаля неле- гально были привезены на архипелаг. 18. Заполните пропуски предлогами. 1. Kami ay парагобп ... pagamutan. 2. Si Adela’y naka- tira ... San Juan. 3. Ang pinag-usapan nila ay . talambu- hay ni Rizal. 4. Ang kuwentong ito’y ... Marcelo del PJar. 5. Ako’y walang balita ..... Domingo. 6. Ang ginawa nila ay ... batas. 7. Siya’y sumulat ng tula ..... Dora. 8. ... ... aking kalooban ang ginawa mo. 9. Ikaw ay paroroon ... bu- kid. 10. Ni isang tao ay nasa ... bahay. 11. May maliit na halamanan ........ bahay. 12. Liiluwas kami ... Maynila ... susunod na Sabado. 13. Nag-aral si Rizal ... Ateneo de Manila. 14 . Sinulat ni Rizal ang unang tula niya ... gulang na walo. 15 . Si Jose ay laging ... mga palatuntunan sa paaralan. 16 kanyang talaan, malaki ang nagugol niya ... mga aklat. 17. Naghimagsik ang mga Pilipino .... mga Kastila. 18 G. Lucas Padua si Rizal ang laging tumatanggap ng maraming papuri. 19. Nag-aral si Del Pilar ... magtapos ng pagka-manananggol. 20......dako may nagsasabing si Patino na rin ang nagsuplong kay pari Gil ....Katipunan. 21. Ma- raming manghihimagsik ay ipinatapon ... ibang bayan. 22. Maraming sipi ng «Noli» ang lihim na pumasok ... kapu- luan. 23. Si Rizal ay hindi nakipag-ugnayan ... mga manghi- himagsik. 24. Ayon sa mga marurunong ang «Huli Kong Pa- alam» ay isa ... lalong pinakadakilang tula ng daigdig at di mahuhuli ... katangian. 310
19. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Какой сильный дождь! 2. Как много всего на витрине! 3. Какие поразительные способности у Лауры! 4. Какой незрелый ум! 5. Какая интересная книга! 6. Какие; дорогие фрукты! 7. Какой большой дом! 8. Какие большие расходы! 9. Какая важная работа! 10. Какие скверные новости! 11. Какие грандиозные планы! 12. Как он зол! 13. Какое высокое дерево! 14. Как это верно! 15. Какое изобилие фруктов! 16. Так скоро! 17. Как он упрям! 18. Как тяжело! 19. Как они бедны! 20. Какой красивый закат! 21. Какая сложная проблема! 22. Какие тревожные события! 23. Какая опасность! 24. Какая прекрасная возможность! 25. Как она красива! 20. Переведите предложения на русский язык. 1. Nakita mo ba si Nemesio? 2. Kami' ay nakapunta na sa Tagaytay. 3. Si Juliana’y makapagbibigay ng tulong sa mga matatanda. 4. Ang aking Lolo ay nakababasa kapag siya ay may salamin. 5. Naanyayahan na ba ninyo ang ating mga kasama? 6. Nakapaglinis na ba kayo ng silid? 7. Naubos na ang aking pera dahil sa kataasan ng mga halaga. 8. Ngumiti ang lalaki nguni’t wala siyang maisagot. 9. Ang paaralan ay mabubuksan kapag may sapat nang salapi para sa mga gurd. 10. Naitala ba ninyo ang mga gugol natin? 11. Natiitulungan ko rin naman ang aking mga kapatid kahit kaunti. 12. Sino ba ang naiiwan sa bahay kung araw ng Linggo? 13. Ibig ma- laman ng inyong ama kung sino ang inyong mga kasama. 14. Ang mga tao roon ay nabhbuhay lamang sa pamamagitan ng kamote. 15. Sasabihin ko sa iyo kapag siya’y napunta sa amin. 21. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Покажите им ваши работы. 2. Не следуйте его сове- там. 3. Прочтите эту книгу. 4. Расскажите мне эту исто- рию. 5. Познакомьтесь с моим другом. 6. Не заставляйте меня делать это. 7. Научите его правильно произносить этот звук. 8. Произнесите это слово по буквам. 9. Не го- ворите по-английски в их присутствии, они не знают этого языка. 10. Напишите это предложение по-тагальски. 11. Не ходи в кино, ты еще не сделал домашнего задания. 12. Да- вайте посмотрим этот телевизионный фильм. 13. Прежде чем спрашивать меня, ответь на мой вопрос. 14. Не надей- тесь на его обещания. 15. Начинайте читать. 16. Не запи- сывайте эти расходы. 17. Не тратьте так много денег. 18. Попробуйте свои силы в ваянии. 19. Давайте разоблачим эти козни. 20. Не просите помощи у Хосе. 21. Не запре- 311
щайте нам делать это. 22. Возвращайтесь в субботу. 23. Переведите этот рассказ на русский язык. 24. Дайте мне стакан воды. 25. Не беспокойтесь, все будет в порядке. 22. Последовательно замените слова в предложениях словами, данными в скобках. 1. Maliit pa si Jose ay nagpakita na ng kataka-takang katalinuhan. (bata, nagpamalas, di karanlwan, kakayahan) 2. Hindi naglaon at natutuhan ni Jose ang abakada. (nagtagal, napag-aralan, wikang Kastila, kimika, nala- man) 3. Minahal niya ang inang wika. (ibig, natuto, dayuhan, marami, bagay) 4. Nagsimula siyang mag-aral ng panggagamot sa paman- tasan. (nagtapos, palalahian, unibersidad, palalipunan, Lening- rado) 23. Переведите предложения на тагальский язык. 1. По-моему, он родился в Ленинграде. 2. Нужно проде- монстрировать им ваши способности. 3. Вы должны слу- шаться его во всем. 4. Мария хочет рассказать нам одну историю. 5. Я не могу понять этого. 6. Вы должны обра- тить особое внимание на этого студента. 7. Педрито не хочет учить испанский алфавит. 8. Ему нравится читать книги о путешествиях. 9. Мы должны заставить их выпол- нить свои обещания. 10. Он даже не знает орфографии. 11. Нужно прочитать это слово по слогам. 12. Хосе любит поговорить. 13. По-моему, они не получили вашей телеграм- мы. 14. Хочется надеяться на лучшее. 15. Ему нравилось смотреть на прохожих. 16. По-моему, он победил всех со- перников на соревнованиях по боксу. 17. Кажется, он про- играл состязание. 18. Во что бы то ни стало вы должны выучить испанский язык. 19. Он хочет закончить курс медицины в следующем году. 20. Хосе Рисаль любил путе- шествовать. 21. Вы должны записывать все ваши расходы. 22. Во что бы то ни стало вы должны получить первую пре- мию. 23. Это должно быть предусмотрено законом. 24. Надо попробовать свои силы и в этой области. 25. Ему нравится социология, хотя он специалист по лингвистике. 26. Вы должны оживить деятельность этого семинара. 27. Нужно , попросить их об этом. 24. Переведите предложения на русский язык. 1. Alam na iyon ng lahat. Ang kalihim ay hindi na naki- kialam sa paglalagda ng kasunduan. Dapat na malaman ng lahat na tumalikod siya sa pulitika. Dumalaw ako sa kanya 312
upang alamin ang dahilan ng kanyang pagtanggi. Ipinaalam ko sa kanila na ako’y kalaban ng balak na iyon. Ipagbigay- alam nga ninyo sa mga kasapi ng komisyon na ang pulong ay ipinagpaliban sa Biyernes. Hindi niya dapat pakialaman ang mga pangyayari sa aking mag-anak. Napag-alaman na pinag-iiusapan ng mga pinuno ng kagawaran ang proyektong iyan. 2. Nag-aaral na sila sa UP. Ang mga batang nagsfsipag- aral sa paaralang iyon ay nagbabakasyon na. Ang delegasyon ay dadalaw sa iba’t ibang bansa upang makapag-aral- ng ma- kabagong pamamaraan ng pagsasaka. Ang hilig niya’y pag- aralan ang palawikaan. 3. Tumanggi siyang magbigay ng iba pang pahayag. Ang tagumpay niya sa timpalak ay nakapagbigay sa kanya ng maraming papuri. Bi'bigyan kayo ng lakas ng gamot na iyan. Nabibigyan ng pamahalaan ang mga magsasaka ng palay. Ang mga bituin sa pelikula’y mamimigay ng lagdang larawan. Ang ipamfmigay sa mga unang nag-aaral ay mga aklat. 4. Naglagay ito ng maraming hadlang sa pagpapaunlad ng indiistriya. Ang gusali’y paglalagyan ng mga tanggapan at tindahan. Nilagyan ni Lilia ng mga pinggan ang mesa. Dito natin ilagay ang lambat. Dahil sa ipinapalagay na pag-ali's ko, hindi ako dadalaw sa kaarawan mo. Magpalagay ka na wala akong kaya, ano ang gagawin natin? 5. Napilitan ang mga magsasakang ipagbili ang kanilang mga produkto sa murang halaga. Maaari namin siyang pllitin na ibalik ang salapi. Napilitan kong ipagpaliban ang pagki- kita. «Sagutin ninyo ang aking tanong» — ang pilit ng gurd. 25. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Это обнаружили позавчера. 2. Он никогда не проявлял особых способностей. 3. Мария всегда была послушным ребенком. 4. Я дам вам эту статью завтра или послезавтра. 5. Я никогда не мог понять, чего он хочет. 6. Энрике на- чал готовить домашнее задание в 4 час. 45 мин. 7. Вы должны выучить алфавит к концу недели. 8. Позавчера я написал письмо родителям, но отправил его только вчера. 9. Он всегда хорошо говорил по-тагальски. 10. Он никогда не любил ее. 11. Три дня назад я получил телеграмму от старшего брата. 12. Через два дня мы собираемся пойти в театр, если достанем билеты. 13. Никогда не спрашивайте их об этой катастрофе. 14. Через год-два он может достиг- нуть больших успехов в ваянии. 15. Два дня назад он за- нял первое место в соревнованиях. 16. Мы начнем эту работу послезавтра или через два дня. 17. Она никогда не изучала медицину. 18. Лекция начнется ровно в 10 час. 30 мин. 19. Пароход отправляется завтра в полдень. 20. Ме- ’313
сяц назад газеты разоблачили это мошенничество. 21. Я ни- когда не просил его ни о чем. 22. Злоупотребления всегда царили в этом ведомстве. 23. Это никогда не запрещалось. 24. Обвиняемые были осуждены три дня назад. 25. Этот рассказ был переведен на русский язык года три назад. 26. Составьте предложения, используя следующие слова и выражения. dakilang bayani, ipanganak, maliit pa, kataka-takang kata- linuhan, uliran, murang isip, kabutihang asal, hindi naglaon, sagot na di inaasahan, magkamit ng gantimpala, sa kabuuan, walang takot, di mahuhuli sa katangian. 27. Подберите антонимы к следующим словам. ipanganak katalinuhan ibigay mura maliit harapan una malimit nais magsimula masama kalaban sa itaas lakas bukod sa ipagbi li magulo padaliin 28. Ответьте устно на следующие вопросы. А. 1. Sa Kalamba ba ipinanganak si Jose Rizal? 2. Nagpakita ba siya ng kataka-takang katalinuhan noong bata pa? 3. Isinalaysay ba ni Qng. Teodora ang mga kuwento kay maliit na Jose? 4. Naunawaan ba ni Jose ang mga kuwentong ito? 5. Tatatlong taon pa ba si Jose nang matutuhan niya ang abakada? 6. Pinilit ba niya ang kanyang mga kapatid na turuan siya? 7. Marunong ba si Rizal ng maraming wika? 8. Sa Tagalog ba niya sinulat ang kanyang unang tula? 9. Tumanggap ba si Jose ng mga papuri sa paaralan? 10. Nais ba ni Joseng magpare? 11. Nanalo, ba siya sa mga timpalak sa tulaan? 12. Nag-aral ba si Rizal sa Europa? 13. Naglakbay ba siya sa Amerika? 14. Malaki ba ang nagugol niya sa aklat? 15. Itinala ba niya ang mga pangyayari sa talaarawan? B. 1. Sa anong buwan ipinanganak si Rizal? 2. Ano ang uri ng mag-anak ng ina ni Jose? 3. Bakit isinalaysay ni Qng. Teodora ang mga kuwento sa kanyang mga anak? 314
4. Ano ang napansin ni Josd nang mag-aral na? 5. Kailan natutuhan ni Jose ang abakada? 6. Sinu-sino ang pinilit ni Josd na siya’y turuan? 7. Paano nagbabasa si Jose ng mga aklat noong bata pa siya? 8. Kailan sinulat ni Jose ang una niyang tula? 9. And ang sinulat niya sa tulang iyan ukol sa inang wika? 10. Ano ang sabi ni Q. Padua ukol kay Jose? 11. Bakit malimit pumaroon si Jose sa simbahan? 12. Saan-saan nag-aral si Jose? 13. Sa anong larangan ng sining may kakinisan si Rizal? 14. Ano ang itinala ni Rizal sa kanyang talaarawan? 15. Saan-saan naglakbay si Rizal? К. 1. Sa Laguna ipinanganak si Rizal, hindi ba? 2. Kataka-taka ang katalinuhan ni Jose noong maliit pa, totoo ba? 3. Ang pamilya ni Jose ay uliran sa pagpapasunod at kabutihang asal, siyanga ba? 4. Naunawaan ni Jose ang mga kuwento na isinalaysay ng ina niya, ganoon ba? 5. Natutuhan niya ang abakada sa gulang na tatlo, hindi ba? 6. Pinilit ni Josd ang ina niya na siya’y turuan, tunay ba? 7. Minahal ni Jose ang inang wika, ganoon ba? 8. Lagi siyang tumatanggap ng papuri, totoo ba? 9. Ayaw ni Joseng magpare, ano? . 10. Naparoroon si Josd sa simbahan upang magmasid lamang sa mga tao, hindi ba? 11. Sa Ateneo de Manila nag-aral si Jose ng medisina, totoo ba? 12. Hindi niya tinapos ang pag-aaral sa Ateneo, ano?. 13. Sa Unibersidad Sentral ng Madrid nag-aral si Rizal, tunay ba? 14. Malaki ang nagugol ni Rizal sa mga aklat, hindi ba? 29. Переведите текст на русский язык. Ang talambuhay ni Francisco Baltazar Si Francisco Baltazar ay kumita ng unang liwanag sa na- yon ng Panginay, bayan ng Bigaa, Bulakan, noong ika-2 ng Abril, 1788. Ang kanyang ama ay isang panday. Sa Francisco ay unang nag-aral ng kartilya, katon at dasa- lan sa isang paaralan ng pare sa bayan. Noon pa ay nagpa- malas na siya ng hindi karaniwang katalinuhan. Kung walang klase, madalas na siya’y nakikinig ng mga pagtatalo sa pan- 315
dayan ng ama. Dahil dito nang siya’y nakatapos na ng pag- aaral sa bayan, ninais ng kanyang mga magulang na siya’y papag-aralin ng mataas na karunungan sa Maynila. Nguni’t gawa ng kanilang kahirapan sila’y napilitang itira si Kiko bi- lang alilang-kain sa isang pamilya sa Tundo, upang makapag- aral nga. Siya’y may labingisang taong gulang noon. Walang tiyak na ulat kung saan-saang paaralan pumasok si Kikd. Sinasabing siya’y nag-aral sa Colegio de San Jose at pagkatapos sa San Juan de Letran. Anupa’t siya’y nakapag- aral ng matataas na karunungan. Ang kanyang natapos ay katumbas ng haiskul sa panahong ito. Nang si Kikd ay naninirahan sa panulukan ng ngayd’y daang Bilbao sa Tundo, siya’y pinagsasadya roon ng maraming tao dahil sa kagandahan at kabantugan ng kanyang mga tula. Noong taong 1835 nang siya’y may 47 taong gulang, si Kiko ay lumipat sa Pandakan, isang nayon noon at purok ngayon ng Maynila. Doon niya napagpakuan ng tingin ang himalang dilag na si Maria Asuncion Rivera, yabng Selya na kanyang pinaghandugan ng «Plorante at Laura»; Sinasapanta- hang ang paralumang iyon katulad ng iba ay nabihag ng ma- katang taga-Bulakan dahil sa kanyang magaganda’t walang kasintamis na tula. Subali’t dahil din kay Selya, siya’y naka- lasap ng mga kapaitan sa buhay. Sa isang maling paratang, si Kiko ay nahatulang mabilanggo. Noong siya’y makalaya ay taong 1838. Nang taon ding iyon unang nalimbag ang wa- lang kamatayang «Plorante at Laura». Kaya, mapaghuhulo na ang dakilang awit na ito ay sinulat samantalang si Balagtas ay nasa piitan. Noong 1840 si Balagtas ay lumipat sa Balanga, Bataan. Siya’y humawak doon ng katungkulan sa pamahalaan. Sa ka- nyang mga paglilibbt, siya’y minsang nakarating sa Udydng, isang kalapit-bayan ng Balanga. Doon niya nakilala at hina- ngaan ang pinakaulo ng ganda sa bayan na si Juana Tiam- beng. Ito ang kanyang naging asawa noong Hulyo ng 1842t Si Francisco ay 54 na taon na noon samantalang ang babae ay 31 naman. Sila’y nagkarobn ng pitong anak. Si Balagtas ay nagpatuloy ng pagsusulat ng mga akdang pandulaan at ng mga kasulatan sa wikang Kastila. Namatay siya noong ika-20 ng Pebrero, 1862, sa gulang na 74 na taon. Siya’y nakaiwan ng maraming tula sa isang malaking baol na natupok naman sa sunog sa Udydng noong Mayo ng taong 1892. MGA PARIRALA 1. kumita ng unang liwanag 'родиться’ {букв. 'увидеть первый свет’). 2. papag-aralin ng mataas na karunungan 'дать высшее (среднее) образование’. 316
3. gawa ng 'в силу’, 'из-за’. 4. alilang-kain 'слуга, работающий за харчи’. 5. walang tiyak na ulat 'нет точных сведений’. 6. anupa’t 'как бы то ни было’, 'во всяком случае’. 7. napagpakuan niya ng tingin ang... 'он привлек взор {букв, приковал)...’. 8. Selya na kanyang pinaghandugan ng... 'та самая Селия, которой он посвятил ...’. 9. sinasapantahang ang paralumang iyon... 'подозревали, что эта красавица ...’. 10. walang kasintamis na tula 'стихи, не имеющие равных по кра- соте {букв, сладости)’. 11. makalasap ng mga kapaitan 'изведать горечь’. 12. pinakaulo ng ganda 'первая {букв, самая главная) по красоте’. 13. akdang pandulaan 'драматическое произведение’. 30. Переведите текст на тагальский язык. Хосе Рисаль родился в 1861 г. в городе Каламба (совре- менная провинция Лагуна). Его отец арендовал землю у монахов-доминиканцев и был одним из самых богатых лю- дей в городе. Мать Рисаля, тоже происходившая из богатой семьи, прекрасно знала испанский язык и сама писала стихи. Хосе был седьмым ребенком в семье (у него был один брат и семь сестер). Еще ребенком он проявил поразитель- ные способности: в три года он уже умел читать на родном языке, в пять лет говорил по-испански, в восемь лет напи- сал свое первое стихотворение. Положение филиппинских зажиточных слоев во времена испанского владычества было непрочным. Это можно видеть на примере семьи Рисаля: его отец поссорился с провин- циальным начальником Гражданской гвардии и с судьей, в результате этой ссоры против доньи Теодоры возбудили нелепое судебное преследование, и в течение двух лет она находилась в тюрьме. Хосе Рисаль прибыл в Манилу вскоре после восстания в Кавите. Пробуждающаяся филиппинская буржуазия тре- бовала реформ. В первые годы жизни в столице Рисаль написал поэму, в которой восхищался Магелланом и вос- хвалял испанцев. Но уже в 1879 г. в стихах, обращенных к филиппинской молодежи, Рисаль призывал ее бороться за свободу своей родины. Эти стихи сделали Рисаля популярным среди молодежи, но вызвали подозрение колониальных властей. Рисаль тайно покинул Филиппины и отправился в Европу. В 1885 г. он окончил мадридский университет, много путешествовал по Европе, учился в университетах Лейпцига, Берлина, Гей- 317
дельберга. Он был блестящим глазным врачом, больные приезжали к нему из многих стран мира. Рисаль не был революционером. Он верил, что можно получить реформы от испанского правительства. Но он стремился показать недостатки колониального правления и сделал это в двух романах: «Не прикасайся ко мне» и «Флибустьеры» (оба романа дважды переводились на рус- ский язык). По требованию монахов эти книги были запре- щены, но многие экземпляры тайно попали на архипелаг. Во время правления либерального генерал-губернатора Торреро Рисаль вернулся на Филиппины. Он не принимал активного участия в политическом движении в скоро уехал за границу. В 1892 г. Рисаль вновь приехал на Филиппины «Филиппинскую лигу» — общество, стремившееся мам. Цели «Лиги» были весьма умеренными, но здесь усмотрели мятеж. Без суда и следствия Рисаль был сослан в г. Дапитан на острове Минданао, где провел четыре года. Представители Катипунана приезжали к нему в Дапитан, но Рисаль решительно отказался участвовать в революционном движении. Более того, он решил отправить- ся на Кубу, чтобы участвовать там в войне на стороне Испании. По дороге он был арестован, доставлен в Испа- нию, оттуда на архипелаг и 30 декабря 1896 г. расстрелян на площади Лунета. Накануне казни он написал свое зна- менитое стихотворение «Последнее прощай», которое пере- ведено на многие языки мира. стране и и создал к рефор- власти и 31. Перескажите текст урока.
ZKA-DALAWAMPIJT DALAWANG ARALIN Ang balangkas ng pamahalaan ng Pilipinas Mula sa 1935 hanggang 1972 ang Republika ng Pilipinas ay isang Repiiblikang may Pangulo. Ang dating Saligambatas ng Pilipinas ay pinagtibay noong 1935, nang ang bansa’y nasa ilalim pa ng kapangyarihan ng kolonyalistang Ameri-. kano. Ang kasarinlan ay ibinigay sa Pilipinas noong 1946 lamang; at dahil dito ay hindi dapat ipagtaka kung ang ka- lagayang sakop at apt ay nagkaroon ng epekto sa Saligambatas ng Republika: hinuwad lamang ito sa Saligambatas ng Estados Unidos. Ang dating Saligambatas ng Pilipinas ay isang saligamba- tas na pamburgds demokratiko na nagpahayag ng mga simu- laing demokratiko, nguni’t ang mga ito’y takip lamang sa paghahari ng mga kapitalista at ng mga malalaking may-ari ng lupa. Ayon sa umiral na kalagayan ang kapangyarihan ay nahati sa kapangyarihang pambatasan, kapangyarihan sa pagpapaga- nap at kapangyarihang panghiikuman, bawa’t isa ay hiwalay at nagsasarili; bagaman sa katotohanan ay nagkaisa sila bi- lang kapangyarihan ng burgesya at ng mga asendero. Ang Kongreso ng Pilipinas ay blnuo ng dalawang kapulu- ngan: Mataas na Kapulungan о Senado, at Mababang Kapu- lungan о Kapulungan ng mga Kinatawan. Ang 24 na senador ay inihalal tuwing anim na taon at ang isang katlo ng kabuuan nito ay nagbago at inihalal ba- wa’t dalawang taon. Ang Senado о Mataas na Kapulungan ay pinamunuan ng Pangulo ng Senado at ng Pangulong Pro-Tem- pore. Ang mayorya at ang minorya ng Senado ay pinamunuan ng mga Plurlider na may kani-kanilang tanggapan. Ang apat na lupon (sa Tuntunin, sa Pananalapi, sa Pagtutuos at sa Pakikipag-unawaang Panlabas) ay inihalal ng Senado. Ang mga lupong ito ay gumawa sa pangangasiwa ng mga taga- pangulo ng mga lupon. Bukod sa mga lupon mayroon ding iba’t ibang sangay (halimbawa, Sangay ng Panukalang-Batas), pangkat (gaya ng Pangkat ng Pagtitipon at Pagbibigay ng Balita) at komisyon (halimbawa, Komisyon ng Paghirang). Ang mga pinuno ng Mababang Kapulungan ay ang Espiker at ang Esplker-Pro-Tempore. Ang bilang ng mga kinatawan о kongresista ay 120 na inihalal tuwing apat na taon; mayroon ding Plurlider ng mayorya at minorya sa Kapulungan ng mga 319
Kinatawan. Inihalal ng Mababang Kapulungan ang mga lupon, sangay at pangkat. Ang Pangulo ng Pilipinas ay Punong Tagapagpaganap. Siya’y inihalal, kasama ng Pangalawang Pangulo, ng buong bansa at nanungkulan ng apat na taon. Sa pamamagitan ng mga mensahe sa Kongreso, ng mga utos, ng kontrol sa pagki- los ng mga Gobernador at ng iba pang pamamaraan ay naim- pluwensyahan niya ang lahat ng dako ng buhay pampulitika sa Pilipinas. Ang mga kagawaran ay nasa ilalim ng Pangulo at pinamunuan waran ay 11: Kagawaran ng Kagawaran ng Kagawaran ng Kagawaran ng Kagawaran ng Kagawaran ng Kagawaran ng Kagawaran ng Kagawaran ng Kagawaran ng Kagawaran ng ng mga Kalihim. Ang bilang ng mga kaga- mga Suliraning Panlabas Tanggulang-Bansa Pananalapi Katarungan Pagsasaka at Likas na Kayamanan mga Qawaing-Bayan at Pahatiran Kalakal at Industriya Paggawa Kalusugan Pagtuturd Kagalingang Panlipunan Ang mga samahan at sangay na tanggapang nasa ilalim at/о pinangasiwaan ng Pamahalaan ay pinamatnugutan ng Sanggunian ng Pamahalaan sa Pamumuhunan. Kabilang dito ay maaaring tawagin ang Samahan ng Perokaril ng Maynila, Pambansang Samahan ng Niyog; Pangkapuluang Samahan sa Pagpapabuti ng Asukal, Parnbansang Samahan sa Bigas at Mais (NARIC), Bangko Nasyonal Pilipino at marami pang iba. Ang Kataastaasang Hukuman ng Pilipinas ay binud ng 11 Mahistrado na hinirang habang buhay. Ang layunin ng Huku- mang ito ay ang pangangasiwa sa pagsasakatuparan ng mga batas sa buong bansa. Noong 1973 ang bagong Saligambatas ay pinagtibay ng Kapulungan sa Saligambatas at ang Pilipinas ay naging isang Rebublikang Pamparlamento. Ang sumusunod ay mga hango sa ilang artikulo ng bagong Konstitusyon. A r t i к u 1 6 II Pagpapahayag ng mga simulain at patakardn ng Estado Sek. 1. Ang Pilipinas ay isang estadong republikano. Ang ganap na kapangyarihan ay nasa sambayanan at ang lahat na kapangyarihang pampamahalaan ay nagmumula sa kanila. 320
Sek. 3. Itinakwil ng Pilipinas ang digmaan bilang kasang- kapan ng patakarang pambansa, tinatanggap bilang bahagi ng batas ng bansa yaong mga simulain ng batas internasyonat na kinikilala ng lahat, at umaayon sa patakaran ng kapaya- paan, pagkakapantay-pantay, katarungan, kalayaan, pakikipag- tulungan at pakikipagkalbigan sa lahat ng bansa. A r t i к u 16 IV Katipunan ng mga karapatan Sek. 1. Hindi dapat alisan ng buhay, kalayaan о ariarian ang sino mang tao nang hindi sa kaparaanan ng batas, ni pagkaitan ng pantay na proteksyon ng batas. Sek. 2. Ang pribadong ariarian ay hindi dapat kunin ukol sa gamit pambayan nang walang wastong kabayaran. A r t i к u 16 VII Ang Pangulo Sek. 1. Ang Pangulo ng Pilipinas ay dapat maging simbo- likong pund ng estado. Sek. 2. Ang Pangulo ay dapat mahalal mula sa mga Ka- gawad ng Pambansang Asamblea sa pamamagitan ng mayo- ryang boto ng lahat ng Kagawad nito sa taning na anim na taon mula sa petsa na siya ay manumpa sa panunungkulan, na hindi dapat lumampas ng tatlong araw makaraan ang pagpa- pahayag sa kanya ng Pambansang Asamblea, ni saano mang pangyayari ay hindi aaga pa sa pagtatapos ng taning sa pa- nunungkulan ng kanyang hahalinhan. Dapat matapos ang pagiging Kagawad ng Pangulo sa Pambansang Asamblea at sa alin mang partido sa pulitika pagkapanumpa niya sa katu- ngkulan. Hindi na siya nararapat humawak ng iba pang katu- ngkulang halal sa panahon ng kanyang panunungkulan. Artikulo VIII Ang Pambansang Asamblea Sek. 1. Dapat masalalay sa isang Pambansang Asamblea ang kapangyarihang Pambatasan. Sek. 2. Ang Pambansang Asamblea ay dapat buuin ng mga Kagawad na ang dami ay ayon sa maaaring itadhana ng batas 21 Зак. 494 321
na pagpapartl-partihin sa mga lalawigan, purok pangkinatawan, at mga lunsod ayon sa dami ng kinatiukulang naninirahan at batay sa magkakatulad at paunlad na pagdami. Ang bawa’t purok ay dapat buuin, hangga’t maaari, ng teritoryo na mag- kakaratig, buo at magkakatabi. Ang mga purok pangkinatawan о lalawigan na nalikha о umiiral na sa panahon ng pagka- pagtibay ng Saligambatas na ito ay dapat magkaroon ng isa man lamang Kagawad bawa’t isa. Sek. 3. (1) Ang mga Kagawad ng Pambansang Asamblea ay dapat ihalal ng may karapatang mga manghahalal sa kani- kanilang purok para sa taning na anim na taon na magsisi- mula, matangi kung may naiibang itlnatadhana ang batas, sa katanghalian ng ika-tatlumpung araw ng Hunyo na sumusunod sa pagkahalal sa kanila. A r 11' к u 1 6 IX A ig Prime Mi iister at ang Gabinete f Sek. 1. Dapat gampanan ng Prime Minister ang kapangya- rihang Tagapagpaganap sa tulong ng Gabinete. Ang Gabinete, na pinamumunuan ng Prime Minister, ay dapat buuin ng mga puno ng mga ministry ayon sa itlnatadhana ng batas. Ang Prime Minister ay siyang mamumund ng Pamahalaan. Sek. 2. Dapat managot ang Prime Minister at ang Gabinete sa Pambansang Asamblea tungkol sa palatuntunan ng Pama- halaan, at magtakda ng mga patnubay ng pambansang pata- karan. Sek. 3. Dapat ihalal ang Prime Minister sa pamamagitan ng mayorya ng lahat ng Kagawad ng Pambansang Asamblea mula sa kanild na rin. Sek. 4. Dapat humirang ang Prime Minister ng mga Kaga- wad ng Gabinete na dapat maging mga puno ng mga ministry, na mayorya man lamang sa kanila ay dapat manggaling sa Pambansang Asamblea. Maaaring tanggalin ang mga Kagawad ng Gabinete sa sariling pasiya ng Prime Minister. Sek. 5. (1) Dapat humirang ang Prime Minister ng Deputy Prime Minister mula sa Kagawad na rin ng Pambansang Asamblea. Ang Deputy Prime Minister ay dapat mamuno ng isang ministry at tumupad ng iba pang mga gawaing iaatas sa kanya ng Prime Minister. (2) Dapat ding humirang ang Prime Minister ng mga Deputy Minister na dapat gumanap ng mga gawaing maaaring iatas sa kanila ng batas о ng kani- kanilang puno ng ministry. 322
Ang mga Hiikuman Sek. 1. Dapat masalalay ang kapangyarihang Panghukuman sa isang Kataastaasang Hiikuman at sa mga nakabababang hiikuman na maaaring itatag ng batas. Ang Pambansang Asamb- lea ay dapat na may kapangyarihang tumiyak, magtakda at magbaha-bahagi ng saklaw ng iba-ibang hiikuman, nguni’t hindi maaaring alisan ang Kataastaasang Hiikuman ng saklaw sa mga kasong inisa-isa sa Seksyon lima rito. Sek. 2. (1) Ang Kataastaasang Hiikuman ay dapat buuin ng isang Punong Mahistrado at labingapat na Kasamang Ma- histrado. Ito ay maaaring magpasiya en banc о sa dalawang^ dibisyon. Artikulo XIV Ang Pambansang Kabuhayan at ang Kayamanang Mana ng Bansa Sek. 1. Ang Pambansang Asamblea ay dapat magtatag ng isang Pambansang Pangasiwaan sa Kabuhayan at Pagpapaunlad, na pamiimunuan ng Prime Minister, na dapat magtagubilin sa Pambansang Asamblea matapos makipagsanggunian sa priba- dong sektor, mga yunit ng pamahalaang pampook, at iba pang angkop na mga sangay pambayan, ng patuluyan, magkakaug- nay, at ganap na pinag-isang mga piano at palatuntunang panlipunan at pangkabuhayan. Artikulo XV Mga Tadhanang Pangkalahatdn к Sek. 3. (1) Ang Saligambatas na ito ay dapat ipahayag na opisyal sa Ingles at sa Pilipino, at isalin sa bawa’t diyalek- tong sinasalita ng mahigit sa limampiing libong taong-bayan, at sa Kastila at Arabe. Sakaling may hidwaan, ang tekstong Ingles ay mananaig. (2) Ang Pambansang Asamblea ay dapat gumawa ng hakbang tungo sa pagpapaunlad at pormal na adop- siyon ng panlahat na wikang pambansa na makikilalang Fili- pino. (3) Hangga’t walang ibang itlnatadhana ng batas, Ingles at Pilipino ang dapat na mga wikang opisyal. 21 * 323
MGA PARIRALA 1. Republikang may Pangulo 'президентская республика’. 2. Republikang Pamparlamento 'парламентская республика’. 3. hindi dapat ipagtaka 'не следует удивляться’. 4. kalagayang sakop at apt 'зависимое и угнетенное положение’. 5. magkaroon ng epekto 'влиять’, 'иметь влияние’. 6. huwarin sa ... 'списывать с 'копировать...’. 7. magpahayag ng mga sfmulaing demokratiko 'провозглашать демо- кратические принципы’. 8. ayon sa umiral na kalagayan 'согласно практике {букв. господ- ствовавшему положению)’. 9. kapangyarihang pambatasan 'законодательная власть’. 10. kapangyarihan sa pagpapaganap 'исполнительная власть’. 11. kapangyarihang panghukuman 'судебная власть’. 12. Mataas na Kapulungan 'верхняя палата’. 13. Mababang Kapulungan 'нижняя палата’. 14. Lupon sa Tuntunin 'процедурный комитет’. 15. Lupon sa Pananalapi 'финансовый комитет’. 16. Lupon sa Pagtutuds 'комитет по контролю над расходованием финансовых средств’. 17. Lupon sa Pakikipag-unawaang Panlabas 'комитет по иностранным делам’. 18. Sangay ng Panukalang-Batas 'отдел законопроектов’. 19. Pangkat ng Pagtitipon at Pagbibigay ng Balita 'секция мации’. инфор- 20. Komisyon ng Paghirang 'комиссия по назначениям’. 21. Punong Tagapagpaganap 'глава исполнительной власти’. 22. Sanggunian ng Pamahalaan sa Pamumuhunan 'Совет по делам государственных предприятий’. 23. Samahan ng Perokaril sa Maynila 'Манильская железнодорож- ная компания’. 24. Pambansang Samahan ng Niyog 'Национальная кокосовая ком- пания’. 25. Pangkapuluang Samahan sa Pagpapabuti ng Asukal 'Всефилип- пинская корпорация по рафинированию сахара’. 26. Bangko Nasyonal Pilipino 'Филиппинский национальный банк’. 27. Kataastaasang Hukuman 'Верховный Суд’. 28. digmaan bilang kasangkapan ng patakarang pambansa 'война как средство проведения национальной политики’. 29. batas internasyonal 'международное право’. 30. pagkaitan ng pantay na proteksiyon ng batas 'отказывать в рав- ной защите закона’. 31. Pambansang Asamblea 'Национальная Ассамблея’. 32. manumpa sa panunugkulan 'присягать при вступлении в долж- ность’. 33. dapat matapos ang pagiging Kagawad ng Pangulo sa Pambansang Asamblea 'президент перестает быть членом Национальной Ассамблеи’.
34. dapat masalalay sa isang Pambansang Asamblea ang kapangyari- tiang pambatasan 'законодательная власть принадлежит Национальной Ассамблее’. 35. itadhana ng batas 'предусматривать законом’. 36. purok pangkinatawan 'избирательный округ’. 37. en banc (<франц. en banc) 'целиком’, 'в полном составе’. 38. sakaling may hidwaan 'при наличии расхождений’. УПРАЖНЕНИЯ 1. Прочитайте вслух и переведите текст урока. 2. Ответьте письменно на следующие вопросы. 1. Kailan pinagtibay ang Saligambatas ng Pilipinas? 2. Bakit nagkaroon ng epekto ang kalagayang sakop sa Saligambatas? 3. Ano ang Saligambatas ng Pilipinas? 4. Tlnutupad ba ang mga sfmulaing demokratikong ipina- hahayag sa Saligambatas? 5. Sa anong sangay nahahati ang kapangyarihan? 6. Anong kapangyarihan ang pinakamahalaga? 7. Bakit hiwalay at nagsasarilf ang mga kapangyarihan? 8. Ano ang balangkas ng Kongreso ng Pilipinas? 9. Anong lupon ang inihalal ng Senado? 10. Sino ang mga pinunb ng Mababang Kapulungan? 11. Ano ang bllang ng mga Senador at ng mga kinatawan? 12. Ano ang mahalagang karapatan at tungkulin ng Punong Tagapagpaganap? 13. Bilangin ninyo ang mga kagawarang nasa ilalim ng Pangulo. 14. Ano ang balangkas ng Kataastaasang Hukuman? 15. Kailan pinagtibay ang bagong Saligambatas ng Pili- pinas? 3. Найдите основу в следующих словах. pagtibayin, kasarinlan, ipagtaka, saligambatas, magpatalas- tas, simulain, kairalan, pagpapaganap, kapulungan, pamunuan, pakikipag-unawaan, pananalapi, tagapangulo, manungkulan, maimpluwensiyahan, pahatiran, kalusugan, pangkapuluan, pag- papabuti, pagsasakatuparan, kinalaman, pangkabuhayan, pa- ngangalakal, panguluhan, pagkapangulo, katarungan, palatun- tunan, pagpapahayag, patakaran, sambayanan, pampamahalaan, magmula, itakwil, kasangkapan, umayon, pagkakapantay-pan- tay, pakikipagtulungan, pakikipagkaibigan, alisan, ariarian, kaparaanan, pagkaitan, kunin, pambayan, kabayaran, mahalal, ihalal, kagawad, kagawaran, panunungkulan, halinhan, pagkapa- numpa, ^arapat, masalalay, buuin, itadhana, pagparti-partihin, 325
pangkinatawan, kaukulan, naninirahan, magkakaratig, magka- katabl, umiral, karapatan, manghahalal, katanghalian, gampa nan, mamumund, pamahalaan, manggaling, tanggalin, humi- rang, panghiikuman, tumiyak, magtakda, magbaha-bahagi. magpasiya, pagpapaunlad, makipagsanggunian, pampodk, patu- luyan, pag-isahin, pangkabuhayan, panlipunan, pangkalahatan. hidwaan, manalg. 1 4. Образуйте от основ глаголы в форме инструментального страдательно- го залога при помощи следующих аффиксов. 1-: halal, mungkahi, pasiya, lagay, tatag, talaga, kulong. turd, ukol, takda, salaysay, lahad, takwil, tadhana, akyat, balik, bigay, bill, kuha, kuwento, gantimpala, hanap, hanay, lipat, mulat. ipa--. liwanag, hayag, gunita, alaala, dala, lagay, kilala kita, tapon, hull, dama, pallt, patay, talastas, tawag. ipag-: basa, bawal, bigay, bill, dala, liban, sanggalang, taka, tapat, utos, tanggol. tpagpa-: gawa, tuloy, tawad. ipang-: bahagi, bigay, anak, utos. ipaki-: bill, hanap, hingi, hiram, lagay, kuha. mai-: bill, kalt, handog, payo, sagot, tala, tanghal, ulat maipa-: kilala, dala, mana. maipag-: bill, lingkod, madali, malaki, kait. maipagpa--. hayag, tuloy. О 1 5. Переведите предложения на русский язык. 1. Ang tibay ng loob niya! 2. Tinanggap na ang katibayan ng paglagda ng kasunduan. 3. Ang Pangulo ay nagpatibay ng utos noong Martes. 4. Kalian pinagtibayan ng Kalihim ang ulat? 5. Nakatira siya sa mga sakop ng Mosku. 6. Lumaganap ang pananakop ng mga Kastila sa maraming bansa sa Timog Amerika noong XVI na siglo. 7. Para sa mga Pilipino ang mga Kastila ay mga sumasakop na puti. 8. Nagtiis sila ng mga hirap at pang-aapi. 9. Inapi ang mga Pilipino ng mga Amerikano. 10. Walang taki'p sa mesa. 11. Tinakpan ng Kali- him ang lahat ng bakansiya. 12. Huwag mong pagtakpan ang katotohanan. 13. Takip-sili'm na nang bumalik sila. 14. Si Luis ay bagong halal na Pangulo ng Lupong iyan. 15. Natalo siya sa halalan noong nakaraang taon. 16. Kataka-taka ang pagha- lal sa kanya. 17. Wala silang karapatang maghalal. 18. Tiyak kong mahahalal siyang Pangalawang Pangulo. 19. Ang mga Kagawad ng Mababang Kapulungan ay inihahalal bawa’t apat na taon. 20. Nahalal silang mga kasapi ng Panggitnang Lupon ng Partido. 21. Pamtimunuan niya ang Lupong Tagapagpaga- nap. 22. Ipahahayag ang mensahe ng Pangulo bukas о maka- lawa. 23. Si Vargas ang naging patnugot ng pahayagang iyan. 326 1 i А I 24. Pinagtibay ng Sanggunian sa Kapanatagan ang resolusydn. 25. Isang sanggunian ang kanyang pinagtanungan. 26. Hinirang siyang tagapamahala ng Pangulo. 27. Si Lopez ay nahirang na Kalihim. 28. Ipinahayag ang mga simulain ng patakaran ng Estado sa artlkuld II ng bagong Konstitusyon. 29. Saan nagmiimula ang kapangyarihan? 30. Itinakwil ng maraming bansa ang digmaan bilang kasangkapan ng patakarang pam- bansa. 31. Kinikilala ng lahat ang mga simulain ng batas Internasyonal. 32. Umaayon ang bansang ito sa patakaran ng pakikipagkaibigan at pakikipagtulungan. 33. Ang ginawa nila’y labag sa kaparaanan ng batas. 34. Hindi dapat pagkaitan ng proteksiyon ng batas ang sino mang tao. 35. Nahalal ang Pangulo sa pamamagltan ng mayoryang boto ng mga Kagawad ng Kapulungan. 36. Noong nakaraang Lunes ang bagong halal na Pangulo ay nanumpa sa panunungkulan. 37. Siya ang aking hinalinhan hindi siya nararapat humawak ng puwestong iyan. 38. Saan nasasalalay ang kapangyarihang panghiikuman? 39. Hindi ito itinatadhana ng batas. 40. Paparti-partihin ang purok pangkinatawan nila. 41. Ang mga kinauukulang nanini- rahan ay may karapatang maghalal ng isang kinatawan. 42. Ano ang taning ng mga Kagawad sa Asamblea? 43. Qinam- panan niya ang lahat ng kapangyarihan. 44. Sino ang mana- nagot sa Lupon? 45. Si Roces ay isa sa mga patnubay ng patakarang pambansa. 46. Saan nanggagaling ang mga Kaga- wad ng Asamblea? 47. Tinanggal ang Kalihim sa pasiya ng Pangulo. 48. Tiitupad ka ng mga gawaing iaatas sa iyo ng Kalihim. 49. Sino ang nagtakda sa kaniya? 50. Itinatag ang Pambansang Pangasiwaan sa Kabuhayan at Pagpapaunlad. 6. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Резолюция была принята большинством голосов на специальном заседании нижней палаты. 2. Президент еще утвердил его назначение на пост министра обществен- ’ XVI в. работ. 3. Испанцы захватили Филиппины в с. не ных 4. Принципы буржуазной демократии, провозглашенные в конституции этой страны, являются лишь прикрытием вла- сти буржуазии и крупных помещиков. 5. Главой исполни- тельной власти является президент. 6. Исполнительный комитет соберется через неделю и рассмотрит этот вопрос. 7. Он прослужил в этой должности около 10 лет. 8. Газеты опубликовали послание президента Конгрессу. 9. Редактор газеты отказался опубликовать это сообщение. 10. Ожидают, что Совет Безопасности примет резолюцию во вторник. 11. В 1973 г. была принята новая конституция и Филиппины стали парламентской республикой. 12. Статья II конститу- ции Филиппин гласит, что это государство отвергает войну как средство ведения национальной политики и придержи- 327 о о
ж вается странами. 13. Как государства, в новой конституции Филиппин записано, что и о в о в исполнительная — существо- 5 политики мира, дружбы и сотрудничества со всеми конституции любого буржуазного I- частная собственность не может отчуждаться без соответ- ствующего вознаграждения. 14. Президент является номи- нальным главой государства, он избирается большинством Национальной Ассамблеи сроком на шесть лет. 15. После принесения присяги президент не может занимать никакой выборной должности. 16. Законом предусмотрено дый избирательный округ посылает самблею одного депутата. 17. Законодательная власть при- надлежит Национальной Ассамблее премьер-министру. 18. Избирательные округа, существо- вавшие к моменту принятия Конституции 1973 г., посылают по одному депутату. 19. За исключением случаев смотренных законом, избираются сроком на шесть лет. 20. Премьер-министр осуществляет исполнительную власть с помощью кабинета 21. В соответствии с законом, кабинет министров возглав ляется премьером и состоит из министров, им назначен- ных. 22. Премьер-министр несет ответственность перед Национальной Ассамблеей. 23. Большинство министров должно быть членами Национальной Ассамблеи. 24. Премьер может сместить любого министра. 25. Верховный Суд со- стоит из 15 членов. 26. Текст конституции был опублико- ван на английском и тагальском языках. 27. В случае разночтений, имеет силу текст на английском языке. 28. В соответствии с Конституцией 1973 г. Национальная Ассамблея должна предпринимать шаги для развития и официального принятия единого национального языка, ко- торый будет называться филиппинским. что каж- Национальную Ас- преду- делегаты Национальной Ассамблеи • «о 5 23. Большинство тагальском языках. 27. Е английском и О и 7. Раскройте скобки. 1. Ang pasiya ay hindi (tibay) hanggang ngayon. 2. Dapat (taka) kung siya’y derating bukas. 3. (huwad) ang sagot niya sa sinulat ni Pedro. 4. Ang Dakilang Sosyalistang Himagsikan ng Oktubre ay (hayag) ng (Simula) ng (pantay) ng (dapat) sa pakikipag-ugnayan ng mga bayan. 5. Ang bansa ay (hati) sa dalawang pangkat. 6. Ang Pangulo’y (halal) bawa’t anim na taon. 7. Sinu-sino ang (puno) niya? 8. (impluwensiya) ng Pa- ngulo ang lahat ng dako ng buhay (pulitika). 9. (dami) (sama) ay (asiwa) ng (bahala). 10. (kita) ang anak niya ng (taka) (talino). 11. (salaysay) mo sa kanya ang kuwentong (basa) mo. 12. Sino ang (tanggap) ng (puri)? 13. Ang isang sagot na di (asa) ang (bigay) ni Ruperto. 14. (tala) mo ang iyong (gugol). 15. Ang mga nobela ni Rizal ay (sigla) sa (kilos) Propaganda. 16. (siwalat) ang mga komunista ng (sama) (hari) sa pamama- 328 а 1 О hala. 17. (bawal) ng (bahala) ang demonstrasyon sa harap ng embahada. 18. S’ya ay (ugnay) sa mga manunulat. 19. Ang ganap na (yari) ay nasa (bayan) at (mula) sa kanila. 20. (tak- wfl) ng Pilipinas ang (digma) bilang (sangkap) ng patakarang (bansa). 21. Umaayon ang Republika sa patakaran ng (payapa), (pantay), (tarong), (laya), (tulong) at (ibig) sa lahat ng bansa. 22. Hindi dapat (alls) ng buhay, kalayaan о ariarian ang sino mang tao, na hindi sa (daan) ng batas. 23. Ang pribadong ariarian ay hindi dapat (kuha) ukol sa gamit (bayan) nang walang wastong (bayad). 24. Ang (ulo) ay dapat (halal) mula sa mga (gawad) ng (bansa) Asamblea. 25. Dapat (tapos) ang oaffiffine (gawad) ng Pangulo sa (bansa) Asamblea at sa ali'n mang partido (sumpa) niya sa (tungkol). 26. Hindi (dapat) (hawak) ang Pangulo ng ibang (tungkol) halal sa panahon ng kanyang (tungkol). 27. Ang (yari) (batas) ay dapat (salalay) sa isang Pambansang Asamblea. 28. Ang Asamblea ay dapat (buo) ng mga Kagawad na ang dami ay ayon sa maaaring (tadhana) ng batas. 29. Ang bawa’t purok (kinatawan) ay dapat buuin, hangga’t maaari, ng teritoryo na (datig), buo at (tabf). 30. Ang (yari) (hukom) ay dapat (salalay) sa isang (taas) (hu- kom) at sa mga (baba) hiikuman na maaaring (tatag) ng batas. 8. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Конституция СССР.была принята мент состоит из двух палат: верхней, ней, или Палаты капиталистической страны лишь провозглашает демократи- ческие свободы, на деле этими свободами пользуются только власть имущие. 4. Власть в стране принадлежит помещикам и капиталистам. 5. Принцип разделения власти законодательную, исполнительную и судебную отражен конституции страны. 6. Лидер меньшинства в Палате представителей выступит завтра с речью. 7. Комиссия Се- ната по иностранным делам заслушала доклады экспертов. 8. В последнем послании Конгрессу президент потребовал увеличения военных расходов. 9. Новый министр юстиции все еще не назначен. 10. Прежде чем открыть заседание палаты, спикер провел переговоры с лидерами большинства и меньшинства. 11. Если не будет кворума, собрание пере- несут на следующую неделю. 12. Хотя председательствую- исполняет его обязан- следующих выборов. 14. Закон не был принят, кон- f в 1936 г. 2. Парла- или Сената, и ниж- представителей. 3. Конституция этой О 5 на деле на в щий призвал к порядку, в зале было шумно. 13. В случае смерти президента вице-президент ности до так как Верховный Суд признал его противоречащим ституции. 15. Если сенатская комиссия не утвердит этого доклада, министр, может быть, подаст в отставку. 16. Пос- ле избрания президиума собрание приступило к обсуждению повестки дня. 17. Если они не придут через полчаса, соб- 329
так 7 министерство. 19. Сотрудники в рание придется отменить, так как не будет кворума. 18. Завтра я приду на работу около двенадцати часов дня, так как меня вызывают отдела стран Юго-Восточной Азии МИДа заняты подготов- кой к предстоящему визиту премьер-министра. 20. Если Генеральная Ассамблея Организации Объединенных Наций примет эту резолюцию, можно будет перейти к обсуждению других вопросов. 21. Вы получите иностранные паспорта на следующей неделе, если консульский отдел успеет все оформить. о о 1 9. Переведите текст на русский язык. Noong unang panahong hindi pa namamahala rito ang mga Kastila, ang ating mga nund ay may sariling uri ng pamaha- laan. Bagaman at wala silang hari о emperador na nakasasak- law sa buong Kapuluan, ang bawa’t pulo, о kaya’y bawa’t lalawigan na bumubuo nito ay may isang puno, datu о raha. Ang bawa’t raha о datu ay may kanf-kaniyang tauhan, mga kawal at mga pamilya. Ang bawa’t lipunan na pinamamahalaan ng isang puno о datu ay tinatawag na baranggay. Ang katungkulan ng datu о raha ay naisasalin о naipama- mana sa mga anak at apo, at kung wala, ay sa mga kapatid at mga kamag-anak sa panig ng ama. Ang datu ay siyang tumatangkilik ng lahat ng bagay ukol sa kapakanan ng kany- ang baranggay, at ang bilang kabayaran na kanyang tinatang- gap ay wala kundi ang pagsunod at paggalang sa kanya ng mga nasasakupan. Ang mga batas nilang siniisunod ay may nasusulat, may hindi. Ang isang halimbawa ng sinulat na batas noong unang panahon ay ang balitang Codigo ni Calantiao sa Panay nang taong 1433. Ang kanilang mga batas ay sumasaklaw sa mara- ming bagay, gaya halimbawa ng paggalang sa magulang at matanda, paghahanda sa pag-aasawa ayon sa kaugalian, mga ukol sa kasunduan tungkol sa pag-aari at iba pa. Ang mga sigalot at kasalanan ay pinarurusahan nang ayon sa batas at sa kaugalian at itd’y isinasagawa ng isang hiiku- mang bimibuo ng puno at ng matatanda sa baranggay. Ang bigat ng parusang ipinapataw ay nasasalig sa uri ng kalaga- yan ng isang taong nagkasala. Noong unang panahon ang mga tao ay nahahati at (3) alipin. Ang alipin ay dalawang pangkat: alip’ng-nama- mahay at aliplng-sagigilid. tatlong uri: (1) maginoo, (2) maharlika sa 7 10. Заполните пропуски подходящими по смыслу словами из текста урока 1. Ang Saligambatas ng Pilipinas ay ... noong 1973. 2. Ti- nanggap ng Pilip’nas ang ... noong 1946. 3. Ang kalagayang sakop at ... ay nagkaroon ng ... sa Saligambatas ng 1935 330 ang па 4 ang Saligambatas ng 1935 sa Saligambatas ng E.U. 5’ Ang bawa’t Saligambatas na pamburges ay . C1- mulaing tupad kailanman. 6. Ayon sa ... kapangyarihang .... kapangyarihan sa . ... • 7. Ang isang katlo ng ... ~~ c—H .J “bawa’t dalawang taon. 8. Ang mayorya at ang л ** - - — л— X Л ? -5 гч ng mga si- hindi timi- demokratikb, datapwa’f ang mga ito ay kalagayan ang kapangyarr ... at ng Senado ay ng sa han ay . kapangyarihang ...at ... Senado ay Pilipinas ay siyang ... . ay ... ng anim _ ' ' ng buhay ... utos, at ng kontrol sa . Kasapi ng ... Hukumang ito ay ang pangangaslwa 13. > >- bansa. 14. Ayon sa ay nasa аУ • ariarian ay lang wastong . pund ng ... . 7. Ang isang katlo ng . A • ng mga Plurlider. 9. Ang punong Ministro ng . 10. Ang Punong Tagapagpaganap Pangulo ang lahat ng dako ... sa Kongreso, ng mga Qobernador. 12. Ang mga habang buhay, ang layunln ng ... ng mga batas. ...6 ____ . „ ng patakarang pam- Kbnstitusybn ang ganap na kapangyarihan Л Л 4—* na taon. 11. ... ng sa pamamagitan ng mga . ng mga ч Hiikuman ay ng sa Pilipinas ang digmaan bilang .. at ang lahat ng kapangyarihang pampamahalaan ' Z-V'1. 1- Л x A л л-nrr 5 sa kanlld. 15. Itinatadhanh ng'Saligambatas na ang ... ___ ... pambayan nang wa- . 16. Ang Pangulo ng Pilipinas ay siyang ... ng mayoryang boto ng lahat ng Kagawad ng . sa . 19. Inihahalal ang para и hindi dapat kunin ukol sa 17. NahahaHl ang~ Pangulo mula sa mga ... Asamblea sa ... *.b „ na anim na taon. 18. Dapat ... sa isang Pamban- sang Asamblea ang kapangyarihang . ' ' ... sa kani-kanilang kung may nai- .„ ... ika-30 araw ng Hunyo 20. Ang Saligambatas ng 1973 sa bawa’t nito sa I 1^ _ __ mga Kagawad ng may karapatang sa taning na anim na taon na magsisimula ibang itinatadhana ang batas, sa ... ng na sumiisunod sa ... sa kanila. ay ipinahayag na ... sa ... sinasalita ng ... sa 50,000 taong-bayan. ♦ • • Ingles at sa Pilipino at . sa 50,000 taong-bayan. 11. Переведите предложения на русский язык. 1. Dalawa ang patay sa barilan , , dahil sa pagpatay. Ang hiikuman ang lllitis sa pagkapatay kay Jose. Ang pagkamatay ng -= — n^iianv at may kahirapang talakayln. ’z~ gil sa kanya. Ipinagbibili Ang taong nakapatay kay Jose ay lalawigan. Ipinilt siya J • 1 Л > 4^4 * —• —— — _.o ama ni Berting ay maligoy at Kamatayan lamang ang makapi'pi- tindahan ang pamatay sa lambk. nahuli na. Pumatay siya lulupig ang maraming Pili- sa sa L - lala niya ang napatay. - -i f ng isang tao. Pinatay ng mga maniuiupig ang шша1иш6 - pino. Mahigit sa 50 katao ang namatay sa bagyo. Isang kaki- lala niya ang napatay. 2. Siya’y isang katulong na pinunb. Si Ramon ay punong- abala sa pagpupulong. Ang mga pinunb ng Kagawaran ay nag- pulong sa bulwagan. Nanghimagsik ang mga Pilipino sa pamunuan ng Katipunan. Hindi mahusay ang pagkapinunb niya. Si Q. Flores ay mamumunb sa delegasybn. Ang mga batang pi- namunuan ng gurb ay naglalakad sa parke. Nanghimagsi'k ang mga Pilipino sa J W V ng guro ay naglalakad sa parke. 331
3. Ang sagot ко ay oo. Ang mainlt na sagutan ay tapos na. Malaki ang pananagutan niya sa gawaing ito. Sumagot ka! Sino ang mananagot sa pangyayaring ito? Hindi nakasagot ang estudyante. Qanito ang isasagot ko sa inyo. Hindi ako nakasagot pagka’t hindi ko naunawaan ang sinabi niya. 12. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Президент утвердил это решение после того, как министр представил доклад. 2. Законопроект станет зако- ном, если Верховный Суд Филиппин не найдет, что он про- тиворечит конституции. 3. Президент страны не может занимать никакой другой выборной должности после того, как он принесет присягу. 4. В то время как Национальная Ассамблея обсуждала этот законопроект, газеты резко критиковали политику правительства в области труда и заработной платы. 5. Хотя в конституции записаны основ- ные демократические свободы, ими пользуются только- буржуазия и помещики. 6. Еще до того как решение было принято, многие политические деятели возражали против него. 7. В то время как в конституции записано, что страна признает международное право как часть внутреннего пра- ва, практика говорит о другом. 8. Согласно Конституции 1973 г., президент Филиппин лишь номинально является главой государства, в то время как по Конституции 1935 г. он был главой исполнительной власти. 9. Законодательная власть, которая принадлежит Национальной Ассамблее, является одной из важнейших. 10. Избирательные округа, которые существовали в момент принятия Конституции 1973 г., посылают в Национальную Ассамблею по одному делегату. 11. Если это специально не оговорено законом, срок полномочий делегатов Национальной Ассамблеи исчис- ляется с полудня 30 июня после выборов. 12. Необходимо, чтобы собрался кворум. 13. Чтобы осуществлять исполни- тельную власть, премьер имеет право назначать министров, большинство из которых должны быть депутатами Нацио- нальной Ассамблеи. 14. Конституция страны была опублико- вана на многих языках, потому что в стране говорят на десятках языков и диалектов. 15. Несмотря на многоязы- чие, только два языкатагальский и английский — счи- таются государственными языками. 13. Переведите предложения на русский язык. 1. Limang-kanim ng mga mamamayan sa Maynila ay bu- moto noong nakaraang halalan. 2. Ang talumpati ni Q. Reyes ay ika-apat na bilang sa palatuntunan. 3. Ang magkaibigan ay binigyan ng tigsandaang piso. 4. Tigsasampiing piso ang bigay ng ama sa tatlong binata. 5. Tatlo at dalawang-kalimang 332
ektarya ng lupa ang nabilf niya kay Don Felix. 6. Tatlu-tatlo ang mga bata kung pumasok sa pintuan. 7. Isahan ang mga babae kung pumanhik sa hagdan. 8. Ang mansanas ay mangi- sang piseta. 9. Iyan ay pang-apat na bolpeng binili niya para sa akin. 10. Tigpipitong piso ang halaga ng sapatos. 14. Из каждой пары предложении составьте одно. 1. Siya’y nagalit. Ako’y umalis. 2. Nawala ang inyong su- lat. Hindi ko nagawa ang ibig mo. 3. Ang kasarinlan ay ibi- nigay noong 1946. Hinuwad ang Saligambatas sa Saligambatas ng Estados Unidos. 4. Ang konstitusyon ay nagpapatalastas ng mga simulaing demokratiko. Takip ito sa paghahari ng mga kapitalista at ng mga asendero. 5. Ang bawa’t kapangyarihan ay hiwalay at nagsasarilf. Sa katotohanan ay nagkakaisa ang mga ito. 6. Nang lumaki si Jose at nag-aral na. Napansin niyang maraming manunulat ang malaon na niyang kilala. 7. Pinilit niya ako. Siya’y turuan. 8. Siya’y laging kabilang sa ano mang palatuntunan sa paaralan. Siya ang laging tuma- tanggap ng maraming papuri. 9. Si Rizal ay hindi isang manghihimagsik. Hangad niyang sa mabuting salitaan ay bu- rning? ng reporma. 10. Ipinagbawal ang mga nobela ni Rizal. Maraming sipi ang nakapasok nang lihim sa kapuluan., 11. Bu- malik siya sa Pilipinas. Itinapon siya sa Dapitan. 12. Nakinig si Francisco ng pagtatalo sa pandayan ng ama niya. Walang klase. 13. Walang tiyak na ulat. Saan-saang paaralan pumasok si Kikd. 14. Nakapag-aral siya ng mataas na karunungan. Ang kanyang natapos ay katumbas ng haiskiil ngayon. 15. Ang ga- nap na kapangyarihan ay nasa sambayanan. Ang lahat ng kapangyarihang pampamahalaan ay nagmiimula sa kanila., 16. Ang pribadong ariarian ay hindi dapat kunin ukol sa gamit pambayan. Walang wastong kabayaran. 17. Hindi maaaring mahalal na Pangulo ang sino mang tao. Siya ay may limam- piing taon man lamang ang gulang sa araw ng pagkahalal sa kanya. 18. Ang Pambansang Asamblea ay dapat na may ka- pangyarihang tumiyak, magtakda at magbaha-bahagi ng saklaw ng iba-ibang hiikuman. Hindi maaaring alisan ang Kataasta- asang Hukuman ng saklaw sa mga kasong inisa-isa sa Seksiyon lima rito. 15. Произведите подстановку. A. Huwag ninyong sugpuin ito. — — (hanap) — — — (buo) — — — (hirang) — — — (gawA) — — — (tawag) — — — (sabi) — 333
Huwag ninyong (tanggap) ito — — (gugol) — — — (tapos) — B. Huwag mo siyang basahan. — — — (bigay) — — — (tawa) — — — (turd) — — — (asa) — — — (sulat) — — — (payag) — — —- (dala) — — _ (tulong) — — _ (utos) K. Huwag ninyong ibigay iyan. — — (turd) — — — (sulat) — — — (lagay) — — — (tapon) — — — (akyat) — — — (hanap) — — — (handa) — — — (uwi) — — — (salaysay) — 16. Замените форму действительного залога формами прямого, местного и инструментального страдательных залогов. Halimbawa: Bumibi 1 f ako ng aklat sa tindahan para kay Nene. Binibili ko ang aklat sa tindahan para kay Nene. Binibilhan ko ng aklat ang tindahan para kay Nene. Ibinibili ko ng aklat sa tindahan si Nene. 1. Bumili kami ng pagkain sa kapitbahay para sa bata. 2. Bibili tayo ng damit sa tindahan para sa Lola. 3. Humihiram si Luis ng pera kay Andres para sa kanila. 4. Hihiram ako ng aklat kina Oscar para sa iyo. 5. Humiram ang ina ng matamis sa Lola para sa anak. 6. Nagdadala sila ng pagkain sa kusina para sa mga bisita. 7. Nagdala si Pedro ng talaan sa klase para sa guro. 8. Magdadala ka ng dala-dalahan sa istasyon para kina Lopez. 9. Bumabasa si Rosa ng pahayagan sa kusina para sa Lolo. 10. Bumasa siya ng kuwento sa bulwagan para sa mga bata. 11. Babasa si Luisa ng magasin sa silid para sa mga ma- gulang. 334
17. Переведите предложения на русский язык, обращая внимание на пе- ревод междометий. 1. Aba! Ano ba iyon? 2. Ay! Napakahirap ng buhay ko. 3. Ba! Ikaw pala! 4. Ku! Anong ganda mo! 5. Ehem. Bibigyan mo yata kami ng isang salu-salo. 6. Ha? Ano ang ginawa niya? 7. Huwag mo na uling gagawin iyon, ha? 8. Mag-ingat ka sana sa daan, hane? 9. O! Patawarin ninyo ako. 10. Oy! Hintayin mo ako. 11. Kinuha nila pala ang aklat ko. 12. Uy! Maganda ang manika! 18. Переведите предложения на русский язык. 1. Ang Luneta ay kinamatayan ni Dr. Jose Rizal. 2. Ang Kalamba’y kinakitaan ng unang liwanag ni Rizal. 3. Ang Ba- lintawak ay pinaghimagsikan ni Andres Bonifacio. 4. Ang Luneta ay pinagbarilan kay Jose Rizal. 5. Tinapos ng lupong kinabibilangan ko ang pagsusuri noong Lunes. 6. Ang pook na kinalalagyan ng sakahan ay dating ari ng isang mayaman. 7. Ang bulwagang pagdarausan ng pagpupulong ay nasa ikat- long palapag. 8. Pinagtakasan nina Bonifacio ang isang maliit na nayon. 9. Ang pormularyo ay kinatalaan niya ng aking pangalan. 10. Dumating ang mga manlalard sa punong-lunsod na kinatatalunan nila. 11. Maraming mahahalagang suliranin ang pinag-usapan sa kapulungan. 12. Pinagsimbahan ng buong mag-anak ang simbahan sa Quiapo. 19. Составьте предложения, используя следующие слова и выражения. kalagayang sakop at api, hindi dapat ipagtaka, huwarin, ayon sa umiiral na kalagayan, ihalal, itadhana ng batas, pu- nong tagapagpaganap, masalalay, mababang kapulungan, hak- bang tungo sa, dapat ipahayag, saklaw, kasangkapan ng pata- karang pambansa. 20. Переведите предложения на русский язык. Определите основу в выде- ленных неправильных глаголах. 1. Ang malaking pinto ay binuksdn ng bata. 2. Sinidldn ko ng tubig ang mga botelya. 3. Ang iyong mga damit ay kunin mo. 4. Ang mga bata ay bigyan ninyo ng pagkain. 5. Totohanin mo ang iyong mga sinasabi. 6. Hinagkdn ng ina ang noo ng kanyang anak. 7. Nasaktdn ang kawaL 8. Tdtamndn namin ng mga gulay ang aming bakuran. 9. Bukhin mo ang bibig. 10. Lagyan ng takip ang palayok. 11. Hipan mo ang mainit na каре. 12. Sdsarilinin niya ang kayamanang iyan. 13. Wala kang dapat alalahanin. 14. Kanin mo ang manggang hinog. 15. Putlin nga po ninyo ang lubid. 16. Siisundin ko ang mga utos niya. 17. Dlnggin mo ang ka- nyang sasabihin. 18. Laksdn nga po ninyo ang inyong tinig. 19. Kung ayaw ninyong marimldn, maghanda kayo ng ilaw. 20. Ddratndn pa kayo ng mabuting kapalaran. 335
21. Ответьте устно на следующие вопросы. 1. Noong 1935 ba pinagtibay ang Saligambatas ng Pili- pinas? 2. Nasa ilalim pa ba ng kapangyarihan ng E.U. ang Pili- pinas noong panahong iyon? 3. Nagkaroon ba ng epekto ang kalagayang sakop sa Sa- ligambatas? 4. Hinuwad ba ang konstitusyon ng Pilipinas sa konstitu- syon ng E.U.? 5. Nagpapahayag ba ng mga simulaing demokratiko ang Saligambatas ng Pilipinas? 6. Binubuo ba ng dalawang kapulungan ang Kongreso ng Pilipinas? 7. Apat ba ang mga lupong inihahalal ng Senado? 8. Ang Pangulo ba ang Punong Tagapagpaganap? 9. Inihahalal ba ang Pangulo ng buong bansa? 10. Nai'impluwensiyahan ba ng Pangulo ang lahat ng dako ng buhay pampulitika sa Pilipinas? 11. Pinamumunuan ba ng mga kalihim ang mga kagawaran? 12. Habang buhay ba hinihirang ang mga Mahistrado ng Kataastaasang Hiikuman? В. 1. Kailan plnagtioay ang Saligambatas ng Pilipinas? 2. Paano nagkaroon ng epekto ang kalagayang sakop sa Saligambatas ng Pilip’nas? 3. Bakit hinuwad ang konstitusyon ng Pilipinas sa kons- titusyon ng E.U.? 4. Anong simulain ang ipinahahayag ng Saligambatas ng Pilipinas? 5. Sa anong mga sangay nahahati ang kapangyarihan? 6. Ano ang kahulugan ng paghihiwalay ng kapangyarihan? 7. Paano inihahalal ang mga senador? 8. Sino ang namumund sa Senado? 9. Anong lupon ang inihahalal ng Senado? 10. Sino ang pinund ng Mababang Kapulungan? 11. Ilan ang mga kinatawan sa Mababang Kapulungan? 12. Ilang taon nanunungkulan ang Pangulo at Pangalawang Pangulo? b b * 22. Переведите тексты на русский язык. Ang Balangkas ng Kdgawardn ng mga Stiliranfng Panlabas ng Pilipinas Ang Kagawarang Panlabas ay isa sa pinakamahalagang kagawarang nasa ilalim ng Pangulo. Ito ang nakakaalam sa mga patakarang may kinalaman sa pakikipagkapwa-bansa. Ang kahalagahan ng Kagawarang ito ay pinatiitunayan ng katoto- 336
hanan na may pagkakataon na ang Pangulo о kaya ang Pangalawang Pangulo ay siyang namiimuno sa Kagawarang ito. Ang Kagawaran ng mga Siiliraning Panlabas ay bimibuo ng sumusunod; Kalihim ng Kagawaran ng mga Suliraning Panlabas, Pangalawang Kalihim, Tanggapan ng Kalihim, Tanggapan ng Pangalawang Kalihim, Lupon sa Palingkuran ng mga Tauhan sa Suliraning Pan- Jabas, Pagsusulit at Pagsusuri, Sangay ng Protokolo, Sangay ng Pag-uugnay at Muling Pagsusuri, Tanggapan ng mga Suliraning Pampiilitika at Pangkabu- hayan, Sangay ng mga Suliraning Amerikano, Sangay ng mga Sdliraning Europeo at Aprikano, Sangay ng mga Suliraning Asyatiko at Pasiplko, Sangay ng mga Suliraning ng mga Bansang Nagkakaisa at Kapulungang Pandaigdig, Sangay ng Pamamalakad sa Pananalapi at Pangangalakal .at Pagpapaunlad ng Kalakal, Sangay ng Pagbabalitang Pandaigdig at mga Gawaing Pangkalinangan, Tanggapan ng mga Suliraning Pambatas, Kasunduan, Pa- niniktik at Pananaliksik, Tanggapan ng Pangasiwaan, Badyet at Pamamahala, Tanggapan ng mga Bisa, Pasaporte at Pandarayuhan, Sangay ng Paktura, Pagpapadala at iba pang Paglilingkod, Sangay ng Pangasiwaan at mga Tauhan, Sangay ng Pahatiran, Kriptograpya, Artsibo at Kasulatan, Sangay ng mga Katuusan, Pangkat ng Pagtutuos, Pangkat ng Ulat at Estadistika. Ang nasa itaas ay ang Palingkuran ng Kagawaran na gu- magawa sa kapuluan. Bukod dito ay may Palingkurang Panla- bas ng Repiiblika ng Pilipinas. Kabilang dito ay ang Misyon ng Pilipinas sa mga Bansang Nagkakaisa, mga Embahada, mga Legasyon ng Pilipinas, mga Pangkalahatang Konsulado ng Pilipinas. MGA PARIRALA 1. makaalam sa 'ведать чем-л.’. 2. pakikipagkapwa-bansa 'отношения с другими странами’. 3. pinatutunayan ng katotohanan 'доказывается тем фактом’. 4. Pangalawang Kalihim 'заместитель министра’. 5. Tanggapan ng Kalihim 'канцелярия министра’. 22 Зак. 494 337
6. Lupon sa Palingkuran ng mga Tauhan sa Suliraning Panlabas, Pag- susuri at Pagsusulit 'Управление кадров МИД’. 7. Sangay ng Protokolo 'протокольный отдел’. 8. Sangay ng Pag-uugnay at Muling Pagsusurl 'координационный отдел’. 9. Tanggapan ng mga Suliraning Pampulitika at Pangkabuhayan 'кан- целярия по политическим и экономическим вопросам’. 10. Sangay ng mga Bansang Nagkakaisa at Kapulungang Pandaigdig 'отдел ООН и международных организаций’. 11. Sangay ng Pamamalakad sa Pananalapi at Pangangalakal at Pag- papaunlad sa Kalakal 'торговый и валютный отдел’. 12. Sangay ng Pagbabalitang Pandaigdig at mga Gawaing Pangkali- nangan 'отдел международной информации и культуры’. 13. Tanggapan ng mga Suliraning [Pambatas, Kasunduan, Paniniktfk at Pananaliksik 'юридический, договорный и исследовательский отдел’» 14. Tanggapan ng Pangasivvaan, Badyet at Pamamahala 'администра- тивный отдел’. 15. Tanggapan ng mga Bisa, Pasaporte at Pandarayuhan 'отдел виз, паспортов и иммиграции’. 16. Sangay ng Paktura, Pagpapadala at Iba pang Paglilingkod 'отдел доставки’, 'экспедиция’. 17. Sangay ng Pangasiwaan at mga Tauhan 'общий отдел’. 18. Sangay ng Pahatiran, Kriptograpya, Artsibo at Kasulatan 'отдел связи, шифровальный и архивный’. 19. Sangay ng mga Katuusan 'финансовый отдел’. 20. Pangkat ng Pagtutuos 'финансовая секция’. 21. Pangkat ng Ulat at Estadistika 'статистическая секция’. 22. Pangkalahatang Konsulado 'генеральное консульство’. Ang pamamalakad sa pagpupulong Kailangan ng isang estudyante na magkaroon ng kaalamaa tungkol sa karaniwang pamamalakad sa pagpupulong. Dapat niyang malaman kung paano maghalal ng pamunuan, mag- mungkahi, magsusog sa mga mungkahi, tumalakay ng mga. mungkahi at iba pa. Ang pamamalakad ng pagpupulong doon sa Pilipinas ay naiiba sa pamamalakad dito sa Unyong Sobyet. Ang takdang panahon ay kailangan sa alm mang pagpupulong. Doon sa Pilipinas ay ginagamit nila ang isang magaang mar- tilyong kahoy upang hudyatan ang nagsasalita: ang unang paid ng martilyo sa mesa ay isang hudyat lamang, ang ika- lawang paid ay naghuhudyat na tapbs na ang panahon ng nagsasalita. Pinapayagan siyang magtapos ng pangungusap na. kanyang biniblgkas at pagkatapos ay uupo na siya. Ang sumusunod ay isang pamamalakad sa pagpupulong na. ang layunin ay itatag ang kapisanan ng mga estudyante. Ang pangulong pansamantala ay maaaring ihalal ng mga dumadald.. 338
Pangulo. (nakatayd) Si'simulan na natin ang pulong. Clara Ramos, kayo nga muna ang gumanap ng tungkulin ng kalihim- pansamantala. Ang layon ng pulong na ito ay pag-usapan kung anong uri ng kaplsanan ang ating itatatag. Maria, (tumatayd) Qinoong Pangulo. Pangulo. Maria. Marla. Iminiimungkahi kong magtatag tayo ng kapisanang pampanltikan. Ben. Pinangangalawahan ko ang mungkahi. Pangulo. Iminungkahi ni Maria at pinangalawahan ni Ben na tayo’y magtatag ng kapisanang pampanltikan. Mayroon bang ibig magsalita? Ramon. Qinoong Pangulo. Pedro. Qinoong Pangulo. Pangulo. (Tatawagin niya ang unang tumayo.) Ramon. Ramon. Sa palagay ko’y hindi makaaakit sa lahat sa atin ang kapisanang pampanltikan. Mayroon sa ating ang ibig ay tugtugan, mayroon namang ang ibig ay patakarang panlabas. Hindi nila ibig ang kapisanang pampanitikan. Maria. Qinoong Pangulo. Pangulo. Maria. Maria. Kung mayroon tayong kapisanang pampanltikan, ang bawa’t isa’y maaaring makapagsalita tungkol sa ano mang lalong ibig niya. Sa isang palatuntunan, maaaring ang paksa ng talumpati ay tungkol sa tugtugan. Sa stisunod na palatun- tunan maaari namang tungkol sa patakarang panlabas. Sa ga- nyang paraan ang lahat ay masisiyahan. Pangulo. Mayroon pa ba kayong ibig sabihin? Wala. Imi- nungkahi at pinangalawahan na tayo’y magtatag ng kapisa- nang pampanitikan. Ang lahat ng sang-ayon ay mangyaring itaas ang kanang kamay. (Binilang ng Pangulo ang nagtaas ng kamay.) Ang lahat ng tutol ay mangyaring itaas ang kanang kamay. (Kaunti lamang ang nagtaas ng kamay.) Ang mungkahi ay pinagtitlbay. Kapisanang Pampanitikan ba ang ipangangalan natin о ibig ninyo ang ibang pangalan? Maria. Maaari tayong makaisip ng lalong magandang pangalan. Pangulo. Ano ang inyong maipapayo? Adela. Dahil sa walang handang magbigay ng payo, ang bagay ay ipaubaya natin sa isang lupon. Qinoong Pangulo, iminiimungkahi kong humlrang kayo ng lupong bintibuo ng tatlong kasapi na magmtimungkahi ng pangalan sa stisunod nating pulong. Gloria. Pinangangalawahan ko ang mungkahi. (Pinagtibay ang mungkahi.) Pangulo. Adela, kayo ang Pangulo ng lupon. Roberto at Segundo, kayo ang mga kagawad. (Tigil.) Mayroon pa tayong mahalagang bagay na dapat pag-usapan ngayon. Kailangan 339
ang isang Saligambatas. Magmungkahi ang isa humirang tayo ng lupong babalangkas ng Saligambafas na ihaharap sa atin sa stisunod na pulong. (Ang mungkahi ay glnawa, pinangalawahan tibay. Ang lupon ay hinirang.) Selya. Ginoong Pangulo, iminiimungkahi kong ang pulong. sa inyo na itindig na Antonio. Pinangangalawahan ko. Pangulo. Imlnungkahl at pinangalawahan na itindig na ang pulong. Ang lahat ng sang-ayon ay sumagot ng «00». Ang lahat ng tutol ay sumagot ng «ayaw». (Malamang ang- «00».) Tapos na ang pulong. MGA PARIRALA 1. magkaroon ng kaalaman 'иметь представление о чем-лЛ 2. maghalal ng pamunuan 'избирать президиум’. 3. magsusog sa mga mungkahi 'вносить поправки к предложениям’^ 4. tumalakay ng mga mungkahi 'обсуждать предложения’. 5. takdang panahon 'регламент’. 6. gumanap ng tungkulin 'исполнять обязанности’. 7. mayroon bang ibig magsalita? 'есть желающие выступить?’.. 8. tungkol sa ano ma ng lalong ibig niya 'что ему больше нравится’., 9. ang lahat ay masisiyahan 'все будут довольны’. 10. mangyaring itaas ang kamay 'пусть поднимут руку'. 11. ano ang inyong maipapayo? 'что вы можете посоветовать’? 12. walang handang magbigay ng payo 'никто не готов внести пред- ложение’. 13. lupong babalangkas ng Saligambatas 'комитет, который вырабо- тает устав’. 14. itindig ang pulong 'закрывать собрание’. 23. Переведите тексты на тагальский язык. I Первая конституция Филиппин была принята в 1935 г.„ когда страна еще была колонией США. Не удивительно по- этому, что в Конституции 1935 г. отразилось зависимое положение страны. В сущности, конституция Филиппин была списана с конституции США, а впоследствии был принят ряд поправок, которые усилили зависимость от Соединенных Штатов. Такова, например, поправка к кон- ституции, согласно которой американцы пользовались рав- ными с филиппинцами правами в области предприниматель- ства. По Конституции 1935 г., власть в стране подразделялась на законодательную, исполнительную и судебную. Все три 340
власти считались независимыми и равноправными. На са- мом деле разделение власти в буржуазных государствах прикрывает тот несомненный факт, что власть принадлежит капиталистам и крупным помещикам. Законодательный орган, Конгресс, состоял из двух па- лат: нижней палаты, или Палаты представителей, и верхней палаты, или Сената. Исполнительная власть принадлежала президенту. Он оказывал огромное влияние на всю полити- ческую жизнь страны как посредством указов, посланий Конгрессу, так и осуществляя контроль над деятельностью губернаторов провинций. Все министерства работали под его непосредственным руководством. Верховные судьи на- значались, как и в США, пожизненно. Задача Верховного Суда состояла в том, чтобы разъяснять и истолковывать законы посредством решений по делам, представленным в Верховный Суд. В ноябре 1972 г. Конституционным Конвентом была при- нята новая конституция страны, и Филиппины стали пар- ламентской республикой. Президент теперь лишь номи- нально является главой государства, а вся исполнительная власть принадлежит премьер-министру. Законодательный орган — Национальная Ассамблея — стал однопалатным. И президент, и премьер-министр избираются из числа чле- нов Национальной Ассамблей. В новой конституции записано также, что Филиппины, отвергают войну как средство проведения национальной политики и придерживаются принципов дружбы, сотрудни- чества и равенства в отношениях со всеми странами. Органы государственной власти в СССР Высшим органом государственной власти Советского’ Союза является Верховный Совет СССР, избираемый на четыре года. Так как Советский Союз — многонациональное государство, Верховный Совет СССР состоит из двух па- лат: Совета Союза, в котором представлены общие интересы всех граждан СССР, независимо от их национальности, и Совета Национальностей, выражающего специфические интересы народов СССР, связанные с их национальными особенностями. Обе палаты имеют равные права. Выборы в Верховный Совет осуществляются на основе всеобщего, равного и прямого избирательного права при тайном голосовании. В Совет Союза избирается один депутат от 300 тысяч: населения. В Совет Национальностей выбирают по 32 де- 341.
путата от каждой союзной республики, независимо от ко- личества населения. Каждая автономная республика (их в Советском Союзе 20) посылает в Совет Национальностей по 11 депутатов, каждая из 8 автономных областей — по 5 депутатов, каждый из 10 автономных округов — по од- ному депутату. Верховный Совет СССР на совместном заседании обеих палат избирает свой Президиум, который ведет работу между сессиями Верховного Совета. Президиум Верховного Совета СССР состоит из 37 человек: Председателя Пре- зидиума, 15 заместителей Председателя (по одному от каждой союзной республики), Секретаря Президиума и 20 членов. Высшим исполнительным органом государственной вла- сти в стране является Совет Министров СССР, который формируется Верховным Советом и несет перед ним ответ- ственность. Депутатом Верховного Совета может быть избран лю- бой гражданин Советского Союза, достигший 23 лет и поль- зующийся уважением и доверием народа. 24. Перескажите текст урока.
IKA DALAWAMPUT TATLONO ARALIN Kayamana't karalitaan Hango sa «Е1 Filibusterismo» ni Dr. Jose Rizal; isinadula ni Andrea Amor Tablan. Mga tauhan Simoun......................Isang mag-aalahas Kabisang Tales..............Isang lalaking nasa katangha- lian ng buhay Kapitang Basilio............Mamimili ng hiyas Sinang . . ..............Anak ni Kapitang Basilio Kapitana Tika...............Asawa ni Kapitang Basilio Hermana Penchang............Matandang manang na mami- mili ng hiyas Unang magbubukid Ikalawang magbubukid Dalawang utusang lalaki (Kabahayan ng isang tahanang yari sa tabla. May pinto sa gitna sa dakong likuran. Nakabukas ang pinto. May bintana sa magkabilang tabi ng pinto. Sinumang pumasok ay matata- naw muna sa bintana. May bangko sa ilalim ng bawa’t bin- tana. Isang mesitang bilog ang nasa gitna ng kabahayan.) Unang magbubukid. (Mula sa labas.) Tao po! Magandang umaga po, Kabisang Tales. (Papasok.) Wala yatang tao. Ikalawang magbubukid. (Tatayo sa may pinto.) Magandang umaga po, Kabisang Tales. (Makikita ang unang magbubukid.) Kayo pala, pare. Tila wala si Kabisang Tales? Ibig ko sanang kumustahin sila. Unang magbubukid. Ganyan din nga ang sadya ko, pare. Ikalawang magbubukid. (Durungaw.) Saan kaya naroroon ang ating Kabisa? Marahil ay namamasyal sa kanyang buki- ring sinamsam ng korporasyon. Unang magbubukid. (Magbubuntong-hininga.) Kaawa-awa naman ang ating Kabisa. Aping-api sa lahat ng bagay. Aka- lain ninyo sa isang iglap ay nawalan siya ng bukid, naging alila ang anak niyang dalaga at napipi ang kanyang ama. 343
Ikalawang magbubukid. At nabihag pa siya ng mga tuli- .‘san, sabihin ninyo. Unang magbubukid. Ang pagkabihag na iyan sa kanya ng mga tulisan ay naging sanhi ng pagkakasanla ng bahay na ito’t pagkakapasok na alila ni Huli. Sayang iyang si Hull. Kay ganda pa namang dalaga’y naging alila lamang ng tusong si Hermana Penchang. Ikalawdng magbubukid. At ang pagkakapasok na alila niyang si Huli ang naging sanhi ng pagkapipi ni Tandang 'Selo. Kaawa-awang matanda. Unang magbubukid. Ang balita ko’y tutubusin daw siya ni Basilio at ipagpapagawa pa ng bahay na matitigilan nilang magnuno. Napakabait niyang si Basilio. Ikalawang magbubukid. At masipag at marunong pa. Sino -ang mag-aakalang ang isang anak ng maralitang baliw ay magiging mahusay na manggagamot? Kay rami na raw napa- igagaling ni Basilio, ah. Unang magbubukid. Mapalad lamang siya. Sa ilalim ng mga pang-aapi’t paniniil ng mga prayle’t mga Kastila ay may- roon pa ring nakagigitaw sa hirap at nagpapamalas ng likas na katalinuhan. Ikalawang magbubukid. (Nababahala.) Aba, pare. Huwag kang kalakas ng pagsasalita laban sa mga playle. Baka tayo mapasama. Batid ninyong may tainga ang mga dinding. Unang magbubukid. (Takot.) Tayo-tayo lamang naman, pare. (Matatanaw mula sa bintanang dumarati'ng si Kabisang Tales.) Narito na ang Kabisa. Ikalawdng magbubukid. (Sasalubungin si Kabisang Tales.) Magandang umaga po, Kabisang Tales. Unang magbubukid. Magandang umaga po, Kabisa. Kabisang Tales. (Mamamangha.) Magandang umaga na- man sa inyo. Tila naliligaw kayo. Ikalawang magbubukid. Nabalitaan naming naririto na raw kayo. Nagsadya kami rito upang makikumusta at makiramay sa inyo. Unang magbubukid. S’yanga po, Kabisa. Kapos man kami sa salapi’y mayaman naman sa damdamin. Nakikiramay kami sa inyo. Kabisang Tales. Salamat, mga kaibigan. Isang lugod ko na ang mabatid na kahit ako ay nasa laot ng kasawian ay may dumaramay sa akin. Unang magbubukid. Walang kasawiang hindi nalulunasan, Kabisa. Walang kalungkutang hindi ginagamot ng pana- hon. Kabisang Tales. Dito sa Pilipinas ay lalong nasawi ang talagang sawi, mga katoto. Batid ba ninyong ako’y tumanggap ng utos na lisanin ang bahay na ito, opd, lisanin sa loob ng tatlong araw? 344
Ikalawang magbubukid. (Manghang-mangha.) Tunay рб ba,. Kabisa? Kabisang Tales. Tunay, mga kasama. Matapos samsamin ang aking bukid na dinilig ko ng aking pawis at pinagbuwi- san ng buhay ng aking asawa’t anak, ay pinalalayas pa ako sa tahanang itong pinamuhunanan ko ng pagod at pagtitiyaga. Kung minsan ay naiisip kong mabuti pa sa atin ang buhay ng mga tulisan sa bundok. Sila’y malalaya at walang pina- panginoon. Sila’y may matatawag na mga aring tunay, tayo’y wala. Unang magbubukid. (Tatangu-tango.) Iyan nga po, Kabisa, ang sinasabi ko kanina rito sa aking kasama. Tayo’y walang sariling atin. Ang lahat ay para sa Kastila. Lahat! Pati ating buhay. Kabisang Tales. Mga kasama, huwag kayong mainip. Si- sikat din ang ating araw. Darating din ang araw ng pagtutuds. (Mapapatingin sa bintana. Makikita si Simoung dumarati'ng na kasunod ang dalawang utusang lalaking may pasang mala- laking takbang nababalot ng Iona.) Aba at tila may iba pa akong panauhin! Si Q. Simoun. Ikadawar^g magbubukid. Ang kaibigan ng Kapitan Henerall Unang magbubukid. (Kimi.) Hindi na ako magtatagal, Kabisa, aalis na ako. Ikalawang magbubukid. Ako man po, Kabisang Tales. Magpapaalam na rin po ako. (Sabay na lalabas sa pintuan ang dalawang magbubukid. Pagkalabas na pagkalabas nila’y papasok naman si Si- moun na kasunod ang dalawang utusan. Suot' dayuhan si Simoun at may salaming may kulay.) Simoun. (Nakangiti.) Sa bagay na iyan wala kayong sukat alalahanin, Kabisang Tales. Taglay ko ang lahat ng aking kailangan, mga alila at pagkain. Ang tangi kong hangad ay tumigil dito ng isang araw at isang gabi upang makapagbili ng mga hiyas. Ang tahanan ninyo’y siyang pook na ito at napapagitna pa sa dalawang kong maraming mamimili rito ng hiyas. Kabisang Tales. Sinabi ko na sa inyong tahanan sa mga nangangailangan. Simoun. (Babaling sa mga utusan.) Maaari na ninyong ilapag ang mga takba sa mesitang ito. (Kay Kabisang Tales.) Kumusta po naman ang kalagayan ng mga daan dito sa inyo, Kabisang Tales? Kabisang Tales. Katulad din po ng ibang daan sa Pilipinas na malayo sa kabisera, Q. Simoun. Kung minsa’y walang panganib at kung minsa’y ... . Simoun. (Tatawa nang pakutya.) Kinukubkob ng mga tuli- san. Huwag kayong mamangha, Kabisang Tales. Batid kong kayo ma’y hindi nakaligtas sa mga tulisang iyan. (Dudukot pinakamalaki sa nayon. Inaasahan bukas ang aking
sa bulsa at ipakikita kay Kabisang Tales ang kanyang rebol- ber.) Ipagtapat ninyo sa akin, Kabisa, sukat na po ba ang rebolber na ito upang ako’y makapagtanggol laban sa mga tulisan? Kabisang Tales. May mga barfl na malayd ang abot, at mayroon din namang malapit. Simoun. Sa palagay ko’y hindi na pahuhuli ang baril na ito kung layd at layo ang pinag-iiusapan. (Papuputukin ni Simoun ang baril at patatamaan ang mga bunga sa puno. Maririnig ang kalabugan ng mga bungang nangalalaglag.) T a b i n g t (Inaayos ni Simoun ang kanyang takba sa ibabaw ng me- sita. Si Kabisang Tales ay nakatayo sa isang sulok ng kaba- hayan at walang kibdng nanunuod lamang sa mga taong nasa harapan ng hapag at nangag-iiusap-usap samantalang hinihin- tay ang mag-aalahas. Naroroon sina Kapitan Basilio, Kapitana Tika, Sinang, Hermana Penchang, ang dalawang magbubukid at ang dalawang utusan.) Hermana Penchang. Maligayang Pasko sa inyong lahat. Nakinig ba kayo ng misa ni Pari Camorra? Sa lahat ng naging pari rito’y ibig ko sa lahat si Pari Camorra. Hindi siya mall- wag magmisa. Unang magbubukid.Sa ganang akin po’y pare-pareho ang mga pari sapagka’t sila’y binibigyan natin ng salapi sa tu- wing magmimisa kung mga pistang dakila. Kabisang Tales. Iyan ang tama. Hermana Penchang. (Qalit.) Mga erehe. Ikalawang magbubukid. (Nakatawa.) Aba, huwag po kay- 6ng galit, Hermana Penchang. Ugali na po lamang ng napag- uusapan. Kung ako ang tatanungin ninyb’y higit na mabuti para sa akin ang mamili ng mga batd at mga bagay-bagay na galing sa Europa na dala rito ni Q. Simoun. Iba na ang galing Europa. Unang magbubukid. Kaya nga tayo naparitb’y para ma- mili. Kabisang Tales. Kami man. Hermana Penchang. Aba, ako rin. Ako’y bibili ng isang singsing na brilyante na ipinangako ko sa Birhen sa Antipolo. Sinang. Si Huli po, Hermana Penchang? Hermana Penchang. (Nagmamalaki.) Iniwan ko sa bahay. Isinasaulo niya ang isang munting aklat na binili niya sa kura ng dalawang kuwalta. Ang arsobispo ay nagbibigay ng apatnapung araw na indulhensiya sa sinumang bumasa о ma- kinig sa pagbasa ng aklat na ito. 346
К cl pit ana Tlka. Kaawa-awang bata. Hermana Penchang. Hestis! Ang kaawa-awang batang iyo’y lumaking tila kabuti'ng itinamm ng tikbalang. Limam- pting ulit ko nang binasa nang malakas ang aklat ay wala ni isa mang bahaging naisaulo. Parang buslo ang kanyang ulo. Puno lamang kapag nasa tubig sa sandaling iahon ay walang laman. Marahil ay hindi lamang dadalawampung taong indulhensiya ang tinamo ng aking aso’t pusang nakikinig sa kanyang pagbasa. Kung makapagsasalita ang mga iyo’y naisa- ulo kaypala ang di pumasok sa isip ni Hull. Simoiin. (Sa lahat.) Maaari na kayong mamili. Marahil ay ayaw kayo ng mga batong huwad lamang. (Itiiturd si Sinang.) Itong ali ay brilyante marahil ang ibig. * MGA PARIRALA SJ 1. api sa lahat ng bagay 'везде ему не везет’. 2. akalain ninyo 'вообразите’. 3. sabihin ninyo 'добавьте [к этому]’. 4. sayang iyan si... 'жаль [беднягу]...’. 5. ang balita ko’y ... 'мне известно, что ...’. 6. huwag kang kalakas ng pagsasalita 'не говори громко’. 7. baka tayo mapasama 'нам, может быть, придется худо’. 8. batid ninyo 'вы знаете’, 'вам известно’. 9. tila naliligaw kayo 'похоже, вы заблудились’. 10. laot ng kasawian 'пучина бедствий’. 11. walang kasawiang hindi nalulunasan 'безвыходных положений нет’ (букв, 'нет неизлечимых несчастий’). 12. walang kalungkutang hindi ginagamot ng panahon 'нет скорби, которую не излечило бы время’. 13. lalong nasawi ang talagang sawi 'беда не приходит одна’ (букв. 'несчастный терпит еще большие несчастья’). 14. dinilig ng pawis 'политый потом’. 15. pinagbuwisan ng buhay 'оплаченный жизнью’. 16. pinamuhunanan ko ng pagod 'в который (участок земли) вложены труды’. 17. walang pinapanginoon 'не знают (букв, не имеют) господина’. 18. huwag kayong mainfp 'не будьте нетерпеливыми’. 19. sisikat din ang ating araw 'для нас засияет солнце’. 20. nababalot ng Iona 'завернутый в холстину’. 21. suot dayuhan 'заграничная одежда’. 22. wala kayong sukat alalahanin 'вы не должны беспокоиться’. 23. taglay ko ang lahat ng aking kailangan 'у меня с собой все, что нужно’. 24. kinukubkob ng mga tulisan 'кишат (букв, окружены) бандитами’. 25. ipagtapat ninyo sa akin 'поведайте мне’. 26. may mga baril na malayd ang abot 'есть револьверы с большой дальностью боя’. * ' 347
27. hind-i na pahuhulf ang baril na ito 'этот револьвер не из худших (букв, последних)’. 28. kung layd at layd ang pinag-uusapan 'если говорить о дальности’. 29. walang kibo 'неподвижно’, 'безмолвно’. 30. hindi siya maliwag 'он не медлит’. 31. sa ganang akin 'по мне’. 32. huwag po kayong galit 'не сердитесь’. 33. ugali na po lamang ng napag-uusapan 'это всего лишь так гово- рится’. 34. iba na ang galing Europa '[веши] из Европы совсем другие’. 35. lumaking tila kabuting itinanim ng tikbalang 'росла как гриб, посаженный лесным духом’. 36. limampung ulit ko nang binasa 'пятьдесят раз я прочитала’. 37. parang buslo—puno lamang kapag nasa tubig, sa sandaling iahon ay walang laman 'как корзина — полная, только когда в воде, а как вытащишь, ничего нет’. 38. marahil ay hindi lamang dadalawampung taong indulhensiya ang tinamo 'заработали индульгенцию, не меньше чем на 20 лет\ УПРАЖНЕНИЯ 1. Прочитайте вслух и переведите текст урока. 2. Ответьте письменно на следующие вопросы. 1. Bakit pumarito ang dalawang magbubukid sa bahay ni Kabisang Tales? 2. Ano ang nangyari kay Kabisang Tales? 3. Bakit natatakot na magsalita nang malakas ang dala- wang magbubukid? 4. Paano sinalubong ni Kabisang Tales ang dalawang magbubukid? 5. Anong utos ang tinanggap ni Kabisang Tales? 6. Ano ang hanapbuhay ni Simoun? 7. Bakit tumigil si Simoun sa bahay ni Kabisang Tales? 8. Sinu-sino ang mga mamilili? 9. And ang sinabi ng unang magbubukid ukol sa mga pari? 10. Sino si Huli at ano ang kanyang kapalaran? 3. Найдите основу в следующих словах. kabahayan, likuran, magkabila, magbubukid, kumustahin, narorodn, bukirin, samsamin, kaawa-awa, akalain, mabihag, pagkakasanla, pagkakapasok, pagkapipi, tubusin, ipagpagawa, matigilan, magnund, napakabait, maralita, manggagamot, pang-aapi, makagitaw, katalinuhan, mapasama, mabalitaan, makiramay, mabatid, kasawian, malunasan, diligin, pagtitiyaga, 348 .4
pagtutuos, mapatingin, alalahanin, makapagbili, asahan, ma- ngailangan, panganib, ipagtapat, makapagtanggol, pag-uusapan, paputukin, mangalaglag, manuod, mag-aalahas, tanungin, magmalaki, malsauli, maisaulo, maitubos, pagdaralita, masdan, lunurin, pagbilhan, malungkot, buksan, mamasyal, ipagkaloob, pagkaayos, mawalan, magdarasal, katwiran, kabuuan, pamu- nuan, kapulungan, maimpluwensiyahan, katotohanan, panana- lapi, pamunuan, pangkabuhayan, panunungkulan, masalalay, kapanatagan. 4. Образуйте глаголы от основ при помощи следующих аффиксов. am-: sama, parito, damay, labas, tigil, asa, baling, laki, tingin, dukot, hingi, talakay. mag-', tagal, paalam, misa, bayad, isip, dasal, sadya, susog, mungkahi, hudyat. mang-: pasyal, sill, kailangan, puno, bangka, tirahan, ka- hulugan, galing, himagsik, yari. maka-: bukas, pasok, bihag, gitaw, tayo, bill, balik, akyat, kita, dama. makapag-: bill, tanggdl, salita, ligtas, tanong. magpa-: malas, alls, kain, kilala, kuha, ginhawa, labas, liwanag, uwi, kita, hayag, daan. maki-: kumusta, damay, usap, hamok, sama. magka-: isa, bahay, sanla. in-: kumusta, samsam, akala, tubos, salubong, gamot, lisan, dilig, alaala, kubkob, ayos, hintay, tanong, tamo, gamit, puri. pag-in-: tibay, huli, basa, dala, isa, sadya. pa-in: layas, putok, liwanag, buti. -an: asa, bigay, masid, bukas, payag, Simula, turd, hanga. pag-an: buwis, bill, usap, dala. pa-an: tunay, gawa. i-: lapag, tanim, turd, taas, tanong, halal, mungkahi, salay- say, tala, lahad, tapon. ipag-: bill, palit, taka, bawal. ipa-: hayag, labas, lagay, huli. ipagpa-: gawa, tuldy. ma-: tanaw, kita, doon, pipi, bihag, mangha, ligaw, batid, sawi, isip, tawag, inip, balot, laglag, kinig, iwan, tukso, tira, nginig, sanla. ma-an: wala, tigil, balita, lunas, ibig, alam, unawa, tuto, tuklas, pilit. mai-: tubos, payo, bill. тара:- sama, tingin, gitna, dito. mapag-an: usap, pakb, aral. ipa-: kita, malas. ipang-: ako, anak. pang-an: puno, asiwa, dalawa. 349
5. Переведите предложения на русский язык. 1. Ang tahanan ay yari sa tabla. 2. Tanaw ang pinto mula sa sulok. 3. Kay ganda ng tanawin! 4. Hindi matatanaw ito. 5. Bilog na ang buwan. 6. Diyos lamang yata ang makapag- bibigay niyan. 7. Iyan ang sadya niya. 8. Hindi ko sinasadya. 9. Ibig kong magsadya sa kanya. 10. Tila wala na siya. 11. Nasamsam ng korporasyon ang . bukinn. 12. Maraming ka- wal ang nabihag. 13. Pipi ka ba? 14. «Umalis na siya».—«Say- ang». 15. Ano ang ipagsasanla natin? 16. Ang katubusan ng Pilipinas ay dinilig ng dugo ng maraming bayani. 17. Hindi niya naitubos ang sanlang hiyas. 18. Sa manlulup.’g di ka pasisiil. 19. Api ang bayan nilang sawi. 20. Huwag mong palayasin si Luis. 21. Tumango siya sa akin. 22. Tutulungan. siya ng mga katoto niya. 23. Inatasan siyang lisanin ang si- lid. 24. Hindi pa pinagbuwisan ang ari-arian nina Vargas. 25. Walang tiyaga sa pag-aaral ang anak niyang dalaga. 26. Sino ang panginoon ni Jose? 27. Bakit at mainip na mai- nip ka? 28. Talagang mabigat ang pasan nila. 29. Masyado siyang kimi, hindi ba? 30. llapag ninyo ang takba. 31. Isang pagkutya lamang ang ginawA niya sa akin. 32. Ilan ang laglag , mo sa iksamen? 33. Walang kibo ang kakilala natin. 34. Nasa hapag na ang pagkain. 35. Nawalan ng gana si Ramon nang narinig niya ang balita. 36. Qustong-gusto ko ang sabaw na kabuti. 6. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Хижина сделана из досок. 2. Из окна можно видеть всех входящих. 3. На круглом столике, стоявшем в центре комнаты, лежали газеты и журналы. 4. Подойдите к гос- поже Суарес и поздоровайтесь с нею. 5. Зачем ты заходил к нему? 6. Их имущество было конфисковано по решению суда. 7. Почему она все время вздыхает? 8. Подумать только, в один миг он лишился всего имущества. 9. Денег у них уже не осталось, и пришлось заложить земельный участок. 10. Они не смогут выкупить заложенную соб- ственность. 11. Кто бы мог подумать, ч^о ее сын станет врачом? 12. Даже под гнетом испанцев филиппинцы боро- лись за свободу своей родины. 13. Он с детства проявил удивительные способности. 14. Не говорите так громко, нас могут услышать. 15. А мы, кажется, заблудились? 16. Мы пришли к вам, чтобы выразить наше соболезнова- ние. 17. В пору невзгод ему помогали друзья. 18. Время ле- чит любое горе. 19. Прикажите им покинуть помещение. 20. Не печальтесь! Будет и на нашей улице праздник. 21. В их доме всегда полно гостей. 22. Мы вместе спустились по лестнице. 23. Об этом вам нечего’ беспокоиться, у меня с собой все, что нужно. 24. Останьтесь здесь еще на денек. 350
7. Заполните пропуски подходящими по смыслу словами из текста урока. 1. Naninirahan sila sa isang tahanang ... sa ... . 2. ... ko sa bintana ang dalagang nagdaan. 3. Ibig ko sanang ... si G. Ramos. 4. Ano ang ... mo? 5. Akalain ninyo sa isang ... ay nawalan siya ng lahat ng bagay. 6. Naging ... ang anak niyang dalaga sa bahay ng isang mayaman. 7. Takot akong ... sila ng mga tulisan. 8. Ang balita ko’y ... niya ang alila. 9. Sino ang ... na siya ay magiging mahusay na abugado? 10. Sa ilalim ng ... ng mga Kastila ay mayroon pa ring ... sa hirap. 11. Akala ko ... siya ng likas na katalinuhan noon bata pa siya. 12. ... naming darating ang delegasyon bukas. 13. ... man siya sa salapi, mayaman naman sa damdamin. 14. ... sila roon upang makikumusta at ... sa kawawang balo. 15. Kahit ako nasa ... ng kasawian, may ... sa akin. 16. Walang ... hindi ginagamot ng panahon. 17. Tumanggap sila ng ... na lisanin ang sakahan sa ... ng tatlong araw. 18. Nasamsam na ang bukid na ... niya ng kanyang pawis at ... siya sa tahanang ... niya ng pagod at ... . 19. Huwag kayong ..., ... din ang ating araw. 20. May iba akong ... pandangal. 21. Suot ... siya at may ... may kulay. 22. Wala kayong ... alalahanin, ... ko ang lahat ng aking kailangan. 23. Ang ... kong hangad ay tumigil dito ng isang linggo. 24. ... kong magkikita tayo mull. 25. ... mo ang takba sa mesita. 26. Ang kabundukang iyan ay ma- panganib, sapagka’t maraming ... sa pook na iyan. 27. ... bati sa inyong lahat. 28. Ugali na lamang ito ng ... . 29. Pagbil- han ninyo ako ng isang ... na brilyante. 30. ... ng bata ang isang munting aklat. 8. Из каждой пары предложений составьте с придаточным цели, используя союзы para, одно сложноподчиненное nang или upang. 1. Dumating ako. Kumustahin siya. 2. Bi'bigyan ni Basilio ng pera si Kabisang Tales. Tubusin si Hull. 3. Huwag kang kalakas ng pagsasalita. Hindi tayo mapasasama. 4. Nagsadya ang mga magbubukid doon. Makiramay at makikumusta kay Kabisang Tales. 5. Ang hangad ni Simoun ay tumigil doon ng isang araw. Makapagbili siya ng hiyas. 6. Ang isang rebol- ber ay sukat na. Siya’y makapagtanggol laban sa mga tulisan. 7. Sila’y naparito. Mamili sila. 8. Ang Saligambatas ay nag- papahayag ng mga simulaing demokratiko. Takpan ng mga ito ang paghahari ng burgesya. 9. Basahin mo ang aklat na ito. Magkaroon ka ng kaalaman tungkol sa pangyayaring iyan. 10. Ginamit nila ang bel. Hudyatan ang nagsasalita. 11. Gu- magawa si Clara ng abot-kaya niya. Masiyahan ang lahat. 12. Pinllit ng maliit na bata. Turuan siya. 13. Naparoroon siya sa simbahan. Magmasid sa mga tao. 14. Madalas na dumarating siya sa pandayan ng kanyang ama. Makinig ng pagtatalo. 351 4
9. Раскройте скобки. 1. May dalawang bintana sa (kabila) tabi ng (bukas) na pinto. 2. (tanaw) ko siya nang (pasok) siya. 3. Ibig ko sanang (kumusta) sina Flores. 4. Saan kaya (doon) ang bata? 5. Ang kanyang bukirin ay (samsam) ng korporasyon ng mga prayle. 6. (akala) mo sa isang iglap (wala) siya ng lahat. 7. Ang ka- patid niyang lalaki ay (bihag) ng mga tulisan. 8. Ang kaku- langan ng salapi ay naging sanhi ng (sanla) ng bahay nina Ramirez. 9. (gawa) ng anak na lalaki ng bahay para sa mag- nund. 10. Sa ilalim ng mga (api) at (siil) ng mga Kastila ay mayroon pa ring (gitaw) sa hirap. 11. Huwag kang (lakas) ng (salita), baka tayo (sama). 12. (balita) naming (rito) na raw kayo. 13. (sadya) si Maria kay Mang Nano upang (damay) sa kanya. 14. Kahit tayo’y nasa laot ng (sawi) ay may (damay) sa atin. 15. Walang (lungkot) na hindi (gamot) ng panahon. 16. (tapos) (samsam) ang bukid ni Kabisang Tales (layas) pa siya sa (tahan) niya. 17. Huwag kayong (inip). 18. (dating) din ang araw ng pagtutuos. 19. Wala kang sukat (alaala), ang tangi kong hangad ay (tigil) dito ng isang oras. 20. Ang ta- hanan ni Tales ay (laki) sa pook na iyan at (gitna) pa ng dalawang nayon. 21. Gaya ng dapat (asa) marami ang mga mamimili roon. 22. (lapag) mo ang takba sa mesa. 23. Ang mga daan ay (kubkob) ng mga (tulis). 24. (bigay) ng mga mag bubukid ng salapi ang mga pari sa tuwing (misa). 25. (ulo) ni Huli ang isang munting aklat. 26. Ang buslo ay pund kapag nasa tubig lamang, sa sandaling (ahon) ay walang laman. 10. Произведите подстановку, ч 1. Daratfng sina Liwayway bukas. (damay) — — — (sama) — — — (tawag) — — kahapon (labas) — _ _ (bill) — — — (pasok) — -- ngayon (hiwalay) — — — 2. Mag-aabala siya sa susunod na Linggo. (bukid) — — _ — — (misa) — — — __ _ (sadya) — noong nakaraang Lunes (tiyaga) — — — — (tuos) _ _ _ _ (tanim) — sa buwang ito (usap-usap) — — — — (halal) — — ~ — 352
Nakabukas ito. (bihag) — (sanla) — (gltaw) — (lunas) — (pagod) — (tawag) — (akyat) — (balik) — (bilang) — (bitin) — (kain) — (kuha) — (dama) — (galak) — (gamit) — (huli) — (inom) — (lipas) — (pasok) — (danas) — 5. Magkakaisa sila, (bisa) — (doon) — (gusto) — (bahay) — (salapi) — (iba) — (loob) — (mail) — (sakit) — 4. Natanaw na siya. (dito) — — (plpi) — — (bihag) — — (doon) — — (ligaw) — — (batid) — — (sawi) — — (isip) — — (tawag) — — (inip) — — -(kinig) — — (isauli) — — (isaulo) — — (halal) — — (pansin) — — (talo) — — (gutom) — — (alls) — — (bigla) — — (destino) — — 6. Mamimili kami bukas. (palagi) — - (pasyal — — (bangka) — kahapon (pund) — — (tanghali) — — (garndt) — ngayon (kailangan) — — (hiram) — — (isda) — — 11.. Переведите предложения на русский язык. A. Walang pangunahing pangangailangan sa mga pamilihan.. Nakita ba ninyo ang tagapagbili ng gulay? Mura ang halaga ng mga bilihing ito. Pinagtibay ng lupon ang bilihan. Ang salapi ay giigugulin sa pagbili ng sandata. Nabtibuhay sila sa pagbibilf ng prutas. Sinugpo ng Lupon ang pagbibilihan. Ano ang dahilan sa pagtaas ng halaga sa pabiling bigas? Si- nusuri ng Komisyon ang sangay ng pamimili. Sino ang ibig bumili ng bagong kotse? Ang mga mangangalakal na nagbi- bi'li ng sigarilyo nang labag sa batas ay panirusahan. Ang mga mayaman lamang ang nakabibili ng mga bagay na ito. Bilhin mo ang atis. Pagbilhan mo ako ng atis. Ibili mo ako ng sinigwelas. Ipinagbili ni Roberto ang asyenda. Ito ay ma- bibili sa lahat ng botika. Mamili tayor 23 Зак. 494 353
В. Una sa lahat, wala kang sukat alalahanin. Ito ang kaunaunahang pangyayari na may ganitong uri na naganap sa kasaysayan ng Pilipinas. Ang pamahalaan ay biniibuo ng tatlong pangunahing sangay. Nanguna siya sa lahat. Ikaw nga ang mauna. Mauunahan namin sila. Pinangunahan niya ang isang komisydn. Ang bagong lupon ay gagawa sa pangunguna ng Pangalawang Pangulo. Lahat ng mga mamamayan, unang- una ang mga peryodista, ang bahala. Ang gantimpala ay ipagkakaloob sa tatlong kataong mangiinguna sa timpalak. Maki'kipag-unahan ang dalawang koponan sa korona. Inunahan ng kotse ang isang trak. \ 12. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Он хочет построить деревянный дом. 2. У Марко умер отец. Нужно, чтобы вы зашли к нему и выразили со- болезнование. 3. Он хотел бы узнать у вас, как идут дела. 4. Все его имущество должно быть конфисковано по реше- нию суда. 5. Мне не нравится, что она все время вздыхает. 6. Я не знаю, почему ему во всем не везет. 7. По-моему, во время войны он попал в плен и был освобожден только в 1946 году. 8. Они очень не хотели закладывать свой участок, но ничего не оставалось делать. 9. Говорят, он хочет выкупить заложенные драгоценности. 10. Ему не хо- чется задерживаться в этом доме. 11. Он очень хочет стать хорошим врачом и лечить людей. 12. Вы должны преодолеть все трудности. 13. Вы должны встретить деле- гацию, она прибывает завтра или послезавтра. 14. Кажет- ся, они сбились с пути. 15. Вам должно быть известно, что произошло с ними на острове Бохоль. 16. Я не знаю, зайдет ли он сюда или нет. 17. Разве вы не знаете, что он оказался в пучине бедствий? 18. Вы должны помнить, что нет таких несчастий, которые не излечило бы время. 19. Он хочет освободить эту комнату и перебраться в дру- гую, побольше. 20. Министр мог бы вас принять во второй половине дня. 21. Они не хотят, чтобы это имущество облагалось высоким налогом. 22. Предприниматели не же- лают вкладывать капитал в эту отрасль промышленности, так как считают, что приэыль будет невелика. 23. Вы должны хорошенько обдумать его предложение. 24. Вы не должны проявлять такое нетерпение. 25. Я не хотел бы задерживаться, мне надо успеть на последнюю электричку. 26. Ей очень понравилось то золотое кольцо. 27. Вы не должны надеяться на счастливый случай (везенье). 28. Мы знаем, что придет день, когда и для нас засияет солнце. 29. Он не должен удивляться их поведению, таков обычай в этих местах. 30. Вам нужно сказать всю правду. 31. Вы должны выучить это стихотворение наизусть. 354.
13. Заполните пропуски показателями и личными артиклями. 1. Sino man . 2. Ibig ... ko ... sana ... kumustahin .. ... Kabisa ... Tales ... kanya pumasok ... matatanaw muna ... bintana. . kayo. 3. Namamasyal . bukirin ... sinamsam ... mga mawawalan ... ka ,,, lahat nabihag ... mga tulisan. 6. .... ... naging ... sanhi ... pagkaka- ... dalaga. 7. ... balita ko ... Tales ... Ba- . maralita ... .. mga pasahero . bagay. 5. pagkakasanla ... bahay ... ito pasok ... alila ... anak ... niya tinubos ... daw ... anak ... dalaga ... Kabisa . silio. 8. Sino ... mag-aakala ... isa ... anak magbubukid ... magiging ... mahusay ... inhinyero? 9. ... ila- Um ... mga pang-aapi at paniniil ... mga Amerikano ... may- roon ... pa ... rin ... nakagigitaw ... hirap. 10. Noon ... bata ... pa siya ... nagpamalas ... likas ... katalinuhan. 11. Huwag ... ka ... kalakas ... pagsasalita at baka ... tayo ... mapasama, sapagka’t pati ... mga binding ... may ... tainga. 12. Nagsadya ... mga dalaga ... roon upang ... makikumusta at makiramay ... Kabisa. 13. Isa ... lugod ... ko ... malaman ... kahit ... siya ... nasa laot ... kasawlan ... may dumaramay ... kanya. 14. Wala ... kasawian ... hindi ... nalulunasan, at walS ... kalungkutan ... hindi ginagamot ... panahon. 15. Noon ... pa- nahon ... Pilipinas ... laid ... nasawi ... talaga ... sawi. 16. ... Kabisa ... Tales ... tumanggap ... utos ... lisanin ... bukid ... dinilig ... niya ... kanya ... pawis at pmagbuwisan ... buhay ... kanya ... asawa. 17. Kung minsan ... naiisip ... niya ... mabuti pa ... kanya ... buhay ... mga magbubukid. 18. Tayo ... wala ... sarili ... atin, ... lahat ... para ... mga dayuhan. 19. Dumarating ... Simoun ... kasunod ... dalawa ... utusan ... lalaki ... may pasan ... malalaki ... takba ... nababalot ... Iona. 20. ... bagay ... iyan ... wala ... kayo ... sukat ... alala- hanin, sapagka’t ... tumigil ... ako ... roon ... Tsa ... oras ... lamang. 21. Hindi ... pahuhuli ... baril ... Simoun ... kung ... layd at layd ... pinag-iiusapan. 22. Pinaputok ... sundalo at pinatamaan ... mga dahon ... sanga. 23. Sino ... nakatayo ... isa ... sulok ... kabahayan at ... wala ... kibo ... nandnood ... mga tao ... nasa harap ... niya? 24. Kung ... ako ... tatanu- ngin ... ninyo ... higit ... mabuti para ... akin ... mamasyal ... halamanan. 25. Parang buslo ... ulo mo, puno lamang kapag ... nasa tubig, ... sandali ... iahon ... wala... laman. 14. Составьте предложения, используя следующие слова и выражения. sinumang pumasok, maging utusan, mabihag ng tulisan, sa isang iglap, kapos sa salapi, diligin ng dugo, panauhin, suot dayuhan, sukat alalahanin, ang tanging hangad, gaya ng dapat asahan, bukas ang tahanan, paputukin ang baril, walang kibo, pumasok sa isip. 23* 355
15. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Этот крестьянин оказался более разговорчивым. 2. Бедный Талес! В один миг он потерял все. 3. Какое красивое кольцо! Сколько оно стоит? 4. Новый гнет был еще хуже старого. 5. Какая бедность! А ведь он зараба- тывает больше других. 6. Ты гораздо способнее его, но самый талантливый из вас — Педро. 7. Они еще более не- счастны, чем другие. 8. Какое несчастье! И как это слу- чилось? 9. Какое элегантное платье! Где вы его купили? 10. Тот апельсин меньше, чем этот, а вон тот самый ма- ленький. 11. Ее серьги лучше, чем твои. 12. Лучше уйти в горы, чем жить под гнетом испанцев. 13. Моя ноша тя- желее твоей. 14. Как много гостей пришло на свадьбу! Где мы их будем принимать? 15. Я никоим образом не могу согласиться с этим. 16. «По мне все монахи одинаковы»,— сказал крестьянин. 17. Давайте лучше погуляем в саду. 18. Этот бриллиант крупнее того. 19. Какая красота! 20. Как темно уже! Мы можем опоздать. 21. Она тратит больше денег на одежду, чем Мария. 16. Переведите предложения на русский язык. 1. Bahagya nang makapagsalita ang binata. 2. Ang matan- dang babae ay halos mapaiyak. 3. Ang mga kapatid na babae ni Alberto ay kusang umalis upang tumira sa ibang bahay. 4. Ang Tiya Maria ay biglang nagpaalam at iniwan kami sa kusina. 5. Marahil ay sasama si Dolores sa paglalakbay sa Tagaytay. 6. Tila uulan bukas. 7. Siya’y tumayo agad at lu- mabas. 8. Magsalita nga po kayo nang dahan-dahan. 9. Saan- man siya piipunta, sasama ako. 10. Halika sandali. 11. Buhat noong Lunes hanggang ngayon ay wala pa siya. 12. Kung minsan siya ay nagagalit. 13. Bihirang maglard si Mario. 14. Sa ibang araw na kami dadalaw sa iyo. 15. Ganito siya kung lumakad. 16. Ganyan ang buhay. 17. Ibig ko sana siyang tanungin. 18. Wala yatang tao. 19. Tila wala siya sa bahay? 20. Baka tayo mahuli. 21. Nabalitaan kong naririto ka na raw. 22. Tila naliligaw tayo. 23. Tila may iba pa silang panauhin. 24. Kumusta po naman ang kalagayan ng mga daan dito sa inyo? 25. Batid kong kayo ma’y hindi nakaligtas dito. .. J J 17. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Поздоровайся с ними. 2. Не ходите туда, уже поздно. 3. Отбери у него спички. 4. Не вздыхай так жалобно. 5. Не думай, что это всё. 6. Заложите кольцо, и вы смо- жете получить необходимую сумму. 7. Выкупите заложен- ный участок. 8. Не говорите так громко. 9. Не встречайте меня на вокзале, у меня мало вещей. 10. Не удивляйтесь. 11. Зайди к Рамиресам. 12. Освободите помещение. 13. Не J • ' 356 I'
пролейте молоко. 14. Подумайте хорошенько. 15. Не гово- рите этого. 16. Немного терпения. 17. Не задерживайтесь там слишком долго. 18. Попрощайтесь с гостями. 19. Не беспокойтесь. 20. Положитесь на счастливый случай. 21. Не смотрите на них так пристально. 22. Положите га- зеты на столик. 23. Не смейтесь так саркастически. 24. Покажите мне этот медальон. 25. Давайте обсудим эту проблему. 26. Не стрелять! 27. Не жди меня. 28. Дайте мне воды. 29. Не сердитесь, я говорю правду. 30. Зайдите ко мне завтра утром, нам надо обсудить ряд вопросов. 31. Не двигаться! 32. Выучите это наизусть. 33. Не задер- живайтесь у них долго. 34. Не ходите туда. 35. Не спра- шивайте меня об этом. 18. Произведите подстановку. Papasok ako paglabas niya. — — (dating) — — — (tayo) — — — (tanggap) — — — (alis) — — — (dukot) — — — (ayos) — — — (balik) — —- — (basa) — — — (awit) — — — (tugtog) — — — (katok) — — — (kuha) — Ipinambabahay niya ito araw-araw. (pasyal) — — — (hiram) — — (all's) _ _ _ (prito) _ — — (balot) _ — — (pista) _ _ — (sulat) — — _ (simba) — — — (lakad) — — —- (sayaw) — — — (sine) — — — (bayad) — — — 19. Подберите антонимы к следующим словам. likuran mayaman nakabukas lugod pumasok sa loob ng lumaki malakas mahati
sa ilalim ng una ibig alam napakabait masipag kapos malaya araw dayuhan alaala ayaw katulad bigyan mataas mayorya panlabas bukod sa pa pagpapabuti sang-ayon 20. Ответьте устно на следующие вопросы. A. 1. Ibig ba ng dalawang magbubukid na kumustahin la- mang si Kabisang Tales? 2. Namamasyal ba si Tales sa kanyang bukirin? 3. Sinamsam ba ng korporasyon ang bukid ni Kabisang Tales? 4. Aping-api ba siya sa lahat ng bagay? 5. Nawalan ba si Tales ng bahay niya? 6. Naging alila ba si Huli? 7. Napipi ba ang ama ng Kabisa? 8. Tutubusin ba raw ni Basilio si Huli? 9. Ipagpapagawa ba ni Basilio ng bahay? 10. Marami bang taong napagaling ni Basilio? 11. Nakagigitaw ba si Basil.о sa hirap? 12. Mayroon bang tainga ang mga dinding? 13. Nagsadya ba ang dalawang magbubukid upang maki- ramay kay Tales? 14. Tumanggap ba si Tales ng utos na lisanin ang bahay? 15. Pinalalayas ba si Tales sa tahanan niya? 16. Mabuti pa ba ang buhay ng mga tulisan sa bundok? 17. Darating ba ang araw ng pagtutuos? 18. Suot dayuhan ba si Sumoiin? 19. Taglay ba niya ang lahat ng kanyang kailangan? 20. Dalawa ba ang mga utusan ni Simoun? 21. Inaasahan ba ni Simoung maraming mamimili roon? 22. Bukas ba ang tahanan ni Tales sa mga nangangaila- ngan? 23. Nakaligtas ba si Tales sa mga tulisan? 24. Sukat na ba ang isang rebolber upang makapagtanggoi laban sa mga tulisan? 25. Pinatatamaan ba ni Simoun ang bunga ng pund? 26. Hinihintay ba ng mga tao ang mag-aalahas? 27. Pare-pareho ba ang mga pari sa ganang magbubukid? 28. Binibigyan ba ng mga magbubukid ng salapi ang pari sa tuwing magmimisa? 29. Iba na ba ang galing sa Europa? 30. Ipinangako ba ni Hermana Penchang ang singsing na brilyante sa.Birhen sa Antipolo? 31. Isinasaulo ba ni Huli ang aklat? 32. Iniwan ba siya sa bahay? 358
33. Ang arsobispo ba’y nagbibigay ng indulhensiya? 34. Wala bang naisaulo si Huli ni isa mang bahagi ng aklat? 35. Ayaw ba ang mga taganayon ng mga batong huwad lamang? 1. Ano ang kabahayan ng tahanan.' 2. Sinu-sino ang dumating sa bahay ni Kabisang Tales? 3. Ano ang sadya ng dalawang magbubukid? 4. Saan kaya naroroon ang Kabisa? 5. Paano nawalan si Tales sa lahat ng bagay? 6. Bakit sinamsam ng korporasyon ang bukirin ng Kabisa? 7. An6 ang dahilan ng pagkakasanla ng bahay ni Kabi- sang Tales? 8. Bakit nakapasok na alila ang anak na dalaga ni Tales? 9. Bakit tutubusin ni Basilio si Huli? 10. Sino ang ina ni Basilio? 11. Bakit natakot ang ikalawang magbubukid at sinabi niya na may tainga ang mga dinding? 12. Kailan dumating ang Kabisa? 13. Ano ang sabi niya sa mga magbubukid? 14. Bakit naldlugod si Tales kahit na siya’y nasa laot ng kasawian? 15. Ano pang utos ang tinanggap ni Kabisang Tales? 16. Bakit pinalalayas pa si Tales sa tahanan niya? 17. Sino ang nakita ni Tales sa bintana? 18. Bakit umalis ang mga magbubukid pagdating ni Si- moun? 19. Ilan ang mga utusan ni Simoim? 20. Kanino ang mga takbang nababalot ng Iona? 21. Ano ang suot ni Simoiin? 22. An6 ang hangad ni Simoun? 23. Ano ang kalagayan ng mga daan doon noong panahong iyon? 24. Ano ang dinukot ni Simoun sa bulsa? 25. Bakit pinaputok ni Simoun ang baril? 26. Bakit dumating ang mga taganayon sa tahanan ni Tales? 27. Sino ang hinihintay nila? 28. Ano ang sabi ni Hermann Penchang ukol kay Pari Camorra? 29. Ano ang kuru-kurd ng unang magbubukid ukol sa la- hat ng pari? 30. Bakit tinawag ni Hermann Penchang na erehe ang mga magbubukid? 31. Ano ang ipinangako ni Hermana Penchang sa Birhen sa Antipolo? 32. Nasaan si Huli? 33. Bakit siya iniwan sa bahay? 34. Ano ang sabi ni Hermana Penchang tungkol kay Huli? 359
21. Переведите рассказ на русский язык. Buwenas ni Agaplto М. Joaqufn lilang araw pang nasasabit ang karatula ko sa dinding ng aming bahay nang lumapit sa akin si Densyd. Sa aming pook ay kilalang-kilala si Densyd na isang pusakal na sabu- ngero. — Tulungan ninyo ’ko,— bungad niya bago pa upo sa harap ng aking mesa. — Bakit, and ’ng nangyari sa ’yo? — Nagtanan ho ang aking asawa. man maka- At napahagulgol si Densyd. Inalis ko ang aking tingin sa kanyang mukha. Natatakot akong baka ako mapatawa nang malakas. — Ikuwento mo muna ang mga pangyayari bago ka magpa- lahaw. — Kilala n’yo ang asawa ko, hindi ho ba? Hindi ko siya nasagot agad. Ang totoo, hindi rko alam kung sino ngayon ang asawa ni Densyd. Pagkabata ko pa ay kung ilan na ang nakita kong papalit-palit na kasama niya sa kanyang maliit na bahay. At alam kong lahat ng babaing iyon ay humihiwalay sa kanya pagkaraan ng ilang buwan. Nguni’t itong huli ay hindi ko nakilala sapagka’t naabala ako sa paghahanda para sa iksamen. Hindi hinintay ni Densyd ang aking sagot. — Bata pa ho siya,— patuloy niya,— at talagang pakaka- salan ko na siya. Hindi ko malaman kung bakit niya ginawa ito. Napakabuti naman ng pagtingin ko sa kanya. Totoo ang sinabi ni Densyd. Alam ng lahat sa aming pook na mabait siya sa asawa. Sa mga asawa, ang ibig kong sabi- hin. Kargador lamang siya sa istasyon ng tren, nguni’t dahil sa kasipagan ay kumikita ring nang mabuti-buti. Ang tanging bisyo ni Densyd ay sabong, at nakikita naming tuwing mana- nalo siya ay kung anu-anong pagkain at kagamitan ang initi- uwi niya sa bahay. — Bakit niya ’kd iniwan? — nagsisimula na namang hu- mikbi si Densyd. Ewan ko, muntik ko nang maisagdt. And’ng malay ko kung bakit ka niya iniwan? Nguni’t bagama’t totoong hindi ko alam ang dahdan ay hindi ko naman siya sinagot nang ganoon. Naaawa ako kay Densyd. Nag-iisa siya sa bahay. Walang anak at lagi pa ngang iniiwan ng asawa. Mayroon siyang naiipong pera, nguni’t hindi naLlihim sa amin na ti- natangay ng bawa’t umaalis na asawa ang lahat ng nafipoa ng kaawa-awang matanda. 360
— Ano ’ng tinangay sa ’yo ngayon? — tanong ko sa halip na sagutin siya, — Walang bagay ang tinangay niya. Ibig kong mabalik siya sa ’kin, kahit iwan na niya kay Goryo ang limang daang pisong dinala niya. — Sinong Goryo? — unang tanong ko. — Si Goryo T’yope ho. Kilala ko si Gorid T’yope. Isa ring pusakal na sabungero, gaya ni Densyd. Ang ikalawang tandng ko: — Bakit ka naman nagkaroon ng limang daang piso? — Saka na ho natin pag-usapan ’yon,— sagot ni Densyd.- Tulungan muna ninyo akong mabalik sa aking si Patring. — Titingnan ko kung and ’ng aking magagawa. Hindi ka kasal sa kanya, kaya wala akong alam na karapatan mo para maghabbl. Pero kakausapin ko si Goryong T’yope at si Patring. Malalaman mo kung may mangyayari sa lakad ko. Tumayd na si Densyd, nguni’t bago siya nanaog ay waring nabasa ang isa pang katanungang nasa isip ko. — Huwag kayong mag-alaala,— sabi niya,— mabalik lang sa ’kin si Patring e tiyak na may ibabayad ako para sa inyong pagpapagod. Dala marahil na pagkaawa ko kay Densyd, at saka ng pangakong babayaran niya ang aking. paglilingkod, hindi ko pinaraan ang araw na iyon at hinanap ko si Goryong T’yope. Tumutol muna si Goryo, nguni’t nang sabihin kong pinaiiwan sa kanya ni Densyd ang limang daang piso ay siya na rin ang nakiusap kay Patring na magbalik na kay Densyd. Lunes ng umaga nang magbalik sa akin si Densyd. Iniabot sa akin ang isang daang piso, kasabay ng hindi maputul-putol na pasasalamat. Noon lang ako unang nakatanggap ng ganoong kalaking bayad sa bago kong propesydn, kaya’t nakalimutan kong ita- nong kay Densyd kung saan niya kinuha iyon. Nguni’t nang pababa na siya sa aming hagdanan ay hindi ko napigil na itandng ang isang bagay na nasa aking isip noong una pa siyang nagpunta sa akin. — Densyd,— sabi ко,— marami-rami na rin namang babae ang umalis matapos makisama sa ’yo nang ilang buwan. Ba- kit si Patring lang ang hinabol mo? — Alam n’yo,— nakangiting paliwanag ni Densyd,— kung sa iba lang siya sumama e hindi ko pa marahil pipiliting ma- balik siya sa ’kin. Pero si Goryong T’yope e lag! kong kapusta sa sabong, at ayokong malipat sa kanya ang buwenas na dala ni Patring. Ang isang daang pisong ibinayad ko sa inyd e tinalo ko kay Goryo kahapon. Sa isang linggo siguro e maba- bawi ko na ang budng limang daang pisong iniwan natin sa 361
MGA PARIRALA 1. pusakal na sabungero 'заядлый петушатник’. 2. ’ko ( = ako) 'я’. 3. ’ng ( — ang)— показатель подлежащего. 4. ’yo ( —iyo) 'твой’. 5. inalis ko ang tingin sa ... 'я отвел взгляд от ...’. 6. n’yo (—ninyo) 'ваш’. 7. pagkabata ko pa ay kting ilan na ang nakita kong papa 1 it-pal11 na kasama 'еще в детстве я видел много его возлюбленных, сменявших друг друга’. 8. talagang pakakasalan ko na siya 'я бы действительно женился на ней’. 9. napakabuti naman ng pagtingin ko sa kanya 'я же хорошо к ней относился’ (букв, 'очень хороший мой взгляд на нее’). 10. tuwing mananalo siya 'всякий раз, когда он выигрывал’. 11. ewan ko ( = aywan ко) 'я не знаю’. 12. muntik ко nang maisagot 'чуть было не ответил я’. 13. ano ang malay ко 'откуда мне знать’. 14. naiipong pera 'накопленные деньги’. 15. hindi nalilihim sa amin 'для нас не было секретом’. 16. walang bagay ang ... 'неважно...’, 'не имеет значения...’. 17. ’kin ( = akin) 'мой’. 18. ’yon ( = iyon) 'тот’. 19. wala akong alam na karapatan mo para maghabol 'я не знаю за- кона, на основании которого ты мог бы возбудить дело’. 20. malalaman mo kung may mangyayari sa lakad ko 'ты узнаешь, если что-нибудь выйдет из моих действий’. 21. hindi ko pinaraan ang araw 'в тот же день’ (букв, 'я не дал пройти дню’). 22. nang pababa na siya 'когда он уже спускался’. 23. hindi ko napigil na itanoig 'я не удержался и спросил’. 24. е ( = ау) — показатель сказуемого. 22. Переведите текст и предложения на тагальский язык. I. В конце XVI в., когда почти вся территория Филип- пинского архипелага перешла под управление испанской администрации в Маниле, страна была разделена на про- винции (вначале их было 16, а к XIX в. их число достигло 34). Во главе провинций стояли испанские губернаторы — алькальды. Провинции делились на побласьоны (муниципа- литеты) во главе с капитаном, или гобернадорсйльо (что в переводе с испанского означает «маленький губернатор»); побласьоны в свою очередь делились на барио, или баран- гаи, состоявшие из нескольких деревень. Во главе барио, или барангаев, стояли так называемые кабёса де барангай, что означает «глава барангая». Большинство гобернадор- 362
сильо и кабеса де барангай были филиппинцами, бывшие дато и махарлика, которые стали орудием в руках испан- ских колониальных властей. Они могли учить своих детей в школах, созданных католическими монахами, и даже по- сылать их в университеты Европы. Но положение даже привилегированных филиппинцев было непрочным, что можно видеть на примере кабесы Та- леса: монашеские ордена нередко отнимали у них землю, как это и случилось с героем романа Рисаля. Именно по- этому многие представители привилегированных классов филиппинцев выступали против испанского владычества, в первую очередь против экономической эксплуатации филип- пинцев монашескими орденами, и требовали проведения демократических реформ. Многие филиппинцы уходили в горы и вели вооруженную борьбу с колонизаторами. В романе «Флибустьеры» Хосе Рисаль описал судьбу Талеса, представителя местной аристократии, который в один миг потерял все свое состояние и которого монахи согнали с земли. Его дочь вынуждена была пойти в слу- жанки, а его отец от горя потерял дар речи. Талес раздо- был оружие и ушел в горы к разбойникам. До сих пор Талес является любимым литературным героем филиппин- цев. И. 1. Станьте у окна, чтобы вы могли видеть всех вы- ходящих из здания. 2. Эй, кто-нибудь! Откройте дверь, стучат. 3. Я хотел бы выразить вам свое соболезнование. 4. Нам стало известно, что назначен новый чрезвычайный и полномочный посол в Японию. 5. За что он арестован? 6. Положите вашу ношу на этот круглый стол. 7. «Иногда на дорогах безопасно, а иногда они кишат разбойника- ми»,— сказал Талес. 8. Покажите мне ваше оружие. 9. Ска- жите честно, что вы задумали? 10. Вы не сможете защи- титься от них. 11. Он выстрелил в птицу, но не попал. 12. Приведите в порядок вашу комнату. 13. Он молча раз- глядывал людей, стоявших перед ним. 14. Ожидая его прихода, гости беседовали в углу зала. 15. Вы слышали речь президента по радио? 16. Из всех артистов мне по- нравился только один. 17. По-моему, обе поправки к зако- нопроекту совершенно одинаковы по смыслу. 18. Не серди- тесь, он выполнит эту работу к понедельнику. 19. Мы за- шли в магазин сделать кое-какие покупки. 20. Родители ушли, а его оставили дома.
IKA-DALAWAMPll’T APAT NA ARALIN Kayamana’t karalitaan (Karugtong) Sindng. Opb, iyan nga po. Matatandang brilyante po. Si Tatay po ang magbabayad. Sus! Kay gaganda! (Kukurutin sa bisig ni Kapitana Tika.) Aruy! Ang mga hikaw na iyan! Kabisang Tales. (Titingin sa batong hawak ni Simoun at saka magsasalita sa sarili.) Ang pinakamaliit na brilyanteng yaon ay sapat nang maitubos sa aking anak sa pagka-alila, sapat na upang makapagligtas sa kanya sa kapanganiban, sapat na rin upang huwag naming maiwan ang bahay na ito, kaypala’y sapat upang makabili ng ibang bukid. Diyos ko! Kay laking kayamanan ang ipinamamalas Mo sa gitna ng aking pagdaralita! (Ti'tingin sa malayo.) Kayamana’t karalitaan! Hu- wag Mo pong itulot na matukso ako! Simoun. Masdan ninyo. Ang taguan ng mga bato’y parang taguan ng mga manggagamot. Naririto ang buhay at kamata- yan, ang lason at lunas, at sa isang dakot ng laman na ito’y maaari kong lunurin sa luha ang lahat ng tao sa Pilipinas. Hermana Penchang. (Mag-aantanda.) Susmariosep! Kay laking kapangyarihan! Kapitana Tika. Kasindak-sindak na kayamanan! Sindng. Nakatatakot. (Mapapakapit sa bisig ng ina. Itataas ang isang pares na hikaw.) Ang mga hikaw na ito ang para sa akin. Kapitang Basilio. Anii-ano ba ang bibilhin ko? (Mag-iisip.) Ah, alam ko na. Tali ng orasan para sa alperes. (Dadamputin ang tali ng orasan.) At mga hikaw na pabili ng kura. (Dadam- putin ang isang pares ng hikaw.) Bibilhin ko ang mga ito, Don Simoun. Unang magbubukid. Pagbilhan ninyo ako ng mumurahing hikaw para sa aking anak na dalaga. Ikalawdng magbubukid. Ako’y pagbilhan ninyo ng singsing para sa aking asawa. Iyon po lamang mura. Simoun. (Babaling kay Kabisang Tales.) Kayo, Kabisang Tales, wala ba kayong ibig bilhin о ibig ipagbili? Kabisang Tales. (Malungkot.) Ang mga hiyas po ng aking anak na dalaga’y naipagbili nang lahat. Wala nang halaga ang natitira. Sindng. (Kay Kabisang Tales.) At ang agnos po ni Maria 364
Clara? (Babal'mg kay Simoun.) Yao’y isang agnos na may bri- lyante at esmeralda na ginamit ng aking kaibigan bago siya pumasok sa Sta. Clara ... (Lalabas sa kaliwa si Kabisang Tales. Pagbalik ay ina- bot kay Simoun ang isang munting kahon.) Kabisang Tales. Buksan ninyo ang munting kahong iyan. (Pagbibiling-bilingin ni Simoun ang agnos ni Maria Clara.) Sinang. lya’y suot ni Maria Clara noong kami’y namama- syal sa San. Diego. Dahil sa malaking pagkahabag ay ipinag- kaloob niya sa isang ketongin. Kay bait po ni Maria Clara! Talaga pong isang santa. Simoun. (Hang ulit na bubuksan at ipipinid ang kahon.) Ibig ko ang pagkaayos. Magkano po ninyo ipagbibili ito sa akin? (Kakamutin ni Kabisang Tales ang kanyang ulo at tainga at saka titingin sa mga babae.) Talagang naiibigan ko ang agnos, Kabisang Tales. Ibig baga ninyong ipagbili ng isang daan? Limang daan? Ibig ba ninyong ipagpalit ng iba? Pumili kayo sa katipunan ng aking mga hiyas. Kabisang Tales. (Pabulong.) Limang daang piso! (Kukunin ang agnos, plnabibiling-bi 1 ing sa mga daliring nanginginig.) Limang daang piso! Ako kaya ay humingi ng laid pang mala- king halaga? Makapagliligtas sa amin ang agnos na ito. Ma- tutubos ko ang aking anak at mabubuhay kami nang mapayapa. Kay gandang pagkakataong kapag lumagpas na’y hindi na maaaring bumalik. Hermana Penchang. Hindi sa pangungunang bait, Kabi- sang Tales, kung ako kayo’y pakakaingatan ko ang agnos na iyan na parang isang relikya. lya’y ari ng isang banal na pinupuri ni Pari Salvi kaya hindi ipinagbili ni Huli at pinili pa ang masanla ang sarili. Sinang. (Sa ina.) Nakii! Ayaw lamang ng matandang iyang tubusin ni Kabisang Tales si Huli. Kapitana Tika. Paano’y mawawalan siya ng alila. Walang magdarasal para sa kanya at para sa kanyang mga aso’t pusa. Wala siyang tatanggaping indulhensiya. Hermana Penchang. Ayon sa mga nakakakita’y payat na payat na si Alaria Clara, at hindi na halos makapagsalita. Siya’y mamariiatay na isang banal. May katwiran si Huli na huwag ipagbili iyan ... Malay ninyo, baka dahil diya’y maging banal din si Huli. Kabisang Tales. (Kay Simoun!) Ipahintulot ninyong mag- tungo ako sa bayan ngayon, kakausapin ko ang aking anak na dalaga at itatanong ko sa kanya kung ako’y pahihintulutan niyang maipagbili ang agnos na itong handog sa kanya ni Basilio. Simoun. Kayo ang masiisunod. Bumalik kayo agad. T a b i n g 365
(Pagtaas ng tabing ay madilim sa kabahayan. Gabi na. Isang aandap-andap na kandila ang nasa ibabaw ng mesita. Si Simoun ay makikipag-usap sa dalawa niyang utusan. Maki- kita sa isang tabi, sa dakong kanan na may nakakabit 11a kulambo sa ibabaw ng isang banig. May isang unan sa ulunan ng banig.) Simoun. Nakapinid na bang lahat ang mga maleta? Unang utusan. Opd. May iba po ba kayong ipag-uutos? Simoun. Wala. Maaari na kayong magpahinga. Ikala'wang utusan. Doon po ba kami matutulog sa tabi ng maleta? Unang utusan. Ano ka ba, bakit ka tanong nang tanong? At saan mo ibig rnatulog, dito? Simoun. (Sa tinig na makapangyarihan.) Sinabi kong mag- pahinga na kayo. (Mabilis na lalabas sa dakong kaliwa ang dalawang utusan.) Hatinggabi na’y hindi pa bumabalik si Ka- bisang Tales. Ano kaya ang nangyayari sa kanya? Nahuli na naman kaya siya ng mga tulisan? Pinigilan kaya siya ng kanyang anak sa bayan? (Maghihikab at mag-iinat.) Tumalab kaya ang aking pain? Ang mga taong katulad niya na inapi ng mga prayli’t ng pamahalaan ang kailangan ko. (Muling maghihikab.) Totoong malalim ang gabi. Hindi ko na siya hihintayin. (Kakalagin ang sinturong kinakabitan ng lalagyan katad ng kanyang rebolber. Ilalagay ito sa mesita at hihiga sa loob ng kulambo. Patiyad na papasok si Kabisang Tales pagkaraan ng ilang safidali. Titigil sa may mesita. Sisipatin si Simoun sa loob ng kulambo.) Kabisang Tales. (Sisipatin ang buong kabahayan.) Saan kaya inilagay ang kanyang sandatang ipinagpaparangalan sa akin kanina? (Makikita ang sinturong may suksukang katad ng baril.) Ah, naririto. (Bubunutin ang baril at pagbibiling- bilingin.) Ito, ito ang tanging lunas. Ito ang tanging tanggulan ng mga nasawing katulad ko. (Isiisuksok sa may likuran ng pantalon ang baril. Uupo sa tabi ng mesita. Diidukot ng kapl- las na papel sa bulsa at susulat. Kikilos si Simoun. Makikr ramdam si Kabisang Tales at kakapain ang baril sa likuran- Pagkatapos ay magpapatuloy sa pagsulat. Dudukutin ang agnos sa bulsa, babalutin sa I ham at siyang ipaloloob sa suksukan ng baril. Bago tiiluyang lumabas ay lilingunin si Simoun.) Ganyan nga, humimbing kang mapayapa, dayuhan. Bukas ay ibang araw na. Tabing 366
(Pagtaas ng tabing ay makikitang mag-iinat si Simoun na nakatayo sa harapan ng mesita. Papasok ang unang utusan.) Unang utusan. Magandang umaga po, amo. Nakatulog ba kayong mabuti? Simoun. (Masungit.) Oo. Magligpit ka na ng aking hinigan. (Magliligpit ang utusan at sisipul pa ng isang awit.) Ikalawang utusan. (Siisungaw mula sa kaliwa.) Magandang umaga po, Senyor Simoun. Nakahanda na po ang inyong aga- han. Simoun. Sandali lamang. Lalabas na ako. (Mawawala ang ulo ng ikalawang utusan.) Unang utusan. Senyor, balutin ko na rin po ba ang mga ito? Simoun. (Yamot.) Panay kang tanong. Hala, sige, balutin mo iyan. (Kukunin ang sinturong may kakabit na suksukan ng baril. Mamamangha.) Aba! Magaan! Saan kaya naroon ang aking rebolber? Nawawala! (Sisiyasatin ang suksukan ng baril. Mahtihulog ang liham na bumabalot ng agnos.) Ano ito? (Bd- buksan. Itataas ang agnos.) Ang agnos! Ang agnos ni Maria Clara! Ang agnos ng babaing siyang sanhi ng pagbabalik ko sa Pilipinas. (Babasahin ang liham.) «Ginod, ipagpatawad ni- nyong kayo’y aking pagnakawan kahit kayo’y aking panauhin. Isang mahigpit na pangangailangan ang nag-udyok sa aking gawin ko ang ganito. Gayunma’y ipinapalit ko sa inyong re- bolber ang agnos na ibig na ibig ninyo. Ang inyong sandata’y kailangang-kailangan ko sapagka’t makikisama na ako sa mga tulisan. Huwag sana kayong magpatanghali sa inyong lakad sapagka’t kapag kayo’y nabihag nami’y malaki ang tubos na aming hihingin ... Telesforo Juan de Dios.» Aha! Natagpuan ko rin ang taong aking hinahanap. (Tatangu-tango.) May ka- unti siyang alinlangan, nguni’t matututo siyang tumupad sa ipinangakd. (Babaling sa kaliwa.) Pedro! Juan! Dalawang utusan. (Sabay na papasok.) Po! Simoun. Nakahanda na ba ang mga dala-dalahan natin? Unang utusan. Opo. Simoun. Mabuti. Dalhin ninyo ang malaking maleta. Mag- patuloy kayo sa Los Banyos. Doon ninyo ako hintayin. Luma- kad na kayo ngayon din. Sa lawa kayo magdaan. Ikalawang utusan. At kayo po? Simoun. Susunod ako sa inyo. Sa katihan ako magdaraan. Dadalhin ko ang lalagyan ng mga batong mahahalaga. (Biglang papasok ang apat na guwardiya Sibil.) Isang guwardiya sibil. Walang kikilos. Ngayon din ay pa- lapitin sa amin ang nagngangalang Tales. Simoiin. (Tatawa nang pakutya.) Si Kabisang Tales! Wala, mga ginoo. Lubhang napakahuli ang inyong pagdating. Kagabi pa. umalis. Kung ibig ninyo’y magslyasat kayo sa buong bahay. 367
(Papasok sa kanan ang mga guwardiya sibil. Pagkalipas ng ilang saglit ay muling lalabas na kaladkad ang isang matan- dang lalaking umuungol.) Si Tandang Selo! Kinuha ang ama bilang kapalft ng anak. Bulag na tagasunod. Nguni’t mabuti nga upang lalong magpuyos ang kalooban ni Tales. T a b i n g (Pagtaas ng tabing ay makikitang nag-uusap ang dalawang magbubukid.) Unang magbubukid. Hindi ako nakatulog na mabuti ka- gabi. Walang tigil sa pagtahol ang mga aso. Ang mga manok ay naligalig sa aming silong. Ikalawang magbubukid. Tatlong patayan ang naganap ka- gabi. Ang prayleng tagapamahala ng asyenda at ang lalaking pinagbiblgyan niya ng mga lupain ni Kabisang Tales ay na- tagpuang patay sa malapit sa bukid. Basag ang kanilang mga ulo at may sumpal na lupa ang kanilang mga bibig. Unang magbubukid. Sus! Nakakikilabot! Ikalawang magbubukid. Ang asawa ng bagong mag-aari ng lupa’y pinatay rin. Pugot ang kanyang ulo. May sumpal ng labi’y natagpuan ang sa dugo ng pangalang na lupa ang kanyang bibig. Sa kanya isang pilas na papel na kinatititikan «Tales». Unang magbubukid. Susmariosep! Ano ang dapat natin gawin? Ikalawang magbubukid. An6 pa? Eh, di makimatyag na lamang tayo. Tiyak na ang babagsakan ng parusa ng mga prayle’t mga guwardiya sibil ay ang mga taong-bayan. Unang magbubukid. Labis na ang pagmamalupit nila. Kai- langang sugpuin. I kalawdng magbubukid. Huwag kang mainip. Sinimulan na ni Kabisang Tales ang paghawan ng landas. Kapag may nagsimula’y may susunod. Ang mga mangangamkam ng di nila lupa’y nangatakot na. Unang magbubukid. Dapat naman. Ang Inang Bayan ay lugami na sa dusa. Ikalawang magbubukid. Malapit na siyang makabangon. Maghintay-hintay siya’t malapit na siyang lumaya. Kapag nagpatuloy ang pagmamalabis ng mga may kapangyarihan ay tiyak na magbabangon ang mga naaapi. Sa malulubhang ka- ramdaman ay kailangan ang malalaking lunas. Unang magbubukid. Maanong sumilay na ang ating pag- laya. Ikalawang magbubukid. Huwag kang mainip. Hindi mapi- piit ang pagsikat ng ating kalayaan. Lalaya tayo! Lalaya tayo! * * 36B
MGA PARIRALA 9. kung ako kayo 'если бы я 10. pinili ра ang masanla ang {букв, заложить себя)’. И. paano’y mawawalan siya служанку’. 12. malay ninyo 'знайте же’. г, 1. huwag Mo pong itulot na matukso ako 'не вводи меня в иску- шение’. 2. ang taguan ng mga bato 'шкатулка с драгоценными камнями’. 3. at mga hikaw na pabili ng kura 'серьги, которые просил купить священник’. 4. wala nang halaga ang natitira 'то, что осталось, не имеет цен- 1НОСТИ’. 5. Sta. Clara 'монастырь св. Клары’. 6. ibig ko ang pagkaayos 'мне нравится отделка’. 7. pagkakataong kapag lumagpas na’y hindi na maaaring bumalik ^возможность, которая уже не представится, если ее упустить’. 8. hindi sa pangungunang bait 'не из простой вежливости’. была на вашем месте’. sarili 'предпочла пойти в прислуги ng alila 'как она может потерять 13. may iba po ba kayong ipag-iiutos? 'будут ли еще приказания?’ 14. tumalab kaya ang ating pain? 'подействовала ли моя приманка?’ 15. sandatang ipinagpaparangalan sa akin kanina 'оружие, которое •он мне расхваливал недавно’. 16. kapilas ng papel 'клочок бумаги’. 17. panay kang tanong 'вечно ты спрашиваешь’. 18. babaing siyang sanhi ng pagbabalik ko sa Pilipinas 'та самая женщина, из-за которой я вернулся на Филиппины’. 19. ipagpatawad ninyo 'простите'. 20. mahigpit na pangangailangan ang nag-udyok sa aking gawin ko «ang ganito 'настоятельная необходимость заставляет меня сделать так’. 21. huwag na kayo.ig magpatanghall 'не задерживайтесь до полу- дня’. 22. sa lawa kayo magdaan 'плывите по озеру’. 23. sa katihan ako magdaraan 'я пойду по суше’. 24. walang kikilos! 'не двигаться!’ 25. bulag na tagasunod 'слепые исполнители’. 26. kinatititikan ng dugo 'буквы, написанные кровью’. 27. ang paghawan ng landas 'расчищать путь’. 28. maanong sumilay na 'да появится’. 29. hindi mapipiit and pagsikat ng ating kalayaan 'свободу {букв. <свет нашей свободы) не упрячешь в тюрьму’. Грамматика: §43. .24 Зак. 404 3S9
УПРАЖНЕНИЯ 1. Прочитайте вслух и переведите текст урока. 2. Ответьте письменно на следующие вопросы. 1. Ano ang sabi ni Kabisang Tales nang makita niya ang malaking brilyante? 2. Bakit sinabi ni Simoung ang buhay at kamatayan ay nasa isang dakot ng mga alahas? 3. Ano ang binili ni Kapitang Basilio? 4. Bakit ang mumurahing hikaw lamang ang binili ng magbubukid? 5. Sino ang bumili ng murang singsing? 6. Ano ang dahilan at walang natitirang hiyas si Kabisang Tales? 7. Ano ang iniabot ni Kabisang Tales kay Simoun pagba- lik niya? 8. Kailan suot ni Maria Clara ang agnos? 9. Bakit naibigan ni Simoun ang agnos? 10. Ano ang halagang inihandog ni Simoun kay Tales sa agnos ni Maria Clara? 11. Bakit hindi ipinagbili ni Hull ang agnos at plnili ang masanla ang sarili? 12. Saan nagtungo si Kabisang Tales? 3. Найдите основу в следующих словах. kurutin, pinakamaliit, maitubos, makapagligtas, kapangani- ban, maiwan, ipamalas, pagdaralita, karalitaan, masdan, tagu- an, manggagamot, lunurin, kasindak-sindak, mapakapit, dampu- tin, pagbilhan, mumurahin, maipagb li, matira, buksan, pagbi- ling-bil ingin, mamasyal, ipagkaloob, pagkaayos, maibigan,. ipagpalit, katipunan, mapayapa, pagkakataon, lumagpas, pang- unguna, pakaingatan, masanla, mawalan, mamatay, katwiran, ipahintulot, kausapin, madilim, makipag-usap, ulunan, ipag- utos, magpahinga, maghikab, pamahalaan, kabitan, lalagyan, sipatin, ipagparangalan, tanggulan, masawi, magpatuloy, du- kutin, ipaloob, l.ngunin, humimbing, harapan, balutin, suksukan, mamangha, magaan, siyasatin, ipagpatawad, pangangailangan, makisama, matagpuan, ipangako, magdaan, palapitin, napaka- huli, umungol, tagasunod, kalooban, magbubukid, pagtahol, maligalig, tagapamahala, makakilabot, mag-aari, katitikan, bagsakan, pagmamalupit, sugpuin, mangamkam, mangatakot,. pagmamalabis, karamdaman, sumilay. 4. Образуйте имена от основ при помощи следующих аффиксов. ka-att'. panganib, yaman, dakila, matay, ibig, tipon, tuwid, bahay, loob, damdam, laya, tanghali, talino, sawi, lungkot,. lagay, labog. 370
pagka-: alila, habag, ayos, bihag, pipi, makata, manlililok, pintor, tapos, busabos, bansa, ganda, abugado, awit, pantay, sayaw, tuyo. ma-: payapa, tanda, kapangyarihan, bill's, lalim, sungit, gaan, halaga, lubha, dahil, sipag, dunong, husay, yaman, layd, lapit, higit. pag + v. dalita, balik, malupit, malabis, salita, tiyaga, tubs, hari, tipon, bigay, saka, turd, sulit, suri, lingkod, pulong. pag-: sulat, dating, hawan, sikat, kain, basa, hirang, kilos, gawa, unlad, sulong, gamit, sakay. -an: tago, oras, utos, ulo, suksok, tanggbl, likod, dayo, harap, aga, kati, patay, tugtog, sumpa. jferz + R: sindak, awa, taka, purl, galang, hanga, hiya, ibig, nais, pansin, dapat, siya, will. pa-: bill, bulong, tiyad, kutya, ngalan, dusa, lagay, purl, lakad, talim, daan, hayag, anyaya, baligtad. pagkaka-: taon, sanla, pasok, tuklas, doon, lodb, isa, sala, pantay-pantay. pang+x: una, apt, siil, salapi, bahala, paraan, asiwa, pala- kad, kalakal, tiktik, usap, gamot, salig. ka-'. tulad, pilas, palit, lakas, toto, sunod, lihim, gawad, sama, dugtong, galit, tumbas, sapi, patfd. pang-: burges, pulitika, labas, loob, bansa, kapuluan, da- lawa, kabuhayan, daigdig, batas, ulo, panitikan. taga(pag)-: sunod, pamahala, pangulo, salita, bayan, bukid, lalawigan, payo, Mosku, Maynila. mang + x\ bill, gamot, sulat, lilok, himagsik, laro, lupig, bayan, tahi, tula, isda, basa. pa-an: hatid, gamot, aral, gawa, hayag. 5. Переведите предложения на русский язык. 1. Huwag mong kurutin sa bisig ko. 2. Sino ang makapag- liligtas sa amin sa kapanganiban? 3. Bakit hindi niya ipina- malas ang kanyang katalinuhan sa timpalak? 4. Maraming tukso sa siyudad. 5. Huwag mong itulot siyang pumasok. '6. Uminom siya ng lason at namatay. 7. Kasindak-sindak ang ginagawa nila. 8. Gustung-gusto ko ang itong pares ng hikaw, kahit na talagang mahal. 9. Bibili ako ng tali ng orasan bi- lang regalo sa kaniya sa kanyang kaarawan. 10. Nasanla ang lahat ng mga mahahalagang bagay, wala nang halaga ang natitira. 11. Sino ang nagbibigay kay Luisa ng agnos na iyan? 12. Ano ang nasa munting kahong iyon? 13. Iplnid mo ang kahon at ilapag mo ito sa mesita. 14. Ipagpalit ninyo ang itong singsing ng iba. 15. Pumili ka ng ibig mong hiyas sa katipunan ko. 16. Huwag mong pagbiling-bilingin ang brilyan- teng ito. 17. Lumagpas na ang pagkakataon at hindi na babalik kailanman. 18. Ang aklat na ibinigay niya sa akin ay parang 24* 371
isang relikya. 19. Ano ang piplliin ninyo: magpunta sa sine о magpahinga lamang? 20. Maraming taong nagdarasal sa slmbahan sa panahon ng pista. 21. Ang payat mo ngayon! 22. May katwiran ka nang sabihin mo na wala kaming pag-asa. 23. Ano ang malay mo? 24. Ipahintulot ninyo akong magpa- kilala ng aking sarili. 25. Bukas о samakalawa kakausapin ko siya at magtatanong kung ano ang nais niya. 26. Pahlntulutan ninyo akong umuwi. 27. Madilim sa silid, isang kandila la- mang ang umandap-andap. 28. Dapat akong makipag-usap sa kanila. 29. Maraming niknik at kailangan kong humiga sa. loob ng kulambo. 30. Walang kama at natulog ako sa isang banig. 31. llagay mo ang unan sa ulunan. 32. Ano po ang ipag-iiutos ninyo? 33. nigilan niya ako hanggang sa hatinggabf. 35. Bakit at naghi- hikab ka? Ibig mo bang matulog? 36. Kabitan mo ng lalagyang; katad ng Maria sa patin mo ang baril sa bulsa 42. Nilingon niya ako bago umalis sa silid. 43. Humimbing ka nang mapayapa. 44. Panay kang hingi. 45. Ano ang nag- udydk sa inyong gawin ang ganoon? Indi pa nakapinid ang maleta. 34. Pi- re bolber ang s nturon. 37. Patiyad na pumasok si silid upang hindi gambalain ang may sakit. 38. Si- nang mabuti ang buong kabahayan. 39. Binunot niyal sa suksukang katad. 40. Isinuksok niya ang salapi ng pantalon. 41. Ano ang dinukot niya sa bulsa? 6. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Этой меры предосторожности достаточно, чтобы обезо- пасить себя от всех угроз. 2. Они были вынуждены про- дать свой участок. 3. Покажите мне ваше кольцо. 4. По- смотрите: этот бриллиант очень красив и не имеет себе равных. 5. В небольших количествах этот яд действует как лекарство. 6. Что вы собираетесь купить? Может быть, вот эти часы? 7. Крестьянин купил дешевые серьги для своей дочери. 8. Всё уже распродано. 9. Где вы купили этот медальон? 10. В доме не осталось ничего ценного. И. Откройте вон ту маленькую шкатулку —в ней лежат драгоценности. 12. Ко дню рождения родители подарили дочери серьги. 13. Мне нравится этот медальон. За сколь- ко песо вы продадите его? 14. Замените мне эти очки. 15. Выбирайте все, что вам понравится. 16. Продавец за- просил очень высокую цену. 17. Он не смог выкупить свой участок. 18. Такая прекрасная возможность, может быть,, больше не представится. 19. Я хочу вас предостеречь от опасности. 20. Да, у нее есть причины не продавать этот медальон. 21. С вашего позволения я пойду к нему и спро- шу его согласия. 22. Возвращайтесь поскорее. 23. Свободу не упрячешь в тюрьму. 24. Испанцы подвергли наказанию' ни в чем не повинных жителей. 372
7. Заполните пропуски подходящими по смыслу словами из текста урока. 1. Tumingin si Tales sa batong ... ni Simoun. 2. Ang mga hiyas na iyan ay sapat nang ... sa anak na dalaga ni Tales sa ..., sapat na rin upang makapagligtas sa kanya sa ..., ... na rin upang huwag silang ... ang bahay nila, at kaypala sa- pat upang makabili ng ibang ... . 3. ... ni Simoun ang mala- king kayamanan kay Tales sa gitna ng kanyang ... . 4. Hu- wag po ninydng itulot na ... siya. 5. Ang ... ng alahas ay ... taguan ng mga manggagamot. 6. Sa isang ... ng mga batong yaon ay maaari ni Simoung ... sa luha ang maraming tao. 7. Anu-ano ba ang ... mo? ... ng orasan? 8. ... ni Basilio ang tali ng orasan at ipinasiya niyang bilhin ito. 9. ... ni Simoun ng hikaw ang isang magbubukid. 10. Wala nang ibig bilhin si Kabisang Tales sapagka’t ... nang lahat liban sa ... ni Ma- ria Clara. 11. ... ninyo ang munting kahong iyan. 12. Ang agnos na iyan ay ... ni Maria Clara at ... niya ito sa isang ketongin. 13. Ibig ni Simoun ang ... ng agnos at ibig niyang ... ito sa limang daang piso. 14. ... ni Kabisang Tales ang kanyang ulo at tainga. 15. Kung ipagbibili ni Tales ang agnos ... niya si Hull at ... sTla nang mapayapa. 16. ... ni Hermann Penchang si Tales na ang agnos ay isang relikya, at ... pa ni Hull ang masanla ang sarili. 17. Ayaw ni Hermana Pen- chang na ipagbili nl Tales ang agnos sapagka’t kung ... si Huli ay walang ... para sa kanya at para sa kanyang aso’t pusa. 18. May ... si Huli huwag ... ang agnos. 19. Nagtungo si Tales sa bayan para ... niya ang kanyang anak na ... at itanong sa kanya kung siya’y ... niyang maipagbili ang agnos. 20. ... na ang mga maleta ni Simoun. 21. ... na at hindi pa bu- malik si Kabisang Tales. 22. Kailangan ni Simoun ang mga taong ... ni Tales na inapt ng mga ... at pamahalaan. 23. Ki- nalag ni Simoun ang rebolber, ... ito sa mesitang bilog at ... sa loob ng ... . 24. Kinuha ni Tales ang rebolber na ... sa kanya kanina ni Simoun. 25. ... ni Tales ang baril sa may likuran ng pantaldn. 26. ... ni Tales ang agnos, binalot ito sa I ham at siyang ... sa suksukan ng baril. 27. ... kayong tandng nang tandng. 28. Kahit na panauhin niya si Simoun ... siya ni Tales. 29. ... na si Kabisang Tales sa mga tulisan. 30. Na- kahanda na ang ... ni Simoun. 31. ... ni Simoun ang lalagyan ng mga ... mahahalaga. 32. Kinuha ng mga guwardiya sibil ang ama ni Tales bilang ... ng anak. 33. Walang tigil sa ... ang mga aso. 34. Tatlong ... ang naganap sa isang gabi. 35. Ang lalaking ... ng mga lupain ni Tales ay ... patay sa malapit sa bukid. 8. Закончите предложения и переведите их на русский язык. 1. Ang maliit na brilyante ay sapat nang ... 2. Pagbilhan ninyo ... 3. Yao’y isang agnos na may brilyante at esmeralda na ... 373
4. Buksan ninyo ... 5. Kami’у namamasyal ... 6. Talagang naiibVgan ko ang ... 7. Ako ay hfhingi ... 8. Pakakaingatan ko kayo ... 9. Mawawalan kayo ng ... 10. Ipahintulot ninyo ako ... 11. Hatinggabi na’y hindi pa ... 12. Sa loob ng kulambo ... 13. Ito ang tanging tanggulan ... 14. Saan kaya naroroon ... 15. Ipagpatawad ninyo ... 16. Makikisama na ako sa mga ... 17. Natagpuan ko rin ang ... 18. Lubhang napakahuli ang inyong pagdating ... 19. Hindi ako nakatulog ... 20. Kapag napagpatuloy ang pagmamalabis ... 9. Переведите предложения на тагальский язык. 1. На столе горела свеча. 2. Он беседует со своими гостями. 3. Над кроватью висит противомоскитная сетка. 4. Все окна закрыты. 5. Теперь мы можем отдохнуть. 6. Где вы будете спать? •—Наверху. 7. Почему вы все вре- мя спрашиваете? 8. Уже полночь, а она все еще не вер- нулась. 9. Может быть, ее задержали подруги? 10. Он зев- нул и потянулся. 11. Нам нужны такие люди. 12. Уже позд- няя ночь, не стоит ждать его больше. 13. Он снял пояс с кобурой и положил его на стол. 14. Это единственное спа- сение. 15. Он вынул из кармана листок бумаги и начал читать. 16. Талес вынул медальон, завернул его в письмо и положил в кобуру. 17. Уберите свою постель и идите в столовую — завтрак уже готов. 18. Настоятельная необхо- димость заставила меня поступить таким образом. 19. Вот я и нашел то, что искал. 20. Багаж уже уложен. 21. Не двигаться! 22. Если хотите, можете осмотреть весь дом. 23. Я плохо спал последнюю ночь. 24. Он первым вступил на путь борьбы, за ним последуют другие. 10. Раскройте скобки. 1. Si Tatay pd ang (bayad). 2. (kurot) ni Sinang sa bislg ng ina. 3. Ang (lift) na brilyanteng iyon ay sapat nang (tubos) sa anak ni Tales sa (alila). 4. Sino ang (ligtas) sa amin sa lahat ng (anib)? 5. Huwag tayong (iwan) ang ba- hay natin. 6. Kay laking (yaman) ang (malas) ni Simoun. 7. (masid) ninyo: ang isang batong ito’y maaaring (lunod) sa luha ang maraming tao. 8. (dito) ang buhay at (matay). 9. Anii-ano ba ang (bill) mo? 10. Huwag mong (dampot) ang tali ng (oras). 11. (bill) ninyo ako ng (mura) hikaw. 12. Wala 374
ba kayong ibig (bill) о ibig (bill)? 13. Ang mga hiyas ay (bill) nang lahat, wala nang halaga ang (tira). 14. (bukas) ninyo ang kahon. 15. (biting) ni Simoun ang agnos ni Maria Clara. 16. Dahil sa malaking (habag) ay (kaloob) ni Maria Clara ang agnos sa isang ketongin. 17. Hang ulit (bukas) at (pinid) ni Simoun ang kahon. 18. (kamot) niya ang ulo. 19. Kay gandang (taon) kapag (lagpas) na’y hindi na maaaring (balik). 20. (hin- tulot) ninyong (tungo) ako upang (kausap) ang aking asawa at (tanong) kung ako’y (hintulot) niyang (bill) ang singsing. 21. Maaari na ba akong (pahinga)? 22. (tulog) kayo sa silid- (tulog). 23. (hull) na naman siya ng mga pulis. 24. Ibig matu- log ang bata, siya’y (hikab) at (inat). 25. Ang mga taong (tulad) niya na (api) ng may (yari) ang kailangan ni Simoiin. 26. (kalag) ni Simoiin ang sinturong (kabit) ng (lagay) katad ng baril at (lagay) ito sa mesita. 27. (nakaw) ni Tales ang rebolber (dangal) ni Simoiin sa kanya. 28. (dukot) ni Kabisang Tales ang agnos, (balot) ito sa liham at (loob) ito sa (suksok) ng baril. 29. Bago (tuloy) (labas) (lingon) ni Tales si Simoiin. 30. (ligpit) ka ng (higa) mo. 31. (hulog) ang liham na (balot) ng agnos. 32. Isang (higpi't) na (kailangan) ang (udyok) sa akin na (gawa) ko ang ganitd. 33. (tagpo) ko rin ang taong (hanap) ko. 34. Lubhang (hull) ang (dating) mo. 35. Kapag (tuloy) ang (labis) ng mga maykapangyarihan ay t'yak na (bangon) ang mga (api). 11. Переведите предложения на русский язык. ng inyong paningin ay bumiibuti. Dahil sa kanyang malalim na pagtingin sa mga bagay-bagay, hindi na ang potograpikong realismo ang kanyang nakikita, kundi ang representasydn na lamang nito. Tumingin-tingin siya sa mga panindang naka- tanghal. Nakatingin sa kanya ang mga matang walang malay. Tingnan mo siya. Bakit di mo pa siya natingnan? B. Ngayo’y ligtas na tayo sa lahat ng kapanganiban. Siya’y tanging nakaligtas sa malubhang sakuna. Paano sila naligtas? Ang kamangmangan ay hindi dahilan upang maligtas ang isang tao sa parusa. Iligtas po ninyo ang bahay ko. Hindi siya maililigtas ng pagbabalik mo. /G Hindi ako takot sa kanya. Ipinasiya niyang bumalik sa bahay dahil sa pagkatakot. Ang patakaran nila’y ang pataka- ran ng pananakot sa mga kapit-bansa. Katakut-takot ang pangyayaring ito. Naisipan niyang takutin ako. Natakot si Pedro kay Luis. Huwag kayong matakot. Nakakatakot ang sinabi ng matanda. D. Ang isip niya’y nagbalik sa salapi. Ano ang nangyari sa isip ng bayan? Humihina ang lakas ng pag-iisip ng matan- 375
dang babae. Siya’y may radikal na kaisipan. Malayang isipan ang naghahari doon. Isip nang isip si Petra, pero walang ki- nalabasan. Bakit at nag-isfp ka? Isang umaga nakaisip siyang magpasyal. Isipin mo na lamang ang sinabi nila. Naisip kong dinaya lamang ako. Pinag-iisipan niya ang pahayag. Naisipan kong lapitan ang pinund. Ano ang isinaisip mo? E. Ano ang naganap sa loob ng mga nagdaan buwan? Utang na loob, pakidalangan ninyo ang pagsasalita. Kalodb iyan ng Diyos. Waring apoy na ang init na nadarama niya sa kanyang kalooban. Pinagtibay ng kapulungan ang palatun- tunan na kapapalooban ng ilang milyong piso. Ang pagkaka- lodb ng tulong ay naganap na. Ang pamahalaan ay nagkalodb ng pautang sa samahang ito. Ano ang nildloob ng mga Pili- pino tungkdl sa mga Amerikano? Ipinagkaloob niya ang mga pasalubong sa mga kamag-anak. Kahit maliit na tulong ay walang naipagkakaloob sa mga nasawi. Ang kagandahang-loob nina Aurelio! Sino ang Kalihim na panloob? G. Ang pulong ay dadaluhan ng 16 na bansang kaanib sa purok ng Asya at ng limang nasa labas nito. Ito’y palabas lamang. Ano ang kalalabasan ng pagpili sa panguluhan? Paano mahahadlangan ang paglabas ng mga taong hindi karapat- dapat na maging pinund ng lahi? Ang paglalabas kay Doming sa ospital ay dapat nating asikasuhin. Ang pagpapalabas ng mga Ilham ay oras-oras. Pagkalabas niya sa gusali ay hindi na niya malaman kung saan siya pupunta. Siya’y pinund ng sangay sa Kagawarang Panlabas. Ang bubng delegasydn ay lumabas sa telebisybn. Mabilis na lumabas siya sa restawran. Nakalabas na si Juan sa piitan. Ang buwanang ulat ay pina- labas noong Miyerkules. Kung hindi mo mapalabas ang kinuha mo mapapasama ka. Inilabas nila ang isang trahedya sa diilaan. Inilabas niya ang kanyang agnos. Ipinalabas ang mga peliku- lang Amerikano lamang. 12. Произведите подстановку. Huwag ninyong kurutin ito. — — (dampot) — — — (kamot) — — — (hingi) — - (pili) — — (tubos) — — — (kausap) — — — (kalag) — — — (bunot) — — — (dukot) — — — (lingdn) — —- — (balot) — Binuksan niya ito kangina (kuha) — — — (pahintulot) — — — (plgil) - • — bukas (kabit) — — — (salok) — — — (bugay) — — — (sang-ayon) — — ngayon (talikdd) — — — (masi'd) — — — (asa) — — — (tanim) — — — 376
Ilapag (tanim) (sauli) mo ito. (saulo) (turd) (labas) (pinid) (lagay) (taas) (palft) (gawa) (bill) (kulong) (hanap) (lipat) Natulog (tukso) (tira) (ligtas) (tubos) (kita) (huli) (dito) (wala) (hulog) (bihag) (patay) (apt) (bangon) (basa) na sila Natikman na ba ninyo ito? I Q СТТЛГА i w — — j- . - ir— -> (ibig) (tanda) (pantay) (unawa) (sakit) (tanim) (tuklas) (wala) (kalimot) #*- 4* Pagtitibayin ito. (dala) — (diwang) — (hull) — (isa) — (punit-punit) — (aral) — (basa) — (biling) — (isip) — (mula) — (sadya) — (samantala) — Pinagdalhan mo ako. (hinala) •— — (lingkod) — — (sabi) — — (bill) — — (lard) — — (masid) — — (usap) — — (tanggi) — — (talakay) — — Ipagbasa ninyo. (bayad) — (bigay) — (bili) — (dala) — (patuloy) — (sanggalang) — (tapat) — (trabaho) — (utos) — 0 13. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Заплатите ему серебром. 2. Не вертите эту вещь в руках. Она очень хрупкая. 3. Не говори сам с собой. 4. Берегите ее от простуды. 5. Не вводите меня в иску- шение. 6. Не смотрите на Луиса. 7. Поднимите руку. 8. Сначала подумайте хорошенько, потом отвечайте. 9. Не 377
берите цепочку от часов. 10. Продайте мне ваши серьги. 11. Не пользуйтесь его советами, вам будет худо. 12. Воз- тулку. 14. Вручите этот сверток Лопесам. 15. Закройте дверь, здесь дует. 16. Не меняйте эту вещь на другую. 17. Выбирайте что хотите из этой коллекции. 18. Не дро- жите. Вам не грозит никакая опасность. 19. Попросите у него деньги. 20. Не упускайте эту возможность. 21. Не хвалите его, это сделал не он. 22. Получите телеграмму и распишитесь. 23. Позвольте мне представиться. 24. Не разрешай ему продавать участок, это все, что у нас есть. 25. Поговорите с Роберто, может быть, он согласится. 26. Прикажите ему войти. 27. Не задерживайте его до полуночи. 28. Не бойтесь укола, это не больно. 29. Не жди меня, сегодня, возможно, я проведу ночь за городом. 30. Положите эту записку в карман. 31. Пристегните рем- ни. Наш самолет идет на посадку. 32. Вглядитесь в его лицо. 33. Удалите мне больной зуб. 34. Продолжайте пи- сать. 35. Положите револьвер в кобуру. 14. Заполните пропуски показателями и личными артиклями. » 1. ... Tatay ро ... magbabayad. 2. Kinukurot ... bisig ... Kapitana Tika ... Sinang. 3. Tumingin ... Kabisa ... Tales ... bato ... hawak ... Simoiin. 4. ... pinakamaliit ... brilyante ... katipunan ... Simoun ... sapat na rin upang huwag ... mai-. wan ... Tales ... bahay ... nila at upang makabili ... iba ... bukid. 5. ... taguan ... bato ... parang ... taguan ... mga mang- gagamot: may ... lason at buhay ... mga ito. 6. Ami-ano ba ... binili ... Kapitan ... Basilio? 7. Pagbilhan ... ninyo ... ako ... mumurahin ... singsing para ... Hull. 8. ... mga hiyas ... Hull ... naipagbili na ... lahat, at wala na ... halaga ... nati- tira. 9. Buksan ... ninyo ... munti ... kahon ... iyan. 10. Ipinag- kaloob ... Maria Clara ... isa ... ketongin ... agnos dahil ... malaki ... pagkahabag. 11. Bakit ilan ... ulit na binuksan at ipininid mo ... kahon ... iyan? 12. Talaga ... naiibigan ... ko ... sinabi nila. 13. Pumili ka ... ibig mo ... hiyas ... katipunan ko. 14. ... agnos ... iyan ... makapagliligtas ... Tales. 15. Ba- kit hindi humingi ... Tales ... lalo pa ... malaki ... halaga? 16. ... pagkakataon ... ito ... hindi na maaari ... bumalik ka- pag ... lumagpas na. 17. Ayon ... mga nakakita ... payat ... payat na ... Maria Clara’t hindi na halos makapagsalita. 18. Ipahintulot nila ... magtungo kami ... amin ... tanggapan at kakausapin namin ... plnuno namin at itatanong namin ... kanya kung kami ... pahihintulutan niya ... maipadala ... mga dokumento ... iyan. 19. Hatinggabi na ... hindi pa ... umuwi ... mga bisita. 20. Ano ... nangyari ... kanila? Pinigilan kaya sila ... mga opisyal ... adwana? 21. Huwag ... mo ako ... hin- 378
tayin. 22. Kinakalag ... Simoiin ... sinturon ... kinakabltan ... lalagyan ... katad ... kanya ... baril, inilalagay ... ito ... me- sita at humiga ... loob ... kulambo. 23. Saan ... kaya ... ini- lagay ... Simoun ... kanya ... rebolber ... ipinagpaparangalan ... Tales? 24. Binunot ... Tales ... sandata at plnagbiling-blling ... ito. 25. Dinukot ... Tales ... kapilas ... papel ... bulsa at sumulat ... liham ... Simoiin. 26. Dinukot ... niya .... agnos ... bulsa, binalot ... ito ... liham at siya ... ipinaloob ... suksukan ... baril. 27. Humimbing ... ka ... mapayapa. 28. Isa ... mahig- pit ... pangangailangan ... nag-udyok ... kanya ... gawin mya ... ganito. 29. Ipapalit mo ba ... iyo ... selyo ... selyo ko ... ibig ... ibig mo? 30. Huwag ... sana ... kayo ... magpatanghali ... inyo ... lakad. 31. Nabihag ... s’ya ... mga tulisan, at malaki ... tubos ... kanila ... hin’ngi. 32. Matututo ... siya ... tumupad ... ipinangakd. 33. Dalhin mo ... mga maleta ... atin ... pana- uhin. 34. Lubha ... napakahuli ... iyo ... pagdating. 35. Kinuha ... mga guwardiya sibil ... Tanda ... Selo ... bllang kapalit ... kanya ... anak. 36. Kapag nagpatuloy ... pagmamalabis ... mga maykapangyarihan ... tiyak na magbabangon ... mga naaapi. 15. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Какой красивый бриллиант! Сколько он стоит? 2. Ка- кой крупный камень! 3. Какая тяжелая ноша! Помогите мне. 4. Как здесь опасно! 5. Какое огромное богатство! 6. Какой прекрасный доктор! 7. Какие дешевые овощи! 8. Как она похудела! 9. Как вы добры! 10. Какая прекрас- ная коллекция! 11. Какие высокие цены! 12. Какое у нее замечательное кольцо! 13. Какая драгоценная реликвия! 14. Как он хвалил Марию! 15. Какой интересный собесед- ник! 16. Какое выгодное предложение! 17. Как высоко! 18. Какая настоятельная необходимость! 19. Какие у нее тонкие пальцы! 20. Как поздно уже! 21. Какая круглая луна! 22. Какие глубокие чувства! 23. Какое странное письмо! 24. Какое прекрасное утро! 25. Как много всего вы нам прислали! 26. Как поздно! Наверное, мы уже не успеем на электричку. 27. Как она добра! 28. Какой силь- ный дождь! Мы промокнем. 29. Какой красивый вид! 30. Как он умен! 31. Какая интересная книга! 32. Как жарко сегодня! 16. Составьте небольшой рассказ, используя следующие слова и выра- жения. makapagligtas sa kapanganiban, lunurin sa luha, tanging lunas, humimbing nang mapayapa, tumupad sa ipinangakd, dapat gawin, kailangang sugpuin, bunutin, paghawan ng lan- das, pagsikat. 379
17. Переведите предложения на русский язык. 1. Nasawi siya dahil sa hindi sapat na karanasan. 2. May hawak siyang baril. 3. Itulot ninydng batiin ko kayo rito sa Mosku. 4. Iplnamalas nila ang di-pangkaraniwang kaalaman sa palakasan. 5. Hinawakan niya ako sa bisig. 6. Dinampdt niya ang mga pera. 7. Bumaling ako kay Petra. 8. Kailan ipipinid ang pagpupulong? 9. Akala ko’y pupurihin niya ang nagawa natin. 10. Pipiliin at ihahalal ang mga kinatawan. 11. Itd’y nag-iisang sanlang naiwan sa akin. 12. Nagdasal siya para maliwanagan ng Diyos ang isip niya. 13. And ang na- ngyari sa mga banal na mithiin ng dakilang bayani ng Pili- pinas? 14. May katwiran ka, kaibigan. 15. Bukas na bukas kakausapin ko ang patnugot. 16. Pinahintulutan ng Pangulo ang kapulungang ito. 17. Pinigilan ko siya sa bisig. 18. Kala- gin mo ang tali. 19. Ang mabuti ay dito na lamang ako hu- miga. 20. Binalot niya ito sa banig. 21. Panay kang paratang. 22. Nang lumalakad siya’y nahulog ang liham sa daan. 23. Abalang-abala ang taong-bayan sanhi ng paghahanda sa tatlong araw na pagdiriwang. 24. Siya’y magiging panauhin sa pagpupulong. 25. Marami pa ang makikisama sa aming dakilang layunin. 26. Ipinangangakd ng Pangulo na siyasatin ang suliraning itd. 27. Sinu-sino ang magsisiyasat sa krimeng ito? 28. Basag na ang lahat ng pinggan. 29. Hindi sa tinapay lamang mabubuhay ang tao kundi sa bawa’t salitang lumala- bas sa bibig ng Diyos. 30. Dahil sa kainitan tumaas ang pre- sydn ng dugo ko. 18. Переведите предложения на тагальский язык. 1. Этой суммы достаточно, чтобы купить новый участок и построить дом. 2. Эти дороги опасны, потому что окрест- ности кишат разбойниками. 3. Жители деревни пришли в дом Талеса, чтобы купить драгоценности. 4. Когда Симон повернулся к Талесу, он увидел, что тот стоит не двигаясь. 5. У старосты не осталось ничего ценного, так как все драгоценности его дочери были уже проданы. 6. Вернув- шись в комнату, Талес протянул Симону маленькую шка- тулку. 7. Закрыв шкатулку, Симон сказал, что ему понра- вился медальон и что он хочет купить его. 8. Пока Симон рассматривал медальон, Пенчанг предостерегала Талеса, напомнив ему, что медальон служил семейной реликвией и что Хули так и не продала его, а предпочла пойти в услужение. 9. Прежде чем согласиться, Талес отправился к дочери, чтобы поговорить с ней и спросить, согласна ли она продать медальон. 10. Справившись, закрыты ли чемо- даны, Симон разрешил слугам отдохнуть. 11. Когда слуги ушли, Симон расстегнул пояс, на котором висела кожаная кобура с револьвером, положил его на стол и лег спать 380
под противомоскитную сетку. 12. Перед тем как уйти в горы, Талес написал Симону письмо. 13. После того как весь багаж был уложен, Симон приказал слугам плыть озером до Лос-Баньоса, а сам отправился по суше. 14. Ког- да пришли жандармы, Талес уже был далеко в горах. 19. Замените обстоятельства глаголами с префиксом ika-. Halimbawa: A. Nagalit ako dahil sa musikang maingay. Ikinagalit ko ang musikang maingay. B. Maghihirap ako dahil sa iyong pag-alis. Ikapaghihirap ko ang iyong pag-alis. /<. Nangutang siya dahil sa malaking gugol. Ikinapangutang niya ang malaking gugol. A. 1. Yumaman sila dahil sa pagbibili ng mga prutas. 2. Sasakit ang ulo ko dahil sa init. 3. Nagising siya dahil sa katok sa pinto. 4. Nahihiya ang mga magulang dahil sa katamaran ni Raymundo. 5. Malulungkot ako dahil sa pag-uwi mo. В. 1. Nagtiis s'na Nemia dahil sa kahirapan nila. 2. Magbabago ka dahil sa pagtatapos ng pamantasan. 3. Naghirap ako sa mga kamakan nila. 4. Nagtagumpay si Agapito dahil sa pagsisikap. 5. Mag-aabala ang nanay dahil sa asal ni Ben. К. 1. Mangangailangan ako ng pera dahil sa pagbabakasyon ko. 2. Nanghiram siya dahil sa kabaitan niya. 3. Mamumulubi ka dahil sa kahirapan. 4. Nanghingi si Ruel dahil sa pag-uwi niya. 20. Произведите подстановку. A. Ikinagalit ko ang sinabi mo. (galak) — — — — (tuwa) — — — — (hiya) — — — — (mangha) — — — — (siya) — — — — (hanga) — — — — (lungkot) — —• — — (butt) — — — — (lunas) — — — — B. Ikinapaghihirap ko iyon. (til's) — — (alaala) — — (tagumpay) — - (tanggol) — — K. Ikapangungutang ko iyon. (hingi) — — (hiram) — •— (pulubi) — — (kailangan) — — 21. Ответьте устно на следующие вопросы. А. 1. Sapat ba ang isang brilyante sa katipunan ni Simoun upang maitubos kay Huli? 2. Katulad ba ng taguan ng mga manggagamot ang ta- guan ng mga bato? 381
3. Tali ng orasan ba ang binili ni Kapitang Basilio? 4. Mumurahin bang hikaw ang binili ng magbubukid? 5. Mayroon bang ibig bilhin si Kabisang Tales? 6. Wala na bang halaga ang natitira kay Tales? 7. Ipinagkaloob ba ni Maria Clara ang agnos sa isdng ketongin? 8. Naiibigan ba ni Simoun ang agnos? 9. Parang relikya ba ang agnos ni Maria Clara? 10. Mayroon bang katwiran si Huli na huwag ipagbili ang; agnos? 11. Kinausap ba ni Tales ang kanyang anak na dalaga? 12. Umaandap-andap ba ang kandila sa ibabaw ng hapag? 13. Mayroon bang kulambo sa ibabaw ng banig? 14. Mayroon bang unan sa ulunan ng banig? 15. Tumalab kaya ang pain ni Simoun? 16. Nakiramdam ba si Tales nang kumilos si Simoun? 17. Binalot ba ni Tales ang agnos sa liham na sinulat niya? 18. Nilingon ba ni Tales si Simoim bago tuluyang lumabas? 19. Si Maria Clara ba ang sanhi ng pagbabalik ni Simoun sa Pilipinas? 20. Matututo ba si Tales na tumupad sa ipinangako niya? В. 1. Parang ano ang taguan ng mga ba to? 2. Bakit parang lason at lunas ang mga hiyas? 3. Апй-апо ang binili ni Basilio? 4. Sino ang pinagbilhan ng mumurahing hikaw? 5. Kailan naipagbili ni Tales ang lahat ng hiyas ng ka- nyang anak na dalaga? 6. Kanino ang agnos? 7. Kailan isinuot ni Maria Clara ang agnos? 8. Sa kanino ipinagkaloob ni Mara Clara ang agnos? 9. Bakit ipinagkaloob niya ito sa isang ketongin? 10. Ano ang sabi ni Hermana Penchang kay Tales ukol sa agnos? 11. Paano nakipag-usap si Simoun sa dalawa niyang utusan? 12. Saan natulog ang mga utusan? 13. Kailan bumalik si Tales sa bahay niya? 14. Bakit kinailangan ni Simodn ang mga taong inapi ng mga prayle, tulad ni Tales? 15. Saan inilagay ni Simoun ang sinturong kinakabitan ng lalagyan ng rebolber? 16. Sino ang sanhi ng pagbabalik ni Simoun sa Pilipinas? 17. Ano ang sinulat ni Tales kay Simoun? 18. Bakit nakisama si Tales sa mga tulisan? 19. Ano ang dahilan ng pagdating ng mga guwardiya sibil? 20. Sino ang kinuha ng mga guwardiya sibil bilang kapalit ni Kabisang Tales? 382
21. Ano ang nangyari sa nayon noong gabi? 22. Sinu-sino ang pinatay sa nayon? 23. Paano pinag-usapan ng dalawang magbubukid ang na- ganap na patayan? 22. Переведите на русский язык отрывок из поэмы Ф. Бальтасара (Ба- лагтаса) «Флоранте и Лаура». Mahiganting langit! Bangis mo’y nasaan? ngayo’y naniniig sa pagkagulaylay, bago’y ang bandila ng lalong kasam’an, sa reynong Albanya’y iniwawagayway? Sa loob at labas ng bayan kong saw!, kaliluha’y siyang nangyayaring hari, kagalinga’t bait ay nalulugami, ininis sa hukay ng dusa’t plghati. Ang magandang asal ay ipintipukol sa laot ng dagat ng kutya’t linggatong balang magagaling ay ibinabaon at inililibing na walang kabaong. Nguni, ay ang lilo’t masasamang loob sa trono ng puri ay iniluluklok, at sa balang sukab na may asal hayop mabangong ins’yenso ang isimisuob. Kaliluha’t sama ang ulo’y nagtayo, at ang kabaita’t kimi’t nakayuko, santong katuwira’y lugami at hapo, ang luha na lamang ang pinatutuld. At ang balang bibig na bimibukalan ng sabing magaling at katotohanan, agad bmibiyak at sinisikangan ng kalis ng lalong dustang kamatayan. O, taksfl na pita sa yama’t mataas! О hangad sa puring hanging lumilipas! ikaw ang dahilan ng kasam’ang lahat, at niring nasapit na kahabag-habag. MGA PARIRALA 1. mahiganting langit 'карающее небо*. 2. kaliluha’y siyang nangyayaring hari 'царит измена’. 3. ininis sa hukay ng dusa 'задыхаются в могиле страданий’. 4. magandang asal 'благородные’, 'достойные’. 383
5. sa laot ng dagat ng kutya’t linggatong 'в море издевательств И! скорби’. 6. balang magagalfng 'все достойные’. 7. walang kabaong 'без гроба’. 8. ins(i)yenso ang isindsuob 'курят фимиам’. 9. santong katwiran 'святая истина’. 10. bibfg na binubukalan 'уста, которые источают’. 11. dustang kamatayan 'позорная смерть’. 12. taksil na pita sa yama’t mataas 'неудержимая (букв, предатель- ская) жажда огромного богатства’. 23. Переведите текст и предложения на тагальский язык. I. В 1873 г. Рисаль приехал в Манилу, где стал жить в семье священника Бургоса, казненного испанцами. В пер- вые годы жизни в Маниле он написал поэму, в которой восхвалял Магеллана и испанских конкистадоров. Но уже в 1879 г. в стихотворении «К филиппинской молодежи» он выразил патриотические чаяния народа и призывал моло- дежь работать во имя светлого будущего страны. Эти стихи сделали Рисаля популярным в кругах филип- пинской интеллигенции, но вызвали подозрения испанских властей. Рисаль тайно покинул Филиппины и уехал в Мад- рид, где в 1885 г. закончил медицинский факультет Цен- трального университета. После этого Рисаль много путе- шествовал по Европе. В 1887 г. он написал и опубликовал в Берлине свой первый роман «Не касайся меня», который был сразу же запрещен на Филиппинах. Эта книга тайно^ доставлялась в страну и сыграла большую роль в пробуж- дении национального самосознания филиппинцев. В 1891 г. он закончил второй роман, который называется «Флибустьеры». Если в первом романе герой верит в воз- можность изменить судьбу Филиппин путем реформ в обла- сти образования и культуры, то во втором он становится на путь мятежа и подготовки заговора против испанских колонизаторов. Однако описание подготовки восстания, заговорщиче- ский характер деятельности героя сбидетельствуют о том, что Рисаль не понимал задач революции. Он верил в ре- формы и считал, что их можно добиться у Испании. II. 1. Три убийства произошли в деревне в одну и ту же ночь. 2. Человек, получивший землю, отобранную у Талеса, был найден мертвым. 3. Конечно же, тяжелое на- казание обрушится на жителей деревни, хотя они ни в чем не виноваты. 4. Нужно покончить с жестокостью монахов и жандармов. 5. Если найдутся инициаторы, то найдутся и последователи. 6. Страна изнывает под испанским игом. 7. Если власть имущие по-прежнему будут творить безза-
коние, угнетенные восстанут. 8. Нужны радикальные сред- ства, чтобы покончить с коррупцией. 9. Свободу не упря- чешь в тюрьму. 10. Слепые исполнители! Они арестовали отца вместо сына. 11. Жандармы появились через несколь- ко минут. 12. Мы последуем за вами. 13. Ждите меня там. 14. Окна расположены по обе стороны от двери. 15. Сади- тесь вон там, на скамейку под окном. 16. Кто пойдет с нами вместо Хосефины? 17. Да, у него есть причины не соглашаться с нами. 18. Я хотел бы купить часы для моей дочери. 19. Поэ- ма Ф. Бальтасара «Флоранте и Лаура» была написана в 1838 г. 25 Зак. 494
ГРАММАТИЧЕСКИЙ СПРАВОЧНИК ПРЕДВАРИТЕЛЬНЫЕ ЗАМЕЧАНИЯ $ 1. Тагальский язык может быть отнесен к языкам так называемого посессивного (притяжательного) строя. Если в русском языке предмет или явление чаще всего описы- вается через действие, то в тагальском языке — через принадлежность (или местонахождение). В логической структуре русского предложения мы можем выделить субъ- ект действия, предикат (обычно слово, обозначающее дей- ствие, т. е. глагол) и объект действия: Я читаю книгу, или — в страдательном залоге: Книга читается мною. В тагальском же предложении можно выделить объект принадлежности («что принадлежит»), предикат (слово, близкое по значению русскому причастию) и субъект при- надлежности («кому принадлежит»). Приведенные выше предложения в тагальском языке строятся следующим обра- зом: Ako ay bumabasa ng aklat букв. 'Я — читающий книги’ и Binabasa ko ang aklat букв. 'Мое читаемое — книга’. Эта особенность строя тагальского языка определяет его морфологию и синтаксис. В морфологии различия между частями речи выражены слабее, чем в русском языке (глагол и имя, например, различаются примерно так же, как причастие и существительное в русском языке), в син- таксисе слабее выражены различия между главными чле- нами предложения^ они легко могут переходить друг в друга. Строго научное описание тагальского языка потребовало бы особой терминологии (например, вместо «подлежащее — субъект действия» следовало бы сказать «подлежащее — объект принадлежности»). Однако это затруднит практиче- ское усвоение языка, и поэтому тагальская грамматика описывается нами в терминах, выработанных применительно к индоевропейским языкам. Тем не менее необходимо пом- нить, что за знакомыми грамматическими терминами стоит иная языковая реальность. 386
МОРФОЛОГИЯ Все слова тагальского языка делятся на знаменатель- ные и служебные. £ 2. Знаменательные слова в отличие от служеб- ных имеют самостоятельное лексическое значение и отра- жают действительность, называя предметы и их признаки; служебные слова либо соединяют знаменательные, либо уточняют, модифицируют их значения. Структура слова § 3. Морфемы — минимальные значимые элементы сло- ва — могут быть либо корневыми, либо аффиксальными. Практически все корневые морфемы (корни) употребляются как самостоятельные слова, называемые корневыми. Аффиксы в зависимости от позиции по отношению к корню подразделяются на: префиксы (стоящие перед корнем): malaki 'большой’; суффиксы (стоящие после корня): lakihan 'увеличи- вать’; инфиксы (вставляемые в корень или в префикс): lu- maki 'расти’, pinalaki 'увеличивал’; конфиксы (примыкающие к корню с двух сторон; конфикс не есть сумма префикса и суффикса ни в фор- мальном, ни в семантическом плане): kalakihan 'величина’, 'размер’. § 4. Наряду с корневыми словами в тагальском языке имеются производные и сложные слова. Слова, образован- ные путем аффиксации, называются производными. Производные слова в свою очередь могут служить осно- вой для образования других производных слов. Если производное слово образовано от корневого, последнее является первичной основой, а само производное слово — вторичной основой для последующей деривации. Корневое слово laki 'увеличиваемое’ служит первичной основой для производного слова malaki 'большой’, которое является вторичной основой для слова magmalaki 'гордиться’. $ 5. Производные слова образуются также редупли- кацией (удвоением), которая может быть частичной (удвоение первого слога основы: alis 'уход’— tzalis ako 'я уйду’) или полной (удвоение двух первых слогов ос- новы, обычно дается через дефис: kanino/чей’—^a/zz-kanino 'чьи’). Редупликация может сочетаться с аффиксацией: nagmamalaki ako 'я горжусь’. Примечание. Если первый слог основы имеет структуру СГС, то редуплицируется только часть СГ слога: tugtog 'звук’, /zztugtog 'зазвенит’.
$ 6. Производные слова в тагальском языке, близкие по значению к русским прилагательным, могут быть обра- зованы переносом ударения: buhay 'жизнь’— buhay 'живой’; pagod 'усталость’— pagod 'усталый’. § 7. Сложные слова образуются сложением основ. Словосложение производится двумя способами: 1) при помощи лигатуры (см. §49): kusa 'желание’, 'ини- циатива’; loob 'внутри’, kusang-loob 'охотно’; 2) соположением основ, причем они могут писаться как слитно, так и через дефис: hanap 'искомое’, buhay 'жизнь’, hanapbuhay 'работа’, 'профессия’; pangkat 'отряд’, hukbo 'армия’, pangkat-hukbo 'военный отряд’; abot 'достигать’, kaya 'возможность’, abot-kaya 'предел возможностей’ Части речи Местоимения Все местоимения в тагальском языке делятся на лич- ные, указательные, вопросительно-относительные и неопре- деленные. § 8. Личные местоимения имеют три падежа: об- щий, притяжательный и местный (косвенный). В форме при- тяжательного падежа личные местоимения становятся притяжательными и употребляются двояко: как препози- тивные (стоящие перед тем словом, к которому они отно- сятся) и постпозитивные (стоящие после того слова, к которому они относятся). Препозитивные притяжательные местоимения присоединяются к определяемому ими слову при помощи лигатуры (см. § 49). Местоимение 2-го лица единственного числа имеет две формы: препозитивную ikaw и постпозитивную ka 'ты’. Местоимение 1-го лица множест- венного числа может быть инклюзивным (включающее лицо, к которому обращаются, адресат: tayo 'мы с вами’) и эксклюзивным (исключающее адресат: kami 'мы без вас’) (см. табл. 1). Ранее в тагальском языке были широко распростране- ны местоимения двойственного числа, из которых ныне употребляется только местоимение kita 'я и ты’, 'я тебе’, 'я тебя’. Препозитивные притяжательные местоимения могут подвергаться полной редупликации, приобретая значение дистрибутивности (распределительности): kani-kanyang mga bagay 'его (различные) вещи’. $ 9. Указательные местоимения ito 'это’ (близко к говорящему), iyan 'то’ (близко к адресату) и iyon (yaon) 'то’ 388
(далеко от обоих говорящих) помимо трех падежных форм имеют еще сравнительную и усилительную формы (см. табл. 2). Таблица 1 акб 'я’ ikaw 'ты’ (преп.) ка 'ты’(пост.) siya 'он (-а, -о)’ tayo 'мы’ (инк.) kami 'мы’ (экск.) kayo 'вы’ sila 'они’ Притяжательный Общий препозиция постпозиция akin iyo kaniva atin amin inyo kanila Местный ко 'мой’ mo 'твой’ sa akin 'мне’ sa iyo 'тебе’. natin 'наш’ / namin 'наш’ ninyo 'ваш’ nila 'их’ sa kaniya 'ему’, 'ей’ sa atin 'нам’ sa amin 'нам’ sa inyo 'вам’ sa kanila 'им’ Таблица 2 Общая Притяжа- тельная Местная Сравни- тельная Усилитель- ная ito 'это’ iyan 'то’ iyon (yaon) 'то’ nito 'этого’, 'принадлежа- щий этому’ niy.an 'того’, 'принадле- жащий тому’ dito 'в этом’, ganito 'подоб- 'здесь’, 'это- ный этому’, му’ 'такой’ diyan 'в том’ 'там’, 'тому ganiyan 'подоб- ный тому’, 'такой’ (h)eto 'вот это’ (h)ayan 'вон то’ niyon (noon) 'того’, 'при- надлежащий тому’, 'тог- да’ doon 'в том , 'там’, 'тому ganoon 'подоб- ный тому’, 'такой’ (h)ayun 'вон то’ Формы множественного числа указательных местоиме- ний образуются при помощи частицы mga (читается man- ga): mga ito 'эти’. Если указательное местоимение выступает в качестве определения, оно соединяется с определяемым словом при 389
помощи лигатуры (см. § 49): bahay na ito 'этот дом’, но bahay ito 'это — дом’. Двойное употребление указательного местоимения (до и после определяемого слова) служит для эмфатического выделения: itong bahay na ito 'именно этот дом’. Примечание. Указательные местоимения могут заменять личное местоимение siya во всех падежах. $ 10. Вопросительно-относительные место- имения. Большинство вопросительно-относительных место- имений имеет форму множественного числа, образуемую путем полной редупликации: Единственное число sino 'кто’ апо 'что’ alia 'который’ saan 'где’ (pa)paano 'как’ kailan 'когда’ gaano 'как’ ('подобна чему’) bakit 'почему’ ilan 'сколько’ magkano 'сколько’ (о цене) Множественное число sinu-sino 'кто и кто’ апй-апо 'что и что’ alin-alin 'которые’ saan-saan 'где и где’ kai-kailan 'когда и когда’ ilan-ilan 'сколько и сколько’ magka-magkano 'сколько и сколько' Местоимения (ра)раапо 'как’, gaano 'как’ ('подобно че- му’) и bakit 'почему?’ формы множественного числа не имеют. Местоимение sino 'кто’ имеет следующие падеж- ные формы: kanino (препозиция) и nino (постпозиция) 'чей’—притяжательный падеж; sa kanino 'чей’, 'кому’ — местный. £ 11. Н е о п р е д е л е н н ы е местоимения присоединяют- ся к определяемым ими словам при помощи лигатуры (см. § 49): bala 'каждый’ bawa 'всякий’, 'каждый’ tuwi 'всякий’, 'каждый’ lahat 'все’ ilan 'несколько’. Примечание 1. Неопределенное местоимениег lahat может ставиться перед личным местоимением (лигатура опускается) или после него (лигатура обя- зательна): lahat sila или silang lahat 'все они’. Примечание 2. Местоимение Пап, как и числи- тельные (см. § 24), имеет ограничительную форму: iilan 'только несколько’. Некоторые неопределенные местоимения образуются присоединением к вопросительно-относительным местоиме- 390
ниям частицы man 'любой’, 'всякий’, 'даже’, которая пи- шется либо слитно, либо раздельно: sinuman, sino man 'кто-либо’, 'кто угодно’ anuman, ano man 'что-либо’, 'что угодно’ saanman, saan man 'где-либо’, 'где угодно’ kailanman 'никогда’ (употребляется обязательно с отри- цанием). Имя Тагальские имена могут быть корневыми, производны- ми, сложными и удвоенными. £ 12. Корневые имена обозначают либо конкретные предметы (bato 'камень’, tubig 'вода’) либо абстрактные понятия. В последнем случае их значение сходно со зна- чением русских страдательных причастий: salita букв, 'го- воримое’, т. е. 'слово’; laki букв, 'увеличиваемое’, т. е. 'величина’, 'размер’1. Такое значение корневых слов свя- зано с особенностями строя тагальского языка (см. § 1). § 13. Аффиксы имен (ниже дан список аффиксов и их значения): f I. Префиксы. 1) mag + r1 2—-лицо по роду деятельности, занятий: bukid 'поле’— magbubukid 'крестьянин’ aral 'ученье’— mag-aaral 'ученик’ 2) mang/mam/man-r г — лицо по роду деятельности, за- нятий, с оттенком профессиональности, привычности, регу- лярности действия. При присоединении этого префикса могут выпадать начальные s, t, d, k, p и b основы: gawa 'работа’— manggagawa 'рабочий’ sulat 'письмо’— manunulat 'писатель’ bayan 'страна’— mamamayan 'гражданин’ 3) taga— лицо по месту пребывания, рождения, роду занятий: Mosku 'Москва’— taga-Mosku 'москвич’ рауо 'совет’— tagapayo 'советник’ Если префикс taga- служит для обозначения лица по роду занятий, он часто сочетается с аффиксом -pag-, что подчеркивает постоянство, регулярность занятия: salita 'слово’— tagapagsalita 'оратор’ 1 В «Тагальско-русском словаре» (М., 1959), построенном по кор- невому принципу, эти слова переводятся либо существительными, либо глаголами, так как бывает затруднительно подобрать соответствующее русское страдательное причастие. Подлинное значение корневых слов обнаруживается в примерах типа: ang batang laki ng Lola Тебенок, растимый (т. е. воспитываемый) бабушкой’. 2 г обозначает частичную редупликацию, a R — полную. 391
paganap 'подлежащее исполнению’— tagapagpaganap 'исполнитель’ Примечание. Префикс taga- может присоеди- няться к местоимению saan 'где’: Tagasaan ka? 'От- куда ты?’— Tagarito ako 'Я здешний [житель]’. 4) ka- а) единичность или социативность (совместность,, одинаковость по какому-либо признаку); иногда с частич- ной редупликацией: klase 'класс’— kaklase 'одноклассник’ away 'ссора’— kaaway 'враг’ mukha 'лицо’— kamukha 'похожий’ (букв, 'с одинаковым лицом’) bayan 'страна’; 'город’— kababayan 'земляк’, 'соотечест- венник’ б) адвербиальное значение (при присоединении к словам* обозначающим период, отрезок времени): hapon 'день’— kahapon 'вчера’ gabi 'ночь’, 'вечер’— kagabi 'вчера вечером’ в) вызывающий то или иное чувство; обязательно с полной редупликацией: hanga 'восхищение’— kahanga-hanga 'восхитительный’ awa 'жалость’— kaawa-awa (kawawa) 'бедняга’ (букв, 'вызывающий жалость’) 5) sang-/sam-/san- (<isa 'один’) — значение единичности: dali 'быстрый’— sandali 'миг’, 'минута’ buwan 'месяц’— sambuwan 'один месяц’ Присоединяясь ко вторичным основам с суффиксом -an/-han или конфиксом ka-an/han, префикс sang- образует имена с собирательным значением: bahay 'дом’— sambahayan 'домочадцы’, 'все живущие в доме’ tao 'человек’— sangkatauhan 'человечество’ 6) ра- а) каузативность, причинность; предмет или ли- цо, подвергшееся действию по приказу, просьбе лица («сделанное кем-либо»): dala 'несомое liwanag 'свет’— paliwanag 'объяснение’ б) адвербйальность (образует слова, близкие нию к русским деепричастиям), иногда с полной кацией, которая указывает на повторяемость: про 'сидеть’— раирб 'сидя’ kutya 'издевка’— pakutya 'издевательски’ mail 'ошибка’— pamali-mali 'то и дело ошибаясь’ в) увеличение, возрастание качества, указанного в ос- нове (при повторе слова через показатель nang) bills 'быстрый’— pabilis nang pabilis 'все быстрее и бы- стрее’ другого padala 'посылка по значе- редупли- 392
7) may— владетель, обладатель: akda 'литературное произведение’— may-akda 'автор’ sakit 'болезнь’— maysakit 'больной’ 8) tag—сезон, период времени (обычно пишется через дефис): ulan 'дождь’— tag-ulan 'сезон дождей’ iksamen 'экзамен’— tag-iksamen 'сессия (экзаменацион- ная)’ 9) та— адъективность; образует слова, близкие по значению к русским прилагательным: а) обладающий качеством, указанным в основе: lapit 'близость’— malapit 'близкий’ dami 'множество’— marami 'многочисленный’ б) эмоциональная оценка («довольно-таки») (в сочетании с полной редупликацией); при этом ударение обычно сме- щается на последний слог: dami 'множество’— marami-rami 'довольно-таки много’ layd 'удаленность’— malayu-layo 'далековато’ в) «имеющийся в изобилии» (от корневых слов, обозна- чающих конкретные предметы): tao 'человек’— matao 'многолюдный’ bundok 'гора’— mabundok 'гористый’ г) «склонный к чему-либо» (в сочетании с аффиксом -pag-): salita 'слово’— mapagsallta 'многословный’, 'болтливый’ bird 'шутка’—mapagbird 'любящий шутить’ 10) така—сторонник чего-либо: Amerika 'Америка’— maka-Amerika 'проамериканский’ bayan 'страна’— makabayan 'патриотический’ 11) pang-/pam-/pan— инструментальность («используе- мое для чего-либо») tulog 'сон’— pantulog 'снотворное’ bansa 'страна’— pambansa 'национальный’ lahat 'все’— panlahat 'всеобщий’ 12) pala—лицо по склонности, характерности дейст- вия: isip 'мысль’— palaisip 'мыслитель’ hanga 'восхищение’— palahanga 'поклонник’ 13) mala—подобие, сходство (но не действительное наличие) качества: sarili 'собственный’, 'самостоятельный’— malasarili 'полу- зависимый’, 'автономный’. II. Суффиксы. 1) -an/-han (суффикс -han присоединяется к основе, если юна оканчивается на гласную и имеет ударение типа «та- lumay» или «mabilis»; см. стр. 9). В производном слове 393
ударение может смещаться на первый или последний слог, иногда имеет место частичная редупликация. а) место, где находится предмет или происходит дей- ствие, указанное в основе: aklat 'книга’— aklatan 'библиотека’ 1аг6 'игра’— laruan 'игровая площадка’ про 'сидеть’— upuan 'стул’, 'сиденье’ lagay 'класть’, lalagyan 'вместилище’ б) собирательность: kahoy 'дерево’, kahuyan 'лес’ kawayan 'бамбук’—kawayanan 'бамбуковая роща’ в) действие, совершаемое многими участниками, взаим- ное действие: tulong 'помощь’—tulungan 'взаимопомощь’ sulat 'письмо’— sulatan 'переписка’ г) адъективность (слова, близкие к русским прилага- тельным с дополнительным оттенком «имеющийся в изоби- лии»): pula 'красный’— pulahan 'ярко-красный’ ilong 'нос’—ilungan 'носатый’, 'длинноносый’ д) отрезок, период времени: pasok 'входить’— pasukan 'рабочий день’, 'учебный год* е) уменьшительность с оттенком искусственности (при полной редупликации): bahay 'дом’— bahay-bahayan 'домишко’, 'игрушечный до- мик’ Примечание. Иногда суффикс -an/-han не ме- няет значения основы, особенно в заимствованных словах: eskuwela/eskuwelahan 'школа’. 2) -in/-hin (иногда выступает как префикс или инфикс) а) объект действия: inom 'пить’— inumin 'питье’ gawa 'работать’— gawain 'работа’, 'дело’ б) сходство, подобие: wika 'язык’— wikain 'диалект’ в) приверженность, склонность к чему-либо (обычно со смещением ударения на первый слог): iyak 'плакать’— iyakin 'плаксивый’ Примечание. Иногда суффикс -in/-hin не меняет значения основы: layon/layunin 'цель’. 3) В результате длительного взаимодействия с испан- ским языком в тагальский проникли испанские суффиксы; некоторые из них различаются по роду: -его (м. р.), -era (ж. р.) — суффикс деятеля: bangka 'лодка’— bangkero 'лодочник’, 'гребец’ 394
-enyo, -ano (м. p.), -enya, -ana (ж. p.) аналогичен тагаль- скому префиксу taga-: Manila — Manilenyo 'манилец’ Bikol — Bikolana 'уроженка Биколя’ -ito, -ilyo (m. p.), -ita, -ilya (ж. p.) — bago 'новый’— bagito 'новичок’ binata 'юноша’— binatilyo 'подросток уменьшительност -ismo — Pilipino абстрактность: — pilipinismo 'филиппинизм’ III. Конфиксы. 1) ka-an/han а) абстрактность: haba 'длинный’— kahabaan 'длина’ tibay 'твердый’— katibayan 'твердость’ б) собирательность: pulo 'остров’— kapuluan 'архипелаг’ в) сужение значения (от некоторых основ): buhay 'жизнь’— kabuhayan 'экономика’ bayan 'город’— kabayanan 'центр города’ araw 'день’— kaarawan 'годовщина’ г) высшая степень качества (в сочетании с полной ре- дупликацией) (слова, близкие по значению к русским при- лагательным в превосходной степени): taas 'высокий’— kataastaasan 'наивысший’, 'высочайший’, 'верховный’ 2) pa-an/han — место совершения действия (иногда с ударением «mariin» на слог ра конфикса): aral 'учение’— paaralan 'школа’ 3) pala-an/han — системность, собирательность, реже — место действия (с ударением «mariin» на слог 1а конфикса): tunton 'правило’— palatuntunan 'программа’ 4) tala-an/han — список, перечень, свод: araw 'день’— talaarawan 'дневник’ tinig 'звук’— talatlnigan 'словарь’ 5) ma-in/hin — обладающий качеством, указанным в ос- нове «склонный к чему-либо», с оттенком экспрессии: sunod 'следовать’— masunurin 'послушный’. §14. Падежные формы имен образуются при помощи показателей ang, ng, sa (см. § 49). Общий падеж: ang ama 'отец’ Притяжательный падеж: ng ama 'отца’, 'принад- лежащий отцу’ Местный падеж: sa ama 'отцу’. $ 15. Множественное число имен образуется при по- мощи: 1) частицы mga (произносится manga): aklat 'книга’— mga aklat 'книги’ 395
studyante 'студенты estudyante 'студент’— mga e 2) полной редупликации (полная редупликация придает значение дистрибутивности — «различные»): balita 'новость’— bali-balita 'новости’, 'различные но- вости’ 3) частичной редупликации основы (только имена с пре- фиксом та-): malakas 'сильный’— malalakas 'сильные’ (также допусти- мы mga malakas или mga malalakas). § 16. Двойственное число имеют слова, обозначающие лиц по их связям (родственным, социальным и т. д.). Фор- мы двойственного числа образуются при помощи префикса mag-, присоединяемого к основе: asawa 'муж’, 'жена’— mag-asawa 'супруги’ ina 'мать’— mag-ina 'мать и дочь (сын)’ арб 'внук’, 'внучка’— mag-apo 'внук (внучка)’ и 'дедуш- ка (бабушка)’. Особенно часто формы двойственного числа образуются от существительных с префиксом ka-: tapat 'противополож- ный’— katapat 'визави’— magkatapat 'двое, находящиеся друг против друга’. Формы множественного числа от имен, стоящих в двой- ственном числе, образуются частичной редупликацией ос- новы: kaibigan 'друг’— magkalbigan 'два друга’— magkakaibigan 'друзья’ (три и более) ата 'отец’— mag-ama 'отец и сын (дочь)’— mag-aama 'отец и дети’. § 17. Степени сравнения образуют преимущественно имена с префиксом та-. Значение равенства по качеству выражается префиксами ka-, sing-/sim-/sin-, kasing-/kasim-/ kasin-. Имя, обозначающее сравниваемый предмет, стоит в общем падеже, а имя, обозначающее предмет, с кото- рым сравнивают,— в притяжательном: Ang bundok na ito ay kataas/sintaas/kasintaas ng bundok na iyan 'Эта гора та- кая же высокая, как и та’. $ 18. Если сравниваются признаки двух предметов с признаками третьего (третьих), то употребляется форма двойственного числа: Sila’y magkalakas ng taong iyan 'Они (двое) такие же сильные, как и тот человек’. Если сравниваются признаки более чем двух предметов с признаками других, то употребляется форма множест- венного числа, образованная от формы двойственного чис- ла (иногда —с частичной редупликацией основы): Sila’y magkakalakas/magkakasinlakas/sinlalakas ng taong iyan 'Они (три и более) такие же сильные, как и тот человек’. § 19. Большая степень качества выражается словами laid (с лигатурой — см. § 49), mas (исп). 'больше’, ра 'еще’. 396
Имя, обозначающее сравниваемый предмет, стоит в об- щем падеже; имя, обозначающее предмет, с которым срав- нивают,— в местном (иногда вместо показателя sa употреб- ляется kaysa). При такой конструкции возможно опущение слов ра, mas, laid: Siya ay lalong m^lakas/mas malakas/ma- lakas pa/malakas sa/kaysa taong iyan 'Он сильнее того че- ловека’. $ 20. Относительная превосходная степень образуется присоединением: а) префикса pinaka- ко вторичной основе с префиксом ma-: pinakamalakas 'сильнейший’; б) конфикса ka-an/han к полностью редуплицированной основе: kaunaunahan 'самый первый’. $ 21. Абсолютная превосходная степень образуется: а) присоединением префикса napaka- к первичной основе (обычно с ударением «mariin» на слог па префикса): пара- kalakas 'очень сильный’; б) повтором слова через лигатуру (§ 49): malakas па malakas 'очень сильный’; в) лексически, при помощи слов lubha 'чрезмерный’, ta- laga 'действительный’ и т. п., которые в таком употребле- нии имеют значение «очень»: lubhang malakas 'очень силь- ный’. Числительные В тагальском языке используются как собственно та- гальские, так и заимствованные испанские числительные,, которые по значению делятся на количественные, поряд- ковые, ограничительные, распределительные и дробные. § 22. Количественные числительные присоеди- няются к определяемому ими слову при помощи лигатуры (см. § 49). 1) простые числительные isa 'один’ dalawa 'два’ tatlo 'три’ apat 'четыре’ lima 'пять’ anim 'шесть’ pito 'семь’ walo 'восемь’ siyam 'девять’ sampu 'десять’ К простым относятся также числительные daan 'сто\ libo 'тысяча’, laksa 'десять тысяч’, yuta 'сто тысяч’ и ап- gaw (или milyon, milyun) 'миллион’, которые образуют фор- мы множественного числа: daan-daan 'сотни’, libu-libo 'ты- сячи’ и т. д. 2) составные числительные от И до 19 образуются при помощи слова labi 'более’, которое присоединяется через 397
ассимилированную лигатуру к соответствующим простым числительным: labingisa 'одиннадцать’ labindalawa 'двенадцать’ labintatlo 'тринадцать’ labingapat 'четырнадцать’ labinlima 'пятнадцать’ labinganim 'шестнадцать’ labimpito 'семнадцать’ labingwalo 'восемнадцать’ labinsiyam 'девятнадцать’ Составные числительные, обозначающие десятки, обра- зуются от соответствующих простых добавлением слова ри (уст.) 'десять’ через ассимилированную лигатуру: sampu 'десять’ dalawampu 'двадцать’ tatlumpu 'тридцать’ apatnapu 'сорок’ limampu 'пятьдесят’ animnapu 'шестьдесят’ pitumpu 'семьдесят’ walumpu 'восемьдесят’ siyamnapu 'девяносто’ 3) сложные числительные образуются сочетанием соот- ветствующих составных и простых (десятки соединяют с единицами при помощи союза at 'и’, гласный которого усекается): tatlumpii’t isa 'тридцать один’ animnapii’t apat 'шестьдесят четыре’. Остальные разряды разделяются в речи паузой; числи- тельные, обозначающие сотни, тысячи и т. д., соединяются при помощи лигатуры: dalawang daan apatnapii’t lima 'двести сорок пять’ isang libo siyam na raan pitumpu’t lima 'тысяча девять- сот семьдесят пять’ pltong daan walumpu’t anim na libo siyam na raan dala- wampii’t apat 'семьсот восемьдесят шесть тысяч девятьсот двадцать четыре’ Примечание. Годы могу«г обозначаться так же, как в английском языке: две первые и две последние цифры берутся как одно число: 1945— labinsiyam apat- napii’t lima, т. е. 'девятнадцать сорок пять’. £ 23. Порядковые числительные присоединяются к определяемым ими словам при помощи лигатуры (см. § 49) и образуются от соответствующих количественных числи- тельных при помощи: 1 ) префикса ika- (кроме числительного ппа 'первый’, за- имствованного из испанского языка). При этом в числи- тельных ikalawa 'второй’ и ikatlo 'третий’ происходит усе- чение слога основы. В порядковых числительных, начиная с ika-apat 'четвертый’ и выше, префикс ika- пишется через дефис, который сохраняется и при цифровом обозначении порядковых числительных: 398
una 'первый’ ikalawa 'второй’ ikatlo 'третий’ ika-apat(ika-4) 'четвертый’ ika-lima(ika-5) 'пятый’ 2 ) префикса pang-/pam-/pan-. Этот префикс придает до- полнительное значение «используемый в качестве первого, второго и т. д.». Числительные «первый», «второй», «тре- тий» с префиксом pang7pam-/pan- образуются с отклонением от правила: pangunahin 'первый’ (добавление суффикса -hin) pangalawa 'второй’ (выпадение слога основы) pangatlo 'третий’ ( » » » ) pangapat 'четвертый’ panlima 'пятый’ $ 24. Ограничительные числительные образуются частичной редупликацией основы (с ударением «marifn» на . редуплицированном слоге): lisa 'только один’, 'всего-навсего один’ dadalawa 'только два’ tatatlo 'только три’ lalabingapat 'только четырнадцать’ § 25. Распределительные числительные обра- зуются при помощи префиксов tig- (иногда пишется через дефис) и mang- и имеют значение «по столько-то». Числи- тельные «по два» и «по три» образуются с отклонением от правила: tig-isa/mangisa 'по одному’ tigalawa/mangalawa 'по два’ (выпадение слога основы) tigatlo mangatlo 'по три’ ( » » » ) tig-apat 'mangapat 'по четыре’ tig-lima/manlima 'по пять’ § 26. Дробные числительные образуются при помощи: 1) префикса ka-, присоединяемого к количественным чис- лительным. В словах, обозначающих «треть» и «четверть», выпадает первый слог основы, а дроби V2 и Vioo обозна- чаются особыми словами (kalahati и bahagdan соответ- ственно): kalahati 'половина’, 'одна вторая’ katlo 'треть’ kapat 'четверть’ kalima 'пятая часть’ dalawang katlo 'две третьих’ anim na kaplto 'шесть седьмых’ bahagdan 'сотая доля’, 'процент’ 2) сочетания соответствующего порядкового числитель- ного и слова bahagi 'часть’: ikatlong bahagi 'третья часть’, 'треть’ 399
tatlong ikapitong bahagi 'три седьмых’. $ 27. Испанские числительные используются для обо- значения времени и цен (особенно до двух песо). От 1 до 10 uno dos tres ku(w)arto singko 6 — seis 7 — siyete 8 — otso 9 — nu(w)ebe 10 — diyes От 11 до 19 11 — onse 16 —• diyesiseis 12 — dose 17 — diyesisiyete 13 — trese 18 —• diyesiotso 14 — katorse 19 — diyesinu(w)ebe 15 — kinse Десятки 20 — beinte 30 — treinta 40 — ku(w)arenta 50 — singku(w)enta 60 — sesenta 70 — setenta 80 — otseata 90 — nobenta Числительные, обозначающие десятки, соединяются с числительными первого десятка при помощи испанского союза i 'и’: 25 — beinte i singko 48 — knwarenta i otso 79 — setenta i nuwebe Наречие £ 28. В тагальском языке можно выделить только на- речия времени: ngayon 'сегодня’, 'сейчас’ bukas 'завтра’ kahapon 'вчера’ kagabi 'вчера вечером’, 'прошлой ночью’ minsan 'однажды’ kung minsan 1 f paminsan-minsan J иногда типа 'сначала’ lagl 'всегда’ tuwi [па] 'всегда’, 'всякий раз’ agtd-agad } 'ск0Р0’’ 'тотчас’ kan(g)ina 'недавно’ (но не ранее предшествующего дня) kani-kanina 'только что’ тауа 'позже’ татауа 'чуть позже’ at saka[na] 'потом’, 'затем’ Наречия, обозначающие дни в будущем, образуются добавлением префикса така- (иногда samaka-) к соответ- ствующим количественным числительным: 400
(sa)makalawa 'послезавтра’ (sa)makatlo 'через два дня’ (sa)makaapat 'через три дня’. Наречия, обозначающие дни в прошлом, образуются до- бавлением префикса kamaka- к соответствующим количест- венным числительным: kamakalawa 'позавчера’ kamakatlo 'два дня назад’. Наречия типа «ежедневно», «еженедельно» образуются путем полной редупликации соответствующих основ, кото- рые пишутся слитно или через дефис: araw-araw 'ежедневно’ buwanbuwan 'ежемесячно’ gabi-gabi 'по вечерам’ Linggii-Linggo 'по воскресеньям’ Все приведенные выше наречия (кроме lagi 'всегда’) не вступают в синтаксическую связь с другими словами пред- ложения и не присоединяют лигатуру (см. § 49), за исклю- чением тех случаев, когда они выступают в функции опре- деления: Araw-araw pumapasok ako sa pamantasan 'Я хожу в институт ежедневно’, но araw-araw na palatuntunan 'еже- дневная программа’. * i Глагол Глаголы в тагальском языке подразделяются на три основных класса3 и имеют категории времени, вида, за- лога, каузатива и числа (факультативно). $ 29. Глаголы I класса действительного залога обра- зуются при помощи инфикса (префикса) -um-, префиксов mag- и mang-/mam-/man-. Глаголы, образованные при помо- щи этих аффиксов, различаются по способу действия: -um— неопределенный вид mag—• интенсивный вид, интенсив mang-/mam-/man— итеративный вид, итератив. $ 30. Аффикс -um- выступает как инфикс, если основа начинается с согласной, и вставляется после нее (sulat 'письмо’— sumulat 'писать’), или как префикс, если основа начинается с гласной (alls 'устранение’— umalis 'уходить’). Аффикс -um- образует глаголы однократного «внутреннего действия» (происходящего само по себе), чаще всего не- переходного. Отглагольные существительные от глаголов неопределенного вида образуются добавлением префикса pag- к основе: sumulat 'читать’— pagsulat 'чтение’. 3 Отнесенность глагола к тому или иному классу определяется на- бором соответствующих аффиксов. 126 Зак. 494 401
От некоторых основ (sabi 'говорить’, bigay 'давать’) формы неопределенного вида не образуются. £ 31. Префикс mag- пишется слитно с основой, если она начинается с согласной, и через дефис, если она начи- нается с гласной (в последнем случае перед гласным зву- ком произносится гортанная смычка [?]). При присоедине- нии префикса mag- к основе ударение может смещаться на последний слог: basa 'чтение’-— magbasa 'читать’ sulat 'письмо’— magsulat 'писать’ alls 'устранение’— mag-alis 'устранять’. Префикс mag- образует глаголы регулярно повторяю- щегося, интенсивного «внешнего действия», часто предпо- лагающего объект, а также множественность участников действия: lumakad 'ходить пешком’— maglakad 'ходить пешком’ (много, с усилием и т. д.). Отглагольные существительные от интенсивных глаго- лов образуются добавлением префикса pag- к частично ре- дуплицированной основе: pag-aalis 'устранение’. $ 32. Полная редупликация основы в глаголах неопре- деленного и интенсивного видов придает им значение по- вторяющегося действия, совершаемого с перерывами: bumasabasa 'почитывать’— magsulatsulat 'пописывать’. Особую группу составляют глаголы неопределенного вида, образованные от основ типа parito: pumarito 'приходить (сюда)’ pumariyan 'приходить (туда)’ pumaroon 'приходить (вон туда)’. £ 33. Префикс mang7mam-/man- образует глаголы ите- ративного вида, т. е. глаголы целенаправленного, «профес- сионального», повторяющегося действия. При этом началь- ные s, t, d, к, р и b основы могут выпадать: basa 'чтение’— mambasa 'читать’ (регулярно, системати- чески и т. д.) bill 'покупаемое’— mamili 'покупать’ (регулярно, систе- матически и т. д.). sagot 'ответ’— managot 'отвечать’ (регулярно, система- тически и т. д.). Отглагольные существительные от глаголов итератив- ного вида образуются добавлением префикса pang-./pam-/’ pan- к частично редуплицированной основе: mambasa 'читать’— pambabasa 'чтение’. £ 34. Временные формы глаголов I класса образуются путем изменения префиксов mag- и mang-Zmam /man- и ча- стичной редупликации, причем на редуплицированный слог падает ударение «marifn» (см. табл. 3). 402
Таблица 3 Неопределенный I Инфинитив г К (я fl Прошедшее 1-9 ;| Настоящее *1 и 1 Будущее sumulat umalis sumulat umalis sumusulat umaalis susulat aalfs Интенсивный magsulat mag-alis nagsulat nag-alis nagsusulat nag-aalis magsusulat mag-aali's Итеративный mambasa nambasa nambabasa mambabasa Примечание 1. Форма настоящего времени мо- жет употребляться для выражения длительного дей- ствия, совершавшегося в прошлом. Примечание 2. Форма будущего времени может употребляться для выражения сослагательности. Примечание 3. Если в заимствованных словах в первом слоге основы имеется стечение двух соглас- ных, редуплицируется только первый согласный и гласный: magtrabaho 'работать’, но nagtatrabaho ako 'я работаю’. £ 35. Глаголы неопределенного и интенсивного видов образуют каузативные формы. В предложениях с каузатив- ным глаголом субъект понуждает, приказывает, просит и т. д. совершить действие, но не совершает его сам (ср. русские глаголы пить и поить, есть и кормить). Кауза- тивные формы образуются при помощи присоединяемого к основе префикса magpa- для обоих видов: sumulat, mag- sulat 'писать’, но magpasulat 'просить (приказать, заставить) писать’. Каузативные глаголы спрягаются так же, как и интенсивные, но в формах настоящего и будущего времени редуплицируется слог ра префикса: Инфинитив: magpasulat Прошедшее время: nagpasulat Настоящее время: nagpapasulat Будущее время: magpapasulat. Отглагольные существительные образуются при помощи префикса pagpapa-: pagpapasulat 'приказание написать’. § 36. Формы прямого страдательного залога (прямого пассива) глаголов I класса образуются от основ: 1) в неопределенном виде — при помощи аффикса -in/-hin, который в формах настоящего и прошедшего времени вы- ступает как инфикс, если основа начинается с согласной, и как префикс, если основа начинается с гласной. Если 26* 403
основа начинается с 1, w и у, аффякс -in- в этих формах переходит в ni-, который выступает как префикс: Into 'блюдо’— niluto 'готовил (еду)’, niliiluto 'готовит (еду)’; (см. табл. 4); 2) в интенсивном виде — при помощи конфикса pag-in/hin\ либо так же, как и при образовании форм неопределенного вида (см. табл. 4); 3) в итеративном виде — при помощи конфикса pang/ pam/pan-in hin: simila 'начало’— panimulain 'начинать’ (см. табл. 4). Таблица 4 Неопределенный Инфинитив Прошедшее Настоящее sulatin alisin lutuii sinulat inalis niluto sinusulat inaalfs niluluto Интенсивный Итеративный Будущее susulatin aalisin lulutuin pagsulatin pag-alisin paglutuin pinagsulat pinag-alis pinagluto pinagsusulat pinag-aalis pinagluluto pagsusulatin pag-aalisin paglulutuin panimulain pinanimula pinaninimula paninimulain Если в действительном залоге для говорящего важен: субъект действия, то в прямом страдательном залоге— его объект, который становится подлежащим предложения: Ako ay bumabasa ng aklat 'Я читаю книгу’, но Ang aklat ay blnabasa ko 'Книга читается мною’ (допустим перевод. 'Я — читающий книги’ и 'Книга—мое читаемое’, см. § 1). Каузативные формы глаголов неопределенного вида в прямом страдательном залоге образуются при помощи при- соединяемого к основе аффикса ра-, в который вставляется инфикс -in- при образовании форм прошедшего и настоя- щего времени: Инфинитив: pasulatin Прошедшее время: pinasulat Настоящее время: pinasusulat Будущее время: pasusulatin. Примечание 1. Ряд основ (например, bigay 'да: вать’, lagay 'класть’, bukas 'открывать’ и др.) не обра- зует форм прямого страдательного залога. 404 г
Примечание, 2. Ряд основ образует неправиль- ные формы прямого страдательного залога: alaala bill buka kain kamit kuha kilala dala dinig gawa hingi tawa putol sarili sunod takfp totoo tupad alalahanin bi Ihfn bukhin kanin kamtin kunin kilalanin dalhin dinggin gawin hingin patawanin pu 11 i n sarilinin sundin takpin totohanin tupdin ’помнить’, ’беспокоиться’ ’покупать’ ’открывать’ ’есть’ ’получать’ ’брать’ ’признавать’ ’нести’ ’слушать’ ’делать’ ’просить’ ’высмеивать’ ’отрезать’ ’присваивать’ ’следовать’ ’накрывать’ ’осуществлять’ ’выполнять’ § 37. Формы местного страдательного залога (местного пассива) образуются от основ: 1) в неопределеннном виде — при помощи суффикса -an/-han (в настоящем и прошедшем времени используется аффикс -in-) (см. табл. 5); 2) в интенсиве — при помощи конфикса pag-an/-han либо так же, как и при образовании форм неопределенного вида (см. табл. 5); 3) в итеративе — при помощи конфикса pang/pam/pan- an/han : puno 'главный’— pamunuan 'руководить (кем-либо, чем-либо)’ (см. табл. 5). Таблица о Неопределенный Интенсивный Итеративный Инфинитив sulatan a li san lutuan Прошедшее Настоящее Будущее sinulatan inalisan nilutuan sinusulatan inaalisan nilulutuan susulatan aalisan lulutuan pagsulatan pag-alisan paglutuan pinagsulatan pinag-alisan pinaglutuan pinagsusulatan pinag-aalisan pinaglulutuan pagsusulatan pag-aalisan paglulutuan pamunuan pinamunuan pinamumunuan pamumunuan 405
Местный страдательный залог употребляется, если го- ворящему важно указать лицо, на которое направлено дей- ствие, или место совершения действия. Слова, обозначаю- щие это лицо или место, становятся подлежащими. Действительный залог: Siya’y sumusulat sa akin/ kay Maria/sa ama/sa kuwaderno 'Он пишет мне/Марии/отцу/ в тетради’. Местный страдательный залог: Ako/si Maria/ ang ama/ang kuwaderno ay simisulatan niya 'Я/Мария/отец (есть то лицо, которому] он пишет/тетрадь [есть то, где] он пишет’. Каузативные формы глаголов неопределенного вида в местном пассиве образуются при помощи конфикса ра-ап/ han: Инфинитив: pasulatan Прошедшее время: pinasulatan Настоящее время: pinasusulatan Будущее время: pasiisulatan. Примечание. Ряд основ образует неправильные формы местного страдательного залога. bi gay bilf bukas kain kamit kuha dala dating dilim halfk halili hihip hingi lakas lagay likha masid sakay sakit silid Simula takip tanim talikod talo tiki'm tingfn totoo wala bigyan bilhan buksan kanan makamtan kunan dalhan datnan marimlan hagkan halinhan hipan hingan laksan lagyan likhan masdan sakyan saktan sidlan simulan takpan tamnan talikdan talunan tikman tingnan patotohanan mawalan ’давать’ ’покупать’ ’открывать’ ’есть’ ’получать’ ’брать’ ’нести’ ’заставать’ ’быть застигнутым темнотой’ ’целовать’ ’заменять’ ’дуть’ ’просить’ ’усиливать’ ’класть’ ’создавать’ ’смотреть’ ’ехать на чем-л.’ ’ранить’ ’помещать’ ’начинать’ ’накрывать’ ’сажать’ ’поворачивать’ ’спорить’ ’пробовать’ ’смотреть’ ’доказывать’ ’лишаться’ I $ 38. Формы инструментального страдательного залога (инструментального пассива) образуются от основ: 406 *
1) в неопределенном виде — при помощи префикса 1- Формы настоящего и прошедшего времени образуются до бавлением аффикса in-, который перед основами, начинаю щимися с гласных, а также с согласных h, 1, w и у, пере- ходит в -ni-: iharap 'представлять’ (букв, 'ставить перед’) ~ inihaharap ко 'я представляю’ (см. табл. 6); 2) в интенсиве — при помощи префикса ipag- или так же» как и при образовании форм неопределенного вида (см. табл. 6); 3) в итеративе — при помощи префикса ipang-/ipam-/ipan-: bigay 'давать’— ipamigay '(раз)давать’ (см. табл. 6). Таблица б Неопределенный Инфинитив Интенсивный Итеративный Прошедшее Настоящее Будущее isulat i al is iharap isinulat inialis iniharap isinusulat iniaalfs inihaharap isusulat iaalis ihaharap ipagsulat ipag-alis ipagharap ipinagsulat ipinag-alfs ipinagharap ipinagsusulat ipinag-aalfs ipinaghaharap ipagsusulat ipag-aalfs ipaghaharap ipamigay ipinamigay ipinamimigay ipamfmigay Инструментальный страдательный залог употребляется, если говорящему важно указать на лицо, для которого или в интересах которого совершается действие, или то, чем совершается действие («инструмент»). При этом слова, обозначающие это лицо или «инструмент», становятся подлежащими. Действительный залог: Siya ay bumabasa para sa anak/sa kanila/kay Maria 'Он читает для ребенка/них/ Марии’; Babayad ako ng salapi 'Я заплачу деньгами’. Инструментальный страдательный залог: Ibinabasa niya ang anak/sila/si Maria 'Ребенок/они/Мария [есть тот/те/та, для кого] он читает’; Ibabayad ko ang salapi 'Деньги [есть то, чем] я заплачу’. Каузативные формы от глаголов в инструментальном страдательном залоге образуются при помощи префиксов ipa- (неопределенный вид) и ipagpa- (интенсив) (см. табл. 7). 407
Таблица 7 ^^^Вид Время Инфинитив Прошедшее Настоящее № Будущее Неопределенный iраsulat ipinasulat ipinasusulat ipasusulat Интенсивный ipagpasulat ipinagpasulat ipinagpapasulat ipagpapasulat £ 39. К глаголам I класса примыкают глаголы, образо- ванные сочетанием префикса mag- с другими аффиксами, присоединяемыми к основе: 1) magka- образует глаголы со значением «иметь, полу- чать то, что указано в основе» (как правило, неожиданно, непроизвольно): sakit 'болезнь’— magkasakit 'заболеть’. doon 'там’— magkaroon 'получать’, 'иметь’; Эти глаголы имеют формы действительного залога, а также местного и инструментального страдательного за- логов, но не имеют форм прямого страдательного залога (см. табл. 8). Таблица 8 4 Действительный Местный стра- дательный Инструменталь- ный страдатель- ный Инфинитив Прошедшее Настоящее Будущее magkaroon * nagkaroon nagkakaroon magkakaroon pagkaroonan pinagkaroonan pinagkakaroonan pagkakaroonan ipagkaroon ipinagkaroon ipinagkakaroon ipagkakaroon Отглагольное существительное: pagkakaroon 'обладание’; 2) magsa- образует глаголы co значением «делаться та- ким, как указано в основе» или «помещать вовнутрь»: gawa 'работа’, 'дело’— magsagawa 'осуществлять’; Kastila 'испанский’, 'испанец’— magsakastila 'переводить на испанский язык’ или 'вести себя как испанец’; ulo 'голова’— magsaulo 'заучивать наизусть’ (букв, 'по- мещать в голову’). Эти глаголы встречаются, как правило, только в дей- 408
ствительном и инструментальном страдательном залогах (см. табл. 9). Таблица 9 Инфинитив Прошедшее Настоящее Будущее Действительный magsagawa nagsagawa nagsasagawa magsasagawa Инструменталь- ный страдатель- ный isagawa isinagawa isinasagawa isasagawa Отглагольное существительное: pagsasagawa 'осущест- вление’; 3) mag-an/han образует глаголы, обозначающие взаим- ность действия или множественность агентов действия (ср. § 13): sulat 'письмо’— magsulatan 'переписываться’. Изменения по временам в действительном залоге происхо- дят так же, как и у интенсивных глаголов (см. табл. 3). Отглагольное существительное: pagsusulatan 'переписка’. § 40. Глаголы II класса образуются при помощи пре- фиксов така- (неопределенный вид), makapag- (интенсивный вид) и makapang-/makapam7makapan- (итеративный вид), присоединяемых к основе (иногда с ударением «mariin» на слог та или ka префиксов) и имеют следующие значения: 1) возможность совершения действия: makasulat 'мочь писать’— makapagsulat 'мочь писать (много, упорно и т. д.)’— makapansulat 'мочь писать (регулярно, профес- сионально и т. д.)’; 2) непроизвольность, неожиданность действия: limot 'забытое’— makalimot 'забывать’; 3) каузативность («вызывать то или иное чувство») (от основ, обозначающих чувства, ощущения): pagod 'уста- лость’— makapagod 'утомлять’; 4) состояние: ирб 'сидеть’— makaupo 'быть сидящим’. При спряжении глаголов II класса в действительном за- логе редуплицируется либо слог ka префикса, либо первый слог основы (см. табл. 10). Отглагольные существительные от глаголов II класса образуются при помощи префикса pagka-: pagkasulat 'пись- мо’ (как манера и т. п.). Каузативные формы от глаголов II класса образуются добавлением к основе аффйкса -ра-: makapasulat 'мочь за- ставить писать’, makapagpadala 'мочь послать’. При ;обра- 40 9
зовании временных форм в каузативных глаголах II класса редуплицируется либо слог ka префикса, либо аффикс -ра- (см. табл. И). Таблица 10 Неэпределенный Интенсивный Итеративный Инфинитив Прошедшее Настоящее Будущее makasulat nakasulat nakakasulat (nakasusulat) makakasulat (makasusulat) makapagsulat nakapagsulat nakakapagsulat (nakapagsusulat) makakapagsulat (makapagsusulat) makapansulat nakapansulat nakakapansulat (nakapansusulat) makakapansulat (makapansusulat) Неопределенный Инфинитив Прошедшее Настоящее Будущее makapasulat nakapasulat nakakapasulat (nakapapasulat) makakapasulat (makapapasulat) Таблица 11 Интенсивный makapagpasulat nakapagpasulat nakakapagpasulat (nakapagpapasulat) makakapagpasulat (makapagpapasulat) Примечание. Глаголы II класса действитель- ного залога в форме прошедшего времени часто упо- требляются в функции определения, независимо от того, к какому времени относится все высказывание. На русский язык они переводятся при помощи прича- стия: ang taong nakatayo sa may plntuan 'человек, стоящий у двери’; Makikita mo ang nakaupong matanda 'Ты увидишь сидящего старика’. £ 41. Формы прямого страдательного залога от глаго- лов II класса образуются при помощи присоединяемых к основе префиксов та- (неопределенный вид), mapag- (интен- сивный вид) и mapang7mapam-/mapan- (итеративный вид); иногда с ударением «mariin» на слог та (см. табл. 12). Каузативные формы (преимущественно от глаголов не- определенного вида) образуются при помощи аффикса -ра-, который редуплицируется при изменении по временам: 410
Инфинитив: mapasulat Прошедшее время: napasulat Настоящее время: napapasulat Будущее время: mapapasulat. Таблица 12 Инфинитив Прошедшее Настоящее Будущее Неопределенный masulat nasulat nasusulat masusulat Интенсивный mapagsulat napagsulat napagsusulat mapagsusulat Итеративный mapansulat napansulat napansusulat mapansusulat Примечание 1. Некоторые глаголы II класса в формах прямого страдательного залога функциони- руют как русские возвратные глаголы. Субъект дей- ствия при сказуемом, выраженном такими глаголами, стоит в общем падеже: naliligd ako 'я умываюсь’. Примечание 2. Форма каузативного глагола II класса прямого страдательного залога в прошедшем времени (префикс пара-) часто используется для обоз- начения неожиданного, непроизвольного действия («вдруг»), при этом субъект действия стоит в об- щем падеже: iyak 'плач’— napaiyak siya 'он заплакал’. § 42. Формы местного страдательного залога глаголов II класса со значениями 1), 2) и 4) (см. § 40) образуются при помощи конфиксов ma-an/han (неопределенный вид), mapag-an/han (интенсивный вид); в итеративе местный пас- сив глаголов II класса встречается крайне редко (см. табл. 13). Таблица 13 Инфинитив Прошедшее Настоящее Будущее Неопределенный masulatan nasulatan nasusulatan masusulatan Интенсивный mapagsulatan napagsulatan napagsusulatan mapagsusulatan 411
Глаголы II класса неопределенного вида со значением 3) (см. § 40) образуют формы местного страдательного залога при помощи конфикса ka-an/han : galit 'злость’— kagalitan 'злиться (на кого-либо)’. Инфинитив: kagalitan Прошедшее время: kinagalitan Настоящее время: kinagagalitan Будущее время: kagagalitan. Каузативные формы от глаголов II класса в местном пассиве образуются добавлением аффикса -ра к основе: mapa-an/han (неопределенный вид) и mapagpa-an/han (интен- сив). Изменение по временам происходит так же, как и при образовании форм прямого пассива (см. § 41). £ 43. Формы инструментального страдательного залога глаголов II класса со значениями 1), 2) и 4) (см. § 40) обра- зуются при помощи присоединяемых к основе префиксов mai- (неопределенный вид), maipag- (интенсивный вид), mai- pang7maipam7maipan- (итеративный вид); иногда с ударе- нием «marim» на слог та (см. табл. 14). Таблица 14 Вид Неопределенный Интенсивный Итеративный J г' Инфинитив maisulat maipagsulat maipansulat Прошедшее naisulat naipagsulat naipansulat Настоящее naisusulat naipagsusulat naipansusulat Будущее maisusulat maipagsusulat maipansusulat Каузативные формы образуются добавлением аффикса -ра- к основе: maipa- (неопределенный вид), maipagpa- (ин- тенсивный вид). Изменение по временам происходит так же, как и в некаузативных формах (см. табл. 14), причем ре- дуплицируется аффикс -ра-. Формы инструментального страдательного залога гла- голов II класса со значением 3) (см. § 40) образуются при помощи присоединяемых к основе префиксов ika- (неопре- деленный вид): galit 'злость’— ikagalit 'злить’; ikapag- (ин- тенсивный вид): hirap 'трудность’— ikapaghirap 'затруд- нять’; ikapang-/ikapam-/ikapan- (итеративный вид): pulubi 'нищий’, ikapamulubi 'заставлять нищенствовать’, 'быть причиной нищенства’ (см. табл. 15). £ 44. Глаголы III класса действительного залога обра- зуются при помощи присоединяемых к основе префиксов maki- (неопределенный вид), makipag- (интенсивный вид), 412
makipang7makipam-/makipan- (итеративный вид) и имеют следующие значения: 1) совместность действия: damay 'сочувствие’— makiramay 'сочувствовать’ away 'ссора’— makipag-away 'ссориться’ buhay 'жизнь’— makipamuhay 'жить (вместе с другими)’, ’'уживаться’ Таблица 15 Инфинитив Прошедшее Настоящее Будущее Неопределенный ika galit ikinagalit ikina gagalit ikagagalit Интенсивный Итеративный ikapaghirap ikinapaghirap i kmapaghihi rap ikapaghihirap ikapamulubi ikinapamulubi ikinapamumulubi ikapamumulubi 2) вежливая просьба: lagay 'класть’— makilagay ka 'положи, пожалуйста’ basa 'читать’— makibasa ka 'читай, пожалуйста’ При изменении по временам редуплицируется слог ki префикса (см. табл. 16). Таблица 16 Неопреде- ленный Инфинитив Интенсив- ный Итератив- ный makiramay makipag-away makipamuhay Прошедшее nakiramay nakipag-away nakipamuhay Настоящее nakikiramay nakikipag-away nakikipamuhay Будущее makikiramay maki'kipag-away makfkipamuhay Отглагольные существительные от глаголов Ш класса образуются при .помощи присоединяемого к основе пре- фикса pakiki-: pakikiramay 'сочувствие’, pakikipag-away 'вражда1, pakikipamuhay 'совместное проживание’. $ 45. Формы прямого страдательного залога неопреде- ленного вида глаголов III класса образуются при помощи присоединяемого к основе префикса paki-: abot 'достигать’— pakiabot 'передавать’. В интенсивном и итеративном видах глаголов III класса формы прямого страдательного залога встречаются редко. 413
Инфинитив: pakiabot Прошедшее время: pinakiabot Настоящее время: plnakikiabot Будущее время: pakfkiabot. £ 46. Формы местного страдательного залога неопре- деленного вида от глаголов III класса образуются от ос- новы при помощи конфикса paki-an/han. В интенсивном и итеративном видах формы местного страдательного залога встречаются редко: Инфинитив: pakiabutan • Прошедшее время: pinakiabutan Настоящее время: pinakikibutan Будущее время: pakikiabutan. £ 4/. Формы инструментального страдательного залога неопределенного вида глаголов III класса образуются при помощи префикса ipaki-, присоединяемого к основе. (В ин- тенсивном и итеративном видах формы инструментального страдательного залога встречаются редко.): Инфинитив: ipakiabot Прошедшее время: ipinakiabot Настоящее время: ipinakikiabot Будущее время: ipakikiabot. § 48. В текстах официального характера встречаются ныне устаревшие формы множественного числа глагола, которые практически не употребляются в устной речи. Глагольным аффиксам единственного числа соответст- вуют следующие глагольные аффиксы множественного числа: Единственнэе число -um- ma g- maka- ma- Множественное число а magsi-, mangagsi- mangag-, mangagsipag-, magsipag- mangaka- manga- Изменение форм множественного числа по временам происходит так же, как и форм единственного числа, при- чем редуплицируется либо слог si, либо (там, где его нет) первый слог основы: Umuuwi sila/nagsi'siuwi sila/nangagsisiu- wi sila 'они уходят’; magtatrabaho sila/mangagsi'sipagtrabaho sila/mangagtatrabaho sila/magsisipagtrabaho sila 'они будут работать’. Служебные слова К служебным словам в синтаксические показатели, стицы-модификаторы. тагальском языке относятся личные артикли, союзы и ча- 414
£ 49. Синтаксические показатели служат для выраже- ния отношений между словами. 1. ang — показатель подлежащего. Показатель ang не ставится: а) перед именами собственными личными (в таких слу- чаях ставится личный артикль si, см. § 50): Si Pedro ay estudyante 'Педро — студент’, но Ang Mosku ay punong lun- sod ng Unyong Sobyet 'Москва — столица Советского Сою- за’; б) перед личными местоимениями: Estudyante siya 'Он — студент’; в) перед указательными местоимениями в форме един- ственного числа (но ставится в форме множественного): Ito ay aking kaibigan 'Это мой друг’, но Ang mga ito ay aking mga kaibigan 'Это мои друзья’; г) в оборота* типа ni isa sa kanila 'никто из них’: Ni isa sa kanila ay marunong ng Tagalog 'Никто из них не знает тагальского языка’. 2. ау — показатель сказуемого. Показатель ау не ставится, если сказуемое или его часть начинает предложение: Ang bahay ko ay malapit, но Malapit ang bahay ko 'Мой дом близко’; Hindi pa siya estu- dyante, но Siya ay hindi pa estudyante 'Он еще не студент’. Примечание. Показатель сказуемого ау может усекаться до ’у, если предыдущее слово оканчивается на гласную: Siya’y estudyante 'Он — студент’. Если предыдущее слово оканчивается на -п, то при упо- треблении усеченной формы п выпадает: Siya nama’y estudyante 'Напротив, он студент’, а 3. Лигатура — показатель атрибутивных (определительных) отношений — имеет две формы: а) па, которая употребляется, если первое слово опре- делительного словосочетания оканчивается на согласную (кроме п) и пишется раздельно: bahay na luma 'старый дом’; б) ng, которая употребляется, если первое слово опре- делительного словосочетания оканчивается на гласную (после п добавляется только g), и пишется слитно: lumang bahay 'старый дом’; paaralan 'школа’, paaralang luma 'ста- рая школа’. Примечание. Сочетание лигатуры с усилитель- ной частицей па (с дополнительным оттенком завер- шенности) образует вариант лигатуры nang, который особенно часто употребляется при глаголах: tumakbong mabilfs/tumakbo nang mabilis 'быстро бежать’. 415
4. ng — показатель посессивных (притяжательных) отноше- ний, читается [nang]. Показатель ng не употребляется перед: а) именами собственными личными (в таких случаях употребляется притяжательный падеж личного артикля, см. § 50); б) личными местоимениями (в таких случаях употреб- ляются препозитивные или постпозитивные притяжательные местоимения, см. табл. 1); в) указательными местоимениями в форме единственного числа (но ставится в форме множественного): bahay nito ’дом [принадлежащий] этому [человеку]’, но bahay ng mga ito ’дом [принадлежащий] этим [людям]’. 5. sa — показатель пространственных, временных, целевых, причинных и других отношений, т. е. тех, которые в русском языке выражаются предлогами, а потому sa часто переводится на русский язык при помощи пред- лога: bahay sa plasa ’дом на площади’, daratmg sa Linggo ’придет в воскресенье’. Показатель sa не употребляется перед: а) именами собственными личными (в таких случаях употребляется местный падеж личного артикля, см. § 50); б) личными местоимениями (в таких случаях употреб- ляется местный падеж личных местоимений, см. табл. 1); в) указательными местоимениями в форме единствен- ного числа [в таком случае употребляется местный падеж указательных местоимений (см. табл. 2)]. Поскольку показатель sa многозначен, для уточнения значения используется сочетание его со знаменательными словами, причем все сочетание переводится как предлог: hanggan 'предел mula 'начало’ dahil 'причина’ ukol 'отношение hanggang sa 'до’ mula sa 'от’ dahil sa 'из-за’ ukol sa 'относительно’, соб’ Для уточнения пространственных отношений исполь- зуется конструкция типа sa ... ng: sa harap ng 'перед’ harap 'перед kanan 'правый tabi 'сторона’ likod 'спина’ sa kanan ng 'справа sa tabi ng 'рядом c sa likod ng 'позади § 50. Личные артикли ставятся перед именами соб- ственными личными и имеют как падежные формы, так и формы единственного и множественного числа (см. табл. 17). 416
Таблица 17 Общий Единственное Множественное si sina Притяжа- тельный ni nina Местный kay_ kina Множественное число личного артикля sina (nina, kina) означает «данное лицо и те, кто с ним (его семья, друзья и т. д.)»: Malayd na sina Juan 'Хуан (и его друзья, род- ственники и т. п.) уже далеко’; Dadalaw ako kina Santos 'Я навещу Сантосов’; bahay nina Pelaez 'дом Пелаесов’. Личный артикль si не употребляется в обращении и в ответах на вопрос об имени человека: Juan! Nasaan ka? Хуан! Где ты?’; Ano ang pangalan niya?—Juan 'Как его зовут? — Хуан’. $ 51. Союзы соединяют предложения или отдельные слова и подразделяются на: 1. Сочинительные союзы, связывающие слова и предло- жения как равноправные, однородные. Среди них можно выделить: а) соединительные союзы: at 'и’ [at]saka 'кроме того’ ni...ni 'ни...ни’ б) противительные (чаще всего в сочетании с усечен- ной формой союза at): nguni’t 'но’ pero (исл.) 'но’ bagaman/bagama’t 'однако’ в) разделительный союз о/о kaya 'или’. Иногда вместо союза о употребляется частица man: Ako man ikaw man ay dapat pumunta 'Я ли, ты ли [кто-то] должен идти’. 2. Подчинительные союзы, связывающие предложения, из которых одно зависит от другого. Среди них можно выделить: а) временные: nang/kapag/pag/kung 'когда’ bago 'прежде чем’ habang/samantala 'в то время как’ б) условные: pag/kapag/kung 'если’ kundi 'если не’ в) причинные: pagka’t/sapagka’t 'потому что’ yayamang/поскольку’ 27 Зак. 494 417
г) следствия: kaya/dahil dito ’поэтому’ samakat(u)wid ’следовательно’ д) цели: nang/upang/para ’чтобы’ е) уступительные: kahit ’хотя’. $ 52. Частицы-модификаторы (см. табл. 18) уточняют значения знаменательных слов и могут находиться как в препозиции, так и в постпозиции к ним. Порядок следо- вания частиц следующий: na, nga, рб, ba, din, lamang. Односложные местоимения стоят перед частицами, многосложные — после них: Estudyante ka ра ba rin? ’Ты тоже еще студент?’; Basahin mo na nga rin ’Теперь читай и ты тоже’, но Estudyante ра ba rin kayo? ’Вы тоже еще студент?’; Basahin na nga rin тоже’. Таблица 18 ninyo ’Теперь читайте и вы Значение Препозиция Постпозиция Вопрос Отрицание Множественность Сопоставление hindi, di 'не’, mga ’нет’ Усиление Ограничение Завершенность- незавершенность Временная соотне- сенность Вежливое обращение; Ссылка на другое лицо Состояние Гипотетичность, сослагательность ganap 'ровно’, 'точно’ halos ’почти’ bilang 'будучи’ nawa, tila, disin, sana 'бы’, baka, kaya 'возможно’, marahil 'может быть’ ba, baga 'ли’ din 'тоже’, man 'лю- бой’, naman 'же’ na, nga, pala (с оттен- ком удивления) lamang 'только’ na 'уже’, pa 'еще’ muna 'сначала’, muli/ uli 'снова’ po, ho daw 'говорят’ yata 'кажется’ СИНТАКСИС Члены предложения § 53. Подлежащее в тагальском языке оформляется, как правило, показателем ang и обозначает первое по по- рядку возникновения представление в сознании говоря- щего («уже известное», «то, чему приписывается признак»). 418
В двух предложениях, состоящих из одних и тех же зна- менательных слов, могут быть разные подлежащие: Ang estudyante ay bumabasa 'Студент читает’ Ang bumabasa ay estudyante 'Тот, кто читает,— студент’. В первом предложении подлежащим является слово estudyante 'студент’ (то «известное», которому приписы- вается признак «читает»), тогда как во втором — слово bumabasa 'читает’ (то «известное», которому приписывает- ся признак «студент»). Подлежащее может быть выражено: 1) именем: Ang bahay ay luma 'Дом старый’ Si Pedro ay estudyante na 'Педро уже студент’ 2) местоимением: Ako ay Ruso 'Я русский’ Ang akin ay bago 'Moe — новое’ Ito ay bahay 'Это дом’ Ang sa iyo ay luma 'Тебе — старое’ 3) числительным: Ang tatlo ay umuwi na 'Трое уже ушли’ 4) глаголом любого класса в любом залоге и времени: Ang bumabasa ay si Pedro 'Тот, кто читает, — Педро’ Ang binabasa ni Pedro ay aklat 'To, что читает Педро,— книга’ 5) словосочетанием: Ang nasa harap ng pamantasan ay plasa 'To, что нахо- дится напротив института,— площадь’. Примечание. Для эмфатического выделения подлежащего используется личное местоимение siya 'он’, 'она’, 'оно’, которое ставится перед сказуемым и соединяется с ним лигатурой: Si Pedro ay siyang dumating 'Педро (именно он) пришел’; Kung ano ang ama ay siyang anak 'Каков отец, таков и сын’ (букв. 'Что отец именно он сын’). § 54. Сказуемое в тагальском языке обычно оформ- ляется показателем ау и является вторым по порядку возникновения представлением в сознании говорящего («неизвестным», «новым», т. е. признаком, который припи- сывается «уже известному», «старому»). В тагальском языке можно выделить именное и глагольное сказуемые. § 55. Именное сказуемое может быть: 1) простым, выраженным именем или местоимением: Siya ay gurd 'Он учитель’ Iyan ay sa inyo 'То — вам’ 2) составным, образованным глаголом maging 'стано- виться’ (после которого лигатура не ставится) и именем:. Siya’y naging doktor 'Он стал врачом’. 27* 419'
£ 56. Глагольное сказуемое может быть: 1. Простым, выраженным глаголом: Siya ay bumabasa Юн читает’ 2. Сложным, которое образуется: а) глаголом со значением начала, продолжения или окончания действия и инфинитивом, которые соединяются при помощи лигатуры: Si Pedro ay nagsimulang bumasa 'Педро начал читать’ Примечание. Если подлежащее выражено место- имением, то оно может стоять после первого глагола и принимать лигатуру: Nagsimula siyang bumasa 'Он начал читать’. б) корневым словом со значением долженствования, намерения, желания и инфинитивом, которые соединяются без лигатуры, если корневое слово оканчивается на со- гласную: Si Pedro ay dapat umuwi 'Педро должен уйти’ Si Pedro ay ayaw umuwi 'Педро не хочет уходить’. Примечание 1. Лигатура появляется, если после корневого слова стоит местоимение: Dapat siyang umuwi 'Он должен уйти’ Ibig niyang umuwi 'Он хочет уйти’ Примечание 2. После корневых -слов ibig 'лю- бить’, gusto 'нравиться’, nais 'желать’ обязательно ставится постпозитивное притяжательное местоиме- ние; после корневых слов ayaw 'не хотеть’, dapat 'должен’ ставится либо постпозитивное притяжатель- ное местоимение (если инфинитив стоит в форме страдательного залога), либо личное местоимение (если инфинитив стоит в форме действительного за- лога): Ayaw akong umuwi 'Я не хочу уходить’, но Ayaw kong basahin ito 'Я не хочу читать это’. в) глаголом maaari 'мочь’ (всегда в будущем времени) и инфинитивом, которые соединяются лигатурой: Si Pedro ay maaaring umuwi 'Педро может уйти’. § 57. Определение в тагальском языке может нахо- диться как в препозиции, так и в постпозиции к опреде- ляемому (только числительные в функции определения всегда находятся в препозиции). В качестве определяе- мого могут выступать как имя, так и глагол. Определение может быть выражено: 1) именем: bato 'камень’ + bahay 'дом’= bahay na bato 'каменный дом’ 2) местоимением (кроме личных): kanyang bahay 'его дом’ 420
itong bahay 'этот дом’ anong bahay 'какой дом’ sinong Pedro 'какой Педро’ ganyang buhay 'такая жизнь’ 3) числительным: dalawang bahay 'два дома’ 4) глаголом любого класса в форме любого залога и времени (определения, выраженные глаголами, переводят- ся на русский язык при помощи причастий, причастных оборотов или придаточных предложений): sumiisulat na bata 'пишущий ребенок’; 'ребенок, который пишет’ aklat na nabasa 'прочитанная книга’; 'книга, которая прочитана’ 5) словосочетанием: ang taong nakatayo sa may bintana 'человек, стоящий у окна’ § 58. Дополнение всегда находится в постпозиции к сказуемому и вводится показателем ng (или артиклями ni, nina перед именами собственными личными) и sa (или ар- тиклями kay, kina перед именами собственными личными). 1. Дополнение, вводимое показателем ng (или артиклями ni, nina перед именами собственными личными), озна- чает: а) при сказуемом, выраженном глаголом в действитель- ном залоге,— объект действия: Ang estudyante/siya/si Pedro ay bumabasa ng aklat 'Студент/он/Педро читает книгу’; б) при сказуемом, выраженном глаголом в страдатель- ном залоге,— субъект действия: Ang aklat ay binabasa ng estudyante/niya/ni Pedro 'Книга читается студентом /им/ Педро’. Примечание. При сказуемом, выраженном гла- голом в местном или инструментальном страдатель- ном залогах, часто встречаются два показателя ng. В таком случае один из них вводит субъект дей- ствия, а другой — объект: Binigyan ng estudyante niya/ni Pedro ako ng aklat 'Студент/он/Педро дал мне книгу’. 2. Дополнение, вводимое показателем sa (или артиклями kay, kina перед именами собственными личными), озна- чает: а) при сказуемом, выраженном глаголом в действитель- ном залоге, — прямой или косвенный объект действия: Du- malaw ako sa miting/sa kaniya/kay Pedro 'Я посетил собра- ние/его/Педро’; б) при сказуемом, выраженном глаголом в страдатель- ном залоге,—только косвенный объект действия: Binasa 421
ко ang aklat sa estudyante/sa kanya/kay Pedro 'Я читал кни- гу студенту/ему/Педро’. Дополнение может быть выражено: 1) именем или местоимением (примеры см. выше); 2) глаголом: Magpadala ka sa akin ng sinulat mo 'Пришли мне написанное тобою’; Tumingin ako sa nakabasa 'Я по- смотрел на читавшего’. $ 59. Обстоятельства в тагальском языке подразде- ляются на: 1) обстоятельства места, выраженные указательными местоимениями или именами в местном падеже: Pupunta ako roon 'Я пойду туда’ Pupunta ako sa ilog 'Я пойду на реку’ 2) обстоятельства времени, выраженные наречиями вре- мени или именами, называющими дни недели, месяцы и т. д. в сочетании с показателем sa (при указании на бу- дущий день недели, месяц и т. д.), или местоимением noon с лигатурой (при указании на прошлый день недели, месяц и т. д.); теми же именами с союзом kung или pag при указании на повторяемость: Pumunta ako roon kahapon 'Я ходил туда вчера’ Pupunta ako rodn bukas 'Я пойду туда завтра’ Daratmg siya sa Linggo 'Он приедет в воскресенье’ Dumating siya noong Linggo 'Он приехал в воскресенье’ Dumarating siya kung Linggo/pag Linggo/Linggu-Linggo/ tuwing Linggo 'Он приезжает по воскресеньям’. П редложение Простое предложение f Простое предложение в тагальском языке может быть односоставным и двусоставным. $ 60. Односоставное предложение не имеет или подлежащего или сказуемого. В бесподлежащных предло- жениях сказуемое выражается глаголом, обозначающим явления природы: Umuulan 'Идет дождь’ Babagyo bukas 'Завтра будет ураган’ Lumindol kahapon 'Вчера было землетрясение’. К односоставным предложениям относятся также вос- клицательные предложения (см. § 70). $ 61. Двусоставное предложение имеет и подле- жащее, и сказуемое, оформленные, как правило, показате- лями. Подлежащее может как предшествовать сказуемому, так и следовать за ним (чаще). Поскольку в функции под- 422
лежащего и сказуемого могут выступать все знаменатель- ные части речи, а порядок слов свободный, из двух слов можно построить восемь предложений (подлежащее выде- лено курсивом, сказуемое — разрядкой): 1. a) Ang estudyante ay bumabasa 'Студент читает’ б) Bumabasa ang estudyante 'Читает студент' 2. a) Ang bumabasa ay estudyante 'Тот, кто читает,— студент’ 6) Estudyante ang bumabasa 'Студент - тот, кто читает' dyante 'студент’, которому приписывается признак («но- вое») bumabasa 'читает’. В предложениях 2-го типа, напротив, за исходный пункт высказывания («старое») берется слово bumabasa 'читает’, которому приписывается признак («новое») estudyante 'сту- дент’. Помимо предложений первых двух типов в тагальском языке широко распространены так называемые уравнитель- ные предложения, т. е. предложения, в которых оба глав- ных члена полагаются одинаково известными. В уравни- тельных предложениях показатель ang употребляется дважды: и перед подлежащим, и перед сказуемым, а ска- зуемое имеет показатель ау (или его значимое отсутствие): 3.. a) Ang estudyante ay ang bumabasa 'Тот, кто сту- дент,— эт о тот, кто читает’ б) Ang bumabasa ang estudyante 'Тот, кто чи- тает,— это тот, кто студент' 4. a) Ang bumabasa ay ang estudyante 'Тот, кто чи- тает, тот студент’ б) Ang е s t u d у a n t e ang bumabasa 'Тот студент, кто читает' § 62. Предложения наличия образуются при помощи слов may 'есть’, 'имеется’ и wala 'нет’, 'не имеется’, 'от- сутствует’. После слова may не ставятся синтаксические показа- тели. Мау переходит в mayroon перед личными местоиме- ниями и некоторыми частицами (причем личные местоиме- ния принимают в таких случаях лигатуру), а также в от- ветах: May lapis ako/Mayroon akong lapis 'У меня есть карандаш’; Mayroon bang silya sa silid? — Mayroon 'Есть ли стулья в комнате? — Есть’. В отличие от may слово wala принимает лигатуру: Si Pedro ay walang lapis 'У Педро нет карандаша’. Если под- лежащее выражено местоимением, оно ставится после wala и принимает лигатуру: Wala siyang lapis 'У него нет карандаша’. 423
Предложения наличия образуются также при помощи слова marami 'много’: Si Pedro ay maraming aklat 'У Педро много книг’, Marami siyang aklat 'У него много книг’. $ 63. Отрицательные предложения образуются при по- мощи отрицательной частицы hindi/di 'не’, 'нет’: Si Pedro ay hindi masipag 'Педро не трудолюбив’. Примечание 1. Отрицательная частица ставит- ся перед подлежащим, если оно выражено местоиме- нием: Hindi siya masipag 'Он не трудолюбив’. Примечание 2. Если в страдательном залоге субъект действия выражен постпозитивным притяжа- тельным местоимением, отрицательная частица ста- вится перед ним: Hindi ko sinabi iyan 'Я этого не говорил’. £ 64. Общие вопросы строятся при помощи вопроси- тельной частицы Ьа, которая ставится после того слова, к которому относится вопрос: Ito ba ay malaking bahay? 'Это (ли) большой дом?’; Malaki bang bahay ito? 'Это боль- шой (ли) дом?’. Утвердительные ответы на общие вопросы строятся при помощи частиц oo, opo/oho 'да’, 'да, гос- подин’: Oo, ito ay malaking bahay 'Да, это большой дом’. Отрицательные ответы на общие вопросы строятся при помощи частицы hindi/di, которая в ответе повторяется дважды: Hindi, hindi ito malaking bahay 'Нет, этот дом небольшой’. Общие вопросы к предложениям наличия строятся та- ким же образом (при помощи вопросительной частицы Ьа), ответы —при помощи слов wala и mayroon: May lapis ka ba?/Mayroon ka bang lapis? 'У тебя есть карандаш?’ или Wala ka bang lapis? 'У тебя нет карандаша?’. Утвердительные ответы: Mayroon. May lapis ako/Mayroon. Mayroon akong lapis 'Да, у меня есть каран- даш’; Wala. Wala akong lapis 'Да, у меня нет карандаша’. Отрицательные ответы: Wala. Wala akong lapis 'Нет, у меня нет карандаша’; Mayroon. Mayroon akong la- pis 'Нет, у меня есть карандаш’. £ 65. Специальные вопросы строятся при помощи во- просительных местоимений (см. § 10), причем вопроситель- ная частица Ьа употребляется факультативно. Местоимения sino 'кто’, апо 'что’, alin 'который’, kanino 'чой’, ilan 'сколь- ко чаще всего выступают в функции сказуемого: Sino ang taong ito? 'Кто этот человек?’ Ano ang sinabi niya? 'Что он сказал?’ Kanino ito? 'Чье это?’ Эти же местоимения могут выступать в функции опре- деления, и тогда они принимают лигатуру: 424
Sinong Juan? 'Какой Хуан?’ Aling aralin? 'Какой урок?’ Ilang estudyante? 'Сколько студентов?’ Слово nasaan в отличие от saan является глаголом и обычно выступает в функции сказуемого. За словом saan, как правило, следует глагол: Nasaan ang Kagawaran? 'Где находится министерство?’; Saan kayo pumupunta? 'Куда вы идете?’. $ 66. Альтернативные вопросы строятся при помощи союза о 'или’ : Malapit ba о malayd ang bahay ninyo sa pamantasan? 'Ваш дом близко или далеко от института?’. § 67. Расчлененные вопросы состоят из двух частей, первая из которых представляет собой повествовательное предложение, а вторая — краткий вопрос, образованный местоимением апо или сочетанием слов hindi 'нет’, totoo/ tunay/talaga 'действительный’, 'истинный’ с вопроситель- ной частицей ba: Estudyante siya, hindi ba/tunay ba/totoo ba/talaga ba/ano? 'Он студент не правда ли?’. Ответы: Oo, estudyante siya 'Да, он студент’; Hindi. Hindi siya estudyante 'Нет, он не студент’. $ 68. Вопросительно-отрицательные предложения стро- ятся при помощи отрицательной частицы hindi 'нет’, при- чем в общем вопросе передается оттенок удивления: Hindi ba tumulong siya sa iyo? ’Разве он не помог тебе?’; Bakit hindi ka tumulong sa kanya? 'Почему ты не помог ему?’. § 69. Побудительные предложения. В утвердительных побудительных предложениях используются инфинитив (ре- же — глагол в будущем времени) и личные местоимения 2-го лица единственного и множественного числа в дей- ствительном залоге (во всех страдательных залогах — постпозитивные притяжательные местоимения 2-го лица единственного и множественного числа); если говорящий включает себя в число лиц, к которым относится побуж- дение, то употребляются инклюзивные местоимения 1-го ли- ца множественного числа: Bumasa ka/kayo/tayo (Basahin/ mo/ninyo/natin) 'Читай/читайте/давайте читать’. Примечание. В разговорной речи вместо инфи- нитива используется корневое слово и личное место- имение: Lakad ka! 'Иди!’; Takbo kayo! ’Бегите!’. Для выражения запрещения используется отрицатель- ная частица huwag, после которой ставится соответствую- щее местоимение, принимающее лигатуру: Huwag kang/ kayong/tayong bumasa (Huwag mong/ninyong/nating basahin) ’He читай/не читайте/давайте не будем читать’. Примечание. В разговорной речи часто упо- требляется только частица huwag, которая в таких 425
случаях переводится на русский язык при помощи слов не надо, не стоит : Pdpunta ako sa kanya — Huwag! 'Я пойду к нему.— Не надо!’. § 70. Восклицательные предложения являются одно- составным и образуются: 1) при помощи слов ang или kay и основы, обозначаю- щей признак. Если употребляются местоимение или имя, обозначающие носителя признака, то они стоят в притя- жательном падеже: Ang/Kay Init! 'Как жарко!’, Ang/Kay pagod ко! 'Как я устал!’; Ang/Kay lakas ni Juan! 'Как силен Хуан!’. Если местоимение или имя, обозначающие носителя признака, стоят во множественном числе, то происходит полная или частичная редупликация основы: Ang/Kay уау- atnan/yaman-yaman nina Santos! 'Как богаты Сантосы!’; 2) присоединением префикса napaka- к основе, обозна- чающей признак; имя или местоимение, обозначающие но- сителя признака, стоят в притяжательном падеже: Napaka- ganda niya! 'Как она красива!’; Napakalakas ni Juan! 'Как силен Хуан!’. Сложносочиненное предложение § 71. Сложносочиненные предложения состоят из двух или более соединенных сочинительными союзами простых предложений, каждое из которых является самостоятель- ным: Si Juan ay estudyante at si Pedro naman ay kawani 'Хуан студент, а Педро — служащий’; Tumawag ako sa ka- nya kahapon, pero wala siya sa bahay 'Вчера я позвонил ему, но его не было дома’. Сложноподчиненное предложение ъ К придаточным предложениям в тагальском языке отно- сятся дополнительные, определительные, условные, усту- пительные, придаточные времени, причины и следствия. § 72. Прямая речь вводится: 1) корневым словом в общем падеже, при этом субъ- ект высказывания (говорящий) обозначается именем или местоимением и стоит в притяжательном падеже: «Sino ang may aklat?» — ang tanong ng guro '«У кого есть кни- га?» — спросил учитель’; «Wala akong aklat»—ang sagot ni Juan '«У меня нет книги»,— ответил Хуан’; «Mayroon ba kayong aklat?» — ang tanong ni Clara Г«У вас есть книга?» — спросила Клара’; 426
2) словами aniko 'сказал я’, aniya 'сказал он’, ani Pedro 'сказал Педро’: «Darating ako» —aniya '«Я приду» — сказал он’. $ 73. При переводе прямой речи в косвенную корневое слово в главном предложении превращается в глагол, го- ворящий становится субъектом действия при этом глаголе, а придаточное предложение вводится лигатурой (если прямая речь не содержит вопроса) или словом kung (если прямая речь содержит вопрос): Ang guro ay nagtanong kung sino ang may aklat 'Учитель спросил, у кого есть книга’; Si Juan ay sumagot na wala siyang aklat 'Хуан от- ветил, что у него нет книги’; Si Clara ay nagtanong kung mayroon akong aklat 'Клара спросила, есть ли у меня кни- га’. Примечание. Лигатура, вводящая косвенную речь, чаще имеет форму па, даже если предыдущее слово оканчивается на гласную или n: Siya ay tumu- gon па wala siyang aklait 'Он ответил, что у него нет книги’. Предложения с косвенной речью являются дополнитель- ными придаточными предложениями. Другие дополнитель- ные придаточные предложения строятся точно так же: Ina- akala ko na maganda siya 'Я думаю, что она красива’; Nag- kuwento siya sa akin kung paano nagdaos siya ng araw ng Linggo 'Он рассказал мне, как провел воскресенье’. § 74. Определительные придаточные предложения яв- ляются развернутыми определениями и вводятся лигату- рой: Sino ang taong iyan na nakatayo sa may pintuan? 'Кто тот человек, который стоит у двери?’. § 75. Придаточные предложения времени вводятся сою- зами и союзными словами (см. § 51), причем после союзов pag, kapag, nang, noong, bago глагол, как правило, стоит в инфинитиве: Habang sumusulat siya ako ay bumabasa ng aklat 'В то время как он писал, я читал книгу’; Wala па siya nang dumating ako 'Когда я пришел, его уже не было’; Maghugas ka ng kamay bago kumain 'Вымой руки перед едой (букв, перед тем как есть)’. § 76. Для обозначения действия, предшествующего действию главного предложения (соответствует русским придаточным предложениям, вводимым союзными словами после того как), употребляется перфектный оборот. Он образуется префиксом pag- или pagka-, присоединяемым к корневому слову; субъект действия стоит в притяжатель- ном падеже: Pagpasok niya/ni Juan/ng ama umalis ako 'После того как он/Хуан/отец вошел, я удалился’. § 77. Придаточные предложения причины вводятся при- чинными союзами (см. § 51): Hindi siya naghanda ng araling- 427
pambahay sapagka’t nagksakit siya 'Он не приготовил до- машнее задание, потому что заболел’. $ 78. Придаточные предложения следствия вводятся союзами следствия (см. § 51): Nagkasakit siya kaya’t hindi pumasok sa pamantasan 'Он заболел, а потому не пришел в институт’. § 79. Придаточные предложения цели вводятся союза- ми цели (см. § 51); глагол после них стоит в форме инфи- нитива: Dumating ako upang tumulong sa iyo 'Я пришел, чтобы помочь тебе’. § 80. Условные придаточные предложения вводятся условными союзами (см. § 51): Kung waU kang panahon ngayon darating ka bukas 'Если у тебя сегодня нет време- ни, приходи завтра’. § 81. Уступительные придаточные предложения вво- дятся уступительными союзами (см. § 51): Tatanggap siya sa inyo kahit na wala siyang panahon 'Он вас примет, хотя у него нет времени’.
ТАГАЛЬСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ СПИСОК СОКРАЩЕНИЙ ktg. — kataga 'частица’ р-а. — pang-abay 'наречие’ pd, — pandiwa 'глагол’ pdm. —vpandamdam 'междометие’ pgn. —pangngalan 'имя’ php, —paaghalip 'местоимение’ ptg. — pangatnig 'союз’ tbg. •— tambilang 'числительное’ akyatan (akyat) pd. взбираться, подниматься aba! pdm. ой!, о!, ax! aba pgn. обида, оскорбление abakada pgn. алфавит abala pgn. занятие, занятый abenida pgn. авеню abot-kaya pgn. предел возмож- ностей Abril pgn. апрель abugado pgn. адвокат^ abuloy pgn. субсидия abutan (abot)1 pd. догонять abutin (abot) pd. давать, вручать akala pgn. мысль, идея, план akalain (akal&) pd. думать, пола- гать akda pgn. литературное произве- дение akin php. мой akitin (akit) pd. привлекать aklat pgn. книга aklatan (aklat) pgn. библиотека ako php. я adopsiyon pgn. принятие adyos pdm. прощай, до свидания aeroplano pgn. самолет agad p-а. немедленно, сразу agahan (aga) pgn. завтрак agnos pgn. медальон Agosto pgn. август aha! pdm. эге! alaala pgn. память alab pgn. жар, пламя alak pgn. вино alahas pgn. драгоценность alalahanin (alaala) pd. 1. пом- нить; 2. беспокоиться alam pgn. знание alamfn (alam) pd. знать albularyo pgn. знахарь Alkalde pgn. алькальд, мэр Aleman pgn. немец, немецкий ali pgn. тетя (форма обращения к женщине) alila pgn. слуга, горничная 1 В скобках после производных даются корни (корневые мэрфемы): глаголы страдательного залога переводятся на русский язык формами действительного; при переводах глаголов в местном страдательном залоге дается только помета «кому-л.»; помета «где-л.» дается, когда иной перевод невозможен. 429
alfn php, который alinlangan pgn. сомнение, коле- бание alinsunod pgn. согласный, соот- ветствующий alipin pgn. раб aliping-namamahay pgn. домаш- ний раб alipinin (alipin) pd. порабощать aliping-sagigi lid pgn. раб, ис- пользуемый для полевых работ alipusta pgn. презренный alis pgn. удаление alisan (alis) pd. отнимать (у ко- гб-л.)> убирать alisin (alls) pd. убирать (что-л.) alituntunin pgn. правило aliw pgn. развлечение, отдых aliwan (aliw) pgn. развлечение a Ion pgn. волна alperes pgn. младший офицер Гражданской гвардии alulod pgn. желоб, проводник ama pgn. отец amain (ama) pgn. дяд-я amerikana pgn. пиджак Amerikano pgn. американец, аме- риканский amin php. наш (эксклюзив) amo pgn. хозяин anak pgn. сын; дочь ani pgn. урожай anibersaryo pgn. anihan (ani) pgn. aniya pd. сказал ano php. что antas pgn. степень, уровень anuman ( = ano man) php. что-либо anunsiyo pgn. объявление anupa (=ano pa) php. что еще anurin (anod) pd. плыть anyaya pgn. приглашение anyayahan (anyaya) pd. пригла- шать a ng ktgt показатель подлежащего angaw tbg. миллион angkop pgn. подходящий, соот- ветствующий годовщина урожай он 1 имущество, собствен- ariarian (ari) pgn. pgn. архиепископ apat tbg. четыре apt pgn. угнетенный; презренный apihin (apt) pd. угнетать; прези- рать apo pgn. внук, внучка арбу Pgn. огонь Aprikano pgn. африканский Arabe pgn. араб, арабский aralin (aral) pgn. урок araw pgn. 1. солнце; 2. день ari pgn. ность ari-arian, arsobispo artikulo pgn. статья artista pgn. артист artsibo pgn. архив aruy! pdm. ой! asa pgn. 1. надежда; 2. зависи- мость asahan (asa) pd. 1. надеяться; 2. зависеть asal pgn. поведение Asamblea pgn. ассамблея asawa pgn. муж, жена asendero pgn. помещик asikasuhin (asikaso) pd. уделять внимание asignatura pgn. учебный предмет asin pgn. соль aso pgn. собака asukal pgn. сахар asul pgn. синий, голубой Asyatiko pgn. азиатский asyenda pgn. поместье, имение at pig. и atas pgn. приказ, распоряжение atasan (atas) pd. приказывать ate pgn. старшая сестра atin php. наш (инклюзив) atis pgn. сахарное яблоко, атис atisan (atis) pgn. сад сахарных яблонь awit pgn. песня awitan (awit.) 1. pgn. пение; 2. pd. петь (к о му-л.) awitin (awit.) pd. петь (что-л.) awto pgn. автомобиль 430
ay 1. ktg. показатель сказуе- мого; 2. pdm. ай!, ой! ayaw pgn. не любить ayoko ( = ayaw ко) pd. я не хочу ayon pgn. согласный, соответ- ствующий ayos pgn. 1. форма; 2. вид ayun (=hayun) php. вон то ayusin (ayos) pd. устраивать, приводить в порядок aywan pgn. не знать ba ktg. воп росителъная частица babae pgn. женщина babala (bala) pgn. предупрежде- ние baka ktg. может быть, возможно bakansiya pgn. вакансия bakante pgn. свободный, вакант- ный bakit php. почему bakod pgn. забор bakuran (bakod) pgn. двор badyet pgn. бюджет baga ktg. вопросительная ча- стица bagaman ptg. однако bagay pgn. вещь, предмет bago pgn. новый bagsakan (bagsak) pd. падать, рушиться baguhan (bago) pgn. новичок bagyo pgn. ураган, тайфун bagyuhfn (bagyo) pd. пострадать от урагана (тайфуна) baha pgn. наводнение bahaan (baha) pd. затоплять bahagdan pgn. процент bahagi pgn. часть bahagya pgn. едва, чуть-чуть bahafn (baha) pd. затоплять bahala pgn. ответственный bahay pgn. дом bahay-bakasyunan pgn. дом от- дыха bait pgn. добродетель bala pgn. каждый balak pgn. план balakin (balak) pd. планировать balagtasan (Balagtas) pgn. поэти- ческий конкурс памяти Балаг- таса balangkas pgn. каркас, структура bale pgn. ценность balikan (balik) pd. возвращаться balita pgn. новость, известие, известный baliw pgn. сумасшедший balo pgn. вдовец, вдова balot pgn. сверток balutin (balot) pd. заворачивать banal pgn. святой bandila pgn. флаг, знамя banfg pgn. циновка bansa pgn. страна, нация bantayog pgn. памятник bantog pgn. знаменитый, извест- ный banyaga pgn. иностранец, ино- странный bangka pgn. лодка bangkay pgn. труп bangko pgn. банк bangko pgn. скамья bangkuta pgn. риф bangis pgn. ярость bapor pgn. пароход baranggay pgn. селение; община, барангай barberiya pgn. парикмахерская baril pgn. пистолет, револьвер; ружье, винтовка barilan (baril) pgn. перестрелка barilin (baril) pd. стрелять, рас- стреливать bard pgn. рубашка baryo pgn. деревня, барио basa pgn. чтение basag pgn. разбитый basahan (basa) pd. читать (ко- му- л.) basahin (basa) pd. читать (что-л.) basketbol pgn. баскетбол 431
basketbolfsta pgn. баскетболист baso pgn, стакан basta pdm. хватит!, довольно! bata pgn. 1. молодой; 2. ребенок batas pgn. закон batay pgn. основа bati pgn. приветствие batid pgn. знание batiin (bati) pd. приветствовать bato pgn. камень baul pgn. чемодан, баул bawa php. каждый, всякий bawal pgn. запрещенный bayaan (baya) pd. пренебрегать ba у ad pgn. плата bayan pgn. страна, нация, город bayani pgn. герой bayanihan (bayani) pgn. взаимо- помощь, сотрудничество bayaran (bayad) pd. платить baybay pgn. 1. берег, край; 2. произносить по слогам baybay in (baybay) pd. берег, по- бережье baytang pgn. ступень, класс; курс beinte tbg. двадцать bel pgn. звонок bibig pgn. рот bfktima pgn. жертва bigas pgn. очищенный рис bigat pgn. тяжесть bigay pgn. давать bigkasin (bigkas) pd. говорить, произносить bigla p-a. вдруг, неожиданно bigyan (bigay) pd. давать bihira pgn. редкий bihis pgn. одетый bihisan (bihis) pgn. гардероб bilang 1. ktg. будучи; 2. pgn. число, номер bilangin (bilang) pd. считать bilhan (bill) pd. покупать (у ко- го-л.) bilhfn (bill) pd. покупать (что-л.) bill pgn. покупка bflihan (bill) pgn. закупка bflihin (bill) pgn. товар bills pgn. скорость, быстрота bilog pgn. круглый binata (bata) pgn. юноша, подро- сток binibini pgn. 1. девушка; 2. мисс, госпожа (форма обращения к девушке) bintana pgn. окно bingf pgn. глухой Birhen pgn. дева bisa pgn. эффект bisa pgn. виза Bisayano pgn. висаянец, висай- ский bisig pgn. рука bisita pgn. гость, посетитель bisperas pgn. канун bisyo pgn. порок bitbit pgn. сверток bituin pgn. звезда biyakin (biyak) pd. ломать, рас- щеплять Biyernes pgn. пятница biyolin pgn. скрипка bola pgn. шар, мяч bolibdl pgn. волейбол bolpen pgn. шариковая ручка boses pgn. голос botanika pgn. ботаника botelya pgn. бутылка botika pgn. аптека boto pgn. голос (избирательный) brilyante pgn. бриллиант bubong pgn. крыша bukal pgn. ключ, источник bukalan (bukal) pd. течь (о воде) bukas p-а. завтра bukhin (buka) pd. открывать bukid pgn. поле bukirin (bukid) pgn. поле bukod pgn. помимо, кроме bukbd-tangi pgn. исключительный buksan (bukas) pd. открывать (дверь, собрание) budhi pgn. совесть bughaw pgn. синий, голубой buhat pgn. источник, начало 432
buhay pgn. жизнь buhay pgn. живой buh6k pgn. волосы bulaklak pgn. цветок bulag pgn. слепой bulkan pgn. вулкан bulong pgn. шепот bulsa pgn. карман bulusok pgn. удар, напор bulwagan pgn. зал bumaka (baka) pd. бороться bumagyo (bagyo) pd. штормить bumalangkas (balangkas) pd. вырабатывать, формулиро- вать bumalik (balik) pd. возвращаться bumaling (baling) pd. поворачи- вать (голову) bumalot (balot) pd. заворачивать bumasa (basa) pd. читать bumatl (bati) pd. здороваться, приветствовать bumigkas (bigkas) pd. произно- сить, говорить bumigki's (bigki's) pd. объединять bumilang (bilang) pd. считать bumili (bill) pd. покупать bumoto (boto) pd. голосовать bumud (bud) pd. составлять bumuti (buti) pd. улучшаться bundok pgn. гора buntot pgn. хвост bunutin (bunot) pd. вытаскивать bunga pgn. плод, фрукт bungad pgn. начало, открытие bud pgn. целый, весь burda pgn. узор, вышивка burgesya pgn. буржуазия burol pgn. холм, гора bus pgn. автобус buslo pgn. корзина butiki pgn. ящерица buuin (bud) pd. состоять (из) buwan pgn. месяц, луна buwanan (buwan) pgn. ежемесяч- ный % buwenas pgn. везение buweno pdm. ладно, хорошо ka php. ты kaagad (agad) p-а. скоро, быстро kaalaman (alam) pgn. знание kaanib (anib) pgn. член kaarawan (araw) pgn. годовщина kaasalan (asal) pgn. поведение kaawa-awa (awa) pgn. вызываю- щий жалость, бедняга kaaway (away) pgn. враг, про- тивник kababayan (bayan) pgn. соотече- ственник kabahayan (bahay) pgn. внутрен- няя часть дома kabaitan (bait) pgn. доброта kabantugan (bantog) pgn. знаме- нитость kabaong pgn. гроб kabataan (bata) pgn. молодежь kabatiran (batid) pgn. знание kabayanan (bayan) pgn. центр го- рода kabayaran (bayad) pgn. плата kabayo pgn. лошадь kabihasnan (bihasa) pgn. цивили- зация kabila pgn. 1. противоположный; 2. близлежащий kabilang (bilang) pgn. среди, в числе kabilangan (bilang) pd. считать kabinataan (bata) pgn. юношество kabinet pgn. кабинет kabisa pgn. староста Kabisayaan (Bisaya) pgn. висай- ские районы kabisera pgn. муниципальный центр kabitan (kabi't) pd. прикреплять kabituin (bituin) pgn. кинозвезда kabukiran (bukid) pgn. сельская местность kabuhayan (buhay) pgn. экономика kabundukan (bundok) pgn. горная местность kaburulan (burol) pgn. холми- стая местность 28 Зак. 494 433
kabutf pgn. гриб kabutihan (buti) pgn. добро kabuuan (buo) pgn. целое, состав kakayahan (kaya) pgn. способ- ность kakilala (kilala) pgn. знакомый kakinisan (kinis) pgn. 1. глад- кость; 2. мастерство, умение kakitaan (kita) pd. видеть kaklase (klase) pgn. однокласс- ник kakulangan (kulang) pgn. нехватка kadakilaan (dakila) pgn. величие kadalagahan (dalaga) pgn. девуш- ки kagabi (gabi) p-а. вчера (вечером) kagalang-galang (galang) pgn. уважаемый kagalingan (galing) pgn. 1. добро; 2. благополучие kagalit (galit) pgn. враг {букв. тот, на кого злятся) kagamitan (gamit) pgn. оборудо- вание, утварь kagandahan (ganda) pgn. красота kagandahang-loob pgn. гостепри- имство kagat pgn. укус kagatan (kagat) pd. кусать kagawad (gawad) pgn. участник, партнер, член kagawaran (gawad) pgn. учреж- дение, министерство kagipitan (gipit) pgn. нужда kagitingan (giting) pgn, храбрость kahabaan (haba) pgn. длина kahabag-habag (habag) pgn. 1. бес- покоящий; 2. вызывающий жа- лость kahalagahan (halaga) pgn. важ- ность, ценность kahanga-hanga (hanga) pgn. восхи- тительный kahapon (hapon) p-а. вчера kahihiyan (hiya) pgn. стыд kahinaan (hina) pgn. слабость kahina-hinala (hinala) pgn. подо- зрительный kahirapan (hirap) pgn. 1. труд- ность; 2. бедность kahit ptg. хотя kahiya-hiya (hiya) pgn. позорный kahon pgn. ящик, сундук, шка- тулка kahoy pgn. дерево kahugis (hugis) pgn. такой же формы kahulugan (hulog) pgn. значение kaiba (iba) pgn. отличающийся kaibigan (ibig) pgn. друг kaibig-ibig (ibig) pgn. любимый kailan php. когда kailangan pgn. необходимость, нужда kailanganin (kailangan) {pd. нуж- даться kain pgn. еда kainan (kain) pgn. столовая kainitan (init) pgn. жара kairalan (iral) pgn. 1. преобла- дание; 2. обычай kaisipan (isip) pgn. образ мыслей kalaban (laban) pgn. враг, про- тивник kalabasan (labas) pd. получать- ся, выходить, давать резуль- тат kalabaw pgn. буйвол-карабао kalabugan (labog) pgn. глухой удар kalakal pgn. торговля kalakas (lakas) pgn. равносиль- ный kalakasan (lakas) pgn. сила kaladkad pgn. волочить kalagayan (lagay) pgn. положение kalagin (kalag) pd. развязывать, отвязывать kalagyan (lagay) pd. класть kalahati (hati) pgn. половина kalahatian (hati) pgn. половина kalahi (lahi) pgn. соплеменник, соотечественник kalaman (alam) pd. знать kalamansi pgn. маленькие лимоны kalangitan (langit) pgn. небеса b 431
kalaparan (lapad) pgn. ширина kalapit (lapit) pgn. близкий kalawakan (lawak) pgn. 1. про- странство; 2. космос kalayaan (laya) pgn. свобода kalayuan (layd) pgn. расстояние, дистанция kaldereta pgn. жареное мясо {преимущественно козлятина) kali'kasan (likas) pgn. природа kaligaligan (ligalig) pgn. беспо- рядок, беспокойство kaligayahan (ligaya) pgn. счастье kalihim (lihim) pgn. 1. секретарь; 2. министр kaliluhan (lilo) pgn. предатель- ство kalimutan (limot) pd. забывать kalinangan (linang) pgn. культура kalinisan (linis) pgn. чистота kalis pgn. меч kaliwa pgn. левый kaloob (loob) pgn. дар kalooban (loob) pgn. характер, воля kaluluwa pgn. душа kalungkutan (lungkot) pgn. печаль, rope kalupitan (lupft) pgn. жестокость kalusugan (lusog) pgn. здоровье kalye pgn. улица kama pgn. кровать kamakailan (ilan) p-а. несколько дней назад kamag-anak (anak) pgn. родст- венник kamag-aral (aral) pgn. соученик kamalian (mali) pgn. ошибка kamangmangan (mangmang) pgn. невежество, незнание kamatayan (matay) pgn. смерть kamatayan (matay) pd. умирать kamatis pgn. помидор kamay pgn. рука {кисть) kamera pgn. фотоаппарат kami php. мы {эксклюзив) kamote pgn. сладкий картофель kampanaryo pgn. колокольня kamtin (kamit) pd. получать {приз) kamukha (mukha) pgn. похожий kamutin (kamot) pd. чесать kanais-nais (nais) pgn. желатель- ный kanan pgn. 1. правый; 2. десница kanan (kain) pd. есть kandila pgn. свеча kanila php. их kanin pgn. вареный рис kanin (kain) pd. есть kan(g)ina p-а. недавно kanino php. чей kan(i)ya php. его, ее kanluran (liinod) pgn. запад kanto pgn. угол kapabayaan (baya) pgn. пренебре- жение kapakanan (pakan) pgn. благо kapag ptg. если, когда kapain (кара) pd. ощупывать kapaitan (pait) pgn. горечь kapalaran (palad) pgn. судьба kapaligiran (ligid) pgn. окруже- ние, окрестности kapalit (palit) pgn. замена kapalooban (loob) pd. вмещать kapanatagan (tatag) pgn. безопас- ность, стабильность kapansanan (pansan) pgn. ката- строфа, несчастный случай kapansih-pansin (pansin) pgn. при- влекающий внимание kapanganakan (anak) pgn. день рождения kapanganiban (anib) pgn. опас- ность kapangyarihan (yari) pgn. власть kaparaanan (daan) pgn. процедура kapatagan (patag) pgn. равнина kapatid (patfd) pgn. брат; сестра kapayapaan (payapa) pgn. мир каре pgn. кофе kapilas (pilas) pgn. клочок kapilitan (pilit) pgn. настойчи- вость kapinsalaan (pinsala) pgn. ущерб 28* 435
kapintasan (pintas) pgn, критика kapisanan (pisan) pgn, союз, об- щество kapitalista pgn. капиталист, ка- питалистический kapitan pgn. капитан, староста деревни kapitana pgn. супруга капитана kapit-bahay pgn. сосед kapitbansa pgn. соседняя страна kapos pgn, недостаточный kapuluan (puld) pgn. архипелаг kapulungan (pulong) pgn. 1. со- брание; 2. палата (парламента) kapuri-puri (puri) pgn. похваль- ный kapusta (pusta) pgn. противник (в споре, пари) kap(u)wa pgn. 1. оба; 2. ближний karagatan (dagat) pgn, море, океан karalitaan (dalita) pgn. бедность karamdaman (damdam) pgn. бо- лезнь, недуг karamihan (dami) pgn. большин- ство karanasan (danas) pgn. опыт karaniwan pgn, обычный karapatan (dapat) pgn. право karapat-dapat (dapat) pgn. долж- ный karatula pgn. вывеска karbon pgn. уголь kargador pgn. носильщик, грузчик kame pgn. мясо kartilya pgn. букварь karugtong (dugtong) pgn. добав- ление знания, karunungan (dunong) pgn. способности karuwahe pgn. карета kasabay (sabay) pgn. совместный, одновременный kasal pgn. женатый, замужний kasalan (kasal) pgn. свадьба kasalanan (sala) pgn. вина, грех kasalukuyan pgn. современный kasama (sama) pgn. 1. совмест- ный; 2. товарищ kasamaan (sama) pgn, зло kasangkapan (sangkap) pgn. ин- струмент kasapi (sap!) pgn. член, участник kasarinlan (sarili) pgn. незави- симость kasawian (sawi) pgn. несчастье kasayahan (saya) pgn. веселье kasaysayan (saysay) pgn. исто- kasindak-sindak (sindak)pgn. ужа сающий kasintahan (sinta) pgn. возлюб- ленный kasipagan (sipag) pgn. усердие, трудолюбие kasiraan (sira) pgn. разрушение, ущерб, дефект kasiyahan (siya) pgn. удовлетво- ренность kasiya-siya (siya) pgn. удовлет- ворительный kaso pgn. случай, дело Kastila pgn. испанец, испанский kasulatan (sulat) pgn. 1. произ- ведение; 2. переписка kasunduan (sunod) pgn. договор kasunod (sunod) pgn. последова- тель kataasan (taas) pgn. высота katabi (tabi) pgn. находящийся рядом kataka-taka (taka) pgn. удиви- тельный katakut-takot (takot) pgn. устра- шающий katad pgn. кожа Katagalugan (Tagalog) pgn. та- гальские районы katahimikan (tahimik) pgn. мир katalaan (tala) pd. вносить в список katalinuhan (talino) pgn. талант, способности katalunan (talo) pd. соревновать- ся katamaran (tamad) pgn. лень katanungan (tanong) pgn. вопрос 436
katanghalian (tanghali) pgn. пол- день katangian [tang]) pgn. особен- ность katao (tao) pgn. человек, персона katapatan (tapat) pgn. честность katapusan (tapos) pgn. конец katarungan (tarong) pgn. 1. спра- ведливость; 2. юстиция katas pgn. сок katawan (tao) pgn. тело katawanan (tao) pgn. тело katawanfn (tao) pd. представлять katawa-tawa (tawa) pgn. веселя- щий katedral pgn. собор katha pgn. литературное произ- ведение katibayan (tibay) pgn. 1. твер- дость; 2. подтверждение katihan (kati) pgn. суша (у бе- рега) katipunan (tipon) pgn. 1. союз, собрание; 2. свод (о законах) katipunero pgn. член Катипунана katitikan (titik) pd. писать katiwalian (tiwali) pgn. 1. порок; 2. неправильность katok pgn. стук katon pgn. букварь katoto (toto) pgn. друг, товарищ katotohanan (totoo) pgn. истина, факт katulad (tulad) pgn. подобный katulong (tulong) pgn. помощник katumbas (tumbas) pgn. эквива- лент katungkulan (tungkol) pgn. долж- ность katutubo (tubd) pgn. природный, прирожденный katuturan (turd) pgn. значение katuusan (tuos) pgn. 1. разреше- ние (проблемы); 2. подсчет kat(u)wiran (tuwid) pgn. довод, резон kaukulan (ukol) pgn. отношение; pd. относиться kaugalian (ugali) pgn. обычай kaunlaran (unlad) pgn. развитие kaunti (unti) pgn. немного kausap (usap) pgn. собеседник kausapin (usap) pd. беседовать kautusan (utos) pgn. 1. слуга; 2. приказ kawal pgn. солдат kawalan (wala) pgn. потеря kawali pgn. сковорода kawani pgn. служащий kawanihan (kawani) pgn. учреж- дение, контора kawanggawa (awa + gawa) pgn. благотворительная деятель- ность kawawa (awa) pgn. вызывающий жалость kawili-wili (wili) pgn. интерес- ный kay ktg. личный артикль kaya pgn. способность, умение kaya ktg. усилительная части- ца; ptg. поэтому kayamanan (yaman) pgn. богат- ство kayo php. вы kaypala ktg. возможно kaysa ktg. чем kayumanggi pgn. коричневый (только о цвете кожи) kendi pgn. конфеты, сласти ketongin (ketong) pgn. прокажен- ный kibo pgn. 1. движение; 2. речь kilala pgn. знакомый, известный kilalanin (kilala) pd. признавать kilometro pgn. километр kilos pgn. движение, действие kilusan (kilos) pgn. движение kimi pgn. робкий, застенчивый kimika pgn. химия kinabukasan (bukas) pgn. будущее kinalabasan (labas) pgn. резуль- тат kinalaman (alam) pgn. знание kinatawan (tao) pgn. представи- тель 437
kipot pgn, 1. узость; 2. пролив kisame pgn, потолок kislap pgn. блеск, сверкание kita pgn. заработок kita php. я и ты, я тебе klase pgn. класс, урок klasiko pgn. классический klima pgn. климат klorina pgn. хлор ko php. мой kolehiyo pgn. колледж kolera pgn. холера kolonisador pgn. колонизатор kolonyalista pgn. колонизатор komisydn pgn. комиссия komunikasyon pgn. связь komunista pgn. коммунист, ком- мунистический Konde pgn. граф konstitusyon pgn. конституция konsulado pgn. консульство kontrol pgn. контроль kongresista pgn. конгрессмен Kongreso pgn. конгресс, парла- мент koponan pgn. команда, группа koreo pgn. почта korona pgn. корона korporasyon pgn. корпорация kotse pgn. автомобиль krimen pgn. преступление kriminal pgn. преступник kriptograpya pgn. криптография krisis pgn. кризис kritika pgn. критика kromium pgn. хром krus pgn. крест ku! pdm. мамочка! Kubano pgn. кубинец, кубинский kubkubin (kubkob) pd. окружать kuha pgn. взятое kulambd pgn. противомоскитная сетка kulang pgn. недостающий kulangin (kulang) pd. не хватать kulay pgn. цвет kumabft (kabft) pd. привязывать kumagat (kagat) pd. кусать kumain (kain) pd. есть kumander pgn. командир kumatawan (tao) pd. представ- лять, быть представителем kumatok (tatok) pd. стучать kumilos (kilos) pd. двигаться kumita (kita) pd. видеть kumita (kita) pd. зарабатывать kumpunihan (kumpuni) pgn. ре- монт, восстановление kumuha (kuha) pd. брать kumusta? pdm. как поживаете? kumustahin (kumusta) pd. здоро- ваться kunan (kuha) pd. брать (у кого-л.) kundi ( = kung hindi) pig. если не, за исключением kunin (kuha) pd. брать (что-л.) kung ptg. если, когда kura pgn. священник, кюре kurbata pgn. галстук kurso pgn. курс kuru-kurd pgn. мнение kurutin (kurot) pd. щипать kusa pgn. инициатива, желание kusang-loob pgn. охотно kusina pgn. кухня kutya pgn. издевательство ku(w)aderno pgn. тетрадь kuwarta, kuwalta pgn. 1. деньги; 2. сентаво kuwento pgn. рассказ, история kuya pgn. старший брат A D daan pgn. дорога, путь; tbg. сто daanan (daan) pd. проходить dakila pgn. великий i dako pgn. 1. часть; 2. местопо- ложение dakot pgn. горсть, пригоршня dagat pgn. море dagitab pgn. электричество dahan-dahan pgn. осторожно, мед- ленно dahil pgn. причина dahilan (dahil) pgn. причина 438
dahon pgn. лист (дерева, книги) da ig pgn. поражаемый daigdig pgn. мир dala pgn. несомое, ноша dala-dalahan (dala) pgn. багаж dalaga pgn. девушка dalampasigan pgn. побережье dalandan pgn. апельсин dalawa tbg. два dalawin (dalaw) pd. посещать dalhan (dala) pd. нести (кому-л.) dalhin (dala) pd. нести (что-л.) dali pgn. быстрота, спешка dalian (dali) pd. спешить dalirl pgn. палец daloy pgn. медленное течение dalubhasa pgn. эксперт, специа- лист daluhfn (dalo) pd. посещать dama pgn. шахматы damdam pgn. чувство damdamin (damdam) pgn. чувство damdamin (damdam) pd. чувство- вать dami pgn. множество, числен- ность damit pgn. одежда, платье dampot pgn. щепоть damputin (dampot) pd. брать паль- цами dapat pgn. должный dapit-hapon pgn. сумерки dapuan (dapo) pd. 1. приземлять- ся; 2. заболевать dasalan (dasal) pgn. молитвенник datapwa ptg. но, однако dati pgn. обычный, прежний da tig pgn. прикрепленный, со- седний datihan (dati) pgn. обычный, быв- ший datnan (dating) pd. заставать, застигать datu pgn. вождь, дато dausin (daos) pd. проводить (вре- мя) daw ktg. говорят, по слухам dayain (daya) pd. обманывать dayuhan (dayo) pgn. иностранец delegasyon pgn. делегация demokrasya pgn. демократия demokratiko pgn. демократиче- ский demonstrasyon pgn. демонстрация destino pgn. 1. судьба; 2. назна- чение di ktg. нет dibdib pgn. грудь dibisyon pgn. отдел, часть digma pgn. война digmaan (digma) pgn. война dila pgn. язык dilag pgn. 1. блеск; 2. красота di law pgn. желтый dill kaya ktg. или diligin (dilig) pd. орошать din ktg. тоже dinding pgn. стена dinggin (dinig) pd. слышать disenyo pgn. план, дизайн Disyembre pgn. декабрь disyerto pgn. пустыня dito php. здесь diwa pgn. душа diyalekto pgn. диалект, язык diyan php. там diyata pdm. может ли быть Diyos pgn. бог doktor pgn. доктор dokumento pgn. документ dolyar pgn. доллар doon php. там Duke pgn. герцог dukutin (dukot) pd. вытаскивать dugo pgn. кровь dula pgn. пьеса dulaan (dula) pgn. театр dulo pgn. конец, край dumaan (daan) pd. проходить dumalaw (dalaw) pd. посещать dumalo (dalo) pd. посещать dumamay (damay) pd. сочувство- вать dumami (dami) pd. увеличиваться, становиться многочисленным dumanas (danas) pd. испытывать 439
dumatal (datal) pd. прибывать dumating (dating) pd. приходить dumayo (dayo) pd. уезжать dumukot (dukot) pd. вытаскивать dumungaw (dungaw) pd. выгля- дывать dusa pgn. страдание dusta pgn. позорный duyan pgn. колыбель e! pdm. э! ektarya pgn. гектар ekwador pgn. экватор ehem! pdm. эге! elebeytor pgn. лифт elektriko pgn. электрический embahada pgn. посольство emperador pgn. император Enero pgn. январь ejisalada pgn. салат engrande pgn. грандиозный erehe pgn. еретик epekto pgn. эффект esmeralda pgn. изумруд Espiker pgn. спикер estadfstika pgn. статистика estado pgn. государство estante pgn. витрина estudyante pgn. студент Europeo pgn. европейский ewan (=aywan) pd. не знаю gaano php. как gabi pgn. вечер, ночь gabinete pgn. кабинет galing pgn. происходящий galit pgn. злость gambalain (gambala) pd. беспо- коить gamit pgn. используемый gamitin (gamit) pd. использовать gamot pgn. лекарство gampanan (gampan) pd. играть {роль), осуществлять {функ- ции) gamutin (gamot) pd, лечить gana (ng) pgn. 1. аппетит, же» лание; 2. прибыль ganap pgn. полный, точный ganapin (ganap) pd. происходить, осуществляться ganda pgn. красота ganitd php. такой ganoon php. такой gantimpala pgn. премия gantimpalaan (gantimpala) pd. на- граждать ganyan php. такой gastos pgn. расходы, трата gatas pgn. молоко gawa pgn. дело, работа gawaan (gawa) pgn. место работы gawain (gawa) pgn. дело, работа gawaing-bayan pgn. обществен- ные работы gawi pgn. направление gawin (gawa) pd. делать gaya php. как, подобно gaydn php. так, подобно тому gay undin (gayon-f-din) php. тем не менее gayunman (gayon-j-man) php. как бы то ни было gilid pgn. край Ginang pgn. госпожа Ginod pgn. господин ginto pgn. золото gising pgn. бодрствующий, про- снувшийся gisingin (gising) pd. будить gitara pgn. гитара gitna pgn. середина gobernador pgn. губернатор gobyerno pgn. правительство goma pgn. резина Griyego pgn. грек, греческий grupo pgn. группа gubat pgn. лес gugol pgn. трата, расход gpgulan (gugol) pd. тратить {на что-л.) gugulin (gugol) pd. тратить {что-л.) 440
gugulin (gugol) pgn, расход, трата gulang pgn, возраст gulay pgn, овощи gulayan (gulay) pgn, огород gulod pgn, вершина холма gumala (gala) pd, бродить gumalang (galang) pd, уважать gumalaw (galaw) pd, двигаться gumaling (galing) pd, выздорав- ливать gumamit (gamit) pd, использовать gumanap (ganap) pd, исполнять gumawa (gawa) pd, делать, ра- ботать gumayak (gayak) pd, наряжаться gumising (gising)pd, просыпаться gunita pgn, память gurd pgn, учитель gusali pgn, здание gusto pgn. желание gutom pgn. VQRQR gutom pgn. голодный guwardiya pgn. гвардия H ha? pdm. a? haba pgm. длина habang ptg. в то время как habulin (habol) pd. догонять hakbang pgn. шаг hakgan (halik) pd. целовать hadlang pgn. препятствие hagdanan (hagdan) pgn. лестница haiskul pgn. средняя школа halal pdm. давай, вперед! halaga pgn. цена htilal pgn. выборный halalan (halal) pgn. выборы halaman pgn. растение halamanan (halaman) pgn, сад, огород halika! pdm, иди сюда! halikayo pdm. идите сюда! halimbawa pgn. пример halina! pdm. идем! hallnhan (halili) pd. замещать halfp pgn, вместо halos ktg. почти hamak pgn. скромный, жалкий hamon pgn. вызов hamon pgn. ветчина hanap pgn. искомое; то, что ищут hanapan (hanap) pd. искать (где- Л.) hanapbuhay pgn. работа, профес- сия hanapin (hanap) pd. искать (что- л.) handa pgn. готовый handog pgn. дар, предложение hane? pdm. a? hangad pgn. цель hanggan pgn. граница, предел hangganan (hanggan) pgn. граница hanggang ktg. до hangin pgn. ветер hango pgn. извлеченный hapag pgn. стол hapo pgn. усталый, утомленный ♦ hapon pgn. день Hapon pgn. японец, японский Hapones pgn. японец, японский hapunan (hapon) pgn. обед harap pgn. перёд harapan (harap) pgn. передняя часть harl pgn. царь, король hati pgn. 1. половина, 2. разде- ленный hatinggabf pgn. полночь hatulan (hatol) pd. судить, осуж- дать hawak pgn. схватывание, дер- жание hawakan (hawak) pd. держать, брать hayaan (haya) pd. пренебрегать hayan php. вон там hayop pgn. животное heneral pgn. генерал Hesuwita pgn. иезуит heto php. вот это hikaw pgn. серьги 441
hidwaan (hidwa) pgn, расхожде- ние, разногласие higante pgn, гигант higanti pgn, месть higi't pgn. более hihip pgn. дуновение hila pgn, влекомый hilaga pgn. север hilig pgn. склонность hilingi'n (hiling) pd. просить himagsikan (himagsi'k) pgn. рево- люция> восстание himala pgn. чудесный, волшебный himpilan (himpil). pgn. 1. оста- новка; 2. штаб hinaan (hina) pd, ослаблять hinala pgn. подозрение hindi ktg. нет hinigan (higa) pgn. ложе, кровать hininga (hinga) pgn. дыхание hinog pgn. спелый, зрелый hintay pgn. ожидаемое hintayan (hintay) pd. ждать hintayin (hintay) pd. ждать hingan (hingi) pd. просить (у ко- го-л.) hinggil sa ktg. об, относительно hingfn (hingi) pd. просить (что-л.) hipan (hihip) pd. дуть hiram pgn. одолженный hiraman (hiram) pd. брать в долг (у кого-л.) hiramfn (hiram) pd. брать в долг (что-л.) hirangin (hirang) pd. назначать (на должность) hirap pgn. трудность hi rati pgn. привыкший hita pgn. бедро hiwain (hiwa) pd. разрезать hiwalay pgn. отдельный hiyas pgn. драгоценности ho ktg. частица уважения hotel pgn. отель, гостиница hoy! pdm. эй! hukay pgn. яма; могила hukbo pgn. армия, войско hukom pgn. судья hukuman (hukom) pgn. суд hudyat pgn. знак, hudyatan (hudyat) сигнал pd. означать, сигнализировать Hudyo pgn. еврей, еврейский hugis pgn. форма, очертание hulaan (hula) pd. предсказывать huli pgn. последний hulihin (huli) pd. ловить, аресто- вывать Hulyo pgn. июль humabol (habol) pd. догонять humadlang (hadlang) pd. препят- ствовать humalik (halik) pd. целовать humanap (hanap) pd. искать humanga (hanga) pd. восхищаться humatol (hatol) pd. судить, осуж- дать humawak (hawak) pd. держать humikbi (hikbi) pd. плакать, ры- дать humiga (higa) pd. ложиться humihip (hihip) pd. дуть humimbi'ng (himbing) pd. крепко спать humina (hina) pd. слабеть humingi (hingi) pd. просить humiram (hiram) pd. брать в долг humirang (hirang) pd. назначать (на должность) humitit (hitit) pd. курить humiwalay (hiwalay) pd. расста- ваться humiyaw (hiyaw) pd. кричать Hunyo pgn. июнь husto pgn. правильный, подходя- щий huwad pgn. поддельный, фаль- шивый huwag ktg. не huwaran (huwad) pgn. образец, модель huwarin (huwad) pd. копировать Huwebes pgn. четверг 442
I iabot (abot) pd. протягивать, да- вать iakyat (akyat) pd. влезать iahon (ahon) pd. выходить из воды ialis (alis) pd. убирать, удалять iatas (atas) pd. приказывать iba pgn. другой ibaba pgn. низ ibaba (baba) pd. спускать ibabaw pgn. верх ibalik (balik) pd. возвращать ibaon (baon) pd. погребать, хо- ронить ibasa (basa) pd. читать ibayad (bayad) pd. платить ibayo pgn. противоположный Ibig pgn. любить, хотеть, желать ibigay (bigay) pd. давать ibigin (ibig) pd. любить ibili (bill) pd. покупать ibon pgn. птица ibulusok (bulusok) pd. ударять ikabuti (buti) pd. улучшать ikagalak (galak) pd. радовать ikagalit (galit) pd. сердить, злить ikahanga (hanga) pd. восхищать ikabiya (hiya) pd. стыдиться ikalunas (lunas) pd. излечивать ikalungkot (lungkot) pd. печалить ikapag-alaala (alaala) pd. напо- минать ikapaghirap (hirap) pd. затруд- нять ikapagtagumpay (tagumpay) pd. побеждать ikapagtanggol (tanggol) pd. за- щищать ikapagtiis (tiis) pd. терпеть ikapamulubi (pulubi) pd. нищен- ствовать ikapansin (pansin) pd. обращать внимание ikapangailangan (kailangan) pd. нуждаться ikapanghingi (hingi) pd. просить ikapanghiram (hiram) pd. одалжи- вать ikasiya (siya) pd. удовлетворять ikatuwa (tuwa) pd. радовать ikaw php. ты iklian (ikli) pd. укорачивать iksamen pgn. экзамен ikuha (kuha) pd. брать, доставать ikulong (kulong) pd. заключать в тюрьму ikuwento (kuwento) pd. расска- зывать igantimpala (gantimpala) pd. на- граждать igawa (gawa) pd. делать iglap pgn. миг, мгновение ihalal (halal) pd. выбирать ihanap (hanap) pd. искать ihanay (hanay) pd. располагать в ряд ihanda (handa) pd. готовить ihandog (handog) pd. предлагать, дарить iharap (harap) pd. выдвинуть, предстать ihatol (hatol) pd. судить, осуж- дать ilabas (labas) pd. извлекать на- ружу ilagay (lagay) pd. класть ilahad (lahad) pd. 1. разоблачать; 2. разжимать (о кулаке) ilalim pgn. низ ilan php. несколько, сколько ilapag (lapag) pd. ставить, класть ilathala (lathala) pd. публико- вать ilaw pgn. свет ilibing (libi'ng) pd. хоронить iligtas (ligtas) pd. спасать ilipat (lipat) pd. перемещать ilog pgn. река ilong pgn. hoc ilubog (lubog) pd. погружать ilungan (ilong) pgn. носатый, длинноносый imperyalismo pgn. империализм impluwensiya pgn. влияние 443
impluwensiyahan (impluwensiya) pd, влиять imulat (mulat) pd. 1. открывать глаза; 2. учиться imungkahi (mungkahi) pd. сове- товать ina pgn. мать inay pgn. мама indulhensiya pgn. индульгенция industriya pgn. промышленность inhinyero pgn. инженер inhinyerya pgn- инженерная мысль inisin (inis) pd. 1. душить, 2. раздражать init pgn. жара insiyenso pgn. курение, фимиам instruktor pgn. преподаватель interesante pgn. интересный internasyonal pgn. интернацио- нальный inuman (inom) pgn. сосуд inuman (inom) pd. пить (из чего-л.) inumin (inom) pgn. питье inumin (inom) pd. пить (что-л.) inyo php. ваш ingatan (ingat) pd. беречь, хра- нить Ingles pgn. англичанин, англий- ский * ipaalam (alam) pd. 1. прощаться; 2. дать знать ipakibili (bill) pd. покупать ipakikuha (kuha) pd. брать ipakihanap (hanap) pd. искать ipakihingi (hingi) pd. просить ipakihiram (hiram) pd. одалжи- вать ipakilagay (lagay) pd. класть ipakilala (kilala) pd. знакомить ipakita (kita) pd. показывать ipadala (dala) pd. посылать ipadama (dama) pd. дать почув- ствовать ipagbasa (basa) pd. читать ipagbawal (bawal) pd. запрещать ipagbayad (bayad) pd. платить ipagbigay (bigay) pd. давать 444 ipagbili (bill) pd. продавать ipagkalodb (lodb) pd. вручать ipagdala (dala) pd. нести ipagliban (liban) pd. откладывать, отсрочивать ipagpagawa (gawa) pd. приказать сделать ipagpalit (palit) pd. менять ipagparangalan (dangal) pd. хва- лить, воздавать почести ipagpatawad (tawad) pd. прощать ipagpatuloy (tuloy) pd. продол- жать ipagsanggalang (sanggalang) pd. защищать ipagsanla (sanla) pd. отдавать в залог, закладывать ipagtaka (taka) pd. удивляться ipagtapat (tapat) pd. признавать- ся ipagtrabaho (trabaho) pd. рабо- тать ipag-utos (utos) pd. приказывать ipahayag (hayag) pd. объявлять, заявлять ipahintulot (hintulot) pd. позво- лять, разрешать ipahuli (huli) pd. приказать аре- стовать ipalabas (labas) pd. демонстри- ровать ipalagay (lagay) pd. предпола- гать ipaliwanag (liwanag) pd. объяс- нять ipaloob (loob) pd. вкладывать ipamahagi (bahagi) pd. делить на части ipamalas (malas) pd. показывать ipamigay (bigay) pd. раздавать ipangakd (ako) pd. обещать ipangahas (ahas) pd. злоумышлять ipangalan (ngalan) pd. назы- вать, именовать ipangulinig шать ipanganak (anak) pd. родиться ipangutos (utos) pd. приказывать (ulinig) pd. (еле) слы-
ipapalit (palit) pd. менять ipapatay (patay) pd. приказать убить ipapiit (piit) pd. посадить в тюрьму ipasiya (siya) pd. решать ipatalastas (talastas) pd. объяв- лять ipatapon (tapon) pd. ссылать i pa taw (pataw) pd. налагать ipatawag (tawag) pd. (просить) позвать ipaubaya (ubaya) pd. возлагать {ответственность) ipift (pif t) pd. заключать в тюрь- му ipinid (pinid) pd. закрывать ipukol (pukol) pd. бросать, ввер- гать in'ng pgn. высокомерие, надмен- ность isa tbg. один isaad(saad)pd. говорить, заявлять isadula (dula) pd. инсценировать isagawa (gawa) pd. осуществлять isagot (sagot) pd. отвечать fsahan (isa) pgn. единственный isahin (isa) pd. перечислять no одному isaisip (isip) pd. замышлять isalaysay (salaysay) pd. расска- зывать, повествовать isalin (salin) pd. переводить isama (sama) pd. присоединять isattli (uli) pd. возвращать isaulo (ulo) pd. запоминать, за- учивать наизусть isda pgn. рыба isip pgn. мысль isipan (isip) pgn. мышление isipan (isip) pd. думать, размыш- лять istasyon pgn. станция, остановка isuksok (suksok) pd. вкладывать isugpo (sugpo) pd. пресекать isulat (sulat) pd. писать isudb (suob) pd. воскурять, оку- ривать itaas pgn. верх itakda (takda) pd. назначать itakwil (takwi'l) pd. отбрасывать itadhana (tadhana) pd. предопре- делять itagd (tagd) pd. прятать itala (tala) pd. записывать italaga (talaga) pd. назначать Italyano pgn. итальянец, италь- янский itanim (tanim) pd. сеять, сажать itanong (tanong) pd. спрашивать itapon (tapon) pd. 1. выбрасы- вать; 2. ссылать itatag (tatag) pd. учреждать, ос- новывать itim pgn. черный itindig (tindig) pd. закрывать со- брание {букв, вставать) itira (tira) pd. оставаться itlog pgn. яйцо ito php. это itulak (tulak) pd. толкать, дви- гаться itulot (tulot) pd. позволять itumbas (tumbas) pd. сравнивать ituro (turd) pd. учить; указывать iukol (ukol) pd. устанавливать связь; относиться iulat (ulat) pd. докладывать iutos (utos) pd. приказывать iuwi (uwi) pd. уносить домой iwagayway (wagayway) pd. раз- веваться iwan pgn. оставление iwanan (iwan) pd. оставлять, по- кидать {к ого-л.) iwanin (iwan) pd. оставлять, по- кидать {что-л.) iyan php. то {ближе к адресату) iyo php. твой iyon php. то {далекое от обоих говорящих) labag pgn. нарушение laban pgn. против labanan pd. бороться, сражаться 445
labanan (laban)pgn. борьба, битва labas pgn. внешний labl pgn. губы labis pgn. излишек lakad pgn. ходьба lakas pgn. сила laki pgn. величина laksan (lakas) pd. усиливать lagablab pgn. пламя lagay pgn. положение, состояние lagda pgn. подпись lag! p-а. всегда laglag pgn. 1. опавший, упавший; 2. провал lagyan (lagay) pd. класть lahat php. все lahl pgn. народ, нация, племя, раса lalaki pgn. мужчина lalagyan (lakgay) pgn. вместилище lalawigan pgn. провинция laid pgn. более laman pgn. содержание lamani'n (laman) pd. содержать, быть содержимым lamang ktg. только lambak pgn. долина lambat pgn. сеть lambong pgn. экран lami'g pgn. холод lamok pgn. москит landas pgn. тропа, путь lansag pgn. разбитый (вдребезги) lansagfn (lansag) pd. разбивать на куски lansangan pgn. дорога, шоссе lang ktg. только langgam pgn. муравей langit pgn. небо laon pgn. давний, долгий laot pgn. открытое море lapian (lapi) pgn. партия lapis pgn. карандаш lapit pgn. 1. близкий, прибли- жение; 2. ход, действие lapitan (lapit) pd. приближаться larangan pgn. поле, область, сфера larawan pgn. картина laruan (lard) pgn. игровая пло- щадка laruin (lard) pd. играть lasa pgn. вкус lason pgn. яд lata, de lata pgn. консервы lathalain (lathala) pgn. публика- ция lawa pgn. озеро layd pgn. удаленность, расстоя- ние layon pgn. цель layunin (layon) pgn. цель legasydn pgn. миссия (диплома- тическая) libo tbg. тысяча libro pgn. книга likas pgn. природный, естест- венный likha pgn. созданный likhan (likha) pd. создавать (ко му •л.) likhin (likha) pd. создавать (что-л.) likmuan (likmo) pgn. кресло likod pgn. спина likuran (likod) pgn. задняя часть lider pgn. лидер, вождь ligaya pgn. счастье, радость ligiran (ligid) pgn. окружение, окрестности ligtas pgn. спасенный liham pgn. письмо lihim pgn. тайный lilo pgn. предательство lilok pgn. скульптура lilukin (lilok) pd. ваять lima tbg. пять limit pgn. частый linangin (linang) pd. культивиро- вать, ухаживать lindol pgn. землетрясение linisin (linis) pd. чистить linggatong pgn. rope Linggo, linggo pgn. воскресенье; неделя 446
lingguhan -(linggo) pgn. ежене- дельник lingum'n (lingon) pd. взглянуть, оглянуться lipatan (lipat) pd. перемещать lipi pgn. род lipulin (lipol) pd. разрушать lipunan (lipon) pgn. общество lisanin (lisan) pd. покидать litro pgn. литр litson pgn. жареный поросенок, лечон liwanag pgn. свет loko pgn. дурак, сумасшедший Iola pgn. lolo pgn. Iona pgn. loob pgn. бабушка дедушка холстина внутренний looban (loob) pgn. внутренняя часть, двор loobin (loob) pd. 1. быть внутри; 2. чувствовать look pgn. залив lubha pgn. чрезмерный lubid pgn. веревка lubos. pgn. целиком, полностью lubusan (lubos) pgn. ^целиком, полностью luklukfn (luklok) pd. восседать, садиться lugami pgn. обессиленный lugar pgn. место lugod pgn. 1. удовольствие; 2. милость luha pgn. слезы luhog pgn. просьба, мольба lulan pgn. груз, содержимое luma pgn. старый lumabag (labag) pd. нарушать lumaban (laban) pd. сражаться, воевать lumabas (labas) pd. выходить lumakad (lakad) pd. идти пешком lumakas (lakas) pd. усиливаться lumaki (laki) pd. расти, увели- чиваться lumaganap (laganap) pd. распро- страняться 1 umagda (lagda) pd. подписывать lumagpas (lagpas) pd. выходить, обнаруживаться lumampas (lampas) pd. превышать lumapit (lapit) pd. приближаться lumaya (laya) pd. освобождаться lumibot (libot) pd. бродить, кру- жить lumikha (likha) pd. создавать lumiit (lift) pd. уменьшаться lumindol (lindol) pd. происходить (о землетрясении) luminis (linis) pd. чистить lumipas (lipas) pd. проходить (о времени) lumipat (lipat) pd. перемещаться lumisan (lisan) pd. покидать lumitaw (litaw) pd. появляться, обнаруживаться lumitis (litis) pd. разбирать дело в суде lumpiya pgn. блинчики (с мясом, рыбой или овощами) lumubog (lubog) pd. погружаться (в воду) жать в другой город; 2. выво- зить lunas pgn. лекарство; средство Lunes pgn. понедельник lunsod pgn. город luntian (lunti) pgn. зеленый lunurin (lunod) pd. топить lunggati pgn. желание, страсть lupa pgn. земля lupain (lupa) pgn. земля, терри- тория, участок lupalop pgn. континент, материк lupit pgn. жестокость lupon pgn. комитет, комиссия luto pgn. блюдо lutuin (luto) pd. готовить (еду) luwalhati pgn. слава M maaari (ari) pd. мочь maabala (abala) pd. быть занятым 447
maabot (abot) pd, достигать, про- тягивать maabutan (abot) pd. быть застиг- нутым maakyat (akyat) pd. взбираться maaga (aga) pgn. ранний maagap (agap) pgn. расторопный, быстрый maalamat (alamat) pgn. сказоч- ный maalat (alat) pgn. соленый maalikabok (alikabok) pgn. пыль- ный maalinsangan (alinsangan) pgn. жаркий, знойный, душный maali's (all's) pd. устранять maaliwalas (aliwalas) pgn. про- сторный maano (and) php. 1. что из того; 2. да будет maanyayahan (anyaya) pd. при- глашать rnaapi (apf) pd. угнетать maasikaso (asikaso) pd. уделять внимание maasin (asin) pgn. соленый maawa (awa) pd. жалеть maawain (awa) pgn. милосерд- ный, жалостливый mababa (baba) pgn. низкий mabahala (bahala) pd. обеспоко- иться mabahay (bahay) pgn. имеющий много домов m aba it (bait) pgn. добрый mabalik (balik) pd. возвращаться mabalitaan (balita) pd. узнавать mabalot (balot) pd. заворачивать mabanggit (banggit) pd. упоминать mabango (bango) pgn. ароматный, пахучий mabasa (basa) pd. читать mabasa (basa) pd. промокать mabata (bata) pd. терпеть, стра- дать d) pd. узнавать mabati'd (bati mabawi (bawi) pd. возмещать mabigat (bigat) pgn. тяжелый mabigki's (bigkis) pd. объеди- нять mabigla (bigla) pd. захватывать врасплох mabigyan (bigay) pd. давать mabihag (bihag) pd. захватывать, пленять mabilanggo (bilanggo) pd. заклю- чать в тюрьму mabili (bill) pd. покупать mabili's (bill's) pgn. быстрый mabini (bini) pgn. скромный mabtiksan (bukas) pd. открывать mabuhay (buhay) pd. жить mabud (bud) pd. составлять mabuti (buti) pgn. хороший makaabdt (abot) pd. получать, достигать makaakit (akit) pd. привлекать makaakyat (akyat) pd. влезать makaalam (alam) pd. знать makaasa (asa) pd. надеяться makaayos (ayos) pd. приводить в порядок makababa (baba) pd. быть внизу makabago (bago) pgn. современ- ный makabalik (balik) pd. возвра- щаться makabangon (bangon) pd. пробуж- даться, восставать makabasa (basa) pd. читать makabihag (bihag) pd. быть в плену makabilang (bilang) pd. считать makabili (bill) pd. покупать makabitin (bitin) pd. прикреплять makabukas (bukas) pd. открывать makakabit (kabit) pd. связывать makakain (kain) pd. есть, пи- таться makakatha (katha) pd. создавать литературное произведение makakilabot (kilabot) pd. устра- шать makakita (kita) pd. видеть makakuha (kuha) pd. брать makadala (dala) pd. нести
makadald (dalo) /^.посещать makadama (dama) pd. ощущать, чувствовать, испытывать makagalak (galak) pd. радовать makagambala (gambala) pd. бес- покоить makagamit (gamit) pd. использо- вать makagawa (gawa) pd. делать makagitaw (gitaw) pd. 1. пре- обладать; 2. противостоять makahain (hain) pd. накрывать {на стол) makahanda (handa) pd. готовить makahiram (hiram) pd. одалжи- вать makahiya (hiya) pd. вызывать стыд makahuli (huli) pd. ловить makain (kain) pd. есть, питаться makaindm (inom) pd. пить makaisip (isip) pd. думать makaiwan (iwan) pd. оставлять makalabas (labas) pd. выходить makalagay (lagay) pd. класть makalampas (lampas) pd. прево- сходить makalasap (lasap) pd. вкушать makalaya (laya) pd. освобождать makaligid (ligid) pd. окружать makaligtas (ligtas) pd. спасать makalimutan (limot) pd. забывать makalipas (lipas) pd. проходить (о времени) makalipat (lipat) pd. перемещать makalunas (lunas) pd. исцелять makamit (kamit) pd. получать makangiti (ngiti) pd. улыбаться makapag-aral (aral) pd. учиться makapagbigay (bigay) pd. давать makapagbili (bill) pd. продавать makapagdala (dala) pd. нести makapagdaos (daos) pd. прово- дить {время) makapaggawa (gawa) pd. делать makapaghatfd (hatid) pd. достав- лять makapaghintay (hintay) pd. ждать makapaglard (lard) pd. играть makapagligtas (ligtas) pd. спа- сать makapaglinis (linis) pd. чистить makapagluto (luto) pd. готовить (еду) makapagod (pagod) pd. утомлять makapagpadala (dala) pd. посы- лать makapagpahayag (hayag) pd. вы- ражать, заявлять makapagpasigla (sigla) pd. во- одушевлять, бодрить makapagpatibay (tibay) pd. утвер- ждать makapagsabi (sabi) pd. говорить makapagsalita (salita) pd. гово- рить makapagtanong (tandng) pd. спра- шивать makapagtanggol (tanggol) pd. за- щищать makapal (kapal) pgn. толстый; густой, плотный makapamuhay (buhay) pd. жить makapanggamdt (gamot) pd. ле- чить, заниматься врачебной практикой makapangyari (yari) pd. влиять; иметь власть makapangyarihan (yari) pgn. имеющий власть makapasok (pasok) pd. входить makapatay (patay) pd. убивать makapigil (pigil) pd. останавли- вать makapilit (pilit) pd. заставлять makapinid (pinid) pd. закрывать makapuno pgn. сладости {из ко- косового ореха) makapunta (punta) pd. приходить, идти makaraan (daan) pd. проходить {о времени) makaranas (danas) pd. испыты- вать makarating (dating) pd. прихо- дить 29 Зак. 494 449
makasakay (sakay) pd. ехать (на чем-л.) makasaklaw (saklaw) pd. охва- тывать, включать makasakop (sakop) pd. захваты- вать makasagot (sagot) pd. отвечать makasalin (salin) pd. переводить (с языка на язык) makasama (sama) pd. присоеди- нять makasanla (sanla) pd. отдавать в залог, закладывать makasulat (sulat) pd. писать makasuya (suya) pd. отвращать, вызывать отвращение makata pgn. поэт makatakas (takas) pd. бежать, спасаться makatakbd (takbo) pd. бежать makatakda (takda) pd. назначать makatakot (takot) pd. пугать makatagal (tagal) pd. длиться makatalos (tales) pd. понимать makatanda (taada) pd. помнить makatanggap (tanggap) pd. полу- чать makatanghal (tanghal) pd. выстав- лять, представлять, показывать makatapos (tapos) pd. кончать makatawa (tawa) pd. смеяться makatawag (tawag) pd. звать makatayo (tayo) pd. стоять makatikim (tikim) pd. пробовать makatingi'n (tingfn) pd. взглянуть makatipon (tipoa) pd. собирать makatira (tira) pd. 1. оставаться; 2. проживать makatuklas (tuklas) pd. откры- вать, обнаруживать makatulog (tulog) pd. спать makatulong (tulong) pd. помогать makatungo (tungo) pd. отправ- ляться makatuwfd (tuwfd) pd. выпрям- лять makaupo (upo) pd. сидеть makausap (usap) pd. высказывать makawagayway (wagayway) pd. развеваться (о флаге) makawangki (kawangki) pd. на- поминать, быть похожим makawili (will) pd. интересовать makayuko (yuko) pd. сгибать makiabot (abot) pd. передавать makialam (alam) pd. 1. знать; 2. вмешиваться makibaka (baka) pd. бороться makibili (bill) pd. покупать makikumusta (kumusta) pd. здо- роваться makihanap (hanap) pd. искать makihingi (hingi) pd. просить makihiram (hiram) pd. одалживать makiisa (isa) pd. быть единым makilagay (lagay) pd. класть makilala (kilala) pd. знать makiluto (lutd) pd. готовить (еду) makimatyag (matyag) pd. наблю- дать, смотреть makinabang (nabang) pd. выгады- вать makinig (kinig) pd. слушать makinis (kinis) pgn. гладкий makipag-alam (alam) pd. уведом- лять makipag-alaman (alam) pd. про- щаться makipag-away (away) pd. ссо- риться makipagkapwa-tao (kapwa-j-tao) pd. ладить с людьми makipagkita (kita) pd. видеться makipag-isang-dibdfb (dibh'b) pd. жениться, выходить замуж makipaglaban (laban) pd. боро- ться makipaglaro (lard) pd. играть makipagsanggunian (sangguni) pd. советоваться makipag-ugaayan (ugnay) pd. иметь отношение makipag-usap (usap) pd, беседо- вать makipamuhay (buhay) pd. жить 450
makipangunahan (una) pd. бороть- ся за первенство makipasa (pasa) pd. makipot (kipot) pgn. ный makiramay (damay) передавать узкий, тес- pd. сочув- ствовать makiramdam (damdam) pd. чув- ствовать makisama (sama) pd. присоеди- няться makita (kita) pd. видеть makitawag (tawag) pd. звать makiusap (usap) pd. просить makuha (kuha) pd. брать makulay (kulay) pgn. красочный, яркий; цветной makulimli'm (kulimlim) pgn. пас- мурный, темный madala (dala) pd. нести madali (dali) pgn. 1. быстрый; 2. нетрудный madama (dama) pd. чувствовать madapa (dapa) pd. падать madestino (destino) pd. предназ- начать madilfm (dilim) pgn. темный mag-aalahas (alahas) pgn. ювелир magaan (gaan) pgn. легкий mag-aaral (aral) pgn. ученик mag-aari (ari) pgn. владелец mag-abala (abala) pd. беспоко- иться mag-abot (abot) pd. подавать mag-akala (akala) pd. думать. предполагать mag-aksaya (aksaya) pd. тратить (впустую) mag-agahan (aga) pd. завтракать mag-agaw-buhay (aga w-ь buhay) pd. бороться за жизнь, нахо- диться между жизнью и смер- тью mag-alaala (alaala) pd. 1. пом- нить; 2. беспокоиться mag-alaga (alaga) pd. заботиться mag-alimpuyo (alimpuyo) pd. за- вихряться, бушевать magaling (galfng) pgn. хороший, здоровый mag-alfs (all's) pd. убирать, уст- ранять magalit (galit) pd. злиться, сер- диться mag-allw (ali'w) pd. развлекаться mag-almusal (almusal) pd. зав- тракать magambala (gambala) pd. беспо- коить magamit (gamit) pd. использовать magamitan (gamit) pd. использо- вать magamot (gamot) pd. лечить mag-anak (anak) pgn. семья maganap (ganap) pd. совершаться maganda (ganda) pgn. красивый mag-antanda (antanda) pd. кре- ститься magara (gara) pgn. элегантный, нарядный mag-aral (aral) pd. учиться mag-asal (asal) pd. вести себя mag-asawa (asawa) pgn. супруги magasin pgn. журнал rnagawa (gawa) pd. делать mag-away (away) pd. ссориться magayakan (gayak) pd. украшать mag-ayos (ayos) pd. приводить в порядок magbakasydn (bakasyon) pd. про- водить каникулы, отпуск magbadya (badya) pd. деклариро- вать magbago (bago) pd. менять, об- новлять magbahagi (bahagi) pd. делить (на части) magbala (bala) pd. предупре- ждать rnagbalak (balak) pd. планировать magbali'k (balik) pd. возвращать- ся magbandila (bandila) pd. исполь- зовать как флаг magbangon (bangon) pd. пробуж- даться, восставать 29* 451
magbasa (basa) pd. читать magbata (bata) pd. терпеть magbati (bati) pd. здороваться magbayad (bayad) pd. платить magbaybay (baybay) pd. произно- сить по слогам magbayd (bayo) pd. молотить magbigay (bigay) pd. давать magbigay-daan (bigay4-daan) pd. давать дорогу magbihis (bihis) pd. одеваться magbilad (bilad) pd. загорать magbili (bill) pd. продавать magbubukid (bukid) pgn. крестья- нин magbukas (bukas) pd. открывать magbuhat (buhat) pd. прибывать; происходить из magbuhos (buhos) pd. проливать (зд. кровь) magbuntckig-hininga (buntong+hi- ninga) pd. вздыхать magkabahay (bahay) pd. иметь дом magkabisa (bisa) pd. влиять magkagusto (gusto) pd. нравиться magkahalaga (halaga) pd. стоить magkahanay (hanay) pgn. распо- ложенный в ряд magkahulog (hulog) pd. падать magkaiba (iba) pd. различаться magkain (kain) pd. есть, питаться magkaisa (isa) pd. объединяться magkaloob (loob) pd. вручать, да- вать magkamali (mail) pd. ошибаться magkamft (kami't) pd. получать magkano php. сколько (о цене) magkapati'd (patid) pgn. братья и сестры magkaroon (doon) pd. иметь magkasakit (sakit) pd. заболеть magkasala (sala) pd. совершать проступок, грешить magkasalapi (salapi) pd. иметь деньги magkatapat (tapat) pgn.. противо- положные magkaunawaan (unawa) pd. пони- мать magkita (kita) pd. видеться magkulang (kulang) pd. нехва- тать magdaan (daan) pd. проходить magdala (dala) pd. нести magdalita (dalita) pd. бедство- вать magdamag (damag) pgn. всю ночь magdaos (daos) pd. проводить (время, собрание и т. д.) magdasal (dasal) pd. молиться magdaya (daya) pd. обманывать magdilim (diJim) pd. меркнуть, гаснуть magdiwang (diwang) pd. праздно- вать magdutsa (dutsa) pd. принимать душ mag-ehersisyo (ehersisyo) pd. де- лать зарядку maghabol (habol) pd. возбуждать делэ в суде maghalal (halal) pd. избирать maghanapbuhay (hanap+buhay) pd. работать maghanda (handa) pd. готовить (уроки и m. n.) maghandog (handog) pd. дарить; давать; посвящать maghari (hari) pd. царствовать maghatid (hatid) pd. доставлять maghikab (hikab) pd. зевать maghihimagsik (himagsik) pgn. революционер maghimagsik (himadsik) pd. вос- ставать maghinanakit (hinanakit) pd. оби- жаться ntay (hintay) pd. ждать maghi maghirap (hirap) pd. бедствовать maghudyat (hudyat) pd. 1. сигна- лизировать; 2. ознаменовывать maghugas (hugas) pd. мыть mag-ibayo (ibayo) pd. 1. удваи- вать, увеличивать; 2. переме- щаться 452
magiliw (giliw) pgn. любимый, дорогой mag-impok (impok) pd. склады- вать, копить mag-inat (inat) pd. потягиваться magi naw (ginaw) pgn. холодный maginhawa (ginhawa) pgn. удоб- ный maginhawahan (ginhawa) pd. 1. утешаться; 2. выгадывать, процветать maginod (ginoo) pgn. благородный mag-inuman (inom) pd. пить maging 1. pd. становиться 2. ktg. хоть, даже mag-ingat (ingat) pd. беречь mag-isa (isa) pd. быть одиноким mag-iski (iski) pd. кататься на лыжах magising(gising) pd. просыпаться mag-isip (isip) pd. задумываться magiting (giting) pgn. храбрый maglakad (lakad) pd. идти пеш- ком maglakbay (lakbay) pd. путеше- ствовать maglagay (lagay) pd. класть maglagda (lagda) pd. подписывать maglaho (laho) pd. исчезать maglaman (laman) pd. содержать maglaon (laon) pd. длиться maglard (lard) pd. играть magligpit (Hgpit) pd. убирать maglinis (linis) pd. чистить magliwaliw (liwaliw) pd. совер- шать увеселительную поездку magluto (luto) pd. готовить (еду) magmadali (dali) pd. спешить, торопиться magmahal (mahal) pd. любить ma^gmalasakit (sakit) pd. жерт- вовать magmasid (masid) pd. смотреть, рассматривать magmisa (misa) pd. служить мессу magmula (mula) pd. происходить (откуда-л.) magmulat (mulat) pd. 1. откры- вать глаза; 2. воспитывать magmungkahi (mungkahi) pd. со- ветовать magmagaing (ningning) pd. свер- кать, сиять magnund (nund) pgn. дед и внуки magngalan (ngalan) pd. назы- вать, именовать magngalit (ngalit) pd. бушевать magpaabot-sabi (abot-f-sabi) pd. доносить, сообщать magpaalaala (alaala) pd. напо- минать magpaalam (alam) pd. прощаться, расставаться magpaalis (alis) pd. прогонять magpabaya (baya) pd. пренебре- гать magpakain (kain) pd. кормить magpakapit (kapit) pd. держаться magpakilala (kilala) pd. знако- мить, представлять magpakita (kita) pd. показывать magpakuha (kuha) pd. просить взять magpadala (dala) pd. посылать magpagawa (gawa) pd. велеть сделать magpaginhawa (ginhawa) pd. уте- шать, облегчать magpagunita (gunita) pd. напоми- нать magpahalaga (halaga) pd. ценить magpahatid-kawad (hati'd + kawad) pd. посылать телеграмму magpahayag (hayag) pd. объяв- лять magpahinga (hinga) pd. отды- хать magpahiram (hiram) pd. давать в долг magpahuli (huli) pd. приказать арестовать magpalabas magpalagay (lagay) pd. полагать, предполагать (labas) pd. выпускать 453
magpalahaw (lahaw) pd. жало- ваться, причитать magpaliban (liban) pd. отклады- вать, отсрочивать magpalipas (lipas) pd. проводить (время) magpaliwanag (liwanag) pd. объ- яснять magpamalas (malas) pd. показы- вать * magpanatili (tili) pd. 1. устанав- ливать; 2. преобладать magpanday (panday) pd. быть куз- нецом magparaan (daan) pd. проводить (зд. время) magparatang (paratang) pd. по- дозревать magpare (pare) pd. быть священ- ником magpasalamat (salamat) pd. бла- годарить magpasensiya (pasensiya) pd. тер- петь magpasigla (sigla) pd. подбадри- вать, вдохновлять magpasiya (pasiya) pd. решать magpasyal (pasyal) pd. идти, гу- лять magpatalastas (talastas) pd. про- возглашать magpatanghall (tanghali) pd. за- держиваться до полудня magpatibay (tibay) pd. утвер- ждать magpatong (patong) pd. упирать- ся, давить magpatuloy (tuloy) pd. продол- жать magpatunog (tunog) pd. играть (на музыкальном инструменте) magpauwi (uwi) pd. отправлять домой magpawa (pawa) pd. собирать воедино magpayo (payo) pd. советовать magpugay (pugay) pd. салюто- вать magpulong (pulong) pd. собирать- ся magpunta (punta) pd. идти magpuyos (puyos) pd. разжигать (зд. страсти) magsaad (saad) pd. говорить, за- являть magsabi (sabi) pd. говорить magsakastila (Kastila) pd. 1. пе- реводить на испанский язык; 2. подражать испанцам magsakdal (sakdal) pd. обви- нять magsadya (sadya) pd. 1. намере- ваться; 2. направляться magsagawa (gawa) pd. осущест- влять magsaingles (Ingles) pd. 1. пере- водить на английский язык; 2. подражать англичанам magsalaysay (salaysay) pd. рас- сказывать magsalin (salin) pd. переводить (с одного языка на другой) magsalita (salita) pd. говорить magsanay (sanay) pd. трениро- ваться magsarili (sarili) pd. быть неза- висимым magsasaka (saka) pgn. крестья- нин magsauli (uli) pd. возвращать magsaulo (ulo) pd. заучивать magsayaw (sayaw) pd. танцевать magsayawan (sayaw) pd. танце- вать (о многих) magsiksikan (siksfk) pd. 1. быть тесным, плотным; 2. толпиться magsilbi (silbi) pd. служить magsimba (simba) pd. ходить в: церковь magsimula (Simula) pd. начинать magsipilyo (sipilyo) pd. чистить щеткой magsiwalat (siwalat) pd. раскры- вать, разоблачать magsiyasat (siyasat) pd. рассле- довать 454
magsuklay (suklay) pd. причесы- вать magsulat (sulat) pd. писать magsuot (suot) pd. носить (одеж- ду) magsuplong (suplong) pd. доно- сить, жаловаться magsurl (suri) pd. расследовать, проверят ь magsusog (susog) pd. вносить по- правку (в законопроект) magtaas (taas) pd. поднимать magtakbuhan (takbo) pd. бежать magtakda (takda) pd. назначать, уславливаться magtagal (tagal) pd. длиться magtagubilin (tagubilin) pd. сове- товать magtagumpay (tagumpay) pd. по- беждать magtampo (tampo) pd. обижаться magtanan (tanan) pd. бежать (с возлюбленным) magtanlm (tanim) pd. сажать, сеять magtanong (tanong) pd. спраши- вать pd. защи- кончать учреждать, magtawa (tawa) pd. смеяться magtaya (taya) pd. делать став- ку, рисковать magtayd (tayo) pd. поднимать, строить, возводить magtiis (tils) pd. терпеть, стра- magtanggol (tanggol) щать magtapos (tapos) pd. magtatag (tatag) pd. основывать дать magtipon (tipon) pd. собирать magtiwala (tiwala) pd. верить magtiyaga (tiyaga) pd. упорно трудиться magtrabaho (trabaho) pd. работать magtungo (tungo) pd. направлять- ся magtuos (tubs) pd. разрешать во- прос, подсчитывать magturing (turing) pd, упоминать magturd (turd) pd. учить mag-udyok (udyok) pd. побуждать magugol (gugol) pd. тратить magulang (gulang) pgn. родители mag-ulat (ulat) pd. докладывать magulo (gulo) pgn. беспокойный, беспорядочный magunita (gunita) pd. помнить mag-usap (usap) pd. беседовать magustuhan (gusto) pd. любить magutom (gutom) pd. голодать mag-utos (utos) pd. приказывать mag-uwi (uwi) pd. уносить домой magwakas (wakas) pd. кончать magwasto (wasto) pd. исправлять magwika (wika) pd. говорить magyao’t dito (yaon+dito) pd. прибывать magyelo (yelo) pd. идти (о снеге) mahaba (haba) pgn. длинный mahadlangan (hadlang) pd. пре- пятствовать mahal pgn. дорогой, любимый mahalaga (halaga) pgn. ценный mahalal (halal) pd. избирать mahalln (mahal) pd. любить mahango (hango) pd. извлекать (что-л. из чего-л.) maharlika pgn. благородный mahatl (hati) pd. делить (на ча- сти) mahatulan (hatol) pd. осуждать mahayag (hayag) pd. заявлять mahigantl (higantl) pgn. мсти- тельный mahiglt (higlt) pgn. больший mahigplt (higplt) pgn. 1. сжатый; 2. строгий mahina (hina) pgn. слабый mahirap (hirap) pgn. трудный, бедный mahirapan (hirap) pd. испытывать трудности mahistrado pgn. член (суда) mahiwaga (hiwaga) pgn. волшебный mahiwalay (hiwalay) pd. быть раздельным; расставаться 4551
mahiya (hiya) pd, стыдиться, стесняться mahuli (huli) pd. ловить mahuli (huli) pd. 1. быть послед- ним; 2. опаздывать mahulog (hulog) pd. падать mahusay (husay) pgn. хороший maiba (iba) pd. отличаться maibigan (ibig) pd. любить maibili (bill) pd. покупать maikait (kait) pd. отказываться maikli (ikli) pgn. короткий maihandog (handog) pd. предла- гать, дарить mailigtas (ligtas) pd. спасать maimpluwensiyahan (impluwens- iya) pd. влиять mainfp (inip) pd. 1. скучать, гру- стить; 2. быть нетерпели- вым mainit (init) pgn. жаркий maingay (ingay) pgn. шумный maipakilala (kilala) pd. знако- мить maipadala (dala) pd. посылать maipagbili (bill) pd. продавать maipagkait (kait) pd. отказывать- ся maipagkaloob (loob) pd. вручать maipaglingkod (lingkod) pd. слу- жить maipagmadali (dali) pd. спешить maipagmalaki (laki) pd. гордить- ся maipagpahayag (hayag) pd. заяв- лять maipagpatuloy (tuloy) pd. про- должать maipagtagumpay (tagumpay) pd. побеждать maipamana (mana) pd. наследо- вать maipayo (payo) pd. советовать maipon (ipon) pd. собирать, на- капливать mats pgn. кукуруза maisagot (sagot) pd. отвечать maisalin (salin) pd. 1. переда- вать; 2. переводить (с языка на язык) maisauli (uli) pd. возвращать (напр. долг) maisaulo (ulo) pd. заучивать maisip (isip) pd. думать maisipan (isip) pd.задумать maitala (tala) pd. записывать, вносить в список maitanghal (tanghal) pd. Гдавать представление maitubos (tubos) pd. освобождать maiulat (ulat) pd. докладывать maiwan (iwan) pd. оставлять malabasan (labas) pd. выходить malakas (lakas) pgn. сильный malaki (laki) pgn. большой malaganap (laganap) pgn. рас- пространенный malaglag (laglag) pd. падать malagutan (lagot) pd. отрывать malalim (lalim) pgn. глубокий malaman (alam) pd. знать malamang (lamang) pgn. превос- ходящий malambot (lambot) pgn. мягкий malamig (lamig) pgn. ^холодный malampasan (lampas) pd. превос- ходить malansa (lansa) pgn. пахнущий рыбой malansag (lansag) pd. разрушать malaon (laon) pgn. долгий malapad (lapad) pgn. широкий malapit (lapit) 1. pgn. близкий; 2. pd. приближаться malas pgn. невезучий malasin (malas) pd. смотреть, наблюдать malay pgn. сознание, понимание malaya (laya) pgn. свободный malayo (layd) pgn. далекий maleta pgn. чемодан mail pgn^ ошибка, неправиль- ность malikha (likha) pd. создавать maligalig (ligalig) pgn. беспо- койный 456
maligaw (ligaw) pd. заблудить- ся, потеряться maligaya (ligaya) pgn. счастли- вый maligo (ligo) pd. мыться maligoy (ligoy) pgn. извилистый maligtas (ligtas) pd. спасать malihim (lihim) pd. быть тайным maliit (Hit) pgn. маленький malimbag (limbag) pd. публико- вать malimit (limit) pgn. частый malimot (limot) pd. забывать malinis (linis) pgn. чистый malipat (lipat) pd. перемещать maliwag (liwag) pgn. замедлен- ный maliwanag (liwanag) pgn. ясный, понятный maliwanagin (liwanag) pd. прояс- нять malubha (lubha) pgn. чрезмерный malugami (lugami) pd. обесси- леть malunasan (lunas) pd. исцелять malungkot (lungkdt) pgn. печаль- ный malapit (lupit) pgn. жестокий malusog (lusog) pgn. здоровый maluwang (luwang) pgn. широ- кий, просторный mama pgn. господин mamahala (bahala) pd. управлять mamalagi (lag!) pd. оставаться, пребывать mamamahala (bahala) pgn. управ- ляющий mamamayan (bayan) pgn. гражда- нин mamangka (bangka) pd. ехать в лодке mamangha (mangha) pd. удивляться mamasyal (pasyal) pd. идти, гу- лять mamatay (matay) pd. умирать mambabasa (basa) pgn. читатель mamigay (bigay) pd. давать mamili (bill) pd. покупать mamimili (bill) pgn. покупатель mamintas (pintas) pd. критиковать maminund (pund) pd. руководить mamuhay (buhay) pd. жить mamulubi (pulubi) pd. нищен- ствовать mamumund (pund) pgn. руководи- тель mamuno (pund) pd. руководить mamuo (buo) pd. составлять man ktg. даже; всякий mana pgn. наследство manakanaka (naka) pgn. перио- дический manakaw (nakaw) pd. красть, во- ’ ровать managot (sagot) pd. отвечать manafg (daig) pd. одолевать, брать верх manalo (talo) pd. выигрывать mananakop(sakop)pgn. захватчик mananagot (sagot) pgn. ответчик mananahi (tahi) pgn. портной manang pgn. сестра {форма обращения к женщине) mananghali (tanghali) pd. обедать manaog (naog) pd. спускаться manatili (tili) pd. преобладать, господствовать mandin (man+din) ktg. тоже, да- же manika pgn. кукла mani ig (niig) pd. говорить manirahan (tira) pd. жить manlalakbay (lakbay) pgn. путе- шественник manialard (lard) pgn. игрок manlililok (lilok) pgn. скульптор manlulupig (lupig) pgn. завоева- тель, захватчик mandk pgn. курица manodd (nood) pd. смотреть {фильм и m. n.)', см. manudd, manuud mansanas pgn. яблоко manukan (mandk) pgn. курятник manumpa (sumpa) pd. приносить присягу 457
pgn. манго {плод) manunula (tula) pgn. поэт manunulat (sulat) pgn. писатель manungkulan (tungkol) pd. слу- жить manuod cm. manood manuud cm. manood Mang pgn. сокращение от mama mang-aapi (api) pgn. угнетатель mangahulugan (hulog) pd. озна- чать mangailangan (kailangan) pd. нуждаться manganak (anak) pd. рожать mangangalakal (kalakal) Pgn. торговец mangangamkam (kamkam) pgn* захватчик mangangawit (awit) pgn. певец mangasiwa (asiwa) pd. управлять mangga manggagamot (gamot) pgn. врач manggagawa (gawa) pgn. рабо- чий, пролетарий manggaling (galing) pd. происхо- дить {откуда-л.) manggamot (gamot) pd. лечить manggams pgn. марганец mangha pgn. удивление manghahalal (halal) pgn. избира- тель maiighihimagsik (himagsik) pgn. революционер, повстанец manghimagsik (himagsik) pd. вос- ставать manghingi (hingi) pd. просить manghiram (hiram) pd. одалжи- вать manginig (nginig) pd. дрожать mangingisda (isda) pgn. рыбак manguna (una) pd. 1. руководить, 2. быть первым mangutang (utang) pd. давать в долг mangyari (yari) pd. происходить, случаться тара pgn. карта {географиче- ская} mapaabot (abot) pd. достигать mapabayaan (baya) pd. пренебре- гать mapabilang (bilang) pd. считать mapakilos (kilos) pd. двигать mapag-alaman (alam) pd. узнать mapagaling (galing) pd. вылечи- вать mapag-aralan (aral) pd. выучить mapagbigyan (bigay) pd. давать mapagbird (bird) pgn. любящий шутить mapaghari (hard) pd. властвовать mapaghuld (huld) pd. предугады- вать mapagitna (gitna) pd. быть посе- редине mapagpakuan (pako) pd. пригвож- дать mapagtibay (tibay) pd. утверж- дать mapag-ukulan (ukol) pd. уделять mapag-usapan (usap) pd. обсуж- дать mapahagulgol (hagulgol) pd. хны- кать mapaharap (harap) pd. оказаться впереди mapahayagan (hayag) pd. объяв- лять mapaiyak (iyak) pd. заплакать mapalaban (laban) pd. бороться mapalabas (labas) pd. извлечь на- ружу mapalad (palad) pgn. счастливый, везучий mapanatili (tili) pd. преобладать, господствовать mapansin (pansin) pd. замечать, обращать внимание mapantayan (pantay) pd. уравни- ваться mapanganib (anib) pgn. опасный rnapangunawa (unawa) pgn. по- нятливый maparito (dito) pd. быть здесь maparooa (doon) pd. быть там mapasama (sama) pd. ухудшаться mapatala (tala) pd. вписывать 458
mapatalastas (talastas) pd. дек- ларировать mapatawa (tawa) pd. рассмеяться mapatay (patay) pd. быть убитым mapatingin (tingin) pd. взглянуть mapatunayan (tunay) pd. доказы- вать mapayapa (payapa) pgn. мирный mapikot (pikot) pd. хватать, аре- стовывать mapigil (pigil) pd. удерживать, останавливать ’ mapiit (put) pd. заключать в тюрьму mapilitan (pilit) pd. вынуждать mapinsala (pinsala) pd. причинять ущерб mapipi (pipi) pd. онеметь mapuna (puna) pd. 1. замечать; 2. критиковать mapunta (punta) pd. идти maputi (puti) pgn. белый maputol (putol) pd. прерывать, перерезать marahil (dahil) pgn. возможный maralita (dalita) pgn. бедный marami (dami) pgn. много maranasan (danas) pd. испыты- вать marapat (dapat) pd. быть долж- ным, необходимым marka pgn. оценка marikit (dikit) pgn. красивый marimlan (dilim) pd. быть в тем- ноте marinig (dinig) pd. слышать marito (dito) pd. быть здесь mariyan (diyan) pd. быть там {ближе к адресату) maroon (doon) pd. быть там {да- леку от обоих говорящих) Marso pgn. март Martes pgn. вторник martilyo pgn. молот, молоток ma г u mi (dumi) pgn. грязный marunong (dunong) pgn. способ- ный, знающий mas ktg. более masaad (saad) pgn. выражать masabi (sabi) pd. говорить masabit (sabit) pd. висеть masakdal (sakdal) pd. осуждать masakft (sakit) pgn. болезненный masakop (sakop) pd. захватывать masaktan (sakit) pd. ранить masakupan (sakop) pd. покорять, захватывать masagot (sagot) pd. отвечать masalalay (salalay) pd. покоиться masalanta (salanta) pgn. инвалид masalig (salig) pd. основываться masalimuot (salimuot) pgn. слож- ный, запутанный masama (sama) pgn. плохой masamsam (samsam) pd. конфи- сковывать, отбирать masanla (sanla) pd. отдавать в залог, закладывать masapit (sapit) pd. приближаться masarap (sarap) pgn. вкусный, хороший masawi (sawi) pd. быть несчаст- ным masaya (saya) pgn. веселый masdan (masid) pd. смотреть masigla (sigla) pgn. бодрый masipag (sipag) pgn. трудолю- бивый, усердный, усидчи- вый masira (sira) pd. ломаться masiyahan (siya) pd. удовлетво- ряться masubok (subok) pd. пробовать masugpd (sugpo) pd. пресекать {напр. деятельность) masulat (sulat) pd. писать masunod (sunod) pd. следовать masungit (sungit) pgn. раздра- женный masuri (suri) pg. исследовать, проверять masyado ktg. слишком mataas (taas) pgn. высокий mataba (taba) pgn. жирный, тол- стый matakot (takot) pd. пугаться 459
matakpan (takip) pd. покрывать matagal (tagal) pgn. долгий matagpuan (tagpd) pd. встречать matalik (talik) pgn. близкий (друг) matalino (talino) pgn. способный, талантливый matalo (talo) pd. проигрывать matalos (talos) pd. знать matamis (tamis) pgn. сладкий matamnan (tanim) pd, сеять, са- жать matamo (tamo) pd. выигрывать {приз) matanaw (tanaw) pd. видеть, на- блюдать matanda (tanda) pgn. старый matandaan (tanda) pd. помнить matanggap (tanggap) pd. получать matanggihan (tanggi) pd. отказы- вать matangi (tangl) pgn. исключи- тельный matao (tao) pgn. многолюдный matapang (tapang) pgn. смелый matapat (tapat) pgn. честный matapos (tapos) pd. кончать matawag (tawag) pd. звать, на- зывать mataya (taya) pd. догадываться matayog (tayog) pgn. высокий matematika pgn. математика materyales pgn. материал matibay (tibay) pgn. прочный matigas (tigas) pgn. 1. твердый; 2. упрямый matigilan (tigil) pd. оставаться matiis (tiis) pd. терпеть matindi (tindi) pgn. сильный, серьезный matingnan (tingin) pd. смотреть matira (tira) pd. оставаться, пребывать matiwasay (tiwasay) pgn. спокой- ный, безмятежный matubos (tubos) pd. освобождать matuklasan (tuk’as) pd. откры- вать, обнаруживать 460 matukso (tuksti) pd. соблазнять, искушать matulin (tulin) pgn. быстрый matulog (tulog) pd. спать matulungan (tulong) pd. помогать matupok (tupok) pd. сгорать matura (tura) pd. упоминать, ци- тировать matuto (tuto) pd. учить matutuhan (tuto) pd. выучить matuwa (tuwa) pd. радоваться maubos (ubos) pd. потреблять maulan (ulan) pgn. дождливый maulap (ulap) pgn. облачный mauna (una) pd. быть первым maunahan (una) pd. опережать maunawaan (unawa) pd. понимать maupo (upo) pd. сидеть mauwi (uwi) pd. уходить домой mawala (wala) pd. исчезать mawalan (wala) pd. лишаться may ktg. иметь, быть mayabang (yabang) pgn. хвастли- вый may-akda pgn. автор mayaman (yaman) pgn. богатый may-ari pgn. владелец maykapangyarihan (yari) Pgn. 1. власть имущий; 2. полицей- ский Mayo pgn. май mayorya pgn. большинство mayroon ktg. иметь, быть medisina pgn. медицина medyo ktg. вроде бы mensahe pgn. послание mesa pgn. стол mesita pgn. столик metro pgn. метро mga [marja] ktg. показатель мно- жественного числа milya pgn. миля mina pgn. шахта minorya pgn. меньшинство minsan p-а. однажды minuto pgn. минута misa pgn. месса mismo php. сам
misyon pgn. миссия mithiin (mithi) pgn. цель, чаяния miting pgn. митинг, собрание Miyerkules pgn. среда modelo pgn. модель, образец monitor pgn. староста mukha pgn. лицо mula pgn. начало mulatin (mulat) pd. открывать глаза mull p-а. снова mumurahin (mura) pgn. дешевый muna p-а. сначала munti pgn. маленький munti'k ktg. чуть-чуть mungkahi pgn. совет mura pgn. дешевый museo pgn. музей musika pgn. музыка N i. na ktg, уже naku (ina ko) pdm. мамочка! nais pgn. желание naisin (nais) pd. желать naman ktg. с другой стороны, в свою очередь namin php, наш (эксклюзив) nanay pgn. мама nandito pd. быть здесь nang ptg. когда, чтобы nasa pd. быть где-л. nasaan pd. где находится nasyonal pgn. национальный nasyonalismo pgn. национализм nawa ktg. пусть, да будет nay (inay) pgn. мама nayon pgn. деревня ni ktg. притяжательная форма личного артикля niknik pgn. комар ninang pgn. крестная мать ninong pgn. крестный отец ninyo php. ваш nito php. этого, принадлежащий этому niyaa php. того, принадлежащий тому niyog pgn. пальма niyon php. того, принадлежа- щий тому niyugan (niyog) pgn. пальмовая роща nobela pgn. роман Nobyembre pgn. ноябрь nominasyon pgn. назначение nod pgn. лоб noon php. тогда nuklear.pgn. ядерный nund pgn. 1. дед; 2. предок Ng e. ng [nag] ktg. показатель притя- жательных отношений nga ktg. 1. действительно; 2. по- жалуйста ngayon p-а. сегодня, сейчас ngipin pgn. зуб' ngiti pgn. улыбка ngitian (ngiti) pd. улыбаться ngumanga (nganga) pd. жевать бетель ngumiti (ngiti) pd. улыбаться nguni ptg. но, однако О о ptg. или obra maestra pgn. шедевр Oktubre pgn. октябрь Olandes pgn. голландец, голланд- ский oh! pdm. o! oo ktg. да opisina pgn. контора, оффис opisyal pgn. 1. официальный; 2. официальное лицо opo (oo + рб) ktg. да, господин oras pgn. час orasan (oras) pgn. часы orkestra pgn. оркестр organisasyon pgn. организация ospital pgn. больница oy! pdm. ой! 461
pakikipagtulungan (tulong) pgn. pa ktg. еще paa pgn. нога, ступня paalam (alam) pdm. прощай paano (ano) php. как paanyaya (anyaya) pgn. пригла- шение paaralan (aral) pgn. школа pababa (baba) pd. спускаться pabaligtad (baligtad) pgn. пере- вернутый pabaya (baya) pgn. пренебрежение pabili (bill) pgn. покупка pabiling (biling) pgn. поворачивая paborito pgn. любимый pabrika pgn. фабрика pabulong (bulong) pgn. шепотом pakaingatan (ingat) pd. хранить, беречь pakanin (kain) pd. кормить pakasalan (kasal) pd. жениться pakiabot (abot) pd. доставать pakiabutan (abot) pd. подавать pakialam (alam) pgn. вмешатель- ство pakialaman (alam) pd. вмеши- ваться. pakibalikan (bali'k) pd. возвра- щать pakibasa (basa) pd. читать (что- л.) pakibasahan (basa) pd. читать (кому-л.) pakibayaran (bayad) pd. платить pakibilhan (bill) pd. покупать (у кого-л.) pakibili (bill) pd. покупать (что- л.) pakikihamok (hamok) pgn. сраже- ние, бой, столкновение pakikipagkaibigan (ibig) pgn. дружба pakikipagkapwa-bansa (kapwa + bansa) pgn. отношения между странами pakikipagtalastasan (talastas) pgn. переговоры взаимопомощь pakikipag-ugnayan (ugnay) pgn. взаимоотношения pakikipag-unawaan (unawa) pgn. взаимопонимание pakidala (dala) pd. нести (что-л.) pakidalangan (dalang) pd. замед- лять pakidalhan (dala) pd. нести (ко- му-л.) pakihanap (hanap) pd. искать pakihingan (hingi) pd. просить (у кого-л.) pakihingi (hingi) pd. просить (что-л.) pakihiram (hiram) pd. одалживать (что-л.) pakihiraman (hiram) pd. одалжи- вать (v кого-л.) pakilagyan (lagay) pd. класть pakilusin (kilos) pd. двигать, приводить в движение pakinabang (nabang) pgn. выгода pakisulat (sulat) pd. писать pakitawag (tawag) pd. звать, вы- зывать (что-л.) pakitawagan (tawag) pd. звать, вызывать (кому-л.) pakitulungan (tulong) pd. помо- гать pakpak pgn. крыло (птицы, са- молета) paksa pgn. тема paktura pgn. накладная pakuluin (J<ul6) pd. кипятить pakutya (kutya) pgn. издеватель- ски padala (dala) pgn. посылка padaliin (dali) pd. ускорять pader-ilog pgn. набережная padre pgn. священник pag ptg. когда, если pag-aalsa (alsa) pgn. 1. забастов- ка; 2. восстание pag-aaral (aral) pgn. учеба pag-aari (arl) pgn. собственность pag-aasawa (asawa) pgn. женитьба
I pag-alis (alls) pgn. уход pagamutan (gamot) pgn. 1. боль- ница; 2. аптека pag-aralan (aral) pd. учить (nnw- л.) pag-aralin (aral) pd. учить (что- л.) pag-asa (asa) pgn. 1. надежда; 2. зависимость pagawaan (gawa) pgn. фабрика pag-awit (awit) pgn. пение pagbabakasyon (bakasydn) pgn. отпуск, каникулы pagbabalik (balik) pgn. возвра- щение pagbabalikwas (balikwas) pgn. подъем, восстание pagbabalita (balita) pgn. новости pagbabawal (bawal) pgn. запре- щение pagbalik (balik) pgn. возвраще- ние pagbantaan (banta) pd. угрожать pagbarilan (baril) pd. стрелять pagbasa (basa) pgn. чтение pagbasahan (basa) pd. читать (кому-л.) pagbasahin (basa) pd. читать (что-л.) pagbayaran (bayad) pd. платить pagbibigay (bigay) pgn. выдача pagbibili (bill) pgn. продажа pagbigyan (bigay) pd. давать pagbili (bill) pgn. купля pagbilhan (bill) pd. продавать pagbilingin (biting) pd. повора- чивать, вертеть pagbuwisan (buwis) pd. платить налог pagka-abugado (abugado) pgn. ад- вокатская практика, адвокатура pagka-alila (alila) pgn. служение pagka-awa (awa) pgn. жалость pagka-awit (awit) pgn. пение pagka-ayos (ayos) pgn. оформле- ние pagkabahala (bahala) pgn. озабо- ченность pagkabansa (bansa) pgn. нацио- нальность pagkabata (bata) pgn. юность pagkabihag (bihag) pgn. пленение pagkabusabos (busabos) pgn. раб- ство pagkakait (kait) pgn. отказ pagkakaloob (loob) pgn. вручение pagkakapantay,-pantay (pantay) pgn. равенство pagkakapasok (pasok) pgn, устройство на работу pagkakaroon (doon) pgn. 'облада- ние pagkakasala (sala) pgn. грехов- ность pagkakasanla (sanla) pgn. заклад pagkakataon (taon) pgn. возмож- ность, шанс, случай pagkakatuklas (tuklas) pgn. обна- ружение pagkaganda (ganda) pgn. красота pagkagulaylay (gulaylay) pgn. спокойствие pagkahabag (habag) pgn. симпа- тия, сочувствие pagkahalal (halal) pgn. избрание pagkain (kain) pgn. еда, пища pagkaingatan (ingat) pd. беречь pagkait (kait) pgn. отказ pagkaitan (kait) pd. отказывать pagkalabas (labas) pgn. выход pagkalat (kalat) pgn. распростра- нение pagkalipas (lipas) pgn. прохож- дение (времени) pagkamakata (makata) pgn. по- этический дар pagkamanananggol (tanggol) pgn. адвокатура pagkamanlililok (lilok) pgn. вая- ние pagkamatay (matay) pgn. смерть pagkapagtibay (tibay) pgn. утвер- ждение pagkapantay (pantay) pgn. равен- ство pagkapatay (patay) pgn. убийство 463
pagkapintor (pintor) pgn. живо- пись pagkapipi (pipi) pgn. немота pagkapund (puno) pgn. руковод- ство pagkaraan (daan) pgn. по истече- нии pagkasayaw (sayaw) pgn. танец pagka’t ptg. потому что pagkatakot (takot) pgn. страх pagkatapos (tapos) pgn. конец pagkatuyd (tuyd) pgn. высыхание pagkikita (kita) pgn. свидание pagkilos (kilos) pgn. 1. движе- ние; 2. действие pagkutya (kutya) pgn. издева- тельство pagdalaw (dalaw) pgn. посеще- ние, визит pagdalhan (dala) pd. нести (ко- му-л.) pagdalhin (dala) pd. нести (что- . •) pagdami (dami) pgn. численный рост pagdapo (dapo) pgn. 1. приземле- ние; 2. заражение pagdaralita (dalita) pgn. бедство- вание pagdating (dating) pgn. приход pagdausan (daps) pd. проводить (собрание, время и т. п.) pagdiriwang (diwang) pgn. празд- нование pagdiwangin (diwang) pd. празд- новать paggalang (galang) pgn. уважение paggamit (gamit) pgn. использо- вание paggawa (gawa) pgn. 1. работа, труд; 2. производство paghahanda (handa) pgn. приго- товление paghahari (harl) pgn. владычество paghalal (halal) pgn. избрание paghalik (halik) pgn. поцелуй paghandugan (handog) pd. предла- гать paghanga (hanga) pgn. восхище- ние paghawan (hawan) pgn. расчистка (леса) paghihimagsik (himagsik) pgn. восстание, революция paghihiwalay (hiwalay) pgn. раз- деление paghimagsikan (himagsik) pd. вос- ставать paghinalaan (hinala) pd. подозре- вать paghingi (hingi) pgn. просьба paghiram (hiram) pgn. заем paghirang (hirang) pgn. назначе- ние paghuli (huli) pgn. арест paghulihin (huli) pd. арестовы- вать pagiging (maging) pgn. станов- ление pag-iibayo (ibayo) pgn. 1. уд- воение; 2. перемещение pag-iimpok (impok) pgn. накопле- ние pag-iingay (ingay) pgn. шум pag-iisip (isip) pgn. мышление pag-inom (in6m) pgn. пьянство, алкоголизм pag-isahin (isa) pd. объединять pag-isipin (isip) pd. думать, раз- мышлять pagitan pgn. интервал, промежу- ток pag-iwanan (iwan) pgn. оставле- ние paglabas (labas) pgn. выход, по- явление paglagda (lagda) pgn. подписание paglagyan (lagay) pd. класть paglalabas (labas) pgn. изъятие paglalakbay (lakbay) pgn. путе- шествие paglalagda (lagda) pgn. подписа- ние paglaya (laya) Pgn. освобожде- ние paglilibot (libot) pgn. странствие 454
paglilingkod (lingkod) pgn. слу- жение paglilitis (litis) pgn. расследо- вание pagliliwalfw (liwaliw) pgn. уве- селительная прогулка, путе- шествие paglingkuran (lingkod) pd. слу- жить paglitaw (litaw) pgn. появление pagmamadali (dali) pgn. спешка* торопливость pagmamalabis (labis) pgn. зло- употребление pagmamalasakit (sakit) pgn. жерт- венность pagmamalupft (lupit) pgn. жесто- кость pagmulain (mula) pd. начинаться, происходить pagnakawan (nakaw) pgn. кража pagngangalit (ngalit) pgn. ярость, бушевание pagod pgn. усталость pagod pgn. усталый pagpalain (pala) pd. ласкать, благословлять pagpapabaya (baya) ygn. пренеб- режение pagpapabuti (buti) pgn. 1. улуч- шение; 2. рафинирование (са- хара) pagpapakumpuni (kumpuni) Pgn. восстановление, ремонт pagpapadala (dala) pgn. отправле- ние, посылка pagpapaganap (ganap) pgn. испол- нение ' I pagpapagod (pagod) pgn. 1. утом- ление; 2. труды pagpapahalaga (halaga) pgn. оцен- ка pagpapahayag (hayag) pgn. заяв- ление pagpapahuli (huli) pgn. арест pagpapainiksiyon (iniksiyon) pgn. инъекция, прививка pagpapalabas (labas) pgn. изъятие pagpapaliban (liban) pgn. отсрочка pagpapasunod (sunod) pgn. послу- шание pagpapatiwakal (tiwakal) pgn. са- моубийство pagpapaunlad (unlad) pgn. разви- тие pagparaanan (daan) pd. проводить pagparti-partihin (parti) pd. де- лить (на части) pagpasensiyahan (pasensiya) pd. терпеть pagpatalastasan (talastas) pd. об- суждать pagpatay (patay) pgn. убийство pagpili (pili) pgn. выбор pagpunit-punitin (punit) pd. рвать в клочья pagpupulong (pulong) pgn. собра- ние pagsabihan (sabi) pd. говорить pagsakay (sakay) pgn. езда pagsakit (sakit) pgn< боль, бо- лезнь pagsadyain (sadya) pd. L иметь целью; 2. приходить pagsama (sama) pgn. ухудшение pagsamantalahi'n (samantala) pd. пользоваться возможностью pagsapit (sapit) pgn. приближение pagsasaka (saka) pgn. земледелие pagsasakatuparan (tupad) Pgn. осуществление, выполнение pagsasaling-wika (salin + wika) pgn. перевод (с одного языка на другой) pagsasalita (salita) pgn. речь pagsasarili (sarili) pgn. незави- симость pagsikat (sikat) pgn. блеск, свер- кание pagsimbahan (simba) pd. ходить в церковь pagsinta (sinta) pgn. любовь pagsisikap (sikap) pgn. старание pagsuko (suko) pgn. капитуляция pagsugpd (sugpo) pgn. пресечение pagsulat (sulat) pgn. письмо 30 Зак. 494 465
pagsulong (sulong) pgn. прогресс, наступление pagsumpa (sumpa) pgn. принесе- ние присяги (клятвы) pagsunod (sunod) pgn. повинове- ние pagsusulat (sulat) pgn. писатель- ство pagsusulit (sulit) pgn. проверка pagsusuri (suri) pgn. обследова- ние, экзамен pagtaas (taas) pgn. повышение (о ценах) pagtakasan (takas) pd. бежать (аз тюрьмы) pagtakpan (takip) pd. прикрывать pagtahol (tahol) pgn. лай pagtanungi'n (tanong) pd. спраши- вать pagtanggap (tanggap) pgn. полу- чение * pagtanggi (tanggi) pgn. отказ pagtapon (tapon) pgn. 1. изгна- ние; 2. выбрасывание pagtapos (tapos) pgn. конец pagtatapos (tapos) pgn. окончание pagtatalo (talo) pgn. спор, ди- скуссия pagtatam'm (tanim) pgn. сев pagtatatag (tatag) pgn. создание, учреждение pagtatayd (tayo) pgn. возведение, строительство pagtibayan (tibay) pd. утверждать (напр. законопроект) pagtibayin (tibay) pd. утверждать (напр. законопроект) pagtigil (tigil) pgn. пауза pagtingin (tingfin) pgn. взгляд pagtipon (tipon) pgn. сбор pagtitipon (tipon) pgn. собрание pagtitiyaga (tiyaga) pgn. терпе- ние, упорство pagtugtog (tugtog) pgn. звучание pagtutulak (tulak) pgn. отправ- ление padtutuldik (tuldfk) pgn. ударе- ние pagtutuos (tuos) pgn. I. подсчет;: 2. решение (проблемы) pagtuturd (turd) pgn. преподава- ние pag-ulan (ulan) pgn. дождь pag-unlad (unlad) pgn. развитие pag-usapan (usap) pd. обсуждать pag-uugnay (ugnay) pgn. 1. отно- шение; 2. справочная служба pag-uwi (uwi) pgn. уход домой paham pgn. мыслитель, мудрец pahatid (hatid) pgn. послание pahatid-kawad pgn. телеграмма1 pahatiran (hatid) pgn. связь pahayag (hayag) pgn. заявление pahayagan (hayag) pgn. газета,. журнал pahilaga (hilaga) pgn. в севера ном направлении pahintulutan (hintulot) pd. разре- шать, позволять pahiramin (hiram) pd. давать в* долг pahirapan (hirap) pd. затруднять pahuli (huli) pd. быть последним pain pgn. наживка, приманка painumin (inom) pd. поить paiwanan (iwan) pd. оставлять.. покидать pala! pdm. ax так! palabas (labas) pgn. спектакль,. представление palabasin (labas) pd. выпускать palabaybayan (baybay) pgn. орфо- графия palakad (lakai) pgn. политика, действия palakas (lakas) pd. усиливаться palakasan (lakas) pgn. 1. спорт; 2. фаворитизм palak(i)han (laki) pd. увеличи- вать, делать большим palak(i)hin (laki) pd. увеличи- вать, делать большим palad pdn. 1. ладонь; 2. судьба palaganapin (laganap) pd. распро- странять palagay (lagay) pgn. мнение
palagl (lagi) p-а. всегда palahanga (hanga) pgn, поклонник palain (pala) pd, заботиться palalahian (lahi) pgn. этнография palalipunan (Upon) pgn. социоло- гия palambutfn (lambot) pd. смягчать palanguyan (langoy) pgn. плава- тельный бассейн palapag (lapag) pgn. этаж palapitin (lapit) pd. приблизить palatuntunan (tunton) pgn. про- грамма palawikaan (wika) pgn. лингви- стика palay pgn, рис (злак) palayaan (laya) pd. освобождать palayain (laya) pd. освобождать palayan (palay) pgn. рисовое поле palayasin (layas) pd. прогонять palaydk pgn, горшок palengke pgn. рынок palibhasa ptg. потому что palikuran (likod) pgn. туалет, уборная paligid-ligid (Ligid) pgn. окрест- ности paligiran (ligid) pgn. окружение, среда paliguan (ligd) pgn. ванная palingkuran (lingkod) pgn. служ- ба paliwanag (liwanag) pgn. объяс- нение paid pgn. удар pamahalaan (bahala) pgn. прави- тельство pamamagitan (pagitan) pgn. сред- ство pamamahala (bahala) pgn. прав- ление pamamalakad (lakad) pgn. поли- тика pamamaraan (daan) pgn. способ, метод pamantasan (paatas) pgn. институт pamatay (patay) pgn. средство уничтожения pamatid-uhaw (patid-f-uhaw) pgn. утоление жажды pamatnugutan (patnugot) pd. ру- ководить pambahay (bahay) pgn. домашний pambansa (bansa) pgn. националь- ный pambata (bata) pgn. детский pambatas (batas) pgn. юридиче- ский pambatasan (batas) pgn. законо- дательный pambayad (bayad) pgn. платежный pambayan (bayan) pgn. националь- ный pambird (bird) pgn. шутливый pamburges (burges) pgn. буржу- азный pamilihan (bill) pgn. рынок pamilya pgn. семья pamimili (bill) pgn. закупки pamimilit (pilit) pgn. принужде- ние paminsan-minsan (minsan) p.-a. иногда pamingwit (bingwi't) pgn. удочка pampamahalaan (bahala) pgn. пра- вительственный pampanitikan (titik) pgn. лите- ратурный pampang pgn. берег pamparlamento (parlamento) pgn. парламентский pamparti (parti) pgn. вечерний (о костюме) pampodk (pook) pgn. местный pampulitika (pulitika) pgn. поли- тический pamuhunan (puhon) pd. вклады- вать капитал pamumuhay (buhay) pgn. жизнь pamumuhunan (puhon) pgn. капи- таловложения pamumuno (puno) pgn. руковод- ство pamunuan (puno) pd. руководить pamunuan (puno) pgn. руковод- ство, президиум 30* 457
panagutan (sagot) pd. обсуждать panahoi pgn. 1. время; 2. погода pananakop (sakop) pgn. захват pananakot (takot) pgn. запугива- ние pananagutan (sagot) pgn. ответ- ственность pananalapi (salapi) pgn. финансы pananaliksfk (saliksik) pgn. рас- следование pananalig (salig) pgn. 1. основа- ние; 1. вера, убеждение pananalita (salita) pgn. речь panananghalian (tanghali) pgn. обед pananim (tanim) pgn. посевы panauhin (tao) pgn. гость pan ay pgn. непрерывный panayam pgn. 1. лекция; 2. кон- ференция pandaigdig (daigdig) pgn. мировой pandangal (dangal) pgn. почет- ный pandanggo pgn. фанданго {танец) pandarayuhan (dayo) pgn. имми- грантский pandayan (panday) pgn. кузница pandayuhan (dayo) pgn. иностран- ный pandigmaan (digma) pgn. военный pandulaan (dula) pgn. сцениче- ский, театральный panel pgn. полотнище panig pgn. сторона (в перегово- рах) panimula (Simula) pgn. начало paninda (tinda) pgn. товар paniniktik (tiktik) pgn. слежка paniniil (sill) pgn. угнетение paningin (tingin) pgn. зрение panitikan (titik) pgn. литература panlabas (labas) pgn. внешний panlakad (lakad) pgn. прогулочный panlahat (lahat) pgn. всеобщий panlipunan (lipon) pgn. общест- венный, социальный panloob (loob) pgn. внутренний panoorin (nood) pgn. зрелище pansamantala (samantala) временный pansa yaw (sayaw) pgn. вальный танце- pansin pgn. внимание pansit pgn. пансит, китайская лапша pansulat (sulat) pgn. письменный pantalon pgn. брюки pantas pgn. эксперт, специалист pantay-pantay pgn. равный pantrabaho (trabaho) pgn. рабо- чий; используемый для работы pantulog (tulog) pgn. используе- мый для сна, снотворное panukala pgn. проект, план panugpo (sugpo) pgn. пресекаю- щий panulat (sulat) pgn. перо, ручка panulukan (sulok) pgn. угол panunumpa (sumpa) pgn. принесе- ние присяги panunungkulan (tu.ng.kdl) Pgn. служение pang-aapi (apt) pgn. угнетение pang-akit (akit) pgn. средство привлечения pangako (ako) pgn. обещание pangalan (ngalan) pgn. имя pangalawa (dalawa) tbg. второй pangalawahan (dalawa) pd. под- держивать (предложение) pang-alis (alls) pgn. выходной, (о костюме и т. п.) pangamba (amba) pgn. угроза panganib (anib) pgn. опасность pangangailangan (kailangan) pgn. нужда, потребность pangangalakal (kalakal) pgn. тор- говля pangangalaga (alaga) pgn. забота pangangasiwa (asiwa) pgn. руко- водство, управление pangarap pgn. мечта pangarapan (pangarap) pd. мечтать pangasiwaan (asiwa) pd. управлять pangasiwaan (asiwa) pgn. управ- ление, администрация 468
pangatawanan (tao) pgn. полный, мощный pangkabuhayan (buhay) pgn. эко- номический pangkalahatan (lahat) pgn. всеоб- щий pangkalinangan (linang^ культурный pangkalinisan (linis) pgn. гигие- ничный /?£тг. pangkapuluan (pulo) pgn. относя- щийся ко всему архипелагу pangkaraniwan (karaniwan) pgn. обычный № pangkat pgn. группа, отряд, от- дел pangkatanungan (tanong) pgn. во- прос pangkatin (pangkat) pgn. группа, отряд pangkinatawan (tao) pgn. избира- тельный (округ) pangkultura (kultura) pgn. куль- турный panggabi (gabi) pgn. вечерний panggagamot (gamot) pgn. лече- ние, медицинская практика panggitna (gitna) pgn. средний, центральный panghihimagsik (himagsik) pgn. революция panghukuman (hukom) pgn. судеб- ный panghuhula (hula) pgn. предска- зание, прогноз panginoon pgn. господин panginoonin (panginooa) pd. гос- подствовать pangingisda (isda) pgn. рыболов- ство pangulo (ulo) pgn. президент, руководитель, председатель panguluhan (ulo) pd. руководить panguluhan (ulo) pgn. руковод- ство pang-umaga (umaga) pgn. утрен- ний pangunahan (una) pd. возглавлять pangunahin (una) tbg. первый pangunguna (una) pgn. руковод- ство pangungusap (usap) pgn. предло- жение pang-upisina (upisina) pgn. кон- торский pangyayari (yari) pgn. событие papamilantikin (pilantik) р(1. уда- рить papel pgn. 1. бумага; 2. роль papuri (puri) pgn. похвала paputukin (putok) pd. стрелять para ptg. чтобы paraan (daan) pgn. метод, способ paraanin (daan) pd. дать пройти parada pgn. парад paraluman pgn. 1. муза; 2. кра- савица parang ktg. как будто, похо- жий paratang pgn. подозрение paratangan (paratang) pd. подо- зревать, обвинять parke pgn. парк pareho pgn. одинаковый pares pgn. пара pari pgn. 1. священник; 2. ста- рина (обращение) parirala pgn. выражение, оборот (речи) parisukat pgn. квадратный parisulok pgn. четырехугольный parti pgn. прием, вечеринка partido pgn. партия parusa (dusa) pgn. наказание parusahan (dusa) pd. наказывать pasahero pgn. пассажир pasalamatan (salamat) pd. благо- дарить pasalubong (salubong) pgn. суве- нир pasan pgn. ноша (на плече) pasanda-sandali (dali) pgn. крат- ковременный pasaporte pgn. паспорт Pasko pgn. рождество pasiil (siil) pd. покоряться 469
pasilyo pgn. проход, коридор pasimulan (Simula) pg. начинать Pasipiko pgn. тихоокеанский pasiya pgn. решение pasok pgn. вход pasukan (pasok) pgn. 1. учебный год; 2. рабочий день; pd. вхо- дить pasukin (pasok) pd. входить pasugalan (sugal) pgn. игорный дом pasyalan (pasyal) pgn. место про- гулок patak pgn. капля patakaran (takad) pgn. политика patalastas (talastas) pgn. объяв- ление patalastasan (talastas) pd. объяв- лять, сообщать patalikod (talikod) pgn. повернув- шись спиной patalim (talim) pgn. лезвие patamaan (tama) pd. попадать (в цель) patatas pgn. картофель patawanin (tawa) pd. смешить, высмеивать patawarin (tawad) pd. прощать patay pgn. убитый patayan (patay) pgn. убийство, бойня patayin (patay) pd. убивать patayd (tayo) pgn. стоя pati ktg. даже patingin (tingin) pgn. осмотр patiyad (tiyad) pgn. на цыпочках pat lang pgn. перерыв patnubay pgn. руководитель patnugot pgn. 1. директор; 2. ре- дактор patnugutan (patnugot) pd. руко- водить, направлять patotohanan (totoo) pd. доказывать patuloy (tuloy) pd. продолжаться patuluin (tuld) pd. лить, проли- вать patuluyan (tuloy) pgn. непрерыв- ный patunayan (tunay) pd. подтверж- дать patungo (tungo) pgn. направляю- щийся pauna (una) pgn. первоначальный paunawaan (unawa) pd. уведомить paunlad (unlad) pgn. развиваю- щийся paunlarin (unlad) pd. развивать paunti (unti) pd. уменьшаться paupo (ирб) pgn. сидя pauta ig (utang) pgn. долг, кредит pawa pgn. полностью, целиком pawalan (wala) pd. отпускать pawis pgn. пот payagan (payag) pd. позволять, соглашаться payat pgn. тонкий, худой payo pgn. совет payong pgn. зонт Pebrero pgn. февраль pelikula pgn. фильм pera pgn. 1. деньги; 2. сентаво perlas pgn. жемчуг pero ptg. но perokaril pgn. железная дорога peryodista pgn. журналист petsa pgn. дата pighati pgn. скорбь, печаль pigilan (pigil) pd. задерживать piitan (piit) pgn. тюрьма piitin (piit) pd. заключать в тюрьму pi las pgn. клочок, обрывок piliin (pili) pd. выбирать piling pgn. сторона, бок Pilipino pgn. филиппинец, филип- пинский pi lit pgn. принудительный pilitin (pilit) pd. принуждать pilosopya pgn. философия pinirito (prito) pd. жареный pintasan (pintas) pd. критиковать pintd pgn. дверь pintuan (pinto) pgn. дверной проем pinund (puno) pgn. руководитель pinggan pgn. тарелка 470
pipi pgn. немой piraso pgn. кусок pisara pgn. доска (классная) piseta pgn. писета (=^20 сентаво) piso pgn. песо pista pgn. праздник pita pgn. желание, стремление piyano pgn. пианино piyansa pgn. залог piano pgn. план plasa pgn. площадь plurlider pgn. лидер парламент- ской фракции pd ktg. частица уважения pontimpen pgn. авторучка рэбк pgn. место, район poot pgn. ярость, гнев populasyon pgn. население pormal pgn. формальный, офици- альный pormularyo pgn. бланк, формуляр poso pgn. колодец potograpiko pgn. фотографиче- ский Pranses pgn. француз, француз- ский prayle pgn. монах presyo pgn. цена presydn pgn. давление priba^o pgn. частный prinsipal pgn. директор школы prinsipe pgn. принц prinsipyo pgn. принцип prito pgn. жареный problema pgn. проблема proJukto pgn. продукт propaganda pgn. пропаганда propesor pgn. профессор propesyon pgn. профессия proteksiyon pgn. защита Pro-Tempore pgn. временный, протемпоре protokolo pgn. протокол proyekto pgn. проект prutas pgn. фрукты publiko pgn. публика pugot pgn. укороченный, обез- главленный puhunan (puhon) pgn. капитало- вложения pula pgn. красный pulahan (pula) pgn. красный pulgada pgn. дюйм pulis pgn. полицейский pulftika pgn. политика pulo pgn. остров pulong pgn. собрание, митинг pulubi pgn. нищий pulungin (pulong) pd. проводить собрание pulutong pgn. группа, отряд, взвод pumalit (palft) pd. менять pumanaog (panaog) pd. 1. спу- скаться; 2. выходить pumanhik (panhi'k) pd. 1. подни- маться; 2. ВХОДИТ!? pumarito (dito) pd. приходить pumaroon (doon) pd. приходить (туда) pumasok (pasok) pd. входить pumatay (patay) pd. убивать pumatnubay (patnubay) pd. руко- водить pumill (pili) pd. выбирать pumilit (pilit) pd. заставлять, принуждать pumula (pula) pd. краснеть pumunta (punta) pd. идти pumusyaw (pusyaw) pd. обесцве- чиваться pumutok (putok) pd. 1. взрывать- ся; 2. появляться pun it pgn. рваный puno pgn. 1. дерево; 2. главный puno pgn. полный puntahaa (punta) pd. идти puaungkahoy (pund-rkahoy) />£72. дерево pupitre pgn. парта puri pgn. репутация purihin (puri) pd. хвалить purok pgn. район, округ pusa pgn. кошка pusakal pgn. азарт pusd pgn. сердце 471
puti pgn. белый putlin (putol) pd. отрезать, обру- бать puto pgn. пирог puwede pgn. мочь, быть в со- стоянии puwesto pgn. пост (должность) radikal pgn. радикальный radyo pgn. радио raha pgn. раджа realismo pgn. реализм rebolber pgn. револьвер regalo pgn. подарок relikya pgn. реликвия relyeao pgn. фаршированная рыба represeatasyon pgn. образ republika pgn. республика republikano pgn. республиканец, республиканский restawran pgn. ресторан reyno pgn. королевство risolusyon pgn. резолюция Ruso pgn. русский S sa ktg. показатель косвенных отношений saan php. где Sabado pgn. суббота sabaw pgn. суп sabay pgn. одновременный sabi pgn. сказанное sabihin (sabi) pd. говорить sabong pgn. петушиный бой sabugan (sabog) pd. разбрасывать, сеять sabungero (sabong) pgn. любитель петушиных боев saka ptg. кроме того, позже sakahan (saka) pgn. поле sakali ktg. может быть, в случае если sakay pgn. едущий sakdalin (sakdal) pd. обвинять 472 sakit pgn. болезнь saklaw pgn. включенный, охва- ч енны й saklolo pgn. помощь sakop pgn. 1. захваченный; 2. включенный saksi pgn. свидетель saktan (sakit) pd. ранить sakuna pgn. катастрофа sakupin (sakop) pd. захватывать sakyan (sakay) pd. ехать (на чем- л.) sadya pgn. намерение, цель sadyain (sadya) pd. намереваться sagana pgn, обильный, процве- тающий saging pgn. банан sagisag pgn. символ sagot pgn. ответ sagutan (sagot) pd. отвечать (кому-л.) sagutin (sagot) pd. отвечать (на что-л.) sahig pgn. пол (настил) sahod pgn. зарплата sahurin (sahod) pd. зарабатывать sala pgn. вина, грех salamat pgn. 1. спасибо; 2. бла- годарность salamin pgn. 1. зеркало; 2. очки salanta pgn. катастрофа salapi pgn. деньги salat pgn. нуждающийся salaysay pgn. повествование saligambatas (salig+batas) pgn. конституция, устав salin pgn. 1. копия; 2. перевод salita pgn. слово, речь salitaan (salita) pgn. беседа salitain (salita) pd. говорить salop pgn. салоп (мера объема, около 3 л) salot pgn. эпидемия salubungin (salubong) pd. встре- чать salukan (salok) pd. черпать salu-salo Pgn. праздник, вече- ринка
sama pgn. зло samakat(u)wid (tuwid) ptg. сле- довательно samahan (sama) pgn. 1. общество; 2. компания, фирма samahan (sama) pd. присоеди- няться samantala ptg. в то время как sambalilo pgn. шляпа sambayanan (bayan) pgn. народ sampu tbg. десять sampu ng ptg. включая samsamin (samsam) pd. отбирать, конфисковывать sana ktg, бы sanay pgn. опытный, привычный sandali (dali) pgn. миг, минута sandalyas pgn. сандалии sandata pgn. оружие sanhi pgn. причина sanla pgn. залог sansalain (sansala) pd. задержи- вать santa pgn. святая santo pgn. святой sanwits pgn. бутерброд, сэндвич sanga pgn. ветвь sangay pgn. отрасль ssang-ayon (ayon) pgn. согласны sang-ayunan (ayon) pd. согла- шаться sanggunian (sangguni) pgn. совет sapagka’t ptg. потому что sapantahain (sapantaha) pd. пред- полагать sapat pgn. достаточный sapatos pgn. ботинки, туфли sarap pgn. вкусный sarili pgn. собственный sarilinin (sarili) pd. присваивать sari-sarl pgn. разный sariwa pgn. свежий sariwain (sariwa) pd. освежить sarsa pgn. coyc sasakyan (sakay) pgn. экипаж, машина saw! pgn. несчастье, rope sayang ktg. жаль sayaw pgn. танец sayawan (sayaw) pgn. 1. бал; 2. танцевальный зал sayawin (sayaw) pd. танцевать saysay pgn. сказанное Sebuano pgn. себуанец, себуан- ский seksyon pgn. секция, отдел sektor pgn. сектор sedisyon pgn. подстрекательство к бунту sedula pgn. налоговая карточка (она же удостоверение лично- сти) selyo pgn. марка Senado pgn. сенат Senador pgn. сенатор sentimos pgn. сентаво sentro pgn. центр senyor pgn. сеньор serbesa pgn. пиво Setyembre pgn. сентябрь si ktg. личный артикль sikangan (sikang) pd. закрывать siksikan (siksik) pgn. плотность sidlan (silid) pd. помещать sigalot pgn. ссора sigarilyo pgn. сигарета sigaw pgn. крик sigawan (sigaw) pgn. крик (о многих) sige! pdm. давай! sigla pgn. бодрость siglo pgn. век, столетие siguro pgn.. на верное, может быть sigwa pgn. шторм sila php. они silangan (silang) 1) pgn. восток; 2) pd. родиться silanganin (silang) pgn. восточ- ный silid pgn. помещение, комната silid-aralan (si 1 id 4-aral) pgn* аудитория, класс silid-kainan (si 1 id + kain) pgn. столовая silid-tulugan (si 1 id-f-1ulog) pgn. спальная комната 473
si long pgn. пространство под свайной хижиной silya pgn. стул simbahan (simba) pgn. церковь simboliko pgn. символический simoy pgn. ветер, бриз Simula pgn. начало simulain (Simula) pgn. принцип simulan (Simula) pd. начинать sina ktg. личный артикль sinag pgn. луч sine pgn. кинотеатр siniguwelas pgn. испанские сли- вы, синигуэлас sining pgn. искусство sino php. кто sintomas pgn. симптом sinturon pgn. пояс sinuman (sino-rman) php. кто-л. singsing pgn. кольцо sipatin (sipat) pd. разглядывать sipi pgn. копия, экземпляр sirain (sira) pd. разрушать sirkulasyon pgn. тираж siya php. он, она, оно siya pgn. удовлетворение siyam tbg. девять siyanga! pdm. ax так! siyasatin (siyasat) pd. расследо- вать siyensiya pgn. наука siyentipiko pgn. ученый, научный siyudad pgn. город sopa pgn. диван, софа sosyalista pgn. социалист, социа- листический sukab pgn. бесчестный sukat pgn. 1. размер; 2. должный sukatan (sukat) pd. мерить suki pgn. постоянный посети- тель, завсегдатай suksukan (suksok) pgn. вмести- лище sugo pgn. посол sugpuin (sugpo) pd. пресекать sulat pgn. письмо sulatan (sulat) pd. писать (кому- л.) sulatin (sulat) pd. писать (что-л.) suliranin pgn. проблема sulok pgn. угол sulong pgn. движение вперед sumakay (sakay) pd. ехать (на чем-л.) sumakit (sakit) pd. болеть sumaklaw (suklaw) pd. охваты- вать sumakop (sakop) pd. захваты- вать sumagana (sagana) pd. изобило- вать sumagot (sagot) pd. отвечать sumaliw (saliw) pd. аккомпани- ровать sumalubong (salubong) pd. встре- чать sumama (sama) pd. присоединя- ться suman pgn. пирожок sumang-ayon (ayon) pd. согла- шаться sumapi (sapl) pd. присоединяться sumapit (sapit) pd. приближаться stimawi (saw!) pd. терпеть не- счастье sumayaw (sayaw) pd. танцевать sumikat (sikat) pd. сиять sumilay (silay) pd. появляться sumipi (sipi) pd. копировать, спи- сывать sumipol (sipol) pd. свистеть sumpaan (sumpa) pgn. клятва, присяга sumpal pgn. затычка sumubo (subo) pd. кормить sumulat (sulat) pd. писать sumulong (sulong) pd. двигаться вперед, прогрессировать sumunod (sunod) pd. следовать sumungaw (sungaw) pd. выгля- дывать sundin (sunod) pd. следовать (че- му-л.) sunog pgn. пожар suot pgn. 1. одежда, платье; 2. носимое 474
supilin (supil) pd. угнетать surian (suri) pgn. исследователь- ский центр suriin (suri) pd. исследовать Sus! pdm. Иисус! Susmariosep! pdm. Иисус, Мария, Иосиф! Suweko pgn. швед, шведский syete tbg. семь s’ya (—siya) он, она, оно taas pgn. высота tabako pgn. сигара tabi pgn. сторона, бок tabing pgn. занавес tabla pgn. доска taka pgn. удивление takba pgn. сундук takbo pgn. бег takbuhan (takbo) pd. бежать takda pgn. назначенный takip pgn. прикрытие, крышка takip-silim pgn. сумерки takot pgn. страх takpan (takip) pd. прикрывать taksi pgn. такси taksi'l pgn. предательский takutin (takot) pd. пугать tadhana pgn. 1. рок, судьба; 2. положение (закона и т. п.) tagabayan (bayan) pgn. горожанин tagabukid (bukid) pgn. сельский житель tagalalawigan (lalawigan) pgn. провинциал Tagalog pgn. тагал, тагальский tagapag-alaga (alaga) pgn. храни- тель tagapagbili (bill) pgn. продавец tagapaghatid (hatid) pgn. разнос- чик tagapagpaganap (ganap) pgn. ис- полнитель tagapagsalita (salita) pgn. оратор tagapamahala (bahala) pgn. управ- ляющий tagapamayapa (payapa) pgn. ми- ротворец tagapangulo (ulo) pgn. председа- тель tagapayo (payo) pgn. советник tag-araw (araw) pgn. жаркий се- зон, лето tagaroon (doon) pgn. тамошний житель tagasaan (saan) php. откуда tagasunod (sunod) pgn. последо- ватель tagasuri (suri) pgn. исследова- тель tag-iksamen (iksamen) pgn. сес- сия, период экзаменов tag-init (init) pgn. жаркий сезон, лето tag-lamig (lamig) pgn. зима taglay pgn. 1. несомое; 2. при- рожденный taguan (tagd) pgn. вместилище tag-ulan (ulan) pgn. сезон дождей tagumpay pgn. победа tahanan (tahan) pgn. жилище, дом tahasan (tahas) pgn. прямой, рез- кий tahimik pgn. мир tainga pgn. yxo tala pgn. список; записанное talaan (tala) pgn. список talaarawan (araw) pgn. дневник talakayin (talakay) pd. обсуж- дать talaga pgn. действительный talambuhay (tala + buhay) pgn. би- ография talastasan (talastas) pgn. понима- ние talatinigan (tinig) pgn. словарь tali pgn. 1. связанный; 2. це- почка talikdan (talikod) pd. повернуть talino pgn. способность, талант talo pgn. проигрыш talumpati pgn. речь talunin (talo) pd. проигрывать (напр. соревнование) 475
tama pgn. 1. попадание; 2. вер- ный, правильный; 3. доста- точно tamad pgn. ленивый tamis pgn. сладкий tamnan (tanim) pd. сажать, сеять tamuhin (tamo) pd. выигрывать, заслуживать tanaw pgn. видимое tanawin (tanaw) pgn. вид, пей- заж tanda pgn. 1. знак, символ; 2. старый tandaan (tanda) pd. помнить tam'm pgn. посев taning pgn. срок tanong pgn. вопрос tanso pgn. медь tanungan (tanong) pgn. вопрос tanungin (tanong) pd. спрашивать tanyag pgn. знаменитый, извест- ный tangayfn (tangay) pd. уносить tangkain (tangka) pd. замышлять tanggali'n (tanggal) pd. 1. разъ- единять; 2. увольнять tanggap pgn. получаемое tanggapan (tanggap) pgn. контора tanggapin (tanggap) pd. получать tanggihan (tanggi) pd. отказы- вать, отрицать tanggulan (tanggol) pgn. оборона, защита tanghalan (tanghal) pgn. театр tanghalian (tanghali) pgn. пол- день tangl pgn. единственный, исклю- чительный tao pgn. человек taon pgn. год taongbayan (tao + bayan) pgn. гражданин tads-puso pgn. сердечный tapat pgn. 1. противоположный; 2. честный tapos pgn. законченный tapunan (tapon) pd. бросать tapusin (tapos) pd. кончать tayahin (taya) pd. оценивать, tatang pgn. папа tatay pgn. папа tatlo tbg. три tatsulok pgn. треугольник tauhan (tao) pgn. человек, пер- сонаж tawad pgn. 1. прощение; 2. скид- ка tawag pgn. зов tawagin (tawag) pd. звать tawanan (tawa) pd. смеяться рас- считывать tayo php. мы {инклюзив) tayo pgn. стоящий teka (=hintay ka) подожди teksto pgn. текст telebisyon pgn. телевидение telepono pgn. телефон temperatura pgn. температура teritoryo pgn. территория tibay pgn. прочный, твердый tikbalang pgn. тикбалан' {лесной дух) tikman (tikim) pd. пробовать tigalawa (dalawa) tbg. по два tigatlo (tatlo) tbg. по три tigdidiyes (diyes) tbg. по десять tigil pgn. пауза, остановка tila ktg. как будто timog pgn. юг timpalak pgn. конкурс, соревно- вание tinapay pgn. хлеб tinda pgn. продаваемое tindahan (tinda) pgn. магазин, лавочка tindera pgn. продавщица tindero pgn. продавец tinig pgn. голос tintura pgn. настойка tinubuan (tubo) pd. родной tingin pgn. взгляд tingnan (tingin) pd. смотреть tira pgn. остатки tirahan (tira) pgn. жилище, ре- зиденция, квартира, дом titik pgn. буква 476
titser pgn, учитель *iya pgn. тетя tiyak pgn. уверенный, опреде- ленный liyaga pgn. усердие tiyan pgn. живот totohanan (totoo) pgn. действи- тельный, подлинный totohanin (totoo) pd. осущест- влять totoo pgn. истинный, верный trabaho pgn. работа, профессия trak pgn. грузовик trahedya pgn. трагедия transistor pgn. транзистор transportasyon pgn. транспорт .trapiko pgn. уличное движение treinta tbg. тридцать tren pgn. поезд triangguld pgn. треугольник trolibus pgn. троллейбус trono pgn. трон tropiko pgn. тропический isa pgn. чай Tsino pgn. китаец, китайский tubos pgn. свободный .tubusin (tubos) pd. освобождать tuklas pgn. открытое, обнару- женное lukso pgn. соблазн, обман tugon pgn. ответ tugtog pgn. музыка lugtugan (tugtog) pgn. музыка tugtugin (tugtog) pd. играть {на музыкальном инструменте) tuhod pgn. колено tula pgn. стихотворение, поэма tulaan (tula) pgn. поэтическое состязание tulad pgn. подобный tulay pgn. мост tulin pgn. скорость tulis pgn. острие tulisan (tulis) pgn. бандит, раз- бойник tulong pgn. помошь tuloy pgn. продолжающийся tulungan (tulong) pd. помогать tuluyan (tuloy) pgn. продолжение tumaas (taas) pd. подниматься tumakbo (takbo) pd. бежать tumakip (takip) pd. покрывать tumagal (tagal) pd. длиться tumalab (talab) pd. давать ре- зультат tumalakay (talakay) pd.' обсуж- дать tumalaga (talaga) pd. осущест- влять tumalikod (talikdd) pd. отвора- чиваться tumamad (tamad) pd. лениться tumanaw (tanaw) pd. смотреть tumangkilik (tangkilik) pd. под- держивать tumanggap (tanggap) pd. получать tumanggi (tanggi) pd. отказывать tumango (tango) pd. кивать tumapos (tapos) pd. кончать tumawa (tawa) pd. смеяться tumawag (tawag) pd. 1. звать, вызывать; 2. звонить по теле- фону tumawid (tawid) pd. пересекать tumayo (tayo) pd. вставать tumibay (tibay) pd. упрочиваться tumigil (tigil) pd. останавли- ваться tumingin (tingin) pd. смотреть tumira (tira) pd. оставаться, пре- бывать, жить tumiwalag (tiwalag) pd. отде- ляться, устраняться tumiyak (tiyak) pd. определять tumpak pgn. верный, справедли- вый tumubb (tubo) pd. расти tumugtog (tugtog) pd. 1. звучать; 2. играть {на музыкальном ин- струменте) tumulak (tulak) pd. 1. толкать, ударять; 2. отправляться tumulong (tulong) pd. помогать tumuloy (tuloy) pd. следовать, проходить tumungo (tungo) pd. направляться 477
tumupad (tupad) pd. выполнять tumupok (tupok) pd. сжигать tumutol (tutol) pd. протестовать, возражать tunay pgn. истинный, подлинный tunog pgn. звук tunton pgn. правило tuntunin (tunton) pgn. программа, процедура tungkol sa ktg. об, относительно tungkulin (tungkol) pgn. долж- ность, обязанность tunghayin (tunghay) pd. подни- мать (взор) tungo pgn. направленный tungod pgn. относящийся (к че- му-л.) tuparin (tupad) pd. выполнять (приказ, план) turd pgn. обучение turon pgn. конфеты turuan (turd) pd. учить tuso pgn. хитрый tutol pgn. протест, возражение tuusin (tubs) pd. 1. подсчиты- вать; 2. разрешать (проблему) tuwa pgn. радость tuwalya pgn. полотенце tuwi php. каждый, всякий tuwid pgn. прямой tuwiran (tuwi U ubusin (ubos) pd. потреблять ukol sa ktg. об, относительно ugall pgn. обычай uhaw pgn. жажда ulan pgn. дождь ulap pgn. облако, туча ulat pgn. доклад uli p-а. снова uliran pgn. образец, модель uliranin (uliran) pd. подражать ulit pgn. повтор ulitin (ulit) pd. повторять ulo pgn. голова ulol pgn. дурак d) pgn. прямой ultimo pgn. последний uluhan (ulo) pgn. большеголо- вый ulunan (ulo) pgn. изголовье umabot (abot) pd. достигать, за- ставать umaga (aga) pgn. утро; pd. быть, раньше umalis (alis) pd. уходить, уда- ляться umamuki (amuki) pd. увещевать, предостерегать umandap (andap) pd. мерцать umapaw (apaw) pd. наполняться,. переполнять, выходить из бе- . регов umaraw (araw) pd. светить. (о солнце) umasa (asa) pd. 1. надеяться;. 2. зависеть umawit (awit) pd. петь umayon (ayon) pd. признавать, соглашаться umibig (ibig) pd. любить uminit (init) pd. быть жарким, горячим uminom (inom) pd. пить umiral (iral) pd. быть действи- тельным; 2. господствовать umulan (ulan) pd.. идти (о дожде} umunawa (unawa) pd. понимать umunlad (unlad) pd. развиваться umungol (ungol) pd. кричать, ры- чать umupo (upo) pd. сидеть umutang (utang) pd. одалживать umuwi (uwi) pd. уходить домой una tbg. первый unan pgn. подушка unahan (una) pd. опережать unawa pgn. понимание unawaan (unawa) pgn. взаимопо- нимание unibersidad pgn. университет unos pgn. шторм Unyong Sobyet pgn. Советский Союз upang ptg. чтобы 478
nipuan (upo) pgn. сиденье, стул upuan (upo) pd. садиться -uri pgn. сорт, вид, класс risapan (usap) pgn. беседа, диа- лог usapi'n (usap) pgn. дело (юриди- ческое) .usisa pgn. любознательность utak pgd. мозг utang pgn. долг utos pgn. приказ utusan (utos) pgn. слуга utusan (utos) pd. приказывать uwian (uwi) pd. уходить uwiin (uwi) pd. уносить домой uy! pdm. ой! W wakas pgn. конец wala pgn. отсутствующий, не имеющийся wall's pgn. метла, веник walo tbg. восемь wari ktg. как будто, вроде; pgn предположение wasto pgn. правильный watawat pgn. знамя, флаг wika pgn. 1. язык; 2. речь Y yaman pgn. богатство yamot pgn. раздраженный yaon php. to yari pgn. сделанный, изготов ленный yariin (yari) pd. делать, изготав ливать yata ktg. как будто yelo pgn. лед, снег yumaman (yaman) pd. богатеть yumari (yari) pd. делать, изго тавливать yunit pgn. часть, орган
СОДЕРЖАНИЕ I Or автора......................................................... 3 Вводный фонетический курс ................................ 5 Урок 1 ..................................................... 7 Урок 2 .................................................... И Урок 3................................................... 14 Урок 4.................................................... 10 Урок 5.................................................... 24 Основной курс.................................................... 29 Unang aralin (Урок 1)...................................... 29 Ikalawang aralin (Урок 2).................................. 32 Ikatlong aralin (Урок 3)................................... 38 Ika-apat na aralin (Урок 4)................................ 45 Ika-limang aralin (Урок 5) ..... ......................... 51 Ika-anim na aralin (Урок 6)................................ 60 Ika-pitong aralin (Урок 7)................................ 71 Ika-walong aralin (Урок 8)................................. 83 Ika-siyam na aralin (Урок 9).............................. 96 Ika-sampung aralin (Урок 10).............................. 109 Ika-labingisang aralin (Урок 11)...........................125 Ika-labindalawang aralin (Урок 12)........................ 140 Ika-labintatlong aralin (Урок 13)..........................156 Ika-labingapat na aralin (Урок 14).........................173 Ika-labinlimang aralin (Урок 15)...........................190 Ika-labinganim na aralin (Урок 16).........................208 Ika-labimpitong aralin (Урок 17)...........................224 Ika-labingwalong aralin (Урок 18)..........................241 Ika-labinsiyam na aralin (Урок 19).........................257 Ika-dalawampung aralin (Урок 20)........................... 277 Ika-dalawampu’t isang aralin (Урок 21).....................299 Ika-dalawampu’t dalawang aralin (Урок 22) .................319 Ika-dalawampu’t tatlong aralin (Урок 23).................. 343 Ika-dalawampu’t apat na aralin (Урок 24)................... 364 Грамматический справочник........................................386 Та гальско-русский словарь ......................................429