ZAKŁAD

ELEKTRONICZNO-MECHANICZNY
„MERA-ZEM”

w Nasielsku

MULTIMETR

ANALOGOWY

TYPU UM-Z3

Instrukcja
eksploatacji
Multimetr analogowy typu UM-Z3 jest przeznaczony do po-
miarów:

—	napięcia stałego i przemiennego,

—	prądu stałego i przemiennego,

—	rezystancji,

— poziomu przenoszenia w decybelach.

Multimetr dzięki wielu zakresom pomiarowym, małym wymia-
rom, prostej obsłudze znajduje powszechne zastosowanie w la-
boratoriach pomiarowych, warsztatach naprawczych sprzętu
elektronicznego i elektrotechnicznego oraz w domowych kąci-
kach radioamatora. Duża rezystancja wewnętrzna multimetru
dla napięć stałych i przemiennych wynosząca 50 kfl/V sprawia,
że dołączenie multimetru nie powoduje zmian warunków elek-
trycznych w mierzonym obwodzie. Za pomocą multimetru
UM-Z3 można dokonać pomiaru elementów półprzewodniko-
wych o szerokości pasma zabronionego do 3eV (np. diody ele-
ktroluminescencyjne, wskaźniki cyfrowe).

Powyższe zalety stawiają multimetr w gronie elektronicznych
przyrządów pomiarowych powszechnego użytku.

_________________2. DANE TECHNICZNE

Klasa dokładności:

—	przy pomiarze napięć i prądów stałych 2,5
— przy pomiarze wartości skutecznej napięć

i prądów przemiennych	2,5

—	przy pomiarze rezystancji	20 (wartość

mierzona)
Rezystancja wewnętrzna woltomierza:
— dla zakresów od 0,1 V do 30 V
— dla zakresów powyżej 30 V
Długość podziałki 0 -10
Napięcie probiercze
Wymiary gabarytowe

Masa

Zasilanie

50 kQ/V
min. 1,1 MD
58 mm
3 kV
80xl30x
x40 mm
0,34 kg

1 bateria 9 V
typu 6F22 lub
zasilacz ZS
0,15/9/2

Zakresy pomiarowe i użytkowe

— Zakresy pomiarowe napięcia stałego i przemiennego:

0,1 V; 0,3 V; 1 V; 3 V; 10 V; 30 V; 100 V; 300 V; 1000 V

— Zakresy pomiarowe prądu stałego i przemiennego:

30 p.A; 0,1 mA; 0,3 mA; 1 mA; 10 mA; 30 mA; 100 mA;

1 A

—	Zakres użytkowych częstotliwości:

błąd dodatkowy przy pomiarze napięć i prądów przemien-
nych o częstotliwości różnej od znamionowej nie przekracza
2,5% górnej granicy zakresu pomiarowego, jeśli częstotli-
wość mieści się w zakresie 20 Hz ... 1,5 kHz.

—	Zakres użytkowy temperatury otoczenia 4-10... 4-3O°C
— Zakresy pomiarowe poziomu przenoszenia w dB są podane
w tablicy 1.

Tablica 1

Pozycja przełącznika akresów	Zakres pomiarowy	
0,1 V	-40.	. - 18 dB
0,3 V	-30.	. - 8 dB
1 V	-20.	. 2 dB
3 V	-10.	. 12 dB
10 V	0.	.22 dB
30 V	10.	. 32 dB
100 V	20.	.42 dB
300 V	30.	. 52 dB
1000 V	40..	.62 dB

— Zakresy pomiarowe rezystancji są podane w tablicy 2.

Tablic* 2

Oznaczenie akresu	Zakres pomiaru rezystancji	Wartość rezystancji na środku skali	Napięcie pomiarowe	Prąd pomiarowy
x 100 Ml	30 Ml... 1 Mil	173 Ml	3,5 V	20 MA
X10Ml	3 Ml ...0,1 Mil	17,5 Ml	3,5 V	200 M A
xihi	300 £1... 10 Ml	1,75 kil	3t5 V	2mA
— Rezystancja wewnętrzna dla amperomierza jest podana
w tablicy 3.

Tablica 3

Zakres	Rezystancja
1000 mA	ok. 0,6 n
300 mA	ok. 1,0 n
100 mA	ok. 2,4 n
30 mA	ok. 6,7 n
10 mA	20 n
3 mA	63 n
1 mA	198 n
0,3 mA	612 n
0,1 mA	1800 n
30 |1A	4325 n

3. WYPOSAŻENIE

Do multimetru są załączone

— instrukcja eksploatacji	1	szt.

—	karta gwarancyjna	1	szt.

—	przewód pomiarowy	2	szt.

—	futerał lub opakowanie styropianowe	1	szt.

—	uchwyt szczękowy	2	szt.
4.1. Wiadomości ogólne

Schemat blokowy multimetru analogowego typu UM-Z3 jest
przedstawiony na rysunku 1.

O charakterze pomiaru decyduje wejście układu — odrębne dla
pomiaru prądu i odrębne dla pomiaru napięcia oraz pomiaru re-
zystancji.

Jednym z podstawowych podzespołów multimetru jest elektro-
niczny wzmacniacz pomiarowy oparty w swojej budowie na
wzmacniaczu operacyjnym. Pełni on jednocześnie rolę prze-
twornika ~ , przez co dzielnik napięcia jak i dzielnik prądowy
jest wspólny dla zakresów napięć i prądów stałych i przemien-
nych. Multimetr ma również wbudowany trzyzakresowy omo-
mierz szeregowy.

Do zmiany zakresów służy podwójny zespolony przełącznik ob-
rotowy charakteryzujący się w swojej konstrukcji tym, że w jed-
nym jego położeniu nastawiony jest jednocześnie bocznik zak-
resu prądowego i odpowiadający mu wielkością zakresu dzielnik
napięcia.

O pomiarze prądu bądź napięcia decyduje sposób włączenia mul-
timetru w układ pomiarowy.

Odczytu dokonuje się na jednej z czterech podziałek tarczy mag-
netoelektrycznego ustroju pomiarowego. Multimetr UM-Z3
wyposażony jest w układ optycznej kontroli napięcia zasilają-
cego pochodzącego z jednej baterii 9 V typu 6F22 lub z zasila-
cza sieciowego, np. typu ZS. 015/9/2. Posiada również układ
optycznej sygnalizacji polaryzacji napięcia i kierunku prądu.

Multimetr zabezpieczony jest przed chwilowymi przeciążenia-
mi za pomocą układu diodowego oraz bezpiecznika topikowego.
(7)

— ustrój magnet ©elek-

tryczny
Schemat ideowy multimetru UM-Z3
Rys. 2. Ronniwicznie watniejszych elementów
1	— przełącznik zakresów,

2	— dioda elektroluminescencyjna sygnalizująca polaryzację dodatnią,

3	— dioda elektroluminescencyjna sygnalizująca polaryzację ujemną,

4	— dioda elektroluminescencyjna sygnalizująca poprawność napięcia zasi-
lania z baterii lub zasilacza zewnętrznego,

5	— potencjometr do nastawiania zera omomierza z wyłącznikiem napięcia
zasilania,

6	— korektor zera mechanicznego,

7	— podziałka dla zakresów pomiarowych rezystancji,

8	— podziałka dla zakresów pomiarowych poziomu przenoszenia w d&,

9	, 10 — podziałki dla zakresów pomiarowych prądów i napięć stałych i prze-
miennych,

11	— pojemnik na baterię 9 V typu 6F22

12	— gniazdo zewnętrznego zasilania = 9 V i wtyczka zasilacza z zaznaczo-
ną prawidłową polaryzacją napięcia,

13	— pomiarowe gniazda wtykowe

4.2.	Przygotowanie miernika do pomiarów

Przed przystąpieniem do pomiaru należy:

—	sprowadzić wskazówkę na kreskę zerową — za pomocą
pokrętła 6 — korektora zera mechanicznego,

—	podłączyć baterię typu 6F22 i włożyć do pojemnika na ba-
terię lub dołączyć zasilacz zewnętrzny typu ZS. 015/9/2 do
gniazda zasilania zewnętrznego,

—	załączyć napięcie zasilające pokrętłem 5,

—	sprawdzić stan baterii — świecenie diody 4 sygnalizuje pra-
widłowość funkcjonowania zasilania,

—	w zależności od dokonywanych pomiarów postępować zgod-
nie z odnowiednimi nunktami 4.3. 4.1.4.5 lub 4.6.
43.	Pomiary napięć stałych i przemiennych

—	Przełącznik 1 ustawić na żądany zakres pomiarowy.

—	Przyłączyć przewodami multimetr do obwodu badanego przez
gniazda wtykowe (J_) i (V).

— Odczytać na podziałce 9 lub 10 (w zależności od nastawia-
nego zakresu pomiarowego na przełączniku 7) wartość mie-
rzonego napięcia.

— Odczytać polaryzację napięcia wskazywaną przez świecenie
jednej z diod:

dioda 2 — polaryzacja dodatnia ©,

dioda 3— polaryzacja ujemna ©,

świecenie jednoczesne diod 2 i 3 wskazuje na pomiar napię-
cia przemiennego.

Za dodatnią polaryzację napięcia mierzonego uważa się taką,
gdy gniazdo (V) ma potencjał dodatni względem gniazda ma-
sy (±).

4.4.	Pomiar prądów stałych i przemiennych

—	Przełącznik 1 ustawić na żądany zakres pomiarowy.

—	Przyłączyć przewodami multimetr do obwodu badanego
przez gniazda wtykowe (_L) i (mA).

—	Odczytać na podziałce 9 lub 10 (w zależności od nastawio-
nego zakresu pomiarowego na przełączniku 1) wartość prą-
du mierzonego.

—	Odczytać kierunek prądu wskazywany przez świecenie jed-
nej z diod:

dioda 2 — prąd o kierunku dodatnim ©,

dioda 3 — prąd o kierunku ujemnym ©,

świecenie jednoczesne diod 2 i 3 wskazuje, że jest dokony-
wany pomiar prądu przemiennego.
Za dodatni prąd mierzony uważa się prąd o kierunku od
gniazda (mA) do gniazda (J_).

4.5.	Pomiar rezystancji

—	Przełącznik zakresów 1 ustawić na odpowiedni zakres pomia-
rowy.

—	Przewody pomiarowe włożyć do gniazd wtykowych (—11)
i (H+).

—	Zewrzeć końcówki przewodów pomiarowych.

—	Pokrętłem 5 doprowadzić wskazówkę na kreskę „0” po-
dzięki 7.

—	Rozewrzeć końcówki przewodów pomiarowych i przyłączyć
je do badanego rezystora.

—	Wyniki odczytać z podziałki 7 mnożąc przez wskaźnik za-
kresu.

Przy pomiarach złącz tranzystorowych należy używać za-
kresu x 1 kil, x 10 kfł, x 100 kQ.

4.6.	Pomiar poziomu przenoszenia

—	Przełącznik zakresów 1 ustawić na odpowiedni zakres pomia-
rowy.

—	Przyłączyć multimetr do obwodu badanego poprzez gniazda
wtykowe (±) i (V).

—	Wynik pomiaru stanowi suma wartości odczytanej z po-
działki 8 oraz ilości dB odpowiadającej danemu zakresowi.
Poziomowi 0 dB odpowiada moc 1 mW wydzielona na re-
zystancji 600 n.
* K4kŁtwWWUWWWWNNNM"“"""'-"'-“~ŚOI»-JU>UuS-
OŚ Ml K O SO 00 Ol Ml K w W 5 M W " © O 09 ,-JC' Ml 4k. u> N — o

jcjcjcjo	SO	p	S



oa Sc ^_. <5 ^5•* w, w* wJ k_j	*** •**

5§&55555§5Bgoooog

5555555^23:22222222222222222222
^^^^^^^-rniSTiTiTiTiTm-riS-n-nsTiTiTiTmTiTiTm
noonooo555555555555555555JO5?’?’P0
&©&&©©©	oóóóóóóóóó

*>—X—t-X- >—	t- vi mi*-ToK>'b»» mui1q*-*-'*-'*-— ****X-'U

l* m mtA mm m© & £ ©5<1J<1 ©^t

5. SPIS ELEMENTÓW
R47	1,6 kD	RWC-O,125W-5%
R49	15D	RWC-0,125 W-5%
R50	6,2 kil	RWC-O,125W-5%
R51	2,5 kil	PKd400-0,lW poten- cjometr
R52	470 n	PKd400-0,lW poten- cjometr
R53  El, E2, F3  Cl, C2, C3  C4  Dl, D2, D3, D4 D5+D11  D12, D13  Tl, T4, T6, T7, T8  T2, T3, T5  US1  Bz  R54	io kn	PKd400-0,lW poten- cjometr  CQP441 dioda elektro- luminescencyjna  — rodź. 04/U, typ 2—  —2,2aF/25V kon- densator elektroli- tyczny  — rodź. 04/U, typ 2—  —4,7//F/16V kon- densator elektroli- tyczny  Dioda BAYP 95  Dioda BAYP 17  Dioda Zenera BZP 483  C3V3  Tranzystor BC 148 B lubC  Tranzystor BC 158 B lub C  Układ scalony UBY 7741  Bezpiecznik topikowy W-TA 1A/250Y Potencjometr PRG-121 -lOkfJO.l W
SPIS TREŚCI

1.	Przeznaczenie multimetru........................... 2

2.	Dane techniczne.................................... 2

3.	Wyposażenie........................................ 5

4.	Obsługa i eksploatacja	multimetru.................. 6

4.1.	Wiadomości ogólne.......................... 6

4.2.	Przygotowanie miernika do pomiarów ....	11

4.3.	Pomiary napięć stałych i przemiennych	...	12

4.4.	Pomiary prądów stałych i przemiennych	...	12

4.5.	Pomiar rezystancji........................ 13

4.6.	Pomiar poziomu przenoszenia............... 13

5.	Spis elementów.................................... 14

Producent — dystrybutor:

Zakład Eiektroniczno-Mechaniczny
MERA-ZEM

06-130 NASIELSK
, ul. ELEKTRONOWA 1

TELEKS 813275	TELEFON 12-221