/
Автор: Schulze E.
Теги: wörterbuch goten gotisches wörterbuch geschichte der gotischen kultur
Год: 1848
Текст
<w
% X V^ -
K***r,
• %*
r ^
frfc''*~
* v
v"V
>v.
.--/. .-
■ : 4 X ' "
I
V- /
Mi
i*^
9^Kd
>mM
<j}ot(jisc(jes $fossar
von
Ernst Schulze.
«*dlE
r- 1 (j i«
»,iflloft
von
©mat £d)ul3e.
3#ii ilun fforrrite
von
Jacob Grimm.
MAGDEBURG.
Verlag der Gebrfider Baensch.
Germany
TOBBEDE
II
Fafs dcutsche spraclifnrschung erst von der zeit an begonnen liabe, wo man ihr die gothisclio
/inn grand legte, dafs audi ihr kiinl'tigcs gedeihen noch immcr durcli weitcrc fortschritte bcdingt sei.
die in des Ulfilas unerschiipflichem ucrkc uemacht werden miissen, ist niemals lebhafter auerkannt worden,
als in unseren tagen, und naclidem die riihmliche ausgabe von (iabelentz und Lube voriaufig dein text
genttge geteUtd liatle, lag es zuniichst an, des gesamten gothischen wortvorraths in genaueren glossaren
als die von Junius und Reinwald sind sich zu versichern. Wicwol nun das dein zweiten thcil jener
ni'usicn ausgabe hinzugeiretne. mil grofsem fleifs gearbeilele well iiber den gewbhnlichen bedarf befriedigt :
80 wild doch nichts ofTenbarer von der unter tins vvachen thcilnahmc an gothischer sprache zeugen, als
dafs unabhiingig von cinander und aus ganz verschiedeuen standpunkten schon zu zwei ncucn wiirterbiichern
geschritten worden ist, fiir deren cimiitluiinliche absichten vollauf zu thun war. Dcnn man kann entweder
Mo& den ganzen geliall eteer sprache. wie sie ist und vorlicgt, durch treue samlung erfassen. oder skh
aiicli ihrer vergleichung mit fremden zungeu unterfangen wollen. Je enthallsamer und niichterncr jener
samler zu werke schreitet, desto willkomnmeren slof iiberliefern wird cr alien, die das gothische aus dem
gothischen selbst ergriinden: vollsiiiudiir belegle aufstellung aller wiirter, formen und redensarten bleibt
ihm lutuplsache. etymologic mit envagung aller jetzt schon gewonnenen ergebnissc nur nebenrlicksiclii.
ja fiir schwierige und dunkle ausdriicke wird blofses stillschweigen als zcugnis eincr noch obwallenden
redlichen unwisseiiheit statthaft sein. Weil andern reiz gewahrt aber die von der gothischen auf verwandtere
und fernere sprachen erstreckte, oder vielmehr von diesen auf jene herab gesenkte allgemeine betrachtung,
zu welcher holies alter und unberiihrte frische der gothischen sprache gcrade fur ihre dunkelsten wiirter
fas! iinwiderstchlicli eiuladen. Heiderlei zweckc mid ziele liegen cinander siewissermafsen freintl und aus
dem wege. Ernsl Sehul/.es reinlich und ruhig abgesteckte anlagen wiirden von Lorenz Diefcnbachs kiihnem
geriiste, audi weiiu es schon vollendet stande. wenig verschoben noch verriickt werden; was kiinntc aber
die stiirniische, eine fiille ausliindischer wiirter spreitende belesenheit zu lernen haben blofs aus gehauften
liclcgeii, die ihr gar nichts neues bringen? Wenn ich ein niiheres gleichnis wagen darf, in ireier luft
hat Schulze eine gothische baumschule, wo reis an reis aichtgedriingt stehn, gehegl, Diefenbach liber den
A
II
ganzen gothischen wachsthum ein treibhaus voll exotischer pflanzen gcstiirzt, die sich nun in ve rschiedener
warmestufe und bclcuchtung unter unsere einlieimisclien mengen. an bcwundernswerlher au*dauer geben
einander beidc werke kauni etwas nach.
Urn mit dem Sufsern des vorliegenden zu beginnen, durch sorgfiilligen dnick in zwci spalten
ist grofse raumersparnis erreicht worden, wobei es geboten war die gewohnte citierweise noch nielir
abzukiirzen und zu vereinfachen. unsinnlich sclieint mir fast, dafs die crsten und zweiten briefe an die
Corinther, Thessalonicher und an den Timotheus durch K und ft, Th und th s T und t bezeichnet
werden. C bedeutet aber Colosser. .\llc solche kiirzungen niufs die allgemeine deulsclie grammalik
wieder verlernen. Aufser den belegstellen sind nur Lobe, Massmann, (fraff und meine biicher, diese
vielleicht allzu oft angefilhrt, wie es mir iibcrhaupt peinlichen eindruck macht, wenn ich audi andenvarls
auf das von mir vor fiinf und zwanzig jahren und langer geschriebene noch riicksicht genommen sehe.
da sich die einsichten seitdem nach alien seiten kin erweitert habcn und vor dem was gelang das
mislungene und verfehlle fester im andenken zu haften pllegt. Die aufserordentliche fiille des glossars
mag man aber schon daraus schiitzen, dafs es ttbcr die doppelte blattzahl des Alteriburger hiatus reicht.
Gefallen wird, dafs die hergebrachte und gelaufige folge der buchstaben behalten, und nlcht wie
bei Castiglioni und den Altenburgern nach dem gothischen zahlsystem geordnet worden ist, wodurch man jeden
augenblick gefahr lauft sich im aufschlagen zu vergreifeu, ohne dafs das geringsle dabei zu gewinnen
ist. von jugend auf sind wir an die hebraische und griechische reihe gewiihnt, wcniger schon an die
slavische, lassen uns audi den eigensinn der vcrschiedenen neunordischen gefallen so Iange bis sie sich
einmal zu einem festen fufs bequemen werden. was sollle man aber sagen, wenn jeiuand auf den
verzweifelten gedauken fielc ein altnordisches oder angelsachsisches glossar nach den alten runen zu
ordnen, das heifst nicht blofs die anlautc in dieses fachwerk zu zwangen, sondern auch alle inlaute, wie
man im Altenburgcr glossar hinter Addin aqizi, dann azgo und auf azymus erst aha zu suchen hat: damit
wird doch dem gedachtnis das unnothigste aufgebiirdet. Diefenbach, der die buchstaben selbst nach einem
eignen system aufstellt, ordnet die inlaute und seine indices unbequem wie zahlen.
Alle gothischen buchstaben fur doppelconsonanten, und auch das ist zu billigen, werden bei
unserm verfasser aufgeliist, mit einziger ausnahme des durch altnordische und angelsachsische scliril'i
allgemein gangbar gewordenen f> = Til. Dafs die in der Altenburger ausgabe wahrhaft unertragliche
bezeichnung des gothischen durch W nicht nachzuahmcn war, versteht sich von selbst, denn HV
unterscheidet sich auch in der aussprache ganzlich von dem doppelten VV, welches die Hochdeutschen
und Engliinder aus dem einfachen V, nicht aber aus HV allmiilich bildetcn. sogar stellt die schreibung
HV den parallelismus zwischen HL H.\" I1R und HV besser dar, als cs selbst das gothische © neben HL
H\ und HR konnte, fiir welche Ulfllas keinen einfachen buchstaben annahm.
Andere rticksichten zu pflegen sind allerdings bei der in meiner grammatik versuchten und
ausgefiihrlen genaueren bezeichnung der vocale, als sie in der goihisehen schrift selbst vorliegf. der
scharfc, auf ein ebenmafs aller deutschen dialecte dringende vocalismus durfte nicht umhin, was die
sorgsame althochdeutsche schreibung bei Notker, so wie die altnordische allenlhalben lehrt, auch den
iibrigen angedeihen zu lassen. Es ist freilich in vielen fallen sichrer, und man mufs hinzuselzen bequemer.
IK
alien zu.iivin and uuilfaden tunreicbend em solebes gesetz nidit in nimcmhmg zu bringen mid sogar
mittelhochdeutschc getbcbte ohm clrcumfleetlerte vocale erschetnen zu lassen: der glossator mag dieser
genaatgkell eber entratbn ids der gramimtiker. uanehen fehjern uud misyxillen scheint mir aber auch
jener zu nuterliegen, weia er rich nlchl genttg angewblinl bat, die quantltfil der vocale zu beaduen mid
bestitodlg ror aturen zu habeu. In der gnlbisdien spraclie kann nun niehr als in irgend drier andcrti die
berTOlbebung der liimreu vor den kiirzen unterbldben. well Mir wundcrbar cinfadies vocalsysiem den klirzen
kcine liimrcn, don liingcu ketae kiirzen, die iliuen qunliiativ entspriirhen, an die seite setzt, niiinlicb A I l
iinuicr km-/. K und iiuincr Lang slfltl, also TOO lantern A I U so wenig als von kurzeni E eigentficfa
die rede sein kann. Ks 1st huclist mcrkwiirdiir, dais in tlcm srlion minder reinen und urspriinglichen
grieehiscben vocaUsrous gerade nur die mil dem gothisdieu E und sicb deckenden langen // und Si
besondere budistabeu liaben. wiilircnd alle langen A 1 Y unbezeichnet bleiben, und wie die kur/.en E
und qualitaiiverst spliter eiiispriingcn sein miissen. aus diesein grand erscheint audi das genieingriecliische
// erlKer und iilter als das iiini begegnende lange doristbe A. .Nur in einem fall bleibt bci iJlfilas kilrze und
liinge iinunlersdiicden, insofern die djpbthonge Al uni! Al : gerade so ausgedriickt werden wie die brccliungcn
AI und Al , wofiir mich die parallelen verhiillnisse alter iibrigen deulscben sprachen den unterschied
/.wisdien id au und a/ an cinzul'uliren lelirien. gegen solchen. wenn Lrgend grammatische vocalvcrgleiehung
gilt, gebotenen unlerschied, ohne welchen der ursprung des hockdeutschen K und em riilhsel bliebe,
slraubl rich l.i'ibe, dem iiberhaupt bintcr dem horizont der gothischen spraclie liegendc wahrneliniungen
jiiei-teiitlicils zuwider oder Tersagt sclieinen. uncrfolgsam. wie solllen stains und hairtd gleiclilauliges
Al. auuo und aulisa gleiclilauligcs AU gdiabt liaben, wenn sie ahd. in stein und hcrza, oug<t und ohso,
airs, in slau und heorle, cage und oxa gesondert ersclieinen? wisscn wir noch licute, zwar nicbt in
schrift, aber in ausspraclie regen movere von regen pluvia zu scheiden, warum soil nicbt die gothisclie
echrift zwei gauz abweicliende laute mil; dei.selben buchstalien, weil sic sick niclit andcrs zu lielfen wusle,
ausuedriickt haben? erkeunt dock Odonovans irisk grammar p. 15 audi ein ai long und short an, p. 17
ebi ea long und ea short, wie alle gulen nugclsiichsLschcu hamlsdiriften.
Alles dies gcht buclislaben an; fiir die einricktuug des glossars entspringen aber wichtlgere
rragen in bezug auf die cinzelnen wo'rier und ihre ordnong sellisi : glad sic alfabctisch oder nach den
stiimnicn einzulragcn? man pllegt zu mciiien, es sd der wiirde deulscher spraclie angemessen oder die
darchsichtige natur derselben gestatte die sliiinme aiifzustcllen und miter sie alle ablcitungen zu fasscn.
Es wiirde gewis seinen nulzen bringen, wenn ein kundiger und ausgeriisteier versuehen wollte radices
linguae germanlcae veteris dialecti so gedrfogt zu ordnen. wie es Miklosich mit den slaviscbcn geiban
hat, wenn audi allmiiUcli viel darin geamlert werden mtisie. ana eta glossar aber stent es anders. da
ctymologische rorschungen nodi lange nichl zu nbschlufs und stillstand gdangen werden, kann unmo'glich
ausbldben. dais v\m menge soldier sliimme, die auf niederer stufe nock getrennt ersckeiuen, allniiilicli
zusamuienfallen und die gan/.e auordnuiig der miilisamsten arbeit dadtirck gestbrt und vereitclt wird. I'nser
verfasser, der anl'angs beabsicktigten alfabetisdien auordnung untreu geworden, hat sick nun, indem er
solchem sdiwankendcn system der sliinime folgl, im ganzen allzusehr an die art uud wcise der Altenburger
gebalten. d. h. mit niehr oder minder kiilmheit cinzekie verba hingesetzt. aus vvelclien anderc verba oder
A*
IV
nomina fliefsen sollen, die an Hirer alfabetisclien slelle nicht zu finden sind.*) ungeiibten mid ungewandten
wird dadurch erschwert manchc wiirter aufzuschlagen, z. b. hobains steht nicht 141 vor hoha, sondcrn schon
123 unter liaban, hvelaujjs ist unter liudan, talzjan unler tilan gebracht, wo wenigslens durcli venveisimg
oder alfabetisclien index hade sollen nacligeholfen werden. Hiiufig aber imlerbleibt umgekelirt die annalime
hiichst wahrscheinlicher stamme, deren ausiliisse zersprengt erscheinen, z. b. magus ist nicht unter magan
gestellt, mfigs eben so wenig, und so werden magus, mCgs und mavi, die doch eiuer und derselben
wurzel begehren, nicht einmal neben einander gefunden. brunna steht abgesondert von brinnan, dein es
doch wie ags. sea* dem seoffan gehiirt. Seltner stehn unter derselben wurzel wiirter, die man vorersl
auseinanderhalten miichte, z. b. aihtrOn unter aigan, baudvo unter biudan, wo auch Diefenbach vorsichtig
zu werke geht, biuhts flndet sich bei biugan, wovon baugjan und bugjan, deren verwandlschaft kaum zu
bezweifeln sein wird, noch abgetrennt bleiben. Erwagc ich diese und manche andere zweifelhatte falle.
so scheint es mir, hatte ein glossar, das eigentlich keine etymologischen anspriiche macht, lieber die aus
streng alfabetischer folge entspringenden vortheile festhalten und dadurch namentlich den einflufs der
ablaate recht zur anschauung bringen sollen. jedes ablaut ende verbum wiirde danti zwei oder dreimal
im alfabet erscheinen. hatten z. b. aufser biugan auch baug und bugum ihre eigene stelle empfangen.
so wiirden sich jene baugjan und bugjan leicht angeschlossen haben uud so ware iiberall der willkommenste
iiberblick mit dem ablaute zugleich der vocalverhiiltnisse gewonucn worden, wobei sich von selbst versleht,
dafs zusammensetzungen doppell, das einemal blofs verweisend cingetragen werden, jede llexion des
nomens aber unter den nominativ, jede flexion des reduplicierenden oder schwachen verbums unter den
infmitiv fallt. Bei wichtigen pronominalstamiiien hatten sogar flexionen und ableitungcn kiinnen aus einander
gehalten werden; wie ungeheuer viel bekommt man z. b. von seitc 354 bis 382 alles unter [:>ata
aufzuschlagen, welches nicht unter sa steht, wahrend ita unter is gebracht wird, wieder nach vorgang der
Altenburger. Bei ihnen aber finden sich doch die possessiva meins und unsar giinstig von ik, wie in
alien lateinischen worterbiichern meus und noster von ego gesondert, Schulze briugt alles unter ik; wer
miiclite dem stamme nach unsar aus ik, izvar aus J>u herleiten? folglich gehn die stammc selbst in
diescr anordiiung verloren.
Doch wird soldier wunsche oder audi iibcrtriebnen anspruche nicht erf i'dlung wenig dem grofscn
dank benehmen, den jeder freund der gothischen sprache fiir den erschiipfenden reichthuin aller wiirter,
in Avelchcr zusammenstcllung sie nun aufgefiihrt werden, des verfassers unverdrossener arbeit schuldet. Kaum
ist etwas zu viel. was fiir jeden andern zweig unsrer sprache entbehrlich sein kiinnte, die aufzahlung
aller stcllen, an welchen sich ein einzelnes wort wiederholt, mufs bei dieser kostbaren gothischen unterlage
unseres grammatischen wissens heilsam werden und zumal die erforschung des syntax aus den nur scheinbar
einfiirmigen und unergiebigen artikeln liber einzelne pronomina und partikcln bedeutenden gewinn Ziehen.
Die gothischen wurzeln kiinnen aber allraalich desto sicherer aus ihrem chaos auftauchen, je strenger die
vorriickende untersuchung an den gothischen lautregeln fcslhiilt und die flul auslandischer , oft ralhloser
*) auch Miissnianns alfabclischcr index /.u GratF ware bequemer, wenn er seinen namen mil tier that fiihrte
uim! weniger don wurzeln nachspenge.
V
irergleidningen wieder an sieL nblaufcn liifsi. die beaten eiymologien aollen baar mid kllngead in
landesmunze gexahll werden. and nlle exotlschen scheinen eiwas ram papiergchl an sich zu halicn. da<
sich atterdlngs leichter wsendet.
Irli licinit/c den Her vergOnnten raum. inn mien liber oblige der achwlerlgen ausdrikkc. die bei
riiiliis nodi in menge voniiiliig stad, wie sle mir gerade auisiofsen. niilier zu erklSres.
Inilo mill iusila. zwei alieii librigen nrandarten entgehende wOrter, besiiiiigon gleichwol cinen dgnen
/.uit unsrer sprache, der noch nieht gehiirig erwogen zu sein scheini. wir rermUgen nemlich durcta die
gewOhrUtchen ablciiungsniiltcl audi aus lilofsen parlikeln, zuinal pracposiiioncn. nomina sowol als verba
zu erzeugen. So entspribgen mis noch lieule aus dort, vor mid ob die adjoctiva dorlig vorig obig, und
die volkssprache am Hhein solzt dem oiren entgegen eta zuen, im nachgeluhl dais das partieip offen mil
der panikel auf (open mil op up) verwandl sei, und man hurt dort reden von _einer ziicnen kutsche
mit anenen lalenieif, fur augeziindoion. ich will dies freilich unsrer seliriHsprachc niclit zur nachalimung
onipfehleii, docB althochdeulsch bildete sieli aus der praeposition apa aba das substantiv apuh abub, welches
cigenllich abweichiiiig. enlfernung, dann in iibehn sinn irtlnun, bosheit ausdriickt; es gait auch ein
glcichbcdeutigcs adjerliv apuh apalt aversus, perversus, iniqiius. protervus, sinister, welchem das altnordischc
iifugr inversus, sinister von derselben partikel af enlspricht, wie das gothische ibuks rctrogradus ilim
zu entsprcrhen scheint. die goth. praeposition af ninmit, sobald ihr -u sufligicrt wird, B an, abu, also
mag ibuks iTir abuks slelin (lurch vocalschwiichung; noch nihd. 1st cbech carmen rctrogradum. Aus der
goth. praeposition in geht lienor inahs tpQovtftoff, inahei (Tofpotoviauog, welche gebildet siml wie barnahs
von barn, oder bairgahei von bairgs, und uiclils mit aha mens zu schairen haben; dem inahs gleichl
unser heutiges innig, innerlich. denn der kluge, weise ist der iiinerliche. inlglicho gclcrt heifst bei Notkcr
eruditus corde. bei draff 1. 298. 299 sehe man die aus inn geleitelen ausdriiekc fiir den begrif von
enkayyvov oder vielniehr evtiQov, imga, tyxara lat. interanea, iniestina, im gegensatz zu exta. Die
ahd. praeposition diirah (= lat. trans, irisch tie, tri) cntfaltet ein adj. durihil, mhd. diirhel, iliirkel
pcrlusus. was (lurch ist, durchbohrt. zerrjssen. in gothischor sprache crwiichst aus derselben praeposition
jjairh das safest. [lairkd foramen, wo K fiir II wieder (lurch den inlaut lierbeigcfiihrt schcint. was ist
nun inilo? aoorpaoig, «yo(;«?J, gelegenhcit, vorwand, antrieb. absichl. inteulio, studiiim. innerer beweggrund.
Htufaatz. N. pa. 66, 2 hat imielunga fiir eruditio, was jenem Inahei nahe kiime. mir ist cingcfallen.
ob nicht das sellsame ahd. illan, ilan nili, contendere, studerc, festinare (nhd. eilen) zusauimengozogen
sei aus inilan? Kennbarer ist iusila tivtaig, nachlassen, auflioren. aus sein? oder ausgezeiclinet sein?
und gehiirt unmillelbar zur praeposition us, die sich in ins gewandelt hat, wie uberhaupt siichsisches
up in gothisches iup, nach fiinftcr ablautsreihe. wie abuks in ibuks nach zweiter. einen posiliv lus
facilis, remissua nach dem comparaliv iusiza melior praestanlior (Jal. 4, 1 mag man annehmen
oder nicht. Wenn sich nun aus ahd. uppi uppic vanus, aus alln. upp yppa elevare. aus ahd. liz
uzOn renunliare, aus mhd. am: teen, aus von vonen (Atbis s. 76) zeugen, erlautere ich zulclzt noch
beide ausdriicke inilo und iusila (lurch zwei ilinen iihnlichc verba, von der praep. ana wird ahd.
anazan solhcilare. siiuuilare (Graff I, 838) wie ags. von on onettan incilare. festinare gebildet. welche
letz(£ bedeutiing wieder an ahd. illan = inilan? mahnt. vom ags. or (= goth. us) hiugegeu slamnit
VI
oretan, orettan Csdmon 197, 26 mid sogar onoretlan cod. exon. 321, 4. vorragen, praesiare. was sich
jenem iusiza pracstanlior anschlbsse unci auch zum begrif dcr praeposition us, ahd. ur, ags. or stimmen
wiirde. oretta, oreta 1st den ags. dichtcrn held and kampfer, ein vorragendcr, ausgezeichneter (aumerkium
zu Andreas s. 107) und die golhische form hatlc zu laulcn iusatjan.
Hrdt iibertragt arty)} und diZua, scheint aber weder das ags. hrof, alls, hrost, noeh weuiger
das griech. ogocfog, denn schwerlich gleng hier aus hroft gothisches hrot lienor, ich bake es
einfaeher fur das ags. hrot sordes fuligo, ahd. hruoz, spater ruoz fuligo, so dafs uf hr6t inngaggari
bedeutete: unter den schornstein, rauchfang, zum herd eingehn, das heil'st freilich ins liaus, outer das
dach, in schweizerischen weisthUmern (1, 16. 18. 37. 151. 817) kehrt die schbne formel wiedcr:
Jieimsuochen under den ruozigen rafen", einen unterm russigen balken heimsuchen, d. i. im haus. Und
gerade so wird im !\orden gesagt (Yngl. saga cap. 34) hann svaf aldri undir sotkum asi, er schlief uie
unter dem russigen balken, nie unter dach, von sot fuligo. fuliginosi lares hat ein gedicht des Prudenlius
(pcristeph. 10, 261), was in der ahd. glosse bei Graff 2, 564 ruozaga lautet.
Ein audrer then" des gothischen hauses kiefs die rdhsns, die av).rj, das vestibulum, wie mich diinkt
dem alts, rakud, ags. reced domus nahverwandt, und aus einer wurzel rakau rok zu leiten, welche K in
H wandelt, sobald T oder S anstofscn, vgl. sakan sOk sdht und frisahts. sollte sich in den wonen
Otfrieds 3 zimboron thia racha" IV. 19, 38, das sonst in anderm sinn wol bekaunte racha fiir haus
nehmen lassen?
Nicht auders ist H in garehsns dispositio constitutio der wurzcl garikan oder rikan beUuunessea,
die der verfasser davon trennt. rikan heifst acervare, congerere und wie der u'otlie sagle haurja fouins
rikan, gdt auch noch mhd. rechen vom zusammenscharren der asche und der kohleu.
Unmittelbar auf rikan und birikan folgt im glossar das seltne riniis, welches dem litth. rimmasiis
quies von rimti quiescere, left, rimt zur seite steht. man darf aber aus eigennameu schliefseu, dafs dies
schbne wort in unsrer sprache weiter umgrif, die trad, fuldens. 2, 208 haben Rimis, eine urkunde bei
Miiscr n». 59 Riraeslo (haiu der ruhe) und anderwiirts erscheinen, ohne S, die manusnamen RimigOz
Rimistein Rimideo.
Frasts rtxvov zahle ich (gesch. der d. spr. s. 129) zu frafvjan, das in der II. praet. frost, wie
hla{>an hldst ST entwickelt, es ist also gebildet wie blast onus von letzterem, und nun Iiifst sich das
mhd. vrastmunt audacia leicht damit vereinen. Dagcgen mufs derselben Avurzel entzogen werden ein
II Tim. 3, 15 angenommenes usfrajovjan, was freilich zu aocpiacet, zu stimmen scheint, dessen V aber
schon uuverslaudlich wiire. die handschrift liest usfratvjan, genau dem ags. friitvian, alts, fratolioii ornare,
parare und dem instruere der vulgata an jener stelle cntsprechend. gleich dem ags. fratev apparatus,
ornamentum, alts, fratah mufs auch ein goth. fratv bestanden haben, wozu sich das litth. paredas
omatus, vestitus, von der v\urzel redyli parere, allenfalls halten liefse.
Dai's bnauau rpuynv ein redupliciereiides verbum sei, also (wie bauan baibau) baibnau bildeir,
folgt aus der parallelcn ahd. conjugation, wo wir nouwan niu, pari, ginouwan treil'en, dem ein iilteres.
volleres pnouwan pniu vorhergieng. der jetzige stand der ahd. sprache hat kein PN mebr, wol aber FN;
statt nouwan gilt auch nuan, wie neben pouwan pflan. altn.uua wie bita. Die Slaves haben fur dieseubegrilf
VII
irjeli. die Litihauer (ri(i, iiberein mil dem lat. terere, gr. rnvfiv, TQvytiv* vielleicht aber werden genauere
forschungen liter die natur dcs grlechischel y zuaammenhang zwischcu bnaua mid ipwtu ifjaw ywyw
begronden belfen ; Ich denke an \pd%w mid mi», m wie an bcriiiininiren dcs l V mlt //'/ mid 00.
Ilalks 1st nach zwei slclleu wvojf, Tinoyog, mid Hriickuers heniicbeniischcs idioticon s. Id
vcrzeichnet micli Uelk krafilos. sal'llos. ein linnisclies kelho bedeutet fragllls, kclhii campus aridus. ineptus
trdiiin aber viellelcbi dock nicht hlerher.
In manariggvs fyugoe ist mana ganz zu nelimcn wic ini gleiclibedeiitigcn alul. inaiialiiomi oder
ini la(. mansueliis; nierkwiirdig dafs beide wiirtcr, das ahd. mid goth. , imr in dcr privativen form
iiiimanaliionii, BBmanarlggVR aul'lrctcn, mid geradeso slcht dcm lat. iimnaiii.s kcin manis znr scilc. die
vorslellung dcs zalinicn Beg! aber in mana, wic das lat. mansuetus neben inniianis lehrt, mid das alid.
inaiiaheitfc liberalis neben unniaiialieitic immanis besliiiiul; allc zwciten theile dieser composila driicken
blurs den bciirif ..gearfel" aus. riggvs, seiner form nach, lafst sich fasscn wic triggvs mid bliggvan,
oder wie sigsrvan. und wiire danacli ahd. entweder nianarinwi oder manarinc, von welchen bisher IcdOM
erschicnen isl.
Selfsam aus nimmt sich inanauli oyjtucc Phil. 2, 8; sollte zu sclircibcn sein raanalOmi? nach
dcm ahd. luomi ((iralf 2, 212) und lillh. luonia indoles? ich bczwei/lc.
Kukjan osculari weicht init dein zwciten K ab von alien iibrigen dcutschen sprachen, die dardr
einst'unniig SS gewiihren. dies SS scheint aus KS ungefiihr wie in knussjan gcnuflcclerc enlsprungcn.
da man fiir kniu iilleres knigit anzunehincn hat, also knugsian kuksjan. man vcrgleiche litth. blussa pulex
neben slav. bl"cha, rnsa blocha.
Peikabagins kann unmbglich weder feigbaum noch fichte (pechbaum) sein, sondcrn nichts als
palme, der alien Christen von anfang an bekanntc heilige bauni. will man also Joh. 12, 13 astans
peikabagme niebt andem in peiiiikabagnie (tSp (poivi/.mv), so miisseu die Gotten schon friih angefangen
haben, zwei buchslaben auszuslofsen. den Kussen heilst die daltol pliiuik". Die lichte war den (iotheii
von der insel Pcukc her wol bekannt, und hiefs ihnen wahrsclicinlich liuhto, die feigc aber ink einem
ilincn und den Slaven gciiieiusehaflliclicn nanien smakka.
Eins der allcrscltwersten gotliischen wiirler 1st das oft vorkoininendc mid unzweit'elhafte aviliud.
ich gehc davon aus, dafs es bei verdeutsclmug dcs grieeh. tvyanunia gebildct wurde genau wic das
slavische blagodost', russ. blagodarnost', biihni. blaliodarnosl : in seinem ersteu thcil nmfs also der beirril"
dcs gr. tv cnthaltcn sein, obglcich dies nicht buchstablich In avi steckeu kann. wie in aivlaugiaTfiv.oj'm
oder aivaggeli tvayyihov. L'lfilas wolllc dcullicli kein aivkareisteia beibehallen, sonderu ein gothisches
wort sctzen. An liu[> carmen ist nicht zu denken, weil iiiiiner I), niebt J> (nur cimnal aus vcrsehn)
ireschrieben stcht, und der sirm in den nieisleii stellen gar kein dauklied Hrtragt, wie dann audi in avi
nicht dank liegeu kbnnfc. Die zusaiiiiiiensciziiiig selbst wiirc cnlwcder aufzulbscn in avi-liud Oder in
avil-iud. avi kiinnte dem grieeh. tv urverwandt sein, welches «i oder i)v fur das neulriun von fife,
})vg bonus gilt, womit aber das vorliin besproehene goth. bis bonus, praesians nichl roreflig vcrirlichen
werden darf, we'd dicsem auslautendes S, wic iusiza lebrt, wesentlich. jeneni nur gesclilechtskeimzeichen
ist. Beufey 1 , 303. 304 wagt ii? aus Ftovq zu deiitcn , tvas sehr wenig fiir sich hal : naher liegt
VIII
vielleicht das finuische hyvii bonus, estn. hea, ungr. jo. begegneteii sich in dk-sciu merkwurdigen tv und
;ivi gricehischc, thrakische und gothischc zunge, die dann wieder an linnische rcichten? in Iiud mtifs die
vorslellung von dank Oder gnadc (%at)ig) ruhen, denn kaum verdient die zwcite mogliche zerlegung in
avil-iud beifall, tiir welche sich wiederum das ungrische jol bene, finuische jalo bonus und allnord. ii<t geltend
machen liefse; wie illi'i* mala mens (Saemundaredda 137* 252'') kbnntc avil-iud bona intentio, dankbarkcit
.sein. soil man bei hid den volksuamen Eudoses (Germ. cap. 40) anschlagen? wichtiger aber als diese
gewaglen vergleichungen ist, dafs sich ein so uraltes wort wie aviliud audi unter den Altsachsen wenn
gleich in verderbtcr, nicht genau entsprcchender gestalt bewahrt hat, olat seggean heifst llel. 125, 4.
141, 21. 153, 4 gott i'eierlich dank sagen, und olfenbar kommt omit avi, Iat mil liud uberein. vielleichi
ware audi das ags. oleccan blandiri, adulari zu envagen.
Bei nOta tiqvuvi}, puppis sieht man sich rccht von aller analogic vcrlassen, keine mir bekannte
deutsche oder andere sprache hat ein solches wort, das doth in lebendigstem brauch gewesen sein
mill's, das hochdeutsche krans (Graff 4, 333), mhd. grans, rostrum, gehl auf puppis und prora. vgl.
„der hinder grans : ' weisth. 3, 740, gerade so driickt das slav. nos" nasus nach Miklosich p. 57
bald puppis (wofiir sonst kr"ma) bald prora aus*), und vielleicht gait audi nota von beiden mit gleichem
begrif des schnabels. altnordisch lindet sich skutr, worin die vorstellung von schwanz zu liegen scheinl.
fiir puppis, aber audi bakstafn, gegeniiber framstafn fiir prora; stafn allein kann puppis wie prora bezeichnen.
cs war der sinnlichen sprache des alterthums vollig angemesscn, dem personificierten schif (wie deni
pllug) schnabel und schwanz beizulegen. wegen bak (dorsum) wiirde ich audi bei nota an pwr&g
denken, verbanden die Griechen hiermit je den begrif voti puppis und widerstrebte nicht die abgehendc
lautverschiebung.
Aus intrisgan iyxivroiZuv ist das einfache trisgan trasg trusgun -/.n'TQi^eiv stechen zu folgern;
ich weifs noch nicht die feinheit des uuterschieds bei Ufilas zwischen SG ZG in azgO trisgan trusgjiui
und SK in fisks, J>riskan J^rask {iruskun, andhruskan, wovon die andern dialccle nichts mehr zu wissen
scheinen, ahd. asea wie driiskan triturare. Kein deutscher dialect bietet etwas dem trisgan ahnliches dar.
denn altn. treiskr, schwed. tresk diflicilis, obstinatus scheinen unverwandt. vielleicht ist es das litlh.
durti stechen, lett. durt, das praes. durru fiir dursn?
Zu hrugga <>«/5<5o.,- habe ich mythol. s. 494 den altnordischen nesen Hrungnir gehallen, kaum
ist hryggr dorsum und noch weniger ahd. ruota vcrwandt. man unterscheide davon vruggo nayi$.
vriggau scheint torquere, hriggan- circulari zu bedeulcn, zwei sich nahliegende begriil'e.
Stiviti vnofiov)] mufs sich der form nach verhallen wie Jjrivi knivis trivis snivau divan, lafst also
ein ahd. stiuwizi, ags. steovete gewarten, welchem letzlern ein dunkler ausdruck des cod. exon. 382. 13
verglichen werden mag: veallas bcofiao" steape ofer stivitua, die hohen walle beben uberihren gruudstiiiz.i u.
man wiirde darauf gefiihrl. audi das ahd. siuzzau. nud. stiilzen als kiirzuug von stiuwizan zu betrachten
*) aus Diefenbachs zweiiem band s. 120 sehe ioh el)cn . dais seinem scharfsinn die verwandtschaft jtwisclun
nota und schnatize uncnlgangen ist. was ursprunglicli vordertlieil war wandten die vcrgcssliclicn sprache* licrnacii
auf das hintcrthcil des schilTs an.
IX
nnddarin den begrif ilea tragens, fesihaheus zu linden, siiviii wire I'esiiukeii. was audi In trriccb. worle begl
zu erwtgen Meibi eln ags. siigviium Csdm. 125. 13. ahd. arstifulen fulcire (drain;. 662) mini, understifden
(Oberlin 1859) undirslivilt unlerstiHzt (Mime 8, 4!)1) uudcrsliuel fulcrum (I.eysers prediglen 136, 11.)
Slavandchi jah sutja 16s Italian. '>]oiitoV y.iu ijauyjov fitov du'tynv 1 Tim. 2, 2, iiach dcr vulgala:
qiiielam et Iraiiqiiillain vitam agere; in denisdbeii brief 6, 16 liridet sich liuha|> bauan tpweoauiv, VUlg.
lucem habitare; bauan fnrderi cineii ortliclieu begrif uud der verfasser dcutel Ins durch aufcnlliall. hoIiiiiim:.
vie audi in andern sprachea. z. b. dcr liiihauischcn gywastfe leben, uywenii wolineu ausdrllckl. Abcr
cin won wte b'is (fern.) gen. I6sals? versam. sicb in alien deulscben und veruandten spracbeu. es niiiste
sich denn zeigen lassen. dais das Bind. loses laeiari (Lichtensl. fraueiid. .508. 4. MS. 1. 11» 87» 2, 37")
fur luosen stiinde. der begrif dcr freude und wuiuic neh( in den des wohnens iibcr.
l-'iludeisei ncnavtyia selzi cin adjcclivum deis callidus. asluius voraus. das audi deni alliiordischen
lubst. di.s zuni grunde zu licgen scbicn, ungefahr wie dem aim. snot femina sapiens das adj. snotr, gotli.
tloch kennl die aim. spraebe kein solcbcs adj. dis, und das subst. wird mit grbfserem reclit dem
ahd. in js. ides gtelchgestellt, welches sich kaum aus deis uder dis erweiterte.
Fur unuaiass ohrwxTog, unitatassaba «r«/rw b ' von ijatass xa/.zvq blcibl cs die aufgabe das
'i dleser form zu den unverkennbar idcntisdicn leva ray ace, iiatOvjan yiiQOTovtiv und ungatc\i[)>
j,' aufeuweisen; es ist. zu riigen, dais unser verfasser, gleicb den Allcnburgeru, beide treunl. nun
erg l sicb zwar goth. SS aus dem anstol's vor linuualen, wie in vissa aus vilida, qiss aus qi[>an, afsiass
aus slandan. bvass aus Inatjan: dodi saben wir es vnrliin bei knussjan und durcb berilhrung mit eineni
kcbllaut bervotgegangeu und die ami. spraebe assimiliert wasscn sessc ossc vusse aus wahsen sebse obse
•. nhse. diese autluralis wird durcb das sriiecb. unit ausser zweil'el ircseizl, xuaaia gebt zuriick auf rdyto.
wie my)) = Tcti.tg. ruyua. TiTayuv und Tiraytuti. das lat. tamjo t etiiri und contagium. ebeuso nQaoai*
ngu^ig, 77ouy/n(c. uaaoi-j. uiucc/uca, uttyttcc lebren. Wir gelaugen also, da gr. /'goth. K wird, nothwendlg
auf sioth. lekau taiiok und diirlen nicbl iibersebn. wie tass levjan und lekan audi darin zusaniiiientreffeii,
dafs sle iregeniiber den grlech. und lateinisclien wiirlern der biutveiscbicbuni; spotteii. die bcgrilTe fassen.
besiinunen. ordncn Itegen einander vtillig nab. bilden lelan inaitan ibre II. praei. lailosl inaiinaist. so
kiinnte audi lekan in taitost f'iir laitohst iiberirebn. vor dem V in tevjan leva abcr wird notliwendig ein
II erloscben sein. etwa wie das gotli. lcibvan zu ahd. lihan leh Iiwan wird, oder gotli. hneivan schon fur
hneigan, goth. suafvs liir snaigvs (si. sajeg") sielu. Ob nun audi goth. taujan parare ,' facere zu tevjan
gehttre und wiederum aus tabvjan tasivjan erwaebse? sebeint (lurch das ahd. zouwau parare, tiugere, so
wte die bershnmg (h-s lat. linsiere mit latigerc bcsiaiiiil zu werden. JVach diesem allem ist die im
altenburgischen glossar geiiiutmafsle uurzel than tan tevum ) zu streidieu, wenn audi neben tekan, wie
neben vielen redupllcierenden nocli ein zweites starkes verbum gall.
Sollte tevjan ktlnftige aufschliisse herbeifiihren iiber die gkicb schwierigcii levjan und Bkevjau?
levjan rtantyuv , naQctdidoveu , lev cuponiir . ass. laevan prodere. abd.. es sebeint. lawan oder lalian.
*) c.< ware dcirli tivnin zn :etzen gc\ve.<cn, wie dhmn snivum. obvvol Philipp. 3, 16 gasneviim stcht und sons!
f Jiivis. ilus beigebnehte aim. tivrilkl ist ein composiliim tl-vaskr von vaskr forlis und hicrlicr nlgehOris
B
praet. lata. Joh. 6, 24 steht galeivei]?. ich weifs aber keine ausgeworfne muta vor dem V zu erganzcn.
eben so wenig bei skevjan praeterire.
Bci farnjan hatte der verfasser einem fehler der Altenburger herausgebcr sollen ausweichen. wie
kann tarnjan das ahd. tarnan occulere sein? wofur nothwendig gotli. darnjan, wie alts, dernian, stehn
miiste. auch gibt der griech. text zu keinem verbergen anlafs. Ulfilas unischreibt 1 Tim. 6, 5 die worte
av&awnwv antoTiQrtftivwv rtjg aXy&iiag (vulg. hominum qui privati sunt a veritafe) durcli: at {aaimei
gatarnif> ist sunja, bei (unter) welchen die wahrheit vernichtet (zu grund gerichtet), zerbrochen, zerrisscn ist.
tarnjan leitet sich von tairan und fiigt schon ein N in die schwache form, wahrend die ahd. blols zeran,
die alts, terian, aber in zom und ziirnen gleichfalls N hat. die richtigkeit der lesart gatarnif) (zerbrochen.
zerrissen) Ieidet keinen zweifel.
Desto bedenklicher steht es urn tarmjan. Gal. 4, 27 tarmei jah hropei! ()))'Sov xa'i /joqoov!
erumpe et clama! bei Luther: brich lienor und rule! tarmjan ist in keiner deutschen .sprache ein wort,
pjjlttt tpuivriv aber in worte ausbrechen, die verhaltne stimme losen, und da tairan Xitsiv solvere aussapt
wird auch das abgeleitete tarnjan rumpere, scindere gemeint sein. man bessere also tarme la uimei
und vergleiche die vierte probe auf der zweiten Altenburger tafel, wie sich die ziige des goi hen N
und M mischen.
Die letzte stelle fuhrt unmittelbar auf fitan wdivuv, parturire, parere, dem man uai-i dem
abgeleiteten ferjan omare, vestire die starke fonn fita fat fetum nicht versagen darf; gewis eine uraltc.
weitgreifende wurzel unserer sprache reiner bedeutung, aus der wie aus baira bar bfirum manche wbrter
spriefsen. im latein aber miiste P-D dem goth. F-T entsprechen , und das lat. feiare kann nicht die
geringste gemeinschaft mit unserm fitan haben. zu diesem gehort altn. fat vestis und vas, fata vestire,
ahd. faz und fazdn, wie sich lat. parere und parare, apparatus begegnen.
Gariuds hatte keck mit rauds verbunden und von einem stamme riudan abhangig gemacht werden
sollen, denn dies schiine wort bedeutet aepvog im sinn von erriithend und schamhaft, wie auch gariudjd
aidtug zeigt. altn. riodr facie rubicundus. nach derselben metonymie brauchten die Kiimer rubor fiir
pudor, und nibori mihi est sagt aus was pudori. der volksname Reudigni bei Tacitus incint also
casti, verecundi, und man mbchte auch ihre nachbarn die Semnonen aus aifivoi deuten, was jedoch
unzulassig scheint.
Riurs cp&ctQTog darf schon des abgehenden H wegen nicht zum ags. hreosan cadere gebracht
werden und kaum hatte der Gothe, wenn ihm hriusan eigeu gewesen wiire, hier sein S in R verwandelt,
wie auch driusan driusd Oder dius diuzam bestatigt. ich vergleiche das altnordische rir exilis, tenuis, das
wie J>fr servus fiir J>yr, fur ryr = riurs eingetreten ist (gramm. 46, 14.) altn. risa heifst wie goth.
urreisan surgere, nicht wie ahd. risan cadere, ftthrt also nicht auf rir.
Das haufige unleds pauper, miser findet sich auch im ags. unlaed, wie ich schon zu Andreas
s. 94 bemerkte; im cod. exon. 279, 19 stehn earm and unl»d verkniipft. nichts anders kann in einer
dunkeln glosse bei Graff 2, 166 das ahd. unlat ausdriicken, in alien drei sprachen erscheint es nur mit
un- gebunden und nie das positive lfids, l*d, lat, wofUr goth. gabigs, audags, ahd. kepic, otac, ags.
velig, eiiig gelten. Dafs dies I^ds weder zu leifian ire, ahd. lfdan, noch zum ags. l»dan ducere, ahd.
XI
leitan gebraehl werdei dUrfe, tdgea cnnsonanten uud vocale; von so gangbarcn wurzeln wiirde sich audi
!■ positive adj. nicht verloren haben. ihm gebillirtc ein lidau lad ledun. flir welches in den urverwandteii
sprarheii keine analogic zu erniitteln ist.
Bd lasivs inlirmus I'iilll zuvordcrst der ausgang anf. denn vvic qius qivis, J>ius Jaivis, naus navis.
fans favis wire lasius lasiv is dor laullehre gemafs, und die geuitive pi. sunl>6 lunl>ive entsprangen aus
den nominativen snniiis tuii|)iiis. fiir welche aber sunjus bffljbjoi cinrifs. zwar ist der reinc diphthong vor
<lem S einztg bei nans betegt, was auch fans usskaus qius J»ius zu schreiben nbthigl: vielleicht wurde
lasivs (lurch den schwacliern ton der zweilen silbe ertraglich. Dem comparatiy lasivdza, superlaliv lasi-
misIs entspricht der ags. und friesische comp. 13ssa, lessa minor, super!, ags. lasest fries, Icresta niinimus;
vgl. grainm. :>. 612. audi das ags. adverb lits, engl. less gehort dem comparativ und bedentet minus,
uirgends erscheint der positiv, denn leas, was im Altenburger glossar als soldier aufgefiihrt wird, isl
das iroth. laus, ahd. los und der wurzel husan gehbrig. zu erwiigen aber bleibt tkdooowv selbst.
Haifsts Sfttg, uydv, isl mil ausl'allendem S das alio, heipt ira, iracundia, odium, mit ausfallendein
labiallaut das ags. haeste violcntus, ahd. heist ira, heislera hanti im alam. geselz und der longobardische
name llaistiill'us = Streitwolf. Otfried hat das adverb heistigo iracunde. das nhd. heftig schelnt erst spat
aus der nl. sprache eingcfiilirl : etwas anders ist das ahd. hepic, hefig gravis molestus, altn. hbfugr. Das
goth. FST in haifsts gleieht dem HST in maihstus, vahstus und wurzelhaft scheiuen blofs F und II, wie
auch dureh ansts, brunsls bestiitigt wird. Oder darf ich wcitergehn und hier auch F der wurzel abstreiten?
sielu gleich im cod. arg. Lue. 9, 51 andanumis. nicht andanumi'is. so neigt sich doch gaqum{>s zur
ausnahme uud die ahd. chuinfl. nunift. zumft zeugen fiir den eintritt des F. vom goth. haitan lautet
allerdings die II. praep. haihaist I Tim. 6, 12, vvarum ware nicht auch ein haihaifst und wenigstens im
abueleiteten subst. haifsts miiiilich?*) denn dafs es wirklich zu haitan gehbrt, folgre ich aus bihait
ipt&iitt ahd. piheiz dexotio. aber auch jurgium (wie piheizan objurgare) und ushaitan, zum kampf
lierausl'onlern. alul. urheizan. was ist aber ushaista egenus anders als der heischende bettler? es kbnnle
auch usliailsta lauten. wie jenes haifsts ahd. heist, vgl. oben die bemerkungeu liber hrot lirOst.
Lsdauds unovSaiog, usdaudo anovSaiwg, usdaudei enovdi), usdaudjan axovSd^uv. ich linde
uichis als bei Biorn ein genau enlsprechendes Ordeyda. das sicher falsch internecio. vastitas ausgelegt
wird. als liige darin eyiVa vaslare. in der partikel kanu hier blofs die stiirkung des begrifs enthaltcn setu
und schon daudjan imifs bedeuten eifern. ist es eigentlich anhelare uud das griech. &vttv spirare,
fervere, skr. dim verglelchbar, selbst divan und dojan vcrwandt. wenn in diesen spirare, exspirare Hegt?
im vorbeigeheu bemerkt sei, dafs afdojan afdauijas, wie stojan staui^s zu schreiben ist. nicht afdaujan.
dessen particip afdavi^s lauten wiirde.
Bei kelikn itVQ/yoq isl doch selir die alamaiuiische form chilicha fiir faiium. lemplum, basilica zu
erwiiiren, da den altesten kirchen der thurm nicht fehlte: man nanute sic mit dem uralten nameu thiirme:
aus chilicha ward einer anileni muudart chiricha, und diese herleitung ist besser als jede anderc der
vieleu. die man fiir kirche versucht hat. selbst der lange vocal der erslen silbe wird bedeutend. kelikn
*) verglcichbar ist svumfsl f. svums! und das alid. amfscla amplisla fiir amsela amisala merula. Graff 1. 254.
B*
XII
steht fur keilikn. audi avwycuov bezeiclmet einen in die hijhe gefiihrten ban oder das hbchste zinimer
auf dem obersten stock. Da es wichtig ware zu ermitteln von welcher spraclie dieser name aasgieag.
so bemerke ich, dafs im albanesiscben der thurm -/.ov/.ls, im litthauischen koras und koryczia heit'si.
welche lelzteren nah an ahd. chiricha churicha und ags. cyrice retchen.
Kalkjo rtoQVt], kalkinassus noQVtia. zu vergleichen allenfalls altu. ofkelki prntervia. pervicacia
nimia, kalkinn pervjcax, contentiosus. gl. Nialssagae p. 743.
Gansjan nccQi%uv ist zwar das ahd. gauzan sospitare, aber die hochdeuische nmndart Itai hier
unorganisches Z fur S, die niederlandische richtig gansen. unser ganz integer, salvus, nl. sans wiirde
audi goth. gans lauten.
Eph. 2, 3 steht bei den worten vistai barna hatizis tixva cpuou oQyijg die goth. randglossc ussaieinai
urrugkai, es scheint, auf vistai beziiglich. die Altenburgcr herausgeber rathen: ab origino rcprobaii. und
nehnien ussateins fiir pflanzung, ursprung; kb'nnte es nicht audi sein aussetzung, wenn der glossator bei den
kindern des zorns an ausgesetzte, vom vater verworfne dachtc? urrugkai diirfte zwar wicder der dat. sg.
eines weiblichen, mit. ussateins identischen substantivs und ein andrer ausdruck fiir aussetzung sein. doch
ist audi mir der nom. pi. adj. wahrsclieinlicher. urrugks fordert ein starkes rigkan ragk rugkiiu (wie
drigkan) = ahd. rinchan pellere, trudere, urrugks also expulsus, rejectus.
Hvapjan exstinguere, hvapnan cxstingui sind klarer form wie bedcutung und ein starkes hvipan
hvap hvepum voraussetzend; zuniichst lage das ahd. irquepan sulfocari, mhd. irqueben suffocare (Haupt
5, 240), doch alle lautverschiebung geht ab. auch das ags. cvencan exstinguere. engL quench, fries,
kwinka haben KV, nicht HV. Es ist merkwiirdig , wie die ausdriicke wechseln: ags. auch dneseffn
exstinguere, viellcicht hebetare von dvaes hebes ; ags. drysnian, adrysnian; ahd. duespau, bei Otfried thueshan
thuasbta, noch heute in Hessen dispen, vgl. ahd. pideppan sopire (Graff 5, 347.) das gewohnliche ahd. wort M
arleskan arlasc exstingui und arleskan, erlascta exstinguere. ahd. arklichot exstinctus ((Jraff 4. 538)
scheint im sinne von getodtet. ahd. ardemphan, pidemphau suffocare, exstinguere. utdtimpen (liilands
volksl. s. 200.) mnl. bleschen und blusschen, nnl. uitbluschcn beriihrt sich mit Ibscheu. alto. slOckva.
schwed. slakka, dan. slukke, unserm schlucken verwaudl. Auch die verwandten sprachen zcigen eigne, von
der deutschen abstehcnde wOrter. gr. nfievvvpi, neugr. ofivvio ofitiw, daher itai. spegnere; gr. miyttv
dampfen, ersticken. lat. stinguere, walach. sting, franz. eteindre f. esteindre; span, apagar und malar
tbdten. slav. gasiti, bb'hm. hasiti, polu. gasic, litth. gessyti, letf. dsest u. s. w.
Ganz eigenthiimlich der gothischen sprache und keiner andern deutschen oder verwandten zusliindig
ist manvus froi/iog, manvjan homaQuv, am nachsten lage ahd. incnian, mhd. menen treiben. fiilircn. mlaf.
minare menare, itai. menare, franz. mener, insofern aus dem herbcifuhren eiubringen uud bcreiten folgt. doch
der goth. begrif ist niemals fiihren, treiben, sondern immer bereiteu, herbeischaffen. in keinem andern
goth. wort erscheint sonst V hinter N, aufser Luc. 20, 37 einmal banvida fur bandvida, was auch auf
mandvjan f. manvjan leiten konnte ; doch das ahd. alts, mendian gaudere, exultarc gewahrt wieder
keinen anschlufs, es sei denn, dafs mandag laetus et alacer (Graff 2, 811) und muntar cxpeditus ((Jraff
2, 817) sich beruhrten, und manvjan cxpedire ware.
xm
Liugan lam: mentiri und liugan liugaida sind zwar (lurch form und bcdculuug gcschieden: doch
scheint die starke und schwachc flexion sich noch After zu begegncn z. b. in bauan baibau und bauan
bauaiila, haban hOf und babaii habatda. allc Ubrigen deutsclien spraclicu kennen aber nur das starke
vcrbum rait der hedeutung mentiri, ansgenomben die friesische neben liatza lia-ia mentiri eln logta beirafeu.
lleide schelnbar ganz fremde anwendungen des begrifa vermltteln sich in der aunahmc, dafs liigen ein
liehlcn. verhllllcn und versehleiern der wnhrhcil list, die braut nacli der silte des allerthums verliiilli
wurde, vgl. vvutpn und nubere. das spanisehe velar velarse nubere, verschleiern (prendre le voile)
ki'innle sogar durcli das westgothlsche liugan eingefiihrt sein.
Den beurif des liabens drttckan alio deutsclien spraclicu (lurch zwei verba aus, auf deren eines
die siriechische, auf das audere die lateinische angewiescn, deren jedwedes aber der slavischcn, littliauischen
und kelliscben abgiingig 1st. iinserm altertbum scheint nun cigen vorzugsweise von grund und boden,
habe vun bewegflchera, fahrendeni gut zu gclten, das sich haben und fassen lafst. aigan, kbnnie man
sagen. hat mebr cine innere, haban eine iiufsere gewalt iiber den gegenstand zu bezeichnen. doeh
soil auf diesen unterschied hier kein gewicht gelegt werden. aigan ist schon seiner anomalen form nach
das altera, stffltticbe wort, haban das jiingere abstracte, vor dem sich darum audi allnialich in
der sprache jenes iiltere zuriickziehf, zuletzt nur noch im participium iibrig bleibt. cs ware daraus zu
schllefscn, die gemelnschaft zwtschen aigan und eyuv sei an alter vorausgegangen der zwisehen haban
und habere. Anziehcii mill's es zu gewahren. in welchen stellen lllilas aigands odcr habands wahlt, we
der griechische text nur t/jov, der lateinische nur habens darbot; dcutliches zcichen fiir den sinn und
bedacht seiner veideutschung. er setzt sunn aigands liubana, wic wir noch heute sagen: inein eigner
sohu; aigands (aihunlehund lambe: skalk aigands arjandan; aigands qen: dagegen ni habandam hva
maluledeina: unhuljoons habandans; drnkmans habandei; laniba ni habandona hairdeis; vaurd habanddna
handugeins. wenn der herr liimmer hat, heifst es aigands, aber vom lamin das einen hirlen hat habando.
und weder kiinnte habands qen gesagt sein, noch aigands unliul^un, noch ni aigandani hva maiidedciiia.
Italian ist ofl'enluir das abstracter wort, allein fiir unsere gothisclie umerscheidung entgeht der griechischen
wic der latcinischen sprache das gefiihl. Mchts aber kann cntscheidendcr sein als die tibereinkunft der
latcinischen und deutsclien sprachen aueh darin, dafs sie aufser habere und liaban noch ein in der
consonanz abweichendes, sicher verwandlcs capere und hafjan bcsiizcn. die ansclicinend entfernten
begriffe des liabens und nehinens verkniiplVn sich leiclit . da das aufnehnien ein heben ist , und das
slavische itnu imam zugleich iiehme und habe. I.eitci nun liaban habaida durch die formen ungahabands
nxfjarffc und umvahobains axocaria auf ein abrautendes vcrbum haba hof (wic grabs irrof); so vermitteii
sich das aus dem praet. andliof in das praesens andhafjan riickende F. wic das hit. P. aus captus =
gotli. hafts in das pracs. capere fiir caber e; capere captus verhiclten sich wie scribere scriptus, und das
K in eabere und habere triiten nun auf eine liuie. Was aber is: im inlattt richtiger. das (' von capere
oder 11 von habere? das griechische xotii; grif redet fiir jenes, und 11 in habere scheint vorbote der
lantverschiebnng, die in so gelauligem wort sclinell aus eabere chabere Iiabere sich entfaltete. die gothischen
anlaute sind ganz in der ordnuug. und rait uuiveht stellt der vcrfasser drei siamme haban hafjan hails
liintereinander, die nur einer und derselben wurzel sind.
XIV
.Nicht amlcrs als fur die vorstclluug des habens standen auch fiir die des gehens unsrer sprachc
zwei verba zu gebot, dercn altestes wiederum allmiilicb erloschen ist Schon die gothfsche sprache mengt
beide wiirter in der weise. dafs sie mit gagga das praesens, rait iddja das praeteritum ausdriickt, als
ausnahme auch schon gaggida zulaTst. untcr alien iibrigen unserer dialect e hat blofs der angelsachsische
cin dem iddja gleiches code aufzuweisen. iddja ist nun einer und derselben vvurzel mit dem lat. praesens
eo, griech. tlui, slav. idu, litth. einii, lett. eerau; allein ahnlich dem gothischen wechsel gagga und iddja
erscheint ein lettischer (nicht litthauischer) zvvischen eemu und gahju, rait dem unterschied, dafs hier
beide stamrae ihre stelle fur gegenwart und vergangenheit umdrehen. das mufs ein uraltes verhaltnis
zwischen gothischer und lettischer sprache sein, von dem auch in keiner slavischen die spur ist.
Dicsen vergleichungen von aigan habau iddja und gaggan mag hier ein genauer, doch nicht
erschbpfender uberblick aller beriihrungen des gothischen mit den wichtigsten verwandten sprachen zutreten.
wobei jedoch, was gerade am meisten belehrt und aufklart, die grofse ubereinkunft der flexionen, des
substantiven verbums, der zahlworter, pronomina und partikeln, als zu vveit flihrend und schon anderwarls
untersucht, bei seite bleiben mufs und bekanntschaft mit den lautverhaltnissen vorausgesetzt vvird.
Am meisten vor ragt die verwandtschaft zvvischen gothischer und lateinischer zunge in wbrtern.
wobei kein gedanke an aufsere entlehnung ist. man enviige aikan ajere; aistana estimare; alan alere; arjan
arare; aukan augere: bairan ferre; blOsan flare; bliggvan fligere; brikan frangere; flaihtan plectere; flekan
plangere ; fraihnan precari ; haban habere ; hlifan clepere ; hrukjan crocire ; hugjan cogitare (nicht coagitare) ;
iddja ivi; itan edere: kiusan gustare; kunnan gnoscere noscere; Iaigon lingere; maidjau mutare; malan
molere; mitan metiri; ganmnan meminisse; qunan venire; saian serere; saihvan scire; silan silere; sitan
sedere; speivan spuere; standan stare: straujan sternere; tarajan doraare; teihan dicere; tekan tangere;
tiuhan ducere; {Dalian latere; {^anjan leudere; fdiuhan ftigere f. flugere; faulan tolerare; vakan vigcre
vigilare; vairjjan verterc; veisou visere: viljan velle; vilvan volvcre; vitan videre; ahva aqua; aihvs Oder
aihvus equus; ais acs: aivs aevura; akrs ager; arms annus; augo oculus; auhns ignis; ausovis; ausO
auris; baris far; bloma flos; brdf>ar frater; dags dies; daur fores; dius fera; fadar pater; faihu pecu; fill
pellis: fisks piscis: flodus ductus, vgl. pluit. pluvere; fOtus pes; fula pullus; gards hortus; gasts hostis:
iiras gramen; guma homo; hairlo cor: haurn cornu: haubif> caput; heiv vgl. civis; hlaiv clivus; hund
centum: hunds canis; juk jugum; kaum granum ; kniugenu: kuni genus; lein linum; marei mare: maurpr
mors mortis; raendfis mensis; mes mensa; milif) rael; niiluks lac. vgl. raulgere: nahts nox; narao noraen:
naus vgl. nex; nauj^s necessitas; qind vgl. Venus; qifuis venter: raJ^jO ratio: reiks rex; salt sal: sauil
sol; sefss satio; sineigs scnex; svaihra socer; svistar soror; tagr lacrima = dacriraa; tuggo lingua =
dingua; tunf>us dens; vair vir; vasti vcslis; vaurms vermis: vein viuum; veihs vicus; viduvo vidua: vigs
via; vinds ventus; vintius fur qintrus hiems; vulfs vulpes; a^gvus angustus; airzis erroneus ; faus paucus:
fruma primus; fulls pleuus vgl. fulnan inipleri; haihs coecus; juggs juvenis; kalds gelidus; laggs longus:
leihts levis; gamains communis; mais magis; unmanariggvs immanis; midis medius; rains minus; naqa^s
uiiilus: niujis novus; qius vivus; raihts rectus; saf>s satur; stairO slerilis; taihsvo dextera; filaqus flaccus.
Mit dera griecbischen ist die ubereinkunft, wenn immer betrachtlich, etwas geringer; aufser den
anfiiltrlen aigan iyuv . iddja \\u von ihu beachte man: arjan aoovv; aukau aiSdvtiv, bairan cptQtiv.
XV
•radaursan &«QOtiv\ flailitan nlimtvj hleinan aus hlains gefolgert xlivuv; gtutan ^«/y; lilifau x'Unxuv .
iinii SSttv; kiiiiiinn yiyvuoxtiv, laigon ?.ii%uv ; liusaiiJAwu'; gainiinan [ivijoaafrctt utuvt]oxtw, siian i^to&ai.
standam lordpai; (amjan Sauuv, teiban ^wnwiv; vilan tfot#| Jjliuhau (ptvyttv f. (f'f.tvyuv'!\ }>rairjan
Tofxuv, ahana rr^i'«; aivs «*W, af>» erog; akrs ayqoi\ aus oi's; dauhlar dvycrrrjQi daujms d-ctvuroi,
daur &wfui dins i'>V,(>; faihu rw»; fafis noaig; l\)tus novc; ; fairzna nriovu ; fula ft£>Xoq\ hairto z«(x)i«,
liaubij^ XKfah); \\\e\prax?uiS()ov; hliftus x?.t7tTi^; bunds xvav, juk^vyov, kniu ;'oVi> ; kuni p'tVog; meki
^«2«*(>«; mizdo /ua&ogi intma f.i>]vi;; miliji fiifo gen. [tifoiog; nahts w|j namd ovuua; qino ; rv*, ;
salt aAs; sauil i)Ato,'; .svaihra Ixvoog; tagr SdtiQV, triu <5pi} 9 '; Hindus od<M$; vasti tad-i'ig; \&u) vdutQ;
veilis oieos; vein mvos; |>abd = ahd. Aha nlid. thon argilla lutuiii seheint Tt'jyavov alid. dehil tiegel
von tr/KU sebmelze brenne; [mis Tiaig vgl. tixvov; aggvus tyyi'i; faihus ^oizt/.o^; faus Jirfi'oo.,' ; filns
stoAve; fulls ^Ai'os; huls xotA&ff; niidis fiioog, mikils utyceg; niujis j'f'o»,- rauds iovif-oug; stairo orti^a;
satis ifduc; (ailisvo <)'*£»«,• gatass Trtxros.
Hedeutender win! wieder die slavischc gemeinschaft, zwar jcne aigan und Italian, vou welchen
wir ausgiengen, fehlen, aber viel anderes trift. arjan orati; bairan brati; daddjan doiti; dailjan djeliti :
gadaursan dr'zali; fasian postili; flailitan plesli; fodjan pasti; graban grepsti; hleinan klonili; iddja idu:
itan iasti: kiusan kousiti; kunnan znati; laigdn lizati; ligan leschtschi ; liugan F'gati; magan inoschlschi ;
malan mljeli; maur^rjan mr'tvili; mitan mjeriti ftir injctriti; unman ni'njcti; naujijan nuditi; plinsjan pljasaii ;
redan rjadili; saian sjejati; sitau sjesti; siujan shiti; standan slati: tairan drati; taujan tvoriti? vgl. djejati
djelati; {>anjan Ijagnuli; vigan (vehere) vesti; vilan vidjcti; ara or*P; arms ramo; asilus osiP: atta oftz';
augo oko; auhns ogn'; aus ovitza; auso oucho; brojbar brat'*; dags d"n"; dauhtar d'schtschi ; daur du'r";
dius zvjer'; dulgs dl"g"; frijOnds vgl. prijati; gards grad"; gasts gost"; groba grob; %u\\> zlato; hairda
i.schrjeda : hair! 6 sr'd*lze: bilms schljem'*; hlaibs chljeb"; hmil><) russ. kiuit"; bunds p's"; juk igo; katils
koil"; kaurn zr*no; lau^s hod"; leiu 1*11*'; lekeis Ijekar; Hubs Hob"; amor; lists l'sf; marei more: meki
metz; mimz nijaso; mizdo m'zda: iniliiks inljeko; nagls nok'*t', uomit unniittclbar verwandt noga novg,
wie der thierische 1'ul's klaue clavus lieifsl; nahts noselilsch ; namo iuija; nasa (vgl. veiimas) nos";
nij^jis neiii; qairnus shr'VV; qind shena: plals plat"; sail sol*'; sauil sl""n"tze; silubr srebro; skatt.s
skot": sinakka sniok'va; snaivs snjeg"; staiga st'za; slikls st'klo; sunns s"'iii'"; svaibra svekr': svein
svinija; svisiar sestra; triu drjcvo: *p«urMU lr*n": {>i\i djeva; {>rut (in jiruisfill vgL inyihol. 1233) trud:
varus vrag"; vato voda; veilis v's'; vinds vjelr"; vlits litze; vullO \i"*na; fulls pPn'"; hails tzjel*": juggs
jon"; laggs dl"g": leihls l'g'k"; Huts Ijof; naqa^s nag"; niujis nov"; qius sliiv": atfrs s"*ii": taihsvO
ites'na. man mufs aber Ubergttoge und ueglalle odcr zulriite tier buchstaben wiaseB, urn sich zureeht zu
linden, z. b. zwischeu bunds und p's", dius und zvjer', laggs und dl'g".
Lilthauischen enisprechen folgende golhisihe wiirier: arjan arti : augau Altgsti; gadaursau drysii;
hilpan gelbcli; iddja eimi; ilan esli; kunnan zinoli; laiiiOn laizyii; magan mokeii; munan nieueii: saian
seli: sitau scdeii: skulan skeleli; speivan spjanli: slandan sloweli; *paajao lempti: {)aursjau trokszii:
{linsan tesli; vaian vgl. vvejas wind; valdan waldyti; viljan welili: vilan weizdcii: ara errelis: mUus
asilas: augo akis; aulins ugDis; aus amis; auso ausis: dags diena : dails dalis: dauhtar dukte; daur
durrys; dius zvveris; fa}>s pals; Coins pedas: <rnmdus giunlas: guma unmans zmogus /inones: bates
XVI
kiemas: hairdeis kerdzus; hairtd szirdis; lumdsszu; hvaiteis kwetys; katirn zimis; lauf lapas; lein liunai;
mahts mace; mare! marcs ; meki meczus; mena menu; mimz mjesa; nagls nagas; nahts naktis; qairnus
girnos; rimis rimmastis; sauil saule; silubr sidabras , snaivs snegas; stikls stiklas; simus sunus; svistar
6
sessu ; tunfnis danlis ; vair wyras ; vaurd wardas ; vaurms kirminas ; vato wandu ; vull6 wilna ; anjsar antras ;
(Yuma pirmas; fulls pilnas; hails czelas; livaf^ar katras; kalds szaltas; leiks lygus; lehts lengwas; naqafxs
nagas; niujis naujas; qius gywas; rauds rau, donas, vgl. ruddus; sajps sotus; sinisla seuas; taihsvA
dt'sziiie; vairfis wertas.
Viel wcniger bieten die finnischen, auch nicht urverwandten sprachen zur vergleichung dar,
iibwol einzelnes nicht iibersehn werden darf: ahana akana; aims airut; aivs aika gen. ajan; ai£>ei aiti;
ans ansas ; armaiO anno ; dauhtar tytti ; gulf> kulla ; halks kelho ? ; he£>jo kalto estn. kattus ; hvapO vahto .
juk juko; leik liha; marei meri; maf>a mato; maudeins muisto; moki miekka; mulda multa; namO mini,
paida paita; fpaurban tarvitsan; J>eihvd teihaus; vato vesi gen. veden. man wird aber bald kiihner;
enlspricht z. b. dies linn, vesi, estn. wassi, ungr. viz dem litth. wandu, let), uhdens, dan. vand. schwed.
vatten, lat. unda; so darP unser hand, gotli. handus, wofiir die Slaven das abliegende ruka, die Litthauer
ranka haben, vielleicht unmittelbar zum fmn. kasi gen. keden, estn. kassi, ungr. kez gehalten werden.
auf den ersten blick. wcr wiirde viz und vatO, kez und handus fiir eins erklaren? mil hin^ati capere
scheint dagegcn handus gar nicht verwandt.
Und wie voller miislen solche vergleichungen, wie sichrer ihrc ergebnisse ausfallen, lage ans
der ganze reichthum der gothischen sprache, nicht blofs eln bruchstiick vor augen, welchem unersetzliciien
mangel die kenntnis aller iibrigen deutschen dialecte nur ungeniigend abhelfen kann. Derm das mills sicli
dem aufmerksamen leicht herausstellen , dais in der gothischen sprache ein element wallet, welches sic
der griechischen , slavischen, litthauischen , iinnischen und liefer iistlichen sprachen naher anschliefsl , als
jcne andem deutschen mundarten. das zeigen wiirter wie hlifan fragjan iddja ajjii faf>s milijj mizdu
gatass stain") plinsjan dulgs mimz hnup>6 nifrjis {pruts stikls rimis, wenn schon einige darunter audi sons!
aullauchen. wie iddja im ags. eode, mizdfl im ags. meord, stikls im alln. stikill, ahd. stehhal, hlifan und
stairfi im lat. clepere sterilis. die beriihrung wird zuweilen an iiebenziigen sichtbar, z. b. goth. veins
sen. veihsis nahcrt sich zusehends dem si. vV und weicht ab von dem sonst gleichen vicus. oixog
ahd. wih gen. wiches. Hem latein begegncn aistan liekan silan hrukjan haihs J>laqus. die ich sonsi
nicht finde.
Besondercn auf'scblufs geben die venvandlschaftsworter , unsere valer mutter bruder sclm ester
.solin tocbter ziehn von uralter zeit durch alle dicsc zusammengehijrigen sprachstiimme ; auch den (iolhen
rants Miner einmal die mutter modar geheifsen haben oder vielleicht kannten sie dies wort auch noch
zu Ulfilas tagen fiir gewisse beziehungen neben aij^ei, wie er fadar neben atta braucht; doch alia tmd
a'tfuM sind die gangbaren benennungen, wie sie zum slav. ot'tz" und film, aiti stimmen. wiihrend ahd.
Tatar mtiotar vorherschen , blofs daneben atto und eidi erscheint. atta und aij^ei bezeugen also den
niihcren stand der Gothen zu Slaven und Finnen. Ohne zweifel verdrangte auch den tiriechen dSfhfoi:
und adtkffi] das echtc fiir besondern zweck beibehaltne ((.QarijQ und verlome tang = soror, falls ich
diese form aus ly.voog — socer svaihra richtig schliefse. adiltpoi sind eigentlich zusammengeborne.
XVII
germnni oder am h itemelli. >'tv; ttrriQ halten die Griechen bchaHeo iiml sogar die Finnen (ylli aufzuwcisen.
Ziiiii erstauncn ist, (lurch wie viele .sprachcn. wenn man nalier zusieln. .sunns refcht: dem skr. siina
zuniichst stehu das gotb. und lilth. sunns (die seibsl in der flexion stimnicn) alid. age. sunn. slav. s"in".
ilanu alter mil Ubergang dcs S in II gr. viof; im lat. lilius liilius ist von der wurzel nur das arilautende
F, welches lifter dem II enlspricht . Bbrlg geblieben, und -idius, ilius zulrelende diminutivendung, vgL
meine gcschichle der deulschen spr. s. 270. 271. 306.
Wle stark aber, so grofser iibereinstimmung zum trotz, dieselben sprachcn in andern ausdriickcn
gtelch alien bediirfnisses inner sich almeichen. erhellt aus eiuer menge wiirlern. mir ist immer das beis|»icl
dcs namens fiir den lisch aufgefallen . (lessen fang alle volker gleich von anfang an beschaftigen musle.
wiihrend hier die lateinischc benennung piscis zu der welschen pysg und golliischen fisks, abd. ags. be,
altn. liskr stimuli, hat die irische iasg (gen. eisc) keincn labialanlaut, woran sich das gricchischc I'x&vg
reilit. gr. X entspringt vor 6* aus /'. wle cryw a%froi, /toyog uoy&og lehren, also verhiilt sich uiyvvui
ifiiX&t-)* zu lat. miscco wie tg&Ve zu p-iscis. das litthauische zuwis, letlische siws, preussiscbe suks
hiingt vielleicht mit zwynas squama zusanunen und zeigt das schuppige Ihier an, wo nicht umgedreht
zwynas aus zuwynas gebildet isl. ganz von diesen ab steht das slavische weibliche r"'iba. biihm. poln.
ryba, serb. riba. grofse iibcreinknnft haben alle finnischen und lappischen sprachen: finn. kala, estn.
kalla. ungr. hal, lapp. qwele oder guelle, morduinisch und tscheremissisch kal. im Sanskrit heifst der
flsch mina. Welche feste grenze mufs doch zwischen sprachen liegen, die einer der unentbehrlichsten
sachen so verschiedne uamen geben und worin keine der mundarten jeder einzelnen sprache von der
andern ahweicht.
Zieht sich alter unsre deutsche sprache mit aller mannigfaltigkeit ihrer zweige einen eignen kreis,
der abgewandt ist von den kreisen, in welchen sich die litthauische, slavische. lateiniscue, griechische
bewegen; wie viel ferner liegt ihnen alien noch das Sanskrit, dessen urgemeinschaft heutzutage von
nicmand mehr bezweifelt winl. ich weifs es dafs, ungefahr wie die gothische sprachregel alien jiingern
deutschen. so die des Sanskrit alien urverwandten europaische n zungen zum grammatischen correctiv gereicht ;
allein die sicherheit der lorschung mindert sich auch bci der griifseren entlegenheit in zeit und raum.
Von (irafT war cs darum nicht wol gethan , dafs er sein urtheil iiber abd. wnrzelu und deren anordnung sich
schon (lurch unvcrdaiite Sanskrit etymologien bestechen liefs. die ihu oft in gefahr brachten unser eigenthum
zu verkennen und ihm gewalt anzuthun. was ich meine sollcn einige beis|tiele darlegen. bei breit (3.
294) goth. braids ags. brad niacht ihn an der wurzel brilan breit briluiu irre das skr. prith (liopps gloss.
2231') gr. nlaiiig lat. Iatus, litth. platus, lett. plats, deren P gar nicht zum golh. B gerecht ist, die
viehnehr auf das abd. flaz planus, altn. flatr, schwed. flat, dan. Had fiihren und eta goth. flats oder flatus
begehren. abd. ist llazziu hant palma, flazzi palma pedis, flazzi area planities. altn. flet stratum, und
das ahd. preta palma = preila wird ebenso aus pritau pandere gebildet, ags. bradhaiid. Tries, hondbrede.
sollen prith und braid dennoch verwandt sein, so mufs tare hbhere einigting erst niiher begrOndet werden.
Bei dem wort fiincho 3, 527 wird auf das skr. pavaka ignis gewiescn und Bopp hat freilich mit gewohntem
scharfsinn s. 216 seines glossars pavaka ignis und pavana ventus zum goth. fon gehalten. die begrifle
und ausdruckc Iteider elemente beriihren sich auch sonst, z. b. den Finnen ist tuli ignis, tuuli ventus. den
C
XVIII
Esten tulli ignis, tuul ventus, bei den Lappen finde ich nnr toll, dol ignis, gleich dem wilden wind
sagten unsere dichter das wilde feuer und Nib. 1999, 2 stent sogar ein viwerrOter wint fur feuer.
pavana vergleicht sich also schtin dem ffln oder funa. Mag nun die sanskritwurzel pu auf die beiden
reinigenden elemente, auf purus und ahd. fiuri nhd. feuer, auf goth. fdn funins und ahd. funcho gezogen
werden diirfen; diese gotluschen formen weisen deutlich hin auf eine wurzel funa fan, die uns naher
angeht, als das skr. pu.
Dafs goth. fdn und funa sich im vocallaut verhallcn wie qens und qino ist bald eingesehn, doch
mag hier noch, Aveil ich davon rede, eine bisher unenthiillte regel aufgedeckt werden. In der zweiten
ablautsreihe entfaltet sich nima nam nemum klar und unbedenklich / welcher pi. praet. soil aber zu
truda trad gebildet werden? weder Lobe noch unser verfasser fragen danach. ich setzte zwar tredum
au, und im ahd. trita trat lasst sich audi tratum nicht bezweifeln. aber der gothische ])arallelismus der
vocale schiene gesto'rt, wie kann sich aus u und a dasselbe e hervorthun, das aus i und a folgte? dem
e neben i und a zur seite stehn sollte neben u und a; jener pi., welcher nirgend vorkommt, mufs also
trddum gelautet haben. Nun einige anwendungen, die den fund bestatigen: jetzt begreift sich, wie neben
altn. troda calcare troda terra subacta gilt, das ahd. truosana faex ware goth. trosns von trudan (wie busns
von biudan), doch sollte das ags. drosne eigentlich trosne geschrieben seiu. vom goth. vula ferveo, praet.
val pi. vOlum (ich weifs nicht wie Lobe auf vula vaul vulum gerathen ist) leitet sich das alts, wuol, ags.
vol pestis, lues, aestus, wie lat. fervor ausdriickt morbi vis. fur ahd. chnetan depsere pinsere wird goth.
gegolten haben knudan, wie altn. knoda lehrt; analogie von truda trad trodum heischt aber knuda knad
knddum, woher sich nun kndds ahd. chnuot und (wie trdsne truosana) ahd. chnuosal, ags. cnOsl deuten.
knOds und cnOsl driicken zwar den begrif genus aus, allein sie gehoren nicht zu kuni, ahd. chunni,
sondem zu knudan chnetan und besagen eigentlich fid^a nlaoua (wie goth. daigs und gadik nXaaua.
rpvQceuct von deigan nlaaauv) und dann abstract natura, substantia, genus; nicht zu iibersehn die glosse
bei Graff 4, 572 chndli consparsio(ne), denn conspersio ist cpvoafia, fariuae massa conspersa und subacta.
panis faciendi causa. Nach alle dem zweifle ich audi an eincm goth. funa fan fonum nicht, wodurch
fon funins uns noch besser aufgeklart wird als durch skr. pavana.
Wer die iiberlegenheit der gotluschen sprache vor alien andern dcutschen erwagt, den mul's
trauer befallen, dafs sie uns nur im machtigeu block erhalten ist, ibr edles bild tritt vor unsem augen zuruck.
wie voller wiirde es auftaucheu, wenn des Ulfilas werk unversehrt erhalten wordcn ware, wie viel glanzender
wenn statt aus den fesseln einer noch so gewandt und gliicklich gehandhabten iibersetzung diese sprache
in eignen erzeugnissen und im natiirlichen geleise eines geistigen fortschritts , der ibr vor alien ihren
schwestern lange zeiten hindurch zu gbnnen war, sich erkennen liefse. das schicksal unseres ganzen
welttheils hiitte sich anders gewandt, waren im hiulergrund aller germanischen volker die Gothen zu
dauernder entfaltung ihrer angestammten kraft gelangt. An dem entschiednen vermugen der gotluschen
sprache sich in abstracte begrifTe fremder zungen zu fiigen, darf Jiach dem text der evangelien, und vollends
der paulinischen briefc nicht gezweifelt werden; ihren sinnlichen bestandlheil, der doch des geistigen
grundlage euthalt, hatte aber die verdeutschung des alien testaments weit tiefer aufgeschlossen. Urn nur
an eius zu erinnern, wie eingeschrankt bleibt unsere kenntnis der gothischen namen fiir thiere und pflanzen.
\l\
rteroii mis in ilcni sonsl ttberall bcengten kretee althochdeutscuer nrUrter die glosses hinliiuglich rerstchera
aufser ulbandus auhsus stiurs fula kalbo vi] rus galtsa lamb stew tsflus vulfs hunds fauho liana ahaks
hnmadubo spam \ annus J-nunsici malo. and den aUgemcinen dlos fugls fisks sind gar kcinc thiernanieit
tmrgeboten, aihvus Oder alnSs wagen wir kauffl bus der dunkeln benennung chics strauchs zu folgern,
mill cs entgehl mis. welchc gothischen wDrter I'iir riml state bock cber hirsch liinilin base scliwan storch
lerche schwalbe mid cine menge andrer tUere galtcn. mis welchen gerade fur die sprachverwandtsebaft
wiehi'nre aufschlllssc zu schflpfen siml. (ileich bedauerlich blcibt dcr abgang alter namen fiir blame,
kriiulcr and bliimcn. softer den appcllaliven bagms triu ]>aurnus gras bloma mid den bcsondereii benennungen
veinatriu bainabagms und ailivatmidi. Ycrwcndct [Mas ftir ittgiarigd ahaks, cin wort, das slch in kciucr
plnelgen deutschen sprache, abcr in dcr armenis'chen mid perslschen*) zeigt, oder ftr axnig I>ramstci, das
mir wemi cs cin gothisches vcrbum [rimnian oder £>rimsan = salire gab, mit dem begrif dcr namen
hcuschrecke, heUsprinser ilbcrcinlrcircn wiirde**); so Steht zu erwartcn, dafs unter vielcii uns unzaglnglichen
gothischen benennnngen dcr Ihicrc und kriiulcr cin llicil giinzlieh abweichen mllstc von jeder andcrn
deutschen uuiudart. Dassclbc nHltc abcr aucli von dem umfang der gothischen sprache fllr alle ilbrigcn
sinnllchen und abstractcu wiirtcr zu gelten. Den grofscn rcichthum dieser sprache dilrfen wir noch
nach cincm andcrn masstab, nacli dem dcr ablaut enden verba crmitteln. ist nemlich die zahl dersclben
ungefahr der unsercr bculigcn sprache gleich, unter bciden aber etwa nur die halftc gemeiuschaftlich; so
HUM der viillig bckannte stand dcr neuhochdeutschen sprache gegenilber dcr filr uns unbegrenztcn altcn
guthischeu mit sichcrhcit ahnen, die vvahre zahl dcr gothischen ablaute mllssc uni das doppelte starker
iieweseu scln. als sic uns noch bci Ulfilas vorliegt, mitbin die allcr andcrn deutschen sprachen ilbersteigen.
Das verhiillnis dcr gothischen sprache zu den ihr bcnachbarlcn hebt sich abcr aucli jetzt schon
so dcullich bcrvor, dafs es cinige schliisse auf die orllichc lage der Gothen selbst in der frilhstcn zeit
unsrer gcschichtc rccbtferligt. die zahl der gothischen zu lilthauischen und slavischen stinimenden wiirter
ist zwar bctriicbtlich . gleichwol nicht zu verkenncn. dafs die slavische mid litlhauisclic sprache unter
riuandcr in nocii engerm vcrbande stehn als zu dcr gothischen. wenn ungefiibr ein fiinricl lltthauischcr
worter auch gothisch heifsen kann, so I'iisen slch dagegen iiber zwei liinfiel zur slavischen zunge. uoch
cntschiedener jedoch ist die analogic der slavischen und llttbaulschen flexion (obwol die Rtthaulscbc
declination auflallend vicl mil der gothischen gemciii hat), walirend die gothlsche sich mclir zur gricchischen
und latcinisrlicn ncigt. cs sci bier nur ctwas von grofscr wichiigkcit angefiihrt: das gothlsche vcrbum
huldiirt dcr reduplication und in alien deutschen sprachen iimfs sic anl'angs zu hausc gewesen seta, wie
im latein. im gricchischen und ini sanskrii . Slaven und I.iilhaucr lasscn abcr ihr vcrbum menials rcdtiplicicreii
nnd kerne spur verriith, dafs sie es jc friiher thatcn. ides nicht minder auffitifenden abgangs der beiden
afgan und haban. r/uv mid habere, im slavischen mid lilthauischen wurdc vorhin gedacht. was isi abcr
merkw iirdiger als die iibercinkunft des griecliisclieu 6 i) to mit dem golhischen sa so fata und sanskritisclicn
sas ssi (ad? darf man nicht mutmafscn. dafs auch den thrakischen sprachen cine iihnlichc form zustaud?
• irmcn. nliawik aghawik, pern. yahv.
attriavferli prug", litth. z'ogas, lclt. sis's'enij, csln. roliho.
XX
albanesisch i t ri. wbrter wie mili[> staird hlifan mid iihnliche kOnnen iinmoglieh erst im vicrten jh..
wo wir die (jotheu in sudlichem sitz wissen, in ilire sprache gcrathen, miissen ilir .schon vor dem ersten cigen
gewcscu sein. es ist weit wahrscheinlicher, dafs die Gothen lange vorher im siidosten heiiuisch waren, als
dafs sie znerst an der ostsee gesessen und von da sich allmiilich nacli der Weichsel und Donau bewegt
hat (en. dem ganzen zuge der vulkerwanderuiig gemiifs miissen sie eben zur ostsee irgend einmal von
osten her vorgcriickt sein, nicht von Scandinavien aus, wie die joruandische sage glaubtc. der gothische
hauptkern scheint Slaven, Litthauer mid Finnen nicht hinter, vielmehr neben sich im norden gehabt zu
haben, im siiden durch Thrakien an die griechischc und lateinische welt zu reichen. lis ist wunderbar.
wie lange zeitej) hindurdi die schichten der volker und in den vblkern der einzelneu stiimme sich
einander in der nahe gehalten haben. Ich bin also durch ungelilgle zeugnisse des allerlluuns wie (lurch
einleucbtende gleichheit der volksnamcn unterstiitzt wieder in die verlassene spur zuruckgeschritten und
von der Gothen idenlitiit mit den Geten eingenonuuen wordcn, unsem historikern znm trotz, die sich wider
alles aullehnen, was iiber die beschaffenheit ihrcr gehandhabten quellen und ihre vom halbdunkeln vordergrund
der geschichte sich gebildete ansicht hinaus will, meine lust aber ist es, alles was riiir durch verknupfendc
sprachkunde und geschichte crkenubar wild, sich gcwaliren zu lassen, seien darin audi blofs die noch
unzusammengewachsnen keime und spitzen kiinftiger forschung enlhalten. So viel ich bisher von diesen
verhiiltnissen ergriinden kounte fmdet sich im ncunten, achtzehnten und siebenundzwanzigstcn capitel
meiner geschichte der deutschen sprache gesagt.
Wiisten wir mehr von den wahrscheinlicli sehr vcrschiednen dialeclen der thrakischen sprache,
die doch in der grofsen kctte nicht losgerissen gcdacht werden darf; so wiirde sich, mag man ahuen.
manches aufhellen, was uns bei der eigenthiimlichkeit der gothischen zungc. wo sie von alien andern
deutschen abweicht oder zu sons! veralteten ausdriicken sliinmt, entgegeii treten mufs. wu'rler wie biari
nota 10s siponeis manauli k61lkn leds dcis daudjau hvapjan manvjaii skevjan und andere mehr, die
aiiwendung von liugan auf nubere, kuiinten sich diiun, wenn schon in verschiedner gestalt darbieten.
wie seltsam steht J^iuf> u.ya&ov da, von Jnuda gens so verschieden, als es \\w\> carmen von Hud in
aviliud, oder handus von liin^an sein wird; unbegritndet scheint mir Wackernagels deutuug des bekaniitcn
ieudum aus \A\\\> (Ilaupt 2, 557) und noch weniger in beiraclit kommt das in der zusamniensctzuiig dem
griechischen tv entsprechende irische deagh, galische deagh und deadh.
Doch sind uns wirklich getische worter iiberliefert in den dakischen pflanzennaiiien bei Dioscorides.
allerdings gerade beiiennungeu der eigensten und in jeder sprache schwierigsten gestalt wie bedeutung,
hatte hier gliick gewaltet und ftir /-?«rog ein dem gothischen aihvatundi nahe kommendes wort sich
ffetroffen, so waren wir aller noth uberhoben; Dioscorides fiihrt aber nur zu den wenigsten kriiutem
dakische ausdrilcke an. Mir hat es nun geschienen, dafs sich mehrere soldier nanien gothisch auslegen
lassen ; was sich dariiber in nieinem buch, wo sie samtlich geniustert werden, der vermuiung fiigte, mufs
jcdoch nianche einschrankung leiden, seit ich neulich durch einsicht der beiden schiinen Wiener handschrifteu
mich iiberzeugt babe, wie viel ftir eine neue ausgabe des Dioscorides eben in bezug auf die fremden
pflanzennamen zu thun iibrig bleibt. nicht nur dafs viele lesarten abweichen, sind sogar einige viillig
ausgelassene dakische iiamen zu ergiinzen, z. b. bei xakauivpi) (Diosc. 4, 3?) das uns willkommnc
XXI
TEYJ1AA (cod. byzant. 154) oder TEYJEIAA (cod. neapol. 48); gemeint ist die wilde mlnze, lat.
mentastrum, ein dem volk iiberall vvolbckanntes kraut, heutzulage bei uns audi herzenstrost gehcifseu.
dies deudila hat nun reclit gothischen klang und diirfte, da die Uaken noch niclit lautverschieben, |>iudilO
oder |)iu|)ilo geschricbcn werden, welches letztere ich vorziehe und dainit auf jeues \>\\x\) und die
bedeutung herba salutaris oder bencdicta (f>iujjjan beuedicere) gelange. (iraff 5, 129 verzeichnet die
ahd. eigennanien Theotolo Thiolila Thcudilana Deotala, die sich zwar untadelliaft von )»iuda diot leiten,
raiiglich aber noch zu l'iu}> gehorcu und den uamen des krauts enihalten, weil zuinal frauennamen vou
bluinen und krautem gem entnomnicn werden. doch liege keiu gewicbt darauf; ich niochte auf andrer
seite welter gehn und aus dem dakischen wort sogar einen slavischen, meines wissens unverstandnen
pllanzennauieu zu erlautern wages, den Slaven heifst nemlich bald thymiau oder quendel (thimus serpyllum),
bald portulak, bald klee djetlina*), russ. djatlina, serb. detelina, poln. dziecielina, biihm. getelina: man
weifs. dafs soldier benennungen viele von etnem auf das andre kraut iibergehn, und was dort minze,
konnte hier thymian oder klee, lauter duftende bienenkrauter, genannt sein. Mcht geringern gothischen
anstrich verrathen die dakischen krauter ngiaStikd (fiiajnilo ahd. friudila?) rovXfaXd und andere zu
den ahd. nezila ringila suerlila sunnunhuirbila gehalten.
Immer noch hangen diese sprachlichen untersuchungen an diinnen fa«ten, sonst wiirde sich alles
urn sie, wie um den angel, drehen. Mag auch ein voller beweis, dafs Geteu Gotben seieu, unerbracht
sein; wie die wiirfel jetzt liegen, diirfte es fiir die zukunft griifsere gefahr haben, beide von einander
zu halten.
Auf die wichtige, schon von Lobe (prol. XIX und im glossar unter uuhuILnV) fruchtbar behandelte
frage, ob dem Ullilas die ganze ubersetzung der heiligen schrift beigelegt werden diirfe, oder erst uacb
ihm andere mitarbeiter hinzugetreten seien und zu welcher zeit? werde ich ein andermal eingehD.
Berlin.
Jacob Grimm.
°) steht der name des speelits djctl djatel delel irgend in hezng auf das kraut? Hikloaicfa kftl keiiu von
beiden wurtcrtt, da sie in altslavischen dcnluiialern abgehn. das boliniislie fiir D in getelina getel ifll vvic in
Getrich - - Detrich, Dieterich.
IJa der GrUnder dcutscher Sprachwissenschaft. J. (irimin. mein (ilossar einer Vorredc gcwilrdigt
bat, so beschriinke ich mich darauf, die Entstehung desselben und den Plan, nacli welchem ich bei seiner
Ausarbcitung zu Werkc gegangen bin, so kurz wic moglich anzugeben.
Als ich vor ctwa zelin .lahren mich mit den I'ntersuchungen iiber dculschc Sprache bekannt zu
machen anting, nahm ich bald walir, dais, wer zn irgend .sicheni Kcsullaten auf diesem (iebiete gelangen
wollc, von Ergrilndung der gothischen Sprachregel ausgehen mUssc. Ich entschlo.ss mich also, um mir
und Andern das miihevolle Aufsuclien der nuthigen Belege zu ersparen, die noch vorhandenen gothischen
Sprachiiberreste in ciu (ilossar der gotliischen Sprache zu vcrarbeiten. hidem ich zu dem Zwccke die
verschicdenen Ausgaben des llphilas mit dem griechischen Teste auf das fienauesie verglich, suchte ich
zuerst die Bedeutung und den (iebrauch der golhischen Worter zu bestimmeu; sodaun iilgte ich zu jedem
einzelnen nicht bloss die betreffenden Seitenzahlen des (iralTscheu Sprachschalzes und der (irimm'scheu
(irammatik, sondcrn audi die aus der gothischen lebersetzung gczogencn, je nach Declination oder
Conjugation geordneten Belege in aller Ausfiihrlichkeit hinzu. Bald sail ich, dass diese Arbeit sclnvieriger
und miihseliger sei, als ich erwartet hatte, zumal ich mich spater veranlasst fand, dem alphabetisch
augelegten Werke eine etymologische Anordnung zu geben. .\ach mehr als filnf Jahren ward ich endlich
mit Ausarbeitung des (ilossars fertig: doch ahnte mir nicht. dass die AusfUhrung des Drucks wegen
XXII
mancher sieb als unvermcidlich herausstellenden Yerzugeningen cine Tcrhaltnissmassig so lange Zeit
erfordern uiirde. Zu nieiuer Freude gelang es niir bald, einen Verleger fur mein Jiuch zu hnden, und
Kin Kiinigliches Hones Ministerium dcr geistlichen, Unterrichts- und Medicinai-
Angelegenheiten sah sich durch ein (iutachteu J. Grimm's veranlasst, mir cine mieh znm tiefsten
Danke verpflichtende Unterstutzung bei Herausgabe desselben liuldreichst zu uevvahrcn.
otitdb ocfeu-t
*e.
Aai — af.
A.
Aai, 'At od. Aiu , Ortsnamen: vairos Iiaif>ilis
jab Aai (Lb.: AY) Esdr. 2, 28.
aba, m., avt'jQ, maritus, Ehemann; tersckieden
von gutna (mas), manna (liomo), vair (vir) Gr.
2, 43. 3, 320 Grr. 418. 949: aba R. 7, 2 AT. 7,
14. 11, 3. ainalzos qenais a. T. 3, 2 Jit. 1, 6.
abins R. 7, 2. T. 5, 9. al.in jfc 7, 2. 3. K. 7,
14. in fragibtim a. L. 1, 27. libamlei mi|> a. L.
2, 36. vaurfiana a. anf)aramma R. 7, 3. fairra a.
ni skaidan A'. 7, 10. <lu a. seinamma aftra gaga-
vairfijan K. 7, 11. aban K. 7, 16; auch v. 11,
too man abin nach anabiiula ericurlet; afletij) a.
M-inana Mc. 10, 12. ni aflctai . |;>aiia a. (avxov)
K. 7, 13. a. ni kann L. 1, 34. aigan a. K. 7, 13.
G. 4, 27; sijaina ainaizos qenais abans T. 3, 12.
abnc (ab'ne sync, uus abanc Gr. J, 46) K. 11,
3. 4. abnam (ab'nam sync. aws abanam) £. 5, 22.24.
abrs, io%VQog; starh, heflig: liulinis alirs L.
15, 14.
abraba, adv., ocpodoa; stark, sehr: ohtedun
abraba M. 27, 54; mikils a. Mc. 16, 4; atdraus
asu in ausona ize a. iVieA. 6, 16.
biabrjan, mit ana c. D. , ty.nhijTTso&cu hti
Tin, sich iiber Etwas entsetien, he f tig warden:
biabridednn ana laiscinai is Lb. ad. M. 7, 28.
abba, cbald., Voter: abba fadar, afiftcc o TiaTrjQ
G. 4, 6.
Abeileni, >'j Afithjvt'i, Namen cincr Land-
schaft : Lysaniaus Abeileni fidurraginja L. 3, 1.
A b i j a , 'Afiid, Mannsnamen : us afar Abijins L. 1,5*
Abja£>ar, 'Aftut&aq, Mannsnamen: uf Abjafwa
gudjin Mc. 2, 26.
Abraham, Aftqaau, Mannsnamen'. Gr. 1,71.1,
90: Abraham J. 8, 39. 40. 52. 56. 58. G. 3, 6.
4, 22: Abrabamis Mc. 12, 26. L. 3, 34. 16, 22.
19, 9. 20, 37. J. 8, 33. 37. 39. R. 9, 7. k. 11,
22. G. 3, 29. Abrahama M. 8, 11. L. 1, 55. 3,
8. 34. J. 8, 53. Abraham L. 3, 8. 16, 23. J. 8,
57 (dafiir Abrahama Lb. ad L. 1, 73).
Adam, Adapt, Mannsnamen : Adam T. 2, 13. 14.
Adamis L. 3, 38. Adama K. 15, 22.
Adauneikam, V/d'wwxmt , Mannsnamen. su-
nive Adauneikamis Lb. ad Esdr. 2, 12.
A d d e i n , 'ASSi , Mannsnamen : sunaus Addeins
L. 3, 28.
Ad din, 'ASSiv, Mannsnamen: sunivc Addin
Lb. ad Esdr. 2, 15.
af, (abu st. af-u J. 18, 34 Gr. 1, 55) ano; ab ;
ab, ton Gf. 1, 72. Gf. Praep. 213. Gr. 2, 50.
Diese Praepos., icelche stets den Dativ bei sich
hat, steht der Praepos. ana entgegen und unter-
scheidet sich ton fram, wie ano ton j/,to. Sie
bczcic/inct das der Oberflache Abgetcandte ; das
Ausgehcn eines Gegenstandes von einem undent,
mit dcm er vorher in einer entferniern, allge-
meinern Verbindung stand Gr. 4, 771. Dem-
nach ist af: j <^ol. '
/. Praepos. der Trennung und dcs Getrennt-
srins. 1) Der Trennung: a) eines Theils rom
Gamen : } >ata af j 1:1111111.1 niujiu (t. r. novum) L. 5,
1
Aai
af.
36; matjand af drausnom (wic du pain) Mc. 7,
28 ; — b) irgend wie verbundener Dinge : a) ano
TWOS, oe * a % a SS an > afhrisj.in, afieijpan, aflinnan,
afniman, afskaidan, afskaidan sik, afstandan, af-
vagjan , afvandjan , galei Jian , gafjliuhan , niman,
qiman, urrinnan, usgaggan, usleif>an, usniman,
usvairpan , vagjan (denn th. 2, 2 ist wohl af st.
jus zu lesen), vairpan; auch ibai aufto riurja vair-
fiaina fra£>ja izvara af ainfal£>ein k. 11, 3; /?) ex
twos, bei afvalvjan, atgaggan, galcif>an ; y) naoa
twos, bei usgaggan; S) npog xi: nehva vas af fair-
gnnja (prope ab aliquo esse) Lb. ad L. 19, 29 ;
s) twos i bei niman und in : af J>aimei afairzidai,
a/V aOTOpioaVTig T. 1, 6; L,) Tivd, in: afvandi-
dedun sik af mis, aneGTQa(fi]OaV us t. 1, 15. —
Ferner bei den Verb, befreien. heilen, losmachen von
einer Sache st. ano twos : andbindan, gaain(an ?)-
an, gahailjan, gahailnan, galausjan, gasviltan, ga-
skaidan sik, hailana visan, brainjan, lausana visan,
lausjan, uslausjan. — Auch bei den Verb, sich
hilten, verbergen, verhehlen st. ano rtvog, tor
einer Person od. Sache: afbaban sik, gababan
sik und vas gafulgin af im L. 18, 34. — 2) Des
Getrenntseim : a) urn den Punkt, von welchem
Etwas ausgegangen ist, zu bezeichnen, und zwar
in Bezug auf a) Reihenfolge: af vulj>au in
vulfiu k. 3, 18; fi) Oertlichkeit: anastodjandei
af Iudaia Sk. 43 , 15 ; y) Zeit : af anastodcinai
gaskaftais Mc. 10, 6 ; af fairnin jera k. 8, 10. —
b) urn den Abstand der Verdienste auszudrucken :
af fjaim bnigkjandam visan bva- nivaibt mis vttl-
f>ris ist, duo twv Soxovvtoiv eivai ti — ovSiv
uoi Siaysqsi (non istis inferior sum) G. 2, 6.
//. Praepos. des Herkommens oder Herruhrens
von einer Person oder Sache. Sie bezeichnet:
1) den Ort, von woher Etwas kommt, aj im
eigentlichen Sinne: von — her, ano twos: af
allamma Iudaias L. 6, 17; af majjla ni matjand
(Speisen, vom Markte her geholt) Mc. 7, 4;
qiman af, sQ^ead-ai ano Mc. 15, 21 k. 11, 9
und mit einer Ellipse von landa, veibsa oder
baurg Mc. 15, 43 Lb. ad M. 27, 57 Gr. 4,
872; ex TWOS- - galisif) af fidvor vindam Mc. 13,
27; so auch af taibsvon, af bleidumein st. iX
di^utJv, elj, eviovvuwv; zur Rechten, zur Linken
M. 25, 41. Mc. 15, 27 und bei sitan, xa&ijO&at
Mc. 10, 36. 14, 62 od. xcc&iaai, Mc. 10, 37.
40 L. 20, 42; standan, axr(vai L. 1, 11 Gr. 4,
774. 782 — von — hinauf: jabai usbauhjada
af airjjai, edv vipw&do ex rtjg yfjg J. 12, 32. —
herab, de: bei atgaggan, dala£> atgaggan, atstei-
gan, driusan, gadrausjan, galei£>an, lisan, qiman;
so: in andbuleinai fraujins af biminam th. 1, 7. —
Es ivird dadurch die Herkunft und Abstam-
mung bezeichnet: Lazarus' af Be£>anias J. 11, 1
Lb. ad M. 27, 57 Gr. 4, 872; aina af fairgunja
Seinai G. 4, 24. — b) im bildlichen Sinne von
Personen : ano twos bei lausjan , leibvan sis ;
aaoa TiVog bei niman. Auch dient es, um an-
zugeben, woher man Etwas iceiss, st. ano rivot,
bei ganiman und £>agkjan. — 2) Die Vrsache;
a) um — willen, ano twos: anafiSuma visan af
Xristau R. 9, 3; b) bcwegende Ursache; vno
TWOS, P rac } vor: af saurgom afhvnapnand L. 8,
14; c) von wem Etwas bewirkt, veranlasst, ge-
geben ist: af mannam (hominum auctoritale) G.
1, 1; af fraujins abmin (effectum a spiritu do-
mini) k. 3, 18; af fraujin nimif) C. 3, 24; af
mis silbin, ani euavrov; mca sponte, nemine
monente J. 7, 28. 8, 28. 15, 4. k. 3, 5; mea
auctoritate J. 14, 10. 16, 13. 18, 34.
Es erscheint af in Zusammensetzungen Gr. 2,
707. 900: 1) mit Verb.: afagjan , afaikan,
afairzjan , afdailjan, afdaubnan , afdaujan , af-
dauj)jan, afdobnan, afdomjan, afdrausjan, if-
dumbnan, affdban, afgaggan, afgiban, afbaban sik,
afhamon, afblajian , afholon, aflirainjan, afhrisjan,
afbugjan, aflivapjan, afhvapnan, aflagjan, afleifian,
afletan, aflifnan, aflinnan, afmaitan, afmarzjan, af-
niman, afqijjan, afsaljan , afskaidan, afskiuban,
afslahan , afslaupjan sis , afslau£>jan , afslauj^nan,
afstandan, afsvaggjan, afsvairban, aftaurnan, aftiu-
afar
aftra.
ban, af[>aursjan , af]diuban , af])vi)iaii, afvagjan,
af\airpan, afvalvjan , afvamljan; 2) mit Parlic:
afgasto]>ans ; 3) mit Subst. : afdonuins, afdrugkja,
afctja, afgTundi£>a, afgudei, aflageins, adds, af-
marzcins, afsatcins , afslass: 4) mit Adj.; afguds,
afliaimis , afniainds.
afar, Fortbildung tier Praepos. af Gf. 1, 177
Gt. 2, 43. 3, 201. 259 steht:
I. als Subst. (m. od. a.): us afar, t£ ilfOtfll-
Qtag, aus der Dfai/ikoiiinwiischaft L. 1, 5] der
Dut. afar scheint fiir afr zu steften nach Ana-
logue ron fadr, bro|>r Gr. 3, 259, oder viel-
leic/tt nur des folycnden Vokals halben fur
afara Gr. 3, 610. Ei triffl afar, wie v. 8 kiiiini,
nicht die lirdcutuiiij von irf ijtitoiic; Lirtficr
iibersetzt riihiiyvr: Ordnuny; vyl. Lb. ad L.
1, 5 und prae f. XV III.
II. als Adv.: afarub Jan, spider aber Sk. 42,2.
III. als Pruepos. Gr. 4, 787: A, mil dem
Ace, nitr von der Zeil: (tfta ti, nach: afar
£>o aglon jaiua Mc. 13, 24; afar — dagans M.
26, 2. 27, 63 Up, 8, 31. 9, 2 L. 1, 24. 2, 46.
15, 13. afar lcilil M. 26, 73. Mc. 14, 70. afar
nalilainat K. 11, 25. afar paraskaiveiu M. 27,
62. afar [>ata, lira K. 15, 5; iitTce ravxa L.
5, 27 J. 6, 1. 7, 1. 11, 7. 11. afaruj^an fytto,
d'i M. 8, 5: fitxu Si Tccvrii Mc. 16, 12 L. 10,
1. 18, 4; afar |->atoi c. Verb, fin., ptra to c.
Inf. Mc. 1, 14; afar ]\it<>i matjan, vuclt wclchem
Essen Sk. 49, 22. alar ^ulai.i Sk. 39, 2. afar
urrisl is M. 27, 53. alar |>o vaurda L. 9, 28.
Audi sle/tt afar dagans. Si i,lifQioV, post u/ii/unt
dies Mc. 2, 1; und liifie afar ]>ala, iv Tw xa-
&i!;ijg, ilrinde post hoc Lb. ad L. 8, 1. =
B. mit dem J)at: 1) hinter — her: a) bei
Pir somen: gaggan, ioyia&at onion rivug oder
c'Xo't.ovlhiv Tin; galcijpan , artiiiyjoilai, oniaio
rivog; liirjats afar mis, Sivts orciaia fiov Mc.
1, 1/"; insaiuljan, I'.niHiTti.luv oniaio Tivbg;
laistjan, axoh)i'{riiv tivi od. orrioiu uvog; qi-
mifj sa afar mis , su/stm oniato pov Mc. 1,
7. — b) bei Sachen ; mit dem Zwecke , tie zu
errcichen: afargagga afar sigislauua, diwxio till
TO flnafiiiov Ph. 3, 14. gaggif> afar pamma
fralusanin, iTOQivtrcu irii to «7toAwAog L. 15,
4. — 2) abstract; secundum; yemiiss, nach;
iTli Tivt,: {saiin lnnijandam afar faihau Mc. 10,
24. Ii.iiliaitmi m.i afar uamin attins /.. 1, 59. afar
vaurda j teinani m.i /.. 5, 5 ; xaxa tt : afar bokom
K. 15, 3. 4 ; ptxa Tivog : afar analageinai lian-
divc Cast, ad T. 4, 14. Aber frani £>amnici ga-
fa lianai tiuhanda afar is viljin , i^wyprftUVOt, V7I 1
cevrov tig to ixiivov &i?.ijua t folgt der Fuly.:
a quo captivi tenentur ad (secundum) ipsius
vohintatem Cast, ad I. 2, 26; und afar pamma
blaiba ist nicht zeitlich yefastt, wie pira to
ipioftiov, sondern mit galaij> verbunden J. 13,
27. Veber air £>is dagis afar sabbatc, rruwi' xijg
ftiiig oafifiaTWV , am Naclttaye des Sabbats, tt.
air Jji's afardagis sabbato Lb. ad Mc. 16, 2.
In Zusummensetzunyen findet sich afar Gr. 2,
709. 900: 1) mit Verb.: afargaggan, afarlaistjan ;
2) mit Subst. : afardags , afarsabbatus.
afta, adv.; retro; dahinten, zuriick, svef>auh
])aim afta ufarmunnonds , r« fiiv unino) (das
Veryanyene) i7Tt?.av&c<v6fiiVog Lb. ad Ph. 3, 14.
a ft an a, adv., bedeutet eigentlich: kin ten Gr.
3,201. 259; doch steht: atgaggandei - aftana,
il&ovaa-oxio&iv , von hinten zu kommend
Mc. 5, 27.
a ft ;i in, adv. , orna&iv, von hinten, Gr. 3,
201: atgaggandei aftaro und atgaggandei du aftaro
TTDogt'/.i'rovact bnia&tv M. 9, 20. L. 8, 44 (tiber
du vyl. Gr.3, 108. Lb. adMc. 10, 13); jedoch
steht nuch slandandfi aftaro, CTtiOa oniott) L.
7, 38.
aftra, adv., bedeutet: 1) zuriick, riickuarts:
saikvands aftra, @).ino)V iv to oniaio L. 9, 62;
bif>e atvandida sik aftra, iv rw inaviX&etV
aiiTov L. 19, 15 ; mipjfjane gavandidedun sik af-
tra, iv rw vnooToiffnv avToig L. 2, 43; —
2) ncihv, retro od. mit re- zusammengesetite
1*
aftnma — ogan.
Verb., denuo, iterwn, porro ; wieder, wiederum,
abermah, tceiter, M. 5, 33. 26, 72. 27, 50.
Mc. 2, 1. 13. 3, 1. 4, 1. 5, 21. 7, 31. 8, 13. 25.
10, 1. 10. 24. 32. 11, 27. 12, 4. 14, 61. 69. 70.
15, 4. 12. 13. J. 6, 15. 8, 12. 21. 9, 15. 17.
26. 27. 10, 7. 17. 18. 19. 31. 39. 40. 11, 7. 8.
38. 12, 22. 28. 39. 13, 12. 14, 3. 16, 22. 28.
18, 7. 27. 33. 40. 19, 4. 9. R. 11, 23. 15, 10.
11. 12. K. 12, 21. k. 1, 16. 2, 1. 3, 1. 5, 12.
10, 7. 11, 16. 12, 19. 21. G. 2, 1. 18. 4, 9.
19. 5, 1. Ph. 1, 26. 2, 28. 4, 4. Sk. 38, 12;
tig to nakiv k. 13, 2; aftra leitil, nakiv fiixoov,
aber iiber ein Kleines J. 16, 16. 17. 19 und fur
SevriQov, wiederum Sk. 39, 19. 40, 5; — 3)
gegen den griech. Text ist aftra kinzugefugt
Mc. 8, 1. 12, 5. 15, 37 k. 13, 2$ dagegen ist
nalw nicht ubersetzt Mc. 3, 20. J. 18, 38. G.
5, 3; — 4) dient aftra zur Vmschreibung von
Verb, comp.: aftra usfulljan, ctVaxecpccXcciwcra-
o&at, E. 1, 10. aftra haitaina £>uk, ae avtixahi-
otooi L. 14, 12; aftra gaboteija alia, ccnoxct-
&ior« nnvra Mc. 9, 12; gastof) aftra, anoxa-
TiOTa&t] Mc. 3. 5; aftra gasatif>s varji ccnoxa-
rtOT<x-&rj Lb. ad Mc. 8, 25; aftra gagavair£>jan,
xatulluynvai K. 7, 11 Gr. 2, 933; vgl. Gr. 3,
120. 201. 259.
In Zttsammensetzung mit einem Subst: aftraa-
nastodeins.
a ft u in a, declin. ganz wie die Comparat., d. It.
nur schwach Gr. 4, 520: aftumans, say/xToi,
die letzten Mc. 10, 31. Ueber das Verhiiltniss
dieses Wortes zu iftuma Gr. 3, 628. /, 45.
aftumists, eoyarog, der letzte; ein zweimal
gesteigerter, mit aftuma gleichbedeutiger Super I.
Gr. 3, 628: sijai aftumists Mc. 9, 35. aftumist
habaija, }o%ccxi»g e%6i, liegt in den letzten Zil-
gen Mc. 5, 23; = aftumista fijands K. 15, 26
Gr. 4, 574; ana Jjamnia aftumlstin stada L. 14,
10; (J>a)na aftumistan sta£> L. 14, 9.
*agan, ft. 3, tremere, sick furchten Gf. 1,
103. Gr. 2, 11.
unagands, sick nicht fiirchtend, furcktlos,
ubersetzt das Adv. ayofiiog Gr. 1, 1016: oi una-
gands (cod. A.: unagans) sigai at iivis K. 16,
10; unagandans vaurd guf>s rodjan Ph. 1, 14.
agis, n., yofiog; Furcht, Angst : agis disdraus
ina L. 1, 12. varj) ana allaini a. L. 1, 65. dis-
sat allans a. L. 7, 16. atdraus a. in ausona
ize abraba Nek. 6, 16 ; ni sind a. godamma
vaurstva 7?. 13, 3. Gr. 4, 963; fullai vaurf>un
agisis (st. agizis Gr. 1, 65) L. 5, 26. in a. lu-
daie J. 7, 13. faura andvairf>ja a. guf>s Neh. 5,
15. ohtcdun agisa mikilamma L. 2, 9. a. miki-
lannna disbabaidai vesun L. 8, 37. in a. gu£>s li.
7, 1. mij£> a. jab reiron k. 7, 15. in a Xristaus
E. 5, 21. agis K. 7, 11; obtedun sis a. inikil
Mc. 4, 41. usgibif) - f>ammei a. a. It. 13, 7- a,
fraujins k. 5, 11. ci - a. babaina T. 5, 20. agisa
k. 7, 5.
a f a g j a n , in Angst setzen, abdngstigen ; im Pass,
in mit c. Dot., aaivea&ai od. nzvoead-av ev rivi,
sick in einer Sache ersckrecken lassen, sick ab-
iingstigen ; ei ni a ins bun afagjaidau in f>aim agg-
vifiom Th. 3, 3. ni in vaihtai afagidai Ph. 1, 28.
in a g jan, c. Ace, ifi^uiaa&ai rivi, Jeman-
den in Angst setzen, einschucktcrn Gr. 4, 618:
inagida ins M. 9, 30.
usagjan, ersckrecken: vesun usagidai (excro-
fioi, ausser sick vor Angst) Mc. 9, 6.
unagei, /"., (unageinsi', f., Gr. 2, 157) Furckt-
losigkeit; im Dot. unagein, aqoftwg, in Furcht-
losigkeit, okne Furckt L. 1, 74.
ogan, anom. Gr. 1,852. /, 560; /, activ; <po-
^tla&ai,, furchten Gr. 4, 28 ; c. Ace. der Sache
oder der andern Person M. 10, 28 Mc. 11, 18.
32. 12, 12 L. 1, 50. 18, 2. 4. 20, 19 R. 13, 3.
G. 2, 12. 4, 11. C. 3, 22. Neh. 7, 3; c. Dat.
instr. : agisa mikilamma , cpoftov uiyaV L. 2, 9
Gr. 4, 671 1 c. Inf. Mc. 9, 32 L. 9, 45 Gr. 4,
93. 99 ; c. ibai od. ibai aufto , fii]7i(og, ne forte,
dass nicht etwa k. 11, 3. 12, 20 G. 4, 11;
jabai jah gu|> ni og L. 18, 4; o., ibai aufto.
oiljan — a»Io.
rinrja vair{>aina k. 11, 3. o., ibai anfto ni sva-
Icikans s\c viljau, bigitau irvis k. 12, 20. o.
izvis, ibai svare arbaididcdjau in izvis G. 4, 11.
vilcis, ci ni ogeis valdufni R. 13, 3. obtedun
Mc. 5. 15 L. 8, 35 Neh. B, 16. o. sildaleikjan-
dans Lb. ad M. 9, 8; o. abraba M. 27, 54; o.
ina fraibnan Mc. 9, 32 L. 9, 45; o. ina jlfc.
11, 18 s o. ]bo managein Mc. 12, 12. Z. 20, 19;
o. agisa mikilamma L. 2, 9 untl dafur uhlcdun
J>o niaiiayein Lb. ad Mc. 11, 32. Gr. 1, 60;
ogs R. 11, 20. 13, 4. Gr. 1, 853. 4, 83. ogeiJ>
mais fiana ntagandaii ilf. 10, 28; ni nunu o. M.
10, 31; ni o. L. 2, 10; guf> ni ogands L. 18,
2; o. fians us bimaita G. 2, 12; o. fraujan ufar
managans Neh. 7, 2 ; ogandans L. 8, 25 ; o. guja
C. 3, 22; Jiaim ogandam ina L. 1, 50; ogandei
jah rcirandci Mc. 5, 33. — • II. c. Z^af. </es Pron.
pert.: ogan sis, (fofttia&ai , sich furchten Gr.
4, 29; c. ylcc. </cr and cm Person, ano nvog
M. 10, 28 od. Tivd M. 10, 26. Mc. 6, 20.
L. 19, 21. ./. 9, 22. Gr. 4, 50. 671; auch agis
mikil, (fofiov ftiyctv Mc. 4, 41: ohta mis fnik
L. 19, 21; obta sis Iobanncn Mc. 6, 20; niais
o. sis J. 19, 8; obtedtin sis agis mikil Mc. 4,
41; o. sis Mc. 16, 8. J. 6, 19; o. sis Iudainns
J. 9, 22; ni ogs fms L. 1, 13. 30. 5, 10. J.
12, 15; ni nunu ogei]> iivis ins M. 10, 26; ni
o. izvis {->ans usijimandans leika M. 10, 28; ni
o. i7.vis J. 6, 20.
ogjan, c. Ace, (foftiQi^tiv Tivci, Jemanden in
Furcht sctien; o^jan mik Lb. ad Neh. 6, 19.
Agar, 'Ayda, arab. Namen des Berges Sinai.
sci ist Agar G. 4, 24.
*agga, m., der hintere Theil des Ilauptes,
niir/ist dem Nackcn Gf. 1, 344. Gr. 3, 399.
Ii a I s a g g a , m., TQd%i]kog f Nacken : ana balsag-
gan is (so st. balsaggan Gr. 2, 348. 3, 402) Lb.
ad Mc. 9, 42.
aggilus, w., dyyilog; Engef, Bote Gr. 1, 601.
/, 47. 53: aggilus L. 1, 11. 30 J. 12, 29; a.
Gabriel L. 1, 26; a. fraujins L. 2, 9; a. sata-
nins k. 12, 7; n a. L. 1, 13. 19. 28. 35. 38.
2, 10; aggilau L. 2, 21; bamnu a. L. 1, 18.
34. 2, 13 und aggillau liubadis k. 11, 4; vgl.
Lb. ad G. 5, 15; aggilu mcinana M. 11, 10
Mc. 1, 2 L. 7, 27 wnrf aggelu gu\>s G. 4, 14;
»#/. Lb. ad k. 1, 16 Gr. I, 59; aggiljus J!fc.
12, 25; £>ai a. L. 2, 15; <></. aggcljus W. 8, 38;
od. aggileis Mc. 1, 13; aggile C. 2, 18 {&e
gavalidanc a. T. 5, 21; orf. aggele gu|j« £. 15,
10; {>ize voihanc a. L. 9, 26; aggilnm M. 25,
41 Mc. 8, 38 L. 4, 10. 16, 22. 20, 36 K. 4,
9 th. 1, 7; £>aim a. T. 3, 16; aggiluns scinans
Mc. 13, 27.
ark aggilu s, m., aQxe'tyyri.og, Erzengel: in
stibnai arkaggilaus Th. 4, 16.
aggvus, artvog, angustus, eng Gf. 1, 340 Gr.
2, 190. 289. /, 47: livan aggvu f>ata daur M.
7, 14; jiairli aggvn daur M. 7, 13.
g a a g g v o , adv., dy.niftwg, genau : gaaggvo {Lb.
ilndert in glaggvo, teas dem Sinne mehr zusage)
>iiu{> Th. 5, 2.
aggvifaa, f, hnge, Bedriingniss\ &X't\pig Th.
3, 3. th. 1, 6; arevoxutQict R. 8, 35 k. 6,
4: ovvoyj] k. 2, 4: a^\i]>a R. 8, 35; ifgvi
|)ai bait-tins k. 2, 4; aggvi{->a th. 1, 6; aggvi-
J»oin k. 6, 4; Jjaim a. Th. 3, 3.
gaaggvjan, beengen, bedriiiiyen: gaaggvidai,
arn'oxtooovun'oi. k. 4, 8.
gaaggveins,/'., orf. natfA Lb. Lesart: gaaggvei,
/"., Becngung, Beschriinkung : in garaiblrinsgaagg-
vein (C. gaagvein) 5/-. 38, 7; vitodis gaaggvein
(L6.: vitodis gaaggvei) Sk. 38, 22.
agis, aio-%Qog ; beschwerlich, umiemlich, scldmpf-
lich Gf. 1, 131: ngl ist qinon du kajiiilon K.
11, 6.
aglus, SvaxoXog; schteer, schicierig : Inaiva
■ghl ist f>aim liunj.incl.ini - galeijxm Mc. 10, 24
Gr. 4, 102.
agluba, adr., Svaxo?.ug, argre; schwer,
schtcerlich Mc. 10, 23. L. 18, 24.
agio, f. , Trilbsal, Bcdriitigniss; xortog k.
;i»li|>a — alimn.
11, 27; oSvvt} R. 9, 2; sonst {rUxpig. Der
Plur. st. des griech. Sing. J. 16, 33. R. 12,
12 A. 11, 27 Ph. 1, 16; aglons vinnan, M//fr-
a&cci, Triibsal leiden T. 5, 20 Gr. 2, 102. 3,
509; agio Mc. 4, 17. 13, 19. /2. 8, 35. 9, 2
A. 8, 13; aglons J. 16, 21 A. 4, 17. 7, 4. 8,
2; aglon it. 1, 4. 2, 4 5TA. 3, 7; aglon TJfc. 13,
24 8 7, 28 A. 1, 8 Ph. 4, 14; aglono C. 1,
24; aglom A. 1, 4. 6, 4. 11, 27 E. 3, 13 th.
1, 4; aglons J. 16, 33 R. 12, 12 /%. 1, 17
T. 5, 10.
agli]pa, f., Triibsal: vinnan agliJ>os, irlifte-
a&at Th. 3, 4.
usagljan, c. Dat., vnumia^eiv rivi, Jeman-
dem zur Last fallen: ibai nnd andi qimandei
usagljai mis L. 18, 5 Gr. 4, 690.
aglaitei, f., uaiXytia, Vnschicklichkeit, Un-
zucht: aglaitei Lb. ad Mc. 7, 22 G. 5, 19;
aglaitein E. 4, 19 und cielleicht auch st. aglai-
teino k. 12, 21.
aglaiti, «., aaeh/eia, TJnzucht: aglaitja A.
12, 21 fen cod. A.; aglaitjam R. 13, 13.
aglaitivaurdei, v. vaurd.
aglaitgastalds, v. staldan.
Agustus, Avyovaxog, Mannsnamen: fram kai-
sara Agustau Lb. ad L. 2, 1 ; cs scheint ver-
schrieben fur Avgustau Gr. J, 67 ; vgl. jedoch
Lb. ad Ph. 4, 2 Gf. 1, 136.
aha, m., vovg; Shut, Verstand Gf. 1, 105 Gr.
2, 260. 3, 491: aha Tit. 1, 15; ahin th. 2, 2.
T. 6, 5. t. 3, 8; all ahane Ph. 4, 7. ^«c/t
erganzt Cast.: haunein a(hins), xanuvoffoo-
aivqv C. 3, 12.
in a lis, (fQovifiog , verstiindig Gr. I, 40: ni
vairjjaip) inahai bi izvis silbam R. 12, 16.
in ah e ]',/'., Verstandigkeit, gesunder Verstand;
oioyyoovvi] T. 2, 9. oojcfQoviOfxog 1. 1,7; ahman
inaheins t. 1,7; mif> gariudjon jab inahein T. 2,9.
all jan, glauben, wiihnen: ni abjaif> f>alei,
fti] vofiioijTs on M. 10. 34.
ah ma, m., nvtvf.ia, Geist; (von abjan, cogi-
tare, die denkende Kraft, icie nveifia ton
nvtlV , spiritus von spirare Gr. 2, 147. 3, 389):
ahma Mc. 1, 12. L. 9, 39 J. 6, 63 K. 5, 5 k.
3, 6 G. 5, 17 T. 4, 1 ; ains a. E. 4, 4 ; ains
jah sa sama a. K. 12, 11; a. meins L. 1, 47 ;
a. veibs L. 1, 35. 2, 25 ; a. fraujins L. 4, 18.
k. 3, 17; a. guj>s R. 8, 9; a. is A. 7, 13; a.
snnjos 2A ad J. 14, 17. 16, 13; sa a. Mc. 9,
20; a. sa unhrainja Mc. 1, 26; a. sa veiha L. 3,
22. J. 7, 39. 14, 26; abmins L. 2, 40. 4, 14.
R. 7, 6. 8, 2. 5. 6. k. 3, 6. 8. 7, 1. 6?. 5, 13.
22. E. 2, 2. 4, 3. 6, 17. Ph. 2, 1 ; a. veibis
L. 1, 15. 41. 67. 4, 1. k. 13, 13; vcihis a.
Sfc 42, 9; a. meinis R. 7, 23; a. Xristaus PA.
1, 19; ahmin L. 1, 80. 6, 20. 10, 21. J. 11,
33. 13, 21- R. 12, 11. G. 3, 3. 5. 5, 5. 16.
18. 25. E. 4, 23. Ph. 3, 3. Sk. 40, 12; in a.
L. 2, 27. 4, 1. R. 8, 9. G. 6, 8. £. 2, 22. 3,
5. 5, 18. 6, 18. C. 1, 8. T. 3, 16; bi a. /2.8,
5. G. 4, 29; ainamma a. K. 12, 13; in ainamma
a. E. 2, 18. Ph. 1, 27; a. meinamnia k. 2, 13;
meinamma a. K. 5, 4; a. seinamma Mc. 2, 8.
8, 12; fraujins a. A'. 3, 18; in a. Haileiins L.
1, 17; in a. qairreins G. 6, 1; a. gu£>s A. 3,
3; in unhrainjamma a. Mc. 1, 23; in a. unhrain-
jamma Mc. 5, 2; a. veihamma L. 1, 3; in a. vei-
hamma Mc. 1, 8. 12, 36. L. 3, 16. R. 9, 1.
14, 17. A. 6, 6. Sk. 42, ly; a. J>amma unbrain-
jin Mc. 9, 25. L. 8, 29. 9, 42. a. f>amma vci-
hiu L. 2, 26 ; a. gabaitis Jjamma veihin E. 1,
13; in {janima a. izvaramma R. 16, 24. G. 6,
18; fiamma samin a. A. 12, 18; ahman M. 27,
50. Mc. 1, 10. J. 7, 39. A. 1, 22. 5, 5. G. 3,
2. 5, 17. Th. 5, 19. th- 2, 2; meinan? a. K.
16, 18; a. scinana £. 3, 16; a. seinana veihana
Th. 4, 8; gabailana izvarana a. Th. 5, 23; a.
an£>arana A. 11, 4; a. unrodjandan Mc. 9, 17;
a. unhrainjana Mc. 3, 30. 7, 25; a. unhulfions
unhrainjana L. 4, 33; a. veihana Mc. 3, 29. t.
1, 14; a. Xristaus R. 8, 9; a. faurhteins t. 1,
7; a. handugeins £. 1, 17; a. izos L. 8, 55; a.
ulmicins —
aigan.
.siinjos J. 15, 26 ; a. sunaus srinis G. 4, 6. fana
ain!;i|>alil;iii a. Sk. 40, 22; f>ana saman a. galau-
beinau k. 4, 13; fana vcihan a. guji.s E. 4, 30;
alima unhraiiija jl/c. 1, 25. 5, 8; \>\x a.pm unrodjands
/V<;.9, 25; Jiai aliinaiis J>. 10, 20. a. J>ai unhrainjans
Mc.5, 13; ahmane airzif>os 7'. 4, 1 ; livis a. sijuf>£.
9, 55; a. ubilaizc L. 7, 21. 8, 2; a. uiihrainjaizc
3lcA), 7; ahniani unhraiiijaim L. 6, 18; a. £>aim un-
Lrainjaiu Mc. 1, 27; Jiaim unhrainjam a. i. 4, 36;
ahinaus unlirainjans Mc. 3, 11; fans a. ./If. 8, 16.
alimeins, nvivpanxog; geistig, geistlich:
*agt,'\ im aluneinaim E. 5, 19. C. 3, 16; frodcin
ahmriiiai CI, 9. 3, 16; in allai fiufeinai a.
E. 1, 3; ahmein S*. 40, 18; vito£> a. ist R. 7,
14. = {)ana sainan mat aluneinan K. 10, 3; jus
f>ai alimcinans G. 6, 1 ; J>o aluncinon daupein
Sk. 41, 20; — ahmeino K. 15, 46; fata samo
dragk altnicino K. 10, 3 ; J>o alimcinona E. 6, 12.
ah mate ins, f., das We/ten ties Geistcs, Be-
geisterung : gudiskaizos ahmatcinais , &to7TViv-
orog, von gbttlicher Eingcbung t. 3, 16.
ahaks, f.? , nt^artoct , Tanbe Gf.l, 128. Gr.
1, 602. 2, 279. 3, 341: ahaks L. 3, 22; ahak
Mc. 1, 10; al.ake L. 2, 24; ahakim Mc. 11, 15.
a liana, f., to cr/voov , Sprcu Gf. 1, 132. Gr.
2, 157. 3, 413: ahana L. 3, 17.
Aharon, 'siaocov, Mavmnamen Gr. 1, 71. /,
90: us daulitmm Aharons L. 1, 5.
ahs, n., ard^vg, Ae/ire, Gf. 1, 134. Gr. 2,
266. 3, 413: famma ahsa Mc. 4, 28; ahs Mc.
4, 28; ahsa Mc. 2, 23. L. 6, 1.
ah tan, oxrw, octo, nc/d, Gf. 1, 138. Gr. 4,
742: da-os ahtau L. 2, 21. 9, 28.
ah tnu dugs, v. dagan.
ah tautehund, v. trhund.
all In da, oydoog, tier achte Gr. 1, 764. 2,
997. 3, 63/". /, 70: in daga ahtudin L. 1, 59.
ahva, /"., Tiorctfiog, aqua; Fluss, Gewasser Gf.
1, IS. 110. 504. Gr. 3, 381. 384: ahva L. 6,
48; in laurdane ahvai Mc. 1, 5; ahvos M. 7,
25. 27. J. 7, 38; ahvo k. 11, 26.
Aibair, 'E/Ko, Mannsnamen: sunaus Aibairis L
3, 35.
ai'br, «.', Swqov, Opfergabe: aihr J>ein L6. «*/
JW. 5, 23; es ist wohl tibr im lesen Gr. 3, 510.
/, 43. 63. Grm. p. 25 und Reinh. F.pr. LIV.
A i <ld ii a, 'ItSovd, Mannsnamen: sunjus Aidduin*
(so Lb. st. Aiddunis) Esdr. 2, 36.
Aieira, 'Jloat, Mannsnamen: sunaus Aieirin.s
Neh. 6, 18.
Aifaiso, 'JCrptaog, Ephesus, Ortsnamen: in
Aifaison K. 15, 32. 16, 8. E. 1, 1. T. 1, 3. /.
1, 18; in Aifaison t. 4, 12.
A i fa is ius, m. , 'Ecpiatog, Einwohner der
SI a ill Ephesus: du Aifaisium E. inscr. unit
subscr.
aillajia, Hf(fct&K, syrisch st. duiVoixxhjri,
werde geoffnet: aiffafia, {satci ist uslukn Mc.
7, 34.
aigau, anom. Gr. 1, 852. /, 560; vgl. Gf. 1,
113. Grr. 491; 1) c. Ace, fyuv rt, Eticas
haben, besitzen: aban G. 4, 27; aban ungalaub-
jandan A'. 7, 13 ; ainana attan J. 8, 41; faura-
gaggjan L. 16, 1; fraujan C. 4, 1 ; frcihals G.
2, 4; gavairfi J. 16, 33; grobos M. 8, 20. 9,
58; lamba L. 15, 4. J. 10, 16; libain /. 10,
10; lilxin aiveinon J. 6, 40. 47. 54; qcn L. 20,
2S; qcn nngalanbjandein A*. 7, 12; skalk arjan
dan L. 17, 7; sunn Mc. 12, 6. L 15, 11; un-
ilhancin T. 6, 16; valdufni C. Inf. J. 19, 10.
Gr. 4, 102; valdufni ana c. Ace, i^ovffiav xctTo
rivog J. 19, 11; vftof) J. 19, 7; — 2) c. dopp.
Ace: attan Abraham L. 3, 8; — 3) fo du qe-
nai, avT)]i> yvvM/.u Mc. 12, 23. L. 20, 33. Gr.
4, 825; — 4) als verb. atix. c. Inf. dun-It
BeupMe nicht n belrgen Gr. 4, 92: aih J. 10,
16. 19, 10; aih J. 6, 47. 54. 16, 15. II 6, 16
od. aig tf. 7, 13; aihu.n J. 19, 7. G. 2. 4 o«/.
aignm L. 3, 8. /. 8, 41; aihuji C. 4, 1; aigun
ilf. 8, 20. L. 9, 58; aigi /. 6, 40. A'. 7, 12:
aigeif J. 16, 33; aigcina J. 10, 10; ailita i.
15, 11. 16, 1 ; aihtcdun Mc. 12, 23. L. 20, 33 ;
8
fairailian — Ainok.
aihtedeis J. 19, 11; aigands Mc. 12, 6. L. 15,
4. 17, 7. 20, 28; aihandans Lb. ad k. 6, 10;
£izos aigandeins G. 4, 27.
fairaihan, Gr. 1, 852, c. Gen.; \itxi%uv
TWog, Theil an einer Sache haben: ni maguf>
biudis fraujins fairaihan (so Cast. st. fairainan) K.
10, 21.
aigin, «., Eiffenthum; ovaicc L. 15, 12; /?/og
L. 8, 43; sonst roc vnag^ovra: aiginis L. 15,
12; a. meinis i. 19, 8; allamma aigina seinamma
L. 8, 43. 14, 33; aigin is L. 16, 1; aiginam
seinaim L. 8, 3.
gaaiginon?, nktovexriiv, fur Eigenthum
erklaren: ei ni gaaiginondau (so Lb. st. galigi-
nondau) fram satanin k. 2, 11.
aihts, f, Eigenthum, Habe: alios aihtins mei-
nos , nuVTcc ta V7iccQ%ovtu ftov K. 13, 3 ; iz-
varos a., toe v/a.mv k. 12, 14.
ai lit ron, haben wollen , sich erbitten, erbet-
teln; noogcurtiv Me. 10, 46. L. 18, 35. J. 9,
85 sodatin beten; 7ioosiv%(0&ca E. 6, 18; al-
Tlio&cu C. 1, 9.: aihtron Mc. 10, 46. L. 18;
35; aihtronds J. 9, 8; aihtrondans E. 6, 18;
faur izvis bidjandans jah a., ei fullnaijj C. 1, 9.
a ih irons, f. , Gebet; jioogsv%ij, loahrend
bida der/Otg ausdriickt , umgekehrt Ph. 4, 6 ;
vgl. Grm. 689: bidai jab aihtronai Ph. 4, 6;
£>airh alios aibtronins jah bidos E. 6, 18 ; tau-
jan bidos, a. T. 2, 1.
*aihvs od. aihvus? m., 'mnog, equus , Pferd
Gf. 1, 113. Gr. 3, 325. /, 52.
aihvatundi, v. tindan.
*aikan, redupl. ajerc, sagen Gr. 3, 764.
/, 565.
afaikan, redupl., adsagen, leugnen; 1) allein-
stehend: aovuo&at, Mc. 14, 68. J. 18, 25. 27
od. ava&e[iccTi££iv Lb. ad Mc. 14, 71; —
2) mit jjcrsbnllchem Ace: Jemanden verleugnen,
ccQveia&cci iiva. M. 10, 33. L. 9, 23. t. 2, 13.
13 od. (iTiaQViia&ai xivk M. 26, 75. Gr. 4,
618. 676; — mit Jxilei; tcQvuadca, on M.
26, 72; — mit dem Inf.: mik afaikis kunnan,
anaovriOTi fit J. 13, 38 •, vgl. Lb. ad L. 9, 25.
Gr. 4, 101 : afaika jah ik ina in andvairjija attins
meinis M. 10, 33; £>rim sin£>am afaikis mik M. 26,
75 ; unte £>u mik a. kunnan Jjrim sin£>am J. 13, 38 ;
Jsishvanoh saei afaikij) mik in andvair£>ja manne
M. 10, 33 ; jah is a. uns t. 2, 12 ; jabai afaikam
t. 2, 12; afaikai sik silban L. 9, 23 ; aftra afaiaik
mi{> aijsa svarands M. 26, 72; if) is a. qi£>ands
Mc. 14, 68; ij> is a. jah qaf> /. 18, 25; aftra
a. Paitrus J. 18, 27; \\> is dngann afaikan jah
svaran, £atei ni kann Mc. 14, 71; a. sik silban
ni mag t. 2, 13.
aikklesjo, f. , hxlrjaia, Kirche Gr. 3, 559.
563. /, 53: aikklesjo K. 14, 23. E. 5, 24. C.
1, 24. T. 3, 15. 5, 16; aikklesjons R. 16, 23.
E. 5, 23. C. 1, 18. Calend.; aikklesjon K. 10,
32. 16, 19. k. 1, 1. 8, 1 (cod. B.) E. 3, 21.
C. 4, 16. th. 1, 1; aikklesjon K. 11, 22. 15,
9. E. 1, 22. 3, 10. 5, 25. 27. 29. Ph. 3, 6.
C. 4, 15. T. 3, 5; aikklesjons K. 16, 19; aik-
klesjono L 8, 23. 24. Ph. 4, 15; aikklesjom
K. 7, 17. 16, 1. k. 8, 1 (cod. A). 8, 16. 11,
28. G. 1, 2. 22. Th. 2, 14. th. 1, 4; aikkles-
jons k. 8, 18. 11, 8. 12, 13.
Aileiaizair, 'EXii&Q, Mannsnamen: sunaus
Aileiaizairis L. 3, 29.
Aileiakeim, 'E/.icc/.Hfi, Mannsnamen: sunaus
Aileiakcimis L. 3, 30.
Ailei sabai[>, '£fooaj3(T, Weibernameyi : Ai-
leisabaif. L. 1, 5. 7. 13. 24. 46. 41. 57; Ailei-
sabai]b L. 1, 40.
A i 1 1 a in , 'Hkdfi , Namen der Provinz ElymaVs :
sunjus Aillamis an£>aris Esdr. 2, 31 J vgL Lb.
ad M. 8, 28.
ailoe, hebr., Dm?, mein Gott Mc. 15, 34.
A i m in eira, *Eu{ii}Q, Mannsnamen: sunjus Aim-
meirins Esdr. 2, 37.
A i n n a a , v. Sainnaa.
Ainok, 'Evu>%, Mannsnamen: sunaus Ainokis
L. 3, 37.
Aioos
Bins.
Ainu 8, 'hvwQ, Mannsnanien: snnaus Ainosis L.
3, 38.
ains, ein Gf. 1, 760. Es rersagt sich dem
Artie, wie der sclncarhen Form, auch in dem
Siiuif rim .-olus Gr. 4, 515; dock steht us leika
baauaa ainamma, tov outuccrog tov hogK. 12, 12;
if//, auch {wlaiii (st. Jiata ain) Lb. ad J. 9, '2b mid
ciiizclnr Fiille, wo es solus bedentct. Indent
M ii/irra/l in der Slellung mit dem griech. Texte
gtnau iibereiustiinmt , steht es dem Stdist. bald
roriin, bald nach. Es bedeutet: 1. ag, unus,
8tn, ein linziger; 6 tig L. 7, 41. 17, 35. 18,
10. A'. 4, 6. 10, 17. 12, 11; — 1) allein ste-
hnid: ains A'. 9, 24. k. 5, 15; a. ist Mc. 12,
32; aiuana M. 27, 15. J. 18, 39; amis Juis \an
ill Me. 10, 21. Z<. 18, 22; ei sijaina ustaubanai
tin lainamma J. 17, 23; ain sc. qijia Ph. 3, 14;
«/«.< Subst. ist aus dem rorigen zu ergiinzen:
fidvorlii;uns aiiKuuiiia \anans k. 11, 24; aiuana
Mc. 9, 5; aina G. 4, 24; aina L. 9, 33; ain
Mc. 4, S. /. 0, 22; — 2) /7ee<tr< M« einem
Subst. verbunden Gr. 4, 741; a) ihm voraus-
gehend: ains M. 5, IS. J. 10, 10- K. 10, 17.
12, 14. 19. E. 4, 4. T. 2, 5; ainis L. 15, 7.
10. A'. 10, 17. T. 5, 9; ainamma ft. 15, 6. A".
12, 13. k. 11, 2. E. 2, 15. 18. /%. 1, 27; ai-
uana Mc. 8, 14. 12, (i. 15, 0. L. 16, 17. J. 8,
41. 18, 14; aina E. 4, 5; ainaizos T. 3, 2. 12.
Tit. 1, 6. Si. 45, 2; ainai Ph. 1, 27; aina £.
4, 4; ain J. 10, 10. R. 12, 5. A'. 10, 17. 12,
20. E. 4, 4 und getrennt K. 12, 12; ainis Mc.
11, 29. L. 20, 3; ainamma R. 12, 4. A'. 12,
13. G. 5, 14. £. 2, 16. C. 3, 15; ain M. 5,
36. J. 7, 21. Abweichend iibersetzt ist: us ai-
namma galigrja habandei, t| tvog xoirtjv i%ovoct
R. 9, 10. — b) ihm nachfolgend Gr. 4, 453:
ains M. 5, 18. Mc. 12, 29; ainamma L. 15, 8;
aina M. 5, 41. 6, 27; ain Mc. 10, 7. — 3) mit
partilirem Genit. Gr, 4, 472; a) dem Subst.
rorausgehend : ains M. 5, 29. 30. 6, 29. L. 17,
15; ainamma M. 25, 40. 45. L. 8, 22. 17, 22.
aiuana M. 10, 42. Mc. 9, 42; aina M. 5, 19;
ain Mc. 9, 37. L. 5, 3; und i'x rivog st. det
Genit.-. ains Mc. 10, 39. J. 6, 71. 13, 21; ai-
namma L. 15, 4; — ft) nachfolgend: izvara ains,
*£ vftwv tig J. 6, 70; mimdede ainaizos Sk. 41,
23; — 4) ain visan, *V tivcu, anfs engste ver-
bunden sein , gleichsam cine einzige Person aus-
machen: ain siju J. 10, 30. 11, 22; ain sijuf)
Lb.adG.3, 28; ain sijaina/. 17, 11.21.22; —
5) ains jali sa sama , ein und derselbe Sk. 45,
20; ains jali sa sama ahma K. 12, 11; ain
ist jali {>ata samo c. Dat., es ist ebenso viel, als
ware sie beschoren K. 11, 5 und bloss ainana
St. unum cundcinque Sk. 44, 24; — 6) ains-
anfiar, tig (6 tig)- 6 'irtgog, der eine - der
atulere: ains-anjiar L. 7, 41. 17, 34. 18, 10;
ainamma - anj^aramma M. 6, 24. L. 16, 13; ai-
nana -an] iar ana M. 6, 24. L. 16, 13; aina-anf>ara
L. 17, 35; und fur tig-xcd tig: ains-jah ains
Mc. 10, 37; ainana -jali ainana M. 15, 27. G.
4, 22; endlich ains faur ainana K. 4, 6. Gr. 4,
454. — II. tig, quidam, ein geicisser: 1) allein
ttehend: ains Mc. 10, 17. 15, 36; 2) ftectirt
mit einem Subst. verbunden; a) torausgehend :
ains M. 8, 19. J. 6, 9; 3) mit partiticem Genit.,
uberall torausgehend'. ains Mc. 5, 22. 6, 15.
12, 28. 14, 10. SA-.52, 11. ainamma L. 5, 17;
ainana Mc. 8, 28. L. 15, 19; aina Mc. 14, 66;
ainai L. 5, 12; und tx rivog st. des Genit.:
ains J. 6, 8. 12, 4. 13, 23; 4) mit us c.Dat.:
ains us im M. 27, 48; ains us J>izai managein
Mc. 9, 17; 5) ains sums, tig rtg, pin getcisser
Mc. 14, 47. 51. In alien diesen Stellen wiirde
ains, da es nie Pronom. indefin. ist, sondern
wie unus stets seine Ubendige Bedeutnng be-
hiilt, gar nicht angeicandt sein, sondern sums,
was zuwcilen wirklich gebraucht ist, wenn nicht
tig in solchem unbestimmteren Sinne gestanden
hatte Gr. 3, 4. 4, 381. 394. 452. — HI. solus,
allein; 1) im goth. hinzugesctzt in: rodida sis
ains, tiTttv iv iavTw L. 7, 39; niba ainaim gud-
2
10
ainshun.
jam Mc. 2, 26; izvis ainans M. 5, 46; sein
ain, to iaVTijg K. 13, 5; 2) tig: niba (alja) ains
gu|> Mc. 2, 7. 10, 18. Lb. ad L. 5, 21, 18.
19; 3) fiovog; a) allein stehend: saei ains aili
T. 6, 16; ist mi£> mis ains t. 4, 11; ains ni im
J. 8, 16. 16, 32 ; ainai Th. 3, 1 ; ainans Mc.
9, 2; b) mit einem Pronom.: is ains J. 6, 15;
j£:>au ainzu ik #. 9, 6; mis ainamma J. 8, 29;
imma ainamma L. 4, 8; mik ainana J. 16, 32;
jus ainai Ph. 4, IS; f>ai ainai C. 4, 11; hi f>ans
ainans J. 17, 20; silbo ainata J. 12, 24; c) mit
einem Subst.. ains mahteiga T. 6, 15; Iesus
ains L. 9, 36; lesuis ainis J. 12, 9; ainamma
frodamma gu]ba T. 1, 17; Iesu ainana jtfc. 9, 8;
bi hlaib ainana £. 4, 4; ainana sunja gu]} J. 17,
3; ainai siponjos is J. 6, 22; ainaim gudjam L.
6, 4; ]baim hlaibam ainaim Sk. 50, 5; in £izai
libainai ainai K. 15, 19; niba brugga aina Mc.
6, 8.
ainshun, steht nur in verneinenden Siitzen;
denn auch J. 7, 48. Sk. 51, 22. K. 1, 16. sind
dem Sinne nach verneinend Gr. 3, 32. 721.
739. Es bedeutet: I. alleinstehend : Niemand;
1) die Verneinung steht vor ainshun ; also ni
ainshun, oiideig: ni ainshun ist L. 1, 61.9, 50.
18, 29; ni a. nimijj J. 3, 22. 16, 22. Sk. 44,
14; ni a. dugavindija sik I. 2, 4; ni a. JuuJ^eigs
L. 18, 19; ni a. mag J. 6, 65; nib. f>an a.-ro-
dida J. 7, 13; ni a. uslagida /. 7, 30. 44; ni
aiuummehun gasko]jum k. 7, 2 ; ni ainnobun kun-
num k. 5, 16; ni a. fravardidedum k. 7, 2; ni
a. bifaihodedum k. 7, 2 ; ni a. stojandan Sk. 46,
5; sodann ov -ovdtig: ni ainnobun kaurida k.
11, 8; firmer fitjdtig: ni ainsbun - sokjai K. 10,
24; ni a.-gansjai G. 6, 17; ei ni a. afagjaidau
Th. 3, 3; ni aiuummehun - usgibandans R. 12,
17; — 2) die Verneinung steht vor dem Verb.:
st. ovdtig: ainshun ni vissa J. 13, 28; a. ni qi-
mif) /. 14, 6; anj>ar a. ni gatavida J. 15, 24;
a.-ni lagjid L. 5, 36; a. ni giutid L. 5, 37; a.
nist L. 7, 28; a. ni faifah /. 8, 20; st. ov-
ovSeig: ni mahta vas fram ainomehun L. 8, 43;
ni fralailot ainobun Mc.5, 37; ni fralailot a. inn-
gaggan L. 8, 51; ni sloja ainnohun J. 8, 15;
ni Jsan atta ni stojiJ> ainohnn Lb. ad. J. 5, 22.
Sk. 45, 18. — 3) die Verneinung steht cor ei-
nem Adv.: ainshun -ni suns vili L. 5, 39. —
//. mit einem partitiven Genit. Gr. 4, 738:
Niemand, Keiner; 1) die Verneinung vor ains-
hun; also ni ainshun, ovdtig: ni ainshun prau-
fete andanems ist L. 4, 24; ni a. ize gahrainids
vas L. 4, 27; ei ni a. reike - galaubidedi Sk. 52,
3; £>alei ni a. J>ize reike galaubida Sk. 52, 8;
ni a. manne-kauseif> L. 14, 24; ni a. £>ive mag
L. 16, 13; ni a. izvara taujip) J. 7, 19; £>anei
sahv manne ni a. T. 6, 16; ni ainnohun aikkles-
jono mis gamainida Ph. 4, 15; vgl. Lb. ad G.
5, 15; ni du ainaihun |>i/.o insaudi]>s vas L. 4,
26; gatavida taikne ni ainohun J. 10, 41; gaju-
kono ni a. qi]pis J. 16, 29 ; ni a. fairino bigat
J. 19, 4. — 2) die Verneinung steht vor dem
Verb.: st. ovdtig: ainnobun izvara ni daupida
K. 1, 14; ainobun fairino ni bigita J. 18, 38;
St. ov- ovdtig: ni fraqistida ize ainnummehun J.
18, 9 ; ni skuld ist manne a. J. 18, 31 ; ni mah-
ta - ainohun mahte Mc. 6, 5 ; ni aihtcdeis val-
dufnje ainhun J. 19, 11; st. ov-nctg: ni £>auh
ganesi ainhun leike Mc. 13, 20 ; nist unmabteig
-a. vaurde L. 1, 37; ni vair£>i£>-a. leike G. 2,
16; st. ticig-[ii]: ainhun vaurde ubilaize-ni us-
gaggai E. 4, 29. — ///. nut us c. Dat., tx
rivog: ainshun us izvis ni fraihni£> J. 16, 5 ; a.
us im ni fraqistnoda J. 17, 11. — IV. mit an-
dern Negat.: ni ainshun aiv manne sat, ovdtig
narnoTt ccv&qwtiiov iy.cc&iot L. 19, 30; ni aiv
a. mag, ovdtig Svvarca J. 10, 29; ei ni ainis-
hun hvis f>aurbeif>, 'ivee utjdtvog ygticcv ixrirt
Th. 4, 12 ; nauh ainshun manne ni sat , ovdtig
ctv&qwnfDV xt/ia&ixs Mc. 11, 2; a. £>anasei£>s
ni gadaursta, ovdtig ovxtn irolfia Mc. 12, 34;
ni J>anasei£>s ainohun gasehvun , ovxirt, ovdtva
tiSov Lb. ad Mc. 9, 8; ni ainummehun vaihtais
l>aUiin — Airastus.
11
vkttlant sijaib, ftijSevi [tt/div 6(fti'/.tTt R. 13, 8;
raihte aiuobun izvis ni gaskabjib, ovStv VfiHg
ov u>) ttdixi)0jl L. 10, 19; n! ainlnm ]>annu in
vailitai gibaodans bistuggq, fiijSepuav &V [iqdtv't
StSivtH TtgogxontjV k. 6, 3j ni aii(lliof-vi{)ra
ni aiiiluin vaurde, oi'X unt:itiii'/-tj-nudg oiidi iv
fijfta M. 27, 14. — V. wo der Satz bloss thai
Siiim; nach rerneiiiend ist: sai jau ainshun b|*e
reike galaubidudi, firj rig ix xiZv ug^ovtuv ini-
tJTtvatv; J. 7, 48. Sk. 51, 22; ni vail ei ain-
noliun danpidedjan , ovx oidu, ti' rivet ciXkov
ifianxioct K. 1, 10. Auch ainsliun? st. alizu
Lb. ad E. 5, 5.
[>atain, st. J>ala ain, das elite Lb. ad J. 9,
25. Es findet sich: bataiu vait, tv oiSa J. 9,
25; b. viljau Titan, tovto fiovuv ifekoi ^ia&tlv
G. 3, 2; sodann ni b.-ak jali , ov uovov-c'Mcc
xat, nicht nur - sondern auch T. 5, 13. Gr.
3, 273; und mit einer Ellipse im ersten Gliede:
ni {). ak jali , oil povov, «/./.<<• y.c.'t R. 9, 10. k.
8, 19.
[>atainei, (tovov , nur M. 5, 47. 8, 8. 9,
21. 10, 42. Mc. 5, 36. L. 8, 50. K. 15, 19.
G. 1, 23. 2, 10. Ph. 1, 27. Sk. 37, 16 und
hinzugesetzt M. 10, 28; fcrner ni b., pi] povov
G. 4, 18; b. ibai- taujai{> , fii) fiovov, macht
nur Qedoch) nicht Lb. ad G. 5, 13; ni b.-ak
jali, ov [lavov-cdXa xcd R. 9, 24. 12, 17. 13.
5. k. 7, 7. 8, 10. 21. 9, 12. E. 1, 21. Ph. 1,
29. 2, 27. t. 2, 20. 4, 8 und ni b.-ak Sk. 44,
21. 46, 2. 49, 20. Es steht bataine Sk. 37, 16.
ainfalb>6,
ain fal{>aba,\ v. falban.
ainfalbei,
ainhvarjis,
ainlivarjizu li, \ v. bvas.
ainhvabaruli ,
ain I if, v. leiban.
ainabaur, v. bairan. *
ai n a in u nil ij> a, v. munbs.
a in a ha, nur schwach declin. Gr. 2, 314. 3,
9: povoytvijg, einziy (einig bci Luther): suuu>
ainaba aijx'in Mmal L. 7, 12; ainaba mis itt /.
9, 38; ilanlilar ainobo vas imma L. 8, 42.
ainakls, fituovuifiivog , eiineln, verlassen.
ainakla C. ad T. 5, 5; odet soil man ainaida
lesen, von ainan, povovv , verehizeln?
gaainan?, vereinzeln, trennen: gaainaidai
(so st. gaainanaidai ? vyl. Lb. ad R. 14, 4) af ii
vis, atf Vfiwv anoQCpavus&eVTtq Th. 2, 17.
Aiodia, EvoSia, Weibemamen. Aiodiao bidja
Lb. ad Ph. 4, 2.
Aipafras, 'Enafpoag, Manns nit men: Aipafras
C. 4, 12. Phil. 23; Aipafrin C. 1, 7.
Aipafraudeitus, ' Eaacpoodirog , Manntna
men: Aipafraudcitu Ph. 2, 25.
aipiskaupus, m., iniaxonog, Bischof Gr. /,
52: aipiskaupus T. 3, 2. Tit. 1, 7; Dauribaius
aipiskaupus, Calcnd.
aipiskaupei, f. , tmaxoTir), Bischofsmmt:
jabai bvas aipiskaupeins gairneib T. 3, 1.
aipistaule, imoTokr], Brief Gr. 1, 1068. 3,
562. /., 53. Sk. p. 87: aipistaule k. 3, 2. 3.
E. inscr. ; so a. jaina k. 7, 8; so a. C. 4, 16.
Th. 5, 27 ; bizai aipistaulein AT. 5, 9 ; aipistaulein
th. 2, 2. (vgl. Lb. ad M. 27, 62. L. 15, 9.) bo
a. 72. 16, 22; ana allaini aipistaulc(im?) mcinaim
Lb. ad th. 3, 17; aipistulans Neh. 6, 17. 19;
vgl. Cast, ad th. 2, 15.
air, adv., ngiut, frith, eher Gf. 1, 434. Gr. 1,
91. /, 54; ist es ComparatJ Gr. 3, 97. 625;
ist es Praejws.? Gr. 3, 189. 254. 4, 788; vgl.
Gr. 4, 924: air ubtvon ustandands, nQtat hrvv-
%ov Xictv (cvciOTag Mc. 1, 35 ; filu air bis dagis
afar sabbate, ).iav nQuii' Tfjg (nag aaftftaTwv
Mc. 16, 2.
airis, compar., nukai, olim, vor Zeiten,
friiher L. 10, 13. Gr. 3, 88. 591.
airiza, adj. compar. Gr. 1, 756; im Plur.
fur oi ctQxaioi, die Vorfahren: bize airizane
L. 9, 8. 19; bairn airizam M. 5, 21. 33.
Airastus, "EgaoTog, Mannsnamen R. 16,23.
2*
12
airknis
aibei.
airknis, ooiog, heillg, gut Gf.l, 468. Gr. I,
50 : airknis (fehlt im griech. Texte) Lb. ad T. 3, 3.
n ii a irk ns, dvoaiog, unheilig , unrein, gott-
los : unairknai (cod. A. : unairknans) t. 3, 2 ; unairk-
naim Cast, ad T. 1, 9.
a irk nib a, f, to yvi\aiov , sinceritas, Rein-
heit: izvaraizos friabvos airknif>a kiusands A'. 8, 8.
Air mud am, EkftwSap, Mannsnamen: s una us
Airmodamis L. 3, 28.
Airmogaineis, 'Eofioyivqg, Mannsnamen Lb.
ad t. 1, 15.
airba, f„ ytj, Erde, Erdreich, Erdboden, Land
Gf. 1, 415. Gr. 2, 62. Grr. 492; steht ohne
Artie, weil es dem Heidenthume ein gottliches
Wesen bezeichnete Gr. 3, 352. 4, 384. Grin. 156:
airba M. 5, 18. 27, 51. Me 4, 28. K. 10, 26.
28; airbos Me 4, 5. 13, 27. L. 10, 21. Lb.
ad E. 4, 9. T. 2, 6 ; airbai M. 5, 35. 9, 31.
11, 24. 27, 45. Mc. 8, 6. 15, 33. L. 6, 49.
14, 35. J. 6, 21. 12, 32. K. 15, 47. Sk. 44. 3.
7. 17; ana a., im yfjg L. 2, 14; im rtjg yfjg
M. 6, 10. 19. 9, 6. Mc. 2, 10. 4, 31. 9, 3. L.
5, 24^ 18, 8. J. 17, 4. R. 9, 28. E. 1, 10. 3,
15, C. 1, 16. 20. 3, 2. 5; ana a. godai L. 8,
8; ana a. bizai godon Mc. 4, 20; ana bizai go-
don a. L. 8, 15 ; a. buk ga'i'bnjand , idacpiovoi
at L. 19, 44; airba M. 9, 26. 10, 29. 34. Mc.
4, 5. 8. 26. 31. 9, 20. L. 4, 25. 5, 11. 8, 27.
16, 17. J. 12, 24. R. 9, 17. Sk. 44, 15.
airbakunds, v. kuni.
airbeins, irdisch Sk. 44, 16; imyuog k.
5, 1. Ph. 3, 19; %oixog K. 15, 49; sodann ir-
den, 6oTQay.tvog k. 4, 7: airbeins Sk. 44, 16;
airbeina unsara gards Lb. ad k. 5, 1. Gr. 4,
953 ; in airbeinaim kasani k. 4, 7 ; baiei a. frab-
jand Ph. 3, 19. = bis airbeinins A'. 15, 49.
air us, in., ayyelog, Bote Gf. 1, 427. Gr. 2,
56. /, 54; vgl. Lb. prol. XX; es ilbertriigt
ayyslog L. 7, 24. 9, 52. und 7ioig(3tia L. 14,
32. 19, 14. vgl. Lb. ad L. 3, i: aim L. 14,
32. 19, 14; {tun airum L. 7, 24; airuns L. 9, 52.
airinon, mit faur c. Ace, nqigfitvtw VTttQ
twos, legatum esse m commodum alicujus, fur
Jemanden Bote sein : faur boei airino in kunave-
dom E. 6, 20. faur Xristu nu airinom k. 5, 20.
airzis, irre Gf. 1, 449. Gr. I, 52, ti?mvio^u-
vog t. 3, 13; und mit visan od. vairban, nXa-
vuo&uiy irre sein od. werden, sich irren Gr.
4, 590: airzjai jah airzjandans t. 3, 13; a. sijub
Mc. 12, 24. 27; ni vairbaib a. G. 6, 7.
airzei, f., iikavr\, Verfuhrung: airzeins E.
4, 14; airzein Sk. 45, 6.
airziba, f, nkuvri, Verfuhrung, Betrug: so
speidizei airziba M. 27, 64; ahmaneairzibos T. 4,1.
airzjan, nXavav, irre fiihren t. 3, 23; c.
Ace, nXavav xiva J. 7, 12. Gr. 4, 618; im
Partic. Praes. fur n).dvog M. 27, 63. k. 6, 8:
airzeib bo managein J. 7, 12; jains airzjands
M. 27, 63; eve airzjandans £. 6, 8; airzjai jah
a. t. 3, 13.
a f a i r z j a n , c. ^4cc, cwiorcAczi'a f Tt va, machen,
dass demand abirrt Mc. 13, 22; im Pass., nla-
vdo&ai , sich ver fiihren lassen, irre gefuhrt
werden J. 7, 47. Sk. 51, 21. K. 15, 33; und
mit af c. Dat. , ctTzoTtkavdo&ai, uno rtvog T.
(i, 10; aoTO)rtiv Tivog T. 1, 6; abirren von ei-
ner Sache Gr. 4, 618: du afairzjan Mc. 13, 22;
ni afairzjaindau K. 15, 33; af baimei sumai af-
airzidai usvandidedun du lausavaurdcin T. 1, 6;
ibai jah jus a. sijub J. 7, 47. Sk. 51, 21; a.
vaurbun af galaubeinai T. 6, 10.
aistan, c. Ace, ivrQimad'ai Tiva, revereri
aliquem , sich vor Jemandem scheuen Gr. I, 67.
Lb. prol. XX: mannan ni aista L. 18, 4; aufto
J;ana gasaihvandans aistand L. 20, 13; mannan
ni aistands L. 18, 2.
gaaistan, (hiss.: gaaistand sunu mdnana Mv
12, 6.
aibei, /., [itjttio, Mutter Gf. 1, 153. Gr. 3,
314. 322: aibei M. 27, 56. Mc. 3, 31. 32. 34.
35. 15, 40. L. 1, 43. 2, 33. 43. 51. 8, 19. 20.
21. G. 4, 26; so a. meina Mc. 3, 33; so a. is
ai[>s — aivaggeljo.
13
A 1, 00. 2, 48; aif>eins L. 1, 15. Stc. 39, 18.
40, 5; ai^cin Jfe.6, 24. 28. 7, 10. 11. 12. 10,
7. A. 2, 34. 7, 12. 15. «. 1, 5; aif-cin J/. 10,
35. 37. 31c. 5, 40. 7, 10. 10, 19. 29. 30. L.
B, 52. 14, 20. 18, 20. J. 6, 42; aif>cins T. 1,
9 MM? auc/i ai£>ei(n)« Cbft. «<Z 71 5, 2.
«i[)s, w., iioxog, Eid Gf. 1, 151. Grr. 892.
Gr. 3, 4S8. 522: aijiis, {>anei svor L6. at/ L.
1,73; afaiaik mi[> aiji.t sv.irands, ijOVt'jOciTO fit&'
ooxov 31. 20, 72; in phc ai[)c 31c. 6, 26; us-
gibau fraujin ai{>ans {^eiuans 31. 5, 33.
;i la i |> is, evooxog, qui sub juraniento est,
rereidet Gr. 2, 771. /, 59: ufaij>jai (*o js<. ufai-
])iai:') veisun imina Lb. ad Nek. 6, 18.
ai[>l>au, G/C 1, 146. 246. Gr. 1, 44. 74. 3,
60. 177. 274. bedeutet: 1. oder, y M. 5, 17.
IS. 36. 6, 31. 7, 16. 10, 37. 25, 38. 39. 44.
31c. 3, 4. 33. 4, 17, 21. 30. 6, 11. 56. 7, 10.
II. 12. 8, 37. 10, 29. 40. 13, 21. £.2, 24. 6,
48s 8, 10. 9, 25. 14, 12. 31. 15, 8. 17, 7. 23.
18, 29. 20, 2. J. 6, 19. 7, 48. 8, 14. 9, 21.
13, 29. 11. 9, 11. 10, 7. 12, 34. 35. 14, 4. 13.
A'. 1, 13. 4, 3. 5, 10. 11. 7, 11. 15. 16. 10,
in. 11, 4. 5. 6. 27. 12, 21. 13, 1. 14, 23. 24.
27. A; 1, 13, 17.3, 1. 6, 14. 9, 7. 10, 12. 11,
4. 12, 6. G.I, 2. £.3, 20. 5, 3. 4. 5. 27. Ph.
2, 3. 3, 12. C. 2, 16. 3, 17. Th. 2, 19. th. 2,
4. T. 2, 9. 5, 4. 19. Tit. 1, 6. Phil. 18. 8*.
37, 1. 51, 23. 52, 3; /" xai L. 18, 11; xcti
Mr. 10, 40. £.9, 26; ft 7. 18, 23. A'. 10, 14;
aiJjJi.Tii jabai, « <^ x«« A'. 4, 7; aif>{^au jah, ij
x«t A*. 14, 10. A'. 16, 6; ai]>j>au ibai, i'j , imiu
forte t, 11, 7; abweirhcnd steht fiir 1} yuit-i'i,
unte jabai-aif>f>au Lb. ad 31. (>, 24 und andiftdi-
ai[)Jiau Lb. ad A. 16, 13. — //. WO nic/tt, sonst,
anders, widrigenfalls , alioquin, « Si fitjys 31.
6, 1. 9, 17. L. 5, 36. 37. A: 11, 16. inei aoa
Lb. ad K. 7, 14; tnei Lb. ad R. 11, 22. K.
15, 29. So auch ai]>]>;ui tavidedeina 11. 9, II,
was dem Sinitr, nicht den Worten naclt iiber-
setzt ist. — ///. in hypolh. Siitzen steht ai]>J>au
c. Conj. Prael. st. liv c. hid. lmpf. od. Aar.:
a. ris veseina, i'unvav civ 31. 11, 23; a. jus
(jabai?) qif>ci}>, i?Jytrf aV Lb. ad L. 17, 0;
a. qe^jau, thov i"cv J. 14, 2; a. kunj>edei| .
iyvuxtin av J. 14, 7; a. jus fa-inodc.l. i| .
*X<*(»F f « v J - 14, 28; a. - frijodcdi , Sv iffilti
J. 15, 19; a. -usdaudidedcina, ccv TjywviZot'To J.
18, 36. Ks steht alsdann ai[)[>au immer zu
Anfange des Satzes. — IV. Im Pfachsu/zr,
wenn jabai, «' rorhergeht, steht aif>{)au fiir
ci).Xdyi , at certc , doch tcenigstens Lb. ad A'.
9, 2 und aif>J>au jab fiir una, so folgt, Lb. ad
G. 2, 21; auch jab jabai ni vaibts im, aif)£>aii
sve£>auh taikncis fiir die Variantez it xai ovifiv
tifu, ru uivToi ai]uua It. 12, 12.
•aiv? Gr. 2, 377.
u n a i v i s k s , u vi7iccia%vvT0 g , der sich tiich t
zu schiimen braucht: vaurslvjan unaiviskana t. 2, 15.
aiviski, n., aioyvrtj , Schande Gr. 3, 529:
ai\ i.skjis A: 4, 2; aiviskja K. 15, 34.
aiv is k mi, schiindlich handeln, sich unge-
berdig stellen: ni aiviskof*, oix aayi]ut>VH A".
13, 5.
gaaiviskon, c. Ace. Gr. 4, 618, aioyyvnv,
xaTcaayvvHV xivit ; Jemanden beschiimen , be-
svhimpfen; pudefaccre K. 11, 22. Z\ 9, 4. 10,
8. Ph. 1, 20; confundere A: 7, 14; spe fruslrari
A'. 9, 33. 10, 11; defonnarc A'. 11, 4. 5: S aai-
viskoji baubi[-> srin A'. 11, 4. 5; gaaivisko|
[>aus unbabandans K. 11, 22; ejaaiviskodedun jah
baulii{> vuiidan brahtrdun, ixKfa'uimactv 31c.
12, 4; rgl. Lb. ad K. 9, 25. Im Pass.: ni
gttivfakoda II. 9, 33. 10, 11; ni -jaaiviskonda
Lb. ad A: 10, 8; ibai gaaiviskondau veis A; 9,
4; ni in vaihtai gaamskof>l \air{>a Ph. 1, 20;
ni gi varji A. 7, 14.
aivaggeli, n., tveeyyifoov , Krangrlium, frohc.
Botschaft Gr. I, 53: aivaggrljis K. 9, 23; ai-
Na-^clja C. 1, 6; tivaggeli K. 15, 1. G. 1, 7.
2, 2. E. 1, 13. T. 1, 11.
aivaggeljo, dass., Gr. 3, 562. 563: aivag-
14
aivaggcljan — aiveins.
gelio Mc. L- J. inscr. k. 4, 3. G. 2, 7; so a.
Mc. 14, 9, aivaggeljons 7»fe. 1, 1. A-. 4, 4. 8,
IS. G. 2, 5. 14 £. 6, 15. 19. Ph. 1, 1,6. -27.
4, 15. C 1, 23. Phil. 13. SA-. 38, 21. 42, 13.
43, 13 ; J>izos a. Mc. 8, 35. 10, 29 ; aivaggeljon
R. 10, 16. 11, 28. k. 10, 14. Ph. 2, 22. 4, 3.
7%. 3, 2. th. 1, 8. i. 1, 8. 2, 8. Sk. 41, IS;
aivaggeljon M. 9, 35. Mc. 1, 14. 15. k. 2, 12.
9, 13. 10, 16. 11, 4. 7. E. 3, 6. «. 1, 10.
aivaggeljan, das Evangelium verkiindigen:
aivaggelida izvis, iv>}yyt%LOc<[ii]V ifiiv G. 4, 13.
aivaggelista, wi. , tvayytfoortjg , Evange-
list: aivaggelista SA. 41, 5; aivaggelistins t. 4,
5: aivaggelistans E. 4, 11. •
aivlaugia, m. , tvXoyia, Segen, freigebige
Spende Gr. 1, 53 : f>ana fauragahailanan aiv-
laugian izvarana k. 9, 5.
Aivneika, Evvixi] , M'eibernamen: in aif>ein
jDeinai Aivneika(i?) Lb. ad I. 1, 5.
aivs, m., ceicov, aevum, Zeit , Ewigkeit Gf. 1,
505. Gr. 1, 602, 3, 48S. /, 67: {hi aivis, rov
uioivog rovrov L. 16, 8. 20, 34. K. 1, 20. k.
4, 4; bi f)izai aldai £>is a. (tod. A.: fairlivaus)
Y.uxu rov aiuva rov xoauov tovtov E. 2, 2;
jainis a. , rov aiiZvog txeivov L. 20, 35 ; fram
unasLodcinai a., ad aiiZvog L. 1, 70; aiva dage,
tig rov cciwva J. 8, 51. 52; du a., tig rov
aidiva J. 8, 35. 12, 34. 14, 16. k. 9, 9 und
hinzugesctzt J. 15, 16. Gr. 3, 146; fram a., ix
rov ailZvog J. 9, 32 ; in a. paninia qimandin L.
IS, 30; in a. Jjamma aiiavairjjin Mc. 10, 30; ni
£>atainei in Jjamma ana\airjiin a. ubilin G. 1, 4;
und aiv , dug aiwvog L. 1, 55 ; bi muna aive
E. 3, 11; in aldins a. T. 1, 17; in alios aldins
a. E. 3, 21; du aivam, tig rovg aiuvag R. 11,
36. *. 11, 31. G. 1, 5. Gr. 3, 152. fram a. E.
3, 9; fram a. jah fram aldim , cmo rw aiuviov
y.al ano raJv ytvtuJv C. 1, 26: in a., tig rovg
aiwvag R. 9, 5 ; in aivins M. 6, 13.
aiv, unquam, je. Es ist dcr adr. gesetzte
Ace. Sg. von aivs Gr. 3, 140. und findet sich
nur in verneinenden Salzen , mag ihm ni un-
mittelbar vorausgehen oder nichtGr.3, 51. 721.
Es iibersetzt ni aiv 1) oiidinore: aiv ni gadriu-
sif> K. 13, 8; aiv sva ni gasebvum Mc. 2, 12;
ni aiv sva uskunja vas M. 9, 33 ; ni aiv atgaft
L. 15, 29; niu ussuggvu]^ aiv Mc. 2, 25 ; 2) oir/.-
tig TOV aiuJva : ni habaif> - aiv Mc. 3, 29 ; 3) uii
fit] -tig rov a'uova: ni fraqistnand aiv J. 10, 28:
ni gadaufmif) aiv J. 11, 26; ni matja - aiv /£.
8, 13. Sodann steht es 4) neben ainshun : ni
aiv ainshun mag, oidilg dvvarai J. 10, 29; ni
ainshun aiv manne sat, ovdiig nomort av&Qw-
niav txd&iot L. 19, 30; 5) neben Jsanaseijps:
ni Jaanaseijjs-aiv manna akran matjai, fir/Xtri-
tig rov aiuiva (tydtlg y.agnov rpdyoi Mc. 11,
14; 6) neben hvanhun: ni hvanhun aiv rodida
manna, ovSinort - tld/.tjatv avihQomog J. 7,
47. Sk. 51, 9; ni aiv hvanhun - mahtciga, fttj-
d'tnoTt- Svvdfitva t. 3, 7; 6) ni mannhurt skal-
kinodedum aiv hvanhun, ovStvl Stdov?.tvxautv
7KOTC0TS J. S, 33.
halisaiv, uoyig, kaum Gr. 3, 88.218. 590:
ahma unhrains halisaiv aflinnij> af imma L. 9, 39.
suns aiv, alsbald, sogleich; ti&iwg Mc. 3,
6. 5, 24. 30. 36. 6, 25. 54. 7, 35. 8, 10. 9,
15. 20. 24. 11, 2. 3. 14, 43. 45. 15, 1. J. 6,
21 und nach Lb. st. suns sai Mc. 1, 12;
Ttuoayoriiia L. 4 , 39. 5 , 25 ; vgl. Gr. 3,
89. 218.
ai veins, aiatviog, ewig: aiveinis k. 4, 17;
aiveinainma t. 2, 10; aivoinana k. 5, 1. Phil. 15 :
aiveinaizos Mc. 3, 29 ; aiveina th. 2, 16 ; aivei-
nos L. 16, 9; aiveina k. 4, 18; aiveina t. 1, 9.
Tit. 1, 2. = in schwacher Form audi okne
Artie, besonders in der geliiufigen Verbinduny
mit libains Gr. 4, 573: so aiveino libains J. 17.
3; libains a. R. 6, 23; libainais aiveinons Mc.
10, 17. L. 10, 25. IS, 18. J. 6, 68. Tit. 1, 2;
libainai aiveinon J. 6, 27. 12, 25. T. 1, 16;
libain aiveinon M. 25, 46. Mc. 10, 30. L. 18,
30. J. 6, 40. 47. 54. 10, 28. 17, 2. T. 6, 12;
usaivjan
— akei.
15
halvein a. J/. 25, 46; fralust a. th. 1, 9; in foil
{i.ila aiveino M. 25, 41.
iisaivjan, ausdaucrn , aushalten: arbaidida
jah usaivida, ixoTtiaoa, K. 15, 10; vgl. Lb. ad
K. 9, 35.
ajukduf>s, f., Etcigkeit Gr. 1, 60. 2, 400.
250. 286. 3, 523. /. 66: in ajukduf., tig tov
aiwva J, 6, 51. 58; tig rovg aiuvag L. 1, 33.
Aiwa, Eva, Eca; Weibernamen Gr. 3, 542.
/, 53: Aiwa T. 2, 13; Aivvan k. 11, 3.
aivxaristia, in., tv%ai>iOTia, Danlcsagung Gr.
3, 562. /, 53: aivxaristian k. 9, 11.
aiz, n., %alx6g, aes, Erz Gf. 1, 433. Gr. 1,
65. 2, 46. 3, 378. /, 67: ei vailit ni nemcina-
nili in gairdos aiz Mc. 6, 8.
a i z a s mi [ > a , v. smi£>a.
Aizaikeia, E^txia, Mannsnarnen : sunaus Ai-
zaikeiins Lb. ad Esdr. 2, 16.
Aizleim, 'Eali, Mannsnamen ; vgl. Lb. ad k.
(i, 15 : suuaus Aizleimis L. 3, 25.
Aiz or, 'EoQiofi, Mannsnamen: sunaus Aizoris
L. 3, 33.
ak, steht jederzeit voran und ausser Mc. 11,32.
L. 7, 7. 17, 8. J. 8, 55. 15, 21. k. 3, 14. Sk.
38, 1. nur nach vorhergehender Verneinung
Gf. 1, 118. 120. Gr. 3, 275. Et uberlriigt:
alia , sondern M. 5, 15. 17. 39. 6, 13. 18. 7,
21. 8, 4. 8. 9, 12. 13. 17. 24. 10, 34. Mc. 1,
45. 2, 17. 22. 3, 26. 29. 4, 17. 22. 5, 19. 26.
39. 0, 9. 7, 5. 15. 19. 8, 33.''9, 37. 10, 8. 43.
11, 23. 12, 14. 25. 27. L. 4, 4. 5, 14. 31. 38.
S, 16. 27. 52. 9, 56. 14, 10. 13. 18, 13. 20,
21. 38. J. 6, 22. 26. 27. 32. 38. 7, 10. 1(5. 22.
24. 28. 8, 12. 16. 28. 42. 49. 9, 31. 10, 1. 5.
33. 11, 4. 30. 12, 6. 16. 30. 44. 49. 14, 24.
15, 16. 19, 16, 13. 25. 17, 9. 20. 18, 28. R.
7, 7. 13. 15. 17. 19. 20. 8, 9. 9, 7. 8. 11 16.
32. 11, 11. 18. 20. 12, 3. 16. 13, 3. 14. 14,
13. 17. A'. 1, 17. 5, 8. 7, 10. 19. 9, 20. 21.
10, 20. 24. 29. 33. 12, 14. 22, 14, 22. 15, 10.
k. 1, 9. 12. 19. 24. 2, 5. 13. 17. 3, 3. 6. 4,
2. 5. 18. 5, 4. 12. 15. (i, 4. 7, 5. 9. 12. 14.
8, 5. 8. 13. 10, 4. 12. 13. 18. 11, 17. 12, 14.
16. 13, 3. 8. G. 1, 1. 2, 7. 4, 14. 31. 5, 6.
13. 15. E. 2, 19. 4, 29. 5, 4. 17. 18. 29. (i.
12. Ph. 1, 20. 2, 3. 4. 7. 3, 9. 4, 6. 17. C.
3, 11. 22. Th. 2, 13. 4, 7. 8. 5, 6. 9. th. 3,
8. 11. 15. T. 2, 12. 4, 12. 5, 1, 23. 6, 2. 4.
1. 1, 7. 8. 9. 17. 2, 24. 4, 3. 16. Tit. 1, 8. 15.
Phil. 14. 16. Sk. 37, 7. 38, 3. 41, 17. 43, 22.
44, 17. 45, 18. 46, 5. 17. 21. 49, 2. 50, 6.
51, 15; ak ei, till' 'iva Mc. 14, 49. J. 9, 3.
12, 9. 47. 13, 18. 14, 31. 15, 25, 17, 15. th.
3, 9 und so auch k. 2, 4. 13, 7. E. 5, 27; ne,
ak, ov%i, alia L.i, 60 od. ov, a?Jux J. 7, 12;
ne £>ana, ak, ui) tovtov , ali.cc J. 18, 40; ni
J)atain-ak jah, ov povov-cMa xai R. 9, 10.
k. 8, 19. T. 5, 13; ni I>atainei - ak Sk. 44, 21.
46, 2. 49, 20; ni J>atainci-ak jah , ov fiovov-
c'Ma xai R. 9, 24. 12, 17. 13, 5. 4. 7, 7. 8,
10. 21. 9, 12. E. 1, 21. Ph. 1, 29. 2, 27. t.'2,
20. 4, 8. Es ist ak himngesetzt E. 2, 8; far-
ner stcht es st. Si J. 14, 10. E. 4, 28. T. 1,
9 und st. yap J. 16, 27. E. 2, 10; dock geht
iibcrall eine Verneinung vorher. Auch ist der
Sinn verneinend J. 8, 55. Es steht abcr ohnc
ror/iergehende Verneinung fur at J. 15, 21. /-.
3. 14. Sk. 38, 1; tor lmpcral. Mc. 11, 32. L.
7, 7; ak niu, <&X OVJfi, nonnc potius L. 17.8.
akei, alia, fur Se nur K. 14, 20. Es steht
jrdvrzeit voran und bedeutct: 1. ah Part, ad-
ders. : 1) sed , wo Etwas aufgenoimnen und
umschrieben wird Mc. 9, 13. J. 8, 26. 10,
fc 26. 11, 11. 15. 42. 12, 27. 42. 16, 4.
6. 12. 20. 25. A\ 10, 2. K. 4, 4. 7, 7.21. 10,
23. /.-. 3, 15. 4, 8. 9. 16. 7, 6. 8, 7. 12, 1.
G. 4, 2. 8. 23. 29. Ph. 1, 18. 2, 27. t. 1, 13.
3, 9 ; auch sollte - akei ni st. akei - ni ste-
hen Mc. 10, 27; — 2) at, mi Etwas dem Vor-
hergehenden irgrndwie entgegengesetztes m be-
zcichncn: Mc. 13, 20. J. 7, 44. 16, 7. K. 14,
19. k. 1, 9. T. 1, 13. 16; oder einen Ehncurf:
16
Akaja — aids.
/.'. 8, 37. 10, 18. 19. K. 15, 30 ; tor Fragen :
J, 6, 9. Sk. 49, 9; — 3) tamen, ccrtc J. 7, 27.
ft. 5, 16. 13, 4. t. 2, 9. — //. ah Partic.
copuLy 1) vero, autem, um den Uebergang zu
Etwas anderm zu bezeichnen; Mc. 13, 24. L.
(i, 27. J. 6, 36. 64. 11, 22. R. 10, 16. E. 5,
24. Sk. 37, 17. 41, 7. 44, 7. 10. 50, 10; ake
Lb. ad G. 2, 14. akei nih , a?J' ovde , neque
G. 2, 3 ; und vot Fragen : R. 1 0, 8. G. 4, 30 ; —
2) quin, vet, so<7ar: L. 16, 21. J. 16, 2. k. 7,
11. / J A. 3, 7; — 3) vel num, oder aber; an
der Spitze einet nachfolgenden Frage: M. 11,
8. 9. L. 7, 25. 26 ; — 4) age, jam , nun aber ;
vor ImperaL: M. 9, 18. Mc. 9, 22. 16, 7. /.
16, 33.
Akaja, f.,'Ayd'Ca, Achaja, Namen einet Land-
schaft : Akaja (cod. B. : Axaja) gamanvida ist Lb.
ad k. 9, 2. Gr. I, 67; in allai Akaijai Lb. ad
ft. 1, 1.
A k a jus, in., Achaer Gr. 3, 784. 4, 290.
Mssm. Sk. p. 87: anastodeins Akaije, anaoyij
rfjg Idyaiag K. 16, 15; in landa Akaje, iv rolg
xXi[.iaou rrg 'jl%caccg k. 11, 10.
Akaikus, in., 'Ay/uy.oq, Mannsnamen: in
quniis AkaYkaus K. 16, 17.
akeit, n. (od. akcits, m.?) o^og, acetuni, Essig
Gf. 1, 541. Gr. 1, 37. 3, 466. 560. /, 47. 58:
akeitis M. 27, 48. Mc. 15, 36.
akran, n. , y.aoTiog (yevijua k. 9, 10) Frucht
Gr. 3, 375: akran Mc. 4, 29. L. 1, 42. J. 15,
16. G. 5, 22. E. 5, 9. Ph. 1, 22; niman akra-
nis Mc. 12, 2; a. giban L. 20, 10; akrana L.
6, 44; akran bairan Mc. 4, 20. 28. £.8, 8. 15.
J. 12, 24. 15, 2. 4. 5. 8. 16. R. 7, 4. 5. C. 1,
10; a. unbairands L. 3, 9; a. giban Mc. 4, 7.
8; a. vaurkjan L. 3, 8; a. taujan 7)/. 7, 19. X.
6, 43; a. matjan Mc. 11, 14. K. 9, 7: akrane
andniman t. 2, 6; bi akranam ize itfl 7, 16. 20;
akrana gatanjan M. 7, 17. 18; a. valisjan gatau-
jan k. 9, 10.
akranalaus, v. liusan.
akrs, to., ayoog, agcr, Acker, das bestellte
Feld Gf. 1, 133. Gr. 3, 3y5.416: akrs M. 27.
8; akra J!/. 27, 10. ilfc. 15, 21. L. 15, 25;
[iana akr kasjins M. 27, 7.
Akvila, 'Axvl.aq, Mannsnamen K. 16, 19.
al ab a Is 1 1' aim, aXctfiaoTQov (ein Gefass) L.
7, 37; fiber die dem griech. nachgeschriebene
Form vgl. Gr. 1, 106S, 3, 561.
Alaiksandrus, 'J)J^avSQog , Alexander,
Mannsnamen: Alaiksandrus T. 1, 20. t. 4, 14;
Alaiksaodraus Mc. 15, 21.
A lain oil, Mannsnamen: £>us, diakun Alamoda,
inscr. Aret. ; mi|j diakuna A. unsaramma, inscr. Neap,
a Ian, fr. 3., crescere, aufwachsen: alands, *V-
TQitpoftevog Lb. ad T. 4, 6; vgl. Gf. 1, 191.
Gr. 2, 8. 87. Es verhiilt sich zu aljan , wie
faran zu farjan.
aljan, alere, ernahem, fultern , mdsten:
stinr £>ana alidan, xbv fioayov rov airevrov L.
15, 23. 27. 30.
usal|>an, (usaljaa, usaialj? Gr. I, 565) senio
confici, veralten, alt und grau werden Gr. 1,
41 : £>o usveibona sve usalf>anaizo spilla , rove
fte{9>]?.ovg xcd ynawdeig fivQ-ovg Lb. ad T. 4,
7. Ueber die Abstammung des Wortes sagt Gf.
1, 192: alt, offenbar al-t, vom Stamme al, also
urspr. so viel als : dutch Nahrung gross getcor-
den, erwachsen (adultus).
al[>eis, alt: alf>eis, yeQwv Sk. 39, 17. 40.
4 ; = J)ize alj^jaiie in Bairanjai, Calend., vgl. Sk.
p. 95 ; J>o alfjjona, tic aoyaiu k. 5, 17. — hit
Compar.: sa al{?iza, 6 TZpegfivreoog L. 15, 25.
Gr. 3, 567. 617.
aids, f, Alter , Menschenalter ; aim> E.'l, 2.
7. 1\ 1, 17. t. 4, 10; ytvtc! L. 1, 50. E. 3.
5. 21. C. 1, 26; 6 flog t. 2, 4: J^izos alckus
t. 2, 4 ; bi f>izai aldai f>is aivis E. 2, 2 ; po nu
aid t. 4, 10; in aldim Jsaim anagaggandeim E.
2, 7; an£>araim a. E- 3, 5; fram a. C. 1, 26;
in aldins aide L. 1, 50; in aldins aive T. 1, 17:
in alios a. aive E. 3, 21.
altlumu — iiialjanon.
17
aldoma, m , (st. alduma ? Gr. 2, 151.3, 511)
;'/('«£, Greisenalter : in aldomin srinamma L. 1, 36.
Tramaldrs, c. G«t. Gr. 4, 730, nQofitflt]-
x<ug iv, actale provectus, tm /4/<er vorgeritckt :
framaldra dage managaizc L. 2, 36; ba framal-
dra dage leinaite, ilber Hire Tage gekommen L.
1, 7. Grr. 416. — im Compar.: framaldrozei in
dagara scinaim, nooftifttjxvia iv ralg ?jueoaig
avrov L. 1, 18.
alev, n., ihuov , oleum, Oel, Gf. 1, 233. Gr.
1, 36. 3, 559. /, 47: alevis L. 16, 6; aleva Mc.
6, 13. L. 7, 46.
al eva ha gin s , v. Lagms.
alevis, in schicacher Form mit fairguni ver-
bunden fur Oelberg Gr. 4, 258. 574: at fair-
-unja. batei liaitada alevjo , noog to boog to
xalovfiivov i XcaiuV L. 19, 29; at fairgunja alev
jin, noog to bgog Ttov i?.aiwv Mc. 11, 1.
A 1 Tains, 'yjXfpttiog, Mannsnamen : Laivvi bana
Alfaiaus Mc. 2, 14 ; Iakobu bana Alfaiaus oil.
AlTaius Mc. 3, 18. L. 6, 15.
a His, f, Hciligthum, Ternpel; vctog M. 27,
5. 51. Mc. 14, 58. 15, 29. 38. L. 1, 9. 21.
22. k. 6, 16. E. 2, 21. th. 2, 4; sonst iiqov
Gf. 1, 235. Grm. 39. Gr. 1, 610. 2, 311. 3, 428:
alhs k. 6, 16; alhs Gr. 4, 464. M. 27, 51. L.
4, 9: da fur als Mc. 15, 38; vgl. Lb. ad M.
5, 15; alh Gr.4, 466. Mc. 11, 15. 27. 14, 19.
/.. 1, 22. 2, 37. 20, 1. J. 7, 28. 8, 20. 59. 10,
23. A'. 2, 21; mid so st. albs Lb. ad k. 6, 16;
st. allh L. 2, 46; vgl. Lb. ad G. 5, 15; st. al
Cast, ad th. 2, 4; bizai a. L. 1, 21. 2, 27. 19,
47; alh M. 27, 5. Mc. 11, 11. 15. £.-1, 9. 18,
10. 19, 45. J. 7, 14; bo a. Afc. 11, 16. 15,
29; a. J)o handuvaurhlon Mc. 14, 58.
a lis, alius, ein Andcrer Gf. 1, 223. Gr. 3, 61.
187 : at ni visandcin (so st. in ?) aljai vaihtai Sk.
49, 17: nivaiht aljis, ovdiv akko G. 5, 10;
jabai hva alja - andstandand , ti Tt (.TiQOV ccx'Ti-
y.tiTc.t T. 1, 10; alja, akka k. 1, 13; ilber
alizu hors, nag noovog E. 5, 5. vgl. Gr. 4, 456.
alja, Gf. Praep. p. 2. Gr. 3, 01. 104. 187.
276. 4, 761. bedeutel: 1) coujunclionell : ausser;
■ nisi , praeterquam ; akka Mc. 9, 8. 10, 40. J.
7, 49. Sk. 51, 24; all' i\ Lb. ad k. 1, 13;
iav nn G. 2, 16; ft fit) Mc. 10, 18. LA, 26.
27. 5, 21. 8, 51. 10, 22. J. 6, 22. ft. 13, 1.
G. 1, 7. Ph. 4, 15. — 2) priipositioneU c. Dat.:
ausser, praeter: nisi anbar alja imina, ovx toriv
akkog nkryv amov Mc. 12, 32.
alja kit us, v. kuni.
ali'aleikos, I ...
* I v. leiks.
a 1 j a 1 e i k o b> s , j
aljar, anderswo; mit visan st. antivat Gr. 3,
188. 199: aljar visands k. 10, 1; a. visandans
k. io, ii.
alja|>, andersicoldn Gr. 3, 188. 199: aflaiji
aljab, arcidt'jUTjOtv Mc. 12, 1.
alja|>i'<i, von auderswoher Gr. 3, 188. 199;
uklaxo&tv J. 10, l.anoJvk. 13,2. 10. Ph. 1,27.
alja n, n. , Eifer; U]kog ft. 10, 2. k. 7, 7.
It. 9, 2. 11, 2. Ph. 3, 6 tind so st. novog
C. 4, 13; £»J*ot A. 12, 20. G. 5, 20; in aljana
briggan c. Ace. , naoailflkovv Tiva ft. 10, 19.
11, 11. 14. Gf. 1, 202. Gr. 2, 8. 160. 447. 3,
512: aljan. k. 12, 20. G. 5, 20; bata us izvis
a. k. 9, 2; aljana ft. 10, 19. 11, 11. 14. 13,
13. Ph. 3, 6; aljanonds izvis gubs a. k. 11, 2;
aljan ft. 10, 2. A". 7, 11; izvar a. Taur mik k.
7. 7; hajbai{> raaaag a. hi izvis C. 4, 13.
alja n cm, eifern , ±t]koiv K. 13, 4. ytjkov-
oQ-ai G. 4, 18; c. Z>a<., L,i]kovv riva, studere
alicui , tint Jemanden cifcrn k. 11, 2. G. 4, 17:
Triabva ni aljanob K. 13, 4; aljauond izvis ni
vaila , ak usletan izvis vileina, ci im aljanob. ab-
ban gob ist aljanon in godamma sinteino G. 4,
17; aljanonds izvis gubs aljana k. 11, 2.
i n a 1 j a n on , c. Ace, naga^kovv riva, Jeman-
den eifersiichtig, zornig machen K. 10, 22; od. ft;-
kovv Tt, eifrig nach Ettcas trachten Lb. ad K. 13,
5 : ni inaljanob sein ain (Randgl. st. sokeib in cod.
A.) K. 13, 5; bau inaljanom fraujan K. 10. 22.
3
18
alleina
alls.
alleina, f., nn X vg, ulna, Elle Gf. 1, 239. Gr.
3, 559: alleina (Lb. : aleina) aina M. 6, 27.
alls, nag, dnag, olog; jeder, all, ganx Gf. 1,
203. Gr. 4, 391. 515. 530. 556. 736. 739;
steht nur in starker Form; denn es ist aach
fijands unsarai allai st. allans zu lesen Lb. ad
Neh. 6, 16. Gr. 4, 516. Es ubersetzt I. allein
stehend: 1) ohne Artie, (alls) a) nag: allai (1
plur.) AT. 10, 17. 12, 13. 15, 51; (2 plur.) Mc.
7, 14. J. 7, 21. 13, 11; (3 plur.) Mc. 1, 5.
27. 37. 2, 12. 5, 20. 14, 50. L. 1, 63, 2, 3.
4, 28. 40. 8, 40. 52. 9, 17. 43. 14, 18. 20, 38.
J. 6, 45. 13, 35. 17, 21. 18, 40. R. 9, 7. 10,
16. 14, 10. K. 9, 24. 10, 1. 2. 3. 14, 23. 24.
15, 22. t. 1, 15. 4, 16. Sk. 37, 2. 43, 7. 46.
9. 16: es fehlt im Griech. L. 20, 6; allai alakjo
st. ndvng L. 4, 22; allaize Mc. 2, 12. R. 10,
12. G. 4, 1. E. 4, 6, T. 5, 20. Sk. 37, 5; al-
laim Mc. 5, 40. 9, 35. 10, 44. L. 3, 15. 4,
15. 8, 45. 9, 23. 43. J. 10, 29. R. 13, 7. K.
10, 33. 14, 24. k. 9, 13. 11, 6. G. 2, 14. E.
'5, 20. 6, 24. Ph. 4, 12. C. 1, 18. th. 3, 2,
T. 4, 15. t. 3, 9. Sk. 43, 21. 44, 11; allans
L. 4, 36. 6, 19. 7, 16. 8, 54. tf.ll, 32. k. 5,
15. 6?. 6, 10. E. 3, 9. Th. 3, 12. 5, 14. T.2,
6. I. 2, 24. Sk. 37, 16; allata, ndvra M. 5,
18. ilfc. 9, 23. 10, 27. L. 14, 17. K. 14, 26
od. all, jravra X. 4, 7. 10, 22. AT. 10, 23. C.
2, 22. 7V«. 1, 15 ; fatei bi mik ist all, ra y.ar
*/«£ ndvra Ph. 4, 7; allis, ndvrtav K. 9, 25.
T. 2, 1 ; allis ganauhan , naoctv ahrdqy.ttav k.
9, 8; allamma (Wirer) L. 15, 14; du a., ngog
ndvra T. 4, 8; in a., et'g ndvra k. 2, 9; iv
ndav T. 3, 11. t. 4, 5; ev navri k. 4, 8. 6,
4. 7, 5. 11. 16. 8, 7. 9, 8. 11. 11, 6. E. 5,
24. Ph. 4, 12. Th. 5, 18; allata, nav th. 2,
4; 5i«vt« Mc. 4, 34. 6, 30. 7, 37. 13, 23. £.
18, 28. J. 14, 26. R. 14, 2. K 10, 33. 13, 7.
15, 27. E. 1, 22. 3, 20. 6, 16. Ph. 3, 8. 4,
13. C. 3, 17. 20. 22. 4, 9. Th. 5, 21; adter-
Hell st. omnino Sk. 47, 16 und and all , nav-
raxov L. 9, 6. Gr. 3, 107. 200; alia K. 15,
27; allaim L. 1, 3. R. 9, 5; faura a. C. 1, 17;
alia in a. 2J. 1, 23; us a., iv naat t. 2, 7; alia
Wc.9, 12. 10, 28. 11, 11. L. 3, 20. J. 12, 32.
16, 30. E. 1, 23. — 6) anag: allai L. 19, 7;
a. alakjo jlfc. 11, 32; allaim L. 3, 15. 17, 29;
allans Mc. 8, 25. L. 5, 26. 9, 15. 17, 27; in
allamma (anavra) E. 6, 13; allata, anavta L.
5, 11. 15, 13; allaim L. 5, 28. — c) 6 nag:
allai k. 5, 15. E. 4, 13. allans R. 11, 32; all,
ra ndvra K. 9, 22; allamma, ra navra Ph.
3, 8; allata, ra navra E. 4, 10; alia R. 11,
36. K. 15, 28. k. 5, 17. 18. C. 1, 16. 17. 3,
11; alia E. 1, 10. 11. 23. 3, 9. Ph. 3, 21. T.
6, 13. — d) nag ovrog: allaize Th. 4, 6; ufar
alia C. 3, 14. — 2) mit voraufgehendem Artie.
(sa alls) a) nag: faura J>aim allaim M. 26, 70;
— b) 6 nag: fjatuh £>an allata k. 4, 15; ]ialuf>-
f.an all k. 12, 19; {jo alia K. 12, 19; |>o alia
K. 15, 27. 28. £. 4, 15. C. 3, 8. — c) ovrog
nag: £>ata allata L. 18, 21. J. 15, 21; J>aim al-
laim R. 8, 37; f>o alia Mc. 10, 20. L. 16, 14.
— d) nag ovrog: {iatuj>fian all K. 12, 11. —
3) mit nachfolgendem Artie, (alls sa) , nag ov-
rog: all fata M. 6, 32; bi alia fo Z,. 7. 18.=
//. c. pron. Pers.: 1) veis allai, i]fitig navng;
so: veis allai AT. 12, 13. k. 3, 18. £.2, 3; cis
allai Mc. 14, 64; im allaim K. 15, 10; — 2) al-
lai veis, navng r,fttig, so: allaim uns E. 4, 6;
allans uns E. 4, 6; allai jus G. 3, 28. Th. 5,
5; allaize izvara k. 2, 3. 7, 15. /»/*. 2, 26 th.
1, 3; allaim izvis L. 9, 48. AT. 16, 24. *. 2, 3.
7, 13. 13, 13. Ph. 1, 25. th. 3, 16. 18; allans
izvis J. 13, 18. k. 2, 6; allans ins L. 6, 10 —
3) allai veis, oi navng y'fiag k. 5, 10. =
///. c. Pron. poss. Gr. 4, 556, welches 1) vor
alls steht: meina alia, ra ifia ndvra J. 17, 10;
o</er 2) unmittelbar hinter alls, a) oAwe Artie:
allata Stein, navra fiov K. 11, 2; allata izvar,
ndvra VfiiZv K. 16, 14; allamma seinamma (rd
ir ca) airfjg ndvra Mc. 5, 26 ; b) mit dem Art. :
alls.
19
all {iata mein, ndvta xd hut £. 15, 31. =
IV. mit folgendem I*ron. relat.: allai sva ma-
nagai sve, ndvttg uaui J. 10, 8; allai |>aici,
ndvttg oi- t. 3, 12; allaim |iaici ndai toig-
t. 4, 8; all }>atci, ndv o J. 6, 37; ndvta
oaa J. 16, 15; allis £>atei, navta a J. 14,
26; in allaiiinia |>.ilci galcikai, ilg ndaav
doiaxtiav C. 1, 10; all }>atei, ndv to- K. 10,
25. 27; ndv b J. 17, 2; navta a J. 15, 15;
navta oaa L. 18, 22; od. allata J^atci, navta
ooa J. 14, 26; alia Jjoer, navta baa J. 17, 7;
alia {)oei, navta rd- J. 18, 4; bi a. f>oei,
neoi ndvtiov div L. 3, 19; inl nocaiv olg L.
9, 44. Fernet mit Attract, des folgenden Pron.
relat.: in allaizo jioze sehvun mahte, neoi na-
auiv , iov iiSov dvvdftewv L. 2, 20; allis Jiiie
gastalda, navta oaa xtiZfiai L. 18, 12; in al-
laize |aizeci galiausidedun, tnt ndaiv oig ijxovoav
L. 2, 20. End tic lis allata Jiishvalif>ei, navta
oaa dv Mc. 11, 24; all J>islivali{)atei, nav bti
dv Ph. 3, 17. = V. mit folgendem Particip.s
1) allai, nag us allaim visaiidam K. 12,3; 2 1 alls
sa, ndg 6s allai l>ai L. 1, 66. 2, 18. 47. 14,
29. Neh. 5, 16; allaize JdIzc L. 1, 71 ; allaim
l»aim L. 1, 65. 2, 38. 11. 10, 4. K. 16, 16. th.
1, 10. T. 2, 2; allaus |)ai. s M. 8, 16. Mc. I,
32. /.'. 10, 12; all f>ata Mc. 7, 18. /.. 18, 31.
alia }^o L. 17, 10; 3)sa-alls, 6-ndgs j>o vaur-
banoaa fram inuna alia L. 9, 7. = VI. bei Ad-
ject.; 1) vorangeselzt a)ohne Artie, (alls) «) ndc:
in allaim godaini G. 6, 6 ; [$) nag o s allaize
iihilaiie 7'. 6, 10; b) mit vorausgehendem Artie.
(sa alls), nag ovtog 6s Jio alia ubiloiia Mc. 7,
23. Gr. 4, 516; c) mit nach folgendem Artie.
(alls sa) a) ndg 6 s allaize Jiize veiliane £.3,8;
allaim ^aim vciham £.3, 18. 6, 18. Th. 3, 13;
allans J^aiis vcikans E. 1, 15 mitl , wo ndvtag
fehlt, allans ]>ans iinliailans L.9, 2; fi) 6-ndgs
allaim {>aim vciham k. 1, 1. — 2) nachgesetzts
an]>araim allaim, toig Xoinoig nuoiv k. 13, 2;
p>ai vcilians allai, oi dyioi ndvtig k. 13, 12. =
VII. bei adverbiellen AusdrOckens alls sa-, ndg
6-; sos allai | ;i I us Israel /.'. 9, 6; allaim |>;iim
in |>.iiniri.i razna M. 5, 15; allans j.;m> mi]) ini
ma L. 5, 9; ferner allata Id vitoda, 'dnavra td
xatd tov vouov L. 2, 39 und f>ai mif> mis al-
lai brojirjus , oi avv tuoi ndvtig dfiihrpoi G.
1, 2. = VIII. bei Subst.s 1) ohne Artie.,
a) alls-, a) ndg-, too im Gritch. iiberall der
Sing., ausser bei dvd-Qwnoi R. 12, 18. K. 7, 7.
15. 19. Ph. 4, 5. Th. 2, 15. T. 2, 4. 4, 10:
allamma C. 4, 12; allana R. 7, 8; allai Israel
R. 11, 26; allaize K. 11, 3. 15, 19. T. 4, 10.
allaim R. 12, 18. A. 2, 14. 3, 2. Ph. 1, 18.
4, 5. Th. 2, 15. th. 3, 16. T. 2, 1. 8; allans
L. 4, 37. K. 7, 7. 71 2, 4; alia E. 4, 31; al-
laizos «. 15, 13. C. 1, 15. T. 1, 15. 4, 9. 6,
1; allai k. 8, 7. 9, 11. 12, 12. E. 1, 3. 8. 4,
2. 31. 5, 9. 6, 18. Ph. 1, 20. 2, 29. C. 1, 9.
11. 11. 28. 3, 16. T. 2, 2. 11. 3, 4. 5, 2. t.
4, 2 Kwd, ico im Griech. der Art. st. ndan
sleht, in a. hauncinai Ph. 2, 3; alia k. 9, 8.
th. 1, 11; alios E. 5, 3; allaizo k. 1, 3; allaim
*. 1, 4. 4, 2. th. 3, 17; alio. M. 9, 35. E. 4,
16. 6, 18: all G. 5, 14: allaize J. 17, 2. £. 1,
21. 21; allaim th. 2, 17; alia M. 9, 35. E. 6,
18; — (i) nag 6-: alls £. 1, 10; allana L. 2,
1. Sk. 43, 16; allai M. 11, 13. 27, 1. Mc. 7,
3. L. 6, 2(i. 15, I; allaim Sk. 51, 16; allans
Mc. 7, 19. L. 4, 5. AT. 15, 25. E. 4, 10. Th.
4, 10; alia ,Vc. 9, 15. 11, 18. L. 6, 19. 7, 29.
18, 43. E. 2, 21. iVeA. 5, 13; allaizos L. 8,
47. k. 7, 4; allai M. 27, 45. £.2, 10. 10, 19.
20, 45. J. 16, 13. *. 1, 4. £. 3, 19. Ph. 4,
6; (cgl. Lb. prol XVII) Th. 3, 7. 9; alia £.
4, 25. R. 9, 17. 10, 18. K. 13, 2. C. 1, 20.
23. Sk. 46, 7; alios ft 15, 10. Neh. 6, 16;
allaizo Vtfc. 12, 28. £. 2, 31; allaim Mc. 11,
17. £. 1, 6. 9, 1. k. 11, 28. th. 1, 4; alios /•.
8, 18. £. 3, 21. 6, 16. G 2, 13; all Mc. 1,
5. £. 4, 16. C 2, 19; all K. 13, 2; alia £. 1, 48;
allaize Mc. 4, 31. 32; — y) 6 ndg-: alia T.
3*
nils.
1, 16; — S) 6-nag: allaim K. 7, 17; — e)
okog-: allana J. 7, 23; — £) blog 6-: allana
R. 10, 21. K.5, 6. G. 5, 9; allai Mc. 12, 33;
15, 33. L. 1, 65. A. 1, 1. Th. 4, 10; alia 1/c.
1, 39. 14, 9. 15, 16. L. 5, 5. 7, 17; all AT. 12,
17; allamma Mc. 12, 33; all G. 5, 3; —
n) 6-oi.og: alia AT. 14, 23; allaizos R. 16, 23.—
6;— alls, a) ji«s-: allaizc 72.12, 17; — /?) —
jrag; allaizos £. 4, 19; — /) Tiwg 6-: allai 71/c.
14, 53. K. 12, 12; — <J) 6 -nag: allaim AT. 15,
7; allans Th. 5, 26; alia Sk. 45, 18; alios Jf,
9, 35; alia M. 10, 30;— s) olog-: allans TO.
1, 11; — £) o'Aos 6-: alia L. 8, 39. — 2) mit
Artie: a) alls sa-, a) jrag 6-: alia so M. 8,
32. 34. Mc. 4, 1. i. 20, 6; allai fizai Nek. 5,
18. alia f>o Mc. 5, 33. 7, 14; alios fos Mc. 5,
12; allaim £>aim Mc. 12, 33; alios ]bos Mc. 4,
13 J alia £>o M. 26, 1; — /?) nag 6-ovrog:
allai fizai L. 9, 13; alia f>o M. 26, 1; — y)
olog 6 - : alia so Mc. 14, 55. 15, 1 ; — S) olog
6-exsivog: all fata Mc. 6, 55. — b) sa-alls,
a) 6- nag: £>ai- allai R. 42, 4; — /?) jrag 6-
oiirog: {so -alia Z. 2, 51; — /) 6- olog: fana-
allana il!/c. 8, 36; so-alla Mc. 1, 33; fo-alla
L. 9, 25- — 3) mit jains s£. o'Aog 6-txeIvog:
alia jaina airfa 71/. 9, 26; allai airfai jainai M.
9, 31. — 4) c. Pron. pass.: a) alls -meins, a)
nag 6 - fiov : allans dagans unsarans L. 1, 75 ;
alios aihtins meinos A. 1 3 , 3 ; in allamma vul-
£>au seinamma M. 6, 29 ; allamma aigina seinam-
ma L. 14, 33; — ($) oXog o-uov: us allamma
hairtin feinamma jali us allai saivalai f.einai jali
us allai gahugdai Jseinai jah us allai mahtai Jaeinai
Mc. 10, 30. L. 10, 27; allata leik fein M. 5,
29. 30. 6, 22. 23; allamma aigina seinamma L.
8, 43; — b) -meins alls, 6-{iov nag: fijands
unsarai allans Neh. 6, 16; fram barnam seinaim
allaim L. 7, 35; — c) alls sa- meins, nag 6-
fiov : alia £>o vaurda seina L. 7, 1. = IX. Der
Gen. pi. von alls zoird fur sick, oder in Ver-
bindung mit dem Subst. gleichsam mr Erhohung
des hochslen Grades gesetzt; es richtet sich im
Genus nach dem Subst. Gr. 2, 676. 3, 564. 4,
736: allaizc aftumisls Mc. 9, 35; spedistamma a.,
'io%arov navrwv K. 15, 8 ; spedumisla a., j-
O'/dri] navrwv Mc. 12, 22; spedista a., votiqov
navrwv L. 20, 32; frumista allaizo anabusns,
nocoT7] navrwv ivtoh] Mc. 12, 29 ; a. anabusne
frumista , nawrt] navrwv ivroXi] Mc. 14, 29 ;
minnist allaizc fraive, (.uxoortoov navrwv xwv
oneoftaroiv Mc. 4, 31. Auch steht eine Prae-
pos. st. des Genit.: sa minnista in allaim izvis
visands, 6 {iixnortoog iv naoiv ifiiv vnao%wv
L. 9, 48. = X. Wo nag mit dem Sing, eines
Subst. in gleichem Cas. steht, findet sich auch:
1) Das neutr. sg. von alls mit dem gen. sg. ei-
nes Subst.: all fadreinis namnjada E. 3, 15; all
gaskaftais gujps gof T. 4, 4; all reikjis jah val-
dufnjis jah mabtais K. 15, 24; ahnlich all ma-
nageins iddjedun, nag 6 h%Xog i]Q%tro (der Plur.
des Praedic. tvegen manageins) Mc. 2, 13 ; all
dagis , ohjv ri\v tjfiioav R. 8, 36. — 2) der
Sg. von alls mit dem Gen. pi. des Subst., tind
zwar a) in gleichem Genus mit dem Siibst. :
alia razdo R. 14, 11; oder b) ohne Riicksicht
darauf im Neutr.: all bagme godaize M.7, 17;
all bagme ni taujandane M. 7, 19; ail bagme
unbairandane L. 3, 9; all boko t. 3, 16; all
saivalo R. 13, 1 ; ahnlich : allata fata fravaurhte,
navra ra auaQrijfxara Mc. 3, 28 j us allamma
baimo L. 5, 17; af a. bisauleino k. 7, 1 ; af a.
vaihte ubilaizo Th. 5, 22; all abane Ph. 4, 7;
a. manne C. 1, 28; a. taine in mis unbairandane
und a. akran bairandane J. 15, 2 ; a. fraistobujo L. 4,
13; in a. baurge jah stade L. 10, 1; a. ufarhauseino
k. 10, 6. Die Form entscheidet nicht in : af
allamma brofre bvairbandane th. 3, 6; all dalei
L. 3, 5; all fairgunje jah hlaine L. 3, 5; all
leike L. 3, 6; all vaurde k. 13, 1; allamma
vaurslve Sk. 45, 1; allamma vaurstve godaize
k. 9, 8. C. 1, 10. T. 5, 10. t. 2, 21. 3, 17.
Tit. 1, 16; all vaurde L. 4, 4; all frafje k. 10, 5. =
nllundjo
an;i.
21
A7/. Abtneichungen torn griec/t. Textt find en
tick 1) in Uebersetztiiig ran nioiywoog: a 1 1 a i
ganjans, ixnaV to nkr}&og ri/g rttfiiyuiQov L.8,
37; and allans gaujans, tig niioav Tr\v TTifiiyio-
(>ov L. 3, 3; and allans bisitands, tig ofojt rr\v
TttQiywQov Mr. 1, 2S; tv naati rij 7ttQi%t»Q<a
L.7, 17; and all gttvl bisitande, y.ai'l' '6fa]{ r// s '
ntQtyuQov L. 4, 14; — 2) bei manage!: alia
managei, u iiyXog Mc. 15, 8; allai managcin,
roil ).ctov L. 3, 15; alia managein, anavxu rov
Xctov L. 3, 21; alia so manage!, 6 ?.cc6g Kelt.
5, 13; 6 nolvg oylog JVc. 12, 37; — 3) baia val-
ihifni bixe allala , ti]v t£owiav TavrrjV itnaaav
L. 4, 6j allaize runos , tc< ttvatijoia rtavza K.
13, 2; — 4) Veber in allaim nnkam-emom, tv
tm'tI uflaQr] Lb. ad I;. II, 9; unrichllg after
/s<: allannna ]io alia Nell, b, 18, s<. in bo alia'.'
oil. nach Lb.: jali alia, mib ]>aim jah?
/« rfer Zusammensetzitng /hidel sich all- or/,
alia- »e6e» ala-; dieses gibt den Sinn von irnrro-,
oinni- ; _/««<■« bom »Ao- Cr. 2, 627.
allandjo, v. ande'is,
a I lb 111 11s ts, v. hrinnaii.
allsverei, v. svcran.
allval da nds, v. valdan.
alia vau I'stva, v. rautkjan.
ai am a 11$, v. man.
ala{~>arbs, \. banrbau.
allis, Or. 3, 88. 122. 281: slehl ttie varan,
turner in: allis baa, urov ytio Mc. 12, 2d; es
aberseht i) bkttg, omntao, iiberltan/il ; jabai a.,
.■/ (Ubig A'. 15, 29; ni-a., MJj-oAftn; il/. 5, 34;
Mil Af. 5, 39. — 2) abstract.: a) fiiv: ik a.,
iyu ptv L. 3, 16 ; b) yc'<o M. 6, 14. 15, 14. L.
I, 44. 48. 6, 26. 7, 28. 9, 25. 14, 24. 18, 25.
19, 26. J. 5, 46. T. 2, 5. 4, 10; saci a., og
yap «V 3/c. 3, 35. 8, 35. L. 9, 24. 26; saei
auk a., og ycto txv Mc. 9, 41; nib a., oil ;•«(>
Mc. 4, 22; ovrf yao L. 20, 36.
a 11a pro, Gr. 3, 200. ro« o//cm Seiten her;
navTayo&n' Mc. 1, 45; navrolhr L. 19, 43.
alakjo, oinnino, insgesammt Gr. 3, 54. 101;
s<c/it i«r Ver.sliir/.iini/ in : allai alakjo , niivrtg
L. 4, 22' of/, ihtavttg Mc. 11, 32; a. manage!,
«r«V rd ttlijd-ug Lb. ad L. 19, 37; mai
a., o 7.«d s - ajiac £,. 19, 48.
Ameinadab, ldtnn«)i'. ; i, Mamisnameii s laon*
Ameinadabis A. 3, 33.
amen, hcbr., etfirfP, M. 5, 18. 26. 6, 2. 5. 13.
16. 8, 10. 10, 23. 42. 11, 11. 25, 40. 45. We.
3, 28. 6, 11. 8, 12. 9, 1. 41. 10, 15. 29. II,
23. 14, 9. L. 4, 24. 7, 9. 18, 17. 29. J. 6, 26.
32. 47. 53. 8, 34. 61. 58. 10, 1. 7. 12, 23.
13, 16. 20. 21. 38. 14, 12. 16, 20. 23. R. 9,
5. 11, 36. 15, 24. It. 1, 20. G, 1, 5. 6, 16.
E. 3, 21. Th. 5, 28. tit. fin. T. 1, 17. i\eh.
5, 13. Sk. 39, 9.
Ammo, '.fttiog, Mainisnanien: sunaus Amnions
L. 3, 25.
amsa, oil. ams? m., mtog, Sckulter Gr. 3,
403: ana amsans scinans (nach Lb. ein Fehler
st. ahsans) L. 15, 5.
an, Fragpartikel, an, denn Lb. ad L. 3, 10.
Gr. 3, 756; wird im Beginn eines Fragesatzes
dem bvas zur f'erstiirkting vorausgeschickt: an
In as, xcd rig, tcer denn L. 10, 29. 18, 26.
Lb. ad J. 9, 36; an bva, ri ovv L. 3, 10.
an null, v. nu.
ana, G/\ t. '273. I'raep. 68. Gr. 3, 252., be-
zeii/tiiet , dem af geycniificr stc/tcntl, das tier
Oberfliiclte eines Gegenstundes zttgeicandte : die
Berii/trtoig drsse/bcn , o/tite Anssilteiditnij der
F'dlle, too jelzt auf gebrattc/it trird, in it eiiieiu
gewissen ISaclidrttck des oben. Audi vertritt
es vocli , als Atisdruck elites sc/ucac/tern Be-
i/ri/j's ron Verbindinig , das jetzige in, sobald
nirlit das fiiisc/i/icssciitle Ver/tii/tniss Itereor-
ijeltobcn , sovdern der blosse Ort , wo sicli Et-
tcas beftndct, angegeben werden soil Gr. 4, 77 I .
Es bedenlel A. als Adterb. : liinauf: ailagjands
ana banduns scinos, tTH&itg rctg ytioctg ai'TiL
Mc. 8, 23; galagidednn ana vastjos scinos, *Vu-
•*'>
ana.
fta'/lovoiv avTM xa iuetxia cevxov Lb. ad Mc.
11, 7; vgl. Lb. ad Mc. 10, 13. — B. ah
Praepos.: 1- c. Ace, tun die erst eintretende
Berii/iriuig zn bezeichnen; 1) riiumlich: a) an,
a) it's **• Dr 'gS ana diupif>a ( an l ^ en Ort, wo
es lief ist) L. 5,4; ana £>oei iddjedun (am Land)
J. 6, 21 ; Jiana gabaftnandan ana fotuns unsarans
L. 10, 1 1 ; gibif> gaskob ana fotnns is L. 15,
22; ft) tni xivu: annaaiauk fiata ana alia L. 3,
20; y) inl xi: anaaukan ana vabstu seinana M.
6, 27; atiddjedun ana marein J. 6, 16; atne-
hvida ana izvis L. 10, 9; atnehvida sik ana izvis
L. 10, 11; attauhun ina ana gaulgaujia staf> Mc.
15, 22; bi £>aim faura faursnivandam ana f>uk
praufetjam T. 1, 18; gatiuhands J>o skipa ana
airjpa L. 5, 1 1 ; S) der blosse Dat.: speivand
ana ina, iunxiiaovaiv aiiTto Mc. 10, 34. —
6) auf, a) ti'g xi: andnara ina ana armins sei-
nans L. 2, 28 j usgaggandin ana air£>a (aufs Feld)
L. 8, 27; usgaggandans ana fauradaurja (auf die
Strassen) L. 10, 10; usiddja ana fairguni J. 6,
3; ustauli ins ana fairguni liauh Mc. 9, 2; ustiu-
liands ina ana fairguni hauliata L. 4, 5; ft) ; : /T('
Tivog: driusands ana airfia Mc. 9, 20; saiada
ana airj^a Mc. 4, 31 ; vairpifj fraiva ana airjia
Mc. 4, 2() ; bi\aibi|)s lcina ana naqadana (auf
der blossen Haul) Mc. 14, 51. Gr. 4, 263;
y) inl xivi'. lagjija ana snagan fairnjana M. 9,
16; riuii|> ana snagan fairnjana Mc. 2, 21 ; 8)
inl ri : atgaggandan ana ina Mc. 1. 10; atiddja
ana iua .L. 3, 22; atgaggi]> ana J^uk i. 1, 35;
atlagei baudu Jociua ana ija M. 9, 18; driusands
ana andvair|ai L. 5, 12; draus ana andavleizn L.
17, 16; driusands ana andavleizn A". 14, 25;
driusiji ana |>ana slain L. 20, 18 ; gadriusijj ana
airjoa M. 10, 29; galagida lianduns ana |}0 au-
gona is Mc. 8, 25 ; fan! galagida mis ana augona
J. 9, 15 ; gasmait imma ana augona fiata fan! J.
9, 6; gasat ana ina Mc. 11, 7. J. 12, 14; vato
mis ana fotuns ineinans ni gaft L. 7, 44; lagjid
ana snagan fairnjana L. 5, 36: lagjands lianduns
ana ]>o Mc. 10, 16; lagida liulistr ana andavleizn
k. 3, 13; lagjan gavairjii ana airjja M. 10, 34;
ana airf>a qam Sk. 44, 15; baurja funins rikis
ana liaubif) is 11. 12, 20; ei ana lukarnastaj>an
satjaidau M. 5, 15. Mc. 4, 21; uslagjands ban-
du seina ana bolian L. 9, 62; uslagjif) ana am-
sans seinans /.. 15, 5 ; usstcigands ana hrot L.
5, 19; usstaig ana smakkabagtn L. 19, 4; us-
vairpandans vastjos seinos ana Jiana fulan L. 19,
35; ci vaurpeina ana ina J. 8, 59; s) der blosse
Dat. : atlagidedun ana ina ]iaurneina vipja, ntQi-
xi&ivai xivl xi J. 19, 2; ei lagjais ana ]>o han-
duns, inixi&ivui, rivi xi Mc. 5, 23; £) anders
gewandt: ei vaurpeina ana ina, 'iva Xi&aaioaiv
ctvxov J. 10, 31; ana armins uimands ita, ivay-
xct?.i0oc[uvog avxo Mc. 9, 36. — c) in, a) if
xwi: aflcifiands ana aujiidos L. 5, 16; ft) ei'g xi:
afiddja ana stap> aujijana L. 9, 10; draibifis vas
ana aujjidos L. 8, 29; galaij> ana auj^jana stajp
Mc. 1, 35. L. 4, 42; qam ana fera Magdalan
Mc. 8, 10; qam ana fera Saurais G. 1, 21; spi-
vun ana andavleizn is M. 26, 67; usiddjeduf) ana
aujiida M. 11, 7; S) der blosse Dat.: speivan
ana vlit is, if.inzvtiv avxai Mc. 14, 65; ana
andaugi, xam nnooomov k. 10, !. — d) iiber,
a) eni TWi: sunno ni disiggqai ana Jnairhein
izvara E. 4, 26; ft) till ti: suunon seina urran-
neiji ana ubilans und rigneif) ana garaihlans M.
5, 45; vairpandans blauta ana Jtos Mc. 15,24. —
e) uni: draus ana bals is, iTTiTliOiV irii XOV XQa-
yjf/.ov ctvxov L. 15, 20; lagjands od. galagjands
ana raus , moii/tig y.a?Muu> M. 27, 48. Mc. 15,
3(i; ei galagjaidau-ana lialsaggan is, ti TTt^i/.ti-
T«l-7t£Ol TOP TQCC%t]XoV UVTOV Mc. 9, 42.
f) Ausserdem bezeichnet es noch oft eine feind-
liclie Richhing : «) Hand an Jemandcn legen :
uslagida ana ina bandu J. 7, 30 od. lianduns J.
7, 44. Sk. 51, 1; eis uslagidedun lianduns ana
ina Mc. 14, 46; uslagjan ana ina lianduns, l:ti-
j3a/J.HV inl xivc. rug ytloag L. 20, 19; ft) iiber
Jemandcn: svas^e drusun ana ina, uaxi ininin-
ana.
23
Ttiv aiiTw Mc. 3, 10; gadnisun ana mik, ini-
nt-cfOV in itii R. 15, 3; [tainma gaggamlln ana
sik, r« io%ouii'io in cdrilv L. 14, 31; J>ori
rjcmun ana ina, t« iQ%0[itV(i in avrov J. 18,
4; snanli ana ins, iifd-aoiv in ctvrovg Th. 2,
16; y) wider J rum m/ en: iisliof ana mik fairzna
seina, bnJQtV in iui Tt/v nrioi'av avrov J. 13,
18; gadanrsan ana simians, To/.uijota ini rivag
k. 10, 2; dn vril\odi}>ai ana ins, tig uccyrvniov
in avrovg L. 9, 5; st. tueru zwog: hvo vrobo
l>airi{) ana ]>ana mannan J. 18, 29; galingvcil-
vodidedun ana ina Mc. 14, 56. 57; sokidcdun
ana Icsn veil vodi{)a Mc. 14, 55 ; ci ains faur ai-
nana ana anjiarana nfblcsans ni sijai K. 4, 6; ni
ailitedcis valdufiijc ainlnin ana mik J. 19, 11;
Ikis ana mis vadjabnkos C 2, 14; mid st. Verb,
romp, mil y.tcra: In an fdn ana J)uk vcilvodjand
M. 27. 13. Mc. 15, 4; liva ]>ai ana kiuk vcit-
vo<ljand Mc. 14, 60; ni livoj) ana |:>ans astans
R. 11, 18. — 2) ron tier Zcit: ana dag, Ufa
ijiiioag, den Tug 'alter, per diem L. 17, 4;
>■<//. Lb ud J. 7, 14. — 3) Distribute : ana
baurgs, y.ara nohv, Slndt f'iir Stadt Tit. 1, 5;
ana alius aikklcsjoiis, i)tc( ncMltiV TitlV tXJ&1]4)4WV
k. <S, 18; ana livarjanoh fimftigttns, era ksVTt]-
y.ovxa L. 9, 14; dock was livdeutet liuhai ana
attans, ayeettft(A 8m ring naregae R. 11, 28.!'
Audi muss man iro/d, fescn : fra<]c|>nn ana sik,
fy&forjoeev »6 ; avrovg, sic/i znm Sc/iaden, wi-
der sich Lb. ad Lj. 7, 30. = //. c. Dut.. nm
die schon ciiujclri'lviiv Her filming M brwiclnien :
1) riiiimlicb: a) an, c<) H$ ri: anaknmbci ana
[lamina aftnmistin stack L. 14, 10; ana biuda
inciiianinia aiidntiinaiiai vcisun N<7*. 5, 17 j ft) tV
rivi: ik slakins ana loika meinaninia baira G. 6,
17; vas ana [lamina slada J. 6, 10; niba isl ana
vcinalriva J. 15, 4; audi ]io ana fotuin cisarna,
rag niSag Mc. 5, 4; ;■) ini nrog: gastoji ana
stada ibnamma Lj. 6, 17; >ar]> ana air|iai J. 6,
21; S) ini rt: anakuinl)i<la ana barma lesuis J.
13, 25; qam ana ]>ammn stada L. 19, 5; siian-
dan ana motastada L. 5, 27. — b) auf, a) til
Tt: gadraus ana slaina Lj. 8, 6; gadraus ana air-
{>ai godai L. 8, 8; slra\idedmi ana viga Mc. II,
8. 8; ft) i'v tivi: ana \iga Mc. 8, 27; £>ala ana
f>izai godon air])ai L. 8, 15; ana gagga lagidc
dun Mc. 6, 56. ufligand ana viga Mc. 8, 3; uf
stravidedun vasljom scinaim ana viga L. 19, 36;
vas is ana notin Mc. 4, 38; vesiuiu|i{)aii ana
viga gaggandans Mc. 10, 32; vas ana akra L. 15.
27; 8) inirivog: ana air[>ai, v. airjia; ana g.i-_.>
Mc. 11, 4; ana lirolain M. 10, 27; {iai ana
|iaiimia slaina L. 8, 13; anakiiinlijan ana air|>ai
Mc. 8, 6; bairands ana ligra mannan L. 5, 18;
gaggandan ana niarciii J. 6, 19; ana ])aininci gs
tiiurida vas L. 4, 29; ana ligra ligandau M. 9, 2;
ligandein ana ligra Mc. 7, 30; ana lukaruastafiin
salji]) L. 8, 16; silandin innna ana sLauastola
M. 27, 19; ana handum jmk nfliaband L. 4, 11;
vairf>and ana ligra sainin L. 17, 34; ana siafia
vas Mc. 4, 1; saci sijai ana lirota L. 17, 31;
t) ini Tin : anatimridai ana grunduvaddjau LI. 2.
20; atbar Jiata Jiaubi|) is ana mesa Mc. 6, 28;
ana badjain bairan Mc. ('), 55; £) 6»* "•' gadrans
ana .slainaliaiinna Mc. 4, 5 ; gasalida ina ana giblin
albs L. 4, 9; gasulij) vas ana slaina M. 7, 25;
saci galimiida raan scin ana slaina od. malm in
M. 7, 24. 26. bnlislr ligijj ana liairlin i/.«- /.-. 3.
15; J>ai ana slainaliainma saianans Mc. 4, 16;
J>ai ana airjmi jiizai -odon saianans Mc. 4, 20;
ana Jiainnici sat Mc. II, 2. L. 19, 30; silamN
ana fulin J. 12, 15; ana Miggarja slcpands Mc.
4, 38. — c) in, «) ev mi : ana guljiudai, ("alcud. ;
ana liiminain E. 1, 10; C. 1, 20; bilpij>i{) ana
anpidai L. 15, 4; ana milium. ii tvaddje ligandci
. $/{. 42, 11; nla sat ana rolisnai J/. 26, (I!!; u>-
liubxla ana slaina .)/. 27, 60; vas ana aiijiidom L. I.
80; ana aujijaiin sladim xat Mc. 1. 4") ; saci sijai ana
bai])jai L. 17, 31 ; ft) tOU rt#Ofi: ana aujiidai Mc. g,
4. — c0 Mt/er, t,T< r/ : riqis varj) ana allai airjiai
Mc.ib, 33.— 2j run drrZvil: ana midjai dnl[i
(ail) r»]s loorfig funoi'ifijg Lb. ad J. 7, 14. —
24
ana.
3) bei Zahlgrbssen mit tier Bedeutung tier An-
qramunq: ana spaurdim funflaihuniin , ano ora-
diwv Stxamvre J. 11, 18. — 4) slain ana staina,
Xi&ov ini li&w L. 19,44; gaurein ana ganrein,
"kvni]v ini Ivmjv Ph. 2, 27. — 5) Bei den
TVerb., welche Schreiben, Lesen, Erkennen und
Aehnliches ausdriicken: an, a) ex xivoq: vcis
hausidcdum ana vitoda J. 12, 34; 6) ev TlVV. ei
bairtila vaurbeina ana iinina J. 9, 3; ei auflo
bigeti hva ana imma Mc. 11, 13; ' nlu gakunnai-
dedub ana bokom Mosezis Mc. 12, 26; ist ga-
melib ana praufetum J. 6, 45; gamelida izvis
ana bizai aipistaulcin K. 5, 9; batci ist bandvo
ana allaim aipistaule(im?) meinaim th. 3, 17;
c) ini rivoq : band\ida ana aihvatundjai L. 20,
37; niu gaknnnaidedub ana aihvalundjai Mc. 12,
26 ; ana baim hlaibam ustaiknida Sk. 50 , 5 ;
d) der blosse Dot. : ufkunba ana leika Mc. 5,
29 ; 6) bei den Verb, der Aff'ecte, urn den Be-
weggrund :u bezeichnen , ini nvi, a) an : ana
[>einaninia vitubnja fraqislnib K. 8, 11; b) filr:
ana |>ammci avilludoda franja J. 6, 23; hva avi-
liudo magum nsgildan ana allai fahedai Th. 3, 9;
ana bammei frobub Ph. 4, 10; usbeidands ist
ana ini L. 18, 7; c) iiber: biabridedun ana lai-
.scinai is M. 7, 28; faginodediim ana fahedai Tei-
taus k. 7, 13 ; saei gabrafstida uns ana allai a-
glon unsarai k. 1, 4; bizaiei gabrafstibs vas ana
izvis /•. 7, 7 ; gabrafstidai sijora ana allai naubai
Th. 3, 7; ni idrcigondanc ana unhrainibai k. 12,
21 ; raikiljandans gub ana ufhauseinai andabaitis
izvaris k. 9, 13; sildaleikidedun ana bamma Mc.
12, 17 ; sildalcikjandona ana baim L. 2, 33 ;
svogatjam-ana bammei /;. 5, 4; usfilmans vaur-
bun ana bizai laiseinaiis Mc. 1, 22; ana bizai
niikilein gubs L. 9, 43 ; usgeisnodedun ana fro-
dein jah andvaurdjain is L. 2, 47. — 7) in an-
dern tropischen Redensarten : a) an: managnib
ana bizai friabvai h. 8, 7; fravcit mik ana anda-
slabja meinamma, ixSixijaov fit ctno avriSixov
fiov L. 18, 3; ana leika unsaramma- , iv ttZ
owfiaxi ntgicpigoVTig k. 4, 10; ana leika sei-
namma gatairands E. 2, 15 ; ana baim baiei ga-
drusuh bvassein , ib ana bus selein R. 11, '22 ;
in ufarassau anstais gubs ana izvis k. 11, 14;
sei us guba ist garaihtei ana galaubeinai , till
rij nioTti, am Glauben hangend Ph. 3, 9;
b) auf: gatrauam ana izvis, ninoi&ccfiev hf> vuag,
wir ruhen auf cuch mit unserm Vertrauen th.
3, 4; ana munba (auf der Aussage) tvaddjc
veitvode jah brije gastandai all vaurde k. 13, 1 ;
c) in: ana namin meinamma Mc. 9, 37. X. 9,
48; ana beinamma namin L. 9, 49; ana gabraf-
steinai unsarai Lb. ad k. 7, 13; d) fiber; ini
TH veitvod gu]> anahaila ana meinai saivalai
A. 1, 23; gahveilaib sik ana imma gavairbi
izvar L. 10, 6; qimand dagos ana bus L. 19,
43; qimib hatis gubs ana sunum ungalaubeinais
E. 5, 6. C 3, 6 ; ei ufarhleibrjai ana mis malits
Xristaus k. 12 , 9 ; varb ana allaim agis
L. 1, 65; ahma veihs vas ana imma L. 2, 25;
ansts gubs vas ana imma L. 2, 40; ahma frau-
jins ana mis L. 4, 18; valdufni-ana allai mah-
tai fijandis L. 10, 19 ; gavairbi ana im G. 6, 16.
Ah Randglosse in cod. A steht das seltsame
ana leikainai, xara T))v tiiboxiav E. 1, 9.
In Zusammensetzungen Gr. 2, 710. 900: 1) mil
Verb. : anaaukan, anabiudan, anadrigkan sik, ana-
filhan, anagaggan, anahaban, anabaitan, anahamon,
aiiabnaivjaii , anahneivan , anabveilan, anakaurjan,
anakumbjan, annkunnan, analagjan, analal jan, ana-
mabtjan, anameljan, anananbjaD, aoanaubjan, ana-
niujan, anapraggan, anaqknan^ anaqijian, anaqiu-
jan, anasilan, anaslavan, anaslepan, anastodjan,
analiinrjan, analrimpau, anabivan, anabrafstjan,
und die Bicomp.: ana'i'nsakan, mi])anakumbjan ;
2) mit Subst.: anabusns, anafilh, anakunnains,
analageins , analaugnei, anamahts, anaminds , ana-
niujijia, anaqal , anaqiss , anastodeins , anaviljei
und das Bicomp. : aftraanastodeins ; 3) mit Adject.:
anabaimis, analaugnis, anasiunis, anavairbs ; 4) mil
Adverb.: analaugniba, aiialeiko, unanasiuniba.
an&ks — andeis.
25
auaks, plolzlir/t, ifcaiifVitf L. 2, 13. 9, 39;
i&tmvctMcA 8. Cr.2, 281, 3. 89. 590. /, 46.
•an an, fr. 3., hauvlien Gf. I, 2(>7.
us a nan, /V. 3., Zxtivhv, uushuuc/tcn : uzon
AVc. 15, 37. 39.
Ananeias, 'uJvaviat, Munnsnumen: Anaiieiin
oil. An.uiiiii NeA. 7, 2.
an a Ji aim a, <o'iu'):uic (ein dem I'luclte iiffent-
llc/i ansgeslellter) R 9, 3. A'. 10, 22.
Aiia[>of>, '/li'ufht'ii'/-, Munnsiiuniv.n: ranive tUUr
b*bi Etdr. 2, 23.
and, c. /4ce. , enllung, vnlgvgvit Gf. 1, 352.
6'r. 3, 255. 4, 792. Es vrird gebraucht I. nach
Verb, iles Gvhvns, Laufens, Springcns, Ver-
kundigens, iter nulivrn Bezeichnung ties Orts,
durcli ilcn, mi ilrin her sic/t die Bewegung er-
ttnckt; es iilivrsetzt: 1) die rnog: ussteigaudans
ana lirot and skaljos gasatideduu ina, wo and skal-
jos noch m^nssteigandans bezogen ist, iceilsonsl
wold pairh skaljos stehen teiirde L. 5, 19; and
Jala |<airbgaggan, daselbst , ulldu vorbeigelien
L. 19, 4; atlialians ^as and Laurgsvaddjau It. 11,
33 : saci ufar allaim jali and allans jab in allaim
mis /.'. 4, (); 2) tV Tin.: ushof sik jaiobro du
laisjae jali merjan and baurgs ize M. 11, 1 ;
iiMildja ])ata \aurd and alia ludaia Li ina jali and
allans bisitands L. 7, IT; ni gateibaidau iiainn
mein and alia aiijia II. 9, 17: 3) ug TH usiddja
inerijia so and alia jaina air|)a ;)/. 9, 26 J usiddja
ban tteriba is suns and allans liisitands Mc. 1,
26; vas merjands in synagogim i/e and alia Ga
leilaian Mc. 1, 39; ])islivaruh bei inerjada so
aivaggelio and alia manaseb Mc. 14, 9; (jam and
allans gaujans [aurdanaus merjands L. 3, 3; usiddja
meri]>a frani innna and allans stadins ]>is bisun-
jane landis L. 4, 37; usgagg and vigans jab fa-
}jos L. 14, 23; and alia airba galai]> drunjus
ize jab and andjans midjungardis vaurda he R.
10, 18; 4) iai xi: s\e var|> ludirus mikils and
alia airjna L. 4, 25; 5) xata Ttvog: run gavaurb-
tftliin sis alia so bairda and driusou in niarein
M. 8, 32; rami so bairda and driusou in mareiii
Mc. 5, 13; inerijia urrann aud all ga\i bititaude
bi ina L. 4, 14; rami to wijms and driusou in
]>ana marisaiv L. 8, 33; 6) '/caret Tt: is vratoda
and baurgs jab haimos merjands L. 8, 1 ; galai{>
and baurg alia merjands L. 8, 39. [lairbiddjediin
and liaiiiins \ailamerjandaus jah lcikinondans and
all (7[avTct%ov) L. 9, 6; varjj huhrus abrs
and gavi jaina I a /.. 15, 14; and (so st. mm. I
allana midjungard -a] aili and bvarjaiio {jeibandc i
Sk. 43, 16; und abstructer : anduli {MM laist
Sk. 45, 9. — II. von der Zeit: and dulji b\ar-
janoh od. bvarjob, xccif ioqttiv M. 27, 15.
Mc. 15, C.
In der Zusammensetziing begegne.t die iiltere,
colic Partikclform anda - nur vor dent Nomen ;
dagegen and- cor Nomen und Verbuin Gr. 2,
713.808; es findet sicli : i) mil Verb.: andbabl-
j.ui , andbeilan , andliiinlan , aiidbuiidnan , andli.il
jan , andbaitan , andbamon , audbausjan , audbrus-
kan , andhuljan, andletnan , aiiduiman , andi|i])an.
andrimian, andsailnan, andsakan , andsatjau, ami
sit.in . ands|iei\au , andstaldau, andstandan , and-
staurran, andtilon, andbagkjan, andvasjan, and-
vaurdjan , and\ciban; 2) mit Parlic: unandbu-
lijjs, unandsakans ; 3) mil Subst. : a) and-: and-
augi. aiulbalili , audbabts, andbulcins, andslald,
and\air]?i und tvaandvairbi ; 6) anda- : andabaulil>,
andabeit, andabafts, amlabait. andalauni, andanaliti,
andanem, andanuinls, andasel, amlasta] jis, anda-
slaua. andabahts, andavaurdi, andavizns, anda-
\leizn: 4) mit Adj.: a) and-: aniNairju- und dus
Biconiji.: iinandsoks; b) anda-: andaneijjs, anda-
nems, andauemcigs , andasets; 5) mil Adv.: and-
augiba, andaugjo , andvairj^is.
andeis. m. , Ende, lixQov Mc. 13, 27; nigag
R. 10, 18; sonst relog Gf. 1, 354. Gr. 3, 498:
andeis K. 15, 24. k. 11, 15. Ph. 3, 19. T. 1,
5; {)iudinassaus is ni vairjaiji a. L. 1, 33; nehva
andja vas Sk. 41, 6; audi lialiai|> Mc. 3, 26;
fram andjam airfios and a. biminis Mc. 13, 27;
ands
anf>ar.
und a. qimandei L. 18, 5 ; ei und a. ufkunnaif)
k. 1, 13; in a. k. 3, 13; und a. Th. 2, 16; fram
andjam airjaos Mc. 13, 27; and andjans (Cast.
friiheT andeis, jetit andins) midjungardis Lb. ad
R. 10, 18.
and s, m., ntpag, Grenze: and andins midjun-
gardis R. 10, 18 (v. andeis). ,
a n d i 1 a u s , v. liusan.
all and jo, ganz und gar: gaveihai izvis all-
andjo, cc/ictoai ifiag oXoreXetg Th. 5, 23.
a nd i v. u li , eine dunkle , bedenkliche Form Gr.
3, 25. £s iibersetzt: •#} j'«(>, anders, sonst:
andizuh ainana fijaif> jah aii|>arnna frijo£>. aif)f>au
ainamma andtilojj if> anfiaramma frakann Lb. ad
L. 16, 13.
Andraias, 'Avdpaiag , Mannsnamen : Andraias
J. 6, 8. 12, 22. Sk. 49, 2; Andraiins od. An-
driins Mc. 1, 29. Calend. tm Spec. p. 28; An-
draiin J. 12, 22; Andraian 71/c. 1, 16. 3, 18.
Z, 6, 14.
Anna, "Avvcc , Weibernamen : vas Anna praufe-
teis L. 2, 36.
Annas, "J wag, Mannsnamen: Annas J. 18, 24;
Annin L. 3, 2. J. 18, 13.
anno, f, oxftcoviov , Sold, Jahrgeld Gr.3, 491:
almoin izvaraim Lb. ad L. 3, 14; svesaim a.
K. 9, 7.
Ano, 'Qvoo , Ortsnamen: sunjus Lyddomaeis jah
Anos Esdr. 2, 33.
an s, m„ y.apcpog, Ballten Gf. 1, 3SS. Gr. 3,
429: anza-ni gaumeis L. 6, 41; a. ni gaumjands
und usvairp - fiamma a. Jj. 6, 42.
ansts, f, (von dem Verb.: ann, unnum (favco),
welches sick im Goth, freilich nicht aufweisen
lasst Gf. 1, 269. Gr. 2, 199. 209. 212. 3, 516.
519.) ubertriigt: 1) ^«o«, ein gliickliches Loos :
anstais izvaraizos k. 1, 24; 2) %aQlo~fia, Geschenk :
ansts gu£>s R. 6, 23; ]bizos in fms anstais T 1 . 4,
14; anst gujas, sei ist in J>us <. 1, 6. £* steAf
nemlich ansts oef. giba, je nachdem gratia od.
donum fur %uQLOf.ia in der Vulg.' gebraucht ist
Cast, ad T. 4, 14; 3) %ani.g: a) Freude: ei
anj^ara anst habaidedeijj k. 1, 15; b) was Freude
macht , Anmuth , Lieblichkeit : ansts guf)s vas
ana imma L. 2, 40 ; bi Joo vaurda anstais L. 4,
22; vaurd izvar sinteino in anstai C. 4, 6; ei
gibai anst bausjandam E. 4, 29 ; c) Gunst, Wohl-
tcollen: Jsaih anstai at gujja jah mannam L. 2,
52; bigast anst fram gujxi L. 1, 30; d) Dank:
ik anstai andnima K. 10, 30 ; in a. siggvandans
C. 3, 16; sonst tcird dutch aviliud der Begriff
von Dank ausgedruckt Gr. 4, 287; e) Gnade,
in der Segensformel zu Eingang der apostol.
Brief e k. 1, 2. G. 1, 3. E. 1, 2. th. 1, 2. T.
1, 2. t. 1, 2. Hfc 1, 4. tmd am Schlussc R. 16,
24, #. 16, 23. k. 13, 13. G. 6, 18. E. 6, 24.
C. 4, 18. 7%. 5, 28. th. 3, 18; /rnier ansts A".
15, 10. k. 12, 9. T. 1, 14; anstais E. 1, 6. 7.
2, 7; in ufarassau a. gujas ana izvis k. 9, 14;
anstai K. 15, 10. *. 1, 12. E. 2, 5. 8. th. 2,
16. <. 1, 9; anst k. 8, 1. 4. 9.; /) Wohlthat,
Geschenk: ansts A-. 4, 15. £. 4, 7; a. so £.3,
8; anstais, sei gibana ist mis in izvis E. 3, 2.
7; ei jah in J)izai anstai managnaijp /'. 8, 7; mi£>
a. Jjizai andbahtidon fram uns k. 8, 19; us a.
usdrusuf} G. 5, 4; a. guf>s 6r. 2, 21; bi a. gu|>«
th. 1, 12; in a. Xristaus G. 1, 6; in a. f>izai in
Xristau t. 2, 1; Jiairh anst gu£>s /£. 12, 3; a.
izvara K. 16, 3; svali ustiuhai in izvis jah \>o a.
k. 8, 6; a. gu£>s niinan A - . 6, 1; alia a. ufarass
jan in izvis k. 9, 8; a. \>n gibanon mis G. 2, 9;
4) es ist hinzugesetzt : ak uf anstai K. 9, 20.,
und xtyecQlTCO/ievrj durrh :\. audahafta iiber-
ttagen L. 1, 28.
ansteigs, noil Gnade , gnddig , giinstig: an-
stais seinaizos , in Jiizaici ansteigs vas uns (iv )/
iyaonojaiv i/uag) E. 1, 0.
Antiaukia, 'AvTiitytuc, Ortsnamen: in Antiok-
jai G. 2, 11; dafiir in Antiaukiai t. 3, 11.
anjpar, aXXog, divrtpog, 'irpog, Xoinog; einer
von zweien, der ztveite, der andre Gf. 1, 370.
Ohne Artie, steht es dem ains od. sums gegen-
;in[>ar.
27
iiber and bedeittet .iliu-s ; mil dvm Artie, aber
alter Gr. 3, 4. 035. 4, 455. Es ist nur der
slarken Form f'iihig , der Artie, mag roraus-
ijchen oiler niclit , nnd irirft tin ISom. iff. m.
itticrull das s , and im Nom, and Ace. sg. n.
das -ata weg Gr. 4. 40S. 514. Es uberlr'dgt:
1) allein slehend a) ohne Artie, a) uXXog: an-
|>ar Mc. 12, 32. Si. 44, 25; a. ainshun ni, oi-
Stbe ttXkog J. 15, 24; jabai li\as a., u rig ak-
Aoi,- Ph. 3, 4; an|.a.atmna M.S, 9. Ml: 10, 12.
L. 7, 8; an] >a nana Mc. 12, 5, L. 7, 19. 20.
>'/.. 46, 4; .iiijiarai J. 18, 34; anjjaraize L. 5,
29; aiij.araim jfo. 12, 9. L. 20, 10. A. 9, 2.
27. A.8, 13; anj.arans Mc. 15, 31. Sk. 50, 12;
naaagaiM a. Mc. 12, 5; anjjara yj/. 26, 71 j an-
]>ara jVc. 10, 11. 14, 58; anjjaros managos Mc.
15, 41; an]>ar ist nianag Mc. 7, 4; anjiar yaleik
svalcikata manag Mc. 7, 8; priidicaliv: jjatci
nist aii]>ar G. 1, 7; eivlheitend: anjjarana -an-
J>aranuli Jjan 54'. 45, 3. 4; an]>arai jjan- anjjarai
Jjan Mc. 6, 15; Mimaih - anjjarai J. 7, 12; i]>
eis-jah anjjarai- sumaib ]>an Mc. 8, 28; ij> eis-
anjiarai jjan-sumai Jjan A. 9, 19; anjjar -anjjar-
iili |i.in S/\ 40, 17; sum -anj>aru]>|>an Mc' 4,
5; — /9) Stinoog: anjjara A/c. 12, 31; k. inter.
und subscr.: tit. inscr.; — y) 'irtgog: anjjar L.
9, 01. 14, 19; Jl',11 anj.arizub M. 11. 3: anjja-
i annua L. 9, 59. 10, 7. /v. 7. 4; an) braize k.
8, 8. Ph. '2. 4; anj.arans <. 2, 2; a. sibuntihunil
/.. 10, 1; -in | .it .i L. 10, 18; anjjaros managons
/.. . s . 3; inana-iijijan ai)}>ar L. 3, 18: /m'tdi-
catic : riant an<lvair[>jis is anjjara L. 9, 29; cin-
theilend: sum jali an]>ar-jab an])ar L. 8, 6; —
d') 6 «AAog: anjjara L. 0, 29 ; — t) 6 dlVTt-
oog: sa frumista- jab anjiar Mc. 12, 21. Z/. 19,
18. 20, 30; — £) o f'r^og: anjjaris A'. 10, 24.
29; anjaramma G. 0, 4; an]>arana A*. 4, 6. 6,
1; anjjara M. 10, 23; eintheilend : ains- anjjar
L. 7, 41. 17, 34. 18, 10; ainamma-anfjaramma
At. 0, 24. L. 16. 13; ainana- ■ an]iarana M. 0,
24. L. 16, 13; aiua- anjjara L. 17, 35; —
if) i/« AVwr., hi komoi: anj>arai Mc. 3, 21; an-
|>araini allaim A\ 13, 2. — 6) wii7 vorausgehen-
dem Artie: sa an]>ar, u) ciXXog: so anjjara A.
6, 10; jbo anjjara Af. 5, 39 ; jS) 6 Xomog: jbai
an]>arai M. 27, 49. E. 2, 3. 7%. 4, 13. 5, 6.
7'. 5, 20; jjaim an|.araim L. 8, 10. 18, 9. K.
7, 12; bi jjata anjjar Mc. 4, 19 mim/ adcerbiell
J^ata anjjar, Xomov K. 1, 10. /-. 13, 11; to
iot.iov E. 6, 10. PA. 3, 1. 4, 8. th. 3, 1. =
2) beseic/met es den Begriff det cinander Gr.
4, 455 : anJSar an[ Tirana , u7.Xift.ovq Ph. 2, 3.
/'//. 4, 11; nnlr sijum an| ar an|iar!> li])us, Oil
ioutv akl.r\1.<A)V fiiXt) E. 4, 25. = 3) c. Gen.
cines Subst. Gr. 4, 456. 745: anf>aruh f>an si-
nonjc is, trtoog d£ ruv undi]Tuiv avrov M. 8,
21. = 4) c. Subst- in gleichem Cas.: a) an{->ar-,
(t) ixXXog-: anjiarana Mc. 12, 4. J. 14, 16. k.
11, 4. anjjara Mc. 12, 31; an{wos k. 11, 8;
ai^ara Mc. 4, 36. J. 6, 23; an|>ara J. 10, 16;
/?) (itvtiyog - : anj^aramma sinj^a, «c SiVTioov
Mc. 14, 72. 7. 9, 24; to ddrtoov k. 13, 2;
aii^ara anst k. 1, 15; y) 'ixiqog-: anf)aramma
L. 6, 0; anfiarana L. 14, 31. 20, 11; anjpara
L. 9, 50; jabai b\o anjiaraizo anabusne R. 13,
9: an]>araim K. 14, 21. E. 3, 5 ; anjparamma
G. 1, 6; anjiar R. 7, 23; J) 6 «A>los-: anjjar
7. 18, 15: i) 6 ITiQOg-: an| araciiTii.i L. 5, 7;
£5 o '/.oiTiog-: anjaraim Ph. 4, 3; anjbaros E.
4. 17; an| aro /;. 12, 13.— b) — anfiar, a) —
rV/./.o, anjiar J. 6, 22 ; /?) — hiQog: anf>aris £jrfr.
2. 3r,anJ5aramnia R. 7, 3; anjSarana A. 11,4; an-
jjara A*. 8, 39; anjjara k. 11, 4. Sfc 39, 13; anja-
raim K. 14, 21. — c) sa anjaar-, a) 6 allog-:
so anjiara M. 27, 61; /?) 6 SlVTiQoq-: sa frunia
manna -sa anjjar manna A. 15,47; y) o i'rfpog-:
fjaim anjiaraim Z,. 4, 43; S) oi 7.omoi~: f>ai
aujjarai A'. 9, 5. G. 2, 13; jjai a. mans, o« Aot-
?roi Twv av&Qu>nti>v L. 18, 11. — rf) sa sipo-
neis anjjar, 6 ficttHirijg 6 aXXog J. 18, 16.
Endlich ist anjjaraizo baurge gegen den griech.
Text eivgeschoben L. 6, 17, und iv oaSSaru
4*
28
anf>ar]eikci — arhja.
v. leiks.
SlVTfQOTlQWTW (lurch in sabbatc anjiaramma fm-
min ilbersetzt L. 6, 1.
an{>arleikei,
anp>arleiko,
Apaullo, jJtioXXw, Mannsnamen: Apaullons K.
1, 12; in mis jah Apaullon K. 4, 6; bi Apaullon
Joana brofar K. 16, 12.
ap an stauliis, m. , (auch apaustulus £. 6, 13.
Ph. 2, 25. Gr. 1, 1068. 7, 53) anoarokog, der
Abgesandte Gr. 1, 601. Sk. p. 87: apaustaulus
J. 13, 16. 72. 11, 13. K.9, 1. 2. 15, 9. k. 1, 1.
G. 1, I.E. 1,1. T. f, 1.2,7. f. 1, 1. 11. Tit. 1, 1;
apaustaulaus 7C subscr. k. 12, 12 orf. apaustaulus
Calcnd.; apaustulu /%. 2, 26; apaustauleis 3/c.
6, 30. £.9, 10. 17, 5. K. 9, 5. A, 8, 23; apau-
staule jf. 15, 9. E. 2, 20; apaustaulum K. 15,
7. A. 11, 13; ]z>aim ufar mikil visandam a. A. 11,
5; J>aim ufar lilu a. k. 12, 11; Jiaim veiham is
a. £. 3, 5; apaustaulaus X. 4, 9. E. 4, 11 orf.
apaustauluns £. 9, 1 orf. apausluluns £. 6, 13.
galiugaapaustaulus, m., iptvdaTiooToAog,
fahcher Apostel: pai svaleikai galiugaapaustauleis
k. 11, 13. Gr. 1, 601.
apaustaulei, /., dnoatofa), die apostoli-
sche Wiirdc: meinaizos apaustaulcins K. 9, 2 ;
du apaustaulcin bimaitis G. 2, 8.
aqizi, f, a£iv>i, Axt Gf. 1, 136. Gr. 3, 442:
so aqizi £. 3, 9.
ara, m., utTog, Adler, Aar Gf. 1, 432. Gr. 2,
56. 66, 3, 361: arans £. 17, 37.
Arabia, 'doafiict, Liindcrnamen: in Arabia,
a» t»; \4oa(jia G. 4, 25.
Araitas, 'Aoiraq, Mannsnamen: Vraiiins Jmu-
danis k. 11, 32.
Aram, lAoufi, Manmndtnen: sunaus Aramis 7j.
3, 33.
arliaijis, f., xonog , Arbeit, Drangsal; auch
tmavoTaoig , Uebcrlauf der Menge k. 11, 28
und xaviov? Lb. ad k. 10, 16. Gf.l, 407. Gr.
2, 251. 550. 3, 525: arbaifs K. 15, 58. 4; 11,
28. Th. 3, 5; in arbaidai briggif), tTzaiQiTai,
insolcns est A. 11, 20; vinnandans (in?) arbaidai,
iv y.CTTio xa\ (.wyO-tp C. ad th. 3, 8 ; arbaidc ni
ainsbun mis gansjai G. 6, 17; in arbaidim k. 6,
5; in a. managizeim k. 11, 23; aglom jab a., iv
y.OTTip xal ftojl&ui k. 11, 27; in franiajjjaim a.
k. 10, 15 und st. iv a?J.OTni(o xavovi Lb. ad
k. 10, 16.
arbaidjan, xaxonadtiv , Strapazcn , XJn-
gemach dulden t. 2, 3. 9. 4, 5 ; y.omav, arbeiten
M.6, 2S.E. 4, 28; (fur Verbreitung des Chrislen-
thums) K. 15, 10. 16, 16. G. 4, 11. C. 1, 29.
Th. 5, 12. T. 4, 10; sich abarbeiten t. 2, 6;
samana arbaidjan c. Dat., ovva&lelv tivi, inter
se ccrtarc in re Ph. 1, 27: du JDammei (tig b)
arbaidja C. 1, 29; in Jiizaiei (iv d>) a. t. 2, 9;
dujjjsc (iig tovto) arbaidjam T. 4, 10; arbaid-
jand MAi, 28; arbaidjai £.4, 28; arbaidida jah
usaivida Lb. ad K. 15, 20; arbaididedjau in h-
vis (tig ifiag) Lb. ad G. 4, 11; arbaidei t. 2,
3. 4, 5; arbaidjan(d)s airjios vaurstvja t. 2, 6;
samana arbaidjandans galaubeinai Ph. 1, 27; al-
laim |>aim gavaurstvam jah arbaidjandam K. 16,
16; Joans arbaidjandans in izvis [iv Vfiiv) Th.
5, 12.
bi arbaidjan, c. Ace, nach Etwus ringen:
biarbaidjan anaqal, (fi).OTi[iHGx)cti )]ovyrc^uv Th.
4, It.
mi{:>arbaidjan, c. Dat, avvct&?.iiv Tin.
mit Jemandem arbeiten Ph. 4, 3; ovyxay.onu-
■trttv tin, mit Jemandem Drangsale erdulden
t. 1, 8: fiozci mijbarbaididednn mis in aivaggel-
jon Ph. 4, 3; nujoarbaidei aivaggeljon t. 1, 8.
[3 airh arbaidjan, c. Ate. , cine Zeit hin-
durch arbeiten: alia naht \> airbarbaidjandans, f)V
ofajg rrig vv/.Tog xoTiu'caavTig L. 5, 5.
arbi, ?«., xbjoovouia, Erbe, Erbschaft Gf. 1,
405. Gr. 2, 185. Grr. 492: fata arbi £.20, 14;
arbjis E. 1, 14. 18. C. 3, 24; habaif- arbi £. 5,
5; ni nimijj a., oil pij xfajQOV OfiijOii G. 4, 30.
arbinumja, v. niman.
arbja, m., xhjoovopog , Erbe; mit vairjjan
!>aar!ija — asncis.
29
it. K7.1jOOVOfll7v Tt, Etnas erbiii: arbja 6". 4, 7:
liliainais aiveinons a. \air]>a od. vair]>au Me. 10,
17. L. 10, 25. 18, 18; arl.jans G. 3, 29} I>iu-
dangardjos g»f>« a. ni vair|>and G. 5, 21.
ga arbja, m, avyxhjijavouoz, Milerbe: visan
jmnlos oaarbjans jali galeikans jali gadailan* ga-
l.aitis is /;. 3, 6. Gr. 4, 586. 590.
arbjo, f, Erbin : nili riuroi nnriiireins arlijo
\air]>i]> (rjjv <<(f itctoaiai' xktjQoVOfUl) K. 15,50.
A r e i m a [> a i a , *. tgtfta&aia , Ortsnamen : loscf
of/, inaniia galiigs af Arciinajiaias Mc. 15, 43.
M 27, 57. Gr.4, 261.
Are i stark us, 'y/niaraii^og , Mannsnaincn C.
4, 10.
Arfaksad, 'AQtrct^ad, Matmmamen: means
Arfaksadis />. 3, 36.
arlnazna, f. /9fAog, Grsc/ioss, I'feil Gr. 3,
444: alios arhvasnos r</.v<\ «// 7-.'. 6, 18.
arjan, apor()WrV, a rare, pjJiiyen Gf. 1, 402.
6>. 2, 53. 3, 415: arjandan /,. 17, 7.
ark-, «(£- (*fc «6Jft-) fir*-:
arkaggilus, \. aggitiu.
arka, /'., xtftwTOf, Arcke L. 17, 27; y?.ioaac-
xofiov', Geld/taste* Gf. 1, 467: galaifi in arka
L. IT, 27: a. babaida ./. 12, 6. 13, 20.
Arkippus, Aq%miios , Mannsnamen .- A rkippau
C. 4, 17.
arms, ///., Arm, ■)ouyio;v. L. 1, 51. J. 12, 38;
OjWto, L.2, 28. G/ - . 1, 425. Gr.3, 403: arms
franjins J. 12, 3^: in arroa scinamma L. 1, 51;
ana trains nimands iia, ivayxaXtoafitvog crirto
Mc. 9, 36; is andnam ina ana a. seinaiui L. 2,
28. Gr. 4, 771.
arms, arm, bcmitleidcnsuerl/i Gf. 1, 420. Gr.
2, 148. 556; im SuperL: armostai sin* allaixe
manne, i/.ntvuTfooi navrav av&fjuiawv tofiiv
A. 15, tft
a r m a li a i r t s , \
arm ahaii'tci, \ v. Iiairio.
arm a !i a i r t i [>a , I
arm a a, c. Ace. , t/.tfii' Tire, incminisse pau-
peris , Jemandcn bemitleiden, sieh Jemtntdet er-
barmen Gr. 4, 613. 687: panel arma It. 9, 15;
l>anci vili, armai]> It. 9, 18; armai inik Me.
10, 47. 48. L. 18, 38. 39. od. nggkis M. 9, 27.
o</. unsis />. 17, 13; sa armaiuls H. 12, 8; ar-
manilis ^ii|s It. 9, 16.
gaarman, e. Ace., dass. Gr. 4, 233. 613.
687: «'i allans ^aarmai R. 11, 32; gaarmaida j)uk
Mc. 5, 19; guj> ina g. Ph. 2, 27; d jab da
gaarmaiadan li. 11, 31; sve gaarmai[>s fram frau-
j in ilu tdggvi visaii K. 7, 25; g. vas T. 1, 13;
^. ^a^]> T. 1, 16; gaarmaidai vaurfnnn /•. 4, 1 ;
g. vaurfiuj) jiizai izc ungalaubeinai R. 11, 30.
a rm a in, /'., t).t>]uo(ivv>j, Almosen M. 6, 1. 2.
3 ; sonst i'Af u± , Barmlicrugkcit It. 9, 23 ; das
He'd, irefehes der Mensch der gbttlichen Barm-
kenlgketi rerdankt It. 11, 31. G. 6, 16. T. 1,
2. /. 1, 2. 16: gavairj>i ana im jali annain G.
6, 16; ansts, a., gavairfii T. 1, 2. /. 1, 2; ar-
maioiis It. 9, 23; izvarai armaion R. 11, 31;
gibai annaion /. 1, l(i; a. iivara M. 6, 1; Ian-
jan a. .)/. (i, 2. 3.
arniba, nnifct'/.tZ^, sicker Gf. 1, 429. G'r. -',
166. 3, 109. i!7: ^reipif> {iana jali tinliij) ar-
nifea Mc. 14, 44.
aromata, aowfiara, Spetereien Me. Hi, 1.
A r t a rk sa i rs u s , Artaxerxe*, Maii/t.sitameii : Ar-
larksairsaiis .\e/t. 5, 14.
arvjo, ()cin;<<r. umsonst 1/t. 3, 8; iinentt/eit/ic/i
/.-. 11, 7; o/tne l'rsae/i ./. 15. 25. Gf. 1, 429.
Gr. 2, 190. 3, 101.
A sab, 'Aauif, Manmnamen; surijos Asabis Etdr.
•J. 41.
a sans, /'., Erntexeit, frigoe Me. 13, 28; <>;uiu
in'; ^ Mi. 4. 29; Ernli'fjtfilde , {rfQlOftOQ .'/. 9,
37. 38. /.. 10, 2. G/: 1, 479. Gr. 2, 157. 3,
512. Grin. 435: uana maiiaga M. 9, 37. A. 10,
2; alisl a. Mc. 4, 29; nchva ist a. Mc. 13,
fraujan asanais M. 9, 38. L. 10, 2; in asan seina
M. 9, 38; in \,o a. seina £. 10. 'J.
ftsneis, m., tttod-oiTo?, MhthKng Gf. I. 4>
30
Ascr
at.
Gr. 2, 125. 161. Grr. 304: asneis J. 10, 12.
13; sa a. J. 10, 13; asnje L. 15, 17. 19; m\\>
asnjam Mc. 1, 20.
Aser, 'yJoijo , Mannsnamen: us kunja \saris L.
2, 36.
As gad, 'AoyciS , Mannsnamen: sunivc Asgadis
Esdr. 2, 12.
Asia,i^cri«, Ldndcrnamen: Asiais AT. 16, 19;
in Asia! k. 1, 8. tf. 1, 15; us Asiai A', subscr.
a sil us. gen. commun., ovdniov, Esel J. 12, 14;
ovos, Eselin L. 19, 30. J. 12, 15. Gf. 1, 486.
Gr. 3, 312: fulan asilaus L. 19, 30; ana fulin
a. J. 12, 15; asilu J. 12, 14.
asiluqairnus, v. qairnus.
Asmojj, ^mwi? , Mannsnamen: sunive Asmo-
Jsis £srfr. 2, 24.
assarjus, m., c'tooctQiov , Kreuzer: assarjau M.
10, 29.
Assauni, 'Aaovfi, Mannsnamen: sunive Assau-
mis Esdr. 2, 19.
astaj>s, f, c«j{fd).iia, Wahrheil , gewisser
Grand Gr. 3, 523: f>l*e vaurde astaj) L. 1, 4.
asts, in., Ast , ficauv, J. 12, 13; oroiftuq Mc.
11, 8; sonst y.ldSog Gf. 1, 478.. Gr. 2, 198.
208. 3, 411: asts flaqus vairfif. Mc. 13, 28;
aslos A'. 11, 16; usbruknodedun a. A*. 11, 19 J
suniai fize aste R. 11, 17; gatauji£> astans iniki-
lans Mc. 4, 32; a. maimailuu us bagmam Mc. 11,
8; a. pcikabagme J. 12, 13; fans a. R. 11, IS;
fans us gabaurfai a. /2. 11, 21.
at, Gf. 1, 523. Priipos. 93. Gr.3, 253. 4, 769.
900. steht mitten inne zwischen flu nnd bi, und
bedeutet: I. riiumllch, nur mit dem Dai. : I) von
Seiten Jemandes, de cbcz quelqu'un, ton; a) c'cttu
Tivog: (inlands at famma hundafada Mc. 15,45;
ik andnam at fraujin K. 11, 23; b) ev Tivi , je-
doch anders geicandt: all fatei at skiljam fra-
bugjaidau, Ttuv to IV [iccxe?J.u> TtwXovinvov K.
10, 25; c) accQcc TWOg: foci andnemuf at uns
th. 3, 6; bigitan armahairtein at fraujin t.l, 1^;
driggkandans £>o at im L, 10, 7; sa gahausjands
at attin J. 6, 45; gahausida at attin SA. 44, 18;
fata ganimif at fraujin £.6, 8; at bvamma ga-
nanit t. 3, 14; falei liausi<la at imma J. 8, 26;
all fatei liausida at attin meinamma J. 15, 15;
foei at mis hausides t. 1, 13. 2, 2; ni arvjo
blaib matidedum at hvaimna th. 3, 8; fo ana-
busn nam at attin meinamma J. 10, 18; nemun
at im blaibans Neh. 5, 15 ; nimands at uns vaurd
Th. 2, 13; at uns sind J. 17, 7 J at gufa uslai-
sidai, &toSi&axroi Th. 4, 9. — 2) in der Niihe
einer Person od. Sadie: bel , an, a) tTii ri.
sitandan at motai, am Zollhause M. 9, 9. Mc.
2, 14, wofiir sitandan ana motastada L. 5, 27
steht: b) TictQU xivi: fanei bilaif at Karpau t.
4, 13; baubei mik at fus silbin famma vulfau,
fanei babaida at fus J. 17, 5; salifvos at imma
galaujos J. 14, 23; at faimei jah salja K. 16, 19;
at izvis visands J. 14, 25; abstract genommen:
fata unmahleigo at mannam mabteig isl at guf a
L. 18, 27; ci ni sijai at izvis fata ja ja k. 1,
17; viljahalfei nist at imma E- (i, 9; nist vil-
jahalfei at guf a C. 3, 25; at guf a jah man-
nam L. 2, 52; jabai garaibt ist at guf a th. 1,
6; gastandai at guf a K. 7, 24; c) Tiaod Ti: lais-
jan at marein Mc. 4, 1; slandandona at famma
saiva L. 5, 2; abstract: in der Niihe einer Sa-
che , um ihrentwillen : nib at famma (leikal'l
xc.oit tovto , propterea A'. 12, 15. 16; at sva-
lcikai insahlai Sk. 46, 11; d) ngog tivi: hal-
daua at [lamina fairgunja Mc. 5, 11; nehva vas
at iddaijio fis fairgunjis L. 19, -iT; stof at dau-
rom xtia J. 18, 16 ; e) TtQixg rivu : ce) von Sa-
c/ten: gabundanana at daura Mc. 11, 4; ni ga-
mosledun nih at daura Mc. 2, 2; at vaurtim
ligif A. 3, 9 ; nehva vesun at fairgunja alevjin
Mc. 11, 1; ft) von Personen: at mis gahaban
Phil. 13; saljan at izvis K. 16, 7. 7; in fam-
mei ik sijau andvairf s at izvis G. 4, 18; visan at
Mc. 6, 3. 9, 19. 14, 49. L. 9, 41. k. 11, 8.
Th. 3, 4. th. 3, 10; S) abstract: anahaimjaim
visan at fraujin k. 5, 8 ; ibai mik guf gahaunjai
;it
nttn.
31
ai izvis /,. 12, 21; ei sUnja aivaggeljona gutandai
.ii i/.vis f,'. 2, 5; k 1 1 1 1 1 ><>s sijaina at gopa /'A. 4,
6; ei nnagands sijai at hnt K. 10, 10; ascot
linn at i/.vis /,. 1, V2; ft andns gewandl ttnd:
ei skip liabai|> vc.si at inima, 'ivcx JlXoUXQlOV
flQQCXaqttOK «l'T0i Mc. 3, 9i ]>airlivisa at
allaim iivis, ovfutetQaftevw rtuaiv I'ttiv Ph. 1,
25; at jiaimei gatarnip 1st snoja, cmtfftegr]-
fttvotv rfjg ahj&tiae T. (i, 5; at libandin afain
gabandana ist, rw i^tom <<vt)o'i SsStrai- R. 7,
2; gastauida at tail, biqwa efiavriZ k. 2, 1;
bvona at Makidonim , y.ca'ywuca Mcr/.iSoaiv
k. 9, 2; audi ttt at, um ein Missverstandniss
zn verfiiiten, da der blosse Dat. einen andern
Sinn itiliessc, tioch /tiitziii/efur/t in: at jiaim
gabvairbam frakannan ni skuld ist Sk. 4S, IS;
nflifuoda at ])aini SZ;. 50, 21. — 3) in die A it ft e
Jt'iitandcs , tun dort zu bleiben : zu , an , a) tni
Tivct: varp vaurd gnpl at lobaniicu Mc. 3, 2;
qhnands at innna Mc. 11, 13; b) ttqu$ tivcc:
bTiggaa at Mc. 9, 20. 11, 7. L. 4, 40; brahte-
dun ina at IVilalau, cmrtveyxav xcd TcaQtdiuy.ar
TO) JIi).(iTU) Mc. 15, 1; qiman at M. 7, 15.
Me. 1, 40.' 2, 3. 3, 8. 9, 14. 10, 50. L. 1, 43.
7, 4. 7. 20. 8, 35. 15, 20. J. 6, 44. 05. 10,
41. 11, 45. 14, G. 18. 2S: 16, 7. K. 10, 5. 11.
12. /.-. 1, 15. 10. 2, 1. 12, 14. 13, 1. 6'. 4, 20.
C. 4, 10. Tli. 2, 18. 3, 0. T. 3, 14. /. 4, 9.
\c/t. 5, 17. SA. 52, 5; pragjai at mis lit. 3,
1; sellner v) ron Sachcn, it$ Ti: qam at ma-
tch Me. 7, 31; qam at dnlpai J. 12, 12; at
liiikilamina nalitaniala anakuiiibjaiidans Sic. 49, 16 ;
d) .too.; rt: garuonana vas at daura Mc. 1, 33;
abstract: at afleta fravaurbte, noch zuiii Ablass
hinzu SI;. 42, 8; at allamma vaurslvc, zn jednn
Uvrle Sk. 45, 1. = //. von der Zeit: 1) c.
Dat., a) um die Zeitdauer zu bczeic linen, niih-
rend wclc/ter Elwas gcschieht , irr.i Tivog: at
(sonst uf Mc. 2, 26. L. 4, 27) aubumistam gud-
jam Annin jali Kajafiu L. 3, 2; b) um den Zeit-
bcgriff fiildbarcr zu macltcn, be! den Dat. absol.
.it. der griech. Gen. absol.-. M. 8, 10. 11, 17.
Mc. 4, 6. 35. 8, 1. 11, 11. 14, 43. 15, 42. 10,
2. L. 2, 2. 3, 15. 21. 4, 2. 6, 48. 7, 24. 9,
43. 19, 11. 20, 1. 45. R. 7, 3. 9. k. 1, 11. 2,
12. 5, 20. 10, 15. E. 2, 20. Th. 3, 6. Sk. 40,
15. 41, 8. 49, 11. 17. 51, 2. 52, 3. 8. Gr. 4,
898; 2) nut dem Accns., auf c. Ace, z. B.
an/' das Fat', at didj> paska L. 2, 41; at mel
Mc. 12, 2; at mel sveaata G. 0, 9; at maorgin
vanrjbanana Lb. ad M. 27, 1.
In Zitsamniensctzungen findet sich at Gr. 2,
717. 901. 932. 1) tldt Verb.: ataugjan, atbairan.
atliairlitjan, atdriusan, atfarjan, atgaggan, atgiban,
albaban sik, atliafjan, atliahan , atbaitan, alkim
nan, allagjan, allapon, atligan, atnclivjan, atni-
man , alrinnan , atsaibvan, atsatjan, atsnarpjan, at-
standan, atstoigan , attekan, attinlian, atjiinsnn,
alvairpan, alvalvjan, atvandjan, atvisan, atvopjan ;
Bicomp.: atgaraihtjan , dnatgaggan, duatrinnan,
duatsnivan, innalbairan, innatgaggan, innattiulian,
usatbairan ; 2) mil Subst.: atapm, atgaggs, atvi-
tains; 3) mit Adject.: nnatgalits.
Ater, 'sIti'jo, Mamisnameii: somas Vteiris Esdr.
2, 16 ; sunjus Ater . . . Esdr. 2, 42.
atisk, 7i., Saatfcld Gf. 1, 529. Gr. 2, 25. 373.
3, 416. /, 47: Jiairh atisk, Sici Tlov oxooiuiov
Mc. 2, 23. L. 0, 1.
atta, vi., ftaTi'jQ, Voter, Vnrf'uhr Gf. 1, 14").
Gr. .'), 314. 320; slcltt strts o/titc Artie, tram
es Gott tifzcieltiirl Gr. 4, 383. Es findet sich
1) ohne Artie: atta L. 10, 22. ./. 0, 27. 37.
44. 57. 8, 10. IS. 29. 10, 15. 17. 36. 38. 12,
26. 49. 14, 10. 11. 13. 20. 31'; 15, 9. 10, 15.
27. 32. IS, 11. Th. 2, II. Sit. 45, 11. 18. 47,
13. 15. 48, 4; a. mcins J. 6, 32. 8, 2S. 54. Id,
29. 30. 14, 23. 28. 15, 1. 8; a. peina .V. 0, 4.
6. 18. L. 15, 27; a. is L. 1. 67. 15, 20. 28.
J. S, 44; a. i.nsar J. S, 39. Th. 3, 11. th. 2,
10; a. mar M. 5, 48. 6, 8. 14. 15. 26. 32.
Mc. 11, 25. 20. /,. 0, 30. J. 8. 42. 56; a. al-
laixe A'. 4, 0; a. franjins nnsaris k. 1, 3. II, 31.
32
alia — af>f>an.
fc
E. 1, 3; a. bleibeino k. 1, 3; a. vulbaus E. 1,
17. 6>. 4, 718; attins L. 9, 26. J. 6, 57. G.
4, 2. Sk. 45, 8. 47, 18. 48, 7. a. moinis M. 7,
21. 10, 32. 33. L. 2, 49. 15, 17. J. 10, 25.
29. 37. 14, 2. 15, 10; a. sews Mc. 8, 38; a.
is L. 1, 32. 59. a. unsaris Mc. 11, 10. R. 9,
10. G. 1, 4. a. izvaris jlf. 5, 45. 10,29. J. 8, 41;
attin i. 15, 12. 29. J. 5, 45. 6, 45. 46. 14, 6.
10. 11. 12. 28. 15, 26. 16, 16. 17. 28. K. 15,
24. k. 6, 18. E. 2, 18. 5, 20. 6, 23. Ph. 2, 8.
22. C. 1, 12. 3, 17. Tit. 1, 4. Sk. 44, 19. 45,
1. 46, 6. 19. 48, 2 J us a. diabaulau sijub /. 8,
44. a. melnamma L. 10, 22. 15, 18. J. 6, 65.
8, 38. 10, 18. 32. 14, 20. 21. 15, 15. 16, 10;
a. beinamma M. 6, 6. 18; a. scinamma Mc. 7,
10. 11. 12. 10, 7. 15, 20; a. is L. 1, 62. 9,
42: a. unsaramma J. 8, 53. k. 1, 2. £.1, 2. Th.
3, 13. th. 1, 1. 2. 7\ 1, 2. t. j, 2; a. izvaramma
id. 6, 1; a. fraujins unsaris U. 3, 14; attan M.
10, 37. il/c. 10, 29. 30. J. 6, 46. 46. 10, 15.
14, 9. 16. 15, 16. 16, 3, 23. 25. 26. G. 1, 1.
Sk. 44, 24. 46, 10. 17 und so si. attin T. 5, 1 ;
a. aigum Abraham L. 3, 8; ainana a. aigum gu]>
J. 8, 41; a. ineinana M. 8, 21. L. 9, 59. J. 8,
19. 49. 14, 7. 31. 15, 23. 24; a. beiaan* Mc
7, 10. 10, 19. L. 18, 20; a. seinana Mc. 1, 20.
L. 14, 26; a. is M. 10, 35; a. unsarana L. 1,
73; a. izvarana M. 5, 16; bizei a. /. 6, 42; a.
Alaiksandraus Mc. 15, 21; a. bis harm's Mc. 5,
40; a. fraujins unsaris R. 15, 6; atta L. 10,
21. 15, 12. IS. 21. J. 11, 4!. 12, 27. 28. 17,
1. 21. 24; }>u a. J. 17, 5, a. unsar M. 6, 9;
a. ganiilita J. 17, 25; a. veiha J. 17, 11; at-
ta ns unsarai J. 6, 31. K. 10, 1; a. izvarai J. 6,
49. 58; a. ize L. 6, 23. 26; bizeei a. R. 9, 5;
attane L. 1, 17. R. IS, 8; attam J. 7, 22; a.
unsaraim i. 1, 55. 72; atlans R. 11, 28; J. 1,
9; a. ize Sk, 50, 14; jus attans C. 3, 21. —
2) mit (1 em Artie: sa atta L. 15, 22; sa a. beins
L. 2, 48. J. 8, 19; sa a. f>is barnis yTlc. 9„24;
his attins izvaris J. 8, 44; bis sandjandins mik
a. J. 14, 24; bana attan J. 14, 8; bana a. is Mc.
9, 21; bana a. bizos manjos L. 8, 51.
AJaeineis, 'sWrjvai, Ortsnamen'. in Abeinim
Th. 3, 1. Or. I, 58.
aj>n, n., tviavtog, Jahr Gr. 2, 163. 237. 717:
abnam C. ad G. 4, 10.
atajani, n., dass.: bis atajjnjis ,/. 18, 13.
ajariza, Comp., Gr. 3, 567, praestantior, «//c?-.
besser: maisve abrizans sijuji baim, pcMov Sia-
atQirs ccvTwv M. 6, 26 (wegen maisve zu an-
dem in: mais vair^iznns od. vulbrizans siju|->
baim? Lb. ad M. 6, 26. G. 2, 6).
abban, attamen, aber doch, aber ja, aber mm
Gr. 3, 275. /, 47. Es hebt stets den Salz an und
iibersetzt: 1) Se: M. 5, 22. 28. 34. 44. 6, 16.
8, 11. 9, 6. 13. 16. 10, 30. Mc. 2, 10. 20. 3,
29. 4, 15. 8, 20. 29. 10, 31. 12, 26. 13, 17.
18. 28. £.3, 9. 4, 25. 5, 35. 6, 41. 8, 11. 16.
9, 20. 24. 16, 7. 19. 17, 25. 20, 37. 38. J. 11,
10, 14, 2. 26. 15, 19. 26. 16, 7, 17, 20. R.
7, 2. 23. 8, 8. 9, 10. 30. 11, 12. 12, 5. 13,
3. 14, 4. K. 4, 3. 6, 7. 8. 15. 25. 28. 9, 25.
11, 2S. 15, 1. 10. 14. 23. 56. 16, 3. 5. 10. 12.
17. /•. 1, 6. 13. 18. 21. 23. 2, 1. 5. 10. 14. 3,
4. 7. 16. 17. 18. 4, 3. 7. 5, 5. 8. 11. 18. 6,
13. 7, 7. 13. 8, 1. 16. 17. 19. 22. 9, 3. 8. 10.
10, 1. 2. 15. 17. 11, 3. 12, 15. 16. 13, 6. 7.
G. 1, 20. 2, 4. 6. 11. 16. 17. 20. 3, 29. 4, 1.
6. 18. 20. 28. 5, 3. 10. 11. 16. 18. 19. 6, 6.
9. E. 3, 20. 5, 3. Ph. 1, 23. 24. 2, 24. 25.
27. 3, 12. 14. 4, 10. 15. C. 3, 14. Th. 2, 16.
17. 3, 6.11. 12. 4, 9. 10. 13. 5, 1. 4. 12. 21.
23. th. 2, 1. 16. 3, 3. 4. 6. 13. 16. T. 1, 5.
8. 17. 5, 5. 8. 13. 6, 2. 6. 8. 9. t. 2, 20. 22.
3, 1. 8. 4, 8. 12. und, wo ovzoa ausge fallen
ist, A'. 8, 12. und st.pun? t. 1, 5. Auck stcht
es in diescr Bedeutwiff Sk. 43, 10. 47, 11.
48, 6 und ist gegen den griech. Text hinzuge-
gesetzt L. 17, 22. 18, 8. J. 15. 7. G. 4, 12.—
2) aXka; tamen , attamen, bei vorausgehendem
jabai od. bauhjabai k. 4, 16. 11, 6; so auch
and utaugjau.
33
;ij>j)an, ukkctyt st. ai{4jau? k. 9, 2. — 3) yuo :
R. 8, 0. 9, 11. k. 2, 4. 4, 5. 12, 6. 11. 6'. 2,
6. 5, 5. £. 5, 9. />/*. 1, 21. 3, 3. T. 4, 8. /.
4, 6. uutl mit fortgelassuem ftiv k. 9, 1. —
4) ixti, alioquia R. 11, 22; jedoch ist es rro/i/
in aij)j>au zu iindern. — 5) xai L. 6, 32. J.
tj, l(i und y.di-uiv t. 4, 4. — 6) uiv: Mc. t,
8. R. 11, 22. 28. Tit. 1, 1-3. SL 42, 15.
7) oi-r: Mc. 12, 27. & S, 24. t. 2, 21. «>»/
vor Fragesatzm Mc. 11, 31. L. 20, 5. 17. J.
6, 30 und hinzugefugt. R. 9, 19. • — S) uivroi:
1. 2, 19. -- 9) Tih'tv. L. 6, 24. Ph. 3, 16. 4,
14. — 10) wit (indent Parlicul. : abbaa jabai,
uocc tt xai k. 7, 12; y.ca jvtQ u k. 13, 4; uyf
xai G. 3, 4 ; a£>£>aa sve£>auh jabai , iav re /«(>
xai k. 10, 8; abbav svebatih, nXrjv L. 19, 27;
«AA« niv ovv xai Ph. 3, 8. und icohl st. ai{:>-
£ay? svebauh, fuv k. 12, 12; abban svebauh
ni, oi'% oiov Si 'on R. 9, (i; a|>J>an-nu, roivvv
K. 9, 26; a{i{>an nu sve{>auh, ioan- uiv R.7,12.
*aud, n.?, possessio, opes; Besitz , Sc/iatz Gf.
1, 148. Grr. 491.
and ah aits, v. hafts;
audags, uaxuoiog, g/iicklich, giucksclig Gr.
2, 290: audags L. 14, 15 ; a. ist M. 11, (i. L.
7, 23; a. vairl>;.s L. 14, 14; audaga; L. 6, 20.
21. ,S7.-. 48, 20; a. sijuh L. 6, 22. J. 13, 17;
audaga so galaubjaudoi L. 1, 45; audaga augona
L. 10, 23. = sa audaga jali ains mahleiga T.
6, 15; {sis audagins gujos 7'. 1, 11.
audagei, /. , uuxaousuo^ , Glikkseligkeit :
audagei izvara G. 4, 15.
a u d a g j a n , /.laxugi^uv , glilcklich preisen :
audagjand mik L. 1, 48.
a uft o, Gr. 3, 275. /, 52. etwa, viel/cicht, iiber-
haupt, aUer dings; ndvtoyg L. 4, 23. K. 16, 12;
i,Jiog Lb. ad L. 20, 14: ray a Phil. 15. und
hinzugeselzt k. 12, 16. Es findet sich mit den
Conjunct, ei , ibai , niu : ci a. bigeti , ii iioit
ivQ^aii Mc. 11, 13; ibai a. ni \>»l fn idjai,
/LitjTCWS oidi oov (fiiotTcti R. 11, 21c \ ibai a. ga-
siggqai, y.r t niuii XuTuno&ji Z. 2, 7} il>ai a. riurja
vairjiaina, urjTllog (fitunij k. 11,3; ibai a., in
k. 12, 20; ibai a. usfaifraisi, lu'/mog innouoiv Th.
3,5; ibai a. (so St. nfto.'j biiiim.iiiia, uiflOXt xi.i-
ijjwai M. 27, 64; ibai a. aftra liaitaina, uipoxt
uvTixct'/Jaioat. L. 14, 12; ibai a. tifkunj)edun,
fi)'l7iore iyvioaav J. 7, 26; ibai a. atdriotai, 'iva
ui) tunicy T.3, ()•, ibai a. diiginnaina, 'irit in]
TlOTi t<(>^tfjVTi<v L. 14, 29; ibai a. bnibta, fa]n
una iyotjoauijV k. 1, 17; ibai a. mju]:> , el tiiji
tare k. 13, 5; ibai a. distairai, ti di ft
nijoott. Mc. 2, 22 ; niu a. vesi, (ttpiQTi ur t L. o, 15.
augo, n., 6<f&a/.uog, oculus, Augc, d. h. die
Oeffnung , wodurch sich Etwas zeii/l , gesehen
ivird Gf. 1, 122. Gr. 3, 399. /, 6S: augo M.
6, 22. A'. 12, 16. 17. 21. a. Lcin M. 6, 22,
23. Mc. 9, 47; a. Jx'in J^ata taibsvo M. 5, 29;
a. unsel Mc. 7, 22; in brahva augins A'. 15,
52; augo und augin M. 5, 38; in angin brobrs
}>einis L. 6, 41. 42; in Jx'iiinmnn a. L. 6, 42;
in od. us a. Jjeiiianmia L. 6, 42 ; angona M. 9,
30. L. 4, 20. 10, 23; ^o a. J. 9, 10; a. meina
L 2, 30; augam J. 12, 40; a. izc M. 9, 29;
in a. C. 3, 22; in a. nnsaraim Mc. i'2. 11; faura
a. G. 3, 1; faura a. J^einaiin L. 19, 42; augona
Mc. 8, IS. J. 6, 5. 9, 6. 11. 14. 15. 17. 26.
30. 32. 10, 21. 11, 37. 41. a. is Mc. 8, 23;
iic a. J. 12, 40; a. izvara G. 4, 15; a. seina
L 6, 20. 16, 23. IS, 13. J. 17, 1; l T a a. Mc.
9, 47; a. bairtins izvari.s E. 1, 18; bo a. J. 9,
21 ; \>o a. is Mc. 8, 25. Auch teohl augona
st. ausona? Neh. 6, 1().
a ii £ ad an ro , \. daur.
agjan, Sir/.vitai, zcifjen , vor Augcn briu-
gen: augei uiisis bana attan J. 4, 8. 9.
ataugjan, c. Dal. pcrs. und Ace. rei, Je-
mandem Eluas zeigen, vor Augen bringen: Stuc-
vvvca M. 8, 4. Mc. 1, 44. L. 4, 5. 5, 14. 20,
24. J. 10, 32; iv§tittvvo&ai £.2, 7. T. 1, 16;
ixidtr/.vvo&tti L. 17, 14; VTtodeucvivai L. 6,
47; if urtQoiv k. 5, 10. - mit ^. M(favi£{-
5
34
andaum
nuknan.
ad-ai M. 27, 53; bonod-ai K. 15, 7. 8. T. 3,
16 ; cfaivsa&ai Mc. 16, 9. L. 9, 8 ; — im Pass. .-
OQocad-ai Mc. 9, 4. AT. 15, 5; <wcA tuft in c.
Dat., an Jemandem T. 1, 16.: ataugja izvis,
hvamma galeiks ist L. 6, 47} ci ataugjai - ufar-
assu gabeins £. 2, 7} managa goda vaurstva
ataugida izvis us attin meinamma J. 10, 32 ; atau-
gida imma allans f>iudinassuns L. 4, 5; a., ei
-vas <S/f. 41, 5; a. sik (so st. ataugida?) frumist
Marjin Mc. 16, 9; Helias a. sik L. 9, 8; a. sik
Iakobau K.lb, 7; a. sik jah mis AT. 15, 8; atau-
gidedun sik managein M. 27, 53; ei in mis atau-
gidedi lesus alia usbeisnein T. 1, 16; fiuk silban
ataugei gudjin M. 8, 4. Z. 5, 14; ataugeif> izvis
gudjam L. 17, 14; a. mis skatt L. 20, 24; £>uk
silban ataugjan gudjin Mc. 1, 44; veis a. skuldai
sijum k. 5, 10; ataugifis varf> im Mc. 9, 4 wnrZ
ataugids var£> fiaim aggilum T. 3, 16; a. ist
Kefin K. 15, 5.
andaugi, n., ttqoowtiov, Antlltz Gr.3, 401:
ana andaugi It. 10, 1; a. izvar(a?) gasaibvan Lib.
ad Th. 2, 17.
andaugjo, n., ins Angcsicht, offen und fre.i;
Tta^oijaiiz Mc. 1, 45. J. 7, 10; cpaviowg J. 18,
20. Gr. 3, 101. 4, 921.
andaugiba, dass.; Ttctooriaicc J. 7, 26. 10,
24. 16, 25. 29. Gr. 3, 109. 4, 921.
auhjon, xfogvftHO&ai, tarrnen: hva aubjojs jah
gretijs Mc. 5, 39 ; managein aubjondein Mc. 9, 23.
auhjodus, m., -d-oQvfioq, harm: in auhjodau
Mc. 15, 7; gasahv auhjodu Mc. 5, 38; c<7^.
Gr. 3, 507. 525.
a nli ns, m., xliftavog, Of en Gf. 1, 176. Gr.
2, 155. 3, 352. 432. Grm. 359: in aubn gala
gif> Mc. 6, 30.
auhsus, m., /?o?5g, Oc/ise Gf. 1, 140. Gr. 2,
155. 267. 3, 325 : auhsau {mskandin T. 5, 18.
Lb. ad K. 9, 9; bi auhsum K. 9, 9. Wovon
stammt aubsne in: juka aubsne L. 14, 19.?
auhuma, iniQiywv , erhaben, hbher, vorzug-
licher Gr. 3, 628: anfiar an£>arana munands sis
aubuman; vgl. fruman izvis Lb. ad J. 18, 10. - —
Im Superl. : auhumists, der hiichste, oberste Gr.
3, 628; auch aubmists L. 3, 2. 4, 29. 19, 47.
Lb. prol. XX: auhumists veiha, uQyuoiig J. 18,
13. = In schwac/ier Form, auch ohne Artie.
Gr. 4, 573. 574., oft zur Umschreibung von ccq-
yitgevg gebraucht: sa auhumista gudja Mc. 14,
60. 61. 63. J. 18, 19; auhumistins gudjins Mc.
14, 47; f>is a. gudjins Mc. 14, 54. 66. J. 18,
10; auhumistin gudjin Mc. 14, 53; auhumislans
gudjans M. 27, 62. Mc. 14, 53; gudjane a. Mc.
11, 18; f>ai auhmistans gudjans L. 19, 47; auh-
mistam gudjam L. 3, 2 od. Jxiim auhumistam
gudjam Mc. 8, 31. 14, 43, J. 7, 45. Femer:
auhumistin vaihstastaina (axgoyuviaiov, Eckstein)
E. 2, 20 ; and auhmisto Jais fairgunjis, twg otfQVOg
tov ooovg L. 4, 29.
auk an, (auka, aiauk Gr. I, 565) augere; mehren,
sich mehren Gf. 1, 119: fraujins Iaiseins - aukan-
dei Sk. 43, 17.
a n a a ii kan, Gr. I, 565, mit ana c. Ace,
tiQOQTL&avai, eni tv od. xivt, ansetzen, hinzu-
fiigen einer Sache M. 6, 27. L. 3, 20; auch
mit einemPartic. Sk. 48, 12 od. Inf. L. 20, 11.
12. st. TiQoqri&eaxhaL , fortfahren, in der Be-
deutung von porro , praeterca, weiter; anaaiauk
qif>ands Sk. 48, 12; a. sandjan L. 20, 11. 12;
a. jah f>ata ana alia L. 3, 20; anaaukan ana vab-
stu seinana alleina aina M. 6, 27.
biaukan, Gr. I, 565., nQogri&tvai, noch
hinzusetzen; im Partic. st. porro, praeterca, noch
dazu L. 19, 11; c. Dat. pers., insuper tribuere
alicui, Jemandem noch dazu geben Mc. 4, 24.
L. 17, 5: biauk uns galaubcin L. 17, 5; biau-
kands qaf> L. 19, 11; biaukada izvis Mc. 4, 24.
g a a u k a n , Gr. I, 565., Tztoiaoiveiv, zunehmen,
vollkommner icerden: ei gaaukaij) mais Th. 4, 1.
auk nan, Gr. 1, 854.4,23., i?u%OQiiyuo&cci,
sich mehren: auknando jah fieihando C. 2, 19;
auch wohl Jseihandei jah auknandei (st. aukandei?)
Sk. 43, 17.
biuiiknari — aut>*.
35
biauknan, Gr. 1, 854. 4, 23., ntoiootvuv,
sich rennehren , zunelimen: ei li\oftuli intra
biauknai /••/*. 1, 26: biauknan mil Th. 4, 10.
auk, steht 1) zu Anfung des Salzes fiir yao:
Lb. ad J. 9, 30. Massm. ad Sk. 38, (i; auch
steht par enlhelisch: auk J>an qaJ-> Sk. 48, 20. —
2) getoohnlich nach dem ersten Worte fiir a)
yag: M. 5, 18. 20. 40. 6, 8. 10. 21. 32. 7,
12. 29. 10, 23. 35. 11, 13. 27, 18. 43. ilfc. 1,
16. 2, 15. 3, 10. 21. 4, 28. 5, 42. 0, 17. 18.
7, 10. 21. 8, 3(i. 9, 6. 41. 49. 10, 22. 27. 11,
13. 18. 23. 32. 12, 12. 14. 23.3(5. 13, 19. 14,
7. 50. 15, 10. 16, 4. L. 1, 15. 30. 76. 3, 8.
5, 9. 39. 6, 38. 8, 17. 29. 40. 40. 9, 14. 10,
7. 24. 14, 14. 17, 21. 18, 23. 32. 19, 10. 48.
20, 19. 33. 38. J. 0, 27. 33. 55. 71. 7, 1. 5.
8, 24. 9, 22. 11, 39. 12, 43. 13, 13. R. 7, 1.
5. 14. 18. 8, 38. 9, 3. 6. 9. 17. 28. 10, 2. 3.
4. 5. 10. 11. 12. 13. 16. 11, 23. 24. 25. 32.
34. 12, 3. 13, 3. 4. 6. 9. 14, 3. 4. 10. 17. IS.
15, 4. AT. 4, 7. 9. 7, 22. 8, 10. 10, 17. 29. 11,
5. 29. 15, 3. 9. 21. 25. 52. 16, 5. 9. 11. 18.
k. 3, 9. 11. 5, 1. 0, 1. 16. 7, 3. 9. 11. S, 12.
21. 10, 14. 11, 2. 5. 12, 13. 14. 13, 8. G.
4, 15. 24. 5, 13. 6, 5. 7. E. 2, 14. 5, 8. 29.
Ph. 1, 18. 2, 5. C. 3, 25. 4, 13. Th. 2, 14.
19. 20. 3, 3. 9. 4, 2. 3. 7. 5, 18. th. 3, 2. 7.
11. T. 2, 13. 3, 13. 4, 5. 5, 4. 18. t. 2, 7. 4,
15. Tit. 1, 10. 12. Phil. 15, 22. Neh. 6, 18.
Sk. 38, 1. 19. 40, 1. 14. 45, 11. 46, 2. 47,
12. 10. 51, 13; jali auk, xai R. 7, 2; xai yag
M. 8, 9. 20, 73. Mc. 7, 2S. 14, 70. L. 0, 32.
33. 34. K. 5, 7. 12, 13. Z. 5, 4. 7, 5. 13, 4.
Ph. 2, 27. Th. 3, 4. 4, 10. th. 3, 10 und bei
rorhetgehendcm -uh: alluh auk K. 15, 20; qa£>-
uh auk M. 9, 21; £>atuh auk T. 4, 16. —
b) 8i: jabai auk R. 8, 10; pata auk A'. 15, 50;
I>izub auk h. 13, 9. — e), xai: K. 8, 11. —
d) fliv. allai auk-ip allai K. 15, 51; sumaim
auk-sumaimu{)})aii k. 2, 16. — 3) nach dan
zweiten Worte; tloch hiinyt dieses dann mit
dem ersten getcbhnlich zusammeu, a) yctQ: At.
5, 29. 30. 6, 7. 10, 26. 11, 10. Mc. 9, 39.
14, 5. 16, 8. L. 4, 10. 0, 23. 9, 50. 16, 2-
19, 5. 21. 20, 6- 36. J. 5, 4<3. 7, 4. 13, 1:>.
18, 13. R. 7, 22. 9, 15. 12, 19. 14, 11. 15,
4. K. 1, 19. 4, 4. 7, 9. 9, 9. 10, 26. 28. 11,
26. 15, 16. 53. 16, 7. /-. 8, 13. 10, 3. G. 3,
27. 4, 22. 27. T. 6, 7. Sk. 50, 7. 51, 2; jah
}au auk, xai yap L. 7, 8. — b) St: K. 1, 16.
10, 20; auch niunai<lr<lunu]>{>an auk, ifiovXiv-
oavTO Si J. 12, 10; vgl. Lb. ad M. 11, 10.
4) nach dem dritten Worte: inu idreiga sind
auk R. 11, 29; jab pan jus auk saurga babai|>
J. 16, 22; vgl. Gr. 3, 2/2. 281.
Auneiseifaurus, 'OvtjoUfOQos, Mannsnamen :
Auneiscifauraus garda t. 1, 16.
A ii ii I s i in u s , 'Ovtiaifiog, Mannsnamen: m\\>
Aunisimau painma liubin jab trigai in brobr C. 4, 9.
aurahi, f., (od. aurahjo, /".,?) nvt'jfia, Grab-
inalGr.I, 54: us od. in aurabjom Mc. 5, 2.3.5.
aurali, n., aovdaQiov, orale, Schweisstuch Gr.
3, 559. /, 54; aural ja bibundans J. 11, 44.
aurkeis, m., partis, Schlauch; entlehnt aus
urceus Gf. 1, 477. Gr. 3, 458. 558. /, 52:
aurkje Mc. 7, 4. 8.
*aurts, Kraut Gf. 1, 1049. Gr. 2, 62. 213.
214. 222. 3, 371. 427.
aurtigards, v. gairdan.
aurtja, m., yeoigyog, vinitor, Gartner, Win-
ter: J>ai aurtjans L. 20, 10. 14. du paim aurl-
jam L. 20, 10; a. f>aim L. 20, 16.
auso, »i., owe, Ohr Gf. 1, 457. Gr. 3, 399. I,
68: auso K. 12, 16; auso J. 18, 26; in a. ga-
bauseip M. 10, 27; a. laibsvo J. 18, 10; a. pata
taibsvo Mc. 14, 47; in ausam mcinaim L. 1, 44;
in a. iivaraim L. 4, 21; saei od. jabai livas ha-
bai ausona bausjandona od. du hausjan Mc. 4
9. 23. L. 8, 8. 14, 35; a. babandans Mc. 8,
18; lagjif) in a. Me, 7, 33; lagjifj j us ;„ a. iz-
vara i. 9, 44; atdraus ayis in a. he Neh. 6 16
au{>s, to}juog, ode, wiist . nnfruchtbar Gf. 1,
5*
36
au]?ida
azyiw.
150: in aujsjamma stada sium L. 9, 12 j ana
aufijana sta£> Mc. 1, 35; ana a. stad L. 4, 42;
ana staj> a. L. 9, 10; ana aufijaim stadim vas
Mc. 1, 45. = £>izos aufijons L6. ad G. 4, 27.
an j> id a, f. , tQi^da Mc. 8, 4. k. 11, 26;
4-onrf rj i'Qijfiog, Einbde, Wilste Gr.2, 242. 4,
772: ana au^idai Mc. 8, 4. L. 15, 4. J. 6, 31;
in a. Mc. 1, 3. 4. X. 3, 2. 4. 4, 1. J. 6, 49.
k. 11, 26. SA. 50, 13; in f>izai a. Mc. 1, 13;
ana au£>ida M. 11, 7; in a. Mc. 1, 12. L. 7,
24; ana aufjidom L. 1, 80; ana aufiidos L. 5,
16. 8, 29.
*avi, oi's, ovis, Schaf Gf. 1, 505. Gr. I, 47.
avistr, n., avti], Schafstall Gr. 2, 123.368.
3, 327. 433. 529 ! ^is avistris Lb. ad J. 10, 16.
avef>i, «., noi^wi], Schafheerdq Gr. 2, 229.
252. 368. 3, 327. 475: vairfand ain avef>i Lb.
ad J. 10, 16; hvas haldiJS avcfji jah miluks ^>is
avejsjis ni matjai K. 9, 7.
aviliud, w., Dank, %ctQig K. 15, 57. A:. 2, 14.
8, 16. 9, 15; iixaQiaria, gratiarum actio k. 4,
15; im Plnr., ev^ctQiaTia E. 5, 4. Ph. 4, 6.
C. 4, 2. Th. 3, 9. 71 4, 3. 4; ev X aQt,arica k.
9, 12. 7. 2, 1; 09/. Gr. 4, 287: gt^a aviliud
k. 8, 16. 9, 15 od. gufca aviliu£> AT. 15, 57 «?irf
schtvankend k. 2, 14; aviliud ufarassjai /c 4,
15; aviliuda E. 5, 4; hva aviliude magum usgil-
dan guf>a bi izvis Th. 3, 9 ; in aviliudam C. 4,
2; mif> a. Ph. 4, 6. T. 4, 3. 4. fairh nianaga
aviliuda k. 9, 12; taujan a. (ram allaini mannam
T. 2, 1.
aviliudon, c. /)af., Jemandem danken;
do&^HV rivet L. 18, 43; %c(qiv lyjcv rivi t.
1, 3; und mit unte, b'rt 7". 1, 12; sows* £i>;m-
Qiatilv Tin ; abhangig sind faur c. ^cc, V/Tf'p
rwog A. 1, 11; frain c. Dat., vntQ nvog E. 5,
20; in c. Gen., ntQi rivog th. 1, 3 od. vrrin
rivog K. 10, 30. E. 1, 16.: aviliudo guf>a /2.
7, 25. #. 1, 14. t. 1, 3; a. Xristau 7'. 1, 12;
a. J^us L. 18, 11. J. 11, 41; in {)ize ik a. K.
10, 30; unsveibands a. in izvara E. 1, 16; veis
aviliudom gujsa unsveibandanci Th. 2, 13 ; ana
hiammei aviliudoda frauja J. 6, 23; in allamma
aviliudof) Th. 5, 18 ; aviliudon skulum gu£>a sin-
teino in izvara th. 1, 3; aviliudonds Mc. 8, 6.
J. 6, 11. K. 11, 24. Sk. 49, 19; a. imma L.
17, 16; a. guf>a L. IS, 43; aviliudondans attin
C 1, 12; a. gujsa C. 3, 17; a. fram allaini E.
5, 20; a. vairfiaiji C. 3, 15. /m Pass.: ei avi-
liudodau A. 1, 11.
avo, f., ftafxfia, avia, Grossmutter : in avon
pieinai C. a<Z f. 1, 5.
azets, tvxonog, leicht, crtr'dgllch ; im Comparat.:
hvaj^ar ist azctizo qi£>an - £>au qi£>an 31. 9, 5. L.
5, 23; hvajsar ist a. du qi]:>an - £>au qi|)an 31c.
2, 9; a. ist liiniin jah airf>a hindarlcifian f>au
vitodis ainana vrit gadriusan Gr. 4, 102. 115 od.
azitizo ist ulbandau galei|">an - Joau gabigamma ga-
lei^an Lb. ad 31c. 10, 25. Gr. 1, 36. /, 59.
azetaba, adv., ijdiug, gem, leicht: azetaba
us^ulaif. k. 11, 19. Gr. 3, 109. 619.
azeti, n., Leichtigkeit, Annehmlichkeil, Ver-
gniigen: so vizondei in azetjam, f] axataKixiocc
C. ad T. 5, 6.
azgo, f., anoSog, Asche Gf. 1, 492. Gr. 1, 67.
2, 277. 3, 353: in sakkau jah azgon 31. 11,
21. L. 10, 13; azgon kalbons gabrannidaizos
Sk. 42, 1.
azyme, twv a^iiftiov, der ungesiluerten lirode
31c. 14, 12.
Babnv — nndbaliti.
i7
llaliiiv, Baflai , Mannsnamen : swnive Jiabavis
Esdr. 2, 11.
badi, n , Bell, y.hvitiwv L. 5, 19. 24; sonst
xnrt^aro^ Of. 3, 49. Or. 2, 25. 484. 3, 433:
nii|) bathWia hadja L. 5, 19; badi Mc. 2, 12;
J ..la b. Mc. 2, 4; bi&a ]». jn-in Mc. 2, 11;
)>ala 1). £>einata Mc.'2, 9. li. 5, 124; ana bad jam
liairan Mc. 0, 55.
Baggeis, Bctyove, Munnsnmnen: sunivc Bag-
-i -i.sls Lb. ud Esdr. 2, 14.
b a gins, 7ii., <)h'iinov, Bawn Of. 3, 115. Or.
I, 10G9. 2, 05. 145. 484. 3, 368: bagms fcwh
/>. (i. 43; 1). Imu]m^s M. 7, 18; b. ubils
M. 7, 18. L. 6, 43; sa nbila b. M. 7, 17;
all bagn.e M. 7, 17. 19. L. 3, 9; Inarjizul. b.
L. 0, 44; us bagmam Mc. 11, 8; bagmans Mc.
8, 24.
alcvabagms, m. t i).ccicc, Oelbaum Or. 2,
440: \il]>cis alcvabagins, ('(nyit).caog It. 11, 17;
aleVabaginij R. 11, 17; ]>is \il|>ois a. #. 11,
24; in godana alrvabagm und in svCiana a. A'.
II, 24; Jiis fairgimjis alrvabagnii' L. 19, 37.
hainabagms, m„ avxcunvog, Ilorukirsche,
llurlrirf/el : (hi bairiabagtna [laninia /,. 17, 0.
peikabagnis, in., (foirti-, PafmbattiH? (rer-
kttnt avs peinikabagms, rpatvixuiSivtlQov? Or. I,
68) "il. Fichtenbuuin (ron peikai', liens Of. 1,
}»•. IX)'. a.sians peikabagme J. 12, 12.
* in a k k abagms, vi.. (TVXrj, Fehjenlimnn :
smakkabagms Mc. 11, 21; af smakkabagma Mc.
13, 28; smakkabagm habandan lanf Mc. 11, 13;
gascbvun J^ana s. fiaursjana us vaiirliin Mc. 11,
20; usstaig ana s. L. 19, 4.
*baht?
andbalits, m. , Diener (Oerichlsdiener M.
5, 25); AmovpT'o? W. 13, 6. fA. 2, 25; vnr r
QtTtlS M. 5, 25. Mc. 14, 54. 65. L. 1, 2. 4.
20. J. 7, 32. 45. 46. 18, 3. 12. 18. 22. 36.
19, 6. Aft. 51, 5. 8; *o>u< febo** 6/. 3, 25.
Gr. 2, 203. 211. 598. Orr. 304. 758: sijai nl-
laini andbalits, f'arcu nctVTiav Stuxovog Mc. 9,
35. Gr. 4, 746; sijai iivar a. Mc. 10, 43; sa
a. nicins J. 12, 26; guj-s a. />'. 13, 4; fravaurh-
tais a. O. 2, 17; sa liuba bro]>ar jali Iriggva i.
K. 6, 21. C. 4, 7; saci ist triggva faur iz\ is i.
Xristaiis C. 1, 7; biafcei varb a. ik E. 3, 7.
C 1, 23. 25; go{>s vairjus a. Xrislaus 7'. 4, d;
andbalita J/. 5, 25. L. 4, 20; andbalil vanrpana
bimaitis It. 15, 8; a. |;aurflais meinaizns Ph. _'.
25; a. gu[)s in aivaggeljon Xrislaus T/t. 3, 2;
andliahlos iVc. 14, 65; pti a. ./. 7, 45. 40. S/t.
51, 5. 8; skalkos jah a. J. 18, 18; J>ai maistans
-udjans jali a. J. 19, 6; a. nieinai J. 18, 36;
a. guj's It. 13, 0. /.-. 0, 4; silbachidjos jah a.
jns vaurdis /,. 1, 2; a. ludaie J. 18, 12; a.
\rislaus sind k. 11, 23; a. ^araililcius /-. II.
25j sums andbahlc J. 18, 22; mi j > andlialilani
Mc. 14, , r )4; andbabtans J. 7. ,'S2. IS. 3; %air-
bans lirahla tins a. niujaizo.s Iriggvos /,-. ,'i. (i.
and ball ti, «., Ami, Dicnsl; '/.HTovoyia L.
1, 23. Ph. 2, 30; sonst tiiaxovin Or. 3, 519:
andbalili /'. 3* 7. 8. 9. 0, 3. 9, 12. andbahtjis
K. 4, 12: a. in ] ans \eilians /.-. 8, 4 ; | is a. k
9, 13; od. aiullialiicis Lb. ad A'. 10, 15. /. 4.
It; du iivaramma andbalil ja /•. 11, 8; in a. /
1, 12; andbalili iiicin /.'. 11, 13; hata a. k. 4.
1; ^'iliandin mis a. i^afrij mnais k. 5, 18; bi a.
Jialei rahloda du vcibaim Is. 9, 1; bi mrin a..
rijg rr()o 5 ' uf /.uTovoyiag Ph. 2. ;U; bata .i.
jiatci aiidiiaint C 4, 17: a. j^cin usfullei '. 4. 5.
38
a nd bah tj fin — bairan.
at andbahljain, dmxovq&rjvcu, ad scrvitia sc. sibi
praestanda Lb. ad Mc. 10, 45. Gr. 4, 58.
and b all t jan, c. Ace. rei, Siccxovuv n, Et-
was leisten, besorgen k. 3, 3. 8, 19. 20 ; sodann
c. Dat. pers. Gr. 4, 616. 689.; Jemandem die-
nen, inaoxriv rivi T. 5, 10. 16; sonst Siaxo-
Vliv TlVi: jabai hvas mis andbabtij) J. 12, 26;
jabai mis hvas andbahtjai J. 12, 26 ; a. im T. 5,
16; sva andbabtjaina T. 3, 10; Marfia andbah-
tida J. 12, 2; a. imma M. 8, 15; a. im Mc. 1,
31. L. 4, 39; hvan filu mais in Aifaison a. mis
t. 1, 18; andbahtidedun imma Mc. 1, 13. 15,
41; f>ozci a. im us aiginam scinaim L. 8, 3;
aglons vinnandam audbalitidedi T. 5, 10; ei faur
f>uk mis a. in bandjom aivaggeljons Phil. 13 ;
j'an-ni andbahtidedeima £>us M. 25, 44; anilbab-
tei mis L. 17, 8; ni qam at andbabtjam ak at
andbalitjan Lb. ad Mc. 10, 45 ; Gr. 4, 58 ; Jjai
vaila andbahtjandans T. 3, 13; andbahtjaiideins
imma M. 27, 55. aipistaule Xristaus andbahtida
fram uns ft. 3, 3; mij> anslai J^izai andbablidon
fram uns /-. 8, 19; in digrein Jiizai a. fram uns
/-. 8, 20.
a nd a ball ts'i , m. , Diener? : sa gibands sik
silban andabaht (ivegen avrD.VTQOV wohl in an-
dabaubt zu ilndern) faur allans Lb. ad T. 2, 6.
bai, cciuforeQoi, beideGf.3, 83: bai L. 6, 39;
bairn L. 7, 42; fjans bans E. 2, 16; ba L. 1,
6. 7. Gr. 3, 316. 4, 279; f>o ba E. 2, 14; ba
],o skipa L. 5, 7. Gr. 4, 551.
bajojjs, dass.: bajo^s L. 5, 38. E. 2, 18;
bajofmm M. 9, 17. S/c 40, 20. 41, 7.
Baiailzaibul, BetXUfiov?., Namen des Teufels :
jabai gardavaldand Baiailzaibul hailiaitun M. 10,
35; Isatci B. babaif. life 3, 22.
Bai Ham, J! {/Jag (der Verderber), dass.: bvoub
f>an samaqissc Xristau mi]) Bailiania L6. ad k. 6, 15.
*bain, Gf.3, 127. Gr. 2, 232.412.450. /, 63.
bainabagms, v. bagms.
Baineiamein, Btvicauv , Mannsnamen : kun-
jij Bainciameinis Ph. 3, 5.
bairan, fr. 2., iragen Gf. 3, 139. Gr. 2, 31.
Es hat den Ace. bei sich Gr. 4, 604. 960. und
iibersetzt: 1) fiaora^sLV n, zum Stiitzjiunkte
dienen R. 11, 18; iragen wit der Hand, oder
auf den Schultern Mc. 14, 13. L. 7, 14. 14,
27. J. 12, 6. G. 6, 5; ertragen, erleiden G. 5,
10. 6, 2; mit sich heruwtragen L. 10, 4; ana
leika meinamma, iv tw atuucai /xov G. 6, 17. —
2) rponeiv ri, wit sich heruwtragen, J. 19, 5.
R. 13, 4. K. 15, 48. 49. — 3) ytouv nva,
einen Menschen iragen; wit at c. Dat., noog
Tiva Mc. 2, 3; wit du c. Dat., tivi Mc. 7,
32. 8, 22 od. noog nva Mc. 1, 32. 9, 19.
vgl. Massw. ad Sk.p. 52; wit ana c. Dat.,
im tivog L. 5, 18; sodami (ftntiv ti, proferre,
vorbringen : vroh bairan ana c. Ace, xaTTjyooiav
yegetv xutu rtvog J. 18, 29. Gr. 4, 845; her-
vorbringen : akran bairan, xagadv (piouv Mc. 4,
8. J. 12, 24. 15, 2. 4. 5. 8. 16. od. xaonofpo-
quv Mc. 4, 28. L. 8, 15. R. 7, 4. 5. C. 1,
10. — 4) ntQKfSQtiv: wit ana c. /)«t., ini rivi
Mc. 6, 55. — 5) TtQogytoHv: mil blossew do
L6. arf il/c. 10, 13; wit du c. /)a<., rivi L.
18, 5. orf. em rt, M. 5, 23. — 6) ein Kind
gebiiren , ytvvav G. 4, 24. rixrav L. 1, 57. 2,
6. J. 16, 21; Tixvoyovtiv , barna bairan T. 5,
14: stakins ana leika meinamma baira G. 6, 17;
ni ]du \>o vaurts bairis ak so vaurts bairi]) J>uk
L6. ad R. 11, 18; akran bairif> Mc. 4, 28. J.
12, 24.15, 5; b. galgan scinana £.14, 27; £>an
b. J. 16, 21; Jsana bairu b. R. 13, 4; svesa
baurpein b. G. 6, 5; auch wohl b. vargif>a G.
5, 10. st. bairaij>, was nach Lb. ad Th. 4, 14
eine spiitere Form fur bairai sein soil; li"o vrobe
bairijs ana Jaana mannan J. 18, 29 ; akran bairand
L. S, 15; jabai nu bairais tibr f>ein du hunsla-
stada M. 5, 23; bairaima frisabt AT. 15, 49; kau-
riJ>os bairai{> G. 6, 2; akran b. J. 15, 8. 16;
ni b. pugg L. 10, 4; ei akran bairaina J. 15, 2;
bar ain Mc. 4, 8; Jaata invaurpano b. J. 12, 6;
berum manleikan K. 15, 48; berun du imma al-
nnbairands — ntbairan.
39
bins l\lc. 1, 32. oil. bandana slammana Mc. 7,
32. od. blindan 31c. 8, 22. od. I.an.a L. 18,
15; bairi[> fan <ln mis 3tc. 9, 19; ana bndjam
jians ul>il babaudans bairan Mc. 6, 55; mcl <lu
b. L. 1, 57 ; usfullnodcdmi dagos du 1>. iiai Zi.
2, 6; akran b. J. 15, 4. R. 7, 5; barna b. T.
5, 14; bairands Jiana [laurncinan vain J. 19, 5;
kas \ alius b. Mc. 14, 13; at imina usliban bai
randans Mc. 2, 3; b. ana ligra niannaii L. 5, 18;
]>ai b. J>. 7, 14; akraii b. C. 1, 10; akraii bai-
randanc J. 15, 2; baint bairaudam du Lb. ad
Mr. 10, 13; in bivadv bairandei G. 4, 24.
unbai rands, Gr. 1, 1016, nicht tragend,
vicht gebiircnd: all bagnio unbairandanc, rtctv
litfSoov ui) rtotovv XttQftOV L. 3, 9; so unbai-
randci, ?'; ov rixTOvacc G. 4, 27.
unbaurans, Gr. 1, 1018, ungeboren: guba
liiibaiiranamina Sk. 46, 12.
atbairan, /V. 2., (festal Mc. 6, 28. 12, 15.
16. t. 4, 13; sonst ngoiCffQiiv ; alFerre, her-
bcibringcn, hinzutragcn ; die Sac/ic ste/tl dabci
stcls im Ace., die Person im blossen Dat. M.
9, 32. Mc. 12, 16. od. wird durch du c. Dat.
ausgedrilckt M. 8, 16. Mc. 10, 13. Massm. ad
Sk. p. 52; vgl. Grin. p. 24: atbar bata haubi{>
is ana mesa Mc. 6, 28; atbcnui dn imina dai-
monarjans M. 8, 16; bantib atberun (ban usal-
bvruii ;') du imma usliban Lb. ad M. 9, 2; ]>.i
null a. du imma barna Mc. 10, 13; a. iinma man-
nan bandana M. 9, 32; US a. Mc. 12, 16; ha-
kul atbair t. 4, 13; a. bo giba beina 31. 5, 24;
a. giba J/. 8, 4; a. Cram galiraineiuai bcinai,
batei anabaub Mc. 1, 44; a. imina fram {iiz.it
galiraineiuai bcinai, Jiatci anabaud L. 5, 14; at-
bairib mis skatt Mc. 12, 15.
innatbairan, fr. 2., c. Ace, tigifiostv rive,
Jemanden hineintragen :« Jemaiidem Gr. 2, 932:
bvaiva ina innatbercina L. 5, 18. 19.
usatbairan, fr. 2, c. Ace. mid du c. Dat..
7Ti)og(ffotiv rivet Tin, Jemanden fiinaustrageii
im Jemaiidem: ■Ullimill da imma usli[>aii Lb.
ml M. 9, 2.
frabairan, fr. 2., firiOT('<±uv , terlragen.
ciner Sache gewacfuen sein: frabairan J. 16,12.
gabairan, fr. 2., c. Ace: 1) naoc.Jul/.ttv
Ti, ronferrc :di([iiid , I. finis rcrgteichen Mc. 4.
30; 2) gcbilren , ti/.tuv rivet L. 1, 31. 2, 11;
sonst ytvvuv rivet; audi bildlich: sakjons, ua-
yras t. 2, 23: gabairis sunu L. 1, 31; gabairid
Minn Jiiis L. 1, 13; in livilcikai gajukon gabai-
ram bo 31c. 4, 30; gabairand sakjons t. 2, 23;
gabar sunu L. 1, 57. 2, 7; hvaiva mabU ist man
gabairan Sk. 39, 16. 40, 4; saei gabairada vcibs
L. 1, 35; saei g. i«i>a]>ro od. us vatin Sk. 39,
9. 40, 11. Gr. 4, 714; ibai mag aftra galcijian
jag-gabairaidau Sk. 39, 19. 40, 6. Gr. 4, 59.
'.138; in fravaurbtim bu gal.auraiis varst alls J.
9, 34; g. var]> manna J. 16, 21; blinds g. varj>
J. 9, 2. 20; batei blinds g. vaurbi J. 9, 19; ik
du fiamma g. im J. 18, 37; g. ist iivis Mljufttl
L. 2, 11; bi[>e gabauran ist barn J. 16, 21;
Gr. 4, 11; veil u borinassau ni sijum gabaura
nai J. 8, 41; sa us ];iujai bi Icika gabaurans vas
G. 4, 23 ; gabauranai vesun R. 9, 10 ; sa bi lei-
ka gabaurana G. 4, '2'.); bliiidamma gabauranamnia
J. 9, 32.
|>airbbairan, fr. '2., c. Ace, Ltwas bin
durchtragen: ei bvas jiairlibcri kas |iairli bo alb,
h'a tu (V(,'i'; : ; y.i; o/.tcog 8ti rui it(>0V Mc. 11, 16.
us l>ai ran, fr. 2., c. Ace, r/.(fttntv ti. El-
icits liinaiistragni T. 6, 7; Saaru^nv, ertrngen
M. 8, 17; TTooijiour, tragen, /terrorbriiii/en L-
6, 45 ; «rroy.oivi(Ti')ca , rorbringen , anfiroi-li'ii
Mi. 11. 14. Sk. 49, 8: brobdgt (nl>il>) manna
us bwbeigamma (abflamna) haada haiftan* aeaaia
usbairid \^ut\~> (ubil) L. 6, 45; saulilins usbar M.
vS, 1/ ; u. (|i|'ands Sk. 49, 8; ]^atei ni usbairan
liva inagum T. (i, 7; usbairands i|a{i Mc. 11, 14.
u ibai ran, fr. '2., c. Ace, Jemmidrii hinaus-
Iraijen: ulbanrans \as, i'i.r/.nuiZtTO L. 7, 12.
Gr, 2, 933.
40
barn — gabfiur{>5.
barn, «., Kind, poiyog L. 1, 41. 44. 2, 12.
18, 15; naidiov Mc. 5, 39. 40. 41. 7, 28. 9,
24. 36. 37. 10, 13. 14. 15. L. 1, 59. 66. 80.
2. 17. 27. 40. 7, 32. 9, 47. 48. 18, 16. 17. J.
8, 39. 16, 21; sonst rixvov ; auch umschreibt
barne barna, tv.yovu , Enkel , Kindeskindcr T.
5, 4; barnc gabaurps, xty.voyovia T. 2, 15;
barna fodjan, rey.voTQOCfiiv T. 5, 10 ; barna bai-
ran, rtzvoyovtiv T. 5, 14. Ein folgendes, dur-
auf beziigliches Pronom. stcht im Neutr. Mc.
9, 36. L. 18, 16; oder KQog to aqpuavoii-ivov
construirt, im Masc. L. 1, 59.2, 27 od. im Fein.
Mr. 5, 41; Gr. 3, 324. 4, 267. 953: barn Mc.
10, 15. L. 1, 41. 18, 17. Ph. 2, 22; bik>e ga-
banran ist b. J. 16, 21; t^ala b, Mc. 5, 39. 40.
X. 1, 44. 66. 80. 2, 40; attan {ois barnis Mc.
5, 40; sa alta ]>is b. Mc. 9, 24, valisin barna
T. 1, 2. Tit. 1, 4; liubin b. f. 1, 2; barn Mc.
9, 36. L. 2, 12. 9, 47; |*t* b. Mc. 5, 41. L.
1, 59. 2, 17. 27. 9, 48; barn mein valiso t. 2,
1 ; barna J. 8, 39. fl. 9, 7. 8. 4. 12, 14 ; G.
4.
2& 31. Jjo b. leikis 7i. 9, S; b. izvara
K. 7, 14; b. lluba E. 5, 1; b. baiizis £. 2, 3;
b. lh.hadis E. 5, 8. 6V. 4, 723; barne Mc. 7,
27. 28; ain j izo svalcikaizc b. Mc. 9, 37; b. ni
bileipai Mc. 12, 19; ni vas im b. L. 1, 7; ni
bilikuin b. L. 20, 31; I-airli b. gabaur£> 7'. 2,
15; b. barna T. 5, 4; barnain L. 1, 17. 7, 32.
1. 12, 14. 7'. 3, 12; fram b. seinaim y)/. 11,
19. L. 7, 35; mi[> seinaim b, G. 4, 25; barna
Mc. 7, 27. 10, 13. 29. 30. L. 14, 26. 18, 15.
29; imili qinons jab b. Sk. 49, 15; pi ussatjai
b. brof>r seiiiamma Mc. 12, 19; us stainam ur-
raisjan I). Abrabaina L. 3, S; b. babands galau-
beiua od. iifliaiisjaniloiia Tit. 1, 6. T. 3, 4; b.
fodidedi T. 5, 10; b. bairan T. 5, 14; b. peina
L. 19, 44; b. izvara C. 3, 21; b. scina Th. 2,
11: ];o barna Mc. 10, 14. L. 18, 16; barna C.
3. 2U ; cry/. G'r. 3, 323.
unbar n ahs, c.Tr/.rug, kiuderlos Gr. 4, 526:
unbarnahs L. 20, 28. 29.
barnilo, «., Kniiblein, liebes Kind; ncabiov
L. 1, 76; r«cvtov J. 13, 33. G. 4, 19; .«wjs*
t«j/ov Gr. 3, 666. 4, 267: barnilo M. 9, 2.
ilfc. 2, 5. L. 15, 31; \m b. L. 1, 76; b. Tci-
mau^aiu T. 1, 18; barnilona Mc. 10, 24. J. 13,
33; b. meina, [janzei aftra fita G. 4, 19.
barnisks, vr/mog, kindisch: mit visan f'iir
vrj7iut^6iv K. 14, 20: barniskai sijaif) K. 14,
20; vesum b. G. 4, 3.
barniskei, /"., ra xoi3 vrjnio v , kindisches
Wesen, Kinderei: barniskcins aflagida K. 18j 11.
barniski, «., Kindheit Gr. 3, 529: us bar-
niskja, naiHioirtv Mc. 9, 21; wrp fyicpovg
t. 3, 15.
baur, /«., yiWtjTog, der Gcborene, das Kind
Gr. 4, 462: in baurim (jinono M. 11, 11. L.
7, 28.
a i n a b a u r , at. , unigenilus , der Eingeborne
Gr. 4, 462 : ainabaur (ainabaurana ? Lb. praef.
XV) sunau gup>s gn]S visandan S/\ 46, 13. (ist
toohl iu undent in : ainabaura sunau guf>s gup
visandin).
frumabaur, m., TTQiororoxug , der Erstge-
borne Gr. 1, 599. 4, 462. 526: frumabaur allai-
zos gaskaftais C. 1, 15 ; saei ist anastodeins, f.
us daupaim C. 1, 18. Gr. 4, 469; snnu seinana
Jiana frumabaur L. 2, 7.
gabaur, n., das Znsammengebrachte ; ?.oyi«,
collectio, Sammlung K. 16, 1. 2; ffooog, Zhis
li. 13, 7: pan gabaur vairpai K. 16, 2; bi ga-
baur pata paim \eiham K. 16, 1; pammei g.,
g. II. 13, 7.
g a b a u r s , m., xwuog, comcssatio, Feslscfanaus,
Collation: gabauros G. 5, 21 ," gabauram R. 13, 13.
baurei, /"., (ponriov, Biirdc: svcsa baurein ,
(£m Cof?. /i. s*. baurficin) G. 6, 5.
baurjiei, /"., ifunriov , B'iirde: svesa baur-
{aein (im Cod. B. st. baurein) G. 6, 5.
gabanr[)s, /., Gcburt Sk. 39, 13. 40, 3;
/a'os i>/c. 7, 26; yivfaig L. 1, 14; ytvtTr t J
9, 1; mel gabaurpais, t« yiviOMc, Geburtstag
i>aliaurf>ivaur<l — bairiitjan.
41
Mc. 6, 21; li.irnc -:iliaur])s, TtXVoyoviK , Kin-
dererzengmig T. 2, ii>\todaim Geburhort, ttnr£<£
Mr. <>, 4. L. 4, 23. 24; endlich Geschleclit,
•Hid Mc. 8, 38. Gr. 3, 521: mela gabaur|>ais
seinaizos Mr. 6, 21; in gahaurjiai seinai od. {)ei-
nai Mc. 6, 4. L. 4, 23. 24 ; in g. {)izai horinon-
(lcin Mc. 8, 38; Swrinifyniska g. Mc. 7, 2li;
in g. is L. 1, 14; us g. J. 9, 1 ; |>anj> us g. astans,
twv xctra qi'atv xhttiutv It. 11, 21; Jjairh baroe
gabaurj) 7 1 . 2, 15; ]>o vcihon jah hiiuinakundon
g. Sk. 39, 13; {30 lrikinon us vambai g. Sk. 40, 3.
gabaur [>i vau rd, v. vaunl.
Bairauja, Binoia, Stadlenamev : in Iteiraujai,
Ca/iW.
bairgan, /V. 1., c. /)«<., Jemanden bergen,
beiraltren, tf-vXattuv Tivc'c J. 12, 25; und mil
faura c. Z)af., tijohv tivic ex nvog J. 17, 15.
Gf. 3, 169. Gr. 2, 39. 295. 4, 688: bairgif.
izai J. 12, 25; ci bairgais im faura Jjamma un-
seljin J. 17, 15.
gabairgan, fr. 1., dass.: bajojjum gabair-
gada, aucpoTwoi OVVTljpovVTeu , anibobus pro-
spicitur, es wird beiden geborgen M. 9, 17. Gr.
4, 27. 688.
bairgahei, /'., onuvi), Gebirge Gr. 3, 395.
Grw. 116: in allai bairgabein L. 1, 65; iddja in
bairgahcin //. 1, 39.
baurgs, f., Gr. 1, 610. 4, 464, noXig, Burg,
SI aill: auch die Einwohncr finer Sfw/< Gf.
3, 179. Gr. 2, 39. 287. 3, 418: baurgs M. 5,
35; alia so b. M. 8, 34; so b. alia Mc. 1, 33;
m> b. ize i. 4, 29; baurgs namnidaizos ]>aiilsai-
iilan L. 9, 10; in gatvons jab staigos b. L. 14,
21; fauragaggja b. It. 16, 23; faurama{ilja b.
lairusalcms Neh. 7, 2 ; daura })izos b. L. 7,
12 ; managci ]>izos b. L. 7, 12 ; in baurg M.
8, 33. Mc. 5, 14. k. 11, 26; in b. Daveidis
L. 2, 11; b. Damaskai k. 11, 32; us b. L.
4, 29. 8, 27; us b. Nazarai{> L. 2, 4; in £>izai
h. L. 7, 37; us {lizai b. Mc. 11, 19; J>i»ai b.
M. 10, 23 j in seinai b. M. 9, 1. L. 2, 3; in
Mimai I). /-. 18, 2; [>izai b. jainai Mr. 6, 11.
L. 9, 5. 10, 12. 18, 3; us Jmai b. izyarai
L. 10, 11; und baurg alia L. 8, 39; in b. Mc.
1, 45. L. 1, 26. 39. 2, 4. 4, 31. 7, 11. 8, 34;
in b. seina Nazaraiji L. 2, 39. \>Q b. L. 19, 41 ;
in l>o b. Mc. 11, 2. 14, 13; in \>o vcilion b.
M. 27, 53j in ainai baurgc L. 5, 12; an[>araizo
b. L. 6, 17; in all b. L. 10, 1; in £>oci b. L.
10, 8. 10; baurgim M. 11, 20; us b. L. 8,
4; ufar taibun b. L. 19, 17; ufaro funf b. L.
19, 19; J>aim anf>araim b. 7a 4, 43; du J>aim
bisunjanc baimom jab b. Mc. 1, 38 ; baurgs alios
jah baimos M. 9, 35; b. Israelis M. 10, 23; and
b. izc M. 11, 1; and b. Tit. 1, 6; and b. jali
baimos L. 8, 1 ; in b. Mc. 6, 56.
b aurgs vad d jus, v. vaddjus.
baurgja, /;»., noXixTjit Burger, Milbiirger:
baurgjans is L. 19, 14; sumainuia baurgjane jai-
nis gaujis L. 15, 15.
ga baurgja, m., avfinoXix^g, Mitburger: si-
ju£> gabaurgjans Jpaim vcihani E. 2, 19.
bibau rgeins, /"., aaoiuftoh), Befettigwig,
Lager: utana bibaurgcinais Sk. 42, 1; vgl. Massm.
ad Sk. p. 88.
bairhts, hell, offenbar Gf.3, 209. Gr. 2, 206.
209. 556; mit vairjun fur rfcevtQovo&ai: jus
bnirbtai vairf>if> C. 3, 4; at sva bairhtai insali-
tai Sk. 46, 11; ei bairlita vaurjieina vaurstva
gufis ana imma J. 9, 3.
bairhtaba, adr. , hell, g/iiinrnd, priir/ilig:
IctfiTTQoig L. 16, 19 ; rijkav/wg Mc. 8, 25: gasabv
b. allans Mc. 8, 25 ; vaila visands b. L. 16, 19 ;
gablauf>jands £>o b., &Qic<{iftivoc<g ccvrovg, abro-
gans haec palam C. 2, 15; b. uns laiseif) Sit.
42, 14; b. gabandvjandona Sk. 48, 1.
bairhtei, f. , Helle, Klarheit; to tpccvfoov
M. 6, 4. 6; tfcevfoooacg k. 4, 2: in bairhtein,
bffentlich M. 6, 4. 6 ; b. sunjos, dttrch Offenbarung,
iiffentliche Vrrkiindiguvg der Wa/tr/ieil k. 4, 2.
bairhtjan, (pavtoovv , offenbaren: bairhtei
Jiuk silban Jiizai manascdai J. 7, 4.
6
42
atbairhtjan — Barabba.
a t bairh tjan, dass., publice tradere : atbairh-
tida vaurd sein in mereinai Tit. 1, 3.
gabairhtjan, deutlich, offenbar, sichtbar
macken; c. Ace, rpavioovv xi Mc. 4, 22. k. 2,
14. 7, 12. C. 4, 4; daneben c. Dat., yavtQovv
xi xwi J. 17, 5 od. bi c. Dat., tvSeixvva&ai
tv ev xivi R. 9, 17; ferner gabairhtjan sik sil-
ban , ifirpavi^eiv iavxov J. 14, 22 und daneben
c. Dat., xwi J. 14, 21; auch c. Dat, inupai-
vuv xivi, Jemandem leuchten L. 1, 79; end-
lich im Pass, fur (loorpovo&m G. 4, 19; (pce-
vtoova&at, T. 3, 16 und mit du c. Dat., li'g
xiva k. 11, 6: gabairhtja imma mik silban J. 14,
21; ei gabairhtjau bi Jms maht meina R. 9, 17;
ei g. £>o C. 4, 4; gabairhtida £>einata namo man-
nam J. 17, 5; gabairhtjan J>aim sitandam L. 1,
79; g. £>uk silban J. 14, 22; du g. usdaudein
unsara k. 7, 12. Gr. 4, 58; daun kunfjjis seinis
gabairhtjandin in allaim sladini k. 2, 14; unt«
gabairhtjaidau Xristaus in izvis G. 4, 19 ; gabairh-
ti]bs var£> T. 3, 16; in allamma gabairhtida(i ?)
in allaim du izvis k. 11, 6.
gabairhteins, f, tnupccvucc, Offenbarung,
Erscheinung : J>airh gabairhtcin nasjandis unsaris
t. 1, 10.
Baijjil, Bcu&i]X , Ortsnamen. vairos BaiJ)ilis
Esdr. 2, 28.
balgs, m. , aoxog, follis, Balg, Schlauch Gf
3, 106. Gr. 2, 33. 287. 3, 408: balgeis M. 9,
17; £ai b. Mc. 2, 22; L. 5, 37; in balgins fairn-
jans M. 9, 17. illfc. 2, 22. L. 5, 37; in b. niu-
jans M. 9, 17. Mc. 2, 22. L. 5, 38. fans b.
iJfc. 2, 22. L. 5, 37.
ma ti balgs, m., m]ou, Brodsaclc Gr. 2, 435:
matibalg Mc. 6, 8. i. 9, 3. 10, 4.
baltagga?, v. halsagga.
bale a ii, «., uvqov, Balsam Gr. 1, 52. 1068.
3, 560. /, 47: fata balsan Mc. 14, 5. J. 12, 5;
£>is balsanis Mc. 14, 4 ; alabalstraun b. L. 7, 37 ;
pund b. J. 12, 3; gasalboda J>amma balsana L.
7, 38; b. gasalboda L. 7, 46; salboda fraujan b.
J. 11, 2.
*baljjs, kilhn G/.3, 108. Gr-2, 238. 556. 630.
bal|>aba, adv., kiihn, dreist; nayorjoia J. 7,
13; fV 7Z(t{)(>tjoicc: b. rodida J. 7, 13; gatarhida b.
C. 2, 15.
bal|>ei, f., napQijoia, Kuhnheit, Unersckrocken-
heit: managaizos baljseins brukjaima k. 3, 12;
in balfiein E. 6, 19; mi£> b. Sic. 52, 6; habani
balfiein E. 3, 12 ; managa b. T. 3, 13 ; b. ize ni
us£>ulandans Sk. 51, 18.
[>rasabal[>ei, f., rixandi audacia, Frechheit
im Streiten: J)ize ungalaubjandane frasabalfein
andbeitands Sk. 45, 16. •
usbat|>ei, f, SiccTiaQctTQiftt'i, Erdreistung,
freches Streiten, Schidgcidnke : usbalfeins fra-
vardidaize manne T. 6, 5.
bal(>jan, kiihn sein, wagen: balf>ei£> Sk.
39, 1.
*balv?, malum Gf. 3, 92. Gr. 2, 187. 449.
balvavesi, v. visan.
balvjan, c. Dat., ftaoavi£eiv xiva, Jeman-
den quiilen Gr. 4, 690: ni balvjais mis Mc. 5,
7. L. 8, 28; balvjan unsis M. 8, 29; harduba
balvifs M. 8, 6.
balveins, f , Qual; xolaaig M. 25, 46.;
fiaoccvog L. 16, 23: in balvein aiveinon M. 25,
46 5 visands in balveinim L. 16, 23.
Banaui, Bavovt, Mannsnamcn: sunive Banauis
Esdr. 2, 10.
bani, f, nhjyt'j, Wunde L. 10, 30; slxog, Ge-
schteiir L. 16, 20. 21; entspricht dent rpovog
Gf. 3, 125. Gr. 2, 485. 3, 501. /, 47. Grr.
629: banjo fulls L. 16, 20; bilaigodcdun banjos
is L. 16, 21; b. analag(jandans?) L. 10, 30.
bansts, m., atio&r}xii, Scheuer Gr. 2, 198.
209. 268. 3, 417: briggif kaurn in bansta sei-
namma L. 3, 17; lisand in banstins M. 6, 26.
Barabba od. Ji a r a b b a s , BaQctfiflag, Manns-
namen: sah |>an vas sa Barabba vaidedja J. 18,
40. od. sa haitana Barabbas Mc. 15, 7; Barab-
Barakciax — bauan.
43
ban M. 27, 16. 17. Mc. 15, 11. J. 18, 40; £>a-
M B. Mc. 15, 15.
fiarakeias, m., Baf)ct^iag f Mannsnamen: »u-
ii. .us Barakciins Neh. 6, 18.
barbarus,m., (iciQfiaQog, Nichlgrieche imriim.
Reiche; barbarus C. 3, 11.
•baris, Gerste Gf. 3, 206. Gr. 2, 31. 85. 270.
3, 370. /, 46.
barizeins, xoi&ivog, von Gerste zubereilet ;
hlaibs barizeins, Gerstenbrod Gr. 2, 176. 4, 258.
720: fl in r hlaibans barizeinans J. 6, 9. Sk. 49,
5. = us fmif lilailiam [>aim barizeinam J, 6, 13;
ii » jiaim fmif hlaibam b. Sk. 50, 20.
barms, m., xoXnng, Schoss, Busen Gf. 3, 154.
Gr. 2, 31. 145. 3, 406: briggan in barma Abra-
hamis L. 16, 22 ; v as anakumbjands in b. Iesuis
J. 13, 23; anakiiinliiila ana b. Icsuis J. 13, 25;
gibada in barm izvarana L. 6, 38; in barmim is
L. 16, 23.
Barnabas, Baovdfiag, Mannsnamen: Barnabas
K. 9, 6. G. 2, 13; Barnabins C. 3, 10; Barna-
bin G. 2, 1. 9.
Barteimaius, Baoxifiaiog, Mannsnamen : Bar-
teimaiaus liliiula Mc. 10, 46.
Ii a r 1> a ii 1 a u main s, Raod-okofiaiog, Manns-
namen: l>.ir|i:iulaiiiiiaiu Mc. 3, 18 od. Barjaulo-
uiaiu /.. 6, 14.
barusnjan, c. Ace. , tvoefttiv xiva, kindlich
ehren: svesana gard barusnjan Lb. und Cast, ad
T. 5, 4.
•basi, n., Beere Gf. 3, 203. Gr. 2, 66. 485.
3. 375.
vein a basi, n„ Wcinbeere; steht im Plur.
fur oxct(pvXt] : ibai lisanda af Jiauniuiu veinabasja
M. 7, 16 ; nih pan us aibvatundjai trudanda v.
L. 6, 44.
Bass us, Baaaov, Mannsnamen: sunive Bassaus
Esdr. 2, 17.
*batan, fr. 3., Gf. 3, 219. Gr. 2, 43. 3, 603.
Grr. 649., gut, nutzHch sein?
batiza, Compar. Gr. 1, 756, besser, niitz-
licher: managaim sparvam batizant tijubi jus,
nolkuJv axgov&iojv du«ft(>txi vuiig M. 10, 31.
Gr. 4, 752; £>ata fairnjo batizo ist, 6 nahxwg
XQrjaxoxtgog ioxiv L. 5, 39; b. ist liugan £>au
intundnan, xaiioaov iaxt ya/iijocti »; nvQOVO&at
K. 7, 9. Gr. 4, 102; und filu mais b. ist, noi.
hut ftakkov xgiiaoov Ph. 1, 23. Sodann batizo
ist fiir avuiff{in: bvopan binab akei ni b. ist
/.. 12, 1 ; b. ist ainana mannan fraqistjan faur
managein J. 18, 14; und c. I hit., oviufi\>n xivi
Gr. 4, 747. 931: b. ist Jms, ei fraqistnai M. 5,
29. 30. b. ist izvis, ei ik galeif?au /. 16, 7;
I'ata izvis b. ist k. 8, 10.
batists, Super I. Gr. 1, 756, xoaxiOTog, der
beste: batista Thaiaufeilu L. 1, 3. Gr. 4, 559.
gab at n an, Gr. 1, 854. 4, 23., luqyektia&ni,
NuUen ziehen: £>ishvah£>atei us mis gabatnis
Mc. 7, 11.
bota, f., Nutzen: ni vaiht botos mis taujau,
ovdiv dxpfXovfiai K. 13, 3; Xristus izvis nist
du botai , Xotorog vfiag ovdiv uxpiltjoti G. 5,
2; hvo mis boto, ri urn to oipekog K. 15, 32.
but jan, uxpihiiv, niltze sein; c. Ace, Jeman
dem nutzen Mc. 8, 36. Gr. 4, 237. 614; bva
boteiji mannan Mc. 8, 36; ]iata leik ni b. vaiht
J. 6, 63; ni b. vaiht J. 12, 19; ni vaihtai bolida
(nichts gebessert) Lb. ad Mc. 5, 26.
gabotjan, dass.: aftra gabotei]) alia, unoxa-
irujTtt Tiavra Mc. 9, 12.
15a tv ins, Mannsnamen: bi Verekan papan jab
Batvin bilaif aikklesjons fullaizos, Calend.
bauan, (baua, bauaida ; aber auch baua, baibau
Gr. 1, 101. 565.) wohnen, bewohnen; c. Ace,
oixiiv xt, T. 6, 16; mit m\\> c. Dat., oixtiv
fierce xivog K.l, 12. 13; mit in c. Dat., oixtiv
ev xivi R. 7, 17. 20. 8, 9; ivoixtiv i'v xivi k.
6, 16. C. 3, 16. t. 1, 5. 14; xaxoixtiv ev xivi
E. 3, 17. Gr. 4, 821. Gf. 3, 16; iiber bauan,
dtdytiv tgl. Lb. ad T. 2, 2: baua in im k. 6,
16; ni bauif) in mis Lb. ad R. 7, 18; sei b. in
mis fravaurhts R. 7, 20: ahma gufis b. in izvis
6*
44
gabauan — usbeisnci.
R. 8, 9; liuhaf) b. unatgaht T. 6, 16; saei b.
in uns t. 1, 14 ; vaurd Xristaus bauai in izvis
gabigaba C. 3, 16; ei slavandein jah sutjalos [Lb.:
sutja los) bauaima 2/6, flrf T. 2, 2; sei bauaida
in avon f>einai t. 1, 5 ; bauan mi£> imnia od. izai
Jf. 7, 12. 13; b. in hairtam izvaraim E. 3, 17;
so bauandei in mis fravaurhts R. 7, 17.
gabauan, y.aTccoxqvovv, Nester bauen, nisten :
gabauan Mc. 4, 32.
bauai ns, /*., Wohnung , xaxoixr\aig Mc. 5,
3; oixorr'iQiov k.b, 2; xaTOiXTjTi'igiov E. 2, 22;
no).itiVfxa Ph. 3, 20: unsara bauains in himi-
nam ist Ph. 3, 20; bauainai unsarai J>izai us hi-
mina k. 5, 2; du b. guf)s E. 2, 22 j saei bauain
babaida in aurabjom Mc. 5, 3.
Bauanairgais, Boccveoyeg, Beinamen des Ja-
hobus und Johannes: jah gasatida im namna
Bauanairgais, £>atei ist, sunjus Jjeihvons Mc. 3, 17.
15 a u a us, Boo£, Mannsnamen: sunaus Bauauzis
L. 3, 32.
*baugjan, fegen Gr. 2, 23.
u s b a u g j a n , c. Ace, chxqovv xi, Etwas aus-
hehre?i, aus fegen: usbaugeif> razn L. 15, 8.
*bauljan, schtoellen machen.
ufbauljan, rvcfovv, inflare, anfyeblasen ma-
chen: ufbaulidai C. ad t. 3, 4.
*bauris?, frohlich, vergniigt Gr.2, 31. /, 54.
gabaurjaba, adv. (st. gabauriba Gr. 3, 109.
619) gem, vdewg Mc. 6, 20. 12, 37; i)Siaxa k. 12,
9. 15; himugesetit Mc. 14, 65; vgl. Lb. prol.
XVII und als Randglosse zu us lustum, xaxa
txovoiov Phil. 14.
gabaurjo{>us, m., i)§ov>], Freude, Vergnil-
gen Gr. 2, 230. 252. 3, 507. 525 : af gabaur-
jojjum {jizos libainais L. 8, 14.
*baurd, «., Brett Gf. 3, 213.
fotubaurd, n., intonoSiov, Fussbank, Fuss-
brett Gr. 2, 227. 3, 465. fotubaurd ist fotive is
M. 5, 35; fotubaurd fotive £>einaize Mc. 12, 36.
L. 20, 43.
bau]>s, xwtfog, stumm M. 9, 32. Mc. 7, 32.
9, 25; taub M. 11, 5. Mc. 7, 37. L. 7, 22;
mit vairf>an, ficoQaiveo&cu, dumpf, unschmack-
haft werden L. 14, 34: f>u ahma £>u unrodjands
jab baujss Mc. 9, 25 ; mannan baudana daimonari
M. 9, 32; b. stammana Mc. 7, 32; baudai M.
11, 5. L. 7, 22. Gr. 4, 572; baudans gataujif> ga-
hausjan Mc. 7, 37; jabai salt baud vair£>i|i L. 14, 34.
beidan, fr. 4., c. Gen. Gr. 4, 660, Etwas er-
warten; nQogdi%£o&cd xi Mc. 15, 43. L. 2, 25
(und so st. 7iQogtv%zo&at, L. 1, 10); ctnexSi-
%eo&cu G. 5, 5; ngoaSoxciv L. 1, 21. 8, 40.
M. 11, 3. Gf-3, 62. Gr.2, 14: ainaizos anabus-
nais beidij> Sk. 45, 2 ; venais garaihteins beidam
G. 5, 5; anjsarizuh beidaima M. 11, 3; beidands
laJDOnais L. 2, 25; vas 'b. Jiiudangardjos guf>s
Mc. 15, 43; alls biuhma vas manageins beidan-
dans L. 1, 10; vas manage! b. Zakariis L. 1,21;
vesun allai b. is L. 8, 40. Gr. 4, 192.
gabeidan, fr.i., c. Ace, vno^iivtiv xi } Et-
was dulden, ertragen: all gabeidij) K. 13, 7.
us beidan, fr. 4., c. Ace, Jemanden od.
Eticas geduldig erwarten; txdt%ia&ai xiva K.
16,11; aTHxdi^ea&ai Ph. 3, 20; TiQoaStyta&ca
L. 2, 38; mit ana c. Dat. , (iccxgod'Vfislv tni
xtvi, bei einer Sache od. mit Jemandem Ge-
duld haben L. 18, 7; und mit bi c. Dat., rps-
quv xi, mit Geduld Etwas tragen R. 9, 22:
usbeida ina K. 16, 11; nasjand usbeidam Ph. 3,
20; usbeidands ist ana im L. 18, 7; u. (rjveyxev)
in managai Iaggamodein bi kasara Jsvairbeins R.
9, 22; in allaim Jiaim usbeidandam la£>on lairu-
saulymos L. 2, 38.
usbeisns, f, das Ausharren, Geduld, Lang -
muth; ccTioxaoadoxla Ph. 1, 20; sonst fiaxQO-
&V[iicc : mif> usbeisnai usf)ulandans E. 4, 2 , bi
u. jah venai mcinaim Ph. 1, 20; in allai us£>ulai-
nai jab u. C. 1, 11; in allai u. jah laiseinai t.
4, 2; if> £>u galaista is laiseinai meinai- u. t.
3, 10.
usbeisnei, f. , (lass.; ciTtoxccoadoxia C. 3,
12; {laxpo&vfiia G. 5, 22. T. 1, 16: usbeis-
nsbcisncigs — hi.
45
nei G. 5, 22; usheisnrin C. 3, 12; ri in mis fru-
ini.sl.imma ataugideili Xristaus Iesus alia u. T. 1, 16.
usb eisn eigs, Einer, tier GetluM hat; mil
visan fur fietxoo&Vfiiiv; es ste/it dabei vij>ra
c. Ace, noog rivet, mil Jemandem Th. 5, 14:
usbeisneigai sijaib vij >ra allan.s Th. 5, 14; friaji-
va usbeisneiga i>t A. 13, 4.
b a i d j a n , e Ace, etvctyxci&iv rivet, Jemanden
nbthigen, zwingen: hvaiva {>iudns baideis judai-
viskon G. 2, 14; Teitus l>.iiili|»s vas bimaiUn
G. 2, 3. Gr. 4, 99.
gabaidjan, c. Ace, dass.: jus mik gabaidide-
(h.I> k. 12, 11.
beitan, fr. 4., c. Ace, Se'txvav rivet, Jemanden
beissen Gf. 3, 228. Gr. 2, 14: jabai iivis misso
beitif) jail fairrinoj) G. 5, 15.
andbeitan, fr. 4., c. Ace Gr. 4, 618.650.,
carpere, mordacibus verbis lacessere, Jemanden
schelten; imxhjrruv rivi T. 5, 1; xctrctfictl-
knv rivet k. 4, 8; sonst tTTirifiav rivi: senci-
gana ni andbeitais 7 1 . 5, 1 ; andbait ina Me 1,
25; fdu a. ins Me 3, 12; a. Pattrn Me 8, 33;
andbitun ins L. 18, 15; a. ina L. 18, 39; du-
gann andbeitan ina Me 8, 32; J>ize ungalaub-
jandane f>rasabal{)ein andlieitands Sk. 45, 16 ;
andbitanai , akei ni afslaufndai k. 4, 8.
andaheit, n., inirtfxia, Tadel Gr. 3, 485:
andabeit f>ata k. 2, 6.
beist, v., ±vti>i, Satterteig Gf. 3, 219- Gr.
2, 198. 201. 208. 3, 461: pit beistis fareisaie
jali beistis Ilerodis Me 8, 15; leilil b. K. 5, 6.
G. 5, 9; in bcista fairnjamma nif>|iau in beista
balvaveseins K. 5, 8; {'ata fairnjo beist K. 5, 7.
unbeistei, f, ret et'Cvuet, das Ungesauert-
sein: in unbeistein unvanimeins jas-sunjos K. 5, 8.
gabeistjan, e Ace t £vuovv ri, Etwas ver-
sauern : allana daig gabcistcif) K. 5, 6.
u nb cist jo j>s, tt^Vftoe, ungesduert: svasvc
sijaiji unbeistjodai Lb. ad K. 5, 7.
baitrs, bitter Gf. 3, 88: ni sijaiji baitrai vifira
\>os, /At) ntxoaivta&e noog etvre'tg C. 3, 19.
baitraba, adv., mxQwg, bilterlich: gaigrol
baitraba M. 26, 75.
baitrei, /*., mxqiet, Bitter keit: alia baitrei
E. 4, 3i; niif) baitrein {nairlieins Massm. ad
Sk. 52, 1.
Bero{>, Bt]Qi!i&, Ortsnamen: vtiroi kareiafiia-
rcim jali kafairi jali Bero{> Esdr. 2, 25.
beruseis, plur. m., yovtlg, Eltern Gr. 1, 36.
599. 2, 31. 273. 4, 286: berusjos L. 2, 27;
f>ai b. is J. 9, 23 und f>ai birusjos is L. 2, 41.
Iie[>ania, Btjfrctviet, Ortsnamen: Bef>ania J.
11, 18; af Befianias J. 11, 1. Gr. 4, 261; in
od. us Be^aniin Me 8, 22. 11, 12 wrf. in Bi-
[)aniin jWc. 11, lj od. Be{ianijin L. 19, 29. J.
12, 1; usiddja in Befianian Me 11, 11.
15 e|> I all aim, Bijftktiu, Ortsnamen: Befdahaim
L. 2, 4. Gr. 1, 71 ; sunivc Baifdaem Esdr. 2,
21; us Befdaihaim veibsa J. 7, 42; und Befila-
liaim L. 2, 15.
Hi; [isaeida, BijiraaTdci, Ortsnamen Lb. ad
M. 8, 28 ; baurgs namnidaiios I5aidsaii<lan Lb. ad
L. 9, 10; frani Bef>sacida Galcilaie J. 12, 21}
vai f>us, BaifisaYdan Lb. ad L. 10, 13 od. \ai
Jms, Bcfj... 2/6. ad JV. 11, 21.
He|>sfagei, Bij&epayij, Ortsnamen: in Befis-
fagein jali liijianiin Me 11, 1; Lijie nebva va>
B. jali Be]>auijiii af fairgunja L. 19, 29.
bJ, bei Gf. 3, 5. l*raep. 100. Gr. 3, 110. 234.
4, 779., bezeichnet I, e Ace, den Gegenstand,
7iach (lessen Nii/ie. die Bewegung eines andern
gerichtet ist, auf den die Thiitigkeit eines an-
drrn sich bezieht; 1) riiumlich: a) gegen, iiti
ri: stautai \iuk bi kinnu M. 5, 39. L. 6, 29. —
MM, herum, timher; tuft rivet: gasaibvan bi sik
M. 8, 18. Me 9, 14; fa! bi Tyra Me 3, 8;
gairda filleina bi Imp seiuana Me 1, 6; selun bi
ina Me 3, 32; |ans bi sik sitandans Me 3. 34;
piai bi ina Me 4, 10 ; cisarnani bi fotuns gabuga-
naim Me 5, 4; \i'nc bi Verekan papan, Calend. —
2) zeitlich: um -her, nach: a) diet rivog: bi
Jirins dagans Me 14, 58; bi fidvortailiun jera
46
l.i.
G. 2, 1; b) iv xivi: bi brins dagans Mc. 15,
29; c) xctxit xt,: bi qum is t. 4, 1; rf; ;i££t xt:
bi hveila niundon itf. 27, 46; «?<cA bi i dagans
Neh. 5, 18. — 3) abstract: urn, tiber, fur, wi-
der, in Bezug auf, was anbetrifft: a) diet Ti:
missaqiss varb bi ina J. 7, 43; all gabula bi
bans gavalidans t. 2, 10; bi batei nehva vas L.
19, 11; b) eig Xt,: bi vitob garaibteins ni ga-
snau R. 9, 31; c) tni xwi: batei varb bi ija
Mc. 5, 33; ni bi hlaib ainana libaid manna, ak
bi all vaurde gubs (nicht fur leibliche, sondern
geistige Geniisse ; denn bi c. Dat. , bei Brod,
durch den Gemtss des Br odes) L. 4, 4; f enter
bei gretan L. 19, 41 ; sildaleikjan L. 4, 22. 32.
9, 43 ; d) ini xiva : gamelib ist bi ina Mc. 9,
12. 13 und so vielleicht bi izvis st. des blossen
iivis Lb. ad Ih. 1, 10; e) xaxci rivog: bei ha-
ban hva M. 5, 23; runa niman M. 27, 1; garuni
gataujan Mc. 3, 6 ; vroh andniman T. 5, 19 ;
f) xaxa xiva. : saurgaidedub bi gub k. 7, 9 J so
bi gub saurga k. 7, 10; so bi gub hrainei Sk.
41, 15; so bi ina garehsns Sk. 41, 6. 43, 11;
hva (od. batei) bi mik (ngk, izvis) ist £.6, 21.
22. Ph. 2, 23. 28. C. 4, 7. 8; usdaudjands bi
vaurstv C. 1, 29 (vgl. C. 4, 12) bata samo frab-
jan bi Xristu R. 15, 5; laiseinai , sci ist bi ai-
vaggeli 711, 11; bizai bi gagudein laiseinai T. 6,
3; dock wohl bi vairbida zu andern in bi vair-
\>\Aai Sk. 46, 15; g) thqI Tivoq: im Anfange
cines Satzes, quod attinet ad, teas anbetrifft Mc.
12, 26. R. 8, 3. K. 7, 25. 16, 1. 12. k. 9, 1.
Th. 4, 9.5,1; ferner bei anabiudan L. 4, 10 ; bid-
jan L. 4, 38. /. 16, 26. 17, 9. 20. C. 4, 3.
Th. 5, 25. th. 1, 11. 3, 1. Sk. 46, 19; birod-
jan J. 6, 41. 7, 32 ; frailman Mc. 7, 17. L. 9,
45. J. 18, 19; gabausjan Mc. 5, 27. 7, 25. L.
7, 3. Ph. 1, 27; gakannjan L. 2, 17; galaisjan
L. 1, 4; galaubjan J. 9, 18; gameljan M. 11,
10. L. 7, 27. /. 5, 46; gasakan L. 3, 19. J.
S. 46. 16, 8. 9. 10. 11; g^teihan L. 7, 18. J.
16, 25'; gabrafstjan J. 11, 19; hausjan L. 9, 9;
bvopan A. 10, 8; inilons ni haban J. 15, 22'
meljan insaht L. 1, 1; praufetjan 3fc. 7, 6; qi-
ban itf. 11, 7. Mc. 1, 30. 8, 40. J. 7, 39. 9,
17. 10, 41. 11, 13. 13, 18. 22. 24. 18, 34;
rodjan L. 2, 33. 38. 7, 24. J. 7, 13. 8, 26. 9,
21. 12, 41; sanrgan M. 6, 28; sokjan J. 16,
19. Sk, 43, 3; stiurjan T. 1, 7; taujan L. 2,
27; bagkjan L. 3, 15; bo bi biudangardja gubs
L. 9, 11; ufkunnan /. 7, 17; ni vileima izvis
unveisans k. 1, 8. 7%. 4, 13; unverjan Mc. 10,
41; meriba urrann L. 4, 14; usmernoda bata
vaurd i. 5, 15; usiddja bata vaurd X. 7, 17;
aviliud usgildan 7%. 3, 9; hvaiva varb 3fc. 5,
16; varb sokeins iSA. 41, 13. 21; varb veitvo-
deins Sk. 48, 7; veitvodjan J. 7, 7. 8, 13. 14.
18. 10, 25. 15, 26. 18, 23. Sk. 47, 14. 48, 5
und auch wohl haba bi buk (so st. bi bus ?) ga-
' minbi t. 1, 3; h) n.eoi Tt; bai bi bata anbar
Iustjus 3fc. 4, 19; bi galaubein naqadai vaurbun
T. 1, 19j siukands bi soknins 716, 4; ukusanai
bi galaubein t. 3, S ; auch bo bi nasjand Sk. 43, 8 ;
bo bi ina Sk. 47, 5 und auch wohl bi sunja (so st.
sunjai ?) usvissai usmetun t. 2, 18 ; i) vntQ rivoq :
bi Teitu (was den Titus anbetrifft) k. 8, 23 ; fer-
ner bei bidjan M. 5,44. /-. 12, 8. 77*. 3, 2; bida
bi ins II. 10, 1; bi uns bidai A. 1, 11; gretan R.
9, 27; aljan haban C.4, 13; usdaudjan C. 4, 12;
k) Aehnlich construirt, aber vom Texte abwei-
c/ietld: galaihun all bi bans daimonarjans (navta
xal tcc TiUJv) M. 8, 33 ; hvaiva varb bi bana
vodan (gr. Dat.) Mc. 5, Mi ; vailamerjan bi biu-
dangardja gubs (gr. Ace.) L. 4, 43 \ all bata
gamelido bi sunu mans (gr. Dat.) L. 18, 31;
gaqemun bi Marban, nooq rag niQi MctQ&av
J. 11, 19; izvar gaidv bi mein andbahti, to Vfiwv
voTiQrifict riig TiQog tie Xet-xovQyiag Ph. 2, 30. —
4) in adverbiellen Ausdriicken: bi all, xcau
ncivxa, omnino, in alien Dingen C.3, 20. 22;
bi sumata, duo fifQOVg, zum Theil k. 1, 13.
2, 5 ; bi tvans , xctra Svo , bini , zu zweien K.
14, 27 j bi vig, xaxct xt/v bdov L. 10, 4; bi
hi.
47
ni.inn.in, xeer av&Qumov , wcnn man nicht hi
mannam (ex hominiim voluntate) leten trill K.
9, 8. 15, 32. = //. c. Dat., beieichnet bi den
Gegen$tand t , drni rin avderer nalie ist, tlureh
dessen i\ii/tc die T/tiitigkeit des undent best i mm t
oder hervorgertifen wird; 1) riium/ir/i: an: bei
biftigqan, ftQOCtlimitt> od. TtnogxoTTTnv rwi M.
7, 25. 27; gaatagojan feta, ntfosmnjte$9 tin>
noSa nnog tv L. 4, 11; Erirgrapan od. umlgrci-
pan ina l)i handaii , xokthv ctvtoi od. ctrroi'
itjg zftQog Mc. 5, 41. 9, 27. — 2) xeillich : bi
|>anuna mela, y.rcTK tov xcciqov rovrov, vach
dieser Zeit R. 9, 9. — 3) abstract: a) an:
a) cello TWOS', hi akranam lifkniinan M. 7, l(i.
20; 8) iiti ti: uskannjan oil. gakannjan 1 > i kasam
R. 9, 22. 23; y) [lira Tivog: ganiikiljan arma-
hairtein seina L. 1, 58; taujan arinahairti|i:i L.
1, 72; S) ev TtVi: bi Jianima ufkunnanda J. 13,
35; gof> vaurstv vaurhta bi mis Mc. 14, 6; ci
gabairhtjau bi Jius mabt meina R. 9, 17; t) tni
Tivog: {iozci gatavida bi siukaim J. 6, 2; —
b) von, ex: ci galaisjaina sik bi ]>ainin.i tvaand-
vairf)ja Sk. 45, 7; andniniands bi atlin (nccoa
rov naTodg) Sk. 46, 6; — c) bei: svaran, 6m-
vvvai ev nvi M. 5, 34. 35. 36 od. tig Ttva
M. 5, 35; bisvara Jink bi i;n{>a, OQXt^O) as TOV
&iov Mc. 5, 7; ■veitvodjan bi guf>a, ttaoTVQtiv
Kara tov &IOV K. 15, 15; bi andvair])ja tvaddje
veilvode, hit dvo /.tccorvgiov, in Gegentcart Lb.
ad T. 5, 19; gajilasnoda bi innagahtai is Lb. ad
L. 1, 29; bidja izvis bi qairrein Xristaus, Tinoc.
xaXio vufcg Sici rfjg nocconiTog (per lenftatem)
tov Xqiotov k. 12, 1; — d) wrgen: lii gahvg
dai, dut Tt\v oi'Viid')j(Tiv K. 10, 27; bi filnsnai
andliulcino el ni ufarhafnau, Ttj vnto8oXi\- i'ftio-
atowucct, k. 12, 7; bi Jbamma galaobjam, ev
tovtu) Tuortvofiiv J. 16, 30 j — e) nac/i : ni
vairf>aij:> inabai bi iivis silbam, nctQ iavroig, ex
vcstra opinionc R. 12, 17; f) iiber insandjands
bi siponjam seinaim Lb. ad M. 11, 2. Gr. 4,
779; undeutlick ist bi aubsum K. 9, 9; man
ertrartet bi anhsiini ; — g) am hiiufigsten stehl
es filr xuiu ti, nacfi, gemiiss, itifolge, in: bi
•haafa R. 8, 5. G. 4, 29; bi .•maggeljon R. 11,
28. t. 2, 8; bi |>i*ai aldai £ 2, 2; bi aljaau
l'h. 3, 6; bi anabtunai Tit. 1, 3; bi anabauohn
C2, 22. 7'. 1, 1; bi anahll.am th. 3, 6; bi and
hnleinai 6". 2, 2. £.3, 3; bi anstai gn|u th. 1,
12; bi biubtja L. 1, <t. 2, 27. 42. 4, 16; bi
fraujin k. 11, 17; bi friajivai //. 14, 15; bi fri
sabtai C. 3, 10; bi gabeia vuljaus K. 1, 7. 3.
16; bi gagadeaa Tit. 1, 1; bi gaWkt G. 4, 23.
28; bi gafciitaw G. 3, M.'t. 1, 1; bi galaubei-
nai M. 9, 29. Tit. 1, 1. 4; bi f>amma garaclidin
k. 4, 13; bi garaidcinai /■:. 10, 15; bi garaihtein
Ph. 3, 6; bi garobsnai Sk. 42, 21. 52, 4; bi
gavalcinai R. 9, 11. 11, 28; bi gibai E. 3, 7;
bi gaf>a E. 4, 24; bi baifstai Ph. 2, 3; bi bait-
jai K. 7, 6; bi insabtai Sk. 45, 20; bi kun[>ja
R. 10, 2; bi laiscinai Tit. 1, 9; bi leika J. 8,
15. R.8, 1. 4. 5. 9, 3. 5. K. 10, 18. A. 1, 17.
5, 16. 10, 2. 3. 11, 18. C.4, 23. 29. bi leikai-
nai E. 1, 5. t. 1, 9; bi Inlaw E. 4, 22; bi
n.abtai k. 8, 3. E. 3, 20. €. 1, 11. t. 1, 8; bi
] annua inniiniin mann R. 7, 22; bi inita|> k. 10,
13. A". 4, 7; bi n.una £. 1, 11. 3, 11 ; bi raun-
drein Ph. 3, 14; bi ]\iim [iranlVtjam T. 1, 18;
bi ragina ('. 1, 25; bi reik E. 2, 2; bi Munai
J. 7, 24; bi toja E. 3. 7; bi ]>.inmia Z,. 6.
23. 17, 30. Gr. 3, 176; bi Janinu-i anafnlbnn
Me. 7, 5; bi [i.-irbai /^A. 4, 11; bi tifarassau k. 4,
17; bi nnsvcrijiai /•. 11, 21; bi u.sbci°Miai PJt, J ,
20; bi rnmiin nsnieta E. 4, 22; l>i vaiidpidai'.'
Sk. 46, 15; bi \aldnfnja k. 13, 10; bi vaurda
J'cinamnia L. 1, 38. 2, 29; bi vanrstva E. 1,
19. 4, 16. /-•//. 3, 21; bi vaurstvam t. 1, 9. 4.
14; bi Yiljabal^ein T. 5, 21; bi viljin G. 1, 4.
E. 1, 9. 11; bi vutai R. 11, 24; bi vitoda L.
2, 22. 39. J. 18, 31. 19, 7. #»A.3, 5;— It) ad
terbiell: \>o bi and\air] ja k. 10, 7; bi naiuin
J. 10, 3; bi iianj^ai Phil. 14. Sk. 47, 1 ; bi siin-
jai, ovrwg Mc. 11, 32. J. 8, 36. JT. 14, 25
48
biari — bidjan.
T. 5, 3. 5. 16; db]&ug M. 26, 73. 27, 54;
Me 14, 70. 15, 39. J. 6, 14. 55. 7, 26. 40.
8, 31. 17, 8. tV cclri&iiag Mc. 12, 14. 32. i.
4, 25. 20, 21; bi sunjai piatei, Sijlov oxt, T.
6, 7. Gr. 3, 149.
/n Zusammensetzungen erscheint bi Gr. 2, 718.
798. 933 : 1) mit Verb. : biabrjan, biarbaidjan, biau-
kan, biauknan, bibindan, bidomjan, bifaihon, bigair-
dan, bigilan, bigraban, biblahjan, bihvairban,bikuk-
j.'in, bilaibjan, bilaigon, bilaikan, liileiji.ui, bimaitan,
bimam(in ;')jan , binaban, biniman , biniubsjan, bi-
qiman, biraubon,birinnan, birodjan, bisaihvan, bisat-
jan, bisauljan, bisaulnan, bisitan, biskaban, biskei-
nan, bismeilan, bisnivan, bispeivan, bistandan, bi-
stigqan, bisvairban, bisvaran, bitiuban, bi^agkjan,
bif>ragjan, bijjvahan, bivaibjan, bivandjan , bivin-
dan, bivisan ; Bicompj). : faurbigaggan, faurbisni-
van; — 2) mit Parlicip.: unbilaistijjs, unbimai-
tans ; — 3) mit Subst. : bibaurgeins, bifaih , bi-
faibo, bibait, bibaitja, biblaifs, bimait, bireikei,
birodeina, birunains, bisauleins, bistugq; — 4) mit
Adj.: bireiks; — 5) mit Adv.: bihve, bisunjane.
biari, n. , -d-riQiov, wildes Thier. ubila biarja
(cod. A. : unbiarja) Lb. ad Tit. 1, 12. Gr. I, 39.
bidjan, fr. 2. Gr. 1, 844., bitten, beten, bet-
teln Gf. 3, 51. Gr. 2, 25. Grm. 19. Es steht
fur aixuv J. 16, 24; cctreta&cu Mc. 6, 25.
15, 8. J. 15, 7. 16, 26. E. 3, 13. 20: Suad-ca
/;. 10, 2. Th. 3, 10; eticutuv L. 16, 3; im-
Y.a'/.HO&aL R. 10, 14; iqwtccv J. 17, 15; naoa-
xcdeiv M. 8, 34. /■:. 6, 1; TTQogtvxtod-ai, M. 6,
5. 6. 7. 9. Mc. 1, 35. 11, 24. 25. 13, 18. L.
3, 21. 5, 16. 6, 12. 9, IS. 28. 29. 18, 1. 10.
K. 11, 4. 5. Th. 5, 17. — Die Person, tcelche
man bittet , steht im Ace: earth' Tiva M. 5,
42. 6, 8. Mc. 6, 22. L. 6, 30; diia&ai nvog
M. 9, 38. L. 5, 12. 8, 28. 38. 9, 38. 40. 10,
2. 14, 18. 19. k. 8, 4. G. 4, 12; inixcdtio&cd
xwa R. 10, 12 ; iQwrciv tiva Mc. 7, 26. L. 7,
3. 36. 8, 37. J. 12, 21. 14, 16. Ph. 4, 3. Th.
5, 12. th. 2, 1; tntnwTur tivc Mc. 10. 17;
naQctxa?.slv tiva M. 8, 5. 31. Mc. 1, 40. 5,
10. 12. 17. 18. 23. 6, 56. 7, 32. 8, 22. L. 7,
4. 8, 31. 41. 15, 28. R. 12, 1. K. 16, 12. 15.
k. 2, 8. 8, 6. 9, 5. 10, 1. 12, 8. 18. E. 4, 1.
Ph. 4, 2. Th. 2, 11. 4, 1. 10. 5, 14. th. 3, 12.
T. 1, 3. 2, 1 ; — die Person, zu der man In-
tel, wird durch du c. Dat. ausgedriickt: iv%t-
a&ca noog Tiva k. 13, 7; 7iQogtv%ea&ai xivi
M. 6, 6. Sk. 46, 19; — die Person, fur die
man bittet , durch bi c. Ace. : toiaruv 7ieoi n-
vog J. 16, 26. 17, 9. 20; nQogtv^to&ai atoi
nvog C. 4, 3. Th. 5, 25. th. 1, 11. 3, 1. od.
vtieq nvog M. 5, 44 j aaouxaltiv into xwog
Th. 3, 2; od, durch faur c. Ace, into nvog,
bei Stio&ai k. 5, 20 ; tVTvy%uvtiV R. 8, 34 ;
naogtvxto&ca CI, 9; od. durch fram c. Dat.,
nQogti'xta&ca into nvog L. 6, 28 j — die
Sache, um die man bittet, steht im Ace: ai-
ttlv Tt J. 14, 13; ahtla&ai ri Mc. 15, 6;
noogtv%to{hai xi L. 18, 1 1 ; oder im Gen. : ai-
xttv xi J. 16, 24. K. 1, 22; aixtia&ui xl M.
27, 58. Mc. 6, 24. 10, 38. 15, 43; iowxuv xi
L. 14, 32 ; ivxto&cci xi k. 13, 9 ; — neben dem
Ace. der Person steht die Sache im Gen. : ai-
Ttlv xtva xi J. 14, 14; od. im Ace: aixtiv
xivd xi Mc. 6, 23. 10, 35. J. 16, 23; alfel-
a&tci xivd xi J. 11, 22. 15, 16; od. wird durch
bi c. Ace ausgedriickt : toiaxav xwa ntoi xivog
L. 4, 38. Gr. 4, 616. 622. 632. 655. 850. —
Ein abhiingiger Satz steht im Imperat. L. 5, S.
14, 18. 19; od. im Conjunct. L. 8, 28. (gr.
Imperat.) Ph. 4, 3. Th. 5, 14. (gr. Inf.) E. 3,
13; od. wird durch ei e Conj. gebildet fur
'iva Mc. 5, 10. 18. 6, 56. 7, 26. 32. 8, 22. 13,
18. L. 7, 36. 8, 31. 32. 9, 40. J. 17, 15. K.
16, 12. 15. k. 8, 6. 9, 5. 12, 8. th. 1, 11. 3,
1. 12; fur oncog M . 8, 34. 9, 38. L. 7, 3. 10,
2 ; fur den Inf. L. 8, 38 ; fur xo e Inf. k. 10,
2 ; fur tig xo c. Inf. Th. 3, 10 ; fur den Ace
e Inf. k. 13, 7 ; oder es steht der Inf. fur den
Imperat. k. 5, 20; fur den Inf. Me 5, 17. L.
n.tbidjan — liida.
40
8, 37. 41. 9, 38. It. 12, I. k. 2, 8. 6, 1. 8,
4. E. 4, 1. Ph. 4, .'. Th. 5, 12. T. 1, 3. 2, 1;
oder es */«/*< <lu e. /»/', /?/r «ig to c. /m/*. TV*.
2, 11. th. 2, 1. Gtt 4, 99: l.l.lja 1-uk, i.sgagg
st. e^tk&e L. 5, 8; b. puk, oi balvjaii L. 8,
28; b. puk LuaihvM Z. 9, 38; b. puk, babai
L. 14, 18. 19. ik b. titan 7. 14, 16; ik bi ini
b., ni bi po inanascp b. J. 17, 9) ni b., ci us
nimais J. 17, 15; bi pans b. ainans J. 17, 20;
b. iz\ is usgiban R. 12, 1; b. izvis, oi ufliausjaip
A. 16, 15; b. izvis tolgjaa k. 2, 8; b. izvis-, ap-
ji.m bid jam, ei ni gatrauau Lb. ad k. 10, ij
b. <)u gupa, ci ni laujai|> k. 13, 7; b., ni vair-
jjaip usgrudjans E. 3, 13; b. izvis gaggan E.
4, 1 ; b. isvij G. 4, 12; Aiodian b. frapjan Ph.
4, 2; l>uk b., nipais' PA. 4, 3; b. laujan T. 2,
I; pislivah pei bidjis gup J. 11, 22; bidjip ga-
vairpjis Z«. 14, 32 ; b. faur uns Lb. ad R. 8,
34; patci [>uk bidjos Mc. 10, 35. Gr. 4, 190;
hvis bidjats Mc. 10, 38; bidjam Th. 4, 1; b.
faur Xristu gagavairpnan k. 5, 20; pizuh b. k.
13, 9; taujan maizo pau b. E. 3, 20; b. izvis
biauknan Th. 4, 10; b. izvis kunnan Th. 5, 12;
b. izvis, talzjaip TA. 5, 14; b. bi izvis, ci brig-
gai th. 1, 11; b. izvis du ni vagjan th. 2, 1;
b., ci matjaiiia th. 3, 12; patei bva bidjip J. 14,
13; jabai bvis b. mik J. 14, 14; pislivah ]>ei b.
attan J. 16, 23; bidjand R. 10, 14 taikne b.
K. 1, 22; hvis bidjau Mc. 6, 24; [>ci ik b. at-
tan bi izvis J. 16, 26; pan bidjais M. 6, 6;
pislivah pci b. mik Mc. 6, 23; ci bidjai bi ga-
laubein izvara Th. 3, 2; bidjaip J. 16, 24. Th.
5, 17} b. bi pans uspriutandans M. 5, 44; pan
b. M. 6, 5. 9 ; faurpizei jus b. ina M. 6, 8 ; b.,
ei ni vairpai Mc. 13, 18 ; b. fram paim anamaht-
jandam L. 6, 28; patahvah pei b. attan J. 15,
16; b. bi uns Th. 5, 25; ei b. bi unsis, ei prag-
jai th 3, 1 ; bap siuonjans peinans, ei usdribeina
L. 9, 40; fraujan b„ ei afstopi k. 12, 8; b. Teitu
k. 12, 18; b. puk saljan T. 1, 3 od. filu ina
bad, ei i* qemi K. 16, 12; bap Mc. 1, 35. 6,
25; b. pis leikis M. 27, 58. Mc. 15, 43; b.
ina lil n, ei ni usdrebi Mc. 5, 10; b. ina, ei ve*i
Mc. 5, 18; b. ina filu Mc. 5, 23; b. ina, ei
usvaurpi Mc. 7, 26; b. ina Mc. 10, 17; b. ina,
ei in.il idcili L. 7, 36 ; b. (>an ina , ei veti L. 8,
38; mippanei b. is L. 9, 29 od. bad ina L. 5,
12. 15, 28; b. ina, ei ni anabudi L. 8, 31; b.
ina gaggan L. 8, 41; po b. L. 18, 11; ni be-
du]> ni vaibtais J. 16, 24; bedun ina M. 8, 31.
Mc. 5, 12. J. 12, 21; b., ei uslipi M. 8, 34;
b. ina, ei attaitokeina Mc. 6, 56; b. ina, ei
lagidcdi Mc. 7, 32 ; b. ina, ei attaitoki Mc.
8, 22; pane! b. Mc. 15, 6; b. ina bi | n /..
4, 38; b. ina usdaudo L. 7, 4; b. ina, ei us-
laubidcdi L. 8, 32; b. ina galeipan L. 8, 37;
svaei bedeima Teitaun, ei ustiubai k. 8, 6;
bidei du attin M. 6, 6; b. mik Mc. 6, 22; bid-
jiji J. 15, 7. 16, 26; b. fraujan, ei ussaudjai
M. 9, 38; b. fraujan, ei ussatjai L. 10, 2; ei
ubtcigai sijaip fastan jab bidan Lb. ad K. 7, 5 ;
od. bidjan M. 6, 5. Mc. 15, 8. L. 6, 12. 9,
28. 16, 3. 18, 1. 10. dugunnuu b. ina galeipan
Mc. 5, 17; b. bropruns, ei galeipaiua k. 9, 5;
vairans b. T. 2, 8; bidjands K. 11, 4; vas b.
L. 5, 16. 9, 18; b. ina M. 8, 5. Mc. 1, 40;
b. ina, ei qimi L. 7, 3; b. du attin Sk. 46, 19;
] lamina bidjandin | uk M. 5, 42 J at Iesu b. L.
3, 21; bidjandans M. 6, 7. Mc. 11, 24. 25; vas
b. (it. beidandans) L. 1, 10. Gr. 4, 192; b. faur
Xristu Lb. ad k. 5, 20; b. a list gups niinaii iz-
vis k. 6, 1 ; b. uns niman k. 8, 4; faur izvis b.
C. 1, 9; b. bi uns C. 4, 3; b. izvis Th. 2, 11;
b., ei gasaihvaima Th. 3, 10; bvamnieb bidjan-
dane puk /.. 6, 30; allans pans bidjandans puk
R. 10, 12; bidjandci A'. 11, 5.
us bidjan, fr. 2., tv^tadai-, erbitten, erfle-
hen : usbida (st. usbidja) anapaima visan silba ik
Lb. ad R. 9, 3. Gr. 4, 101.
bid a, f., Bitte, Gebet Gr. 3, 483; et iiber-
setzt aiTijLia Ph. 4, 6; tvrivi-ig T. 4, 5; nn-
oaxbjaig k. 8, 17; dtrjOig L. 1, 13. 2, 37. R.
bidagva
gabondi.
10, 1. k. 1, 11. 9, 14. Ph. 1, 19. £.6, 18. T.
2, 1. t. 1, 3; sonst nqogtvp]. — Die Person,
zu welcher man betet, steht im Gen., xivog L.
6, 12 od. wird durch du c. Dat., irnog xiva
bezeichnet R. 10, 1 ; — die Person, fur tcelc/te,
durch faur c. Ace, vtiiq xivog k. 9, 14; od.
bi c. Ace, vnifj xivog R. 10, 1. k. 1, 11; od.
fram e Dat., ntoi od. vmo xivog E. 6, 18 ; —
endlich umschreibt bidai anahaitan, tniy.aktia&ai
R. 10, 13. t. 2, 22; iocoxav Th. 4, 1: andhau-
sida ist bida £>eina L. 1, 13 ; b. du gufpa bi ins
R. 10, 1; in bidai jah fastubnja Mc. 9, 29; in
allai b. jab aihtronai Ph. 4, 6; hilpandam bi uns
b. & 1, 11; izei b. faur izvis A. 9, 14; f>airhva-
kands in b. guf)s L. 6, 12; b. haftjandans izvis
C- 4, 2; b. haftjandans R. 12, 12; saei anahai-
tif> b. namo fraujins R. 10, 13; analiaitam b. iz-
vis Th. 4, 1 ; mijj p>aim b. anahaitandam fraujan
t. 2, 22; bida andnam k. 8, 17; fairh b. i%. 1,
19. T. 4, 5; bidos izvaros Ph. 4, 6; razn orf.
gards bido Mc. 11, 17. L. 19, 46; faslubnjam
jah bidom blotande L. 2, 37; in b. jah in fastubnja
L. 9, 43; in b. meinaim E. 1, 16. t. 1, 3; in
allai usdaudein jah b. fram album jah fram mis
E. 6, 18; usdaudjands bi izvis in b. C. 4, 12;
J)airhvisij3 in b. T. 5, 5 ; bidos taujan L. 5, 33.
T. 2, 1; f>airh alios aihtronins jah b. E. 6, 18;
Jjairh b. izvaros Phil. 22.
bidagva, m., aQogcthrig, Settler: J^atei is
bidagva vas J. 9, 8.
bijands, eine nock unaufgeldarte Wort form
Gr. 3, 25. 127. 4, 794; erscheint in: bijand-
zujafian, hfta Si y.cd, zugleich aber audi Lb.
tmd Cast, ad Phil. 22.
bin dan, fr. 1., c. Ace. der Person und Instr.,
SeOfiuv xiva tivi, Jemanden mit El teas binden
Gf. 3, 132. Gr. 2, 35. 228. 232: gatemi band
(Lb. liest : gatemiba and) £>ana Jsize laist Sk. 40,
19; bundans vas eisarnabandjom L. 8, 29.
andbindan, fr. 1., c. Ace, kvtiv n, Etwas
losbinden; daneben mit af c. Dat., 'Aajaqyiiv
xiva and nvog, Jemanden einer Sadie entbin-
den R. 7, 6; endlich steht es audi fur inikv-
eiv ri, obscura cxplicare, Etwas losen, erklaren
Mc. 4, 34: duhve andbindats fiana fulan L. 19,
34; duhve andbindif) L. 19, 31; ei anahncivands
andbindau skaudaraip skohis is Sk. 42, 18 ; sun-
dro siponjam seinaim andband allata Mc. 4, 34;
andbundun ina Mc. 11, 4; andbindij) ina 3. 11,
44 ; andbindan skaudaraip skohe od. skohis is Mc.
I, 7. L. 3, 16; andbindandans f>ana fulan Mc-
II, 5; a. ina Mc. 11, 2. L. 19, 30; andbindan-
dam |:>an im L. 19, 33; andbundanai vaur^um af
vitoda R. 7, 6.
b i b i n d a n , fr. 1., c. Ace. der Person und dem
Instr., niqiStiv xiva xi, Jemanden mit Etwas
nmbinden: auralja bibundans J. 11, 44.
g a bin dan, fr. 1., c. Ace, Setv xiva, Jeman-
den binden, festbinden ; daneben e Dat. instr.
Mc. 5, 4. J. 11, 44; f enter c. Dat, xivi, an
Jemamlen K. 7, 27; od. at c. Dat., xivi, an
Jemanden R.7, 2 ; od. noog xi , an Etwas Mc.
11, 2. 4. L. 19, 30. Das Partie Praet. hat
nach griech. Art den Ace des Theils bei sich,
worauf die Handlung sich zundchst bezieht J.
11, 44. Gr. 4, 645: niba fiana svinj^an gabindif)
Me 3, 27; gaband ina in karkarai Me 6, 17;
gabundun ina J. 18, 12; gabindan (Randglosse
fur gatamjan) Mc. 5, 4; ni naudibandjom eisar-
ncinaim manna mabla ina g. Me 5, 3; gabindan-
dans ina Mc. 27, 2; g. Icsu Me 15, 1; gabun-
dans handuns jah fotuns faskjam Lb. ad J. 11,
44; g. im C. 4, 3; g. is qcnai K. 7, 27; at li-
bandin abin gabundana ist vitoda 72. 7, 2; vaurd
guf>s nist gabundan t. 2, 9; naudibandjom cisar-
neinaim gabundans vas Mc. 5, 4; vas g. Me 15,
7; fulan gabundanana Mc. 11, 2. L. 19, 30; fu-
lan g. at daura Mc. 11,4; insandida ina g. J. 18, 24.
gabinda, f, avvSta^tog, Band: fairh gavis-
sins jah gabindos C. 2, 19.
gabindi, /"., dass., der Inbegriff: sei ist ga-
bindi ustauhtais C. 3, 14.
Iiunrii
anuliinduti.
51
bandi, f., dta^ioi, Band, Fessel: andbund-
noda bandi luggons is Mc.7, 35: ^aniiinci|> inci
naizos bandjos C. 4, 19; band join inciiiaiin Ph.
1, 14. 16; in b. UvaggeljOM Phil. 13; disbniu-
pands jios bandjos L. 8, 29; nnd b. I. 2, 9.
«• i.sa rn a I) a n d i . /'. , riscnir Fcsscl: bundan.s
vas tuMnabaadjom, idioptiro uXuotot L. 8, 29.
fotu bandi, f. Titbit, Fuss fessel: rotiibandjom
L. 8, 29.
n audi bandi, f, iilvoie, Zwangsfessel: on
dibandjo incinaizo ni skamaida sik /. 1, 16; nau-
dibamljom ei.sariieiiiaim gabindan Mc. 5, 3. 4;
galausida af sis ]>os naudibandjos Mc. 5, 4.
bandja, m., d'taftiog, tin Gtbundtner , Ge-
I aligner Gr. 3, 501. 4, 524: bandja Xristaus E.
3, 1 : ik b. in fraujin /,. 4. 1 ; ni nunu skamai
| nk \ cil\ oilij )os fraujins unsaris Icsuis nib mcina
bandjins is t. 1, 9; bandjan M. 27, 15. 16; ai-
nana b. Mc. 15, 6.
andbundnan, Gr. 1, 854. 4, 23., Xvtadai,
tick entbinden, Ibsen: andbundnoda bandi tug-
gons is Mc. 7, 35.
gab mid i, f, ovvdfouog, Band: in gabundjai
gavair|>eis E. 4, 3.
bandva, f, ar/utiov , Zeichen: du bandvai
sind K. 14, 22.
bandvo, f , atjutiov , Zeichen Ih. 3, 17;
oixroiifiov , verabredetes Zeichen Mc. 14, 44.
Gr. 4, 510: Jiatci ist bandvo ana allaim aipistau-
Icim nieinaim th. 3, 17; atgaf imbandvon Mc. 14, 44.
bandvjan, ein Zeichen, einen Wink geben,
durch Zeichen ktmd thitn, [tijvvuv L. 20, 37.
K. 10, 28 und mil folgendem Fragesatze, oijfiai-
vhv J. 12, 33. 18, 32. Die Person steht im Dat.,
Siavtvuv Tivi L. 1, 22 : es folgt du c. Inf. st. vtv-
uv c. Inf. J. 13, 24. od. ei c. Conj. st. xaravtvuv
too c. Inf. L. 5, 7. Die Sache wird durch den
Ace. ausgedrilcht Sk. 46, 3 und st. Sfjkov ttoi-
HV ti M. 26, 73: od. durch einen Satz mit
{jatei L. 20, 37. A r . 16, 12; auch steht bi c.
Ace, sxioi TWOS A'. 10, 12; bi Anaullon bana
bro]>ar banibja iivis, jjatm bad (mot ' Ano).Xdj
TOV itShXtfOV , TtttQtXuXiaa) K. 16, 12; razda
beina l>and\ci|> {>uk M. 26, 73; an]>arlcikcin l>.
Sk. 46, 3; batei urreisand - , bandwda L. 20,
37 mill bandridoh ban bamma Seimon du fraib-
ii.iii J. 13, 24; bandvidedun gainanaiu, ei atidd-
jedciua L. 5, 7; bandvjands, Imlcikamma il.iu{>au
skulda gadaujuian od. gasvillan J. 12, 33. 18,
32; vas b. im /.. 1, 22; in jainis bil baudvjan-
dins K. 10, 28; bandvijis nainnam Sk. 45, 21.
ga bandvjan, c. Ace. rei und Dat. pert.,
ivvtvew Tt Tin, Jemandeni durch Zeichen,
Winke Etwas andcuten: gaband\id<dun atlin is
| ■ai a L. 1, 62 ; bairbtaba gabandvjandona, j alci
iniandifii vas Massm. ad Sk. 48, 2.
* biu dan, fr. 5., bieten Gf. 3, 68. Gr. 2, 21.
Grm. 24.
anab in dan, />. 5., entbieten, befehlen, an-
ordnen. Die Person, trelcher befohlen wird,
steht im Dat. ; die Person , in Bezitg auf die
der Befehl, ergeht , wird durch bi c. Ace. aus-
gedrilckt; die Sache endlich od. der Inhult des
Befehls durch einen Ace, oder durch einen
Inf. mit od. ohne du, oder durch einen Ace c.
Inf., od. durch ei- Gr. 4, 98. 107. 692, team
nicht unabhiingig der Imperat. steht. Es iiber-
setzt: SiaraooHV M. 11, 1. L. 8, 55. 17, 9.
10. A'. 7, 17; iniraoauv Mc. 1, 27. 6, 27. 9,
25. L. 4, 36. 8, 31. 14, 22; noogrdoattv M.
8, 4. Mc. 1, 44. L. 5, 14: avvrctaanv M. 27,
10; nuQityyiXXuv Mc.8, 6. L. 8, 29. A. 7, 10.
Th. 4, 11. th. 3, 4. 6. 10. 12. T. 4, 11. 5, 7.
6, 13; SiaoTillia&ai Mc. 5, 43. 7, 36. 8, 15.
9, 9; ivrMiO&cu Mc. 10, 3. 11, 6. L. 4, 10.
J. 14, 31. 15, 14. 17.: ik bus anabiuda, usgagg
Mc. 9, 25; a. faUan buk (xaQayyiU.w aoi rtj-
Qljaai at) bo anabusn T. 6, 13; batei ik a. iz-
vis J. 15, 14; bata a. izvis, ei (iVa) frijob J.
15, 17; Jaaim liugom haftam a. qenai ni skaidan
(ywcetxa tt?} ^wpttTi^i/i'ai) A'. 7, 10: sva in al-
laim aikklesjom a. K. 7, 17: baim unhrainjam
52
fanrbiudan
biuhts.
anabiudib Mc. 1, 27; aggilum seinaim a. bi buk
dn gafastan buk (jov Siatpvkd^at, at) L. 4, 10 ;
a. bairn unhrainjam ahmam L. 4, 36; anabiudam
izvis, ei gaskaidaib izvis (OTfkXto&cu vfidg) th.
3, 6 ; baimuh svaleikaim a. jah bidjam , ei (Jiva)
matjaina th. 3, 12; anabaub Ananiin-jah qab im
Neh. 7, 2; varb sve anabaust L. 14, 22; boei
anabaub M. 8, 4 ; svasve a. mis frauja M. 27,
10; batei a. Tlffc. 1, 44; a. briggan haubib is
(tve^d-fjvai, rrjV y.e(pa7,r l v avrov) Mc. 6, 27; a.
mis, ei veisjau Neh. 5, 14; a. im, ei maim ni
qebeina Mc. 7, 36 ; a. im filu, ei manna ni fun-
bi bata Mc. 5, 43 ; a. jbizai managein anakumbjan
Mc. 8, 6; a. im qibands Mc. 8, 15; a. im, ei
mannhun ni spillodedcina Mc. 9, 9; hva izvis a.
Mc. 10, 3; svasve a. im Mc. 11, 6; od. batei
(xcc&wg) anabaud L. 5, 14; a. ahmin usgaggan
L. 8, 29; a. izai giban mat, Siha^ev avrrj So-
■d-fjvaL cpaytiv L. 8, 55; svasve a. mis J. 14,
31; svasve jah izvis anabudum Th. 4, 11; batei
a. izvis th. 3, 4; bata izvis a., ei ni maljai th.
3, 10; ei ni anabudi im galeiban L. 8, 31; ana-
biud bata T. 4, 1 1 ; bata a., ei sijaina T. 5, 7 ;
anabiudands bairn siponjam M. 11, 1; anabudana
vas SA'. 41, 15; batei anabudan vas, rd diarcc/-
xUvraL. 17,9; alia bo anabudanona izvis L. 17,10.
fau rbiu dan, fr. 5., c.Dat. der Person Gr.
4, 692., Jemandem verbietcn, inixuaaiiv xwi
L. 8, 25; abhdngig ist ei ni c. Conj., fur im-
Tipav tivi, 'iva fit] Mc. 8, 30 od. TiciQayytlXsiv
tivi, 'iva ftji Mc. 6, 8 od. ft// c. Inf. L. 5, 14.
8, 56. 9, 21. T. 1, 3: vindam faurbiudib L. 8,
25 ; ei faurbiudais sumaim, ci anbarleiko ni lais-
jaina T. 1, 3; faurbaub im, ei vaiht ni nemeina
Mc. 6, 8; f. im, ei mannhun ni qebeina Mc. 8,
30; f., ei mann ni qibeina L. 9, 21 od. faurbaud
imma , ei mann ni qebi L. 5, 14 ; f. im, ei mann
ni qibeina L. 8, 56.
anabusns, f, Gebot, Vorschrift, Auftrar/;
tVTcdfia Mc.l, 7. C.2, 22; tmxayi\ K. 7, 25.
T. 1, 1. Tit. 1, 3; aaoayy&ict Th. 4, 2. T. 1,
5. 18; nagadooig Lb. ad Mc. 7, 13. K. 11, 2;
soiist lVto?J] Gr. 2, 157. 3, 512: frumista al-
laizo anabusns Mc. 12, 29 ; so frumista a. Mc.
12, 30; anbara a. Mc. 12, 31; a. meina J. 15,
12; bigitana varb mis a. R. 7, 10; a. veiha R.
7, 12 ; anabusnais T. 1, 5 ; ainaizos a. Sk. 45,
2; Jiizai anablisnai izvarai Mc. 7, 13; at qiman-
dcin a. R. 7, 9; bi a. Tit. 1, 3; anabusn J. 12,
49; a. gubs Mc. 7, 8. 9; bo a. Mc. 10, 5. ./.
10, 18; a. beina ufariddja L. 15, 29; a. niuja
giba izvis J. 13, 34; bairh a. R. 7, 8. 11. 13;
bi maujos a. fraujins ni haba K. 7, 25; bo a.
anafdha bus T. 1, 18; fastan bo a. unvamma
T. 6, 14; ufargaggan a. 8k. 38, 4. 11; anabusnc
bizo minnistono itf. 5, 19 ; allaizo a. Mc. 12, 28 ;
anbaraizo a. R. 13, 9; a. gubs K. 7, 19; vitob
a. E. 2, 15; a. manne Tit. 1, 14; in allaim ana-
busnim jah garaihteim fraujins L. 1, 6; bi a. C
2, 22. T. 1, 1; anabusnins manne Mc.7, 7; bos
a. kant Mc. 10, 19. L. 18, 20; a. mciiios fastaid
J. 14, 15; saei habaid a. mcinos jab fastaib bos
J. 14, 21; ik a. fastaida J. 15, 10; a. gafastaib
K. 11, 2; du banei nemub a. C4, 10; hvaizos
a. atgebum izvis Th. 4, 2.
binds, m., urspr. der heilige Opfertisch, Altar;
sodann allgemein rgdns^a , Tisch Gf 3, 76.
Gr. 3, 432. Grin. 24: biudis fraujins fairainan
jab-biudis skohsle K. 10, 21; undaro biuda Mc.
7, 28; af b. L. 16, 21; ana b. mcinamma and-
numanai veisun Neh. 5, 17.
bingan, fr. 5., y.afiTTTsiv , sich biegen R. 14,
11; und c. Ace., y.cuiTixuv rt,, Etwas biegen
Gf. 3, 36. Gr. 2, 23; biuga kniva meina du at-
tin (itQcg tov natioa) E. 3, 14; mis all knivc
biugib R. 14, 11.
gab nig" an, fr. 5., biegen: eisarnam bi fotuns
gabuganaim, rredaig Mc. 5, 4.
biuhts, gewohnt Gr. 2, 23. 206. /, 65: sve
biuhts, dig siw&n Mc. 10, 1 ; b. vas fraletan,
tioj&ii duo Xvnv M. 27, 15.
I.iiiliii — galilindnan.
53
biuliti, >i., Gewohnheit, awtjO-tict J. 18, 39;
ti&tOfiivov L. 2, 27; tiu>&6g L. 4, 16; i&ot
Ij. 1, 9. 2, 42: ist biuhli izvis, ei fraletau J.
18, 39; hi bi.d.tja L. 1, 9. 2, 27. 42. 4, 16.
Gr. 3, 149; ni kiimiauds hiul.ti Sk. 40, 2.
bland an iieriiint/ilic/i Idanda, hlaibland Gr. 4,
336. /, 666) nU .sik , avvavautyvva&cu, sic/t
termisc/ten; die Person, wit welcfter man sic/t
vermisc/tt , wird entw. durc/t den blossen Dat.
ausgedriickt A. 5, 9, ud. durc/t mi]> c. /hit. th.
3, 14: ni lilaii(lai[> izvis bona Lb. ad K. 5, 9;
ni I), izvis ini]> imnia th. 3, 14; \\> nu sai me-
lida izvis ni lilandan A'. 5, 11. Gr. 4, 943.
Ii I a ii |> jan , alirogare, aufheben: lilaujijandans
vaurd gv{)a |iizai analiusnai izvarai, axvnovVTig
tov koyov rov ■d'toi) rij nccoadoaii vaiZv Mc.
7, 13.
gabl ail [)jan, dass.: t;al>l;uij>jands }>o bairli
I aba in sis, iloiaufitvactg airovg fa avriZ Lb.
ad C 2, 15.
blei[).s, <fihiyci&og, mitleidig Gf. 3, 249:
blrij.s Tit. 1, 8.
blei[>ei, f, oixrtQuog, Mitleid, Barmheriig-
kcil: l.lcij ci G. 5, 22; l)lei]>ciii Lb. ad C. 3,
12; jiairli blcijciii gnj>l /». 12, 1; atta blci£>eino
/.. 1, 3. Gr. 4, 718.
blei[>jan, Mitleid her/en: vairfiaid blcSjbjan
dans, yr/l'niOf oizrintto):*; L. (>, 36.
gablei [>jan, c. Dat. Gr. 4, 687., sic/t Je-
mandes e rba r mtU , Mitleid mil Hun liabrn: ga-
hleijija, oixrtlQU) A\ 9, 15; gabl«'i]ijands hum-.
ar(h(y/vi<u'tHg la} fniag Mc. 9, 22.
gable i |ieins, f, oixrinuog, das Mitleidiij-
siiii : jaliai hvo mildijio jab gableijieino /'//. 2, 1.
•Iilc san, (blesa, blaiblos GV. /, 566) blasen Gf.
3, 236.
n llilcs an, (ufblesa, ufblaiblos), aufblasen : im
Pass, fiir (fvaiovo&cu, aufycb/asen, hoc/iiniit/tig
werden ; friajjva i» ufblcsada A". 13, 4; nfblcsans
frani frajija leikis scinis C. 2, 18; ei ains fanr
ainaiia ana an j Tirana u. ni sijai , 'ivct in) tig
inly tov h'og tfvoinvaOi xurd tov trt(>ov
A. 4, 6.
bliggvan, fr. 1., c. Ace, Jemanden liliimn,
schlaaen; Siqhv rivet L. 20, 11. K. 9, 26;
iiitariyovv rivet Mc. 10, 34; und c. Dat. imtr.>
XCtTCtXOTlTHV riva nvt Mc. 5, 5. GV. 4, 710;
rgl. Gf. 3, 257. Gr. 2, 190. 295. /, 92. Grr.
703: bliggvand ina Mc. 10, 34; bliggvands *ik
stainam Mc. 5, 5; lufiu b. A. 9, 26; jainana
hliggvandan.s L. 20, 11; attans b U ggr m dan jab
aijicins bliggvandam, nctroo/.tueng xeti firjTQoluicug
T. 1, 9.
us bliggvan, fr. 1., c. Ace, Jemanden aus-
b/iiuen , durchpr'iigeln , dtQuv tiva Mc. 12, 3.
5. L. 20, 10; (ictoriyovv L. 18, 33. J. 19, 1;
yctfidiZttv k. 11, 25; (fQayM.ovv Mc. 15, 15;
mid c. Dal. instr. k. U, 25. Gr. 4, 710. nam
Peilatus Icsii jab usblaggv J. 19, 1; i|> cis ni-
niaiidans ina usbluggvnn Mc. 12, 3; Iesu algaf
tisbliggvands Mc. 15, 15; sumans usbliggvandani
Mr. 12, 5; n. usqiinand imnia /.. 18, 33; n. ina
insandidedun lausana L. 20, 10; Jirim sin] am
vandiiiu iisbluggvans vas k. 11, 25.
blinds, Tvcf/.<J>, blind Gf. 3, 255. Gr. 2, 59.
232.: blinds J. 9, 13. 18. 24. 25; b. gabaorans
J. 9, 2. 19. 20; b. blindana L. 6, 39; inann
blindaiiuna its gabanrjiai J. 9, 1; b. gabaurananinia
J. 9, 32; blindana L. 6, 39. blindai M. 11. 5.
L. 7, 22. J. 9, 39. 40. 41: l.lindaini J. 10, 21.
I), inanagaim L. 7, 21: blindans L. 14, 13. 21.^
lilinda sums L. 18, 35; {)is blindins Mc. 8, 23:
linniina blindin J. 9, 0. II, 37; du ]iamma faur-
Jiis b. J. 9, 17: tvai blindans M. 9, 27: ]iai b.
M. 9, 28. GV. 4, b72.
U ab I i ii d jan, c. Ace, rvq-?.ovv rivet, Jeman-
dan lilvuilni, rcrblvnden Gr. 2, 86. 228: ^al.lin
dida ire augona J. 12, 40: g. fra^ja {lize iin^a
laubjandano k. 4, 4.
ga blind nan, GV. 1, 854. 4, 13.. erblinden:
galilindnodcdnn (Randfjlosse fiir afdaiibiiodr-dun >
fr*£>ja ixe Lb. ad k. 3, 14.
54
liloma
brahv.
b 1 o m a , m., xglvov, Blume Gf. 3, 241. Gr. 2, 147.
260. 3, 375 : gakunnai£> blomans hai^jos M. 6, 28.
blot an, (vielleicht. biota, blaiblot Gr. /, 565.)
c. Ace, otfitadai xwa, Jemandcn verehren Mc.
7, 7 ; daneben c. Dat. instr. , ).ccxqivilv xivu
xm L. 2, 37. Gf. 3, 259. Gr. 4, 616. Grm.
22: mik blotanrl Mc. 7, 7; guf> blotan, &eooe-
ftuccv C. ad T. 2, 10; fastubnjam jab bidom
blotande fraujan L. 2, 37.
blotinassus, m., Verehrung; Tdgr/axua C.
2, 18; XatQsia R. 12, 1; oeftctofia th. 2, 4.
Gr. 3, 507: in bauneinai jah blotinassau aggile
C. 2, 18; andafiahtana blotinassu izvarana R. 12,
1; ufar all qifjana guj> aif>J>au allata b. C. ad
th. 2, 4.
usbloteins, f, nagaxfa/oig , Verehrung,
Gebet, Flehen: mi|> managai usbloteinai bidjan-
dans Lb. ad k. 8, 4; vgl. C. ad T. 2, 10.
gujjblostreis, m. , &ioofftrjg , Gottesver-
ehrer Gr. 2, 73. 123. 125. 202. 413: jabai bvas
gufiblostreis ist J. 9, 31.
blo{>, «., tup» t Blut Gf. 3, 252. Gr. 2, 237.
260. 3, 398: leik jah blof> K. 15, 50; £ata b.
mein J. 6, 55; andvairj^i blo^is 31. 27, 6; akrs
b. M. 27, 8; visandei in runa b. Mc. 5, 25. L.
8, 43; sa brunna od. sa runs b. izos Mc. 5, 29.
L. 8, 44; ni gamaindu£>s b. fraujins ist K. 10,
16; skula vair£>ij> leikis jah b. fraujins K. 11, 27;
in meinanima blojja K. 11, 25; in b. Xristaus E.
2, 13; bloJ> svikn M. 27, 4; is b. J. 6, 53;
driggkifi mein b. J. 6, 54. 56. J^airh b. is £.1,
7; vijpra leik jah b. E. 6, 12; f:>airh b. galgins
is C. 1, 20.
bloJ>arinnandei, v. rinnan.
bnauan, tyio%ii,v , zerreiben Gf 4, 1125: bnau-
andans handum L. 6, 1. Gr. 4, 710.
boka, f, im Sg.: der Buchstabe, yqufi^ia R.
7, 6. k. 3, 6; im PL: die Schrift, das Buch }
der Brief; fiifiXog M. 12, 26. L. 3, 4. 20, 42.
Ph. 4, 3; (i^liov Mc 1,0, 4. L. 4. 17. 20.
fiifihict t. 4, 13; yqanfia L. 16, 6. 7; yqua-
\x,ttxu J. 7, 15. 6'. 6, 11. t. 3, 16; yawped Mc.
14, 49. R. 15, 4. K. 15, 3. 4. t. 3, 16; im-
OToh) k.7, 8. th. 3, 14; iniaxoXai k. 3, 1. 10,
9. 10. 11 ; es s<e/i£ siggvan bokos fur avctyi-
yvwcxtiv L. 4, 16; saggvs boko fur uvuyvwoig
T. 4, 13; afstassais bokos fur anooxaobov M.
5, 31. Gf. 3, 32. Gr. 2, 11. 3, 314. 4, 287.
773 : boka usqimifp k. 3, 6 ; bokos k. 3, 6. R.
7, 6; boka fram mis gavaurhta, inscr. Aret. ; bo-
kos Mc. 14, 49. L. 4, 17; £os b. k. 10. 10;
boko R. 15, 4. k. 3, 1; all b. £. 3, 16; saggva
b. C. ad T. 4, 13; hvileikaim bokom izvis game-
lida G. 6, 11; afar b. K. 15, 3. 4; niu gakun-
naideduf) ana b. Mosezis Mc. 12, 26; gamelid
ist in b. L. 3, 4; qifjij) in b. psalmo L. .20, 42;
sind in b. libainais Ph. 4, 3 ; in Jjaim b. k. 7,
8; bokos (Randgl. zu mela) Mc. 12, 2$.Lb.prol.
XXI; afstassais b. M. 5, 31 ; b. afsateinais mel-
jan Mc. 10, 4; nim Jdus b. It. 16, 6. 7; siggvan
b. L. 4, 16; uslukands \>os b. L. 4, 17; faifalf.
f>os b. L. 4, 20; b. kann J. 7, 15; J^airh b. K.
16, 3. k. 10, 9. 11; fairh \ms b. th. 3, 14;
veihos b. kunfpes t. 3, 15; atbair b. t. 4, 13.
vadjabokos, f. plur., %Ho6y()C(ifOV, Pfand-
brief, JIandschrift: afsvairbands J>os ana uds
vadjabokos raginam seinaim C. 2, 14.
b o k a r e i s , hi., yQaii^tuxtvg, Schreiber, Schrift-
gelehrter: bokareis K. 1, 20. inscr. Neap.; ains
b. M. 8, 19; sa b. Mc. 12, 32; bokarjos M. 7,
29. Mc. 3, 21. 22. 11, 27. 14, 53. L. 15, 2.
19, 47. 20, 1; b. ize L. 5, 30; f>ai b. Mc. 1,
22. 2, 16. 7, 5. 9, 11. 11, 18. 12, 35. L. 5,
21. 6, 7. 20, 19; £ize bokarje M. 5, 20. 9, 3.
Mc. 2, 6. 7, 1. 12, 28. L. 20, 39; bokarjam
Mc.8, 31. 10, 33. 14, 43. 15, 1. L.9, 22. 20,
46; £>aim b. Mc. 15, 31; bokarjans Mc. 9, 14;
£ans b. Mc. 9, 16.
brahv, n., ictus, das Blinken Gf. 3, 315. Gr.
3, 402: in brahva augins, iv QlTlfi orf&a/.fiov,
in einem Augenblick K. 15, 52.
(•raids — iifbrikan.
55
braids, nlciTvg, breit Gf. 3, 294. Gr. 2, 15:
braid daar M. 7, 13.
braidei, f. , nXcerog, Breite: braidai E.
3, 18.
u 8 b ra i d j a n , c. /Ice. und du c. /)«<., txmxav-
vvvcu xi TTQog xi, Etwas ivonueh mubreiten : us-
braidida handont nicitios du managein ungalaub-
jandcin It. 10, 21.
briggan, Gr. 1, 854, e Ace, Jemanden otter
Etwas brini/en; dyiiv J. 10, 16; xofii^tiv L.
7, 37; tpiqttv Me 6, 27. L. 15, 23; ixtpigtiv
L. 15, 22; dancben ste/tt ana c. Ace, inavd-
yuv tig ti L. 5, 4. — at c. Dat., dyiiv noog
rtva Mc. 11, 7. L. 4, 40; ifiguv noog xivn
Mc, 9, 20; dnotpinuv xal fiagccdidovcti nvi
Mc. 15, 1. — du c. Dat., (pfQHV noog xvvee
Mc. 9, 17. — her, dynv uSt L. 19, 27. —
in c. Dat, ti'g xi dvdyuv L. 2, 22. Sk. 39, 7;
dndyuv M. 7, 13. 14; dnotftotiv L. 16, 22. K.
16, 3; u'grftQHV M. 6, 13. 7'.6, 7;6Srjyuv J. 16, 13 ;
avvctyuv L. 3, 17; in aljana briggan, nagee^-
Xovv RAO, 19. 11, 11.14; in arbaidai briggan,
inaiQta&av Lb. ad k. 11, 20; in fivairhein brig-
gan, ncioogyi^tiv R. 10, 19. — briggan mi{» sis,
ayttv uifr' tavrov t. 4, 11. — briggan saniana,
ovvdytiv L. 15, 13. — briggan und e Ace,
ayttv 'itog rivog L. 4, 29. — Endlich nm-
sc/treibt cs einfache tjriech. Verb, attf ow, die
ein Mac/ten od. Rchandeln ausdriicken : frijana
briggan c. Gen., iXtvd-tooiv dno rtvog J. 8,
32. 36. A'. S, '2. G. 5, 1 ; gamainja briggan agion
avyxoivwvtlv rfi {rkixpu PL 4, 14; hanbtbvvn-
dau briggan, xtrfalcaovv Mc. 12, 4; vairjiana
briggan, d^iovv th. 1, 11; xaxa^tovv th. 1, 5;
ixavovv k. 3, 6. Gf. 3, 192. Gr. 2, 295. 403.
4, 623. 811: in aljana (fnairhein) izvis bri-:,a
R. 10, 19; in aljana b. lcik mcin R. 11, 14;
briggifi kaurn in bansta scinanuna L. 3, 17; fri-
jans izvis b. J. 8, 32. 36. b. izvis in allai sunjai
J. 16, 13. jabai bvas in arbaidai b. k. 11, 20;
ni briggais uns in fraislubnjai M. 6, 13; ci izvis II
vairfians briggai jiiios la|>onaii th. 1, 11; bralita
suiiu mcinana du \>us Mc. 9. 17; brabta saniana
alia L. Iff, 13; frijana b. mik vitodis R. 8, 2;
vair|>ans b. uns andbahtans /■. 3, 6; uns frijans
b. G. 5, 1 ; ni vaibt brahtrdiim in | .annua fair-
bvau 7'. 6, 7; brabtcdun ina at irnina Mc. 9, 20;
b. f>ana fulan at lesua Mc. 11, 7; hauhi|>vundan
D. Mc. 12, 4; b. ina at I'eilatau Mc. 15, 1; b.
ina in Iairusalem atsatjan faura fraujin L. 2, 22;
b. ina und auhiuisto [lis fairgunjis L. 4, 29; b.
ins at buna L. 4, 40; Marku andnimands bri^jg
mifi |)us silbin t. 4, 11; b. ana diupif>a L. 5,
4; briggi|> her L. 19, 27 und snrauto bringif)
vaftja Jjo frumiston L. 15, 22; briggan baubi|>
is Mc. 6, 27; b. fram aggilum in banna Abra-
bamis L. 16, 22. Gr. 4, 57; {>o sk.-d b. J. 10,
16; in aljana b. ins R. 11, 11; b. anst izvara
in Iairusalem K. 16, 3; du vairjpans b. izvis {>iu-
dangardjos guf>s th. 1, 5; vigs sa brigganda in
fralustai od. libainai M. 7, 13. 14; f>ana iuna
briggandan in {liudangardjai Sk. 39, 7: briggan-
dans stiur L. 15, 23: gamainja b. ineina aglon
Ph. 4, 14; briggandei alabalstraun L. 7, 37.
brikan, fr. 2., e Ace, Etwas brechen, xXdv
xt A'. 10, 16; Etwas zerbrechen, zerstiiren, nog-
&nv xi C. ad. G. 1, 24; ringen, diV.ttv t. 2,
5. Gf. 3, 262. Gr. 2, 26: niba vitodeigo brikif>
t. 2, 5; Mails, fianei brikam K. 10, 16; galaubcin,
f>oci suman brak G. 1, 24.
gabrikan, fr. 2, r. Ace Gr. 4, 701, Et-
was zerbrechen, xlnr ti Mc. 8, 6. 19. K. 11,
24; xciTctx?.«v Ti L. 9, 16: (>r,yvvvca ti L. 9,
42; avvroi ;h i v TiMc.b, 4. L. 9, 39: J>an f>ans
fimf blaibans gabrak fnnf ]>iisuiidjnin Mc. 8, 19;
gabrak Mc. 8, 6. L. 9, 16. K. 11, 24; g. ina
L. 9, 42; f>o ana fottim cisarna g. Me 5, 4;
gabrikands ina L. 9, 39; leik mein [lata in izvara
gabrukano K. 11, 24.
ii f brikan, fr. 2., c. Dat., d&(THP tivcc, Je-
manden rcruchlen, ihn SbernriUAig behandcln
Gr. 4, 6S9: saei ufbrikij-) izvis, mis o. L. 10,
56
nnufbrikands
bruks.
16; u. euba Th. 4, 8; ni vilda izai ufbrikan
Mc. 6, 26; ufbrikands, vfciOTr'ig T. 1, 13.
unufbrikands, Gr. 1, 1016, c. Dat., ccnoog-
xoftos ft Dal., nicht anstossig: unufbrikandans
sijaib jah Iudaium K. 10, 32.
b r a k j a , f. , nah} , lucta , das Ringen : nist
izvis brakja vibra leik, ihr habt nicht zu ringen
wider das Fleisch E. 6, 12. Gr. 4, 951; vgl.
C. ad G. 1, 23.
gabruka, f, xXaoficc, das Abgebrochne, der
Brocken Gr. 3, 462: laibos gabruko Mc. 8, 8;
batei aflifnoda im g. L. 9, 17; tainjons fullos g.
Mc. 8, 19 ; gafullidedun tvalif tainjos g. J. 6,
13. Sk. 50, 19; spyreidans fullans g. Mc.8, 20.
usbruknan, Gr. 1, 854. 4, 23, ixxXaa&ai,
abbrechen, zerbrechen: sumai bize asle usbruk-
nodedun R. 11, 17; u. astos R. 11, 19; unga-
laubeinai u. 72. 11, 20.
brin nan, fr. 1. , brennen Gf. 3, 305. Gr. 2,
34: lukarn brinnando Sk. 47, 8-
uf brinn an , fr. 1., xctvfiaTiyta&ai, aestu aduri,
verbrennen, durch Brand aufgerieben werden:
at sunnin urrinnandin ufbrann Mc. 4, 6.
brin no, /., nvoerog, Fieber Gr. 3, 487: af-
lailot bo so brinno Mc. 1, 31; lag in brinnon
Mc. 1, 30; vas analiabaida b. mikilai L. 4, 38;
bizai b. £. 4, 39.
gabrannjan, c. Ace, xaitiv n, Etwas ver-
brennen: ei gabrannjaidau K. 13, 3: gabrannidai,
Calend.; kalbons gabrannidaizos Sk. 42, 1.
inbrannjan, c. Ace. , xaieiv ri , Etwas in
Brand stecken'. inbranjada Lb. ad J. 15, 6.
a lib runs ts, f, oloxavri/ificc , Allbrandopfer
Gr. 2, 199. 209. 3, 516. Grm. 35: allaim baim
allbrunstim jah saudim Mc. 12, 33.
broJ>ar, m., ddiXyog, Bruder Gf. 3, 300. Gr.
2, 121. 236. 3, 321. 4, 462. /, 57: brobar 'M.
5, 23. Mc. 3, 35. 6, 3. 12, 19. L. 15, 27. 32.
17, 3. 20, 28. J. 6, 8. 11, 2. 21. 23. 32. R.
14, 15. K. 5, 11. 7, 12. Vj. k. 1, 1; sa b. R.
16, 23 ; sa unmahteiga b. K. 8, 1 1 ; sa liuba b.
£. 6, 21. C. 4, 7; brobrs Mc. 6, 17. 18. L
3, 1. 19. 6, 41. 42; brobr M. 5, 22. 24. Mc.
3, 17. 12, 19. L. 6, 42. 20, 28. R. 14, 10. 13.
Neh. 7, 2; bainma liubin jah triggvin b. C. 4,
9; brobar Mc. 1, 16. 19. 5, 37. L. 6, 14. /?.
14, 10. /£ 8, 13. k. 2, 12. 8, 18. 22. 12, 18.
PA. 2, 25. 5TA.3, 2. 4, 6. th. 3, 15; MiK 16;
bana b. AT. 16, 12; bi bana b. izo J. 11, 19;
brobar L. 6, 42. Phil. 20; brobrjus %.$, 31.
32. L. 8, 19. 20. 21. 20, 29. J. 7, 3. K 9, 5.
k. 8, 23. 11, 9. G. 1, 2. T. 6, 2. Neh. 5, 14;
bai b. mcinai Mc. 3, 33. 34; bai b. is J. 7, 5.
10; brobre A". 15, 6. Ph. 1, 14. th. 3, 6; bize
minnistane b. meinaize M. 25, 40; brobrum K.
16, 11. 12. E. 6, 23. 7'. 4, 6; baim veiham b.
7%. 5, 27; brobruns Mc. 10, 29. 30. L. 4, 12.
26. 18, 29. R. 9, 3. K. 8, 12. A. 9, 3. 5. C.
4, 15. Th. 4, 10. 5, 26. T. 5, 1 ; brobrjus 72. 7,
1. 4. 10, 1. 11, 25. 12, 1. K. 4, 6.7, 24. 10,
1. 11, 2. 14, 26. 15, 1. 31. 50. 58. 16, 15. k.
1, 8. 8, 1. 13, 11. G. 4, 12. 28. 31. 5, 11.
13. 6, 1. 18. E. 6, 10. Ph. 3, 1. 13. 17. 4, 8.
Th. 2, 14. 17. 3, 7. 4, 1. 10. 5, 4. 12. 14.
25. th. 1, 3. 3, 1. 6. 13; b. meinai liubans K.
15, 58. Ph. 4, 1 : auch erwartet man brobr-
jus st. des auf izvis bezogenen brobruns Lb. ad
th. 2, 1.
gal iugabro bar, m., wevdccStXtpog, falscher
Bruder: in bize ufsliupandane galiugabrobre G.
2, 4: iii galiugabrobrum k. 11, 26.
Iji'ii | > ra ha ns, pi. m., (\d'eX(foi, Gebruder Gr.
2, 313: sibun brobrahans vesun Mc. 12, 20.
brof>ralubo od. broprulubo, v. liuban.
bruks, brauchbar, nutzlich: tv%gr/OTog t. 2,
21. 4, 11. Phil. 11; wtfifouog T. 4, 8; avfi-
(fiquv K. 10, 33. Gf. 3, 279; die Person, der
Etwas von Nutzen ist, steht dabei im Dat.;
tcozu Etwas brauchbar ist, wird durch du c.
Dat., agog ri ausgedriickt: du favamma ist bruks
(man erwartet das fern.) C. ad T. 4, 8; ist mis
b. du andbahtja t. 4, 11; bus jah mis b. Phil. 11 ;
nnbiuks
hyssns.
57
b. vsj (auch hier erwartet man das fern.) Mssm.
ad Sk. 43, 12; batei mis bruk sijai A. 10, 33;
b. fraujin t. 2, 21.
ii nl> inks, axQtios, unbrauchbar : skalkos un-
brukjai sijum L. 17, 10; samana u. vaurbun Sk.
37, 2.
brukjan, Gr. 1, 854., c. Gen. Gr. 4, 666,
I'Awas brauc/ien, gebrauchen, piTtxnv Tivog
A'. 10, 17; sonst xQtja&ai Tin; auch c. Dat.
instr. Sk. 41, 17: brukja (Randglosse zu and-
iiini.-ii K. 10, 30; jabai hvas is vitodeigo (cod.
A.: vitoda, ex lege) brukcib T. 1, 8; stiklis
brukjam K. 10, 17; veinis leitil brukjais T. 5,
23; balbeini brakjaima k. 3, 12 ; lcibtis brubta
k. 1, 17; mais brukei A'. 7, 21; sinteino-dau-
pcinim brukjan usdaudjaina Sk. 41, 17; bruk-
jands vaurdis Sk. 45, 9; bairh fiatei is brukjai-
dau, rfi nnoxQt'ioti C. 2, 22.
b run jo, f, rrioQa'^, Panzer, Harnisch Gf. 3,
312. Gr. 2, 34. 3, 446 : gapaidodai brunjon ga-
raibtcins E. 6, 14; gahamodai b. galaubeinais
Th. 5, 8.
b r u n n a , m„ nr\yr\ , Brunnen, Quell Gf. 3, 3 10.
Gr. 3, 387. 495 ; sa brunna blo|>is izos Mc. 5, 29.
brusts, pi. f. Gr. 1, 610., to axri&oq, Brust
L. 18, 13; sonst ta anXay/va, herzliche Liebe
Gf. 3, 275. Gr. 3, 406. 4, 287. 954: brusts is
k. 7, 15; brusts C. 3, 12; sloh in b. seinos L.
18, 13: ina, Jiat-ist meinos b. Phil. 12. Gr. 4,
277; anajirafstei memos b. Phil. 20.
b r ii | > s , f, vvfitf.7] , Braut, Schwiegertochter
Gf. 3, 293. Gr. 2, 234. 3, 322: skaidan brub
vibra svaibron izos M. 10, 35.
brub fa bs, t. fabs.
bugjan, Gr. 1, 854. /, 51., kaufen Gr. 2, 23.
Grr. 606; der crkaufte Gtgcnstand tcird durch
den Ace. , der Kaufpreis durch den Bat. instr.
ausffedriickt Gr. 4, 639. 71 lj es iibersetzt srw-
liiv ri rivog M. 10, 29. L. 19, 45; sonst
ctyoQcc&iv ; bugjan sis fur iVQioxiw Gr. 4, 943 :
hvabro bugjani hlaibans /. 6, 5; ]>atci bugjaima
bizai manascidai matins /. 9, 13; ei bugjaina
t'u matins L. 9, 12; land bauhta /.. 14, 18;
bauhtcdun L. 17, 28; bugci, bixei baurbeima
./. 13, 29; bans frabugjandans jab bugjandans
Mc. 11, 15. /.. 19, 45; niu tvai sparvans assar-
jau bugjanda M. 10, 29.
frabugjan, Gr. 1, 854., c. Ace, I'Awas
ver kaufen, mTigaoxuv ri Mc. 14, 5. J. 12, 5.
72.7,14; sonst nm).tiv rt; einrnul stehl es auch
c. Bat., mit einer Sache Handel treiben Mc.
11, 15; der Preis wird durch in c. Ace. be-
zeichnet Mc. 14, 5. J. 12, 5. Gr. 4, 711: ik
bo frabauhta, Neap.; baubtedun jab frabauhtedun
L. 17, 28; all frabugei L. 18, 22; sva filu *vc
habais, f. Mc. 10, 21; frabugjan in managizo
bau brijahunda skatte Mc. 14, 5; bize frabug-
jandanc ahakini Mc. 11, 15; bans frabugjandans
jab bugjandans Mc. 11, 15. L. 19, 45; all batei
at skiljam frabugjaidau K. 10, 25; frabauhts uf
fravaurbt R. 7, 14; frabaubt vas in t skatte J.
12, 5.
usbugjan, Gr. 1,854., c. Ace, Etwas erkau-
fen,uyotia'£,iiv n, auch ('^(lyooaUiv iyG.4,5 und
t$,ccyoQa£iOirai rv C. 4, 5 ; der Kaufjjreis wird
durch den Bat. instr., rivog, K. 7, 23 od. durch
us c. Bat., i'x twos, M. 27, 7 ausgedrtickt
Gr. 4, 711: juka aubsne usbauhta fimf L. 14
19; usbaubtcdun us bairn bana akr kasjins 31.
27, 7; u. aromata Mc. 16, 1; ei bans uf vitoda
usbauhtedi Lb. ad G. 4, 5; usbugjands lein Mc.
15, 46; bata mel usbugjamlnns C. 4, 5; vairba
galaubaiuina usbaubtai .sijuji A'. 7, 23.
andabauhts, f, avrikvTQov , Kaufpreis: sa
gibands sik silban andabauht (so si. andabalit)
faur allans T. 2, 6.
faurbaiilits, f, aTtoXvTQwoig, Loskaufung:
du faurbaubtai gafreideinais E. 1. 14; in bam-
mei babam faurbauht E. 1, 7. C. 1, 14.
byssus, m., fivo~aog, feine Leinwand: gavasids
vas paurpaurai jah byssaun L. 16, 19.
8
58
Dalian — dags.
P.
*Daban, fr. 3., convenire, passen Gr. 2, 42.
gadaban, fr. 3., c. Ace. Gr. 4, 229; die
Bedeutung schwankt zwischen ovfifiaivtt fioi,
contingit mihi, es begegnet mir Mc. 10, 32.
und decet me, es geziemt mir Sk. 42, 4: svasve
gadob f>ans ufarmiton munandans Sk. 42, 4;
Jjoei habaidedun ina gadaban Me. 10, 32.
g a d o b s , schicklich, passend ; es steht gadof
ist c. Ditt. filr nqina rtvi E. 5, 3. T. 2, 10.
Tit. 2, 1. St. 40, 14. Gr. 4, 237. 748; auch
hiingt davon ein Ace. c. Inf. ab Sk. 38, 10.
Gr. 4, 115: gadob ist veihaim E. 5, 3; f>atci
g. ist qinom T. 2, 10; g. vas fianzuh gaqissans
vairf>an , convenit cos snbjici Sk. 38, 10; nau-
di}:>aurft vas jab g. vistai du andniman Sk. 40,
14; fiatei gadof ist jbizai bailon laiseinai Tit. 2, 1.
dad d jan, &ijkce£itV\ siiugen Gf. 5, 284: £>aim
daddjandeim Mc. 13, 17.
*dagan, fr. 3., lucere, leuchten Gf. 5, 353.
Gr. 2, 44. /, 69. 568.
dags, m., t'juiQct, Tag Gr. 2, 451. 3, 351;
ohve Artie, wenn damit die Erscheinung am
Himmel, als Gegensatz der Nacht, ausgedriickt
wird; doch kann der Artie, hinzutreten, sobald
es ein bestimmtes Zeitmass bezeichnet Gr. 4,
384: vaurjjans dags gatils Mc. 6, 21; var£> d.
L. 4, 42. 6, 13; d. dugann hneivan L. 9, 12;
d. ist J. 9, 4; d. atnehvida R. 13, 12; d. nasei-
nais k. 6, 2; d. fraujins Th. 5, 2; Jxitei instan-
dai d. Xristaus th. 2, 2; sa d. Th. 5, 4; iiwi-
sandins sabbate dagis , am Vorsabbat Me. 16,
I. Gr. 4, 896; d. vig L. 2, 44; bveilos d. J.
II, 9; all d., den ganzen Tag 72.8, 36; d. dul-
J^ais (iOQrijg) Lb. ad C. 2, 16; sunjus d. Th.
5, 5. 8; d. hvizub, taglich Nek. 5, IS. Gr. 3,
127. 4, 890; |>is d. afar sabbate, am Nachlage
des Sabbats Lb. ad Mc. 16, 2; daga jab daga,
in dies, tagtaglich k. 4, 16 ; dag bindar d., Tag
far Tag R. 14, 5 ; himma d., aijfiiQOV , heute
M. 6, 11. 30. L. 2, 11. 4, 21. 5, 26. 19, 5.
9 ; d. hvammeh , xa&' TjuiQaV , taglich Mc. 14,
49. L. 16, 19. 19, 47. K. 15, 31; naht jah d.
Mc. 4, 27; Th. 3, 10. th. 3, 8. t. 1, 3; iftu-
min d. M. 27, 62. J. 6, 22. 12, 12; fridjin d.
Mc. 11, 12. L. 9, 22. 18, 33. K. 15, 4; e jah
k d. Neh. 6, 15; fram manniskanima d. K. 4,
3 ; in d. R. 13, 13 ; in anfiaramma d. sabbato
L. 6, 6; in jainamma d. M: 7, 22. Mc. 2, 20.
4, 35. L. 6, 23. 10, 12. 17, 31. J. 14, 20. 16,
23. 26. th. 1, 10. t. 1, 18. 4, 8; inspedistin d. J.6,
40. 7, 37. 12, 48; in d. abtudini. 1, 59; in d.
fraujins K. 5, 5. k. 1, 14; in d. naseinais k. 6,
2; in d. sabbato L. 4, 16; in d. seinamma L.
17, 24; in d. stauos M. 11, 22. 24. Mc. 6, 11.
L. 10, 14; in d. uslauseinais E. 4, 30; fiammei
d. L. 17, 29; Jsamma d. ei L. 17, 30; fram
fiamma d. ei C. 1, 9. Neh. 5, 14; Jiamma fru-
mistin d. azyme Mc. 14, 12; in fiamma spedistin
d. J. 6, 44. 54. 11, 24; in Jjamma d. £>einam-
ma L. 19, 42; in fiamma d. ubilin E. 6, 13;
allana dag R. 10, 21; d. bvanob L. 9, 23; d.
meinana J. 8, 56; nabt jah d. k. 11, 25; ana d.
L. 17, 4; in d. J. 11, 9; in d. gafilbis meinis
J. 12, 7; in jainana d. (Lb. st. in jainamma dag)
t. 1, 12; und bina d. M. 11, 23. 27, 8. *. 3,
14. 15. und d. ustaikneinais seinaizos L. 1, 80;
in Jvinei d. L. 17, 27; und Jsana d. ei L. 1. 20;
und £>ana firidjan d. M. 27, 64; atgaggand da-
gos M. 9, 15. Mc. 2, 20; qimand d. L. 5, 35.
17, 22. 19, 43; usfullnodedun d. L. 1, 23. 2,
afardugy — gadaila.
59
G. 21. 22. 9, 51; vaurf>un $vc <l. ahtau L. 9,
28; J>ai <l. jainai Me 13, 19; datje udvorligiins
Mc. 1, 13. L. 4, 2; aiva il. J. 8, 51. 52; fra-
nialdra A. niniitf od. niaiiagaizc L. 1, 7. 2, 36;
in ainanuna d. /,. 5, 17; in Ammni <1. jainaizc
L. 20, 1 ; ainanuna od. in ainanuna ]>izc d. L.
17, 22. 8, 22 j dagam G. 4, 10; d. jah nahtam
L. IS, 7; nahtam jah d. Mc. 5, 5. />. 2, 37.
T. 5, 5; in jainaim d. Mc. 1, 9. 8, 1. 13, 17.
L. 5, 35. 9, 36 ; in apedutaim d. T. 4, 1. t. 3,
1; in d. jainaim Nell. 6, 17; in d. scinaim L.
1, 18; in d. Hcrodes, llcleiins, .Naucli.s, I. ml is
L. 1, 5. 4, 25. 17, 26. 28; at ustauhanaim J>aim
d. L. 4, 2; fram J>aiin d. loliannis M. 11, 12;
in {>aim d. L. 1, 39; in d. Jiaiin ci L. 1, 25.
6, 12; allans damans L. 1, 75; Ivans d. J. 11,
6; d. ^riiis Lb. ad Me 8, 2; lidvor d. J. 11,
17 ; afar a. Mc. 2, 1 ; afar tvans d. M. 26, 2 ; afar
I>rins d. M. 27, 63. Mc. 8, 31; afar d. {mns L. 1,
46; afar d. saihs Mc.9, 2; afar ni maiiagans d. L.
15, 13; hi firins d. Mc. 14, 58. 15, 29; bi i
d. Neh. 5, 18; in jainans d. Mc. 13, 24. L. 2, 1;
l^ans d. Mc. 13, 20. X. 1, 43 ; afar Jians d. L. 1, 24.
afardags, m., ?) i&g, der nachfolgende Tug
Gr. 2, 709: in h>ainma afanla^a L. 7, 11.
gistradagis, am gestrigen Tage Gr. 2,429.
3, 127; steht jedoch fur ccvqiov , morgen Lb.
ad M. 6, 30.
ah tan dogs, oxrceruftiog, achttdgig: biinait
ahtaudoys Lb. ad Ph. 3, 5.
fidurdogs, xtxaoxcdog , vierliigig Gr. 2,
958.: fidurdogs ist J. 11, 39.
Daikapaulis, Jixano/.ig, Ortsnamen: m\\>
tvrilinaim markom Daikapaulaios Mc. 7, 31; du-
gann mcrjan in Daikapaulein Mc. 5, 20.
dails, f, Theil, Antheil; uioig k. 6, 15. C. 1,
12; sonst uioog Gf. 5, 402. Gr. 2, 44. 87. 3,
484. 505. 1 , 605 : saf i lajioda izvis du dailai
Mantis C. 1, 12; in d. dagis duljiau C. 2, 16;
us d. K. 13, 10. 12; dail ai^inis L. 15, 12; af-
dailja taihundon d. allis Lb. ad L- 18, 12;
h\<> dailc galaubjandin mi|> ungalaubjandin k.
6, 15.
dail a, f„ 111x0%)}, Thcilnahme k. 6, 14; fivii,
I' fund (bei Luther) L. 19, 13.24.25: hvo dailo
garaihtcin mij> un-Hi-aihlciiiA.fi, 14) taihun dailoi
L. 19, 13. 25; ]><>* tail.un d. L. 19, 24.
(I ail j'an, theilen, mittheilen, zutheilen; (*t-
rctSiSovai R. 12, 8 and c. Dat. pert, fur pt-
xccfiidovat, xivi E. 4, 28; StaiQHV xivt, K. 12,
11: dailcif) sundro hvarjammch tltfT* vili A'.
12, 11; ei habai dailjan Jiaurl.andiii E. 4, 28;
sa dailjands /,'. 12, 8.
af dailjan, c. Ace, einen Theil abgeben :
afdailja taihundon dail allis, anoStxaxuJ nt'ivxa,
ich gebe den zehnten Theil von Allem Lb. ad
L. 18, 12.
dis dailjan, c. Ace, Etwas ter theilen, n.
f>i£uv xi K. 1, 13; Etwas vertheilen, Sut^UQi-
^iaO-ai xl Mc. 15, 24 und c. Dat, diaiQtiv xi
xivi, Etwas yerthcikn tatter L. 15, 12: disdai-
lida im sves sein L. 15, 12; disdailjandans vast-
jos is Mc. 15, 24; disdailijis ist K. 1, 13.
fr a dailjan, c. Ace. rei und Dat. pers.,
didovca xi xwi, Etwas vertheilen unter: fradai-
lif> vesi Jaarbam J. 12, 5.
gadailjan, c. Ace. [uoi^uv ti, Etwas zer-
theilen Mc. 3, 26; daneben steht vi{>ra c. Ace.
ITU xiva Mc. 3, 24. 25. — fiioiyuv xi, Etwas
zutheilen R. 12, 3; und e Dat., uioi£tiv xi
xivi K. 7, 17; SiAovui xi xlvi L. 19, 8; Sta-
SiSovai xi xivi L. 18, 22. J. 6, 11: haibata ai-
-inis meinu gadailjan unlcdaim L. 19, 8; gadai-
lida f>aim anakpmb)andara /. 6, 11; hvarjammeh
svasve gu{> g, mila{> ^alnub.inai> 11, 12,3; hvar-
jammeh svasve g. gu{> K. 7, 17; gadailci unlc-
daim L. 18, 22; jabai fuudan-ardi od. gards
vljira sik gadailjada Mc. 3, 24. 25; jabai satana
-adailifis varf> Mc. 3, 26.
gadaila, m„ particcps, Theilnchmer, xoivw-
vog L.b, 10. K. 10, 20. *. 1, 7; avyxotviovog
K. 9, 23; ovupixozog E. 3, 6. 5, 7 und mil
8*
daimonareis — usdaudri.
visan fur dvTt,Xcc(ipdvto&ca T. 6, 2. Gr. 4, 586.
590: ei gadaila is vairbau K. 9, 23; vesun ga-
dailans Seimona L. 5, 10; svasve g. bulaine si-
jub, jah gafjlaihtais vairbif) k. I, 7; ni vairbaib
nu g. im E. 5, 7; J>aiei vailadedais g. sind T.
6, 2 ; visan biudos gaarbjans jah galeikans jah
gadailans gahaitis is E. 3, 6 ; ni viljau izvis skohs-
lam g. vairban K. 10, 20.
daimonareis, m., Saiuov^ofisvog , ein Be-
sessener: sa daimonareis L. 8, 36; mannan bau-
dana daimonari M. 9, 32 ; Ivai daimonarjos M.
8, 28; daimonarjans managans M. 8, 16; bi bans
d. M. 8, 33.
dal, n., Thai, fio&vvog L. 6, 39; {pdocty!; L.
3, 5. Gf. 5, 396. Gr. 2, 41. 3, 395: in dal
gadriusand Lb. ad L. 6, 39 ; usgrof d. uf mesa,
wpv'£,iV VTioXrjViov , effodit lacum sub torculari
Lb. ad Mc. 12, 1; all dalei Lb. ad. L. 3, 5.
Gr. 1, 36. /, 58.
dalab>, abwarts, nieder (mhd. ze tal) Gr. 3,
201. 4, 803. Es iibersetzt: 1) xdrw: iupabro
und dalab M. 27, 51. Mc. 15, 37; vairp buk
babro d. L. 4, 9. — 2) %a\iu.i , auf den Bo-
den : gadrusun d. J. 18, 6 ; gaspaiv d. J. 9, 6. —
3) xarct in Compp.: atgaggan d., xateQXtO&ca
L. 9, 37; xaxu^aivnv M. 7, 25. 27. 8, 1. Mc.
9, 9. L. 6, 17; atsteigan d., xaxafiaivtw L. 17,
31. 19, 5. Th. 4, 16; d. attiuhan, xuxdyilV R.
10, 6. — 4) dalajj (so st. dalaba ?) nnd balja ga-
leifns, i'wg dSov xccxafii/lcco&r]a}) Lb. ad M.
11, 23.
dalaba, xdxco, unten Gr. 3, 201: visandin
Paitrau in robsnai dalaf>a Mc. 14, 66.
dalab>ro, von unten her; dock ubersetzt es
nicht xdxmttv, sondern xdxio in; jus us bairn
dalabro sijub /. 8, 23. Gr. 3, 201. 4, 791.
iddalja, in., xaxdfiaaig , descensus, der
hinabfuhrende Weg: at iddaljin f>is fairgunjis
L. 19, 37.
Dalmatia, dahfiaxia, Nomen einer Land-
schaft: galaib Teitus du Dalmatiai C. ad t. 4,10.
Damasko, dafiaoxog , Ortsnamen: in Dama-
skon fauramableis J>iudos Araitins biudanis vitaida
baurg Damaskai k. 11, 32.
Damasks, Damascenlsch : baurg Damaskai
(xi)V Jafiaaxijvwv nofov) Lb. ad k. 11, 32.
*daminjan, dammen Gf. 5, 423.
fau r dam in jan, verddmmen, durch einen
Damm verschliessen: so hvoftuli ni faurdammjada
in mis, fj xav%t]Oig avxij oil (pqayi'iatxai tig
ifie k. 11, 10.
daubs, TiiTiwQWfiivog , taub, verstockt Gf. 3,
351. Gr.2, 19: daubata habaib hairto izvar Mc.
8, 17. Gr. 4, 471.
daubei, f, nuowoig, Taubheit, Verstockt-
heit: daubei Israela varf> R. 11, 25.
daubiba, /'., dass.: in daubibos hairtins he
Mc. 3, 5; in d. hairtane seinaize E. 4, 18.
ga daub jan, c. Ace, mooovv xiva, Jeman-
den taub, verstockt machen: % gadaubida ize hair-
tona J. 12, 40; gaurijja g. izvar hairto J. 16, 6.
afdaubnan, Gr. 1, 854. 4, 23, taub, ver-
stockt werden, najgova&ai: afdaubnodedun frajsja
ize k. 3, 14.
afdobnan, Gr. 1, 854. 4, 23, verstummen
Gr. 2, 19. /, 59: afdobn, (pifcwd-tjxi, L. 4, 35.
(daf'tir steht bahai Mc. 1, 25; afdumbn Mc.
4, 39).
*da ud.
usdauds, anovSalog, eifrig: banei gakau-
sidedum in managaim ufta usdaudana visandan,
af>J>an nu sai filaus mais usdaudozan k. 8, 22 ;
usdaudoza visands k. 8, 17.
usdaudo, eifrig Gr. 3, 101: bedun in* us-
daudo, naoexdkovv avxov onovdaiwg Ij. 7, 4;
u. bairn-vis in bairn, fatifUVl avxolg T. 4, 16;
u. sokida mik, anovSaioxeoov iLftxrfii fie t.
1, 17.
usdaudei, f.,ausdauernderEifer: nnogxeco-
TioijOig L. 6, 18; sonst anovdt]: in bizos an-
baraize usdaudeins Lb. ad k.8, 8; sa faurastan-
dands in usdaudein R. 12, 8; u. ni latai R. 12,
nsdaudjan — Dnvcid.
61
11; in allai u. k. 8, 7. E. 6, 18; hvclauda ga-
tavida ixvis usdaudcin /.. 7, 11; du gahairhtjan
u. im.s.-ira, boei faur izvis habam vij>ra itril ft,
7, 12 ; izci gaf bo samon u. faur iivis in hairto
Teitaus k. 8, 16.
usdaudjan, tick beeifern, Eifer beiceisen;
onovda&v G. 2, 10. E. 4, 3. t. 2, 15; ayu>-
vi£nJ#ai J. 18, 36. C. 1, 29. 4, 12; (fiXon-
(itZa&ctt, k.b, 9; ab/tiingig davonist Li c. Ace,
vniQ rtvoe C. 4, 12; der Inf. k. 5, 9. E. 4,
3. t. 2, 15. Sk. 41, 17; auch ci ni, 'iva ftt'j
J. 18, 36 : usdaudjam vaila galcikan imma k. 5,
9; brukjan usdaudjaina Sk. 41, 17; batci usdau-
dida G. 2, 10; aibbau andbahtos mcinai usdau-
didedcina, ei ni galevibs vesjau ludaium Lb. ad
J. 18, 36; usdaudci buk silban gakusana usgiban
guba t. 2, 15; arbaidja usdaudjands C. 1, 29;
sa siiiteino u. bi izvis in bidom C. 4, 12; us-
daudjandans fastan ainamundiha ahmins E. 4, 3.
dauhtar, Gr. 1, 610. 4, 462. 464. 466, &v-
ycnriQ, Tockter Gf. 5, 380. Gr. 2, 23. 123.
207. 212. 3, 322. /, 52: daubtar mcina M. 9,
18. Mc. 5, 23; d. beina Mc. 5, 35. L. 8, 49;
biioiei d. Mc. 7, 25; d. Fanuelis L. 2, 36; d.
ainobo vas imma L. 8, 42 ; us dauhtr izos Mc.
7, 26; us d. bcinai Mc. 7, 29; daubtar M. 10,
35. 37; d. Hcrodiadins Lb. ad Mc. 6, 22. Gr.
4, 900; d. Maissaullamis Nek. 6, 18; bo d. Mc.
7, 30; daubtar M. 9, 22. Mc. 5, 34. L. 8, 48.
J. 12, 15; du sunum jab. daubtrum it. 6, 18;
us d. Abarons L. 1, 5.
daultts, /"., Sop), gastlicke Aufnahme, Makl-
zeit Gf. 5, 371; Gr. 2, 23. 203. 3, 518: ga-
vaurhta daubt mikila L. 5, 29; ban vaurkjais d.
L. 14, 13.
* d a u k.
gadauka, »i., Hausgenosse: bans Staifanaus
gadaukans (Mssm. andert in gadaurans) tov Sti-
ff ava olxov Lb. ailh.l, 16; vgl. C. ad G. 2,2.
dauns, /"., oaut); I hunt , Geruck Gf. 5, 140.
Gr. 3, 489: dauns K. 12, 17. k. 2, 16; <L si-
jum vobi, fiitodia fOfxiv Lb. ad k.2, 15; full*
varb daunais {>ir.os salbonais J. 12, 3; du ilau-
nai \<i|'j.ii, fig ocJuijV ivwSiag E. 5, 2; daun
kanbjii si'inis k. 2, 14.
daur, n., Tkor , Tkiir; nvh] M. 7, 13. 14. /,.
7, 12; nvluv L. 16, 20; tontt &V(fa Gf. 5,
445. Gr. 3, 430. 4, 510: braid daur M. 7, 13;
hvan' aggvu f^ata d. M. 7, 14; ik im d. |>i/<-
lambc J. 10, 7; ik im bata d. J. 10, 9; at d.iur.i
Mc. 1, 33. 2, 2. 11, 4; du d. bis hlaivis Mc.
15, 46; du d. is L. 16, 20; nebva vas d. Jmo.s
baurgs L. 7, 12; in daur M. 26, 71; |>airb d.
J. 10, 1. 2; bairh aggvu d. M. 7, 13.
dauro, f, im PI. fur &vqcx, Tkor, Tkiir:
ni uslukaindau daurons lairusalems Nek. 7, 3;
af daurom [)is hlaivis Mc. 16, 3; at d. J. 18,
16; daurons bis hlaivis M. 27, 60.
augadauro, «., &v(>i$, Fenster Gr. 3, 432.
533: bairh augadauro k. 11, 33.
f a u r a d a u r f , n. , n?.ccTua , Pla tz tor der
Tkiir, die Strasse Lb.prol. XX: ana fauradaurja
izos L. 10, 10.
dauravards, \
dauravarda, \ y vards
dauravardo, I
D a ii r i | > a i ii s , Mannmamen : Dauribaius aipi-
skaupus, Caleiid.
*daursan, (dars, daursum Gr. 1, 852. 2, 212.
/, 560.) tcagen Gf. 5, 441. Gr. 2, 30.
gadaursan, (gadars, gadaursum) icageii:
na(>ln}Oue±Hjd-ca E. 6, 20 ; smut roXfiav; ab-
kiingig ana c. Ace, ini rivet k. 10, 2 ; der Inf.
L. 20, 39. K. 6, 1. ft. 10, 12. 12, 34. Gr. 4,
92: gadars jah ik k. 11, 21; gadars bvas izvara
stojan (ram iuvindaim K. 6, 1 ; ni gadaursum
domjan unsis silbans k. 10, 12; v\ in izai gadaursjau
E. 6, 20; gadaursla ina fraihnan Mc. 12, 34; ga-
daurstedun fraihnan ina L. 20, 39; gadaursan ana
simians k. 10, 2; mais g. Ph. 1, 14.
Daveid, Jcevti, Mannsnamen: Davcid Mc. 2,
25. 12, 36. 37. L. 6, 3. 20, 42. 44. J. 7, 42;
62
deds
diupei.
Daveidis M. 9, 27. Mc. 10, 47. 48. 11, 10. 12,
35. L. 1, 27. 32. 69. 2, 4. 11. 3, 31. 18, 38.
39. 20, 41. J. 7, 42 od. Davidis t. 2, 8.
*deds, f, That Gf. 5, 284. 326. Gr. 2, 234.
gadeds, f, That: du sunive gadcdai, ng vlo-
{riffiav, zur Ankindung E. 1, 5.
missadeds, f, Missethat; nceodficcoig T.Q,
14; sonst naqdnxtaiia Gr. 2, 470: missadeds
ize R. 11, 12; J^izai ize niissadedai R. 11, 11;
in m. varji J". 2, 14; jabai gafahaidau manna in
hvizai missadede G. 6, 1 ; in. ainaizos <SA\ 41,
23; m. aflet Sk. 42, 7; izvis visandans daufans
missadediin (jah fravaurlitim izvaraim C. 2, 13)
£.2, 1 ; jabai ni od. jabai aflelif mannam mis-
sadedins ize M. 6, 14. 15; afletai od. afletif iz-
vis m. izvaros Mc. 11, 25. 26; ni rabnjands im
m. ize A - . 5, 19; fragibands uns alios m. C. 2, 13.
vailadeds, f, ivtoyioia, Wohlthat: faiei
vailadedais gadailans sind T. 6, 2.
vaidedja, »«., kijOTtjg, Uebelthater, Riiuber
Gr. 2, 238: sab hliftus ist jah vaidedja J. 10,1;
sah fan vas sa Barabba v. J. 18, 40; sve du
vaidedjin urrunnuj) Mc. 14, 48; f>ai vaidedjans
M. 27, 44; fiubos sind jab v. J. 10, 8; du fi-
ligrja vaidedjane Mc. 11, 17; bireikeim v. It. 11,
26; tvans vaidedjans Mc. 15, 27; in v. frarann
L. 10, 30.
deigan, fr. 4., kneten, aus Thon bilden Gr.
2, 47. 4, 336: du famma digandin (deigandin?)
tw nldauvrv R. 9, 20; digana, oarodxt-va,
thbnerne t. 2, 20.
gadigans, Gr. I, 1018, gebildel aus Erde:
Adam fruma gadigans var£> (ijT/.uo&ij) T. 2, 13.
daigs, m., wvgafla, die geknetete Brotmasse,
der Teig Gf. 5, 377. Gr. 3, 461: daigs R. 11,
16; niujis d. K. 5, 7; us famma samin daiga
R. 9, 21; allana daig K. 5, 6. G. 5, 9.
digrei, f, ddooxiiq, Dichtheit, Menge; von
digrs, zttsammengeknetet , dicht Gf. 5, 111: in
digrein fizai andbablidon frara uns Lb. ad k.
8, 20.
*deikan, fr. 4., n).da(snv, bilden Gr. 4, 336.
gadikis, n., nXda/.ia, Gebilde, Bildwerk:
ibai qif>if> gadikis du famma digandin R. 9, 20.
*deino, /"., Diestel.
vigadeino, f. , TQipoloq, Wegdiestel Gr.
2, 432. 3, 370: af vigadeinom M. 7, 16.
*deis, weise, king Grm. 66.
filudeisei, f, nccvovnyia, Schlauheit: filu-
dcisein seinai k. 11, 3; in f. Lb. ad E. 4, 14.
Demas, /Jtjfidg, Mannsnamen: Demas t. 4, 10.
diabaulus, m., didfto?>og, Verleumder, Teufel
Gf. 5, 392. Gr. 1, 1068. 3, 349. /, 53: izvara
ains diabaulus ist J. 6, 70 od. diabulus L. 4, 3.
13. 8, 12; sa d. L. 4, 6; od. diabulaus L. 4,
5 ; vgl. Lb. ad Mc. 7, 32 ; vifra listins diabulaus
(cod. B: unhulfins) £.6, 11; jus us attin dia-
baulau sijuf J. 8, 44; od. diabulau L. 4, 2.
Sk. 38, 2. 11.
diabula, f, Verleumderin, Luster in Gr. 3,
349: qinons-ni diabulos C. ad T. 3, 11.
diakaunus, m., Sidxovog, Diener: diakaunjus
T. 3, 12; diakaununs T. 3, 8; abweichend: ik
Gudilub diakun, Aret. ; J>us diakun Alamoda, Aret. ;
mif> diakuna Alamoda unsaramma, Neap.
Didimus, m., Aidvfiog, Mannsnamen: Didimus
J. 11, 16.
dis-, Sia-, dis-, zer- od. be- Gf.5, 696. Gr.
2, 723. 861. Diese untrennbare Partikel findet
sich in folgenden Zusammensetzungen: 1) mit
Verb.: disdailjan, disdriusan, disliaban, dishnaup-
nan, disbniupan, disbuljan, disniman, dissiggqan,
dissitan, disskaidan, disskreitan, disskritnan, diss-
vinfjan, distahjan, distairan, distaurnan, disvilvan ;
2) in den von zusammengesetzicn Verb, abge-
Iciteten Subst. : distabeins , disviss.
* d i u p a n , fr. 5., mergi , fundi ? Gr. 2, 48.
d i ll p s , tief Gf., 5, 387 : in fizei ni habaida
diupaizos airjpos, Sid to fir i%uv fid&og yT]g
Mc. 4, 5. = fata diupo unlcdi ize, r) Hard
fid&og TTTcoytia avrwv k. 8, 2.
diupei, f, fJd&og, Tiefe: diupei E. 3, 18.
diu|ti|>a — iindivanci.
<Iiiipi|>n, f„ fia&og, Tiefe: diupi]>a li. 8,
39; d. gaheiaa Ii. 11, 33; in diupij>ai tm ma-
rcin.s It. 11, 15; brig!,' aaa diupi[>a /*, 5, 4. Gr.
4, 771*.
gadiupjan, fia&i'vuv, tief macltai; i.ici
grob jali gadiapida jah gaaaaida graadwNtMjau
ana slaina L. 6, 48.
daupjan, c. Ace, ftmXTttttV nvd, Jenmnden
taufen Gf. 5, 385. Audi steht daupjan fur
(ianTiCtalrca, sick leascktn Mc. 7, 4; tick
taufen lassen K. 15, 29; nml n daupjands fur
6 ftctTTTKUtji, der Tiiufer; ubliiiiigirj ist in c.
Dat. (Jniiandcii worin taufm), Of iivi Mc. 1,
5, 8. 8. L. 3, 10. St. 42, 15. 19; mj rt jI/c.
1, 9 mh<£ tlaftir der Dat. inslr., rivl L. 3, 16;
/erwer tlu c. ZM., aft Tt, (durch die Taufe m
El a us i/emaclit uviden) K. 12, 13; auch in c.
/><(/., it's, - xtva, (uuf Jruiandi's Namen taufen)
K. 1, 13. 15. 10, 2. G. 3, 27; eiuttcA «<c/»<
daupcinai daupjada, to fifC7TTia/.ia ficenzi^ouat.
Mc. 10, 38. 39: ik danpja izvis in ratio Me.
1, 8; ik izvis vatin d. L. 3, 16; ik in vatin iz-
vis d. Sk. 42, 15; if> is daupcij) izvis in alimin
vcihamma Mc. 1, 8; sah J^an od. sail izvis d. in
allium vt'ilianinia Sk. 42, 19. L. 3, 16; sa d.
Sk. 43, 7; af niajda, niba daupjand, ni niatjand
Mc. 7, 4; duhve f>aa d. faur ins ff. 15, 29; ci
ainnohun izvara ni daupida, niba Krispu jah Gaiu
K. 1, 14; ik d. auk ja{>-Jians Staifanaiis gadau-
kans A'. 1, 16; bific dau]>ida alia managein L.
3, 21 ; Jialci in mi'inamma namin daupidrdjau
K. 1, 15; ei ainnohun d. K. 1, 16; qa£> f>an
du Jiaim atgaggandeim manageim daupjan fram sis
L. 3, 7. Gr. 4, 58; qcniun motarjos d. L. 3,
12; nif)-p>an insandida mik Xristus d. ak vaila-
raerjan K. 1, 17; vas Iohanncs daupjands (in au-
J>idai) Mc. 1, 4. J. 10, 40; Iohaiines sa d. Mc.
6, 14; Jj. 7, 20. 33; lohannis |)is daupjandins
M. 11, 12. Mc. 6, 24. 25; Iohannc Jiainina daup-
jandin M. 11, 11. L. 7, 28; lobannon f>ana
daupjand Mc. 8, 28. L. 9, 19. Gr. 1, 1017;
hva vaurkjand }>ai daupjaiidans faur d.ui| an-, Lb.
ad K. 15, 29; at bajojuun daapjandam Sk. 41,
7; dauprinai nil. \ i/ai dauprinai, |.izaii-i ik daii|i
jada Mc. 10, 38. 39; ai danpjaindau Mr. 10, 38;
daupi|>s vas fram lolianne in laurdani' Mc. 1, 9;
ni daupidai fram Iniin.i L. 7, 30; in ainaiuina
alimin veis allai du ainamma Icika d. .sium /v. 12,
13; sva managai sve in Xri.stau d, vr.suj) iV. !,
27; d. vetlUt allai in laurdani- alnai fram iimua
Mc. 1, 5; allai in Mom- d. vcmiii in milliinin
jah in marein K. 10, 2; d. vesun Sk. 41, 2;
ai| • J iau in namin Pavlaus d. vc»ci|> K. 1, 13 ;
Jiizc daaaptdaaa Sk. 43, 13.
ii f d a u p j a n , c. Ace, Jemauden nntertaucln ».
ftc<7ZTi±ei,v rivet L. 3, 21 und wit dew Out.
instr. L. 7, 29; Etwas einlauchen, i^SaTtrtiv
Tl J. 13, 26; {lammci ik ufdaupjandi Jiana hlaif
i^iba J. 13, 26; alien nfdaapidamna L. 3, 21;
ufdaupidai daupeinai lohannis L. 7, 29.
da up fins, ficnTUlucc, Taufe; auch ftaxtio-
fiog, Abicaschung Mc. 7, 4. 8: daupeins lohan-
nis Mc. 11, 30. L. 20, 4. Sk. 42, 11; aina d.
£.4, 5; daupeinais Sk. 40, 15. 20; in daupei-
nai C. 2, 12; aivaggcljons d. .SA". 42, 14; d. lo-
hannis L. 7, 29 ; d. od. Jsizai d., Jjizaici ik daup-
jada Mc. 10, 38. 39; danpeln idreigos Mc. 1,
4. L. 3, 3; idreigos d. Sk. 42, 5; seina d. Sk
41, 9; £>o ahmcinon d, Sk. 41, 21; sintcinoin
(so st. sinteino?) daupeinim Sk. 41, 17; daupci-
nins stikle Mc. 7, 4. 8.
dius, n„ &}jqiov, Thier, wildes Thier Gf. 5,
44/". Gr. 2, 143. 266. 3, 359. /, 68. 568: *aa
m\\> diuzani Lb. ad Mc. 1, 13; du d. vaili.
iit-^owac'r/^aa K. 15, 32.
divan, fr. 5. Gr. 1, 62., sterben Gf. 5, 339:
f>ata divano, to irvtjTov, das Sterbliclte K. 15,
53. 54. k. 5, 4.
ii nd i vans, anp&ctQTog, nnsterblich: ]>iudana
aivc undivanjamnia Lb. ad T. 1, 17.
ii ii diva n i» i , /"., a&avctaice , Vnsterblichkeit ,
skula ist Jiata divano gahainon uudivancin. bansb-
64
afdanjan — danbns.
ban bata divano gavasjada undivanein K. 15, 53 ;
saei ains aih undivanein T. 6, 16.
afdaujan, c. Ace. , mac/ten, dass Jemand
abstirbt Gr. 2, 233: vesun afdauidai, r\aav i-
axvkfievoi, sie waren bis auf den Tod erschSpft
M. 9, 36.
daubs, ve xqo g, todt Gf. 5, 339. Gr. 2, 238.
262. 4, 572: varb sve daubs Me. 9, 26; d. vas
L. 15, 24.32; daubai urreisand M. 11, 5; gubs
daubaize Me. 12, 27. L. 20, 38 ; usstass d. K. 15,
21 ; daujjaim fraujinojs 72. 14, 9; usstass d. nist K.
15,12. 13; in Verbindung mit urraisjan, urreisan,
usstandan, usstass steht us dauJ>aim/*/.rrwi> veXQWV
Ph. 3, 11; and twv vexgwv M. 27, 64; ex tiZv
vexgwv C. 1, 18; ex vexgwv Mc. 6, 14. 16. 9,
9. 10. 12, 25. L. 9, 7. 20, 35. J. 12, 1, 9. 17.
R. 7, 4. 10, 7. 9. 11, 15. K. 15, 12. 20. G.
1, 1. £. 1, 20. C. 2, 12. <. 2, 8. Gr. 4, 392.
518; daubans Mc. 12, 26. K. 15, 29. A. 1, 9.
Sk. 45, 11. 15; d. visandans E. 2, 1. 5. C. 2,
13; qivans jah d. t. 4, 1; seinans d. ilf. 8, 22.
Gr. 4, 567; dauba ist, Te&vrjXtv T. 5, 6. =
sa daujia J. 11, 44. 12, 1; bis daubins J. 11,
39; daubans urreisand L. 20, 37. K. 15, 16.
29.32.35; d. usstandand K. 15, 52. Th. 4, 16;
bans daubans M. 8, 22. Z. 9, 60.
(I a n | > j a n , vexgovv , todt machen , todten :
daubeib libuns izvarans C. 3, 5. Gr. 4, 620.
afdaubjan, c. Ace. Gr. 4,620, &avarovv
Tiva, Jemanden todten: ei afdaubidedeina ina M.
27, 1 ; du afdaufijan ina Mc. 14, 55 ; daubau af-
daujijaidau , &avaTU> reAairarw, soil des Todes
sterben Mc. 7, 10; ni afdaubidai, urj &avaroifie-
VOV k. 6, 9; a. \aurj>uj3 vitoda, eiravaroj&ijTe tw
vouio, ihr seid dem Gesetze abgestorben 72. 7, 4.
gadaubjan, c. Ace. Gr. 4, 620, &ctvccTovv
rivet, Jemanden todten, in Todesgefahr stiirzen:
in Jiuk gadauf>janda 72. 8, 36.
d au [in an, Gr. 1, 854. 4, 23, anoO-vr t axsiV,
sterben : saei galaubeif) di! mis , fmihjaba daub-
n*b ; , libaid 7. 11, 25.
g a daub nan, Gr. 1, 854.4, 23, umkommen,
sterben; re Xevrav Mc. 9, 48; xrvtjoxew Mc. 15,
44. /. 11, 21; sonst cc7to&vt)axeiv : |>arei maf>a
ize ni gadauj>nif> iWe. 9, 48 ; hvazuh saei libaib
jah galaubeijj du mis, ni g. aiv J. 11, 26; in
fravaurhtai izvarai gadau]bni]b J. 8, 21; g. in
fravaurhtim izvaraim J. 8, 24; svasve in Adama
allai gadauf>nand K. 15, 22; jabai hvis brojpar
gadaubnai Mc. 12, 19. L. 20, 28; ei, saei bis
matjai , ni g. J. 6, 50 ; ik gadaujsnoda 72. 7, 9 ;
gadaubnoda Mc. 5, 40. 12, 21. L. 8, 49. 20, 29.
32. J. 8, 52. 53; gadaubnodedub C. 3, 3; ga-
daubnodedun M. 8, 32. J. 6, 58. 8, 53; ei ju-
ban gadaufjnodedi Mc. 15, 44; i£> veseis her,
ni £>au g. brofjar meins J. 11, 21; ei jah sa ni
g. J. 11, 37; hvileikamma daujiau skulda gadauf)-
nan J. 12, 33 5 gadaujjnandans R. 7, 6.
mibgadaubnan, Gr. 1, 854. 4, 23., aw-
ct7tod-Vi\axew, mit sterberl : jabai mi£>gadauf>no-
dedum t. 2, 11.
dau|>eins, /"., Todesgefahr, vexgwaig k. 4,
10; &avaxog k. 11, 23: dau£>cin fraujins Icsuis
k. 4, 10; in daubeinim k. 11, 23.
daubus, m., 0-avarog, Tod Gr. 2, 233. 3,
354. 507. 522. 4, 384: daubus 72. 6, 23. 7, 13.
72.8, 6. 38. K. 15, 21. 26.54.4.4, 12; daubaus
8, 2. AT. 15, 56. k. 1, 9. 2, 16. 3, 7. skula d.
ist M. 26, 66 ; uf d. atdriusan stauai Sk. 37, 4 ;
ni kausjand d. Mc. 9, 1. (vgl. Lb. ad Mc. 7,
32) d. £>is 72. 8, 2; orf. in skadau daufius L. 1,
79. (t>#/. Lb. ad L. 1, 54) daubau 72. 7, 5;
du d. A-. 2, 16; visan du d. J. 11, 4. 72.7, 10;
d. afdaufijaidau 7l!fc. 7, 10; gavargjand ina d.
Mc. 10, 33 ; gadomidedun ina skulan visan d.
Mc. 14, 64; hvileikamma d. skulda gadauf>nan
od. gasviltan J. 12, 33. 18, 32; vas nehva d.
Ph. 2, 27; mibkauribs vas d. is Ph. 3, 10;
daubu Ph. 1, 20. C. 1, 22; in d. atgibanda k.
4, 11; od. dau]jau Lb. ad K. 11, 26 j ni kaus-
jan d. L. 9, 27. J. 8, 52; gatairandins d. t. 1, 10;
ilaiifjuM'iM nsdrcibnn.
hvtr J.st gazds |jein> , dau|>u Lb. ad K. 15, 55;
iiv xvaleikaim <lauj>iiin dm gabAisida /. 1, 10.
il a u |> ii I) I i s, inillavcTKi^, turn Tode certn-
llicilt : ^n)> on* apafostanluna gpedistana usiaik-
iilda. tvasve dauf>ubljMi K. 4, 9.
doms, «/., Vrlhtil, V.f 5. 334. Gr. 2, 41. 3,
488. Grr. 749.768: |ja$fifconf>jandona \>u vrark-
jandins doin Sk. 48, 1; ]>ana anavairjan d. i>
Sk. 40, 7.
doin Jan, c. Ace., xoivtiv ti , urtheilen k. 5,
14; beurtheiltn K. 10, 15; orf. Sucxqu'hv ti,
imterscheiden K. II, 29. — domjan sik sillian
du e. Dnl.. iyxQivuv tctvrov Tin, sick recknen
unlet k. 10, 12. — c. dopp. Ace: dixaiovv
rtva, Jemanden fur gerechl erk/iiren, garaibtana
domjan L.7. 29. I*i, 15. G. 2, 17; od. usvaurb-
lana domjan. L. 10, 29. — abhiingig der Ace.
c- Inf.: ijytlO&CH c. Ace. c Inf.; dafiir kalten,
dass Pk. 3, 8. Gr. 4, 115: all domja sleijja vi-
san Pk. 3, 8; d. smarnos visan allata Pk. 3, 8;
juzei garaihtanf donaeif) jivis silbans L. 16, 15;
garaihtana domidedun guji L. 7, 29; domei|) jus,
Jjatei <|ijm /k. 10, 15; usvaurhlana sik domjan
L. 10, 29 : d. unsis silbans aijijjau gadomjan uns
du ) aim sik silbans anafilbandaiu k. 10, 12; ni
domjands leik fraujins K. 11, 29; donijandans
|jata, Jialci gasvall k. 5, 14: ti garaihtai dom-
jaindau G. 2, 1 7.
a I'd ii in j a n , c. Ace. , Jemanden verurtkeileri,
rerdamnien; attch verfluc/icn M. 26, 74: ni af-
Jimijaid jab ni afdomjanda, fit] xarctdixd^iTt xai
ov ft?/ xaraSixaa&tJTf L. 6, 37; afdomjan, xct-
Tafl-ffiari^fiv M. 26, 74; afdomtys varj>, xixQi-
r«* J. 16, 12.
In' do in j t ii , c. Ace., Jemanden terurtheilen:
ni manna izvis bidomjai in mata, itij rig i-fiag
xgivtTU) iv jjQwaa. C 2, 16.
gadomjan, urtheilen, entscheiden; abkan-
ging der Ace. c. inf., xctTctxoivuv c. Ace. c.
Inf. Me. 14, 64. — gadomjan sik du c. Dat.,
ovyxQivuv tctvrov rtvi, sich mit Jemandem
messen k. 10, 12. - usvaurlitana od. garaihtana
gadomjan, dixctloi'V rivet, all gerechl darstellen
M. II, 19. Pk. 3, 12. T. 3, 16: gadomideduu
ina skulan visan dan j an Mc. 14, 64; gadomjan
uns du J .aim sik silbans aiiafilhandam k. 10, 12;
gadomjandans sik silbans du sis silbam k. 10, 12 ;
garaihts gadomijis sijau Ph. 3, 12; garaihts g.
var{> T. 3, 16: usvaurbta gadomida var]> M.
11,' 19.
al'domeins, f, Verdammniss : soh {ian an-
dahafls du gasahtai , maizuli jinn du afdomeinai
jainaize ungalaubeinai var{.> Sk. 51, 12.
fan rd o me ins, f , 7iQoxnip.a , vorgefasste
Meinung , Vorurtheil: inu faurdomein T. 5, 21.
*draban, fr. 3., hauen.
ga drab an, fr. 3., Xaroiuiv , auskauen: in
blaiva, hiatei vas gadraban us staina Mc. 15, 46.
dragan, fr. 3., Iniowoevuv, tragen, bringen,
aufladen Gf. 5, 492. Gr. 2, 11: dragand sis
laisarjans t. 4. 3 (cod. B.)
ga dragan, fr. 3., imowQiViiv , tusammen-
tragen, aufladen: gadragand sis laisarjans t. 4, 3
(cod. A.)
drakina, m., dQayut, , Drachme: ai£>J>au su-
ma qino drakmans habandci tailiim, jabai fraliu
si^> drakmin ainamma, niu tandciji lukarn L. 15, 8:
unte bigat drakmein ( - eiu st. - t'jv) Lb. ad L.
15, 9.
dra ub mi a. f , Brocken , xhtoua J. 6, 12;
sonst xfjiyjov Lb. ad M. 5, 15. Gr. 2, 21. 3,
462 : saf> itan drauhsno £>izo driusandeino L. 16,
21; matjand af drauhsnom barnc Mc. 7, 28; ga-
\\s\\i \>os aflifnandeins draubsnos J. 6, 12. (da-
fiir drausnos Sk. 50, 17.)
dreiban, fr. 4., trciben Gf.b, 481. Gr.2, 13:
us gaqumj^im dreiband izvis , ctnoovvctywyovg
Ttoojoovotv Vftag J. 16, 2.
usdreiban, fr. 4., c. Dat. Mc. 5, 10. L. 9,
40. 43; sonst c. Ace, Jemanden kinaustrciben,
ixflaMiiv riva; nnd mil us c. Dat., ccnoariX-
Xtiv rivet l|w rivog. usdreibifi unhulfions M.
9
66
draibjan
gadraubts.
9, 34; unhul£>ons manages usdribun Mc. 6, 13;
ei ni usdrebi im us landa Mc. 5, iO. Gr. 1, 36.
844. /, 59; ei usdribeina imma L. 9, 40 (vgl.
Lb. ad L. 8, 56.) od. ei usdreibeina ina Lb. ad
Mc. 9, 18; duhve veis ni mahtedum usdreiban
Jjana od. J>amma Mc. 9, 28. L. 9, 43; Jbanuh
is usdreibands allans ut L. 8, 54; sehvum su-
mana in fieinamma namin usdreibandan unhufjaons
Mc. 9, 38. L. 9, 49; bi]be usdribans var£> un-
hulf.0 Lb. ad M. 9, 33. Gr. 4, 271 ; £>anuh
£>an usdribana var£> so managei M. 9, 25.
draibjan, c. Ace, tkavvuv xwa, Jemanden
treiben L. 8, 29; sonst axvkletv nvee, Jeman-
dem Miihe machen : draibeis Jaana laisari Mc. 5,
35; ni draibei £>uk, firj axvkXov L. 7, 6; ni d.
f)ana laisari L. 8, 49; draibifis vas ana aufjidos
L. 8, 29.
drigkan, fr. 1., c. Ace, nivtw n, Etwas trin-
ken, z. B. blo£> , dragk , leijsu , stikl , vein Gr.
4, 611; aber auch c. Gen., nivuv ex rivog K.
11, 28. Gr. 4, 649. Das Part. Praet. steht
fur ftt&vojv, betrunken; und mit vairjpan fitr
fti&veiv, trunkal tcerden Gf. 5, 533. Gr. 2,
36: matja jah drigka L. 17, 8; od. stikl, Jsanei
ik driggka Mc. 10, 38. 39; vein jah lei£>u ni
drigkid L. 1, 15; od. saei matjij} jah drigkif)
unvairfiaba K. 11, 29; od. matji£> jah driggkij?
Mc. 2, 16; saei d. mein blo£> J. 6, 54. 56;
driggkats Mc. 10, 39; hva drigkam M. 6, 31;
matjid jah drigkid L. 5, 30; matjand jah drig-
kand L. 5, 33 ; niu drigkau J>ana sc. stikl J. 18,
11; drigkais vato, vdqonorti, T. 5, 23; drigkai
]?ana stikl K. 11, 27; J^is stiklis d. K. 11, 28;
od. driggkai J. 7, 37; drigkaif> K. 10, 31. 11,
25; hva d. M. 6, 25; fana stikl d. K. 11, 26
od. driggkaija is blojj J. 6, 53; etun jah drug-
kun L. 17, 27. 28; Jiata samo dragk ahmeino
d. K. 10, 3; matjam jah drigkam K. 15, 32 J
matjan jah drigkan K. 9, 4; du matjan jah d.
K. 11, 22; stikl fraujins d. K. 10, 21; gebun
imma d. vein Mc. 15, 23 od. drigkan stikl Mc.
10, 38; matjands jah drigkands M. 11, 19. L.
7, 34; vein d. L. 7, 33; matjandans jah drigg-
kandans £>o at im L. 10, 7; ainshun driggandane
fairni Lb. ad L. 5, 38; drugkans ist K. 11, 21;
drugkanai vairjsand Th. 5, 7.
anadrigkan sik, fr. 1., sich betrinken. ni
anadriggaijb izvis veina, urj fie&vaxea&e oi'vio
E. 5, 18. Gr. 4, 32 (vgl. Lb. ad L. 5, 39.)
gadrigkan, fr.l., mvuv, trinken: bijje ga-
matjis jah gadrigkais f>u L. 17, 8.
dragk, «., Trank, nofia K. 10, 4; sonst
ncaig Gr. 3, 465: mats jah dragk R. 14, 17;
od. draggk J. 6, 55 ; in dragka C. 2, 16 ; ]sata
samo dragk ahmeino drugkun K. 10, 4.
dragk jan, c. Ace, noTi£m> xwa, Jeman-
den tranken; daneben c. Dat. instr. K. 12, 13:
dragkida ina Mc. 15, 36 od. draggkida ina M.
27, 48; ni dragkideduf) mik M. 25, 42; dragkei
ina R. 12, 20; allai ainanima ahmin dragkidai
sijum K. 12, 13.
gadragkjan, c. Ace. der Person und Dat.
inst., noTit,atv rivcc rt, Jemanden womit tran-
ken: saei gadragkeif) ainana Jjize minnistane stikla
kaldis vatins M. 10, 42 ; saei gadragkjai izvis
stikla vatins Mc. 9, 41.
J in g kan ei, f, fiedi], Trunkenheit Gr. 2,
161: drugkaneins Lb. ad G. 5, 21; drugkaneim
(so st. dragkameim :') R. 13, 13.
afdrugkja, m., bibax, Trunkenbold, Siiufer
Gr. 4, 255. 524. 579. 590: afdrugkja, fietfvoog
K.b, 11 und wohl (man)na afetja jah afd(rugkja),
civ&QioTiog (pdyog xai olvcmoTrig M. 11, 19.
veindrugkja, »., oivonoryg, Weinsaufer
Gr. 2, 413. 446. Gr. 4, 255: manna afetja jah
veindrugkja L. 7, 34.
driugan, fr. 5., OToaTsvsG&ca, Kriegsdienste
thun, kdmpfen; vgl. Gf. 5, 517: ei driugais
fiata godo drauhtivitojj C. ad T. 1, 18.
gadraubts, m., argaTituTrjg, Streiter, Kriegs-
knecht: gods gadraubts Xristaus t. 2, 3; gadrauh-
ilrauhtivitol> — afdrausjarr.
tcis Me 15, 16; J>ai g. J. 19, 2; gadrauhtins
M. 8, 9. L. 7, 8.
drauh ti v i to |>, v. vilan.
drauhtinon, oxyaxfvio&cu , Kritgtdientte
than, lis as ilr;iiilit!inij> svesaim annom hvan K.
9, 7; Jiammei d., t« oxQaxokoyrjOavxi t. 2, 4;
ni lii li'ika ilraulitiiium k. 10, 3", draulitinonds
*. 2, 4.
d r a ii li t i n a s s u s , hi., axouxtia, Kriegtdientt
Gr. 3, 473. 527: vcpna unsaris drauhtinassaus
k. 10, 4.
d r i ii s a n , fr. 5. , fallen , herabfallen ; ninxnv
ft. 14, 4 j ixninxnv Mc. 13, 25. Gf. 5, 545.
Gr. 2, 21 ; dacon abh&ngig af c. Dat., ninxnv
una twos L. 16, 21. — ana e Ace, ninxnv
ini xtvog Mc. 9, 20 od. ini xt L. 5, 12. 17,
16. 20, 18. K. 14, 25; intninxnv xtvi Mc. 3,
10 od. ini xt L. 15, 20. — du c. Dat., ngog-
ninxnv xtvi Mc. 3, 11. 5, 33. L. 5, 8. 8, 28;
tig Ti J. 11, 32; Trpog Tt Mc. 7, 25. — faura
c. Dmt., ninxnv nuoct xt L. 8, 41. 17, 16. —
us c. Dat., ninxnv ex xtvog L. 10, 18. Gr. 4,
808: seinamina fraujin standi]) ai]>|>an ilriusijo
ft. 14, 4; hvazuh saci d. ana ]>ana stain, ga-
krotuda. if> ana [>anei d., ilisvin]>eiji ina L. 20,
18; draus du imma Mc. 5, 33. L. 8, 28; d. du
fot urn is Mc. 7, 25; d. du kuivam lesuis L. 5,
8; d. ana hats is L. 15, 20; d. ana andavlcizn
faura fotum is /.. 17, 16; d. imma du fotum J.
11, 32; drusun ana ina Mc. 3, 10; d. du imma
Mc. 3, 11; driusands ana airfia Mc. 9, 20; d.
ana aiulvair|ii /.. 5, 12; d. faura fotum lesuis
/.. 8, 41; d. ana andavlcizn K. 14, 25: driusan-
dan us liimina /.. 10, 18; vairfiand driusandcins
Mc. 13, 25; drauhsno fiizo driusandeino af biuda
L. 16, 21.
atdriusan, fr. b., zufallen; davon abhangig
du c- Dat., noogninxnv xtvi, vor Jemandem
nieder fallen L. 8, 47; — in c. Ace, fallen in
Etwat Neh. 6, 16 ; iuninxnv ti'g ** T. 3, 6. 7.
6, 9. Sk. 40, 3; — uf c. Dat. od. Ace.?, in-
ter Etwat fallen Sk. 37, 4: atdriusand in fral-
stubnja jali Ii lamina unhul^ins T. 6, 9; ei ni at-
ilrinsai in iilveit jali lilamma nnhulf)ini T. 3, 7;
in rtaua(ii') a. unhuljiini '/'..{, 6; atdraus agis
in ausona izc Neh. 6, 16 ; in tveifl a. Sk. 40, 3 ;
uf (laiij).ui.s atdriisiiii stauai (Lb.', staua) Sk. 37,
4; atdriusandei du imma L. 8, 47.
disdriusan , fr. 5., befallen: agis disdraus
ina, (poftog inintotv in aivov L. 1, 12. Gr.
2, 865. 4, 864.
gadriusan, fr. 5., ninxnv, fallen; anch
flcHXto&ai , geworfen werden M. 5, 29. 30;
tend ixninxnv, ohne Wirkung tein K. 13, 8;
davon abh&ngig ana c. Dat., ini xt Mc. 4, 6.
L. 8, 6. 8; — ana c. Ace, ini xt, M. 10, 29.
ft. 15, 3; — due. Dat, noog xiMc.5, 22; —
faur vig, naoa xijv oSov Mc. 4, 4. L. 8, 5; —
in e Ace, ng xi, M. 6, 29. 30. Me 4, 7. 8.
L. 6, 39. 8, 14. J. 12, 24 und in midumai , iv
uiaui L. 8, 7.: friaf>va aiv ni gadriusifi Af. 13,
8; g. ana airf>a M. 10, 29; niu bai in dal ga-
driusand L. 6, 39 ; gadriusai in gaiainnan M. 5,
29. 30; gadraus M.7, 25. 27. L. 6, 49; g. faur
vig Mc. 4, 4. L- 8, 5; g. in |>aurnuns Me 4,
7; g. ana stainabamma Mc. 4, 5; g. ana slaina
L. 8, 6; g. in airf>a goda Mc. 4, 8; g. du fo-
tum lesuis Me 5, 22; g. in midumai jiaurnive
L. 8, 7; g. ana airjuii godai L. 8, 8; gadrusun
dalafj J. 18, 6; f>aiei g. ft. 11, 22; g. ana mik
ft. 15, 3; ei gadruseina ft. 11, 11; f, a ta in
f>aurnuns gadriusando L. 8, 14; kaurno hvaiteis
g. in airjja J. 12, 24.
usd riu san, fr. 5., ixninxnv, herant fallen,
ausfallen, erfolglot tein ft. 9, 6; ab/iangig us
e Dat., ixninxnv xtvog, out einer Sache her-
autkommen, darum Isommen, ihrer verlttstig gehn
G. 5, 4: ni usdraus vaurd gufss ft. 9, 6; us
anstai usdni.su}) G. 5, 4.
d riu so, f., XQTjuvoq, Abhang Gr. 3, 487:
and driuson M. 8, 32. Me 5, 13. L. 8, 33.
afdrausjan, e Ace., Jemanden hinabtiiir-
9*
68
gadransjan — <lu.
zen: du afdrausjan ina £>a]pro , iooxs xaxaxqrj^.-
viocei cevxov L. 4, 29.
gadrausjan, c. Ace, Jemanden hinabstilr-
xen: gadrausida mahteigans af stolam , xa&ttXs
dvvecoxaq ano -dqovuiV L. 1, 52; und halja ga-
drausjaza, swq adov xaxaftificeo&rjOti L. 10, 15;
gadrausidai, xaxafiaXhofievoi /:. 4, 9.
drausna, v. drauhsna.
drus, m., Tixuaiq, Fall Gr. 1, 599. 3, 481:
vas drus is mikils M. 7, 27; Iigi£> du drusa jah
usstassai managaize L. 2, 34.
usdrusts, f, Ausfall , Loch ; im Plur. al
TQci%ilat, sc. odol, locherige Wege Gr. 3, 516.
520: vairp>and usdrustcis du vigam slaihtaim
L. 3, 5.
drobjan, c. Ace, Jemanden truben, ihn in
Unruhe, in Aufruhr bringen; ccvaaxaxttv xivcc
G. 5, 12; xaqaaotiv xivcc G. 1, 7. 5, 10. Gf.
5, 488: sa drobjands izvis G. 5, 10; J>ai drob-
jandans izvis G. 1, 7. 5, 12; mi£> ]Daim m\\>
inmia drobjandam, fiixcc xtZv ovoxaoiaaxwv Mc.
15, 7.
drobnan, Gr. 1, 854. 4, 23., &QoiIa&cu,
tick beunruhigen : du ni sprauto vagjan izvis ahin
nih drobnan Lb. ad th. 2, 2.
gadrobnan, Gr. 1, 854. 4, 23., xaoaxxs-
a&ai, in Aufruhr, in Unruhe gerathen: gadrob-
noda Zakarias L. 1, 12; saivala meina g. J.
12, 27.
in drobnan, Gr. 1, 854. 4, 23., raQuxxe-
a&cu; belriibt, beunruhigt werden: ni indrobnai
izvar hairto J. 14, 1; ni indrobnaina izvara
hairtona J. 14, 27; indrobnoda ahmin J. 13, 21.
drobna, hi., ccxaxaaxaoia, Aufruhr Gr. 3,
511: drobnans k. 12, 20.
drunjus, m., (p&oyyoq, Gedrohn, Schall Grm.
125. 693 : and alia airfia galaijn drunjus izc R.
10, 18.
du, zu Gf. 5, 572. Praep. 241. Gr. 3, 254. 4,
769- 775. Es steht du : A., ah Adverb. : atgag-
gandci du, TtqaqiXxhovoa L. S, 44; und wa/ir-
scheinlich audi Jsaim bairandam du, xotq nooq-
rpioovaiv Lb. ad Mc. 10, 13. = /?., als Praepos.:
1, c. Dat., 1) raumlich: zu; im griech. a) der
Dativ bei: atbairan, 7iQoq(fiiqti,v M. 8, 16. Mc.
10, 13; atdriusan, Ttqaqninxuv L.S, 47; atgag-
gan, TtQoqeQXiofrcu M. 27, 58. Mc. 14, 45. J.
12, 21 ; atbaban sik , TtQoqTzoQevto&ca Mc. 10,
35; bairan, cpeoeiv Mc. 7, 32. 8, 22 od. Tiqoq-
rpsQsiv L. 18, 15; bistiggqan, nqoqxoTixuv R.
9, 32; driusan, nqoqnim nv Mc. 3, 11. 5, 33.
L. 5, 8. 8, 28; fairveitjan, uxivi&iv L. 4, 20;
ganagljan, 7iqoqrji.ovv C. 2, 14; insaihvan, ifi-
pUnny Mc. 10, 21. 27. 14, 67. L. 20, 17;
sik ufjianjan, tnexxeivea&ai, Ph. 3, 14; usatbai-
ran, TtQoqyeqtw M. 9, 2; vopjan, (pioviiv L.
19, 15. — b) iiq TiVK bei: galei|>an, 7iQoi(>%t-
O&cti, k. 9, 5; ushafjan augona, tncdoeiv xovq
OCpfrcckfAOVq L. 6, 20; saibvan du sis misso,
j3).t7iuv iiq iavxovq J. 13,. 22; od. iiq xi bei:
afleifian , avaxwQitv Mc. 3, 7; atgaggan, xaxa-
fiaiveiv L. 18, 14; driusan du fotum, Ttinxew
tiq Ttodctq J. 11, 32; fraletan, anolvuv Mc. 8,
3; gaggan, aynv Mc. 1, 38 od. vnaytiv Mc.
2, 11. 5, 19. J. 11, 31; avujiaivsiv Mc. 10,
32; eQ X io&ai Mc. 11, 15. 27. J. 11, 38; no-
QiVia&rci, L. 9, 53; galeifian , anio^sa&ca Mc.
7, 30. L. 1 , 23 ; gavandjan sik, vnooxQtcfHV L.
1, 56. 8, 39; insaihvan, civ a film HV L. 9, 16
od. ififiXtnuv M. 6, 26 J insandjan , dnoaxt/J.t iv
Mc. 8, 26 od. TiifiTiuv L. 7, 10; ushafjan au-
gona, maiouv rovq ocp&aXfiovq L. 18, 13. J.
17, 1; ussaihvan Mc.7, 34. — c) itli xwa bei:
atgaggan, sQ%tad-cu Mc. 16, 2; atlagjan du skatt-
jam, SiSovctb inl xt]V xqam^av L. 19, 23; at-
valvjan, 7iQoqxvki£uv Mc. 15, 46 ; bairan, ngoq-
(ptQUV M. 5, 23; gavandjan, avccxccpTtxsw L.
10, 6; od. emaTQecpaiv L. 1, 16. 17. G. 4, 9;
gaqiman sik, ovvaysa&at Mc. 5, 21; insaihvan,
17tl@Xi7m.vL. 1, 48. 9,38; mi]3gaqum{3s', imavv-
aywyi] th. 2, 1 ; urrinnan, il-iQZso&cu Mc. 14,
48. — d) naga, xivoq bei: sokjan, ^rjXilv Mc. 8,
(III.
II. — e)rrana Tii't bei: An fravaurbtins mans galai|>
Lb. ad L. 19, 7. — f) rtQog rtvabei: itga)
fautfm M. 25, 39. Mc. 5, 15. 11, 27. 12,
18. 18, 3. y. 6, 17. 7, SO; •fenjgto&u Afc.6,
25 ; 7tQosti>x?(jfrcu L. 9, 12; TtaQayiyvto&ctt L.
8, 19; atgaggan m, /sin/to, '/at. J. 18, 29; at-
g*gg«, nnngayeiyt] E. 2, 18; al]>insan, tlxi'ltv
7.12, 32; alvairnan, (ia?.i.uv L. 16, 20; bairan,
tftquv Mc. 1, 32. 9, 19; biugan kniva, MMB-
ftrw r« yovaxa E. 3, 14 ; briggan, tfiquv Mc.
9, 17; driusan, nQogmTirttv Mc. 7, 25; frani-
maii , naoahtufidvetv J. 14, 3; gadriusan, srt-
jTr«»> 3/c. 5, 22; gagaggan, fxmoQtviO&at, L.
8, 4 od. avvciyea&at Mc. 6, 30; gaggau, ceytiv
J. 11, 15; io X uj&at Mc. 1, 45. 2, 13. 10, 14.
L. 6, 47. 14, 26. 18, 16. J. 6, 5. 35. 37. 45.
T, 37. 11, 29. 17, 13. Sk. 43, 7; mgwyraaV
C. 4, 5. 12; aoqivtoVat, L. 15, 18. J. 14, 12.
28. 16, 28. £,t«';'«»> Mc. 5, 19. J. 7, 33. 16,
5. 10- 16. 17; raihlaba gaggan <lu sunjai, og&o-
Tioiieiv TiQog X)]V ahj&itav G. 1, 14; galeijpan,
ifaedHhk J 7, 45. 14, 23. Sk. 51, 5; dnio-
X eod-cu Mc. 3, 13. 14, 10. J. 6, 68. 11, 46.
litoXtaO-ai k. S, 17; galcijian ut, i§iQ%iofrai
J. 18, 38; g*Jeif>an inn, tigioxtairai Mc. 15.
43. L. 1, 2S; galisan sik, ovvotyiO&at Mc. 4,
1; gaqiman, avgiqxiG&ai M. 27, 82; gaqiman
sik, ' avvt'.ytad-cu Mc. 7, 1; ©<Z. avurTogtvi-
a&m Mc 10, 1; gatinhan, ce^tv J. 9, 13; dnd-
yuv Mc. 14, 53. J. 18, 12; gavandjan, oroirpuv
L. 10, 22. 23. Sk. 38, 6; fVugrytaxw k. 3, 16;
gavandjan sik, OToi(f tad-at L. 7, 44; liaban dn
sis misso, xqaxuv nods tavxoig Mc. 9, 10;
insandjan, c'txooTt'/J.tiv M. 27, 19. Mc. 3, 31.
12, 2. 4. 6. 13. ./.. 1, 20. 7, 3. 20. 20, 10. J.
11, 3. 18, 24. k. 12, 17; nt^ttv LA, 26. 7,
6. 19. E. 6, 22. C. 4, 8; qiman, i'jXUV J. 6,
37; qums, naqovaia Ph. 1, 26; sandjan, Tlifi-
auv J. 16, 7. />A. 2, 25. Neh. 6, 17; tiuhan,
ixyuv L. 18, 40. Sk. 43, 18; usbraidjan han-
duns , ixTttxavvvvat rag %HQag R. 10, 2 1 ; us-
gaggan, ixnoQtvtairat, Mc. 1, 5; vigs, odog Th.
3, It. = 2) ton der Zeit gebrauchl: zu, fur:
(lu aiva, fig xov altuvu J. 8, 35. 12, 34. 14,
16; du aivam, tig rovg attZvag R. 11, 36. k-
11, 31. G. 1, 5; du jeram {:>rim , i/tl txi) xq'ut
L. 4, 25; dn bveilai, ngug ioguv Phil. 15. Sk.
47, I (vgl. Lb. ad K. 7, 16. k. 7, 8.) du lei-
lilai hveilai Sk. 47, 3; du mcla, rtqog xautov
L. 8, 13. Th. 1, 17; du leitilamma mela Sk.
43, 11; du maurgina, avoiov K. 15, 32. =
3) abstract. Jm griecfi. steht a) der Nominal. :
vcsun mis du gaf>rafsteinai C. 4, 11; ei veisi du
l'auramaLdeis andert Lb. in: ei veisjau f.mr.i m.ij -
leis Neh. 5, 14. — b) der Ace. : Iagji[> du plala
Lb. ad M. 9, 16; aililcdun f>o du qenai Mc. 12,
23. L. 20, 33; du frisabtai atgaf J. 13, 15; da
frisahtai gebcina th. 3, 9; jus gatavidedu{> ita du
filigrja Mc. II, 17. L. 19, 46; gala\ida f>o ba
du sainin /,'. 2, 14; liaban du gainana Phil. 17;
inmaiiljan du ibnaskauujamma leika Lb. ad Ph.
3, 21; nam du qenai Neh. 6, 18; taujan du £>iu-
dana J. 6, 15; laujan du gu[)a J. 10, 33; vab-
> < ■ i J > du valislau C 2, 19. — c) der Dai. bei:
bidjan, rtoogii'^iairat M. 6, 6; fravrobjan, diu-
jid'AAiiv L. 16, 1; gadomjan sik, avyxqivitv
irc.vrov k. 10, 12; aflra gagavairjijau, xara?.XaT-
TilV K. 7, 1 1 ; qi|>an , Xiynv ; tiuch bei qa]>,
.//i, M. 27, 11. L. 7, 44; rodjan, Xalitv M.
9, 18. Mc. 4, 33. L. I, 22. 2. 50. 9, 11. J. 8,
12. 25. 9, 29. 10, 6. 12, 29. 15, 3. 22. 18,
21. 19, 10. Th. 1, 16. - d) «V Ttva: andbahti
du vcihaim k. 9, 1; brusls is du iz\is sind k. 7,
15; fravaurkjan, afiaoravitv L. 17, 4. K. 8,
12; friajova haban , ayc'<nt;v i^av k. 2, 4; ga-
bairhljan, ifavcqovv k. 11, ti; gagalcikon sik,
UiTaGzijuaitCtaOai k. 11, 14; galaubjan, ,T(
ar^«j/ Mc. 9, 42. ./. 6, 35. 40. 47. 7, 38. 39.
9, 35. 36. 10, 42. II, 25. 26. 12, 36. 42. 44.
46. 14, 1. 16, 9. 17, 20. R. 10, 10. Ph. 1, 29:
gamaindu^s , xotrwvia k. 9, 13; vairjian du at-
tin , eoio&ai lig Ttarioa k. 6, 18: venjan, i).-
70
da.
ni£uv J. 5, 45. k. 1, 10; hva ist du sva mana-
gaim, xi toxiv tig xoaovxovg J. 6, 9. Sk. 49,
9; oder tig xt bei: ananivij>s du ufkunjnja, ava-
xaivoiifitvog tig iniyviaoiv C. 3, 10; andhaitan,
ofnoXoytiv R. 10, 10 ; andniman du vuljaau, ngog-
i.afifidvtod'ai fig So^av R. 15, 7; andstaldan
du mata, im%ogr]ytiv tig figdJoiv k. 9, 10; du
hammei arbaidja, tig o xoniw C. 1, 29; atgi-
ban du qisteinai, nagaSidovai tig olt&gov K.
5, 5; dauns du daujsau, oour) tig oXt&gov k.
2, 16; du ainamma leika daupjan, tig tv auJfia
flanxi&iv K. 12, 13; fagr ist du, tv&txov taxiv
tig L. 14, 35 ; fairveitjan du vlita, dxtvi^tiv tig
to ngooianov k. 3, 7; fauragamanvjan du vulf>au,
nqoixoiud^uv tig do^ccv R. 9, 23; fauragare-
dan du sunive gadedai, ngoogii^tiv tig vio&taiav
E. 1, 5; fijands du gu£>a, t%&ga tig &tov R.
8, 7 ; du £>amma gabaurans im , tig xovto yt-
yivvrjfiai J. 18, 37; g*gaggif> du ganistai, crno-
(Srjotxai tig owTTjgiav Ph. 1, 19; gamanvjan,
xaxugxit,uv R. 9, 22. xaxtgyd^to&ai k. 5, 5;
du laiseinai gameljan, tig SidaoxccXiav ngoygu-
atiV R. 15, 4; garinnan du \aira-du initaj),
xctravxdv tig dvSga-tig fiixgov E. 4, 13; du
f>ammei gasatif>s im, tig o ixi&rjV T. 2, 7; du
sunjonai gasati£>s im , tig dnoXoyictv xtificti Ph.
1 17; du andbahtja gasatidedun sik, ng Siaxo-
viciv exal-av tavxovg K. 16, 15; gasatjan du
gafreideinai Th. 5, 9; gaskapjan du ainamma
maim, xxii,tiv tig 'iva dvSga E. 2, 15; gasni-
van, rp&dvttv Ph. 3, 16; vaurstveig gatavida
Paitrau du apaustaulein G. 1, 8; du manvjaim
hvopan, tig xd txoificc xavyda&ab k. 10, 16.
kauridai vesuj> du idreigai, tXvm'j&tjxt tig fit-
xdvoiav k. 7, 9; lafion du aivaggelja, xa).tiv
tig xo tiiayytkiov G. 1, 6; du dailai, tig (itgida
C. 1, 12. Th. 1, 12; ligan du drusa, xuo&ai
tig nxuioiv L. 2, 34; du Jiamma qam, tig xovxo
thrjkv&ci J. 18, 37; rahnjan du fraiva, },oyi£tiv
tig anigfia R. 9, 8; du st-auai qiman, tig xgiua
EQXiO&cci J. 9, 39 ; stiggqan du vigana, ovuftdA-
ktiv tig noktfiov L. 14, 31; taujan du galau-
bamma, noitiv tig xiftijv R. 9, 21; J>airhvisan
du framgabtai, avfinagctfiivtiv tig ngoxomqv
Ph. 1, 25; £>aurban du dulfiai, %gticev 'i%tiv tig
rijV iogxr\v J. 13, 29; ufarassjan du vuljiau, nt-
QiOOtvuv tig xi/v So^av k. 4, 15; usfullnan du
fullon, nhjgova&ca tig nh^gw/.ia E. 3, 19;
usmanagnan du gabein, itfQlOOtVHV tig XOV Tllov-
xov k. 8, 2 ; ustaubanai du ainamma , xtxt'/.tiw-
(livot tig 'tv J. 17, 23; du ganistai ustiubada,
tig aioxrjgiav xaxtgyd^txai k. 7, 10; ustauhei,
xaxagxiofiog E. 4, 12; usvandjan, ixxgintiv T.
1, 6; varjj du baubida vaihstins Mc. 12, 10. L.
20, 17; vair£>an du J>arboni , yiyvto&ai tig xo
iaxigtjfia k. 8, 13. 14; vair£>i£> du raihtamma,
total tig tv&iictv L. 3, 5; du fahedai vairjian,
tig yagdv yiyvta&ai J. 16, 20; vahsjan du alb,
cev^tiv tig vaov E. 2, 21; f>ata vaurkjaij) du
meinai gamundai K. 11, 24. 25; sijaina du leika
samin, toovxai tig adgy.a fiiav Mc. 10, 8; vi-
san du bazeinai , tivai tig i'naivov E. 1, 12 ;
visan du riurein , tivai tig q&oQctV C. 2, 22 ;
du bandvai sind , tig atjfxtiov tioiv K. 14, 22 ;
du aiva sijai, (livtf J. 15, 16; visif) du aiva,
fiiva tig xuv cuwva k. 9, 9; visan du libainai,
(.itvtiv tig C W V V J- 6, 27. R. 7, 10. Ferner :
du aflageinai fravaurhle Mc. 1, 4; du andhulei-
nai J>iudom , tig ctTioxdkvitnv t&vwv L. 2, 32 ;
du bauainai E. 2, 22; du daunai E. 5, 2; du
fauragaggja E. 1, 10; du faurbauhlai E. 1, 14;
du fraleta fravaurbte L. 3, 3; du gamundai izos
Mc. 14, 9; du frisabtai T. 1, 16; du garaihtein
R. 10, 4; du hazeinai E. 1, 5. 14; du leva lei-
kis, tig dcpogfiijv xi\ augxi G. 5, 13; du libai-
nai aiveinon T. 1, 16; du naseinai R. 10, 1
du sverein od. du unsvcrein Lb. ad t. 2, 20
du timreinai k. 10, 8. 13, 10. E. 4, 12. 16
du tveifleinai mitono R. 14, 1 ; du Jjamma E.
6, 18. Th. 3, 3 ; du fammei th. 1, 11; du {jiu-
dom G. 1, 10; du ufarassjau k. 10, 15 J du us-
fillia, tig xov tvxarfiaofiov Mc. 14, 8; du us-
da.
filham, tig rmfijV M.27, 7; du veitvodifiai im,
tig fiaQTVQMV ctitoig M. 8, 4. Mc. 1, 44. 6,
11. L. 5, 14 od. ana ins, in avrovg L. 9, 5;
•In vuljiau K. 10, 31. ' — e) ini nvog: hvoftuli
du Teitau k. 7, 14. — f) ini tivi: du j>amma
ganieli[> J. 12, 1G ; gaskapanai du vaurstvam E.
2, 10; infeinoda <lu izai L. 7, 13; sa laubjands
du iinma 72. 9, 33; du freihalsa l:i| >tnl:«i sijuj)
G. 5, 13; svegncid du gu|:>a L. 1, 47; trauan-
dans du mis silbam k. 1, 9; du iinma venjand
R. 15, 12; du venai Tit. 1, 2. — g) ini nva:
Lorinon, poixuo&cei Mc. 10, 11 ; infeinan, onkay-
%vi£to&(u Mc. 8, 2; trauan, nenoifrivctt M.
27, 43. — h) nQog nva: in den inscr. und
subscr. derliriefe; ferner bei: aftragala{:>on Sk.
38, 20; du sis misso andrinnan, noog dXh'jkovg
diakiyta&cu . Mc. 9, 34 ; bida du guj>a R. 10,
1; bidjan, iv%tai)-cu k. 13, 7; birodjan, yoyyv-
£«r L. 5, 30; Jiai galisanans du [>amma vaurstva
Neh. 5, 16; Jiizos du gufja garaibtcins Sk. 38,
18; gods du timreinai E. 4, 29; roabtcigs du 1
gataurfiai k. 10, 4; nimands andavizn du and-
babtja k. 11, 8; qtyan, 7.iyav sehr hiiufig ; qi-
]iau du sis misso, Xtyuv noog aXh'jkovg L. 2,
15. 8, 25. J. 16, 17; noog ktvrovg Mc. 10,
26. 12, 7. 16, 3. J. 7, 35. 12, 19; rodjan, Xa-
Um L. 1, 19. 55. 2, 17. 20. 4, 21; Uytiv L.
7, 24; du sis misso , SucXaXilv nQog c'i).h'j?.ovg
L. 6, 11; avllakeiv noog akhfiovg L. 4, 36;
]->agkjan du sis misso, ?.oyi£eo&ai noog ictvrovg
Mc 11, 31; f>aurban, yotjyHV k. 3, 1 ; f>0 du
gavairjija {>einaiiima, rci nQO^ rijv iiQi)vriv aov
L. 19, 42; Jiro]>jan sik silban, yvtivc'Cur iav-
rov t. 4, 7. 8; trauains k. 3, 4. 7, 4: usluknoda
du izvis, aviwys nqbg vudg k. 6, 11; uslaik-
nciiis, avaSu^ig L. 1, 80; uslaiknjan sik silban,
GVViataVai iavrov k. 4, 2; du timreinai vair-
f>an K. 14, 26; du gasabtai VairJMO Sit. 51, 11;
du bamma bvas vairf>s k. 2, 16; J>ata vaurd
£>ata du izvis k. 1, 18; nist du daujaau J. 11, 4;
vopjan, flodv L. 18, 7; vrohjan, xctiijyootTv J.
5, 45 ; auch andbahtifis du vul[>aa k. 8 , 19 ;
du gavargeinai qi]>an k. 7, 3; du aiviskja rod-
jan A 15, 34; du gasahtai rodjan Sk. 52, 14:
du ali.iuiina uskusanai Tit. 1, 16; du aftra-
anastodeinai Sk. 38, 15; du garehsnai Sk.
40, 21; du liubadein k. 4, 6; du sof>a C. 2,
23; du ustauheiu E. 4, 12. — i) Abweichend
vom griech. Texte tintl Ubertragen: £>oei du
jiainTiai ni fairrinnand, t« ovx avt)XOVXa £. 5,
4; galiuhan du stauai , xccraxoivuv M. 27, 3;
gramjan du [ivairhein, igi&i&iv C. 3, 21; du
gavaurkja haban, xiQdaivuv Ph. 3, 8; rinnan
du nnvisamma , tqi^nv ctSrjhag K. 9, 26; du
diiw.aiii veigan, &rjQtOf.ia^liv K. 15, 32 ; izvis nist
du botai, ovtiiv urptkrjatt G. 5, 2. = //. c
Accus.: 1) bei Subst.: zu, fiir: du f>anei m-mu]>
anabusnius , niQi ov i/.dftere ivroldg Lb. ad C
4, 10; fialci liabaij) manag aljan bi izvis jah du
Jians, b'rt iyii nokvv £ijXov vntQ iutvv xcu
twv C. 4, 13 ; nach Gr. 4, 769 auch : ci distah-
jada hvarjizub du seina, 'iva axogmadijri txtt-
arog tig t« i'Sut J. 16, 32; od. itt seina ein
ellipt. GeiuU (vgl Lb. ad h. I.) — 2) bei
Inf. ; denn der Inf., toelcher nnt du verbunden
vsird , isl nichts under s, als ein im Neutr. un-
tcranderliches accusatives Sn/isl.: es entspricht
t. B. dn qifian ganz genau dem romanischen
ad diccre. Ein |iata ist du qijian kommt me
vor Gr. 4, 107. Die Praepos. du ist von dem
Inf. irenvbar Lb. ad R. 11, 11. Gr. 4, 945.
Es itbersetit <ln c. Inf. Gr. 4, 104: a) das
Partic: sat du aibtron Mc. 10, 46. Lb. ad L.
IS, 35 : habaida du bausjan imma L. 19, 48. —
b) den Inf. : haban valdufui du bail jan Mc. 3,
13; andiiciiiun du haban Mc. 7, 4; nist mein du
giban Mc. 10, 40; gasalboda mik du vailamcrjan
L. 3, 18; insandida mik du ganasjan L. 3, 18;
saei habai ausona du hausjan /.. 8, 8; gaf du
faurlagjan L. 9, 16; gaf du matjan J. 6, 31. 52:
izei skaftida sik du galcvjan J. 12, 4; bandvid
du frailmaii J. 13, 24; gaarmaij^s du triggvs \i-
72
du
ilul|>.-.
An A'. 7, 25. Gr- 4, 590; manvuba habandans
du fraveitan k. 10, 6; gavadjoda du usgiban /•.
11 2; gafrijiodai du atsatjan C. 1, 22; du us-
fulljan C. 1, 25 ; uslukai unsis haurd vaurdis du
rodjan C. 4, 3; anavairf) vas wis du vinnan Th.
3, 4; Joaim ize anavairfjai vesun du galaubjan
Lb. ad T. 1, 16. — c) to c. /w/ - . : fata du si-
tan i»fc. 10, 40; fata du fn'jon Mc. 12, 33; du
visan Ph. 1, 24; ufjo mis ist du meljan Lb. ad
k. 9, 1 ; agl •** qinon du kapillon Lb. ad K.
11, 6; gafaihuf du faur mik frafjan Ph. 4,
10; — ■ d) rove. Inf.: ushof sik du laisjan M. 11,
1 ; urrann du saian Mc. 4, 3. L. 8, 5 ; mel du
bairan Ij. 1, 57; hlauts imma urrann du saljan
£■1, 9; fauragaggis manvjan du giban L. 1, 77;
gaveisof gabairlitjan du garaihtjan L. 1, 79; da-
gos du bairan £.2, 6 ; dagos du bimaitan ina
L. 2, 21; anabiudif bi fuk du gafastan fuk L.
4, 10; anatramp ina du hausjan L. 5, 1; gatul-
eida du gaggan L. 9, 51; baban valdufni du ni
vaurkjan K. 9, 6; muns du viljan k. 8, 11; du
kunnan ina Ph. 3, 10. — e) z'ivtxtv Toil c. Inf. :
du gabairlitjan k. 7, 12. — f) tig to c. Inf.:
atgibada du usbramjan M. 26, 3 ; sokidcdun veit-
vodif a du afdauf jan ina Mc. 14, 55 ; brabledun
ina du afdrausjan ina L. 4, 29; mabts vas du
hail jan ins L. 5, 17; du gakiusan Ii. 12, 2;
fraf jan du vailafraf jan R. 12, 3 ; du gatulgjan
R. 15, 8 ; vaurhtedun du akran bairan R. 7, 5 ;
du in aljana briggan ins R. 11, 11; timrjada du
galiugagudani gasalif maljan K. 8, 10; gardins
ni habaif du matjan K. 11, 22; sijum du ga-
sviltan k. 7, 3; veitvodjandans du gaggan Th. 1,
12; du usfulljan Th. 1, 16; insandida du kun-
nan Th. 3, 5; du tulgjan Th. 3, 13; uslaisidai
at gufa du frijon Th. 4, 9; du vairfans brig-
gan izvis th. 1, 5; du galeikon th. 3, 9; du ni
sprauto vagjan th. 2, 2. — g) iv rw c. Inf. :
faursnivif du matjan K. 11, 21. — h) TlQog to
c. Inf.: saihvan du luston M. 5, 28; taujan du
•aihvan M- 6, 1 ; giband du afairzjan Mc. 13,
22. — i) 'iva c. Conj.: gavaurhta tvalif du visan
Mc. 3, 14; atgaft mis du vaurkjan J. 17, 4. —
It) tig c. Subst. : albabid du fiskon , %akao~aTt
tig aygav L. 5, 4; habaiu du ustiuhan, ti i%tt
tig cmttQTiOiiQV L- 14, 28; fravilvanda du ga-
motjan, agnapjao^-t&a tig ancci'Tjjaiv Th. 4,
17; gaskop du andniman, txtiotv fig (itTccktjyilV
T. 4, 3. — I) ei bigeteina til du vrobjan ina,
\va t'voooot- y.ctTrjyooiav ai/rov L. 6, 7; fans
ufliausjandans diabulau du ufargaggan Sk. 38, 11;
insakana vesun du gatarhjan Sk. 44, 22; und
tcohl: naudifaurfts auk vas jah gadob vistai du
garehsn (st. dugarehsn ?) daupcinais andniman Sk.
40, 14.
C. Zusammenffesetzt mit du sind Gr. 2, 722.
901: 1) die Partikeln duhve 3, 185 und dufe
od. dufei od. dufeei od. duffc 3, 176; —
2) Die Verb.; duginnan, durinnan, dustodjan,
duvakan; und die Bicompp.: duatgaggan, duat-
rinnan, duatsnivan, dugasaihvan, dugavindan.
*dubo, /"., Taube Gf. 5, 350. Gr. 2, 17. 185.
412. 3, 341. 398.
hraivadubo, f, TQvywv , Turteltaube: ga-
juk braivadubono L. 2, 24.
dugan, (daug, dugum Gr. 1. 831. /, 561) tau-
gen Gf. 5, 369. Gr. 2, 23: ni all daug, oi
nuVTK Ol'ucptQil K. 10, 23: du ni vaihtai d.,
tig ovdiv xQi'jOifiov t. 2, 14.
d u 1 g s , m. , Schuld : tvai dulgis skulans , dvo
%QfUKpH&STcti , ncei Schuldner L. 7, 41. Gr.
2, 598.
dulgahaitja, v. haitan.
dulj>s, f, «%flj, Fest Gf.b, 421. Gr. 2, 234.
3, 521: vas nehva dulfs od. so dulfs Iudaie J.
7, 2. 6, 4; bi biuhtja dulfais L. 2, 42: in spe-
dislin daga famma mikilin d. J. 7, 37; in dailai
dagis d. Lb. ad C. 2, 16; sei qam at dnlfai
J. 12, 12; fizei faurbeima du d. J. 13, 29; ;n
Jjizai d. J. 7, 11. 12, 20 od. ana midjai dulf
Lb. ad J. 7, 14: at d. paska L. 2, 41; aud
ilii||>j;ui
ei.
73
dul|> hvarjanoh M. 27, 15; and d. hvarjoh Mc.
15, <> ; galei£>an in |>o id, J. 7, 8. 10.
dill |' .jan, ionrti^HV, tin I't'xl feiern: dulj>jam
K. 5, 8.
dumbs, X(>)(p6g, stumm (if. 5, 425. Or. 2, 59:
VM dmubs L. 1, 22. = N dumba M. 9, 33.
afdumbnan, Gr. 1, 854. 4, 23., verstum-
men: afiliimliii, nfffiuwao Mc. 4, 39.
dvals, fttoQog, thiiricht (if. 5, 548. Gr. 2, 29:
maim d\alanima M. 7, 26; wis dvalai A'. 4, 10;
Avail gatavida guf> bandugem, ^uoqccviv b &tOe
rrjv ootfictv K. 1. 20. = dvala, iiw(»f M.b, 22;
| his dvalons jail untalons soknins /. 2, 23; [•<>
dvalona usveihona lausavaunlja, rag fliftijXovg XI-
voytoviag t. 2, 16.
dvalavaurdei, v. vaurd.
dvali[>a, /*., [tUQUX, Thtirheit, Einfalt. [lata
\ .in rrl galgtna ]>aim frabisnandam dv.ili|>a ist K.
1, 18; so d. guf>s bandugozci mamratn K. 1, 25;
veil merjam Iesu n.sbraiiiidana Jiiudom d\ali|).-i
AT. 1,23; ]->airli pod. pizos vailamcrcinais K. 1,21.
dvalmon, ucdvia&ai , thiiricht sein, wahn-
sinnifi sein , rasen : unbulpon lialia!| > jali dval-
mopJ. 10,21 ; itiu <ji{>aii(l, patei dvalmo[> k.14,23.
Ci, dass, damit, Gr. 3, 14. 163. = 1) Statt
des gricch- Inf. steht a) ei c. Conj. Praes., a)
nach cinem Praes.: anabiudam izvis, ei gaskai-
dai]) i/vis th. 3, 6; bidja du gupa , ei ni vaibt
ubilis tanjaif» /•. 13, 7: bisvara izvis, ei nssigg-
vaiilau so ai[)istaule Tit. 5, 27; magutsu , ei
daupjaindau Lb. ad Mc. 10, 38; sokjandans, ci
garaibtai domjaiiidaii G. 2, 17; ni paurbum, ci
izvis meljaiina Th. 5, 1; uslaisidai mJu[>, ei
allagjaij) E. 4, 22; ni im vairps, ei andbindau
M. 3, 11. Sk. 42, 17, ni im vairps, ci haitai-
dau L. 15, 19. 21. K. 15, 9i vaurd izvar gasu-
i]o|-> siai, ci viteif) C. 4, 6; pita qijia jah veit-
vodja, ei f>anaseijis ni gaggafj) E. 4, 17; vileis,
ei ni ogeis R. 13, 3; f>ata ist vilja guf>s, ei ga-
liabai]) izvis, ei viti bvarjizub izvara Th. 4, 4;
— /?) nach cinem Praet. : bap puk saljan, ci faur-
biudais sumaim , ei anparleiko ni laisjaina T. 1,
3; gastauida pata silbo at mis. ei ni qimau k.
2, 1: gavalida unsis, ei sijaima E. 1, 4; ni bvei-
laidedum bidjandans , ei fullhaip - ei gaggaip C.
1, 10. — b) ei c. Conj. Praet. nach einem
Praet.: andbofun, ei ni viwedeina L. 20, 7;
bap ina, ei vesi L. 8, 38; faurbaud inima, ei maun
niqepi L. 5, 13;Taurbaup, ei mann ni qipcina L. 6 r
56. 9, 22 ; galeikaida uns , ci bilipanai vescima
Th. 3, 1; hausidedun, ei gatavidcdi J. 12, 18;
iddjcdun, ci melidai veseina L. 2, 3 ; qap, ci at-
lagidcdeina Mc. 8, 7. Gr. 4, 58. = 2) Statt to
c. Inf. steht ci c. Conj. Praes. nach einem
Praes.: bidjam, ei ni gatrauau /'. 10, 2; pata ist
vilja gups, ei bvas in ufargaggai Th. 4, 6; pata
stojaip mais, ei ni saljaip R, 14, 13. = 3) Statt
tov c. Inf. steht a) ei c. Conj. Praes. nach
einem Praes.: frija ist pis vitodis, ci ni sijai
R. 7, 3. — 6) ei c. Conj. Praes. nach einem
Praet.: baDdvidedun gainanam, ei atiddjedeina
hilpan be L. 5, 7; gababaidedun ina, ei ni aflipi
L. 4, 42; mippanei innattaubun Jiata barn, ci
tavidedeina L- 2, 27: aijiis, jianei svor, ei gebi
L. 2 , 23. = 4) Statt tu c. Inf. steht ei c.
Conj. Praes. nach einem Praet.: insandidedum
Tcimaufjaiu , ci iivis gatulgjai , ci ni ainsbun af-
agjaidau Th. 3, 2. = 5) Statt iig to c. Inf.
steht ei c. Conj. Praes. nach einem Praes.:
bidjandans, ei gasaihvaima Th. 3, 10; und nach
10
14
ei.
einem Praet. : afdaufjidai vaurf>u£> , ei vair£>aif>
R. 7, 4 ; gablindida frajsja, ei ni liuhtjai k. 4, 4 ;
gaf>rafstida uns, ei mageima k. 1, 4; hlauts ga-
satidai vcsum, ei sijaima E. 1, 12; inliulitida, ei
viteif) £.1, lSj insandidedum Teimaujjaiu, ei
iivis gatulgjai Th. 3,2.= 6) Statt nooq to
c. Inf. steht a) ci c. Conj. Praes. nach einem
Praet.: gahamof) izvis, ei niageif) E. 6, 11. —
b) ei c. Conj. Praet. nach einem Praet: mati-
dcdum vaurkjandans, ei ni kauridedcima th. 3, 8.
= 7) Statt loots c. Inf. steht ci c. Conj.
Praet. nach einem Praet. : runa nemun , ei af-
daufidedeina ina 31. 27, 1. = 8) Statt des
griech. Partic. steht ei c. Conj. Praes. nach
einem Praes.: £>u hvas is, ei andvaurdjais R. 9,
20. = 9) lm griech. fehlt die Conjunction, im
goth. steht a) ci c. Ind. Praes.: let, ei saihvam
M. 27, 49. Mc. 15, 36; qijaa, ei ni fraqisteif)
M. 10, 42. Mc. 9, 41; qif>a, ei ni ustiuhijp M.
10 , 23 ; saihvi]p, ci atsaihvif) izvis Mc. 8, 15. —
b) ei c. Ind. Praet. : var{:> in dagam £>aim , ei
usiddja L. 6, 12 (vgl. Lb. ad L. 8, 1.) — c)
ei c. Conj. Praes.: qif>a, ci allium gaggaijp G.
5, 16; fata anfiar, ci bidjaijs Lb. ad th. 3, 1;
saibv, ei niann ni qijpais M. 8, 4 ; saihv, ei mann-
Imn ni qi]bais vaiht Mc. 1, 44; sailivats, ci manna ni
viti M. 9, 30 ; vileis, ei taujau Mc. 10, 5 1. L. 18, 41 ;
vileis, ei manvjaima Mc. 14, 12; vileizu , ei qi-
fiaima L. 9, 54; vileif., ei fraletau M. 27, 17;
vileidu, ei fraletau J. 18, 40; vileij), ei taujau
Mc. 15, 12. = 10) Statt 'iva c. Conj. Aor.,
selten Praes. steht a) ei c. Ind. Praes.: qimijp
hveila, ei f>aggkcif> J. 16, 2; qimijs hveila, ei
dislahjada J. 16, 32; franima izvis du mis silbin,
ei sijujp J. 14, 3; maizein Jpizai friafivai manna
ni habaif), ei bvas lagjija J. 15, 13; und nach
einem Praet.: atgaf, ei taujis Mc. 11, 28; gava-
lida izvis, ei jus snivaij) - ei gibi£> J. 15, 16. —
b) c. Ind. Praet. : bvas fravaurhta , ei blinds ga-
baurans var£> J. 9, 2. — c) c. Conj. Praes.
«) nach einem Praes. : afletaif) , ci add ai Mc.
11, 25; afslabam ina, ci vairjjai L. 20, 14;
airino , ei gadaursjau E. 6, 20; f>ata anabiuda
izvis, ci frijof) J. 15, 17; anabiud, ci sijaina
T. 5 , 7 ; fiata ist anabusns meina , ei frijof)
J. 15, 12; anabusn giba, ei frijo£> J. 13, 34:
J>o anabusn anafilba f>us , ei driugais T. 1, 18;
]po sis misso andstandand , ei ni taujaip) G. 5,
17; ataugjan skuldai sijum, ei ganimai It. 5, 10;
atbairif) mis skatl, ei gasaihvau Mc. 12, 15; jabai
atgibau leik mcin, ei gabrannjaidau K. 13, 3;
atgibanda, ei svikunfa vairfai k. 4, 10; atgiban
ist, ei ni gasaibvaina £.8, 10; atsteigadau, ci
gasaibvaima Mc. 15 , 32. M. 27, 42. attiuha ina
izvis ut, ci viteif) J. 19, 4; batizo ist {jus , ei
fraqistnai M. 5, 30 ; batizo ist, ei galeifau J. 16,
7; bidjaif), ei ni vairjsai Mc. 13, IS; bidja, ei
usnimais J. 17, 15 ; naudifaurft man bidjan bro-
firuns, ei galeifiaina k. 9, 5 ; bidjam, ei briggai th. 1,
11; bidjam, ei matjaina th. 3, 12; fataanfar ei bid-
jail}, ei fragjai th. 3, 1 ; bidja, ei sijaina-ei sijaina-ei
galaubjai J. 17, 20; bidja, ci ufbausjaif) K. 16, 16;
bidja du gujja, ei taujaif), ni ei fiugkjaima, ak ci tau-
jai£>, ci £>ugkjaima k. 13, 7 J bidjandans , ei us-
lukai C.4, 3 ; bidjam, ci gaaukaijs mais Th. 4, 1 ;
bidjam izvis biauknan izvis, ci gaggaiti Th. 4, 12 ;
bidja taujan bidos, ei bauainia T. 2 , 2 ; biuga
kniva, ei gibai E. 3, 15; ist biuhti, ci fraletau
J. 18, 39; ni blandaif) izvis mi[> imma , ci ga-
skamai sik th. 3, 14; hvaf>ro bugjam, ci maljai-
ma J. 6, 5; bugei, ei hva gibau J. 13, 29;
domja smarnos visan allata, ei babau Ph. 3, 8;
dugavindij) sik, ei galeikai t. 2, 4; fagino in
izvara, ei galaubjaif) J. 11, 15; fragif, ei sitaiva
Mc. 10, 37; fragiba, ci ni galiginondau k. 2, 11;
fralet, ei saljaina £.9, 12; gaggif>, ei greitai
J. 11, 31; gagg, ei saihvaina J. 7, 3; gaggam,
ei merjau Mc. 1, 38; gaggam, ei usvakjau J.
11, 11; gaggam, ci gasviltaima J. 11, 16; gagg<£>,
ei ni gafabai J. 12, 35 ; gabraineijj ita , ci bai-
raina J. 15, 2; gakann sik, ci sijai K. 15, 28;
galaubjaif), ei ufkunnaif> J. 10, 38; galaubcif), ei
CI.
\air|>ai[:> J. 12, 36. galisifj, ci vailitai ni fr.'i
apatnai Sk. 50, 17; gamcli|> ist, el vinnai Mc.
9, 12; ganah si|>nni, ei vair]>ai M. 10, 25; si-
ju[i ganasidai, ei bvas ni btopai E. 2, 9; gasak,
ei liailai sijaima Tit. 1, 14; gasak, ei babaina T.
5, 20; gateiham, ci atsatjaima C. 1, 28: aJlis sik
ga|>arl>i|}, ak cis ci niinaina Af. 9, 25; ga|mla,
ei gatilona t. 2, 10; sama|i gavandjai]> , ci ni
fraisai K. 7 . ft; gibif) i7.\ is , ci sijai J. 14, l(i;
gibai istrik, el liaulijaiji It. 15, 6: gibandans, ci
ni anavaninijaiilau A: (i, 3 ; ni gramjai]), d ni \air-
]iaina C 3, 21; merjam- lialiandans - ci sijai /.'. 4, 7;
lialia l)i (ink gamin£>i, gairnjands |>nk saibvan-ei us-
fiillnau /. 1, 4; baubi[>s ist, ei l>air;>i j > «/. 15,8; liau-
lici, ci liaulijai J. 17,1; St bilnaudain 17,> i.s bidai, ei
aviliudodau k. 1, 11; hvopa, ei ufavfaleifyrjai k.
12, 9; insandei, ei galei£>aima Mc 5, 12: in-
sandjai]), ei qiinai K. 16, 11; invidi[> anabusn
i;ii]is, ci fa.viaiji Mc. 7, 10; kannja, ei sijai J.
17, 26; ei vilcij), kanneif) E. 6, 21; ni kaar-
jaidau aikklesjo, ei T. 5, 16; leilivand, ei andni-
niaina L. 6, 34: lagja , ci nimau J. 10, 17;
mailings ist nfarassjan , ei ufarassjai]") k. 9, 8;
mairvjaima , ei matjais Mc. 14, 12; ni matja, ei
ni gamanjau K. 8, 13; raelia, ci barduba ni tau-
jau k. 13, 10; melja, ei vitais T. 3, 15; mifi-
gasatidai, ci ataugjai E. 2, 7; bimait nimi]}, ei
ni gatairaidau J. 7, 23; nimijj, ci sijai usfullida
J. 16, 24; nimaij) mil., ci livonau k. 11, 16;
nimij>, ei mageif) E. 6, 13; naujijand iivis bi-
niaitan, ci ni vinnaina G. 6, 12; qimijj, ei sat-
jaidau Mc. 4, 21; qimif>, ci slilai J. 10, 10;
qiji, ei \air]>ai L. 4, 3; qif>a, ci galaubjaif) J.
13, 19; rahnjaina, ci ni vajamcrjaidau T. 6, 1;
rinnai|>, ci garinnaif) K. 9, 24; rodja, ei babaina
J. 17, 13; saibvaiji, ei sijai K. 16, 10; saibv,
ei usfulljais C4, 18; satji|i, ci saibvaina L. 8,16;
£>o sido , ei sijai T. 4 , 15 ; skai is baban , ei ni
atdriusai T. 3, 7 ; skal visan, ci mableigs sijai
Tit. 1, 9; hva laujau, ci vairjsan Mc. 10, 17;
bva taujis |m taiknc, ei saihvaima J. 6, 30; £>ata
lauja , ci banhjaidaii J. 14, 13; bva laujau, ci
|>au andnimaina L. 16, 4; taujai|> i/.\is frijonds,
ci andnimaina A. 16, 9; bra laujaima, ei vatirk
jaima J. 6, 28; tail jan baba, ci nsmaitau X*. 11.
12; taugaij), ei nssiggvaidau C 4, 16; taoja, e
vairfiau K. 9, 23; taujai, fi vairf>ai K. 16, 2
tanjan baba, ci usmaitau, ei bigilaindau k. 11,12
jiagkjau, ci ni sijai k. 1, 17; ci ni jingkjaima,
£>ata ]>agkjai k. 10, 9; fiairhgalcikonda, ei gani
maif), ei ufblesans ni sijai K. 4, 6; Jwirvisa, ci
liiauknai Ph. 1, 26; ni Jjarft, ei bvas f>uk fraib-
nai J. 16, 30; usfnlleif), ci hugjaifi Ph. 2, 2;
usgagg, ei nsfullnai L. 14, 23; ni nsgaggai, ei
gibai E. 4, 29; ushraineif), ei sijaiji K. 5, 7;
ni ci uskannjaima, ci li.-i I >.-i i j • k. 5, 12; usmitaiji,
ci gabausjau Ph. 1, 27; usnimijj, ei gani.saina
L. 8, 12; ci ufkunnai, nrrcisi{-> J. 14, 31; vair
J)if>, ci saihvaina Mc. 4, 12; ni im vairfjg, ci
inngaggais M. 8, 8. L. 7, 6 ; du Jiamma rakan
dans, ci gibaidau E. 6, 19; varjandans uns du
Jiiudom rodjan, ci ganisaina Th. 2, 16; arbaidjai
vanrkjands, ci babai E. 4, 28; unsveibands avi-
liudo, gamund vaurkjands, ei gibai £. 1, 17; J>al-
isl \aurstv gufis, ei galanbjai(> J. 6, 29; ik vcilia.
ei sijaina J. 17, 19; veitvolja, ci fastais T. ft, fit;
viljauci gibais Mc. 6, 25; vileiina, ci laujais Mc.
10, 35; vUcid, ei laiijaiua L. (>, 31; viljau, ci
sijaina J. 17, 24 ; viljau , ei ussaihvau Mc. 10,
51. L. 18, 41; ist vilja, ci aigi J. 6, 40; vil
jau, ci sijaina, ci saibvaina J. 17,24; viljau, ci ni
sijaif) R. 11, 25; ni \ilcima aftiamon, ei fraslin-
daidan k. 5, 4; vileina i/.sis liiinaitan, ei bvo-
[laina G. 6, 13; usletan ijvis vileina, ci im al-
jano]i G. 4, 17; ni vileima izvis unvcisans, ci
ni saurgaiji Th. 4, 13; sa 1st blaifs , ci ni ga-
daujinai J. 6, 50; an bvas ist, ei galaubjau J.
9, 36; nist du daupai-ei banlijaiilau J. It, 4:
soli Jjan ist so aivcino libains, ei kunneina J. 17,
3; mis in miiinistin isl, ei nssokjaidau K. 4, 3;
|iatci ]iaim managaim bruk sijai, ei ganisaina A.
10, 33; vintru visa, ci gasandjai|-> AT. 16, 6; f>a-
10*
76
ci.
tuh £>an allata in izvara, ei ufarassjai k. 4, 15;
is ist haubi£>, ei sijai C. 1, 18; ni sijuj) in ri-
qiza, ei gafahai Th. 5, 4; (ist,) ei ustauhans
sijai t. 3, 17. — /?) nach einem Praet.: afdau-
f>idai vaurjsuf), ei ak ran bairaima R. 7, 4 ; dufie
afgaf sik, ei andnimais Phil. 15 ; anafalh, ei ga-
talzjaindau T. 1, 20; andnam, el vair£>ai iSA\ 38,
17; atgaf, ei taujai£> J. 13, 15; atgaf, ei sve-
raina J. 5, 23; Sk. 46, 9. 16; atgaf, ei taujau
J. 5, 36. Sk. 47, 13; atgaft, ei gibai J. 17, 2;
jpanzei atgaft mis, ei sijaina J. 17, 1 1 ; atgebun,
ei gamuncima G. 2, 10 ; svaei bedeima Teitaun,
ei ustiubai, ei managnaif> k. 8, 6 ; bajp , ei lag-
jais , ei ganisai Mc. 5 , 23 ; ba]3 £>uk saljan, ei
faurbiudais T. 1, 3; fauragamanvida, ei gaggaima
£.2, 10; gaarmaida, ei ni habau Ph. 2, 27;
gakunjiedum, ei gastandai G.2,5; ni galaubidedun,
ei gaarmaindau R. 11, 31; galaubidedum, ei ga-
raihtai vairjbaima 6?. 2, 16; galeikaida jah mis
Jsus meljan , ei gakunnais L. 1 , 4 ; galauk , ei
gaarmai R. 11, 32; gamelida, ei nimai Mc. 12,
19 ; gamelida, ei ni babau k. 2, 3 ; gamelida, ei
ufkunnau k. 2 , 9 ; gamelida ei nimai L. 20, 28 ;
gamelif) varf} , ei habaima R. 15,4; gamelida,
ni fieei saurgaif) ak ei kunnaif) k. 2, 4 ; gaqc-
Jaun sis , ei vairjbai J. 9, 22 ; gastanida atgiban,
ei ganisai K. 5, 5 ; gasvalt , ei libau G. 2, 19 ;
gasvalt, ei libaina k. 5, 15; gaunledida sik, ei
gabeigai vairjaaif) k. 8, 9 ; ni mik gaurida, ak bi
sumata, ei ni anakaurjau allans izvis k. 2, 5 ; ga-
valida izvis, ei jus snivaif) J. 15, 16; gavargida,
ei nsfulljaidau R. 8, 4 ; gaf - unte garinnaima - ei
Jsanaseijss ni sijaima £.4, 14; gaf im, ei sijaina-
ei sijaina ustaubanai J. 17, 22; liabaidedum , ei
sijaima k. 1, 9 ; ni bveilaidedum bidjandans , ei
fullnaif) C. 1, 9; insandida, ei faginoji Ph. 2, 28;
insandida, ei ni lausjaidau K. 1, 17; J>ata insok,
ei galaisjaina sik .SA - . 45, 7; qam, ei vcitvodjau
J. 18, 37; qam, ci saibvaina J. 9, 39; qam, ei
aigeina J. 10, 10; qam, d sveraidau J. 12, 13;
qam, ei visai J. 12, 46; qam, ei stojau J. 12,
47; qaf), ei galaubjaif) J. 14, 29; qa£>, ei ga-
laubjaina J. 11, 42; ei viteij), qaf> M. 9, 6. Mc
2, 10. L. 5, 24; rodida, ei sijai J. 15, 11; ro-
dida, ei ni afmarzjaindau J. 16, 1; rodida, ei
gamuneif) J. 16, 4; satida, ei libaima Th. 5. 10;
saurgaideduf), ei gaslei£>jaindau k. 7, 9; tavida
mik silban haunjands, ei jus usbaubjaiudau k. 11,
7 ; vainei £)iudanodedei]p, ei mif>f)iudanoma K. 4,
8 ; usbruknodcdun , ei intrusgjaidau R. 11, 19 ;
ni vaibt vilda taujan, ei ni sijai Ph. 14; vas, ei
gageiggau K. 9, 21; vas, ei ganasjau K. 9, 22;
ni varf) analaugn , ak ei svikunj) vairfiai Mc. 4,
22 ; ei bigitaidau K. 4, 2 ; ei uhteigai sijaif) K.
7, 5; ni sva auk ei an^araim iusila k. 8, 13;
ei ni qifiau (tint nicht zu sagen) k. 9, 4; Phil.
19; ei frijos ins Sk. 46, 19; ei Sk. 40, 22.—
d) ei c. Conj. Praet. nach einem Praet.: ana-
baujj, ei manna ni funf>i Mc. 5, 43 ; anabaujb im,
ei maim ni qefieina Mc. 7, 36 ; anabauf) im, ei
maimliim ni spillodedeina Mc. 9, 9 ; anabauj? mis,
ei veisjau Neh. 5, 14 ; andbait, ei ni gasvikunf)ide-
deina Mc. 3, 12; andbitun, ei Jiabaideili L. 18,
39; ni andhaibaitun, ei vaurfieina J. 12, 42; at-
berun, ei attaitoki Mc. 10, 13; atgaf, ei atlagi-
dedeina faur Mc. 8, 6; atgaf, ei ushramijis vesi
Mc. 15, 15; atgaft, ei bivesjau L. 15, 29; at-
gaf, ei gakunnaidcdi L. 19, 15; atgibana ist, ei
kaupastedi k. 12, 7; atgibana varf> vailamerjan,
ei kannif) vesi £.3, 10; sik silban atgaf faur
f>o, ei \>o gaveibaidedi, ei ustauhi E. 5, 26; at-
nehvida, ei usfullidedi Ph. 2, 30; atvarp, ei us-
qistidedi Mc. 9, 22; berun, ei attaitoki L. 18,
15; ba£>, ei ni usdrebi Mc. 5, 10; ba£>, ei vesi Mc.
5, 18; bedun, ei f>au attaitokeina Mc. 6, 36;
ba{:>, ei usvaurpi Mc. 7, 26; bedun, ei lagidedi
Mc. 7, 32; bedun, ci attaitoki Mc. 8, 22; baf>,
ei matidedi L. 7, 36; baf>, ci anabudi L. 8, 31;
bedun, ei uslaubidedi L. 8, 32; baf>, ei usdri-
beina L. 9, 40; baf>, ei qemi K. 16, 11; baf>,
ci afstojji k. 12, 8; drusun ana ina , ei attaito-
keina imma Mc. 3, 10; fauragasandida, ei vaurfii
ei.
77
k. 9, 3; faurbauj), ei vailit ni nemeina Mc. 6,
8i faurl)an[>, «'i maim linn ni qc| icina Mc. 8,30;
fraqistnoda, ei utfollif) vaur]>i J. 17, 12; du[>e
gaarmai]>s var[>, ei atangidodi T. 1, 16; gadau-
l>iila, <-i ni gauraidedeina ,/. 12, 40; iddjcdun, ei
ni bisaulnodcdeina J. 18, 28; vas gabuli[>, ei ni
ln>|>eina L. 9, 45; galai|>, ei galevidedi Mc. 14,
10; gaqemun, ei ga£>raf«tidedeina J. 11, 19; ga-
tavida -gatairands ei gaikopi E. 2, 15; gatavida,
ci vaur|>oina k. 5, 21; malita gataiijan, ei ga-
dabbaodedi •7.11,37; gavaurbta tvalif du visan-
jali ei insandidcdi Mc. 3, 14; ni grip"!' naflt, ak
ci usfulliiodedeina hoko.s Mc. 14, 49; ni {)alei
ni habatdedeima valdufni , ak ei gebeima th. 3,
9; bvotidedun, ei ga{)abaidedi Mc. 10, 48; in-
sakana vesnn ni in .f>is Jjatainei, ci gakanuidcdi
Sk. 44, 21; kwandida, oi nemi Mc. 12, 2; in-
saiididodun, ci ganuteina Mc. 12, 13; in.sandi<la,
ci gebeina />. 20, 10; insandidedun, oi gafaifalieina
L. 20, 20. J. 7, 32; insandida, ci nsbaubtedi
G. 4, 4; innufsliipun biniulisjan, ci uusis gafuvai-
dcdcina G. 2, 4; invagidedi
fralailoti Mc.
15, 11; ni lailot, ei hvas fiairbberi Mc. 11, 16;
moridcdun, ci idrcigodedeina Mc. 6, 12; munai-
di'dun osgaggan jab vilvan , ci tavidedeina J. 6,
15; iminaidcdun, ci usqenicina J. 12, 10; uemun,
ci vaurneina J. 8, 59. 10, 31; qcniun , ci se-
hveiiia J. 12, 10; qam, ci vaurbtedi Sk. 37, 7;
qaf>, ei babaif) vcsi , ci ni £>raibcina ina Mc. 3,
9; qaJ->, ei usdrebcina Mc. 9, 18; sifaida, ei ga-
sebvi J. 8, 56 ; usbcidands , ci gakanuidcdi , R.
9, 23; usbaubtcdun, ci gasalbodedeina Mc. 16,
1; undgrinun, ei nemi Mc. 15, 21 ; aijifiau usdau-
didedeima, ei ni galcvijis vesjau J. 18, 36; usstaig,
ei gasehvi L. 19, 4; uslaubun ina, ci ushramidc-
dcina ina Mc. 15, 21; varf>-ci nskunp>a vaurjii-
ei vaurfii R. 7, 13; var£> - ci gageigaidedjau
K. 9, 19. 20. 22; ni vilda, ei bvas visscdi Mc.
9, 30; ni vas vilja, ei nu qemi K. 16, 12; vilda
qiman, ei habaidcdci]) It. 1, 15; vilda at mis ga-
balian, ei andbablidcdi Phil. 13; Itvafiro mis fiata,
ei qcmi i. 1, 43; vcsun sumai |dze urrinnandane.
ci in \ii chia L. 6, 7; ci bairbta vaurjicina J.
9, 3; ci usfiillidedi allata E. 4, 10; ei n.sfull-
nodcdi J. 12, 38. 15, 25. 18, 9. 32; ci tffollif)
vaurjii J. 13, 18; ei gadraadna R. 11, 11. —
ci c. Conj. Praet. und I'raet. : fihragiaindidi
bm|>riin-> , ci ni vaiirjii lausa , ci -ainau\ idai si-
jai|> /.'. 9, 3; ci ni iifarliafnaii , atgibana ist MM
liiiiilo, ei mik kaunastcdi, ci ni ufarbutjjaii /.-. 12.
7; insandida , ci usbaubtcdi, ci andniiiiaina G. 4,
5; ci ustaubi aikklcsjon ni babaudein bvammc-ak
ei sijai E. 5, 27. = 11) Statt omogc. Cojij. Aoi:
steht a) ci c. Conj. Praes. a) nuch einem Praet.:
bidjam, ci uslianhnai th. 1, 12; bidiaib, ci \air
Jsaif) M. 5, 44; bidjifi, ci ussandjai M. 9, 38;
bidjif), ei ussatjai L. 10, 2; frijond bidjan, ci
^aiiinjaiiidaii M. 6, 5; fravardjand, ei gai>ailitain-
dau L. 2, 35 ; lagjais, ci ganisai Mc. 5, 23; liubtjai.
ei gasaibvaina M. 5, 16; salbo, ci ni gasaibvaizau M .
6,18; taujand, ei baubjaindau M. 6, 2 ; j airhgaggi£>,
ei andliuljaindau /.. 2, 35; iislinbai[>, ei sc. sijai
k. 8, 11; ni viti, ci sijai M. 6, 4 ; ist - ci vair-
J>ai-ei vairjiai ibnassus k. 8, 14; J) nac/i einem
Praet: in fiize jab raisida J>uk, ei gabairbtjau
jab gateibaidau R. 9 , 17. — b) ci c. Conj.
Praet. nach einem Praet.: bedun, ei nslifd M.
8, 34; gabailida, ci usfullnodedi M. 8, 17; ga-
runi gatavidedun, ci usqemeina Mc. 3, 6; izci
gaf, ei uslausidedi G. 1 , 4 ; insandida bidjands,
ei qimi jab ganasidedi L. 7, 3. = 12) Statt
oTl steht a) ei c. hid. I*raes.: galrauam, ci tau-
ji^ th. 3, 4; qi^is, ci im J. 18, 37; sildaleikja,
ci afvandjanda G. 1, 6; vait, ei saibva /. 9, 25;
vait, ci gibif. J. 11, 22; vait, ci gagaggif:. Ph.
I, 19; vitum, ei kant J. 16, 30; bvileiks ist sa,
ci ufbausjand M. 8, 27; hvo so handugcino so
gibano imma, ei vairpiaud Mc. 6, 2; triggvs guf>,
ei nist, k. 1, 18; galaubjai Jiata, ei gagaggiji Mc.
II, 23; kunneis, ci algaggand t. 3, 1; hva sijai
})ata, ci anbiudif) Mc. 1, 27; livas siai sa , ei
fanrbiudif) L. 8, 25; nibai usqimi ais silbin . ei
7*
ei
snnsei.
"l'l^'l* J - &' 22> fagino]?, e » ufhausjand L. 10,
20; q''H^ ci faurbigaggif) Mc 16, 7; qaf>, ei
ni inagu{> J. 13, 33; ufkunjba, ei sind J. 17, 7;
vcnidedum , ci galauseif) k. 1, 10; hva varf>, ei
munais J. 14, 22; aijbfiau jus faginodedeijj-ei
ik gagga J. 14, 28; sai, ei ni liuga G. 1, 20.—
It) ei c. hid. Praet. : anahaita, ei qam k. 1, 23 ;
aviliudo , ei daupida K. 1 , 14 ; qijais , ei uslauk
J. 9, 17; kunneij^ , ei fijaida J. 15, 17; hausi-
deduj), ei qaf> J. 14, 28; Jsatei andnam, ei Xri-
stus gasvalt K. 15, 3; ataugida, ei vas Sk. 41,
5; gasvikunjjjands, ei ni afvandida sik Sk. 39, 4;
vaurd Jiata gamelido , ei fijaidedun J. 15 , 25 ;
{nata vaurd, ei ni fraqistida J. 18, 9. — c) ei
c. Conj. Praet.: J>ugkei£> im, ei andhausjaindau
M. 6, 7; fnigkeif) izvis, ei sunjoma uns k. 12,19;
venja, ei ufkunnaija k. 1, 13; venja, ei kunneif)
k. 13, 6 ; venja, ei fragibaidau Phil. 22 ; Jiagkjai,
ei sc. sijaima k. 10, 7; f>ata izvis anabudum, ei
ni matjai th. 3, 10. — d) ei c. Conj. Praet.:
ni hugjaif) , ei qenijau M. 5, 17; hausidedun
ci is vesi Mc. 6, 55; mundedun, ci-J^atei
qej>i J. 13, 29; f>aiei silbaus trauaidcdun sis,
ci veseina L. 18, 9 ; fiuhta im , ei skulda ve-
si L. 19, tol. = 13) Statt el steht ei in:
mikilja, ei livaiva in aljana brigga, do!-d£io f eiTtwg
7iaQayi]i.<uO(» /2. 11, 14; sildaleikida, ei gasvalt,
e&avfiaoev, el Te&vijxi Mc. 15, 44; gof> ist im-
ina mais, ei galagjaidau, xa).6v eotiv ai)T(a j.uc"h-
).ov, el neQixeirai. Mc. 9, 42; hva nu kant, ei
aban ganasjais, ri yuo oidag, el xbv avSqa oai-
aeig K. 7, 16 ; gabaurjaba fraqima jah fraqimada,
svejaauh ei frijoda (el xal ayccTtHfiai) k. 12, 15 ;
afargagga, ei gafabau, Siw'/m , el y.a\ xareckaftw
Ph. 3, 12; ni ei-sva gaggai, el filj-ovra) neqo-
nateiTW K. 7 , 17 ; ei hvaiva gaqimau , eiTiwg
xccTaVTrjOO) Ph. 3, 11; ]3atuh vesi vi^ra Jjata
gadob, ei frauja galausidedi Sk. 38, 4; atiddja,
ci liigcti, rhd-ev, ei eiiQi'joei. Mc. 11, 13; frah,
ci gadaui?nodeHi , i7iriQi>JTr,o~ev, el aTied-ave Mc.
15, 44; ni vait, ei daupidedjau , oil/, oida . el
eftunTin-a K. 1, 16. = 14) Statt y.ai mit an-
drer Wendung: ni stojid, ei ni stojaindau L. 6,
37; leitil ei ni saihvij) J. 16, 17.== 15) Statt tog:
bvan lagg mel ist, ei varf> Mc. 9, 21; und in
andrer Bedeutung : fravrohijjs var]a , ei distahi-
dedi, xateftkri&i], cog SiaoxoQTti^wv L. 16, 1.
= 16) sa-ei st. saei Gt. 3, 16: und £>ana dag,
ci vairf>ai Lb. ad L. 1 , 20 ; [»mma daga , ei
andhuljada L. 17, 30; fram pamma daga ei hau-
sidedum C. 1, 9 ; fram Jjamma daga ei anabau]>
Neh. 5 , 14 ; f>amma haidau ei andsto£>un t. 3,
8. = 17) Hinzugesetzt ist ei gegen den grie-
chischen Text in: ei samo hugjaima Ph. 3, 16;
ausserdem findet es sich noch in : ni ci uskann-
jaima , oil yciQ avviatavofiev k. 5, 12 ; Jiannu
nu ei faur mel ni stojaifi, tuare fit) ngo xaioov
Ti xoivexe Lb. ad K. 4, 5; in £>ammei liugandans
bigitanda, ei ni ainshun galaubidedi Sk. 52, 2;
ei-gasok Sk. 45, 14. — 18) Mit andern Partic.
verbunden steht ei in : ufhaband, ei hvan ni ga-
stagqjais, aoovoi, fi?']7iore TiQogxoxpijg L. 4, 11;
jah J:>an ci tavideduf), icp ov enoitjOccT? (gesetzt
audi dass) Lb. ad M. 25, 40. 45.
ei|>an, v. pian.
ei [>iin , v. f>au.
akei, v. ak.
ibaiei, v. ibai.
ikei, v. ik.
[>uei, v. k>u.
izei, v. is.
saei, v. sa.
£>atei,
J>eei,
\i a d e i ,
]jarei,
J>aJ>roe i,
faurf>izei,
|>atainei, v. ains.
mi |> [>a n ei , r. f>an.
svaei, v. sva.
sunsei, v. suns.
Jiata.
Kiairciko —
gafoiiau.
7»
Eiai reiki), 'Ifutgoj, Ortsnamcn : sun jus Eiai
rcikon.s Etdr. 2, 34; cgl. lairciko.
Eikaunio, 'Ixoviov, Ortsuameir. inKikauuion t.
3, 11.
Eiram, 'Hya/i, Mannsnamen: sonjus Eiramis
(so Lb. st. I'.ciraniis) Estlr. 2, 32.
eisarn, «., Eisen Gf. 1, 488. Gr. 2, 46. 144.
337. Ah Vmschreibung vonnidt), Fusseisen, Fuss-
fessel, steht: eisarnam Li fotuns gabuganaim und
f>o ana fotum cisarna Mc. 5,4.
eisarnabandi, v. I>in<!an.
eisarneins, eisern: iiaudibandjom eUamei-
naini, uXvoioi Mc. 5, 3. 4.
Esaias, '/Jautag, Mannsnamen: Esaias Mc. 7,
6. R. 9, 27.29. 10, 16. 20. 15, 12; od. Esaeiai
J. 12, 39. 41. R. 15, 12; Eateiiiu L 3, 4.
4, 17. J. 12, 38; EsaYin Mc. 1, 2; B»aTan
M. 8, 17.
Esav, 'floav, Mannsnamen: lakob frijoila, i|>
Esav fijaida R. 9, 13; vgl. Lb. ad L. 2, 1
P.
* fad an, fir. 3., nascerc, alere, n'dhren Gf. 3, 374
Gr. 2, 43.
fadar, m. Gr. 1, G10. 4, 462., nccn'iQ, Vo-
ter Gr. 3, 314. 320: abba fadar, a t 9(ia 6 nctTT^)
G. 4, 6.
fad reins, ciiterlich. Das substantivisch gc-
setite Neutr. iiberlragt \) Valerschaft: all fa-
dreinis, naaa naxqia E. 3, 15. — 2) Eltern,
Vorfuhrcn; nqayovot, T. 5, 4. t. 1, 3, so/wf
yonig ; laid near a) im Sg., i« rfc»» jedoch der
Art. , «7js i-Vem. demolish: nnd das Verb, im
Plur.masc. durch Sgnesis couslruirt werden Gr
2, 994. 4, 271. 286: fadrcin is J. 9, 2. 3; us-
gcisnodednn fadrcin izos L. 8, 56; atidliofnn od.
qejmn J>ai f. is J. 9, 20. 22 ; f>izc adetandanc
fadrcin 7v. 18, 29; £>an* f. is J. 9, 18; 6) im
Plur.: ni auk skulua barna fadrcinam buzdjan, ak
fadreina barnam k. 12, 14; barna, ufbausjaif) fa-
drcinam bi all C. 3, 20: andalauni usgiban f. T.
5, 4; J)animci skalkino fram f. t. 1, 3; f. un-
gabvairbai /. 3, 2.
fad reins, f, wxtQta, Geschlecht, Abstam-
mwig, Familie: us garda fadrcinais Daveidis, t£.
ol'y.ov xct'c nutQuis davtS L. 2, 3.
1 od ja ii , c. Ace, Jemanden fdttern, iiiihren: \
TQt(fHV Trt'a M. 6, 26. L. 4, 16; ixToirpciv E.
5, 29 und barna fodjan, TtxvoTQOCffiV T. 5, 10:
fodcty ins M. 6, 26; f. ita E. 5, 29; attans ite
fodida Sk. 50, 14; barna fodidedi T. 5, 10; va.<
fodtys L. 4, 16.
fodeins, f, TQurp), Putter, Nahrung Gr. 3,
512: fodeinai M. 6, 25. 16. ad L. 7, 25.
usfodeins, /*., Futter, Lebensunterhalt : ha-
bandans usfodcin jah gaskadvein, e%ovrtg otaTpo-
r/-«g z«i oxtnaaaara C. ad T. 6, 8.
fah an (faba, faifab G>. /, 566) c. ^cc, ru^MX
rn'fi Jemanden fnngen Gf. 3, 386. G'r. 2, 28.
74: ainshun ni faifab ina J. 8, 20; vildrdmi fa-
ban ina J. 7, 44.
gafalian, (gafaha, gafaifab 6'r. /, 566J fan-
gen, erfassen; o/ine Cas. filr xaTaXauftcwtO&tti,
mil dem Geiste erfassen. einschen E. 3, 18; c.
Ace. fur xaTakafi/SfXVHV tivcc, aliqnem comnre-
bendere Mc. 9, 18; supervenire /. 12, 35. Th.
5, 4; assequi A\ 9, 30. Ph. 3, 12. 13; od.
Ttlft^HV Tivcc, aliqueni comprebenderc J. 7, 30. 32.
10, 39. k. 11, 32; ferner gafahan is vaurde,
iniXafxfkcvto&at ctirov twv Xcywv, verbis earn
capcrc, ihn in der Rede fangen L. 20, 20. 26:
Ml Pass, auch fiir nQofoxfifiavtO&CU, iibereill
80
gafnlis — i'aginon.
werden G. 6, 1: ina gafahif) Mc. 9, 18; ei ga-
fahau Lb. ad Ph. 3, 12; ei riqiz izvis ni gafa-
hai J. 12, 35; ei sa dags izvis g. Th. 5, 4; ga-
faifahun garaihtein R. 9, 30; ei gafaifaheina is
vaurrlc L. 20 , 20 ; ei g. ina J. 7 , 32 ; gafahan
b vaurde L. 20, 26; ina g. J. 7, 30. 10, 39;
g. mik viljands A. 11, 32; ei mageij:> g., hva si-
jai braidei E. 3, 18; ik mik silban ni p>au man
g. Ph. 3 , 13 ; jabai gafahaidau manna in hvizai
missadede G. 6, 1; gafahans var£> Ph. 3, 12;
fram Jianimei gafabanai tiuhanda (cod. A. : habanda)
h'Co)-/Qi}uivok vri avTov t. 2, 26.
g a f a h s , m., ayoct, Fang : in gafabis Jmzc fiske
L. 5, 9.
*faihan, fr. 2., sich filgen, passen Gf. 3, 417.
Gr, 2, 28.
fullafahjan, c. Dal. Mc. 15, 15. i. 4, 8
wnrf c. vice. Sk. 50, 1 1 , satisfacere alicui , Je-
mandem ein Genilge thin, Gr. 2, 670: imma
ainamma fullafahjais , avra fiovio IciTQSvOuq L.
4, 8. Grm. 24; siponjans fullafabida Sk. 50, 11;
j^izai managein fullafabjan , tw oy}.(u to ixavov
TioiTJoctt, Mc. 15, 15.
laheds, f., yccoc'i, Freude Gr. 2, 251. 3,
525: abftangig in c. Gen., fiber Elwas, ini tivi
L- 15, 7. 10. A. 7, 4; vair£>i£> Jpus faheds L. 1,
14: f. \airf)ij> in ainis fravaurhtis idreigondins
L. 15, 7. 10; ei f. izvara usfulljaidau J. 15, 11;
nieina f. allaize izvara ist A. 2, 3; od. ei fahejps
meina in izvis sijai J. 15, 11; ei f. izvara sijai
usfullida J. 16, 24; garaibtei jab gavair^i jab
f. R. 14, 17; akran abmins ist-f. G. 5 , 22; f.
iah vaips meins Ph. 4, 1; unsara vens ai]Vf)au
f. Th. 2, 19; jus siuf> vul]i>us nnsar jab f. Th.
2 20; so f. meina usfullnoda Sk. 43, 1; fulljai
izvis allaizos fahedais R. 15, 13; ufarfullij:>s im
f. in aglons unsaraizos k. 7, 4; managdujjs f. ize
k. 8, 2: ei f. usfullnau t. 1, 4; mij:> fabaidai L.
8, 13 od. mij? fabedai Mc. 4, 16. L. 10, 17.
C. I, 11; H 1 alia'' (■ P% 2, 29. ana allai f.
Tli- 3, 9; du f. galaubeinais izvaraizos PA. 1, 25;
ana f. Teitaus A. 7 , 13 ; so saurga izvara du f.
vairjsijb J. 16, 20; ni gaman £>izos aglons faura
f., unte gabaurans var£> manna in fairhvau J. 16,
21; spillo izvis faheid mikila L. 2, 10; od. fa-
bed meina J. 17, 13; usfullci{i> meina f., ei Jsata
samo hugjaija PA. 2, 2; £>o f. izvara J. 16, 22.
f a g i n o n , yuiqnv, sich freuen ; nimmt weder
sis noch sik zu sich Gr. 4, 34 ; die Sadie, iiber
welche man sich freut , bezeichnet der Dat.
instr. L. 10, 20. R. 12, 12; bti xwi K. 13, 6.
Gr. 4, 664. 715; oder ana fahedai, im ty\ ya-
qk k. 7 , 13 ; od. fram c. Dat. , uno nvog k.
2, 3; od. in c. Gen.,im twi K. 16, 17; Sik
riva J. 11, 15. Th. 3, 9; o«Z. z'm c. Dat. sv
nvi Ph. 1, 18. 6'. 1, 24; im nvi L. 1, 14;
od. ein Satz mit ei, on L. 10, 20. J. 14, 28;
'iva J. 11, 15; od. mit {:>ammei, on, L. 15, 6;
od. in Jpammei , on L. 10, 20 ; od. unte", b'rt
L. 15, 9. 32. A. 7, 9. 16. PA. 4, 10; od. fjan,
or«?' A. 13 , 9. Audi steht dabei in fraujin, iv
•/.VQiio, wie es einem Christen geziemt Ph. 3, 1.
4, 4. 10., und hinzugesetzt Th. 5, 16; endlidt
faginon mif> c Dat. , ovyyceQjjvai nvi L. 15,
6. 9: fagino in izvara, ei galaubjaif> J. 11, 15:
f. in qumis K. 16, 17; f., ni unte gauridai vesu]>
A. 7, 9; f., unte gatraua A. 7, 16; in Jsamma
f. PA. 1, 18; f., in fiaimei vinna C. 1, 24; fa-
ginof> J. 16, 20; f. izvar bairto J. 16, 22: nib
f. invindijbai K. 13, 6: faginom, J>an veis siukam
A. 13, 9; ana allai fahedai, J>izaiei f. in izvara
Th. 3, 9; in gabaurj^ai is faginond L. 1, 14;
ei aftra faginoj) PA. 2, 28; faginoda in fraujin
mikilaba, unte ga£>aihuj> PA. 4, 10; faginoda J.
8, 56; faginodedum ana fabedai Teitaus A. 7, 13:
faginodedun Mc. 14, 11; ai|i{)au jus faginode-
deijs, ei ik gagga J. 14, 28; fagino, anstai in-
dahafta L. 1, 2S. Gr. 4, 560 ; faginod L. 6, 23 ;
f., in Jjammei gamelida sind L. 10, 20; od. fa-
ginof) A. 13, 11: f. mij> mis, £>ammci od. unte
bigat L. 15, 6. 9; f. in fraujin PA. 3, 1. 4, 4.
7'/(.5, 16; f>amma ni f., ei ufhausjand L. 10,20;
mi | >fae;inon — fairinon.
M
faginon skuld vas , nnte dau{->s vas L. 15, 31;
f. mif> faginondam R. 12, 15; fram paftnei skulda
f. k. 2, 3; svae! mis uiais f. var{i k. 7, 7 J f.
duginm Ph. 1, 18; faginonds L. 15, 5. 19, 6;
faginondaiis L. 19, 37. k. 6, 10; vcnai f. R. 12,
12; nii|. faginondam R. 12, 15.
mi [>fagino n , c. Dat., ovyyaiQiiv Ttl/i, sich
mit Jemnndcm freitni : ini|>fagino|> sunjai K. 13,
6; mi|>faginododun izai L. 1, 58.
fagrs, jiasscnd, gee.ignet, schiin: du maihsttu
fagr, n'g xonoiav ivtfirov L. 14, 35.
unfagrs, unpasscnd , ohne Anmuth; aya-
Qiarog: = {>aini nnfagram jali unsdjam L.G, 35.
gal'alirjan, xaraaxtvd^civ , znbereiteti, wold
iiusriislrit : Manageia gafalirida L. 1, 17.
gafehaba, n'ayijfiot'iog, wohlanslllndig Th.
4, 12.
fa ill ii, «., nccus, Vieh, Verniogcn; xr't\uaxaMc.
10, 22; xqwutu Mc. 10, 23. 24. L. 18, 24;
atQyvQiov Mc. 14, 11. Gf. 3, 428. Gr. 2, 28.
3, 325. 359. I, 54: J->aim Ininjaiidam afar failiau
Mc. 10, 24; habands failm manag Mc. 10, 22;
f. giban Mc. 14, 11; fiai f. habandans L. 18,24;
od. Jiai faibo habandans Lb. ad Mc. 10, 23;
rgl. Lb. ad L. 4, 13.
f a ill ufriks,
faibuf rikei,
failiugairns,
1 aihugairnei,
faihugeiro,
f a i h u g e i r o n i ,
faihugeiro n j an,
failiuskula, v. skslan.
1 a i h u | > r a i Ii n s , v. J:>reihan.
f aihugavaurki, v. vaurkjan.
filufaihus, nohvTioixiXog, sehr bunt, sehr
mannigfultig Gf. 3, 425. Gr. I, 67: so filufaibu
(enttc. adverbicll, wie Sin L. 0, 5; od. in filu-
faihus zu Undent) bandugoi Lb. ad E. 3, 10.
bifaih, «., Uebervortlicihrng Gr. 3, 485: bi-
faiha (fehlt im griech. Texte) Lb. ad k. 12, 20.
v. friks.
bilaiho, f., n'/.tovt^ia, datt. Gr. 3, 487. I,
54 : svasve vailaqiss jab ni svasve bifaihon k. 9, S.
Ii i f .i i Ii <» ii , c. Acc, nkioviXTftv twu, Jeman-
den libervortheilen : t'i bvas ni bifaib(o in bvam-
ma toj<-:') Lb. ad 7%. 4, 6; ibai Jiairh hvana bi-
l.i ili in 1. 1 izvis A. 12, 1/ ; ibai hva bifaihoda izvis
Teitus k. 12,18; ni aiiiimlnm hifaihndf-diuu X\7, 1.
galaihon, dass.: gafaibondau ah Randgloue
im cod. A. «*: «• ni galiginondau fram sataniu
Lb. ad k. 2, 11.
fair-, ver-, unlrennbare Partikel Gf. 3, 604.
Gr. 2, 56. 724. 850. I, 52. Es findet sich fair
1) vor Verb. : fairaiban , fairgreipan , fairhaitan,
fairrinnan, fairvaurkjan , fairvcitjan; — 2) tor
Partic. : unfairlaisti^s ; — 3) tor Nom. uur in
dein von fairvcitjan abgeleiteten fairveill.
' lair. in, ft. 2., anklagen, beschuldigen? Gr.
2, 56.
fair in a, f, Schuld, Beschuldigung, Anklage-
grtind; Xoyog M.5, 32; {lOftyrj C. 3, 13; sontt
atria Gf. 3, 679. Gr. 2, 171. 3, 514. Grr. 623:
ufarmeli fairinos is Mc. 15, 26; in Jmozei f. C.
ad t. 1, 12, Tt. 1, 13; inub fairina kalkinassaus
M. 5, 32; f. in iintna ni bigita J. 19, 6; jabai
bvas \if>ra bvana babai f. C 3, 13 ; ik ainobun
fairino ni bigita in Jianuiia J. 18, 38 ; in inim.i
ni ainoluin f. bigat J. 19, 4.
unfairins, untailrl/taft, ohne Schuld; aviy-
xlr,rog C. 1, 22; Sfttfutrot Th. 3, 13 und st.
des Adv. t'.utunriog Th. 5, 23: du atsatjan irvis
vcihans jab unvaniinaiis jab iiitfairiiian.s faura iinma
C. 1, 22; du tulgjan bairtona itvara unfairinona
in veihiTiai faura gufia Th. 3, 13; saivala jab
leik unfairinona in quma fraujins gafastaidau Th.
5, 23. Gr. 4, 954.
usfairins, autfiTiTog; ausser Schuid , «n-
tadelhaft: =s visands usfairina Lb. ad Ph. 3, 6
fairinon, beschuldigen : jabai izvis misso bci-
ti£> jah fairrinoj} ( st. fairinoji ), ti cdlfjXovg
daxvtre xal xaTto&Ure Lb. ad G. 5, 15; ibai
bvas uns fairinodedi in digrein , fit) rig ?)uag
11
82
unfairinodaba — fairra.
fA.(njfit'ja)jTai iv Ttj d§QOTt]Ti k. 8, 20; fairinon-
dans, dldfioXot, t. 3, 3.
unfairinodaba, dfiefmriog , untadelhaft
Th. 2, 10. Gr. 4, 922.
imgafairiiio[>s, Gr. 1, 1018, untadelhaft,
unstraflich ; avsyxhjTog T.3, 10. Tit. 1, 6. 7.;
$onst aveiiih]7iTog: skalu£>£>an aipiskaupus un-
gafairinojDs visan Tit. 1, 7 ; skal nu aipiskaupus
u. (so st. ungafairinonds ?) visan Lb. ad T. 3, 2 ;
jabai hvas ist u. (so st. ungafairinonds ?) ainaizos
qenais aba Tit. 1, 6 ; ungafairinodai visandans T.
3, 10; fastan Jpuk {30 anabusn unvamma unga-
fairinoda T. 6, 14; ci ungafairinodos sijaina C
ad T. 5, 7.
ungafairinonds?, v. ungafairinof>s.
ferja, m., iyxd&irog, Auflaurer, Atifpasser
Gf. 3, 575. Gr. 4, 255: insandidedun ferjans
L. 20, 20.
gafaurds, /"., ovvtdQiov,Versammlung, Zti-
sammenkunft Gr. 3, 521: alia so gafaurds Mc.
14, 55. 15, 1.
fairguni, n. , 6(>0£, Berg; vielleic/it vorzugs-
iveise der Donnersberg Gr. 2, 175. 3, 395. Grm.
116; steht ohne Artie. Gr. 4, 384: Seina fair-
guni ist in Arabia, gamarko Jsizai nu Iairusalem
G. 4, 25; Had auhmisto Jais fairgunjis £. 4, 29;
at iddaljin fiis f. alevabagnic L. 19, 37; af
fairgunja M. 8, 1. X. 9, 37. 19, 29; af f. Sei-
nai G. 4, 24; at f. alevjin Mc. 11, 1; af
£>amma f. Mc. 9, 9; at Jpamma f. Mc. 5, 11;
du jpamma f. Mc. 11, 23; in Jpamma f. L.
8, 32; ana fairguni Mc. 9, 2. J. 6, 3; ana
f. baubata L. 4, 5; in f. Mc. 3, 13. X. 6, 12.
9, 28. J. 6, 15. Gr. 4, 772 ; all fairgunje L. 3,
5 ; in fairgunjain Mc. 5, 5 ; svasve fairgunja mij>-
satjau K. 13, 2.
tairbvus, m., xoa/iog, Welt Gf. 3, 682. Gr.
2, 315. 3, 393. Grm. 457; kommt fast immer
im Geleit des Artie, for Gr. 4, 389 : £>airb £>a-
nei mis fairbvus (cod. B: fairbvaus) usbramijjs
ist. G. 6, 14; sa f. K. 1,21; faurfmei sa f. vesi
J. 17, 5; gabci fairhvaus R. 11, 15; liubaj? J)is
f. J. 9, 5. 11, 9; sa reiks Jpis f. J. 12, 31. 16,
11; jabai {pis f. veseijp J. 15, 19; bandugein Jpis
f. K. 1, 20; fiaim boram ]bis f.K.O, 10; f>is
f. saurga A-. 7, 10; uf od. af stabim Jjis f. G. 4,
3. C 2, 20; f>is f. m corf. A. st. J^is aivis £.
2, 2; fairhvau R. 11, 12. G. 6, 14; in f. J. 16,
21. y. 3, 16; f)amma f. J. 16, 28; in Jjamma
f. J. 8, 26. 9, 5. 39. 12, 25. 46. 16, 33. 17, 11.
12. 18, 37. k. 1, 12. C. 2, 20. T. 1, 15. 6, 7;
us Tpamma f. J. 8, 23. 15, 19. 17, 6. 14. 15. 16.
18, 36. K. 5, 10; vifira J^ans fairbvu babandans
riqizis £>is E. 6, 12; jabai gageigaif) Jpana f. allana
Mc. 8, 36; insandida in Jsana f. J. 10, 36; sa
in £>ana f. qimanda J. 11, 27; aliddja in J^ana
f. J. 16, 28; ik gajiukaida £>ana f. J. 16, 33.
t a i f a i r h v j a n , d7.a7.dt, uv , ejulare , einen
Weheruf ausstossen Gr. 2, 191. 3, 292: gasabv
aubjodu jab gretandans jah vaifairbvjandans filu
Mc. 5, 38.
fairnis, naXaiog, alt Gf. 3, 662. Gr. 2, 62.
166. 3, 618: ana snagan fairjana M. 9, 16. Mc.
2, 21. L. 5, 36; in balgins fairnjans M. 9, 17.
Mc. 2, 22. L. 5, 37 i in beista fairnjamma K.
5, 8 ; vein fairni L. 5 , 39. = Jpamma fairnjin
sc. snagin Mc. 2, 21. L. 5, 36 ; f>ana fairnjan
mannan E. 4, 22. C. 3, 9; jsata fairnjo sc. vein
£. 5, 39 ; af od. fram fairnin jcra , utio moven
k. 8, 10. 9, 2. Gr. 4, 574; £ala fairnjo beist
K. 5, 7.
fairni |>a, f, naXaionig , Alter: in niujfyai
abmins jab ni fairnijjai bokos R. 7, 6.
fairra, fern Gf. 3, 656. Gr. 1, 53. 3, 119.
200. 625. 4, 783. 925. Es steht 1) als Adv.:
fairra visan, 7z6$qw eivcct, L. 14, 32; eivat uw
xquv L. 15, 13. £.2, 13. 17 mid c. Dat.
duo rivog M. 8, 30. Mc. 12, 34; (.iuxquv aTii-
yetv L. 15, 20 und c. Dat., utio rivog L. 7,
6; fairra haban sik c. Dat, noQ(J(a ant/jiv dno
rivog Mc. 7, 6. = 2) als Praepos. c. Dat,
dno rivog, fort von; so bei afgagg.in, dqjiataa&ai
f;iirni|>ro — fa.slan.
I j. 2, 37; aflcif>an, ano%WQtiV M. 7, 73; rto-
Qtviaircti L. 4, 42; afstandan, OHptOtao&at LA,
13; aftiulmn, ktaVttftw L. 5, 3; gaggan, no-
Qivtoxtcii M. 25, 41; galfijian, a7Tf(i%t0i)-iu L.
1, 38. 2, 15. 8, 37; skaidan, x (, >Q'> 11 ' A ' ?i 10 ;
usgaggan, f£f(>£HJi'><u L. 5, 8.
jfairra |>ro, r«/j /fcfWtf, Gr. 3, 200; fiaxgo-
&tv Mc.8, 3. 11, 13. L. 18, 13; arto fiaxQo-
&tv M. 27, 55. Mc. 5, 6. 14, 54. 15, 40. L.
16, 23; *d$(H#W L. 17, 12.
fairzna, f, JtTtQVa, Terse Gf. 3, 699. Gr. 2,
157. 268. 3, 404: usliof ana mik fairzna seina
J. 13, 18.
Falaig, <I>(t).r/. , Mannsnamen: sunaus Falaigis
L. 3, 35.
Fallasur, <VaoaovQ, Mannsnamen: sunjus Fal
lasuris Lb. ad Esdr. 2, 38.
fal | > ft ii (fal{>a, ftifaif) Gr. I, 565), nrvoouv,
fallen Gf. 3, 513. Gr. 2, 72. 240: faifalL. l>os
bokos L. 4, 20.
ainl al|>s, anlovg, einfach, einfliltig: jabai
nu augo £>ein ainfalj) ist M. 6, 22.
a in l';il [>al> a, einfiiltiff Sk. 42, 7.
ainfal|>ei, /"., ct^XoTt/g , Einfalt, Einfach-
heit: ainfal£>eins A. 8, 2; ainfalju-in k. 1, 12. 9,
11. 13. 11, 3. C. 3, 22.
I id ii rial J>s, nxQanloig, vierfultig: fidur-
fal{> fragilda L. 19, 8.
m a n a g f a 1 [> s , multiplex, mannigfallig Gr- 2,
656: saei ni audnimai maaagfaJJ) (TtolXanlctaiova)
L. 18, 30. = so managfal]->o handugei, i) tto).v-
Tioixikog oocfict E. 3, 10.
1 ai h u n t a i h ii n d f a 1 \> s, ixaTovrctnXaoim' ,
hundertfach, hundcrtfdllig: akran taihunlailuind-
falji L. 8, 8.
fana, /«., Sftefi Zeug, {>axog M. 9, 16. Mc. 2,
21; trot^io* i. 19, 20. Gf. 3, 520. Gr. 3,
447: fanins niujis Mc. 2, 21; in fanin 7,. 19, 20:
fatian £>arihana Lb ad M. 9, 16.
fani, n., nr,Xog, lutum, Koth Gf. 3, 522: ga-
vaurlita fani us [lanima sjiaiskuldra J. 9 , 6; f.
galagida mis ana augona J. 9, 15; f. gavaurhta
J. 9, 11; |>ata f. gavaurlita J. 9, 14.
Fanuel, <I>ctvovt'jl, Manntnamen: dauhtar Fa
Hindis L. 2, 36.
Farais, ( lh<Q('g, Manntnamen Gr. 1,65: sunaus
Faraizis /.. 3, 33.
faran, fr. 3, uirafiaivfiv, fahren, wandern Gf.
3, 548. Gr. 2,9: ni faraif> us garda in gard
L. 10, 7.
farjan, fahren, schiffen, ikavvuv J. 6, 19;
nXliv L. 8, 23: faridedun L. 8, 23; farjandans
J. 6, 19.
at farjan, xaTccrliiv, hinab fahren zu Schiffe:
atfaridedun in gavi Gaddarene L. 8, 26.
usfar |>n. f, Ausfahrl: usfarjion gatavida us
skipa, tvavaytjoa, ich bin hinatuge fahren, It in
ausgestiirzt aus dem Schiffe , habe Schiffbruch
gelitten k. 11, 26.
Far a o n, <1>ciquwv , Mannsnamen: qij>lf> J>ala
gamclido du Faraoni R. 9, 17.
farei sains, in. Gr. 1, 601, (fagiauloq, Pha-
risiier: fareisaius L. 18, 10. Ph. 3, 5. Sk. 52,
10; sa f. L. 7, 39. 18, 11; {lis farcisaiaus L.
7, 36. 37; farcisaieis M. 9, 11. 14. 34. 27, 62.
Mc. 2, 16. 18. 24. 3, 6. 7, 1. 3. 8, 11. 10, 2.
L. 5, 17. 21. 30. 6, 7. 7, 30. 15, 2. f>ai f. Mc.
7, 5. L. 16, 14. J. 7, 32. 47. 8, 12. 9, 15.
12, 19 ; farcisaic M. 5, 20. Mc. 8, 15. L. 6, 2.
7, 36. 19, 39. J. 7, 48. 18, 3. $fa 52, 3. 9;
£ize f. Mc. 12, 13. J. 9, 16. 40. Sk. 51, 23;
od. farcisaici Lb. ad L. 5, 33 (cgl. Massm. ad
Sk. 52. 62) farcisaium L. 17, 20. J. 7, 45. 9.
13. 11, 40. 12, 42. Sk. 51, 6.
faskja, in., xugict, fascia, Binde, Gr. 3, 561.
I, 47: gabnndans faskjam J. 11, 44.
fastan, c. Ace, tijohv n, obserrare aliquid,
el was fest halten, bcobachten Mc. 7, 9. J. 8,
51. 55. 14, 15. 21. 23. 24. 15, 10. 20. T. 6,
14; reservare aliquid, Eticas aufheben J. 12, 7;
conservare aliquid, Etwas erhallen, aufrecht er-
11 *
84
gafastau
synagogafajjs.
halten, E. 4, 3; abh'dngig in c. Dat., ev nw,
facere," ut fidus maneat in aliqua re , Jemanden
er halten in einer Sache J. 17 , 11. 12 ; fastan
siksilban, rrjQitv ictvrov, sich erkalten als k. 11,
9. T. 5, 23. — (pQOVQHV Tivc, obsiderc aliquem
Jemanden festhalten Ph. 4, 7. — ■ tf.vhxaauv
ti, Etwas beobachten G. 6, 13. T. 5, 21. t. 1,
12. 14 und <f vXdoasiv rivd, Jemanden bewacken,
fest halten L. 8, 29: in allaiin unkaureinom izvis
mik silban fastaida jah fasta Lb. ad It. 11, 9;
jabai hvas vaurd mein fastai£> J. 8, 51. 14, 23;
saci habaid anabusnins meinos jah f. Jjos J. 14,
21; Jjo vaurda meina ni f. J. 14, 24; gavairfji
gups f. hairtona jah leika izvara in Xristau Ph.
4, 7; jabai anabusnins meinos fas laid J. 15, 10;
vitoj) fastand G. 6, 13; ci Jsata fastais T. 5, 21;
Jjuk silban sviknana f. T. 5, 23 ) jabai hvas inein
vaurd fastai J. 8, 52; ci Jsata anafulhano izvar
fastaij) Mc- 7, 9; jabai mein vaurd fastaidedeina,
jah izvar fastaina J. 15, 20; fastaida k. 11, 9;
ik anabusnins attins meinis f. J. 15, 10 ; ik f. ins
in n a mi n Jpeinamma J. 17, 12; in dag gafilhis
meinis fastaida Taata J. 12, 7; fastai ins J. 17,
11; Jsata godo analilli f. t. 1, 14; anabusnins
meinos fastaid J. 14, 15; fastan ainamundijba ah-
mins E. 4, 3; f. £>o anabusn unvamma T. 6, 14;
]aata anafilh mein f. t. 1, 12; fotubandjom fa-
staijos vas L. 8, 29 ; jauni Jjanaseifjs fastaida (sc.
vesi) garaihteins garehsns Lb. ad Si. 37, 19.
gafastan, c. Ave, Etwas fest halten, be-
wahren, aufbewahren; xaxiytw ru K. 11, 2;
ti]qhv J. 17, 6. Th. 5, 23. t. 4, 7; avvtr t ouv
L. 2, 19. 51. 5, 38; rpykdrrap J. 17, 12;
diafpvXctTTiw L. 4, 10; yvXaTTiad-ca Mc. 10,
20. L. 18, 21: f>o alia od. f>ata allata gafastai-
da Mc. 10, 20. i. 18, 21; J>anzei atgaft mis,
g. J. 17, 12; galaubein g. t. 4, 7; gafastaida Jjo
vaurda alia L. 2, 19. 51; f>ata vaurd Tseinata ga-
fastaidedun J. 17, 6; anabusnins gafastaif) K. 11,
2; du gafastan J>uk £. 4, 10; bajofjs gafaslanda
h. 5, 38; gahailana iirarana ahman jah saivala
jah leik unfairinona in quma fraujins unsaris ga-
fastaidau Th. 5, 23.
vitodaf asteis, m., vourxog, Bewahrer des
Gcsetzes, Schriftgelehrter Gr. 2, 412. 446: vi-
todafasteis sums L. 10, 25 ; fareisaieis jah vitoda-
fastjos L. 7, 30.
fa s t u I) n i , n., Haltung, Beobachtung : in fa-
Stubnja jah hauneinai hairtins (in observatione st. £v
id-tXo&Qiiaxiia) C. ad C. 2 , 23 ; £>ata faura-
filli ni veihts ist ak fastubnja (tier Plur. st. des
Sg. wegen anabusne) anabusne gups K. 7, 19.
fastan, vrjoreveiv, fasten Gf. 3, 725: fasta L.
18, 12; fastam filu M. 9, 14; bijie fastaija M.
6, 16; fastand M. 9, 14. 15. Mc. 2, 18. 20. L.
5, 33. 35; fastan Mc. 2, 19. L. 5, 34; ei uh-
teigai sijai£> f., 'iva o%oX<xor}T£ rf, V7]0Ttia K. 7,
5; fastands M. 6, 17, 18; fastandans M. 6, 16;
vesun f. Mc. 2, 18.
fa stub ni, ?i., vijaTHct; Fasten Gr. 3, 528:
in fastubnja Mc. 9, 29. L. 9, 43 ; fastubnjam jah
bidom blotande fraujan L. 2, 37.
faf>a, /., ipoayuog, Zaun: mifigardavaddju fa-
£>os E. 2, 14; bisatida ina (sc. veinagard) faf>om
Mc. 12, 1 ; and vigans jah fafjos L. 14, 23.
*faj>s, mi, der Vorgesetzte Gf. 3, 374. Gr. 2,
493. 3, 6. 319. 1, 47. Grm. 689. Grr. 754.
bru[>fa[>s, m., Briiutigam ; vvurpwv M.9, 15.
Mc. 2, 19. Ij. 5, 34; sonst vvfitpio$: bruj>faf)3
Mc. 2, 19; sa b. M. 9, 15. Mc. 2, 20; orf. sa
brufjfads L. 5, 34. 35; bruf) fadis ^f. 9, 15. Mc.
2, 19. i. 5, 34; hrufjfad JJfc. 2, 19.
hundafajjs, »«., Befehlshaber uber hundert;
xivtvQiav Mc. 15, 39. 44. 45; sonst ixarov-
TctQxog Gr. 2, 493: hundafaf>s M. 8, 5.27, 54;
sa h. M. 8, 8. ilfc. 15, 39. od. sa hundafads i.
7,6; gamma hundafada M.8, 13. vUfc. 15,45; hun-
dafaf) 71/e. 15, 44 ; hundafade sumis skalks L. 7, 2.
synagoga faj>s, w., aQXiovvctywyog , Vor-
steher der Synagoge: in gard £>is synagogafadis
Mc. 5, 38. fram od. du ] >amiua synagogafada Mc.
5, 35. 36; ains f>ize synagogafade Mc. 5, 22.
|>iismi(lif;i|>s — faura.
*5
| > iis ii ml ifaj>x, m., %iXictQXog, Befehlshaber
iiher tatuendt u fi— lndlfofri J. 18, 12; [>.iim
mai.slatn letauxe jali ]>usuiidifadim jali |)aini fru-
mi.st.im Ci.ileilaias Mc. 6, 21.
I a iili ii, f, aXiunrj^., Fuchs Gf. 3, 431. Gr. 3,
334. 338. Rein. F. praef. 24: bahom grobos
aigun M. 8, 20. L. 9, 58.
1 au r, fur, vor Gf., 3, 612; Praepos. 3. 131.
Gr. 3, 250. 4, 785. Es steht 1. als Adv.. a
atlagidi-drina faur, Wrt nctoctirwoi Mc. 8, 6; 1» I —
|>ragjands faur, TlQogSoauwv tfingoo&tv Lb. ad
L. 19, 4 (vgl. Lb. ad Mc. 10, 13). — II. ah
Praepos., stels c. Ace, 1) MM Rauiite: vor —
hin, liings — bin: faur vig, naoa Tt)v bSov Mc.
4, 4. L. 8, 5. 18, 35; so auch sat (sctzte sich)
faur vig Mc. 10, 40; faur martin, 7l«oa rrjV
rrakaoffav Mc. 1, 16. 2, 13; ])ize faur man-in
Tyre, r^g TiaQccXiov Tvqov L.Q, 17; faur gard,
e£o> f«s to TTQoavhov Mc. 14, 68; allagidcdun
faur ]~>o managoiii, TiccQi&tjxav rot '6%/m Mc. 8,
G; ill bisiiivam faur {)an.s anajlepandani , ov fl>)
<f&aauf.i!rV rovg xoiutj&evTag Th. 4, 15. — 2)
von der Zeit: noo Tivog, vor: faur mcl M. 8,
29. K. 4, 5. Sk. 51, 4; faur mcla aiveina t. 1,
9. Tit. 1, 2; faur [>ata Sk. 41, 7; faur jera fid-
vortailninc A'. 12, 2; faur gaskaft fairlivaus J. 17,
24; faur gasatein fairlivaus E. 1, 4; faur lianins
hruk, rroiv alexTooa rpwrijaat M. 26, 75. —
3) abstract: VTien Tivog; fur. um — tcillen, in
Betreff, iiber: Mc. 9, 40- L. 9, 50. J. 10, 15.
13, 37. 3S. 15, 13. 18, 14. R. 8, 34. 9, 3. 14,
16. K. 4, 6. 5, 7. 15,3. 29. k. 1, 6. 11. 5, 15.
20. 7, 4. 7. 12. 8, 24. 9, 13. 12, 5. 10. 15.
13, 8. G. 1, 4. 2, 20. E. 3, 13. 5, 2. 25. 6,
20. Ph. 1, 29. 4, 10. C. 1, 7. 9. 24. Th. 5,
10. Phil. 13. Sk. 37, 8. 39, I. 52, 6. 14. In
Zusanimcnsetzungen findel sich faur Gr. 2, 726.
850. 933 a) mit Verb.: faurbiudan, faurdamm-
jan, faurgaggan, fanrlagjan, fauniiiiljan, faurqi|iau,
faiirriuiiaii . faursigljan , faursnivan, faurvaipjan,
fourvalvjaii ; und in den Bicompp. : faurbigaggan,
faurbisnivan , anch bij>ragjan faur; — b) nut
Subst.: faurbaubts, faurdomcins , faarbab , faur
lageins, faurstasseis ; — c) mit Adj.: unfaurvris
— d) mit Pronom. : faur|>is, faurfmci.
faura, vor Gf 3, 612. Praepos. 130. Gr. 3,
256. 4, 785. Es steht I. als Adv.: 1) vom Rav-
ine: vorn: du })aim, )>oci faura sind, Toig tft-
TiQOrf&tv Ph. 3, 14 ; — 2) von der Zeit : nqo-
rtoov, vorher T. 1, 13. Sk. 38, 8 ; himugesetit
in })ize faura baitananc, xdiv xtxAtjuivtov L. 14,
24; auch steht es st. tzqo in Verb, compos.:
faura dustodjan, nQOtvctQ%taQ-cti k. 8, 6$ faura
faursnivan, ngoaytiv C. ad T. 1, 18; faura fra-
vaurkjan nQOttficcQzaVilV k. 12, 21. 13, 2. =
//. als Praepos. stets c. Dat.: 1) vom Raume:
vor, iiinoooQ-iv twos M. 6, 2. 11, 10. 26, 70-
27, 11. Mc. 1, 2. L. 5, 19. 7, 27. 19, 27. J.
10, 4. It. 5, 10. G. 2, 14. Th. 3, 9. 13; ivu-
mov rivog L. 14, 10; xartvumiov Tivog C. 1,
22 ; tzqo ^QoaioTCov Tivog M. 11, 10. Mc. 1, 2.
L. 9, 52; faura augam, xeev 6(f&uX^.ovg G. 3,
1; faura fotum, naoa xovg noSag, L. 7, 38.
8, 35. 41. 17, 16; vas faura maruin, i]V naga
Tt)v &dA.ccooav Mc. 5, 21; atsatjan faura c. D.,
naniOTtxvcu Tivi L. 2, 22; gasatjan faura c. D.,
iaravai ticcqcc tivi L. 9, 47; aaQiaravai xtvi
R. 14, 10. — 2) con der Zeit, vor: Jiaici vei-
sun faura mis Neh, 5, 15; ist faura allaim, Arr*
nno advTittv C. 1, 17. — 3) abstract: gakun-
nan sik faura c. D., vnoTuaoiofrai rivt K. 15,
28; fraujinon faura vaira, nvO-fVTilv uvdgog C.
ad T. 2, 12 ; — Sui TU'a, |>rar aliquo Mc. 2,
4. L. 8, 19. J. 12, 42. 16, 21; — ano r«**«
L. 19, 3 ; so auch nac.h den Verb, flielten, ber-
ffen, hiiten vor Jemandem, um naclidrucklicher
denjejiigen zu bezeichncn , bei dessen Anblicke
(coram quo, ante quern) man die Flucht er»
greift; so nach affilban, ctnoxQvnruv L. 10,21 ;
atsaibvan, TTQogi^itv M. 7 , 15. L. 20, 46; ga-
fillian sik, XQV7lTfO&ai J. 12, 36; gafnlgin ist.
txgvftii L. 19, 42; gahuljan, nccoaxaXvnTttv L.
86
faurhts
fijands.
9, 45; gajjliuhan, (ptvytlV Mc. 14, 52; saihvan,
(Itinuv, Mc. 12, 38; f>liuhan, tptvyuv L. 3, 7.
J. 10, 5 ; — bairgan faura c. D., XfjQtZv ex xivog
J. 17, 15.
In Zusammensetzungcn findet sich faura
Gr. 2, 726.901. 933 a) mit Verb.: fauragaggan,
fauramanvjan , faurameljan , fauraqiman , faura-
qiban, faurarahnjan , faurastandan , fauravenjan,
fauravisan ; und in den Bicompp. : fauraga-
hail.au , fauragahugjan , fauragaleikan , fauraga-
manvjan, fauragameljan, fauragaredan, fauragasand-
jan, fauragasatjan, fauragatcihan ; — b) mit Subst. :
fauradauri, faurafdli, fauragaggi, fauragaggja, faura-
hah, fauramajoleis, fauramajsli, fauratani.
faurhts, furchtsam, Gf. 3, 685. Gr. 2, 209:
duhve faurhtai siju£> sva, xi SiiXol toxs o'vxco Mc.
4, 40; faurhtai vaurjaun t&ecufiovvTO Mc. 10, 32.
gudafaurltts, tv).<x(jr}q, goltesfiirchtig Grm.
11 : vas garaihts jah gudafaurhts L. 2, 25.
faurhtei, f, Furcht; deikia t. 1, 7} r/.oxa-
Oig Mc. 5, 42: ahman faurhteins t. 1, 7; us-
geisnodedun faurhtein mikilai Mc. 5, 42.
fa u rli t jan, f'drchten 1) ohne Pron.: hva
faurhteija, xi Stlkoi ioxe M. 8, 26; nih faurht-
jaina, pi]Se dtd.iccxb) J. 14,27; faurhtidedun, in
jaammei jainai qemun, tcfjofttj&ijoav tv rw ixti-
vovg eigth&iiv L. 9, 34 ; ni faurhtei, pi] (poflov
Mc. 5, 36. L. 8, 50. Sodanti 2) mit dem Pron.
Gr. 4, 29. 671: ni faurhteij) izvis, fir; ix&ccp-
fieio&e Mc. 16, 6.
* fa u r 8 , gesetzt, niichtcrn.
gafaurs, niichtern, wohlgesittet ; vqcpaXeog
T. 3, 11; xoapiog T. 3, 2; vgl. C ad T. 5,
13: gafaurs T. 3, 2; gafaurjos T. 3, 11.
unfa ii rs, cpkvctQog , schwatzkaft: unfaurjos
C. ad T. 5, 13.
Fau rt nit at us, tPovQxovvaxog, Mannsnamen:
fagino in qumis Staifanaus jah Faurtunalaus jah
AkaVkaus K. 16, 17.
fau s, Gr. 1, 720, cliyog, paucus, wenig Gf. 3,
430. Gr. 3, 587. 616: favai M. 7, 14. 9, 37.
L. 10, 2; favaim Mc. 6, 5; favans Mc. 8, 7;
du favamma T. 4, 8. — Jm Compar.: ni favizo,
ovx ijlaxxovijCTiV k. 8, 15.
*f ei a n , fr. 4, movere, aufregen Gf.3, 380. Gr.4,26.
faian, anfeinden: hva nauh faianda, xi exi
pipfpixcu , warum werden wir teeiler angefein-
det R. 9, 19 ; vgl. Gr. 4, 942. Lb. ad J. 13,
35; od. nach Gr. 1, 63: hva nauh faiada , cur
vitio hoc nobis vertit?
fijaii, c. Ace, Jemanden hassen, anooxvytlv
xuva R. 12, 9 ; sonst piauv Gr. 4, 686 : jabai
fijaij) ainana M. 6, 24; jabai hvas ni f. attan
seinana L. 14, 26; andizuh ainana f. jah anf>a-
rana frijof) L. 16, 13; mik f. J. 7, 7; saei
mik f., jah attan nieinana f. ./. 15, 23. od.
duf>Jje fijaid izvis so manase]>s J. 15, 19 od. saei
fiaijs saivala seina J. 12, 25. Gr. 1, 70. Sk. 62;
Tpan fijand izvis mans L. 6, 22; fiais hand ]aei-
nana M. 5, 43; jabai so manaseds izvis fijai J.
15, 18; Esav fijaida R. 9, 13; kunneij>, ci mik
fruman izvis fijaida J. 15, 18; so manascjps f. ins
J. 17, 14 ; ni auk manna hvanhun sein leik f. £.
5, 29; ij) baurgjans is fijaidedun ina L. 19, 14;
f. jah mik jah attan meinana J. 15, 24; ei f. mik
arvjo J. 15, 25 ; ni mag so manaseds fijan izvis
J. 7, 7; fiandans ubila R. 12, 9; vaila taujaid
£>aim fijandam izvts L. 6, 28; auch fijands izvis
varf>, ix&Qog vpiZv yiyova G. 4, 16 J fijandnns
fyd-QoL R. 11, 28.
fijands, m., Gr. 1, 1017. 4, 522, ex&gog,
Feind; nie c. Dat. Gr. 4, 747: aftumista fijands
K. 15, 26; und mit andrer Wendung: frajsi
leikis f. du gujaa, xo (poovijpa xt]g occQxdg e%&Qa
tig iriov R. 8, 7; fijandis L. 10, 19; fijand th.
3, 15 ; f. jseinana R. 12, 20 ; od. fiand Jseinana
M. 5, 43; fijands C. 1, 21; f. mans M. 10, 36;
f. fieinai L. 19 , 43 od. fiands unsarai Neh. 6,
16 ; fijande unsaraize L. 1, 74 ; us fijandam un-
saraim L. 1 , 71 ; fijands izvarans M. 5 , 44 ; f .
Jjeinans Mc. 12, 36; f. meinans jainans L. 19, 27;
allans f. is K. 15, 25; £>ans f. izvarans L. 6,35;
fij;i|«va — nnafilli.
»a
|ians f. j>einans L. 20, 43; {sans f. galgins Xri-
tfaui Ph. 3, 18.
f i j a [> v a , /"., iyJ)-Qa, Feindschafl : fija] < i E,
2, 14; afslahands f. in sis silliin A'. 2, 1G; fiaf>-
vos G. 5, 20.
infeinan, Gr. 1, 854. 4, 24. 20., anluyy
vi£io&(u , sich rii/iren lassen , slc/t crbarmen ;
ahhamjiij du c. />. , t;u rt il/c. 8, 2 ; oil. ini
tivi L. 7 , 13 tend in c. G. mol xivog M. 9,
3(): infrinoda ilu ]>izai inanagcin iWic. 8, 2; in-
fcinoda //. 15, 20; i. in ize M. 9, 36; i. <Iu izai
L. 7, 13; infeinaiids Mc. 1, 41; |iairh infeinan-
driii armaliairtcin dirt cnldyyya fkiovg L.i,78.
fera, /'., Gegend, Seite Gf 3, 579. Gr. /, 60;
utoog Mc. 8, 10. E. 4, 16; xXifia G. 1, 21:
| mini af hleidiiiiicin fcrai, xotg *£ tvcovvfiwv M.
2ft, 40; ana fera Magdalan i»/c. 8, 10; ana f.
.Sjurai< G. 1, 21; in milaj) ainis hvarjoli fero
usvahst Ieikis taujif) E. 4, 16.
fetjan, xaofutv , schmiicken Gr. I, 93. 568:
IVljaudrins sik C. ad T. 2, 9.
gafeteins, f, xaxnaxoh], Schtnuck: in ga-
I.Uinai T. 2, 9.
fidvor, vier, TtoactQtg Gf. 3, 670. Gr. 1, 762.
4, 471; es ste/tt a) decliit.: fram fidvorim Mc.
2, 3; — A) iiii/rt-liit.: af lidvor vindani />/e. 13,
27; lidvor damans J. 11, U; fidvor unkjaiia.'
inscr.'Aret.; jerc ahtautchund jali fidvor £,.2, 37. —
Rb TtTQCCAiayilioi. , viertausend , steht: fidvor
{nisundjos yl/c. 8, 9; fidvor ^iisiiiidjom.Vc. 8, 20.
I id vorta iliiin, v. laihuii.
fid vor tigjus, v. tigus.
fidurdogs, v. dagan.
1 id u rlal[i s, v. faljian.
fidurragincis, v. ragin.
figgrs, 7)i., Sdxxvlog, Finger Gf. 3, 527. Gr.
2, 60. 3, 404: lagida figgrans scinans in ausona
imnia Mc. 7, 33.
figgragulf), v. gul£>.
Filetus, in., Q>ihjxog, Mannsnamen t. 2,' 17.
filhan, fr. 1, c. Ace, xoiixxuv xi, Flints ter-
bergen T. 5, 25; &dnxnv Ttvd, Jtmttnden be-
graben M. 8, 22. Gf. 3, 500. Gr. 1, 1009. 2,
33. 314: let Jians dan|)ans filhan scinans dau-
{>ans M. 8, 22; f. ni madia sind T. 5, 25.
a ffil h an, fr. 1, verbcrgen: affallit ]io faura
snulraim , axixQVijjag xaixa c'tno aotfwv, du
hast dieses ror den Weisen verborgen L. 10, 21.
ana'filhan, /'/•. 1, c. Dat. pers. und Ace.
ret, nctQadiHovca xivi n (wr Uinschreibung ton
TictQctSoaig Mc. 7, 5. 8), Jemandem Etwas iiber-
liefern, cntpfehlen, anempfehlen ; ixSidoa&ai,
terpachten Mc. 12, 1. L. 20, 9; naQaxi&ia&at,
proponerc, cin Gebot geben T. 1, 18. t. 2, 2;
OWlOTCtVca, oomniendarc k. 3, 1. 5, 12. 10, 12:
I'O aiialmsn anafilha f>us T. 1,18; |>an anafilhij)
I'iudiiia.ssii gHJM K. 15, 24; ci uns silbans ana-
filhaima izvis Lb. ad k. 5, 12; svasvc anafalh
izvis K. 11, 2; | ialci jah a. izvis K. 11, 23;
I'anzci a. satanin. ci ^atalzjaindau ni vajamerjan
T. 1, 19; anafalh ina vaurstvjain Mc. 12, 1. L.
20, 9; J>oei anafulhu]~> Mc. 7, 13; anafulhun ina
Pauntiau M. 27, 2 ; Li bammd a. ]iai sinislans
Mc. 7, 5; J^atei a. mannans Mc. 7, 8; svasvc
a. unsis L. 1, 1; a. ]puk mis J. 18, 35; J>o ana-
filh triggvaim mannam t. 2, 2; duginnam aftra
nns silbans anafilhan k. 3, 1 ; ] )<> ahmcinon ana-
filliands daupcin Sk. 41,20; himiiiakiinda a. fulhsnja
Sk. 44, IS; du ]iaiiii .sik silhans anafilhandani /•.
10, 12; scina a. daup<in Sk. 41, 8.
g a f i I It a n , fr. 1 , c. Ace, rrctmetv xivd, Je-
maiiilen begraben M. 8, 21. L. 16,22; gafilhan
sik, xovjTtoOai, sich terbergen J. 8, 59; ab-
hiingii/ faura c. Dal., ctTto Tirog, vor Jeniau
dem: ga&lh sik .7.8, 59; g. sik faura ini J. 12,
36; u.slauliri mis gafilhan attan meinaiia M.8, 21 :
gafulhans varjj X, 16, 22.
us filhan, fr. 1, c. Ace, OctTrxttv xirce, Je-
tnutulcn bestallcn, begraben: usfilhan altan mei-
naiia L. 9, 59; n. seinans navins L. 9, 60; leik
is usfilhands Sk. 39, 3.
analilh, it., Fmpfehlttng , Empfcfilungsbrief
88
gafilh
— filus.
k. 3, 1 ; anempfohlenes Ami 1. 1, 12. 14; Satzung
Mc. 7, 3. th. 3, 6: aijbfiau ibai Jiaurbum ana-
filbis boko du kvis, aif>J)au us izvis anafilhis, ?}
fii] XQy&fiiV avOTaTMbJv imovofaZv ngog ifiag
7} hi Vfiwv OVOTCiTbZWV k. 3, 1 ; habandans anafilh
Jbize sinistane , xgcttovvrsg rrjv nctQccdoaiv twv
rtQsgfivTSQwv Mc. 7, 3; ]bata a. mein fastan,
rrjV naQadt';X7]v j,iov rpvla^aut. 1, 12; fiata godo
a.fastai, tj]V xah)v naga&i]xip rpvlcc^ov t. 1, 14;
bi anafilbam, £>oei andnemu]b at uns, xaxa ti}i>
Ttagcedoffiv, »;V nagtXa fists nag ijfxwv th. 3, 6.
gafilh, «., iVTacpiaouog, Begrabniss Gr. 3,
481 : in dag gafdhis meinis J. 12, 7.
iisfilli, n. , Begrabniss Gr. 3, 481.: du us-
filba, sig tov ivtayiaOfiov Mc. 14, 8; du us-
fdbam, sig rcctprjv Lb. ad M. 27, 7.
filigri, n. , onijXaiov, Ver sleek, Hohle: ffa
jus gatavideduf) ita (sc. razn mein) du filigrja
vaidedjane Mc. 11, 17; oil. if> jus ina (sc. gard mei-
nana) gatavidedujb du fdegrja Jjiube L. 19 , 46.
Gr. 1, 36. 114. I, 59.
fulgins, y.QVTtrog, verborgen Gr. 1, 1009.
2, 173: ni vaibt auk ist gabuli £> - jab fulgin, f>a-
tei ni ufkunnaidau M. 10 , 26 ; ni auk ist ana-
laugn-nih f., {?atei ni gakunnaidau L. 8, 17; hva
fulginis Mc. 4, 22.
gafulgins, verborgen; xsxgvpfisvog L. 18,
34; anoxsxgvfiftsvog £.3,9. C. 1, 26; und
mil visan fur xgvnTSO&cu', abhlingig af c. Dat.
L. 18, 34 od. faura c. Dat. L. 19, 42 st. ccno
rivog, vor Jemandem : libalns izvara gafulgina ist
mij) Xristau in gujja C. 3 , 3 ; runa , sei g. vas
C. 1, 26; runos £>izos gafulginons E. 3, 9; vas
Jjata \aurd gafulgin af im L. 18, 34; nu g. ist
faura augam Jjeinaim L. 19, 42.
an a ful ban o, n., nagaSoaig, Veberlieferung :
ei ]pata anafulhano izvar fastaif> Mc. 7, 9.
F i 1 i p p a , fpiXmnoi, Philippi ; Stadtenamen :
us Filippai K. subscr.; us F. Makidonais k. subscr.
Filippisius, <PilinrirjO~iog, Einicohner von
Philippi: vituf> jab jus, Filippisius Ph. 4, 15.
Filip pus, tyihnnog, Mannsnamen: Filippu?
J. 6, 7. 12, 22. 14, 8. SkA9, 6; Filippaus Mc-
6, 17. 8, 27. Calend., und (mit angehangtem oh)
Filippauzuh L. 3, 1 ; Filippau J. 6, 5. 12, 21 ;
Filippu Mc. 3, 18. L. 6, 14; Filippu J. 14, 9.
♦fill, n., pellis, Fetf, Haut Gf. 3, 469. Gr. 2,
57. 3, 408. I, 47.
J> ruts fill, ?(., PJnga, cutis quae morbo la-
borat, Aussatz Gr. 2, 20. 598: suns brain var£>
£>ata Jjrutsfill is Af. 8 , 3; suns fiala f>. aflai|>
af imma Mc. 1, 42. L. 5, 13; manna fulls fjruts-
fillis L. 5, 12 ; firutsfill habands , ksngog M. 8i
2. Mc. 1, 40.
J>ruts fills, Xingog, aussatzig Gr. 2, 620:
Jjrutsfdlai hrainjai vairj^and od. gabrainjanda M.
11, 5. L. 7, 22; managai ]>. L. 4, 27; taihun
\>. mans L. 17, 12.
faurafilli, n., axgofivoTia, Vorhaul: faura-
fdli G. 5, 6. 6, 15. C. 3,- 11; Jjata f. #. 7,19
aivaggeljo faurafilljis G. 2, 7; mij> faurafdlja AT.
7, 18.
f i 1 1 e i n s , SsofictTivog, aus Haut, ledern : gairda
fdleina Mc. 1, 6. Gr. 3, 408.
* f i 1 m s , altn. fc'lmr, pavor, Schrecken Gr. 2, 148.
usfilma, m., ersckrocken, entsetzt; mit ana
c. Z)af.. sy.7t?.riTTsa&cet, ini xivi Gr.4, 524.590:
usfdmans vaur£>un ana jbizai laiseinai is Mc. 1,
22; u. f>an vaurj^un allai ana Jiizai mikilein gufis
L. 9, 43.
usfilmei, f. , Ixaxaaig , Geistesverruckung
durch Schreck od. Staunen: dizuh J)an sat reiro jab
usfilmei ijos Mc. 16, 8; u. dissat allans L. 5, 26.
filus, Ttolvg, viel Gf. 3, 471. Gr. 3, 313.613.:
fdu , to 7ioi.ii k. 8 , 15 ; afar ni f., nicht lange
nachher Sk. 47, 5 ; ufar f. ist, nsQioetvst k. 1?
5 ; £>aim ufar f. apaustaulum, twv vnegXiav ctno-
oto)mv k. 12, 11. — c. Gen. eincs Subst.
Gr. 4, 760: manageins fdu , no?.vg b%?.og od.
noli) air/dog, eine grosse Menge, tcobei das
Praedic. im Sg. steht L. 9, 37 J. 6, 2. 5. 12,
9 od. im Plur. m. Mc. 3, 7. 8. 4, 1. 5, 21. 24.
lilndi'isci — lilun.
H»
I*. 7, 11 oil. beiiles J. 12, 12; yasahv filu nia-
ntgeins Li ins Me 9, 14. — adcerbiell stcht
filu Gr. 3, 97. ffj OM Subs!.: mandrill fiskr filu
/,. 5, 6 (vgl. Lb. ad L. 19, 37); b) bei Verb.:
Kuv M. 27, 14. t. 4, 15; ttokv Mc. 12, 27;
/,. 7, 47; mU* M. 9, 14. Wc. 1, 45. 3, 12.
5, 10. 23. 38. 43. 8, 31. 9, 26. 15, 3. J. 14,
30.AT. l(i, 12. 19; ininXtiov t. 2, 16; auch vcina
filu liaftjandaus, oi'rw noiXu nQogiyovrag T. 3,
8 ; c) bei Adject. i Xiav M. 8 , 28. Mc. 16 , I;
atpodoa L. 18, 23; filu gabanijaba, i^Siara k.
16, 9; filu mana^ai managcin, natmbXXov byXov
Mc. 8, 1; auch bei Comparat. : niais filu, tto)J.([)
paXXov K. 12, 22 ; f. mais Sk. 50, 11: und f.
mais, no't.Xu fu~d?.ov L. 18, 39. A. 3, 9. 11.
Phil. 1, 23; doch steht auch oft tier Genii.
Gr. 4, 753 : filaus mais , TTtotoaoTfQiog paXXov
k. 7, 13. Sk. 46, 4; f. mais usdaudozan, 7io).v
anovdciioTiQov Lb. ad k. 8, 22; f. maizo Sk.
49, 22; mini.;™; f. Sk. 42, 13.— sva filu, to-
aavra, so viel G. 3, 4 und c. Gen.: sva filu
jerc L. 15, 29; sva f. taikne J. 12, 37. — sva
filu sve, jo viel ah: im Nomin. , boa 11. 15,4;
im Ace, 'baov J. 6, 11; 'baa Mc. 6, 30. 9, 13.
10, 21. L. 9, 10; oaa uv J. 16, 13. auch Sk.
50, 4. 7. 8. — hvan filu, wie del, a) oaog: im
Ace, baov M. 7, 36 ; baa Mc. 3, 8. 5, 19. 20.
L. 4, '23. 8, 39; und wit einem Compar.: li van
filu mais, baa t. 1, 18; b) 71000$: im Nomin..
noaov M. 6, 23; im Ace, aoaov L. 16, 5. 7:
.TOffa M. 27, 13. Mc. 15, 4; e Genii.: livan
filu asnje, aoaoi [liod-ioi L. 15, 17 wwd c. Com-
parat.: livan filu mais, nbaia paXXov R.W, 24.
Phil. 16; untl livan filu mais, nvoio (iiiXXov M.
10, 25.
f i 1 11 d e i s e i , v. deis.
lilufa ihus , v. faihu.
filugalaubs, v. liuban.
filiivaurdei, |
J T. vaurd.
lilu vaurdjan, f
lil 11 mi 11. f, Vielheit, Menge, Veberftuss: bi
filu.Miai audhuleino, rjj VTHQjio?.ji 1C1V anoxic
?.VtjJlwV k. 12, 7; ni ]>eiliand du f . , ov rtQO
xbyjovaiv inl ttXitov C. ad t 3, 9; allai f>izai
f. Neh. 5, 18; |>izai f. Sk. 50, 10; seinaizos mali-
tais filusna Sk. 50, 6; f>o f. Sk. 49, 13.
fimf, intlecl., nivrt, fttnf Gf. 3, 541. Gr. I,
762. 4, 741: Mc. 8, 19. L. 1, 24. 9, 13. 16.
14, 19. 19, 18. 19. /. 6, 9. 13. Sk. 49, 4. 1 7.
50, 19; fimf sinj)am, ntvri'r/.ig , fun final k. 11,
24; sotlann fimf {lusundjos, rtiVTaxigyiXioi, fimf
tausend Gr. 4, 744: vesun sve fimf ftarandjot
vairc L. 9, 14; vairos raf>jon svasve fimf \iu-
sundjos J. 6, 10; fimf ^usundjom Mc. 8, 19:
fimf fiusundjos vairc Sk. 49, 14.
I i in I li 11 nd a , v. Iiiiud.
fimf tai hun, | ..
/ ▼■ taihun.
I 1 in ll a t ai li 11 n da,|
f i m 1 1 i g j 11 s , v. tiyus.
I'in j> a 11. fr. 1., yiyviuaxHV, find en , erkennen,
erfahrcn Gf. 3, 529. Gr. 2, 35; abhiingig der
Ace, ri, Elwas Me 5, 43 untl at e Dat., anb
TWOg, von Jemandcm Mc. 15, 45: ibai Israel
ni fanj> R. 10, 19; f., >atei jainar ist J. 12, 9;
e! manna ni funjn Jiata Me 5 , 43 ; I'm] -and s at
I 'annua bundafada Mc. 15 , 45 ; \>os manageins
finf>andeiiis L. 9, 11.
fisks, hi., piscis, Fisch , iy&vdiov Me 8, 7;
sonst iy&vg Gf. 3, 708. Gr. 3, 363. I, 47:
fiskos tvai L. 9, 13; managcin fiske filu L. 5,
6; J>ize f- J- ^' "• Sk. 50, 3. in gafahis Jiize
f. L. 5, 9; tvaim fiskam Sk. 50, 20; in Jiairo
f. Sk. 50, 6; fiskans favans Mc. 8, 7; tvans f.
L. 9, 16. J. 6, 9. Sk. 49, 5, 18.
fiskja, ;«., aXui'g, Fischer: fiskjans L. 5, 2.
vesun auk f. Mc. 1, 16.
fiskon , fischen: du fiskon, tig ayoav L. 5, 4.
fitan, fr. 2?, e Ace, wSivuv riva, Jemanden
gebaren, parturire aliquem Gf 3, 374. 738. Gr.
2, 45. 1, 568: f>anzei aftra fita G. 4. 19; »o ni
fitandei G. 4, 27.
12
90
llailitan
frailman.
*flaihtan, fr. 1., 7tkixei.v, plcclere , flechten
Gf. 3, 769.
flahta od. fJalito?, f. f nteyficc, Flechte:
in flahtom T. 2, 9.
f 1 a u t a n , (flauta, faiflaut ? Gr. I, 574) sich bliihen :
ni vairfiaima flautandans, fu) yivwfit&a y.evoSo'^ot
G. 5, 26.
flaiitjau, ntQniQtveo&at,, sich bldhen: fria£>va
ni flauteif) K. 13, 4.
flekan, (fleka, faiflok Gr. 7, 566) c. Ace,
■AOTiTiad-tti Tivce, plangerc aliquem, Jemanden
beklagen Gf. 3, 755.758. Gr. 4, 612: faiflokun
£>o L. 8, 52.
flodus, f, noTapoq, Fluth Gf. 3, 740. Gr.
2, 235. 259. 3, 383. 522. /, 59: bistagq flodus
L. 6, 49.
fodr, n., &>)xr], Scheide Gr. 3, 442: lagei fiana
hairu in fodr J. 18, 11.
foil, n., nvQ, Feuer Gf. 3, 374. Gr. 1, 607.
611. 3, 352. 4, 509. 558. 960. /, 61: ton ni
afhvapnij) Mc. 9, 44. 46. 48; f. atgaggai us hi-
mina L. 9 , 54 ; in fon atlagjada M. 7, 19 od.
atvarp Mc. 9, 22. od. galagjada Z.3, 9. od. ga-
lagjand J. 15, 6; jus fraqijsanans in f. pfata aiveino
M. 25, 41; galeifian in f. fiata unhvapnando Mc.
9, 43. 45.
fun a, /«., nvo, Feuer: in gaiainnan funins M.
5, 22. Mc. 9, 47; haurja f. R. 12, 20; in f.
lanlimonai Ih. 1 , 8 ; funin sallada Mc. 9 , 49.
danpeif) in abmin veihamma jah f. L. 3, 16; aliana
intandcif) f. unhvapnandin L. 3, 17; rignida svibla
jah f. L. 17, 29.
Iiinisks. neavQWfifVog, feurig: alios arhvaz-
nos jiis unseljins funiskos E. 6, 16.
f o t ii s , m. , novg , Fuss Gf. 3, 733. Gr. 2, 43.
403: fotus K. 12, 15; f. fjeins Mc. 9, 45; fotu
j^einana £.4, 11; hvaiva skaunjai fotjus R. 10,
15; fotive is M. 5, 35; f. £>einaize Mc. 12, 36.
L. 20, 43; £>o ana fotuni eisarna Mc. 5, 4;
gadraus du f. lesuis Mc. 5, 22; draus du f. is
Mc. 7, 25; draus imma du f. J. 11, 32; driu-
sands faura f. lesuis L. 8, 41; mulda J)0 undaro
f. izvaraim Mc. 6, 11; kukida f. is L. 7, 38;
faura f. lesuis L. 8 , 35. 17, 16 ; af f. izvaraim
L. 9, 5; qi^an du f. K. 12, 21; gaskohai f. E.
6, 15; tvans fotuns Mc. 9, 45; f. meinans L. 7,
44. 45. 46. garaihtjan f. unsarans in vig ga-
vairjsjis L. 1, 79; gabundans handuns jah f.
faskjain J. 11, 44; natjan f. is tagram L. 7, 38;
bisvarb f. is J. 11, 2; gasalboda f. Iesua J. 12,
3; usjjvoh f. ize J. 13, 12; usfivoh izvis f. J.
13, 14; vcihaim f. f>vohi T. 5, 10; eisarnani hi
f. gabuganaim Mc. 5, 4 ; ana f. unsarans L. 10,
11; gibij> gaskoh ana f. is L. 15, 22. Gr. 4,
771; galagjif> fijands uf f. imma K. 15, 25; all
ufhnaivida uf f. imma K. 15, 26. E. 1, 22.
fotu band i, v. bindan.
fotubaurd, v. baurd.
fra-, ver-, Gf. 3, 604. Gr. 3, 731. S51, 933.
Diese untrennbarc Partikel kommt tor in der
Zusammensctzung a) mit Verb.: fraatjan, frabai-
ran, frabugjan, fradailjan, fragiban, fragildan, fra-
hinfjan, fraitan, frakunnan, fraletan, fralevjan, fra-
liusan, fralusnan, franiman, fraqiman, fraqisljan, fra-
qistnan, fraqifsan, frarinnan, fraslindan, fravairpan,
fravairpan, fravardjan, fravaurkjan, fravcilan, fra-
vilvan , fravisan , fravrikan , fravrohjan ; und. hit
Bicomp.: mif>frahinf>an; — 2) mit Subst.: fra-
gifts, fralets, fralusts, fraqisleins :', fravardeins, fra-
vaurhts, fraveit; — 3)mitAdj.: fralets, fravaurhts.
fragan?, fr. 3.?, fragen: izvis silbans fragif->
(st. des gewiihnlichen fraihnifi) k. 13, 5 cod. B.,
wiihrend im cod. A. ste/it : izvis silbans fraisij),
iavTovg ntiQaZers.
frailman, Gr. 1,855. 2, 167, fragen, nvv&a-
vea&av L. 15, 26. 18, 36. L. 13, 24 ; sonst toio-
Tciv od. tmowrav Gf. 3, 811. Gr. 2, 28; die-
Person, toelche man fragt, steht immer im Ace;
die Sache, nach toclcher man fragt, wird ami-
weder durch den Genit. bezeichnet Mc. 4, 10.
11, 29. L. 20, 3. 40. J. 16, 23. 18, 21. Gr.
4, 632. 655; od. durch bi c. Acc. t ntqi jtvog
gafrnilinau — fiaiu.
Ml
Mi. 7, 17. 10, 10 L. 9, 45. J. 18, 19. Gr. 4,
63-7; fraibna izvis L. 6, 9; f. jab ik izvis ainis
vaurdis 31c. 11, 29. L. 20, 3; h\is mik fraibuis
J. 18, 21; ainshun us izvis ni fr.iiliniji mik J. l(i,
5; mik ni f. vaihtais J. 16,23; fralnib, hva vesi
fsttl L. 15, 26; Of/, frab, liva vesi ]>ata Z#. 18,
36; f. ina Jf. 27, 11. Jtfc. 5, 9. 8, 23. 12, 28.
14, 61. 15, 2, 4. 44. L. 8, 30. 18, 18. 40. f.
ins Mc. 8, 5. 9, 33. L.9, 18. J. 18, 7. f. sipon-
jans seiuans 31c. 8, 27; f. {>ans bokarjans Mc.
9, 16; f. pana attan is 31c. 9, 21. f. lesu Mc.
14, 60; f. lesu bi siponjans is J. 18, 19; freliun
ina Mc. 7, 5. 9, 11. 28. 10, 2. 12, 18. L. 3,
10. 14. 8, 9. 20, 21.27. J. 9, 2. 15; f. ina pilot
gajukons iWc. 4, 10; f. ina bi Jio gajukon Afc.
7, 17; bi [lata samo f. ina 31c. 10, 10; f. ins
J. 9, 19; jabai hvas inqis fraihnai L. 19, 31;
ci |mk bvas f. J. 16, 30; fraihn Jians hausjan-
dans J. 18, 21; ina od. silban fraihiu{> J. 9, 21.
23; du fraihnan J. 13, 24; ina f. Mc. 9, 32.
12, 34. J. 16, 19; f. ina bi ]>ala vaurd L. 9,
45; f. ina ni vaibtais L. 20, 40; fraibnandan ins
L. 2, 46; f>aim mik ni fraibnandam R. 10, 20;
fraihans fram farcisaium L. 17, 20.
^af rail) nan , Gr. 1, 855, erfragen : gafre-
bun, Jiatei ist, ijxovo&t] ? ort icm iVc 2, 1;
{iaim mik ni gafraihnandam , Tof; «*i /<»/ tltiobt-
rwfft «. 10, 20.
fraisan, (fraisa, faifrais Gr. I, 565) c. Ace.,
HtlQ<xZ,HV Tivci, aiich iy.ftti^a^ttv rivd L. 4,
12. 10, 25J; Jemanden versuchen Gr. 4, 657;
einnia/ auch c. Gen. K. 7, 5. Gf. 3, 830: Ina
mik fraisijj Mc. 12, 15. L. 20, 23; ni fraisais
fraujan L. 4, 12; ei ni fraisai izvara K. 7, 5 ;
izvis silbans fraisifj Lb. ad k. 13 , 5 ; fraisands
ina L. 10, 25. J. 6, 6 ; sa f. Th. 3, 5; fraisan-
dans ina A/c. 8, 11. 10, 2. iba jab Jiu fraisaizau
G. 6, 2; fraisans fram satanin od. diabulau Mc.
1, 13. L. 4, 2.
nsfraisan, (usfraisa, asfaifrait Gr. 1, 565} c.
-fee. TTUQa&iv Ttvei, Jetnanden versuchen; ibai
anfto nsfaifraisi iivii sa fraisands '/'/(. 3, 5.
I'raistnbni, f, ntiQaafioq, Vertnchung Gr.
2, 72. 163. 202. 366: in mela fraistubnjo. L.
8, 13; ni briggais uns in fraistubnjai 31. 6, 13;
f. ana leika meinamma ni fraknnj >edu] ■ G. 4, 14 ;
atdriusand in fraiUubnja T. 6, 9; ustiuhands all
fraistobnjo Lb. ad L. 4, 13. Gr. I, 60.
fraiv, »., Somen, Samenkorn; onioua Mc. 4,
31. k. 9, 10; on6nos Mc. 4, 3. 26. 27. L. 8,
5. 11. k. 9, 10; sonst anigfict, Nachkummen,
Geschlecht Gf. 3, 819. Gr. 3, 413: frair Abra-
hamis J. 8, 33. 37. R. 9, 7. k. 11, 22. G. 3,
29; }iata f. L. 8, 11; J^ta f. keinip jab liudijj
31c. 4, 27; du fraiva R. 9, 8; f. is Lb. ad L.
1, 55 ; du saian f. seinamma Mc. 4, 3. L. 8,5;
bileifian f. 31c. 12. 20. 21. 22. R. 9, 29; w f.
Daveidis /. 7, 42. <. 2, 8; sa andstaldands f.
pHM saiandan k. 9, 10; vairpif) f. ana airjja Mc.4,
26 ; urraisjai fraiv brofir seinamma L. 20, 28 ; niana-
gjai f. izvar k. 9, 10 ; minnist allaize fraive 31c. 4, 31.
fram, bedetttet Gf, 3, 638. Praepos. 241. Gr.
2, 55. 3, 257. 4, 781. — /, ah Adverb.: tu-
TiQoo&iV, weiicr: iddja fram L. 19, 28; vgl.
Lb. adMc. 10, 13. — //. ah Rraepos. mit dem
Dat.: 1) ano Tivog, a) rihunlich: fern ton:
afhaimjai sijinn fram fraujin k. 5, 6; fram and-
vairjija fraujins jab fram v«IJ>au mabtais is th.
1. 9; von — her M. 8, 11. 27, 55. Mc. 1, 9.
13, 27. L. 4, 1. J. 12, 21. 18, 28; bei qiman
od. urrinnan, iQxio&ai od. i^iQ^ia&ai cmo rivog
Mc. 5. 35. /. 8, 42. 16, 30. G. 2, 12. Th. 3,
6. — b) von tier Zeit : von — an, seit M. 9 22.
If, 12. 27, 45. 31c. 13, 19. L. 1, 2.3.48.70.
2, 36. 5, 10. 7, 45. J. 8, 44. 13, 19. 14, 7.
15, 27. k. 5, 16. 9, 2. E. 3, 9. C. 1, 9. 26. t. 1,
3. Neh. 5, 14. S/i. 38, 2. — c) trophch: f, a -
tci garahnidedun fram sumim Israelis M. 27, 9 •
Jiatain viljau vilan fram izvis G. 3, 2; mid. wo
es die beioirkende Ursache beieichnet: fram
gujia R. 13, 1. *. 1, 2. G. 1, 3. E. |, 2. 6,
12 •
92
frain — liainaijxs.
23. Ph. 1, 28. ih. 1, 2. T. 1, 2. i. 1, 2. Tit.
1, 4; hazeins vair£>if> bvarjammeh fram gu]ba AC.
4, 5; vcitvodijpa goda haban fram £>aim uta T.
3, 7; boka fram mis gavaurbta J>us, inscr. .dretf.;
fram sis silbin rodjan J. 7, 17. 18 ; o<£. rfen Be-
weggrund : ei saurga ni habau fram Jjaimei skulda
faginon k. 2, 3. Auch bei Pass., wo ctno st.
vno steht, M. 11, 19. L. 7, 35. 17, 25. L 7,
13. — 2) ex twos, a) von der Zeit: se.it J. 9,
32. 16, 4. 19, 12. — b) um die Quelle zu be-
zeichnev, woher Etwas kommt: nibai 1st atgiban
imma fram attin mcinamma J. 6, 65; framub gujpa
sijai J. 7, 17; ni ]->atei fram Mose sijai , ak us
attain J. 7, 22 ; ik fram guf>a urrann J. 8, 42 ;
bvarjizuli svesa giba babaijo fram guj^a K. 7, 7.
— c) tni Ttvog, coram aliquo; vor, bei: stojan
fram invindaim K. 6, 1. — d) tni TlVl, iiber,
um : gafirafstidai sijum fram izvis Tk. 3, 7. - — ■
e) TiaQct nvog, von Seiten Jemandes : so im
fram mis triggva, avrij avroig i) nay tfiov 8ta-
xrrjXlj R. 11, 27; gaggif) fram £>is fauramafdeis
synagogcis sc. mannam Lb. ad L. 8, 49 od.
garda Gr. 4, 261. 963; ferner bei andniman,
acio?.afjif3avuv L. 6, 34 ; bausjan, etxovtiv J. 7,
51. S, 40. Sk. 39, 15; insandjaii , niuTttiV J.
15, 26; qiman, aaoayiyveoirai Mc. 14, 43;
urrinnan, txnoQtvirs&cu J. 15, 2b; i^toytadra
L. 2, 1. J. 16, 27. 17, 8 J vairpau, yiyvta&ca
Mc. 12, 11. L. 1, 45. JSeh. 6, 16; visan, thai
J. 6, 46. 7, 29. 9, 16. 33. — f) mtoc't tivl;
apud, coram; bei: J>atci bausidedu]? fram attin
izvaramma J. 8 , 3S ; fram tis silbin lagjai od.
taiijai A'. 16, 2; invindij^a fram gujia R. 9, 14;
allata mabteig ist fram gujia Mc. 10, 27; laun
ni babaijj fram attin 31. 6 , 1 ; bigast anst fram
guf>a L. 1, 30; — fj) IttOt TbVog, do aliono,
um, iiber, fiir: bidom fram allaim J^aim vcibam
E. 6, 18; atbair fram galiraineinai Jscinai 31c. 1,
44. L. 5, 14; und hinzugeselzt in: ei gebeina
fram imma bunsl Lb. ad L. 2, 24; bausjandans
fram imma Mc. 3, 21; dubve J^ata hausja fram
f>us L. 16, 2; usiddja mcrijia fram imma L. 4,
37; fram sis rajijon usgibijj gu£>a R. 14, 12. —
h) into TlVog, fur, iiber : framim ik veiha mik silban
J. 17, 19; andbaht vaur£>anana bimaitis fram sunjai
guj^s R. 15, 8; ferner bei avilind, tvymnaria T.
2, 1; aviliudon, tvyaQiaxuv E. 5, 20; bida, diijaig
E. 6, 19; bidjan, nQogtvy_ta&aiL. 6, 28; bvoftuli,
xavyijOig k.b, 12. 9, 3; hvonan, xavycia&aik.
7, 14. 9, 2. — i) vno nvog, von ; bei Pass. 31.
6, 2. 8, 24. 11, 7. 27, 12. Mc. 1, 5. 9. 13. 2,
3. 8, 31. 16, 11. L. 1, 26. 2, 18. 21. 26. 3,
19. 4, 2. 15. 6, 18. 7, 24. 30. 8, 29. 43. 9, 7.
22. 10, 22. 17, 20. J. 14, 21. R. 13, 1. K. 4,
3. 7, 25. 14, 24. k. I, 4. 2, 11. 3, 2. 3. 5, 4.
8, 19. 20. G. 4, 9. Ph. 1, 28. 3, 12. C2, 18.
t. 2, 26. Sk. 37, 11. 48, 2; M nd 6ei /n/ 1 . Act,
welche in passiver Bedeutung slehn L. 3 , 7.
5, 15. 16,22. k. 1, 16. 12, 11; und bei Actir.,
welche passive Bedeutung haben : gaj^ulan, net-
OytlV Mc. 5, 26; niman, kctfi/iavtiv k. 11, 24;
vinnan, Tiaoytiv Th. 2, 14; auch andabcit fiata
fram managizam k. 2, 6. Endlich steht: namni-
dans unbimaitanai fram (nach) Jsizai namnidon
bimait E. 2, 11.
In Zusammensetzungen steht fram Gr. 2, 732
nnr \) mit Subst. : framgalits ; — 2) mit Adject. :
framaldrs ; — 3) mit Adverb. : framvairjjis, framvigis.
f rami's, adv., ultprins, weiter fort; steht in
Compp. st. ttqo Gr. 3, 97. 591: nabts framis
galaif), ij ri'£ nooixoVJtv R. 13, 12; jainf>ro
inngaggands f. loitil, Trooftag txtld-tv ohyov Lb.
ad Mc. 1, 19.
framajpis, oc?2oTQiog, fremd; auch c. Gen.,
a7i)j?J.oroiojtiivog nvog, entfremdet von E. 2,
12. 4, 18. Gr. 4, 732. Gf. 3, 642. Grr. 39o!
Gr. 3, 200: framafy'ana skalk R. 14, 4; f. ni
laisljand J. 10, 5; framajijai usmetis Israelis E.
2, 12; f. libainais gnfis E. 4, 18; in frantafjaiiti
arbaidim k. 10, 15. 16; fravaurhlim f. T. 5, 22. =
Jiizc framaf)jane stibna J. 10, 5; in j 'annua fra-
ma£>jin tri ggvai L. 16, 12.
IVaimihjan — samafia|>i>.
»3
f ra m a j> j a n , aTxa'/.Xurotuvv , entfremdeii :
iivis simlr visandans fmina] >iilans jail fijainls gatmg
dai in vaurstvam ubilaim ('. 1, 21.
frasfs, in., Tt/.ror, Kiwi, Sohn Gr. 3, 532. 780:
sve fraslim qi|\i /.-. (>, !3.
f rast i\si bj a, v. siliis.
i'ra [>juu, //•.!. ft 1 . 1, 8*4, rrrslr/irn, rersliin-
tliij sein, king srin: tttafh'n-iiu'hti A. 9, 45; f*-
pwi—W ;W<-. 12, ». X. 120, 19. J. ft, 37k 10,
0. ft 7, 15; imyiyv^axuv A. 1, 22; rowc
Mc. 7, IS. /;..l, 4.20. T. 1, 7. <. 2, 7. J. 12, 40 ;
oottfQoviiv Mc. 5, 15. A. 8, 35; ovvnv«t. Me.
4, 12. 7, 14. 6, IT. 21. A. 2, 50. 8, 10. 18,
34. k. 10, 12. /.'. 5, 17; sonst (fQovtiv; —
abhiingig tier Dut., wckhcr micli Gr. 4, 695.
715 ein Abl. i.istr. [ft, Mc. 8, 33. 9, 32. 2* 2,
50. 9, 45. IS, 34. E. 3, 4. />/*. 3, 19. C. 3, 2.
Sk. 39, 14 ; //«/*er foltjl audi Jiaiiimci, ort, Mc.
7, 18. A. I, 22; — abliiingig ilrr Ace. R. 12,
10; frrnrr samo fra]>jan, to ciitu ifQOVtTv k.
13 11. Ph. 3, 10; Jiata samo frabjan, tlass. It.
15 5. Ph. 4, 2; ]>ata samo in izvis misso fraji-
iamlaiis A*. 12, 10; dahcr folgt aucft balei, ort
Jfc 12, 12. A. 20, 19. J. S, 27. S*. 52, 10;
— abhiingig afar <•. ^4ce., rfQovtiv into rv K.
4 (,. — abhiingig faur c. .dec, tpQoveiv vnig
rivog Ph. 4, 10; — eiulllcli nmschreibt: ni
frabjan, dyVO«?# Mc. 9, 32. A. 9, 45; mais
frabjan, imtQ(fQOVHV It. 12, 3; vaila frabjan,
amtfooviiv It. 12, 3. Gf. 3, 819. Gr. 2, 10.
240.989: Batei raurkja, rii frabja A?. 7, 15; hi
frabju I'aim guBs ak Bairn inaniic 37c. 8, 33;
fraBfunJE.3, 20; ni fraj>ji{>, bamtrid ni Uagjtfc.7,
18; ni na.il. f. Wc. 8, 17. 21. ni frabjand ft. 10, 12 ;
baiei airbeinaiin f. Ph. 3, 19; sai'i frabjai Sk. 37,
l;ei samo hugjaiina jail samo frajijaima I'll. 3, 16
(tv//. Lb. ad A'. 9, 25.1; frtbjaib Mc. 7, 14; samo
f. ft. 13, 11; J'aimei iupa sind , f. C 3, 2; ni
frabjaina Mc. 4, 12. A. 8, 10; sve niuklabs froJ>
A'. 13, 11; bamniub Jan ni tfoJS S*. 39, 14;
fro]ju]> J J A. 4, 10; eis ni frofnw bamma vaufda
Mr. 9, 32. A. 9, 45; ija ni f. ]>ainma \aurda
t. 2, 50; f. I.atci qal> Hft 12, 12. A. 20, 19;
f. bammei -as.iliv A. 1, 22; <is ni vailitai \n% f.
A. 18,34; ni f. baloi <|ab J. 8, 27 ; ni f., Ii>ava«
./. 10, 6; «'i ni froBriria iinma A 9, 45 ; ci ni f.liair-
lin /. 12, 40; fral.ri, ]»alc-i qij^a 1.2, 7; ni mai»
frajij.in, ]aii.skulifra{)jan, ak frafijan du ^ailafraj)-
jan R. 12, 3; I>ata samo f. in iz\is millO It. 15,
.j; ni, nfar ]>atci -ainelij) ist , f. K. 4, 6; ei
ma"ci|» f. frodein iminai E. 3, 4; ^ata samo f.
in franjin Ph. 4, 2; du faur n.ik T. Ph. 4, 10;
fra{>jands Mc. 8, 17; fra^jandan Mc. 5, 15.
A. 8, 35; J>ata sama in iivis misso frajijandans,
ni hauliil)a frajijandans R. 12, 16; ni vairf>ai]>
unfrodai ak f. E. 5, 17; ni f. T. 1 , 7; ni C
Jiatt-i vas Mssm. ad Sk. 52, 10; Jiata frafijaidau
in izvis Ph. 2, 5.
unfralajands, Gr. 1, 1016, aOVViTOf, un-
rerslandig : in {>iu<la nnfrafijandein R. 10, 19.
fullafral>jan, fr. 3. Gr. 1, 844., (Twyoo-
VOV, *ei vollem Verslandc .win: fidlafraf>jani
h. 5, 13.
fra[>i, v., Ventand.} vovi It. 11,34. 12,2.
E. 4, 23. C. 2, 18; votjua k. 3, 14. 4, 4. 10,
5. 11, 3; divtois Mc. 12, 33. t. 2, 7; (joi,v
K. 14, 20; ifoovijtta It. 8, 6. 7. 67. 3, 499:
frajn lcikis It. 8, 6. 7; f. alimins R. 8, 7; fraB-
hs i?.\aris A6. o</ R. 12, 2. A". 4, 23; us al-
lamma fra|)ja ilfc. 12, 33; fram f. lcikis seinw
C. 2, 18; fral>i fraujins It. 11, 34; gifeib ]>uj
frauja f. us allaiin /. 2, 7; afdaubiiodcdun frahja
i»e /.-. 3, 14 ; ibai auflo riurja vairbaina f. «vara
afninfalbcin /•. II, 3; all fraBie ft. lQ, 5; frab-
jam fullavcisai sijaiB A'. 14,20; gablindida frajija
J>i7.o nngalaubjandane /•. 4, 4.
f ra|i ja marzeins, v. marxjan.
g rind a f r a [> I s , 6/.r/o iliv^og , kleinmuihiij \
z= fans grindafrabjans (7. ad Th. 5, 14.
s a in a f r a [> i s , gleichdenkend , einet St'imcs :
samafrajijai, tu '/»' (fQorovVTl* Ph. 2, 2.
94
<;afra]>jei — fraiijinon.
g a f r a [> j e J , f. , awynoavvt] , Besonnenheit,
Verstiindigkeit: inij) gafrafijein G. ad T. 2, 15.
usfral>vjan, c. Ace, aorpi£tiv nva, Je-
nianden verstandig, Mug maclien : veihos bokos
})OS mahteigoiis £>uk usfratvjan ilu ganistai C. ad
t. 3, 15.
(rods, prudeiis , Mug, verstandig; aorfog T.
1, 17; ovvEToq L. 10, 21. R. 11, 25. K. 1, 19.
4, 10. A. 11, 19; awcpQiuv T. 3, 2; (pooviuog
\f. 7, 24. L. 16, 8. Es kiinnte ein bestimmen-
der Dat. daneben stehen, icie im led. prudeiis
consilio Gr. 4, 750: frojjs T. 3, 2; frodamma
T. 1, 17; vaira f. M. 7, 24; frodai KA, 10; f.
visandans k. 11, 19; ci ni sijaij^ in izvis silbam f.
R. 11, 25; faura snutraim jaL frodaiin L. 10,
21. = J>ize frodane K. 1, 19. , Jin Comparat.:
frodozans sunum liuliadis sind L. 16, 8.
unfrods, nnverstdndig, avotirog G. 3, 1.3;
s»Hs( uifQbiV : aJppaa vafla p>au sve unfrodana
nimaiji mik k. 11, 16; duj)]pe ni vairfiaij:) un-
frodai ak fhribiandant E. 5, 17. = sva unfrojsans
sijub G. 3, 3; o unfrodans Galalcis G. 3, 1.
Irodaba, adv., klug , verstandig; vovvt%iog
Mc. 12, 34; (pQQVifiwe L. 16, 8.
frodei, f., Klugheit , Verstand; ouvioig L.
2, 47. K. 1, 19. E. 3, 4. C. 1, 9; croy/w L.
2, 52. C. 3, 16; cfQovijGig L. 1, 17. £. 1, 8.
Gr. 3, 502 : ana frodein jab andvaurdjam is L.
2, 47; Jaaili f. L. 2, 52; in allai handugein jah
f. E. 1, 8. CI, 9. 3, 16; fra£>jan f. meinai E.
3, 4; du galeikon scinai f. Sk. 38, 19; gavand-
jan untalans in frodciu garaibtaize L. 1, 17;
f. Jiize frodane nskiusa K. 1, 19.
unfrodei, /'. , arfooavvij , Unverstand: if>
eis fullai vaur£>un unfrodeins L. 6, 11; vainei
usjpulaidedeij) meinaizos leitil hva u. A - . 11, 1;
in unfrodein qijia k. 11, 17. 21.
frauja, m., xi;ptog, Sianorriq, Herr, d. h. der
gnddige, erfreuende , Hebe Gf. 3, 804. Gr. 3,
320. 335. Grm. 136. und praef. VIII. Grr. 240.
In den Mss. gewbhnlich in fa, fins abgekiirzt, I
ausser, ico et eiiie.n irdischen Herrn bezeichnet
Lb. ad M. 5, 33. Mssm. Sk. p. 58. Es stehl
ohne Artie, wenn es den himmlischen Herrn be-
deutet; bezeichnet es aber einen irdischen, so
kann der Artie, ste/m: sa frauja L. 14, 23. 16,
6; sa frauja Jiis veinagardis L. 20, 13; \t)i frau-
jans is L. 19, 33. Gr. 4, 383. Weil frauja ist
so viel bedeutet als fraujinoj) , liisst es auch
einen abhiingigen Dat. zu: frauja ist Jiamma sab-
bato Mc. 2, 28. L. 6, 5. Gr. 4, 746; tgl. Lb.
ad J. 8, 34. Der Sg. kommt sehr hihifig tor,
z. B. frauja M. 10, 25. Mc. 5, 19. L. 1, 25.
J. 6, 23. 72. 9, 28. K. 4, 4. A. 3, 17. G. 4, 1,
E. 4, 5. Ph. 4, 5. Th. 3, 11. th. 2, 16. T. 6,
15. t. 1, 16. Sk. 38, 4; fraujins Mc. 1, 3. X.
1, 6. J. 12, 13. R. 10, 13. A". 5, 4. A. 1, 3.
G. 6, 14. E. 1, 3. Ph. 3, 8. G. 1, 10. Th. 2,
19. «*. 1, 7. r. 1, 14. t. 1, 8. SA. 43, 15;
fraujin M. 10, 24. Mc. 12, 11. Z,. 1, 16. J. 13,
Hi. /?. 6, 23. K. 7, 22. k. 1, 2. G. 1, 3. E.
1, 2. PA. 1, 14. C. 3, 16. 77/. 2, 15. th. 1, l.
T. 1, 2. <. 1, 2. Phil. 16. SA. 37, 11: fraujan
M. 9, 38. JKc; 12, 30. L. 1, 46. J. 11, 2. 7*.
7, 25. K. 9, 1. A. 4, 5. £. 6, 24. Ph. 3. 20.
C. 4, 1. Th. 4, 2. iVeA, 5, 13; frauja 37.7,21.
Mc. 7, 28. L. 2, 29. J. 6, 34. 7?. 10, 16; im
Plur. : f>ai fraujans is T. 6, 1 : Jiaiei galaubjan-
dans baband fraujans T. 6, 2; jus fraujans £.
6, 9. G. 4, 1.
hei vafrau ja, m., ot'xodiOTronig, Hausherr
Gr. 2, 427: Jianima beivafraujin Mc. 14, 14;
vgl. C. ad t. 3, 5.
leik a frauja, m. , 6 y.ara actQ'/.c. xvqios
Herr dem Fleische naeh : lcikafraujam (Lb.: leika
fraujam st. Jjaiin bi leika fraujam) C. 3, 22;
vgl. C. u. Lb ad T. 1, 8-
fraiijinon, c. Dat. Gr. 4, 691, xvouvetv
Tivog; Herr sein , herrschen iiber Jemandcn B.
7, 1. 14, 9. A. 1, 24. T. 6, 15: vitof> fraujino^-
mann Lb. ad It. 7 , 1 ; qivaim jah dau£>aim f.
R. 14,9; ni [intri fraujinoma izvarai galaubeinai
•jalraujiiioii — irijon.
Lb. ad A. 1, 24; fraujinododun Jdzai maaagein
.VA. 5, 15; fraujinnn fanra v;iira, «v!hvTilV ttl'-
tfoog, tor Ji'niiiiitlt'in tint Ilrrm spit/rn C. wl
T. 2, 12; sv»«vi' fraujinonds , xctr f7iiTccyi]v A.
8, 8; fraujinond frauja, dftTTlorcc Lb. (id L. 9,
29. Gr. 4, 5*22; frauja fraiijinnndane T. 6, 15.
gafraujinon, c. flat. Gr. 4, 89 1, xttrc.
xvou-i'ui' Ttfog, Jewandcs llcrr scin: gaffaaji
load in Mc. 10, 42.
1 rauji nassiis, in., xvitiortu, Hcrrsc/tafl :
fraiijiiiassus (\ 1, 16; fraujinassivo E. 1, 21.
1 1 fid jan, OxiSiO&ttU, sc/tonrn A. 12,6. 13, 2;
c. Ace, rivog, Jemandes R. 11, 21. K. 7, 28
od. c. Gen. A. 1, 23. Gr. 4, 665. 688: fmdja
/•. 12, 6. 13, 2; ik izvis f. A'. 7, 28; Jiandei
guji Jians us qabaurji.ii aslans ni froidida, ilia!
auflo ni J>uk freidjai R. 11, 21; freidjands iz-
vara *. 1, 23.
gafreideins, f.,7rtoixoi>jOig, Schonitntj, Er-
/ia/litiif/ E. 1, 14; Bewa/irttnff Tit. 5, 9: la
fanrbniilitai gafrtidemoii E. 1, 14; da gaf t wao i
nai ganhtah Tit. 5, 9.
unfreideins, /'., ittftidict , Nichlscltonung :
in iinfri'idciiiai leikis Lb. ad C. 2, 23.
Ireis, Gr. 1, 720, H.tv&fnog, frei Gf. 3, 786 ;
c. Genit., (xtio rtvog, R. 7, 3. 8, 2. Gr. 4, 732 ;
(lurch frijana briggan wird iXivd'toovv umschric-
ben J; 8, 32, 36. R. 8, 2. G. 5, 1: freis G.3,
28. £ 6, 8. C 3, 11; f. magi vairjian A. 7, 21;
ni iin f. A'. 9, 1 ; frijana liralila mik vilodis R.
8, 2; frijai K. 12, 13; f. vairjnji /. 8, 33: f.
sijuf) J. S, 36; frijana izvis briggffi J. 8, 32. 36.
Jiammri frribalsa uns Xristus f. liralila G 5,
1; frija ist G. 4, 26; f. ist Jiis vilodis R. 7,
3; frijaizos G. 4, 30. 31; us frijai G. 4, 22.24.
freihals, v. hah.
frijei,/*. , t).tv&{nia, Freiheit: frijei nirina
A. 10, 29.
Iri-, ttntrennbare Partikcl, Aomntt mtr in fri-
sahts, gafrisaliljan, gafrisabtnan vor.
frijon, c.Acc, rft?.iir, getcohvlic/i uyccxiiv rivet;
Jeinaiidrn Ueben, nut b lirbetoll beltandcln, kin-
sen flic. 10, 21. Gr. 4, 684; sodann c. Inf., ft
liiben, tjern tlittn M. 0, 5. Gr. 4. 102. Gf. 3,
783: ik frijo iua J. 14, 21; ni f. iz\i- A. 11.
11; Jianci frijus J. II, ,(; fi f. ins. s\asve f.
mik SA; 46, 19; anjiarana frijofi M. 6, 24. /,.
16, 13; sari f. at Ian ad. sunn flf. 1 r >, 37; f.
Jiiuda unsara J. 10, 17; sari f. saivala spina J.
12, 25; sari f. mik J. 14, 21; f. in., J. 1 4. 23:
f. izvis J. Hi, 27: jal.ni livas mik f. J. 14, 23;
saci f. nclivnndjan R. 13, 8; jabai livas ni f. frau
jan K. 16, 22; blasana giliand f. guj) /•. 9. 7;
Rein silbins Icik f. ; saei scina qrii f . , jah sik sil-
lian f. E. 5, 28; od. saci ni frioJ> mik J. 14,
24; od. ntais ina frijod L. 7, 42; leitil f. />. 7,
47. jabai mik frijoji J. 14, 15; jabai f. ]jam
frijondans izvis ainans M. 5, 4(i od. jabai frijod
fians frijondans izvis L. 6, 32; frijond bid jan M.
6, 5 ; Jians frijondans sik f. L. 6, 32 ; \nv\ f.
fraujan unsarana E. (), 24; ]>ari f. <inm is t. 4,
8; frijos fraujan Me. 12, 30. L. 10, 27; f. ««"-
bvundjan J^rinana M. 5, 43. Me. 12, 31. A". 13,
9. G. 5, 14; ri frijoji izvis misso. s\c ik fri-
joda izvis; Jiei jab jus frijoji misso izvis J. 13,
34. 15, 12. 17: bate! misso f. /•*. 13, 8| ►«
ik frijoda izvis J. 13, 34. 15, 12; Jial<-i ik f.
attan meinana J. 14, 31: svali ik f. izvii, J. 15,
9; Iakob f. R. 9, 13; frijodrs mik J. 17, 24;
friajiva, Jboei f. mik J. 17, 2f) : f. ins. SVBM mik
f. J. 17, 23; frijoda ina Mc. 10, 21: f. filu
L. 7, 47: fianei f. J. 13,23; svas^e f. mik alia
J. 15, 9; in Jiizairi sc. friabvai f. uns E. 2. 4:
f. uns A'. 5, 2. l/t. 2, 16; f. aikklcsjon E. 5.
25 lllid frijodub Jian >larj an J. 11, ■') od. frioda
ina J. 11, 36: jus mik frijodrdiiji J. l(i. 27 ;
frijodedun mais baulicin iv.anuiska J. 12.43: aijij.au
so manasrds svesans frijodedi J. 15, 19; friodr
doiji Jian mik /. 8, 42; od. jabai frijodedpiji mik
J. 14, 28; frijoji fijand.s iavaraiM M. 5, 44; f.
ijcnins izvaros E. 5, 25. C. 3, 19; od. frijod
Jiaiu liatandans izvis L. 6 , 27; f. f'ans fijands
96
frijonds
1 1- ii in i.
izvarans L. 6, 35; ilu frijon ina vd. nchvundjan
Mc. 12, 33: skulun f. seinos qenins E. 5, 28;
du f. izvis misso Th. 4, 9 ; izvis frijonds k. 12,
15; f. \>o nu aid t. 4, 10; J>is frijondins inik G.
2, 20: Jiana frijondan Sk. 45, 3; ]>ana f. uns R.
8, 37; frijondans viljan seiuana mais fian guls,
Mi).i)dovoi {LaXXov »; rfilo&tot t. 3, 4; oil. sik
friondans, (pD.avTOl t . 3, 2 ; £>ans frijondans izvis
#/. 5, 46. L. 6, 32. //« Pass.: frijoda fram at-
tin moinamma J. 14, 21; ei minz f. k. 12, 15;
liana frijodan SA-. 45, 3.
frijonds, m. , cpD.ng, Freund Gr. 1, 1017.
4, 522: niotarje frijonds M. 11, 19. L. 7, 34;
f. unsar J. 11, 11; frijond 7v. 14, 10; jus fri-
jonds ineinai sijuji J. 15, 14; niijj frijondam mei-
naim L. 15, 29; frijonds L. 7, 6. 15, 6; tau-
jaijj izvis f. L. 16, 9 ; ik izvis qap> f. J. 15, 15 ;
f. £>cinans L. 14, 12; fatir f. scinans J. 15, 13;
]>ans f. izvarans M. 5, 47.
frijon di, f. , yiAjj, Freundin Gr. 4, 522:
frijondjos jah garaznons L. 15, 9.
frijons, f, Lieben, Liebeszeichen , Kuss: in
frijonai vcihai, *V a^/w tpikrjf^KTi K. 16, 20.
fc 13, 12.
gafrijons, f. , dass.: in gafrijonai veihai
77*. 5, 26.
Iriafjva, /., (od. frijafwa £.2, 4. 4, 15.16.
Sk. 46, 20 Gr. 1, 70) a Y am h Liebe Gr. 2, 188.
3, 523: fria^va J. 17, 26. R. 12, 9. 13, 10,
K. 13, 4. 8. 16, 24. k. 5, 14. 13, 13. G. 5,
22. £, 6, 23. </<. 1, 3. 7'. 1, 5. friaf>vos k. 8,
8. 24. 13, 11. G. 5, 13. Ph. 2, 1. C. 1, 13.
Th. 5, 8. £. 1, 7; of/, in k>izos managons fri-
jajsvos £.2, 4; friajDvai J. 15, 9. 10. R. 8,
35. 39. 14, 15. th. 3, 5. 71 2, 15. t. 1, 13.
3, 10: in f. K. 16, 14. k. 6, 6. E. 1, 4. 3, 18.
4, 2.5,2./%. 1, 17. 7%. 5, 13. 7'. 1,14.4, 12; f.
in izvis misso jah allans Th. 3, 12; })izai f. J. 15, 13:
J>izai us izvis in uns f. k. 8, 7; orf. in frijafivai £.4,
15. 16; friajna k. 2, 4 8. G. 5. 6. C. 1, S.
3, 14. Th. 3, 6. T. 6, 11. <. 2, 22; f. haban
A. 13, 2. 3; jabai f. habaid mi]> izvis misso J.
13, 35; f. in allans J^ans veihans E. 1, 15; J>o
sanion f. babandans Ph. 2, 2; \)0 ufarassau mi-
kilon £>is kunf>jis f. E. 3, 19 ; od. frijajiva Sk.
46, 20.
friaf) vamilds, v. milds.
*friks, frech, gie.rig Gf. 3, 793. Gr. 2, 165.
faihufriks, gewinnsiichtig , geldgierig; ai-
o%Qoy.{Qdi]g T. 3, 8; n7.iovh.xm K. 5, 10. E.
5, 5; (ft.2.ocQ}'l>Qog L. 16, 14; ni faihufriks,
arpilctQyvQog T. 3, 3; faihufriks K. 5, 11. E.
5, 5 ; ni f. T. 3; faihufrikai visandans E. 16,
14; faihufrikans T. 3, 8; = J>aim faihufrikani
a:. 5, io.
faihufrikei, f., n/.tovtl-icc , Geivinnsiicht,
Geldgier: faihufrikei £. 5, 3; in faihufrikein E.
4, 19; faihufrikeins Mc. 7, 22.
*friJ>on, Frieden stiffen Gf. 3, 788.
gafrijaon, versbhnen, y.ceTcMccTTHi' k. 5,
18. 19; sonst unoy.aru'kkaxtuv; die Person,
welche man versbhnt, steht im Ace; mit wel-
cher man sie versohnt, im Dai. k. 5, 19. E. 2
16 : ei gafrijDodedi Jsans bans in ainamma leika
guk>a E. 2, 16; Jiairh ina gafri])on alia in imma
C. 1, 20; in Xristau manasej) gafrijoonds sis k.
5, 19; t>amma gafrifiondin unsis fiairh Xristu
k. 5, 18; gafrij^odai (man erwartet: gafrifcioda,
a7ioy.aTrik7.c(i,iv) C. 1, 21.
g a f r i \) o n s . f., ■/.uzu"u.ir l n h Versohnung : and-
bahti gafrijjonais k. 5, 18; vaurd g. It. 5, 19.
Sunjaifr i[ias, Mannsnumcn; inscr. Neap.
Frijiareiks, v. reiks.
frius, n., xjwzog, Frost Gf. 3, 828. Gr. 2, 22.
3, 481: in friusa k. 11, 27.
I'm ms. m., An fang Gf. 3, 645. Gr. 2. 55. 3,
481: fram fruma, i£ ctQyJ\g J. 15, 27. 16, 4.
I'm in a, (declinirt ganz wie ein Comparat.,
d. h. nur schwach) nourog, primus, der erstc
Gr. 3, 626. 635. 4, 520. 523. 526: saei ist
fruma sabbato Mc. 15 , 42; hvas imma f. gaf
Lb. ad R. 11. 35; f. gadigands varj> T. 2. 13:
Iniiiiisls iisluJIjaii.
M f. manna A'. 1.3, 47. f. Jiulcis, Calcnd. ; fru-
niin sahbatO Mc. 1G, 9; in sabbato anjiaraiiiina
f. L. 6, 1; bi f. usmcla E. 4, 22; ei mik fru-
inan izvis fijaida Lb. ad J. 15, 18; inanagai vair-
jiand friimans .-ill umans jab aftunians f. Mc. 10,
31; fruniei ustaub th. subscr. und T. inscr.;
ad. <Iu Kaurinfiiuiu frumc mrlida isl K. subset.;
J>izai frumoin Lb. ad M. 27, 64; |>ala frurno,
to TiQortnov G. 4, 13.
fru mists, super I., TXQiZxog, tier ersle: fru-
inists visan Mc. 9, 35; \air]>an f. Mc. 10, 44;
jmcci f. iin ik T. 1, 15; in mis frtimistamma T.
1, 16; allaizo anabusne fruniista Mc. 12, 28; f.
allaizoanabusns Mc. 12, 29; so f. anabusns Mc. 12,
30; frmiiist, rroioTov, zuerst, als Adverb. M.r}, 21.
jVc.4,28. 16,9. £.10,5. 14,28. J. 10,40. 12,16.
18, 13. It. 10, 19. k. 8, 5. T. 2, 1. 3, 10. t
2, 6. Sk. 39, 15. Gr. 3, 586. = sa frumista
Mc. 12, 20. L. 14, 18. 19, 16. 20, 29; plana
fnimistin L. 16 , 5 ; j lamina f. daga azyme Mc.
14. 12: J>ai frumistans inanagcins L. 19, 47;
j>aim frumislam daleilaias Mc. 6, 21; in fru
miston meinai sunjonai t. 4, 16. Gr. 4, 572. 574 :
vastja \io frumiston L. 15, 22; fram fruiiiistin,
r'ct' i'cn%i,g L. 1, 2.
I i' ii m i s t i , n., An fang : us frumistja, cwr <«i-
jjfjjg J. 8, 44; *'£ UQ%r)G '• ^> ^4; '" fri'ii'istjani,
«- tiQonoiq, luvbrderst K. 15, 3.
Irumadei, /"., principatus, Vorrung: ei «ijai
in allaim is fruiuadriu babaniL- (nowrtvoiv) C.
I, 18.
irumabaur, v. bairan.
fugls, /»., mxuvov, Vogel Gf. 3, 434. Gr. 3,
360: fuglos ^/c. 4, 4; f. himinis M. 8, 20. jtfe.
4, 32. Z,. 8, 5. 9, 58; du fuglan. biminis M. 6,26.
fula, m., nwlog, Fallen Gf. 3, 476. Gr. 8,
325: sitands ana fulin asilaus J. 12, 15: fulan
Mc. 11, 2. 4; f. asilaus /,. 19, 30; l^aiia f. Mc.
II, 5. 7. L. 19, 33. 35.
fulls, xikeiog, vollkotumen E. 4, 13; katholisch,
Calend.: sonst nhjoijg , voll: mit vairfian far
nktioiHjvai L. 4, 28. 5, 26. J. 12, 3. Gf. 3,
477. Gr. 2, 57. £* crscheint nur stark fornng
and artikellos Gr. 4, 391. 516; das erg amende
Subst. ste/tt im Genit. Gr. 4, 729 : abmins vi-ihi.%
fulls LA. 1 ; manna f. | >mt -.dllis L. 5, 12 ; banjo
f., ijhcwfitvoQ L. 16, 20; f. varf> daunais J. 12,
3; du vaira fullamma E. 4, 13; fullai vaur|iuii
niodis L. 4, 28; od. agisis £. 5, 26; od. un-
frodeins />. 6, 11; spyreidans fullans gabruko Mc.
8, 20; aikklesjons fullaizos, Calend.; tainjons
fullos Sk. 50, 1; tainjons f. gabruko Mc 8, 19.
ii I a r f u 1 1 s , ntnuafiivog, iibervoll: mitads goda
jab ufarfulla jab gavigana jah ufargutana Lb. ad
L. 6, 38.
lull jan, fullen, toll machen; c. Ace, nhj-
qovv xi, Etwas in Falle verleihen th. 1, 11;
daneben c. Gen., nhjQovv xi tivog, Etwas wo-
mit anfiillen R. 15, 13; auch nXr}&iiv xl xivog
M. 27, 48. Gr. 4, 674: fulljai izvis allaizos fa-
hedais R. 15, 13 ; I', alia Icikain | <iu J icinais sei-
naizos th. 1, 11; fulljands akcitis M. 27, 48.
gal u II jan, c. Ace, Etwas anfiillen; 7ti.tj-
&hv xi L. 1, 15. 5, 7; sonst ytui£uv xi; da-
neben c- Gen., xivog, mit einer Sache Mc. 15,
36. L. 1, 15. J. 6, 13. Sk. 50, 18: gafullide-
dun ba £>o skipa L. 5, 7; g. tvalif tainjons ga-
bruko J. 6, 13. Sk. 50, 18; gafulljands svaui
akeitis Mc. 15, 36; abmins veibis gafulljada L.
1, 15.
ii la r full jan , uberf alien ; mit in c. Dal., m-
giaatvuv ev xtvi, ubercoll wertlen, immer iu-
nehmen in einer Sache K. 15, 58; im Pass. c.
Gen., intnneQiootveoircd xwi, womit uberfullt
werden k. 7, 4: ufarfulljandans in vaurstva frau-
jins K. 15, 58; ufarfullifis im fabedais k. 7, 4.
ii si' ii 1 1 jan, er fallen, vollendcn; nhjoovv M.
5, 17; xi).tiv M. 11, 1; es steht c. Ace, tiva-
a).7)Qovv xi K. 16, 17. G. 6, 2. Ph. 2, 30.
Th. 2, 16; ttvruvctTihjQovv Lb. ad C. i, 24;
nQogctvaafojQovv k. 9, 12. 11, 9; nfojoovo&at
13
98
i'ulliiaii
fullatop
E. 1, 23: nXyQotfOQsiv t. 4, 5; avitxtqicdaiovv
R. 13, 9 (daneben aftra E. 1, 10.); gewiihnlick
nhjQOvv. Im Pass. c. Genit, nX^QOva&ai tivi
k. 7, 4. Gr. 4, 674: usfullja gaidva aglono Xri-
staus in leika mcinamma faur leik is C. 1, 24;
ei ita usfulljais C. 4, 17; varp, bipe usfullida
Iesus il!f. 11, 1; bipe u. alia po vaurda seina in
liliumatis manageiiis L. 7, 1 ; vitop u. 2/6. ad R.
13, 8; unte izvarana vaninassu Jaai usfullidedun
Z£ 16, 17; parbos nieinos u. k. 11, 9; ei us-
fullidedi allata £.4, 10; ei u. izvar gaidv bi
mein andbahti Ph. 2, 30 ; andbahti pein usfullei
t. 4, 5; jah sva usfulleip vitop Xristaus G. 6, 2;
u. meina fahed Ph. 2, 2; ni qam gatairan ak
usfulljan M. 5, 17; poei skulda u. L. 9, 31;
aftra u. alia E. 1, 10; du u. vaurd gups C. 1,
25; du u. seinos fravaurhtins Th. 2, 16; fullo
f>is alia in allaini usfulljandins E. 1, 23; ist us-
fulljando gaidva pize veihane A. 9, 12. Im Pass. :
all dalei usfulljada L. 3, 6; jabai hvo anparaizo
anabusne in pamma vaurda u. R. 13, 9; pan u.
izvara ufliauseins It. 10, 6 ; all vitop in izvis in
ainamma vaurda u. G. b , 14 ; poei sc. vaurda
usfulljanda in mela seinamma L. 1, 20; ei faheds
izvara usfulljaidau J. 15, 11; ei garailitei vitodis
u. in uns R. 8, 4; usfullips im gaplaihtais k. 7,4;
patei fram gupa unsaramma varp u. pata vaurstv
Neh. 6, 16. Gr. 4, 953; ei faheps izvara sijai
usfullida J. 16, 24; ei habaina fahed meina us-
fullida in sis J. 17, 13; unte meinata mel ni
naub usfullip ist J. 7, 8; ei pata gamelido u.
vaurfi J. 13, 18. 17, 12.
fullnan, Gr. 1, 854. 4, 23; c. Genit, nh}-
qova&al nvog L. 2, 40 od. tt, C. 1, 9, sich
womjt erf tillen, toll werden Gr. 4, 674: ei full-
naif) du allai fullon gups E. 3, 19; f. in aliniin
E. 5, 18; ei f. kunpjis viljins is CI, 9; ahmins
fullnands jah bandugeins Lb. ad L. 2, 40.
gafullnan, Gr. 1, 854. 4, 23, sich anfiil-
len; ytfii&oircci Mc. 4, 37; nh'i&ead-at, L. 1,
41. 67; avfinhjQova&ca L. 8' 23 ; es steht c
Gen. L. 1, 41. (J7: svasve ita jupan gafullnoda
Mc. 4, 37; g. ahmins veihis L. 1, 41. 67; ga-
fullnodedun L. 8, 23.
us hi Una n, Gr. 1, 854. 4, 23, tick er fal-
len, voll werden, in Erfullung gehen ; yifiiE,iO&ai
L. 14, 23; n^&ea&ai L. 1, 23. 57. 2, 6. 21.
22; avfinh]Qoio~fr(u L. 9, 51; gewohnlich nh^-
qovg&cu; und c. Gen., nkqgovo&cci twos t.i,
4. Gr. 4, 674: ei fahedais usfullnau t. 1, 4; ei
usfulnai gards nieins Lb. ad L, 14, 23; usfull-
noda pata qipano M. 27, 9; u. pata mel Mc
1, 15; u. pata gamelido Mc. 15, 28; Aileisa
baip u. mel du bairan Ij. 1, 57; faheds meina
u. Sk. 43, 1; usfulnodedun dagos L. 2, 21. 22.
9, 51; od. usfullnodedun dagos L. 1, 23. 2, 6;
u. mela po in ausam izvaraim L. 4, 21 ; ei us-
fullnodedi pata gamelido M. 8, 17; ei pata vanrd
u. J. 12, 38. 18, 9; ei u. vaurd pata gamelido
J. 15, 25; ei vaurd fraujins u. J. 18, 32; ei
usfullnodcdeina bokos Mc. 14, 49.
usfulleins, f., 7i?.r}QWfA,cc, Erfallung: usful-
leins nu vitodis ist friapva R. 13, 10; bipe qam
u. melis G. 4, 4; du fauragaggja usfulleinais mele
E. 1, 10.
ufarfullei, f. , ntniooivfia , Uebenfulle :
uzuh allis ufarfullein hairtins rodeid munps is
L. 6, 45.
fulleips, f, Fiille, Menge: fullei[> kaurnis,
Tifa'lQi] ahov Mc. 4, 28.
f u Hi J>e, vovfir,viaq, pleniluniorum, des Voll
monds: in dailai dagis dulpais aippau fullipe Lb.
ad C. 2, 16.
fullo, f, Tzfa'jQojua, Fiille, Ausfullung: fullo
ize R. 11, 12; f. piudo R. 11, 25; f. izos K.
10, 26. 28; f. pis alia in allaini usfulljandins
E. 1, 23; du mitap vahstaus fullons Xristaus E.
4, 13; du allai fullon gups E. 3, 19; afnimip
fullon M. 9, 16. Mc. 2, 21; alia f. C. 1, 19.
fullafalijan, v. faihan.
fullafraj>jan, v. frapjan.
hi II a to ji s , v. taujan.
Iullu\eis — pa-
99
f u 1 1 a v e i s ,
\ | V. VCI*.
I'n Have is.jan , j
fulla v i ts, v. vcilaii.
i'uls, faul, ver fault Gf.6, 494: fuls ist, out J.
It, 39.
Fygailus, &vytkkoe> Mannsnamen I. 1, 15.
*Fynikisks, Phiinixisch.
Sau rinify nikiska, /*., Evocupoivlxiooa,
ein Weib aut Syrophdnike I,b. ad Mc. 7, 26.
Gr. 2, 375.
G.
Ji a-, //<!-, eine untrennbare Partikel; dock ist
ikre ursprunglicke Trennbarkeit damns ersickt-
lick, dass sick u, }>au, livau twischcn ga- u/id
die Wurzel, mil der es componirt wird, sckie-
ben lassen Of. 4, 10. 1018. Gr. 3, 255. Es
findeti sick folgendc Compp. 1) mit Verb. Gr.
2, 832 — 850 : gaaggv jan, gaaiginon ?, gaainan(an ':')
gaai«taD, gaaiviskori.gaarman, gaaukan,gabaidjan,ga-
bairan, gabairgan, gabairbtjan, gaband vjan, gabatnan,
gabauan, gabeidan, gabeisljan, gabiiulan, gabiugan,
i;ablaiij)jan, gablei{)jan, gablindjan, gablindiian, ga-
botjan,gabrannjan,gabrikan, gadaban, gadailjan, ga-
daubjan, gadaursan, gadaujjjan, gadaufman, gadiup-
jan,'gadonijan, gadraban, gadragan, gadragkjan, ga-
drausjan, gadrigkan, gadriusan, gadrobnan , ga-
fahan, gafahrjan , gafaibon, gafaslan, gafilban, ga-
fraibn'an, gafraujinon, gafrijjon , gafulljan, gafull-
nan , gagaggan , gagcigan, gahaban, gahaftjan, ga-
baftnan, gabailjan, gabailnan, galiailan, gabamon,
^ahardjan , galiauujan , gabausjan , gabilpan , ga-
hnaivjan, gaborinon, gabrainjan, gabugjan, gabul-
jan , gabveilan, gabvcitjan, galnotjan, ga'i'bnjan.
gaVdreigon, gajiukan, gakannjan, gakaran, gakaus-
jan, gakiusan, gakrolou, gakunnan, gakunnan, ga-
la- jan. galaisjan, galaistjan, galatjan, galafion, gaiaub-
jan, galaugnjan, galausjan, galeikan, galcikinon, galei-
kon, galeifian , galevjan , galiginon :', galisan, ga-
liugan, galiubtjan, galukan, galuknan , gamagan.
gamainjan, gamalvjan, gamanvjan , gamarzjan, ga-
matjan. gamaudjan , gamaurgjan, gameljan, gami-
kiljan, gamitan, gamoUn, gamoljan, gamunan, ga-
nagljan, ganaban, ganaitjan, ganamnjan, gananf>jan,
ganasjan, ganatjan, ganavistron, ganiman, ganipnan,
ganisan, ganiutan, ganohjan, ganohnan, gapaidon,
gaqiman, gaqip>an, gaqiujan, gaqiunan, garaginon,
garabnjan , garaidjan , garaibtjan , gara£>jan , garc-
d;m , garlnnan, gasaibvan, gasakan, gasalbon, ga-
.saljan. gasandjan, gasatjan, gasibjon, gasiggqan,
gasigljan, gasitan, gaskaidan, gaskaidnan, gaska-
man .sik, gaskapjan, gaskafijan, gaskeirjan , gasla-
van, gasleif>jan, gaslepan , gasmeitan, gasruijion,
gasnlumjan, gasnivan, gasokjan, gasof>jan, gaspe-
van , gaspillon , gastagqjan , gastaldan , gastandan,
gastaurknan, gasteigan, gastiggqan , gastojan, ga-
sto|)an(an ?) , gastrau jan , gasuljan , gasunjon, ga-
supon, gasuqon, gasvcran , gasviltan, gasvinfijan.
gasvinj^nan, gasvogjan, gataiknjan , gatairan, ga-
talzjan, gatamjan, galandjan, gatarhjan, galaujan,
gataiirnan , gateiban, gatevjan, gatilon, gatiman,
gatimrjan, gatiuban, gatrauan, gatrudan, gatulgjan,
gajjaban , gajaairsan , gafiarban , gaj>arbjan , ga-
[jaursnaii, gajieiban, gajiinjijan, gafiivan, gablai-
han, Igafdasnan, gafdiuban, ga£>rafstjan, gajjreihan,
ga}>«laii, gafjvastjan, gavadjon, gavagjan, g^vair-
pan, gavaknan, gavaldan, gavaljan, gavandjan, ga-
vargjan, gavasjan, gavaurkjan, gaveiban, gaveison,
gavenjan , gavigan, gavinnan, gavisan, gavijian,
gavrikan,gavrisqan, gavundon, und die aits Compp.
gebildeten: gafrisalitjan , gafrisabtnan, gafulla-
veisjan, gasvikunj>jan, gaunledjan. Ferner die Bi-
13*
100
Gabon
gaggan.
compp. Gr. 2, 933: atgaraihtjan , dugasaibvan,
dugavindan , fauragahaitan , fauragahugjan , faura-
galcikan, fauraganianvjan, fauragameljan, fauraga-
redan, fauragasandjan, fauragasatjan, fauragateihan,
gagahaftjan, gagaleikon, gagamainjan , gagatilon,
gagavairfijan , gagavairjjnan , ingaleikon , inngalei-
f)an, mib)gadauj>nan, mif)galeikon, mifiganavistron,
mi£>gaqiujan , mi£>gasatjan , mijjgasviltan , mi]bga-
timrjan, mi£>gatiuban , mifigavisan, fiairhgaleikon,
usgasaihvan , vifragamotjan ; das Partic: afga-
sto]bans, und die mit un- zusammengesetzten Gr.
2, 781: ungafairinonds?, ungafairinofis, ungaha-
habands, ungakusans, ungalaubjands, ungasaibvans,
ungastoJ)ans , ungatevij^s , ungavagij>s; endlich
das Tricomp. : mi|:>inngalei£>an. — ■ 2) mit Subst
Gr. 2, 733 — 754: gaaggvei, gaarbja, gabairfiei
gabaur, gabaurgja, gabanrjojius, gabaurs, gabaiir-
f)ivaurd, gabaurjss, gabinda, gabindi , gableijsei,
gabruka, gabundi, gadaila , gadauka, gadeds,
gadikis, gadraubts , gafabs, gafaurds, gafeteins,
gafdh, gafrajjjei, gafreideins, gafrijons, gafrifions,
gagrefts , gagiidei , gabait , gabauseins , gablaiba,
galiobains, gabraineins, gabugds, gabveilains, ga-
juk, gajuka, gajuko , gakunds , gakunf>s, gakusts,
galaista, galaubeins , galeika, galeiki, galigri,
galnig nebst Compp. , gamainduJDs , gamainei,
gamainja , ganiainj>s , gamaitano , gamalteins,
gaman, gamarko , gamarzcins, gamaudcins, ga-
mclelns , gaminj^i, gamitons, gamunds, ganauha,
ganists , ganij)jis , gaqiss , gaqumjss, garaideins,
garaibti'i , garaihteins , garaihtijba , garazna, ga-
razno , garehsns , gariudi , gariudjo , garuni, ga-
runjo, garuns , gasalits, gasateins, gasinfia, ga-
sinjuja, gaskadvcins, gaskafts, gaskaideins, ga-
skalki, gaskob , gataura, gataurjis, gatimreins,
gatimrjo , gafiagki, gafdaibts, ga£>rafsteins , ga-
J>rask, gavairjsi, gavaleins , gavandeins, gavar-
geins , gavaseins , gavaurdi , gavaurki , gavaurst-
va, gaviss; ferner die Bicompp.: mifjgaquirdos,
niij^gasin^a, und die mit un- zusammengesetzten
Gr. 2 , 775 : ungahobains , ungalaubeins , unga-
raihtei. — 3) mit Adject. : gadofs, gafaurs, g'a-
fulgins , gagwds, gabails, gahvairbs, galauboius,
galaubs, galciks, galubs, gamaids, gamains , ga-
nohs, gaqiss, garaids, garaibts, gariuds, gaskobs,
gatils, ga£>aurbs, gavairp>elgs , gavalis, gavamms,
gavaurts?, gavilis, gavizneigs, und die mit on-
zusammengesetzten: ungabvairbs, ungalauba, unga-
tass. — 4) mit Atlterb. : gaaggvo , gabaurjaba,
gafehaba , gagudaba , gababjo, galeiko, garaibtaba,
garedaba, gatemiba?, gatilaba, und das mit on-
zusammengesetzte : ungatassaba.
Gab a a, Stiidtenamen: vairos Rama jah Gabaa
Esdr. 2, 26.
G a b a i r , Mannsnamen : sunive Gabairis Esilr.'2,'2().
Gabriel, jT«/?(>»;A, Mannsnamen L. 1, 19. 20.
(• add aren us, I'aSaorjvog, Einwohner von Ga-
dara : in landa Gaddarene Mc. 5, 1 ; in gavi G.
Jj. 8, 26; allai gaujans £>ize G. L. 8, 37
gadiliggs, m., uvtipiogs Geschwisterkind Gf-
4, 143. Gr. 2, 51. 349: gadiliggs Barnabins
C. 4, 10.
gaggan, Gr. 1, 873. 4, 146, gehen, umfier-
gehen, icandeln Gf. 4, 65. Gr. 2, 60. Es tiber-
setzt a) ayav Mc. 14, 42. J. 11, 16; daneben
£>afjro, evTivd-tv J. 14, 31; b) vauyeiv M. 5,
24. 8, 4. 13. 32. 27, 65. Mc. 7, 29. 10, 21. 52.
16, 7. L. 8, 42. 10, 3. J. 18, 8; daneben hvad,
Ttov J. 12, 35. 13, 36. 14, 5. 16, 5; jaind,
ixti J. 11, 8; fadei, otiov J. 8, 21.22. 13,33.
36. 14, 4; c) eoziod-m L. 3, 16. 14, 17. J. 6,
17. 12, 22; daneben jaindvairfjs, iy.ti J. 18, 3;
d) uTitQyio&cu L. 5, 14. 9, 60; daneben £>is-
iivadub J>adei, otiov civ M. 8, 19. L. 9, 57;
e) tiqeoytoircu; daneben |3ishvadub f^ei, otiov
iuv Mc. 6, 10; /) tliQXia&ai Mc. 3, 6; g)
nsQiTiccTHv M. 9, 5. 11, 5. Mc. 2, 9. 5, 42.
L.b, 23. 7, 22. 20, 46. J. 6, 66. 11, 9. 10.
12, 35. R. 13, 13. K. 7, 17. k. 5, 7. 12, 18.
G. 5, 16. E. 4, 1. 17. 5, 8. Ph. 3, 17. 18. C.
1, 10. Th. 2, 12. 4, 1 ; daneben inna, tfinwi-
mcctttv Lb. ad k. 6, 16; h) Tiooeveadat, M. 8,
ilUHU.AU.
101
•i. 9, 13. 11, 4. 27, (if). Mr. 16, 10. /,. 2, 3.
4. 30. 7, 8. 22. 8, 14. 9, 13. 52. 14, 31. 16,
15. 17, 14. 19. 19, 36. J. 14, 3. 16, 7. K. 10,
27; ilinirlii'ii bvadn, nov J. 7, .55; landis, tig
yiuoicv paxQav L. 19, 12; {>adei, ov L. 10, 1;
i) hignoQtvtC&ai, dancben |>islivadub bade!,
imov iav iVe. (i, 56; /•) oxoiytiv G. 5, 28;
/ es iiiiisc/trri/d gaggan gamotjan , vtiuvthv J,
12, 18 (v n l. Lb. ad K. 9, 25; ; raflrtaba gaggan <lu
<•. />«<., itnOnrroiiiiv tig T < &• 2, 14; liln gag-
gan (In c. I). , t/Tt nktiov TtQtntontetV xivog C
ml I. 2, 16. — .1/i7 abhihigigem Inf. Or. 4,
06; rrootvtai'lai L. 14, 19. 19, 12. J. 14, 2;
!';?«;'«)', (im grirrli. rin icuvvdtxuig gesehler lin-
per.) Mc. 11, 15. 27. J. 6, 5. 11, 29. 18, 3.
(rgl. Lb. ad J. 9, 7) mid gaggan gamotjan,
ixuvTUV J. 12, 18. — Abhibujig «) afar c. 1).,
<r/.(,h)v,'hiv xivi M. 9, 9. 19. Me. 2, 14. 15.
5, 24. 14, 13. hi 5, 28. J. II, 3t; ifatoBvi
i,maio xivog M. 3, 11. L. 9, 23. 14, 27. S/.
42, 16; Tlootviod-cci ini Xl L. 15, 4; b) ana
c. .dec, e^ytaihu tm xivu L. 14, 31; ntQina-
tilv ini xivog J. 6, 19; vnceyuv tig xi J. 6,
21 ; c) Li c I)., ntfiinaxtiv xcctcc xi Mc. 7, 5.
It. 8, 1. 4. 14, 15. /-. 10, 2; d) <lu c. I). Gr.
4, 776. a) von I'crsonm : iryiir Troug xivu J.
11, 15; vm'tytiv rroog xiva J. 7, 33. 16,
5. 10. 16. 17; i^ta&ai TiQog rwa Mr. 1, 45
2, 13. 10, 14. L. 6, 47 14, 26. 18, 16. J. 6,
5. 35. 3/". 45. 7, 37. 11, 29. 17, 11. 13. Sk.
43, 7; tUQtnaitiv ngog viva Th. 4, 12. C 4,
5 ; TwoivaOui Tiyog xiva L. 15, 18. J. 14, 12.
28. Hi, 28; r)) ron Sac/ten, tig xi icyitv Mc %
I, 38. J. 11 7; ict«;'«j> Mc. 2, 11. 5, 19. J.
11,31; avapaivuv Mc. 10, 32; i^ytcrOia Mc.
II, 15. 27. J. 11, 38; noQtvtadai L. 9, 53;
<>) fairra c. D., ttOQevtO&cti arro xivog /W.25,41 ;
/) faura e. I)., TTOPtviai'tai tfiTlQoairiv xivog
J. 10, 4; g) fram, tunQoaO-tv L. 19, 28 md
frain {lis fauramajileis, epyzod-cti Traoit xivog L.
8, 49; /(J bindar c. dec, imaytiv ortioui xivog
Mr. 8, 33; i" e. //', IttOlltatUV n 1 XIVI J.
7, 1. 8, 12. 12, 35. k. 4, 2. 10, 3. & 2, 2.
10. 4, 17. 5, 2. C. 3, 7. 4, 5; nwtiitofrai iv
xivt L. 9, 57; in ga\air[>ja, tig tiQl'ptjf L. 8,
48; k) in c dec, tigioytalhti tig xi M. 6, 6.
iWc. 6, 10. 8, 36. /,. 8, 41. 9, 4. 10, 8. J. 18.
28; noQtvtotiia tig xi L. 1, 39. 7, II. i, >l
55. 17, 11. ./. 7, 35; in gavairf>i A. 7, 50:
Tiotitiiathcu tig xi Mc. 6, 56; vzc'iytiv tig xi
»/. 9, 6. Ifc 11, 2. 14, 13. L. 5, 24. 19, 30.
J. 7, 3; in gavair{}i Mc. 5, 34. Gr. 4, 805.
807; 1) niif} c /J, xctrafiaivuv utxd xivog L.
2, 51 ; imiiyttv fitxa xivog M. 5, 41 : nogeiit-
aitm avv xivi L. 7, 6; m) £>airh c Ace, iiut-
aontitoircu Std xivog L. 6, 1; Ttnnmooiit-
od-ai Sue xivog Mc. 9, 30: gagga kausjan A. 14,
19; g. iln attin meinamiiia L. 15, 18; g. iln
{lamina saiidjandin mik J. 7, 33. 16, 5; j-ailci
ik g. J. 8, 21. 22. 13, 33.36. 14, 4; g. manv-
jan J. 14, 2; ibai g. J. 14, 3; ik ilu attin g.
J. 14, 12; ik g. da attin J. 14, 28. 16, 16.
17; jabai g. J. 16, 7; du [ms g. J. 17, 11. 13;
du attin nieinamma g. J. 16, 10; g. du attin J.
Ki, 28; inna g. k. 6, 16; fnslivaduli {aadei gaggis
^»f. 8, 19. L. 9, 57; g. jaind J. II, 8; bvad g.
J. 13, 36. 14, 5. 16, 5; bi fria£>vai g. R, 14,
15; gaggi.l L. 7, 8; otf. gaggi{> M. 8, 9. A. 3,
16. J. 12, 22; g. afar [laiiima fraliLsaniii L. 15,
4; g. fram [>is faarama{>lek L. 8, 49; faura im
-. J. 10, 4; jabai bvas g. J. 11, 9. 10; jabai
bvas ;;. dn mis L. 14, 26 ; g. du mis J. (i, 45 ;
g. du })ainma blaiva J. 1 1 , 38; ^. du hlaiva J.
It, 31; g. in riqiza J. 8, 12. 12, 35; bva{> ^
J. 12, 35; J)airb galaubein ga^gam /•. 5, 7;
gaggi[> Th. 4, 1; gaggand M. 11, 5. A. 7, 22.
£. 4, 17. Ph. 3, 18; ni g. bi Jiammei anaful-
bim Mc. 7, 5; raiblaba g. du Minjai G. 2, 14
g. in usvissja bugis scinis E. 4, 17; filu g. du
afgudcin C. ad t. 2, 16; g. du imma SZ-. 43,
7; gaggais mi{> imma tvos sc. rastos M. 5, 4 1 ;
ni in {iata vcibs g. Mc 8, 26; gaggai afar mis
10'
afgaggan
afargaogan.
L. 14, 27; g. du mis J. 7, 37; sva g. K. 7, 17;
garedaba gaggaima R. 13, 13 ; ei in baim g. £.
2, 10; gaggaib ^ 9? 13; bishvaduh bei g. in
gard Mc. 6, 10; in banei gard g. L. 9, 4; in
boei baurge g. L. 10 , 8 ; ei ahmin g. G. 5,
16; ei banaseibs ni g. £. 4, 17; g. in friabvai
E. 5, 2; svc barna liuhadis g. £.5,8; ei g.
vairbaba fraujins C. 1 , 10 ; in bandugein g. du
baim uta C. 4 , 5 ; ei g. gafehaba du baim Th.
4, 12 ; gaggida landis franiman sis L. 19 , 12 ;
$onst iddja Mc. 5, 42. L. 4, 30; i. afar imma
M. 9, 9. 19. ilfc. 2, 15. £. 5, 28; bishvaduh
badei i. in haimos Mc. 6 , 56 ; i. in bairgahein
L. 1, 39; i. mib im L. 2, 51; i. in baurg L.
7, 11; mibbanei i. is L. 8, 42 ; i. fram L. 19,
28 ; mibbanei i. is in Iairusalem L. 17, 11; i.
du imma J. 6, 5. 11, 29 und iddjuh mib im L.
7, 6; iddjub jaindvairbs J. 18, 3; banima gamin
abmin iddjedum k. 12, 18; in baimei — iddjedub
E. 2, 2. C. 3, 7; iddjeduu du imma Jl/c. 1, 45.
2, 13; i. afar imma Mc. 2, 15. 5, 24; i. bairh
Galeilaian Mc. 9, 30; i. du Iairusaulymai Mc. 11,
15. 27; i. in anbara haim L. 9, 55; i. L. 2, 3.
J. 6, 17. 66; ana boci eis i. J. 6, 21; i. ga-
motjan imma J. 12, 18; i. in praitoria J. 18,
28 und iddjedunub afar izai J. II, 31; gagg M.
8, 4. 9. 13. 9, 5. Mc. 2, 9. 7, 29. 10, 21. 52.
L. 5, 23. 7, 8. 17, 19; g. gasibjon M. 5, 24;
g. in hebjon beina M. 6, 6 ; g. in gard beinana
M. 9, 6. L- 5, 24; g. du garda beinamma Mc.
2, 11. 5, 19; g. jah ataugei L. 5, 14. g. in ga-
vairbi L. 7, 50; g. in gavairbja L. S, 48; bu
g. jah gaspillo L. 9, 60; g. in ludaian J. 7, 3;
g. bvahan od. afbvahan J. 9, 7. 11; g. ataugjan
Mc. 1, 44; g. afar mis Mc. 2, 14; g. in ga-
vairbi Mc. 5, 34; g. hindar mik Mc. 8, 33;
gaggats in baim Mc. 11, 2. L. 19, 30; g. in bo
baurg Mc. 14, 13; g. afar banima Mc. 14, 13;
gaggam Mc. 14, 42. J. 11, 11. 16; g. du baim
bisunjane haimom Mc. 1, 38; g. in ludaian J.
11, 7; g. du imma J. 11, 15; g. babro J. 14, 31;
ahmin jah g. G. 5, 25; gaggib M. 8, 32. 27,
65. Mc. 16, 7. X. 10, 3. 14, 17. J. 12, 35;
g. fairra mis M. 25, 41; gaggan J. 18, 8. #.
10, 27; g. du mis iJfc.10, 14. i. 18, 16: varb
g. imma bairh atisk L. 6, 1 ; g. in gard seinana
L. 8, 41; afar mis g. L. 9, 23; du g. in Iairu-
salem L. 9, 51; badei munaida is g. L. 10, 1;
g. in hveitaim L. 20, 46; in ludaia g. J. 7, 1;
hvadre sa skuli g. J. 7 , 35 ; nibai in distahein
skuli g. J. 7, 35; vairbaba g. £.4, 1; du g.
izvis vairbaba gubs Th. 2, 12; hvaiva skulub g.
Th. 4, 1: gaggands L. 14, 31. 15, 15; hvazuh
sa g. du mis L. 6, 47 und sa afar mis gagganda
(so st. gaggida?) M. 3, 11. Sk. 42, 16; bamma
gaggandin ana sik L. 14, 31; g. ban imma L.
19, 36; gaggandan ana marein J. 6, 19; bana
g. du mis J. 6, 35. 37; gaggandans AT. 11, 4.
27, 66. Mc. 3, 6. i. 7, 22. 8, 14. 9, 13. 52.
17, 14; vesun ana viga g. du Iairusaulymai Mc.
10, 32; ni g. in varein k- 4, 2; in leika g. k.
10, 3; gaggandam im in viga L. 9, 57; ni g.
bi leika R. 8, 1 ; baim ni hi leika g. R. 8, 4 ;
gaggandans Jlfc. 8, 24; bi leika g. k. 10, 2;
bans sva g. Ph. 3, 17; gaggandei Mc. 16, 10;
vas gaggando du Iairusalem £.9, 53; gaggan-
dona in anabusnim L. 1, 6.
afgaggan, Gr. 1, 853., noQtvto&cu, fort-
gehen M. 11, 7 ; abhiingig af c. Z)., unofiaiviw ani
twos L.b, 2; ana c. Ace, vtzoxwQ£iv ug tt, L. 9,
10; fairra c. D., urpWTaa&ca ctnoTivog L. 2, 37;
in c. ^-lcc. , tcvaywQHV ii'g ri J- 6, 15 : sob ni
afiddja fairra alh L. 2, 37; a. sundro ana slab
aubjana L. 9, 10; a. aftra in fairguni is ains J.
6, 15; afgaggandans af im L. 5, 2; at baim {>an
afgaggandam Lb. ad M. 11, 7.
afargaggan, Gr. 1, 853., hinter etwas htr-
gehen: ik afargagga, duuxoo Ph. 3, 12; a. afar
sigislauna, diooxoj inl to figct/jtlov Ph. 3, 14;
afargaggand, incc/.o/.ov&ovaiv C. ad T. 5, 24:
afariddjedun imma. jjy.okov&tjoctv aiiTU M. 8,
anagaggan — lanrnguggao.
Kt:{
23; mij) m< afargaggan, aurui aupaxoA.ov&t}fi<<t
Mc. 5, 37.
anagaggan, Gr. 1 , 8-13 , tncnxi-ofrru, im-
iTiincrc, livrbeikoininen , angehcn: in alilim J>aim
tnagaggandfim E. 2, 7.
■ atgaggan, Gr. 1,853, accedere, lihisuge/ien,
liinznkomineii; a) iffttoftm M. 6, 24. 9, 15.
Mc. 2, 18. 20. 11, 13. 14, 66. 16, t. J. 7, 30;
abliiingig aftana, omaO-tv Mc.5,27; du c. />.,
KTt rv Mc. 16, 2 ad. nqog riva M. 25, 3D.
Mc. 5, 15. 11, 27. 12, 18. L. 18, 3. J. 6, IT.
7, 50; in c. /fee, ti'g ti Mc. 3, 20. 16, 5. L.
7, 36. J. 16, 28; rfer /«/". L. 5, 7. — 6) eig-
iQ%iO\'t-ai ; ab/tiingig inn Jf. 9, 25. #/c. 6, 22.
tf. 14, 23; af c. Z)., i'x Tti>og Z<. 17, 7; du c.
/>., TiQog riva Mc. 6 , 25 ; inc. Ace. , ti'g n
Mc. II, 15. L. 1, 9. 7, 44. J. 10, 1.— c) atgag-
gan ut, i^iaytafrca i^ta J. 19, 4; ab/tiingig du
c. £)., f^to/tdi'hca nyog Tiva J. 18, 29. — rfj
tTiipxtod-ai,; abliiingig ana c. /fee, iVri tu'« 7/.
1, 35. — e) dalab atgaggan af c. />., xtaio-
%Kj{lca (ctu (*W>C L. 9, 37. — /) HQogin^sa/ha
M. 26, 73; abliiingig <lu c. A, L. 9, 12; rm
Vf. 9, 14. 27, 58. Mc. 14, 45. J. 12, 21. 1\
6, 3; du aftaro, umad-fv L. 8, 44. — g) ivi-
(JTaottai t. 3, 1. — A) dalab atgaggan, x«r«-
jnivuv M. 7, 25. 27. £,. 6, 17; abliiingig af
c. /)., «^o cwrof M 8, 1. Mc. 9, 9; und
aline dala]> , xaTa t iaipn,P ; ab/tiingig MM c.j[/lce,
Mr. 1, 10. L. 3, 22 a* Jfct r t J. 6, 16; dn
c. I)., fig n L. 18, 14; in c. Ace, li'g Tt
L. 8, 23 ; us e. D., ctxo rivog L. 9, 54. — i)
nagcr/iyviGihtt ■, ab/tiingig du e. Z)., irpo.,' r<j/«
& 8, 19. — /•; TtoQtvtofrai L. 14, 10. —
/) fxnoQtvto&ai L. 3, 7. — m) atgaggan nehv
C.Acc, fyyi^tiv Tivi L. 15, 25: alima M'ihs
atgaggif) aM [ink L. 1, 35; saei inn ni a. Jiairli
daur in gardan lambe J. 10, 1 ; atgaggand dagos
M. 9, 15. Mc. 2, 20; a. jera sleidja t. 3, 1;
und atuf>-£>an gaggand inn K. 14, 23; fon at-
gaggai us himina L. 9, 54; ni a. du liailaim
vaurdam T. 6, 3; atiddja in ]>ana fairlivu J. 16,
28; atiddja Mc. II, 13. 14, 66; a. dal.-.J. rign
M. 7, 25. 27; a. aluna sa veiha leikis siunai $vc
aliaks ana ina L. 3, 2 1 ; a. skura vindis in ji;in:i
marisaiv L.8, 23; a. nchv rain L. 15, 25; a. du
iin m.i h. l.S, 3. </. 7, 50; a. ut Peilatus du im J.
18, 29; a. aftra ut Pcilatus J. 19, 4; atiddjcduiu
du I.us M. 25, 39; atiddjedun M. 9, 14. Mc. 2,
18; a. in gard Mc. 3, 20; a. du lesua Mc. 5,
15; a. d« imina Mc. 11, 27. 12, 18. L. 8, 19;
a. (Iii |>amma lilaiva Mc. 16, 2; a. ana mam'ti
J. 6, 16; a. du Filiupau J. 12, 21; ci atiddje-
dcina liilpan ize L. 5, 7; atgaggands iW. 5, 24.
L. 14, 10; a. inn M. 9, 25; a. du Pcilatau M.
27, 58 ; a. in alh ilfc. 11, 15. L. 1, 9; a. du
imina Mc. 14, 45; a. dalaf) mif> im L. 6, 17;
a. in gard L. 7, 36 ; dalajj atgaggandin imina af
fairgunja M. 8, 1 ; a. in gard ]>cinaiia L- 7, 44;
a. af liai|>jai L. 17,7; atgag^andan ana ina Mc.
I, 10; atgaggandans M. 26, 73; a. du imina L-
9, 12; dalaf) atgaggandam im af fairgunja Mc.
9, 9. L- 9, 37; atgaggandei in manageiu aftana
Mc. 5, 27; a. du jiamnia [tiudana Mc. 6, 25;
a. du aftaro L. 8, 44; atgaggadcin inn daulitar He-
rodiadins Mc. 6, 22; atgaggandcins Mc. Hi, 1;
a. in {lata lilaiv Mc. 16, 5 ; du fiaim atgaggaa
ileim manageim L. 3, 7.
faurgaggan, Gr. 1, 853, vorObtrgtken :
duertuotviottai L. 18, 36 ; mtfjuTtoQtvKTt'/ci afc.
II, 20. 15 , 29 : faurgaggandans Afc. 1 1 , 20 ;
bai f. (to *'. fauragaggandans :') L6. «</ Mc. 15,
29; managein faurgaggandcin L/>. «</ t. 18, 3(i.
fauragaggan, Gr. 1, 853, corangt'/ten.
vorste/tcn; nooayftv Mc. 11, 9. L. 18, 39; «6-
Itiingig der Dat, rrootarctafrcii rivog T. 3, 4.
5, 12; — der Inf., mionuoivtofrctt e. Inf. L.
1, 76. Gr. 4, 97; fauragaggis faura and\air{>ja
fraujins manvjan vigans L. 1, 76; jaliai livas sii-
namma garda fauragaggan ni mag T. 3, 5; set
Banana garda vaih fanragaggan(d)s T. 3. 4; bar
uu
gaaagga »
us»aggan.
nam vaila fauragaggandans T. 3, 12; |>:ii f. Me
||; 9. L. 18, 39.
gagaggan, ® r ' 1' 853»j «J yiyvtodai, ein-
treten; mis gagaggijp du c. D. , ano/jctivzi tun
tig rv, scld'dgt mir mis zur Ph. 1, 19; b) zn-
smnmenkommen , sich versammel/i ; avvuytadca
J. 18, 2; abhiingig du c. />., ovvdyia&ca TiQog
xiva Mc. 6, 30 orf. iniTiogtitadui noog xtva
L. 8, 4; samaf) gagaggan, avvuyta&ai Lb. ad
K. 5, 4 ww/ gagaggan sik, ovvioyta&ca Mc. 3,
20. Gr. 4, 30.: eL, £>atci qi£if>, gagaggifi J/c.
11, 23; ^ata mis g. du ganistai Ph. 1, 19;
ga'iddja sik managei Mc. 3, 20; £>atei ufta g. le-
sus jainar m\\> siponjam st-inaim J. 18, 2; gaidd-
jedun du Iesua Mc. 6, 30; Jsaiei us baurgim g.
du imnia L. 8, 4; sama|> gaggandam izvis jail
ineinamma alimin K. 5, 4.
inngaggan, Gr. I , S53 , hineingehen ; tig-
TtoQtvea&ai Mc. 7, 15. 18. 11, 2. L. 8, 16.
19, 30; tufiaivtiv Mc. 5, 18; ngo/Saivtiv Mc.
1 , 19 ; sonst tigeoytai^ca ; — abhiingig in c.
/Ice, «« xi Mc. 5, 18. 7, 15. 18. 11, 2. A.
10, 5. 10. 17, 11; }:>airli c. Ace, did, xivog
M. 7, 13. J. 10, 2. 9 ; uf e Ace, vtto xi M.
8, 8. L. 7, 6. Gr. 4, 867.: fiairli inik jabai hvas
inngaggij), ganisij) jah inngaggif) jah utgaggty
iah vinja bigitif) J. 10, 9; ei of hrot mcin iim-
gaggais M.8,8. L. 7, 6; inngaggaiji Jbairh aggvu
daur M. 7, 13; in ]>anc gardei i. L. 10, 5; in
}ioei baurge i. L. 10, 10; inngaggan L. 8, 51.
15 28; jainbro inngaggands framis leitil Mc. 1,
19; sa i. bairh daur J. 10, 2; inngaggandiii im-
ma in suma haimo L. 17, 11; inngaggandan ina
in skip Mc. 5, 18; inngaggandans L. 19, 30;
bai i- L. 8, 16; i. in bo baurg Mc. 11, 2; inn-
"aggando in ina oil. in mannan Mc. 7, 15. 18
mifc>gaggan, Gr. 1,853, c. Dot., mitgehen
mit Jemandem: ]>oci mibiddjedun imma, tei OW-
avaficioca avxia Mc. 15, 41: m. imma, ovvt-
auQivovTo civtm L. 7, 11. 14, 25.
£> a i r li g a g g a n , Gr. 1 , 853 , liindurchgehen.
loriibergehen : auquytiv J. 9, I oil. 7tctQiQ%iOircci
L. 18, 37; abhiingig tier Ace, ntQiiQ%tG&cti
xi 1\ 5, 13 od. Siegyta&ai rt L. 2, 35. K. 16,
5 od. Sid xivog K. 10, 2. Gr. 4, 867: and c.
Ace, duQ%irt&ai did xivog L. 19, 4 od. y.azd
xi L. 9, 6; bairh c. Ace, TZcajaTtogtViU&ai od.
biioyjod-ai Sid xivog Mc. 2, 23. L. 17, 11:
and C. Ace, Siioyta&ai tojg xivog L. 2, 15:
Makidonja J^airhgagga K. 16, 5; {jeina silbons sai-
vala fiairbgaggijj liairus L. 2, 35 ; gataihun imma,
J^atei lesus \>. L. 18, 37; ]Dairbgaggaima ju mid
BeJ)lahaim L. 2, 15; is Jjairhiddja ]?airb midja
Samarian jah Galeilaian L. 17, 11; fiairhiddjcdun
and liaimos vailamcrjandans L. 9, 6; allai marein
\>. K. 10, 2; var]> fjairhgaggan imma ]:>airh atisk
Mc. 2, 23; unte is and Jjata munaida \>. L. 19,
4; f>. gardins 7*. 5, 13; Jiairhgaggands /. 9, 1.
ufargaggan, Gr. 1,.853, vniDfiaiviiv, ut
weit greifen Th. 4, 6; c' Ace Gr4, 868, nao-
SQxeo&ai xi, Etwas iibertreten L. 15, 29: ei
hvas ni ufargaggai nili bifaili . . brof>ar seinana
Th. 4, 6; anabusn f>eina ufariddja L. 15, 29;
ufargaggan anabusn Sk. 38, 4; u. |:>o garehsn
Sk. 38, 7; du u. anabusn gujis Sk. 38, 11.
usgaggan, Gr. 1, 853, autgehen, h'mmts-
gehen ; uvafiaiviiv Mc. 1 , 10. 10, 33- L. 2,
42. 9, 28. 18, 10. 31. 19, 28. G. 2, 1. 2;
nooguvaftaiviiv L. 14, 10; avio%io~\}ui J. 6,
3; ty.noQivto&ai Me 1, 5. 6, 11. 7, 19. 20.
21. 23. 10, 17. 46. 11, 19. L. 4, 22. 37. EA,
29; sonst i£tQ%i0&ai. Es ist hitungesetzt L. 9,
43. C. 3, 8. — Abhiingig ist af c. £)., «;zd M-
vog Mc. 16, 8. L. 4, 41. 8, 29. 33. 35. 38.46.
Ph. 4, 15 od. nccoci xivog L. 6, 19; — ana
c. Jcc, i'tg xi M. 11, 7. L. 10, 10. ./. 6, 3
od. im xi L. 8, 27; — and c. Ace, sv xivi
L. 7, 17 od. tig ti M. 9, 25. Mc. 1, 28. L.
4, 37. 14, 23; — du c. Dat., ngog xiva Me
1, 5; — fairra c. D., ctTTO xivog L. 5, 8; —
fram c. /)., nuoa xivog J- 16, 28; — in c. Z>.,
a'g xi Mc. 7, 19 ; — in c. Ace, il'g xi M. 26,
iitfla«#ui — vif>ragag«an.
105
;i. Mc. 8, 27. 10, 17. 33. 11, 11. L. 2, 42.
(), 12. 7, 24. 9, 28. 14, 21. 18, 10. 31. 19,
28. G. 2, 1; — ufar c. Acc. , niqav xivoi J.
18, it — us c. /)«/., ano two* jWc. 1, 10.
L. 8, 2. 9, 5. 17, U o</. « wos jV. 27, 53.
MA 1, 26. 29. 5, 2. 8. 30. 6, 54. 7, 20. 21.
29. 9, 25. L. 4, 22. 35. J. 8, 59. 10, 39. K.
5. 10. i. 6, 17. £ 4, 29. C. 3, 8; — ut us
c. 7>at., « vivos flic. 1, 20 orf. t£u t%v6f Mc.
11, 19; — ut, <£w JK 2(i, 75. L. 15, 28. /.
18, 4. 19, 5 orf. bloss %i(j X eo{)tu J. 18, 16; —
\i[ira v. Acc, tig avi'ch>T7j(riv Tin M. 8, 34;
— der Infin. Gr. 4, 96. M. 11, 7. 8. 9. Mc.
3, 21. L. 6, 12. 7, 24. 25. 26. 8, 35. 9, 28.
18, 10: ni usgaggis jaiii^ro ;)/. 5, 26 ; in urrunsa
osgaggi}} Mc. 7, 19; |>ala kuni ni u. nibai in
bidom L. 9, 43; usgaggam in Iairusaulyma Mc.
10, 33. L. 18, 31 ; usgaggand L. 4, 36; innafiro
us hairtin manne mitoncis ubilos u. Mc. 7, 21 ;
]>o alia ubilona inna{>ro u. Mc. 7, 23; ainhun
vaurde ubilaizc us munda izvaranitna ui usgaggai
E. 4, 29; us iniiti j >.-i izvaranima ni u. C. 3, 8;
untc usgaggaij) jain{)ro flic. 6, 10; {)ap)ro u. L.
9, 4; usiddja af Makidonai Ph. 4, 15; u. aftra
in Iairusaulyma 6'. 2, 1 und uzu£>-{Dan iddja
bi andliuleinai G. 2, 2 und lizuhiddja fram atlin
J. 16,. 28; usiddja Mc. 1, 35. 2, 12. 9, 26.
L. 5, 27. J. 11, 31; u. *i{;>ra Iesu M. 8, 34;
ii. mcrijia so and alia jaina airfia M. 9, 25; u.
mcrifia is suns and allans bisitands Galeilaias Mc.
1,28; alima sa unlirainja u. us imma flic. 1, 26;
u. nuliiil|><> us daulilr Jx'inai flic. 7, 29; u. in
vtlisa Kaisarias flic. 8, 27; u. in Bejianian mip>
l>aim tvalibim flic. 11, 11; u. ut us Jiizai baurg
Mc. 1 1 , 19 ; u. merif>a fram imma and allans
fttadiiu L. 4, 37; u. ]>ata vaurd and alia ludaia
bi ina L. 7, 17; u. in fairguni bidjan L. (i, 12.
9, 28 ; mahts af imma u. L. 6 , 19 ; u. Lod ns
Saudaumim L. 17, 29 ; u. ana fairguni J. 6, 3 ;
u. us alh J. 8, 59; u. us handum ize J. 10, 39;
u. mifi siponjam seiuaim ufar rinnon J>o kaidron
J. 18, 1; u. ut J. 18, 16. 19, 5; hva usiddje-
du]> sail.van fll. 11, 8. 9. L. 7, 25. 26; hva u.
ana oil. in au]>ida saihwin M. 11, 7. L. 7, 24;
usiddji dun Mc. 14, 16; u. du imma all Iudaia-
laml Mc. 1, 5; u. galiaban ina Mc. 3, 21; u.
iimIiiiI) (his af managaim L. 4, 41; us [)izaifi u.
iinliiil])()M.-> .sibiin L. 8, 2; u. saihvan L. 8, 35;
af | a ii unci iiiilnilj ions u. L. 8, 35. 38; mans
tvai ii. in alh bidjan L. 18, 10; usgagg ut us
['annua Me. 1, 26; u. us | annua mann Me. 5,
8; u. us {>amma Mc. 9, 25. L. 4, 35; u. fairra
mis L. 5, 8; u. bauhis L. 14, 10; u. sprauto
in gatvons L. 14, 21; u. and vigans L. 14, 23 ;
usgaggiji us mid ii ma i ize k. 6, 17; in vaihtai ni
mag usgaggan flic. 9, 29; u. af ]>auima maun
L. 8, 29; us J)amma fairhvau u. K. 5, 10; us-
gaggands Mc. 1. 45. L. 1, 22. 4, 42; u. ut M.
26, 75. L. 15, 28. J. 18, 4; u. us J>amma va-
lin flic. 1 , 10 ; u. in Iairusaulyma L. 19 , 28 ;
usgaggandin imma us skipa Mc. 5, 2 ; u. imma
in vig Mc. 10, 17; u. imma jainfiro mi£> sipon-
jam scinaim Mc. 10, 46; u. imma ana airf>a L.
8, 27; usgaggandan ina in daur fll. 26, 71; us-
gaggandans M. 8, 32. 9, 31. Mc. 5, 13. 6, 12.
L. 9, 6; u. us blaivasnom M. 27, 53; us fjiiai
syitagogen u. flic. 1, 29; u. jainjjro flic. 6, 11;
jainjiro u. Mc. 9, 30; u. af [>annna mann L. 8,
33; u. us | i/.ai baiirg jainai L. 9, 5 ; u. ana faura-
daurja izos L. 10, 10; usgaggandi'm im us skipa
Mc. (J, 54; u. im in Iairusaulyma L. 2, 42;
usgaggandci flic. 6, 24. 15, S; £>o us sis mabt
usgaggandcin Mc. 5, 30; maht u. af mis L. 8,
46 ; usgaggandrius af Jiamma hlaiva Mc. 16, 8 ;
{Data us mann usgaggando Mc. 7, 20; bi £>o
vaurda anstais J)0 usgaggandona us inunjia is L.
4, 22; bigat unbutton usgaggana Mc. 7, 30.
utgaggan, Gr. 1, 853, hinausgehen; t^io-
yia&aiJ. 10, 9; txnoQtvio&ai Mc. 7, 15: inn-
gaggifi jali utgaggif) J. 10, 9 ; f>ata utgaggando
us mann Mc. 7, 15.
vijiragaggan, Gr. 1, 853, c. Acc., vnav-
14
106
dnatgaggan — gards.
rav tivi, Jemandem entgegengehen Gr. 4, 868 :
vifraTddja ina J. 11, 20.
duatgaggan, Gr. 1, 853, ngogeQxta&m,
hinxugehen, hinxutreten ; c. D., tivi, xu Jeman-
dem M. 8, 5. 9, 28. 26, 69: duatiddja imma
M. 8, 5. 26, 69; duatiddjedun imma M. 9, 28;
duatgaggands M. 8, 19. Mc. 1, 31. 12, 28. L.
7, 14; duatgaggandan L. 9, 42. Gr. 4, 900;
duatgaggandans M. 8, 35. Mc 10, 2. L. 8, 24.
20, 27; duatgaggandei M. 9, 20.
faiirbigaggan, Gr. 1, 853, c. Ace, noo-
ayuv rivet, vor Jemandem hingehen Mc. 10,
32;. abhangig in c. Ace, il'g n Mc. 16, 7: ei
faurbigaggi]} izvis in Galeilaian Mc. 16, 7; faur-
bigaggands ins Mc. 10, 32.
innatgaggan, Gr. 1, 853, hineingehen;
tuftaiveiv M. 8, 23; tignontvia&m Mc. 4, 19;
so>«< liqtQxea&cu ; abhangig fram c. />., a?ro
twos -£• 7, 45 ; in c. .dec, fig rt iJ/. 8, 5. 23.
27,53: innatgaggai K. 14, 24; fram faminei- inn-
ntiddja L. 7, 45; nau]bei innatgaggan L. 14, 23;
innatgaggands Mc. 5, 39; innatgaggandin imma
in Kafarnaum od. in skip M. 8, 5. 23. innatgag-
gandansjMc.4, 19; i. info veihon baurg M. 27, 53.
fauragaggi, n., oixovouice, Vorsteheramt,
Vcrwaltung , Haushaltung: Jsata fauragaggi ru-
nos E. 3, 9; fauragaggjis fieinis L. 16, 2; bijae
afsatjaidau us fauragaggja L. 16, 4; du f. usful-
leinais melc E. 1, 9; afnimif> fauragaggi af mis
L. 16, 3 ; f. gufs anslais E. 3, 2.
fauragaggja, mi. , oixovofiog , Vorsteher,
Verioalter: fauragaggja L. 16, 2; f. baurgs ft.
16,23; gufs f. Tit. 1, 7; sa f. L. 16, 3; faura-
gaggjins Herodes L. 8, 3 ; saei aihta fauragagjan
L. 16, llMlrfJbanafauragaggjan invindijaos L. 16, 8.
fauragagga, ;«., dass.: uf raginjam ist jah
fauragaggam (r. 4, 2.
gaggs, m., Gan#, Strasse: ana gagga, ijiitij
nlaxeia Lb. ad Mc. 6, 56 od. im rod ctfitfo-
bov Mc. 11, 4.
at S a SS s ) *"-i JiQogayiop'}, Zugang: in f>am-
mei habani atgagg E. 3, 12; unte £>airh ina ba
bam a. bajojts in ainamma abmin du attin E. 2, 18.
framgahts, /*., Tiooxom), Fortschritt: du
iivarai framgabtai Ph. 1, 25.
in n a gains, /"., introitus, Eingang, Eintritt
Lb. prol. XVII. Gr. 2, 761. 3, 518: bi inna-
gahtai is Lb. ad L. 1, 29.
unatgahts, aTtoogirog, unzuganglich: saei
liubaj - ) bauif) unatgaht T. 6, 16.
gaiainna, yhvvcc, Gehenna: in gaiainnan M.
5, 29. 30. 10, 28. Mc. 9, 43. 45; in g. funin.
M. 5, 22. Mc. 9, 47.
gaidv, 7i., voTfQr ( fut, Mangel', ei usfullidedi h-
var gaidv Lb. ad Ph. 2, 30; ist usfulljando
gaidva £>izc veibane k. 9, 12; usfullja g. aglono
Xristaus C. 1, 24.
gailjan, c. Ace, tiupQctiveiv rivet, Jemanden
frohlich machen, erfreuen Gf. 4, 182 : saei gail-
jai mik h. 2, 2.
G a i n n e s a l a i [>, rtvvviactQiT, Natnen eines Sees :
nebva saiva Gainnesaraija L. 5, 1.
*gairdan, ft. 1, giirten Gf. 4,248. Gr.2,38.
bigairdan, fr. 1, umg'urten: bigaurdans, ?tt-
ni^ioad^iivog, aufgcschiirxt L. 17, 8.
ufgairdan, fr. 1, unterbinden, umg'urten.
ufgaurdanai bupins izvarans sunjai, ntQi^iooctfuvoi
ri\v corpvv if.uov b) ahj&iicc E. 6, 14. (vgl.
Lb. ad J. 11, 44. Gr. 4, 644).
gairda, f., £tovi], Gurtel Gr. 3, 449: gava-
sif>s taglam ulbandaus jab gairda fillcina bi Imp
seinana Mc. 1, 6; ei vaibt ni nemeina - nih in
gairdos aiz Mc. 6, 8.
gards, »»., bortus; Umgiirtinig, Einxiiunuiig,
JBefriedigung eines Grundstilcks, sei es mit eincm
Hattse bebaut, oder nicht; Hans, Hauswesen, Fa-
milies or/.og od. o<W«, audi cevh) Mc. 15, 16.
Gf. 4, 249. Gr. 3, 426. Es fehlt gards neben
dem Gen., den es regiert, in fram J) is faura-
maToleis L. 8, 49. Gr. 4, 261: gards Mc. 3, 25;
g. meins L. 14, 23 ; g. meins g. bido ist L. 19,
46; airjpeina unsara g. Lb. ad k. 5, 1. Gr. 4,
auitinards — fiainiaisainiis.
101
953 ; sa g. J. 12, 3 ; sa g. jain.s J/c. 3, 25 ; innana gar-
dis Lb. ad Mc. 15, It); garda 7'. 5, 14; srinaiiima g.
T. 3, 4. 5; Jwm.ua g. A. 7, 6. 10, 5. 19, 'J;
du g. A. 7, 10; du g. |iciii,iiiiina Mc. 2, 11. 6,
19. A. 8, 39-, <lu f. .sri.i.m.nu Mc. 7, 30. A. 18,
14; du g. is Mc. 8, 20; .lu g, fee iVc. 8, 3;
in g, M. 8, 6. 9, 10. 28. Mc. 2, 1. 9, 33. 10,
10. A. 8, 27. 51. 15, 6. J. 8, 35. 11, 20. 31.
und mit abhiingigem Gen. M. S, 14. 10, 23.
Mc. 1, 29. 2, 15. 14, 54. A. 1, 09. J. 14, 2.
7'. 3, 15; in g. ntcinainma A. 9, 61; in g. J>ci-
nainnia A. 19, 5j in g, seinamnia Mc. 6, 4. A.
1, 23. 59. 5, 29; in mikilamina g. t. 2, 20;
in jiaiiima g. A. 10, 7; ufar g, lakobis A. 1,
33; us g. m«7 ab/iiingigem Gen. A. 1, 27. 2^
4. Esdr. 2, 30; us g. in gard A. 10, 7; auch
Auneiseifauraus g. (st. gardin ?) Lb. ad t. 1, 16;
gard Mc. 10, 29. L. 18, 29; g. Staifanaus A.
16, 15; svesana g. f. 5, 4; g. unliandiivaurhtana
*. 5, 1; faur g. Mc. 14, 68; in g. Mc. 3, 20.
6, 10. 7, 17. 24. 9, 28. L. 19, 7 und mit ab-
hiingigem Gen. Mc. 2, 26. 3, 27. 5, 38. L. 1,
40. 4, 38. 6, 4. 7, 36; in g. Jieinana M. 9, 6.
A. 5,24. 7, 44; in g.seinana M. 9,7. A. 5, 25. 8,
41; in [larici g. L. 9, 4; in {janei gardei Lb.
ad L. 10, 5; scinaiui gardim T. 3, 12; in g.
j^iudanc M. 11, 8; gardins Mc. 10, 30. K. 11,
9U. 7. 0, 13; g. allans Tit. 1, 11; in g. t. 3,
. in g. scinans A. 16, 4.
aurtigards, ;«., -/.^nos^rautgartcn : aurtigards
./. 18. 1; in aurOgarda J. 18 26. Gr. 3, 371. 427.
m idj unga r d s, w., oixovutvij, bewohnte Er-
de, Erdkreis Grm. 45S. Gr. 2, 413. 469. 3,
393 : allans {nudinassuns }:>is midjungardis L. 4,
5; and andjans m. R. 10, 18; gameljan allana
midjungard L. 2, 1; und allana m. Sk. 43, l(i.
veinagards, w» . , du nt Xiu v , I Veingarten,
Weinberg Gr. 2, 412: akranis f>is vcinagardis
Mc. 12, 2. A. 20, 10; frauja od. sa frauja £>is
t. yl/c. 12, 9. L. 20, 13. 15 ; us f>amma veina-
jjarda -Wc. 12, 8. L. 20, 15; manna ussatida
veiugard Mc. 12, 1. L. 20, 9; gibij) |iana r.
•nj^araim Mc. 12, 9. L. 20, 16.
gar da, m., ctib), Stall Gr. 4, 960: in gar-
dan lambe J. 10, 1 (tgl. Lb. ad t. 1, 16.)
ingardia, 6 xctr otxov , Am Ilame befind-
lich: mij) ingardjoii scinai aikklesjon K. 16, 19;
})o ingardjon is aikklcsjon C. 4, 15.
ingardja, m. , oixtio^, Hausgenott Gr. 4.
524: siju[> ingardjans gufis A'. 2, 19; jalnii livas
tvesaim, | >■ ^luni ingardjam, ni ga]>lailiij> T. 5, 8.
| > i u d a n g a r d i , /"., (ictrtiXtlOV , Konigshaut.
Schloss L. 7, 25; /Jaod.tia, rcgnum, Kdtu'g-
reich Gr. 2, 413. 3, 534: jbiudangardi Mc. 3,
24; J>. gu^s Mc. 1, 15; 4, 26. 10, 14. L. 10,
9. 11. 16, 16. 17, 20. 21. 18, 16. R. 14, 17;
p. Limine M. 11, 12. L. 6, 20; ficina ist g>.
M. 6, 13; J>. mcina nist J>a|)ro J. 18, 36; fiiu-
| i.l n so qimandei |>. Mc. 11, 10; ci suns tkul.la
vesi J>. gufis gasvikunfijan L. 19, 11; sunjus
jjiu.langardjos SkA'2, 10. M. 8, 12; aivaggeljon
}>. M. 9, 35; aivaggeljon £>. gufis ;Vc. 1, 14;
runa J), gujis Mc. 4, 11; f>. gujis Mc. 15, 43;
in |). gu})s L. 18, 29 ; £>. gujjs arbjans ni vair-
}>and G. 5, 21; f>ai ainai gavaurslvans sind \>.
gujis C 4, 11; du vairpans briggan iivis \>.
gujis <A. 1, 5; du seinai piiudangardjai Th. 2,
2; ni fairra is \>. bimine Mc. 12, 34; in f>. hi-
mine i»f. 5, 19. 20- 8, 11. 11, 11; in f.. guf,s
L. 7, 28. 14, 15. SA-. 39, 7; in {). Xristaus
jah gufis £. 5, 5; franiman bis Jiiiidangar.lja L.
19, 12; andniiiiaii.ls J». L. 19, 15; \>. gu{)s Mc.
4, 30. 10, 15. L. 8, 1. 9, 2. 60. 18, 17. SL
39, 10; bi £.. guj>s L. 4, 43. 9, 11; in \i. himini-
lot 7, 21 ; in £. gujas Mc. 9, 47. 10, 23. 24. 25.
L 9, 02. 18, 24. 25. Sic. 40, 13; in f>. sunaus
fiiajnos scinaizos C. 1, 13 ; und lialba p. meina
Mc. 6, 23; in ^>iudaugardjom sind Lb. ad L. 7,25.
gard avald ands, v. valdan.
m i j»ga r d a vad d jus, v. vaddjus.
Gairgaisainus, 1 'fgytotji'v k % der Gergesener :
in gauja Gairgaisainc Lb. ad M. 8, 2S.
14*
108
gairu — naninjan.
gairu, n. , Splitter, xoloijj Gr.' 3, 442. /,
54. 94: gairu ah Randglosse iu hnuto Lb. ad
k. 12, 7.
gaiteins, caprinus. Das neutr. gaitein iibersetzt
egufog, jwnge Ziege; vgl. gumein, qinein, fa-
drein Gr. 3, 338 : mis ni aiv atgaft gaitein L.
15, 29.
gaitsa, /"., hoedus, Ziege Gf. 4, 286. Gr.
3, 327. 338: gaitsa gamanvida vas Neh. 5, 18.
Gains, rd'iog, Mannsnamen: Gaius Lb. ad R.
16, 23; Gaiu K. 1, 14.
Galatia, /aAarta, Namen einer Landsehaft:
aikklesjom Galatiais G. 1, 2. K. 16, 1 cod. B.;
du Galatiai t. 4, 10.
Gal at us, Z"aA.ar»j£, der Galater: du Gala-
tim G. inscr. und subscr.; o unfrodans Galateis
G. 3, 1.
Galatius, dass.: aikklesjom Galatie K. 16,
1 cod. A.
G a 1 e i 1 a i a , / «^,i Xaia, Namen einer Landsehaft :
Galeilaias Mc. 1 , 9. 16. 28. 6, 21. L. 1 , 26.
4, 31. 44. 5, 17; J>is G. sc. landis L. 3, 1;
Galeilaia M. 27, 55. Mc. 1, 14. 15, 41. L. 2,
4. 8, 26. J. 7, 1. 9. 41. 52. Sk. 52, 16 mh<J
us Galeilaian Mc. 3, 7; Galeilaian Mc. 1, 39.
9, 30. 16, 7. L. 2, 39. 4, 14. 17, 11.
Galeilaius, Ia?ukaiog, der Galilacr: mi{:>
lesua {jamma Galeilaiau M. 26,69; Galeilaie Mc.
7, 31. J. 6, 1. 12, 21.
galga, m. , orctvoog, Galgen Gf. 4, 185. Gr.
2, 288: ei ni lausjaidau galga Xristaus K. 1, 17;
f>ata vaurd galgins K. 1, 18; marzeins g. G. 5,
11; vrakja g. Xristaus G. 6, 12; J)ans fijands
g. Xristaus Ph. 3, 18; fiairh blof> g. is C. 1,
20; atsteigadau af Jiamma galgin M. 27, 42. Mc.
15, 32; atsteig af J)amma g. Mc. 15, 30; in g.
fraujins 6?. 6, 14; ganagljands ita du g. C. 2,
14; saei ni nimi£> galgan seinana M. 10, 38; ni-
mai g. seinana Mc. 8, 34. L. 9, 23; nimands
g. Mc. 10, 21; ei nemi g. is Mc. 15, 21; saei
ni bairif) g. seinana L, 14, 27; f>airh g. £.2,16.
ga n s jan, naQi%iiv, verursachen : arbaide ni ains-
hun mis gansjai C. ad G. 6, 17.
gasts, wj., £ivog, Gast, Fremdling Gf. 4, 268.
Grr. 396. Gr. 2, 198; vgl. hostis Gr. 1, 36.
2, 211: gasts M. 25, 43; gast M. 25, 38. 44;
gasteis gahaite trausteis E. 2, 12 ; ju ni siju£> g.
E. 2, 19; ]baim gastim M. 27, 7; gastins and-
nemi, i^evoSox^osv Lb. ad T. 5, 10.
gast) gods, v. gods.
gastigodei, v. gods.
g a t v o , f., nXaxila , Gasse Lb. prol. XX. Gf.
4, 105. Gs. 2, 25. 189. 3, 396: in gatvons jah
staigos baurgs L. 14, 21.
Gaulgau |>a, lok/o&a, Ortsnamen: ana Gaul-
gauj>a sta]b Mc. 15, 22.
Gaumaurra, r6[ioQQa y Ortsnamen: sve San-
dauma J^au vaurfieima jah sve Gaumaurra £>au ga-
leikai vaurjbeima R. 9, 29.
Gaumaurrus, r6uo(>(>og, Einwohner con Go-
morra : sulizo ist Saudaumjam aij^jjau Gaumaurjam
indagastauos Jsau {jizaibaurgjainai Lb.adMc.6,ll.
gaumjan, c. Dat., Gr. 4, 699, etwas sehen,
toahrnehmen; ftlintw ri L. 6, 41. 4'2; Sia^?J-
ntw Tj. 6, 42; xaravouv L. 6, 41; &taOxra<,
J. 6, 5 ; irmoeiv Mc. 16, 4 ; sonst bociv ; audi
7iQogf%eiv nvi, auf etwas merken C. ad T. 4,
13; im Pass, cpaivia&ai, erscheinen M. 6, 5.
Ein abhiingiger Satz steht im Inf. 6, 42 od.
wird durch Jsammei, on Mc. 16, 4. L. 17, 15.
J. 6, 5 od. durch £>atei Sk. 50, 12 eingeleitet
Gf. 4, 201. 205. Gr. 2, 47. 149: bva gaumeis
gramsta und anza ni gaumeis L. 6, 41; gaumjais
usvairpan L. 6, 42; ci ni gaumjaina Mc. 4, 12;
gaumida , Jsammei iddja J. 6, 5 ; g. mann blin-
damma «/. 9, 1; gaumidedun, f>ammei afvalvifjs
ist Mc. 16, 4; ei ni gaumidedeina augam J. 12,
40 ; gaumei saggva boko T. 4, 13 ; anfiarans ga-
maudida gaumjan, jbatei is vas sa sama Sk.
50, 12; gaumjands L. 5, 8. 17, 14; anza ni g.
L. 6, 42 ; g., p>ammei drains varj) L. 17, 15 ; gaum-
jandans M. 9, 11; ei gaumjaindau mannam M. 6, 5.
•raunon — jjairnjan.
10!)
gaunon, Klagelieder tingen; xhetiuv L. 6,
25; Vqvvhv L. 7, 32. J. 16, 20. Gr. 4, 604:
grr-itif> jali gaunofi jus J. 16, 20; gaunodcdum
izvis, filr each, zu eurer Ergiitzung L. 7, 32;
gaunon jali grclan duginnid L. (i, 25.
g a ii n o |> a , /"., odvofiog, Wehklage Gr. 3, 525 :
gateihands uns izvarana gauno{>a Lb. ad k. 7,
7; vgl. Mssm. SJc. 63.
gaurs, traurig, bctriibt; nfoilvnog Mc. 6, 20.
L. 18, 23; Xvnovutvog Mc. 10, 22; oxv{rpo>
nog M. 6, 16; abhdngig in c. Gen., ovlXv-
aovptvog kni nvi Mc. 3, 5. Gf. 4, 237. Gr.
2, 57: gaurs vaurjians Mc. 6, 26; galaif) g. Mc.
10, 22; g. varf) L. 18,23; g. ill daubfyos hair-
tins iie Mc. 3, 5; ni vairjjaiji gaurai M. 6, 16.
g a u r e i , /', hmr) , Traurigkeit , Betriibniss :
ei UllUglP ana gaiircin ni habau Ph. 2, 27.
ga uri J>a,' /"., daw., Cfr. 3, 524: gaurif>a ga-
il.niliiil.i izvar liairto J. 16, 6.
g a u r j a n , c. Arc, Xvntiv rwa, Jemanden be-
triiben; torn Pass, ab/iiingig in c. Gen., Sid ti
K. 14, 15; us c. Dat., ix rivog k. 2, 2; du
c. D. tig Tl k. 7, 9: jabai ik gaurja izvis it. 2,
2; ni gaurjaif) Jiana veiiian alimnn guf>s E. 4,
30; jabai gaurida izvis in fiaim bokoin k. 7, 8;
jabai bvas gaurida, ni mik gaurida k. 2, 5; £>a-
lei so aipi.staulc jaina g. izvis k. 7, 8; jabai in
matis brojiar Jicins gaurjada Ii. 14, 15; sa gau-
rida us mis k. 2, 2 ; gauridai vesuj) du idrcigai
k. 7, 9.
gavi, »., Gau, Ttfoiyivpog Mc.6, 55. L. 4, 14;
sonst yjopa Gf. 4, 274. Grr. 491). Gr. 3, 395:
Miiiiainina baurgjane jainis gaujis L. 15, 15; in
gaojt Gairgaisainc jtf. 8, 28; all {lata gayi 71/c.
H, 55; and all g. bisitande L. 4, 14; in g. Gad-
darcnc L. 8, 26; and g. jainata L. 15, 14.
gauja, /»., Einicohner eines Gaues, Bczirket;
rgl. bisitands: allai gaujans, unav to xlijirog
rijg nintyulpov L. 8, 37; and allans gaujans,
«'g ndaav ti)v nt(>i%(i)0ov L. 3, 3.
gazaufylakiaun, ya±o(fv'/.dxiov , Gottes-
kasten, Schatzkammer : ]><> vaurda rodida in ga-
zaufylakio J. 8, 20.
gazds, m., xivroov, Stachel Gf. 4, 255. Gr.
3, 412. 442: hvar ut gazds I>eins K. 15, 55;
g. daujiaus K. 15, 56.
•geigan, getcinnen; vgl. Gr. 2, 47.
gageigan, c.Acc, xiobaivnv ti, etwat ye-
winnen: ei gageiggau vitorlalausans K. 9, 21; ja-
bai gagcigaijj f>ana fairhvu allana Mc. 8, 3H; ei
managizans oil. Judaiuns gagcigaidedjau A. 9, 19-
20; oil. ei £>ans uf vitoda oil. unmahtcigans ga-
geiggaidedjau K. 9, 20. 22; gageigands J>o ma-
nased alia L. 9, 25.
*gei ran, fr. 4, begehren GfA, 225. Gr.2, 57.
f a i h u g e i r o , /*., if O.uoyvoict, Geklgier : vaurl.s
allaizc obflaite ist faihugeiro, Jiizozei sumai gairn-
jandans Lb. ad T. 6, 10.
f a i h u g e i r o n i , n., nkeoveSut, Geltlgier : dau-
f>ei]j nu faihugeironi, sci ist galiugagude skalkinassus
C.3, 5; zu iint/crii in failmgaironi st. faibiigairiini
Gr. /, 50. 60, od. in faihugeiron wegen tie*
folgenden sei Lb. ad T. 6, 10.?
faihugeironjan, tm&Vft m>, geldgicrig sein :
nib failiugeironjais R. 13, 9.
gairuni, n., Tictfrog, bose Begierde: in gai-
runja lustaus T/t. 4, 5.
gairns, c. Gen., nach etwas begierig: seina
gairnai (so st. seiuaigairuai, tier llandglusse lit
sik friondans, ifihivroi) Lb. ad t. 3, 2.
f a i Ii ii g a i r n s , (fikdoyvoog, habsiichlig : faibu-
gairuai t. 3, 2.
seina i gairns, (fi?.avrog, eigensiichtig , v.
gairns.
gairnei, /*., Begeftr, Verlangen; imnofrijot-;
k. 7, 7, 11; rrooOvuiu k. 8, 19. 9, 2: du gair-
noin unsarai k. 8, 19; livclauda gataviila brii
usdaudein - akei gairnein k. 7, II; gateibands
uns izvara g. k. 7, 7; unte vait g. izvara it. 9, 2.
faihugairnei, /"., Habsucht: in faihugair-
neins, cct'oyoov xt'pdoi'g %cioiv Tit. 1, 11.
g air n jan. gern icollen, sich gelusten lassen;
110
gcisan — gibai).
tni&Vfitiv R. 7, 7; abhangig der Inf., im-
d-vftelv L. 15, 16. 16, 21. 17, 22; tmno&tiv
k. 5, 2. 7%. 3, 6; &ikuv L. 8, 20; — vibra
c. Ace. , im&Vfuiv xaza xwoq , mich geliistet
wider Jemanden G. 5, 17. Gr. 4, 841. — ein
Gen. , ixtch etwas verlangen, tntd-vfitiv xivog
T. 3, 1; emno&tiv xivog k. 9, 14. i%. 2, 26;
ogeyfO&ai xivog T. 3, 1. 6, 10; wwd, tveil
man begehrt, dessen man bediirftig ist , yquav
huv xivog, etwas bediirfen Mc. 11, 3. L. 19,
31. Gr. 4, 655: frauja Jais gairneib Mc. 11, 3.
L. 19, 31; leik g. vibra ahman G. 5, 17; jabai
hvas aipiskaupeins g., godis vaurstvis g. T. 3, 1;
gairneib gasaihvan L. 17, 22; ni gairnjais /if.
7, 7; gairnida sad ilan L. 15, 16. 16,21; gairn-
jands buk gasaihvan tf. 1, 4; g. vas allaize izvara
Ph. 2, 26; ufarliamon gairnjandans k. 5, 2; g.
izvara k. 9, 14; g. gasaihvan Th. 3, 6; faihu-
geiro, bizozei sumai g. T. 6, 10; gasaihvan gairn-
jaudona L. 8, 20.
* g e i s a n , fr. 4, ferire ? G/. 4, 266. Gr. 2, 46. 4, 26.
u s g a i s j a n , c. Ace, Jemanden erschrecken :
usgaisif>s ist, t!-eoT7], er ist von Sinnen Mc.3, 21.
usgeisnan, Gr. 1 , 854. 4, 26 , sich ent-
setzen; ix7ili\TT£<jd-cu Mc. 10, 26; ixd-aufietadcci
Mc. 9, 15- 16, 5; sonst t^iarcea&ai; — ab-
h'dngig der Dal. instr. Mc. 5, 42; — ana c.
Dat., vni Tivt. L. 2, 47: usgeisnodedum k. 5,
13; usgeisnodedun Mc. 9, 15. 16, 5. L. 8, 56;
u. faurhtein mikilai Mc. 5, 42; svasve u. allai
Mc. 2, 12; if> eis mais u. Mc. 10, 26; u. allai
bai hausjandans is ana frodein jali audvaurdjam
is L. 2, 47.
" i b a n , fr. 2, geben, terleihen ; lassen ; gewohn-
lich StSovcti; jedoch auch anodiSovai M. 27,
58. L. 20, 25; tTudidovca J. 13, 26; {.itTaSiSo-
vai L. 3, 11 und mit fruma, nooSt-dovau, tor-
her geben Lb. ad li. 11, 35. Gf. 4, 108. Gr.
2, 24. — Die Person, welcher man giebt, steht
dabei stets im Dat. ; die Sache im Gen. Mc.
S, 12. L. 20, 10. Gr. 4, 648, od. gewohnlich
im Ace. Gr. 4, 599 (so giban mat c. Dat., xpi»-
fti&iv rivd R. 12, 20 od. SiSovui xivl eper/iiv
h. 8, 55; giban sik silban faur c. Ace. , didovat.
iavrov ntQi Tivog G. 1, 4). — abhiingig ein
doppelter Ace. Mc. 10, 45. T. 2, 6 (so giban
vadi ahman, didovcti tov ayyaftiuva tov Ttvtv-
unxog k. 1, 22. 5, 5) od. st. des zweiten Ace.
auch du c. Dat. th. 3, 9. — abhiingig, wi'e
im griech., der Inf. M. 25, -12. Mc. 5, 43. 15,
23. L. 9, 13. R. 15, 5. t. 1, 18. Gr. 4, 100
ot/. du c. /w/. L. 9. 16. J. 6, 31. 52. C. 1, 25:
bidei mik bishvizuh bei vileis jah giba bus Mc.
6, 22 ; g. bus und halba biudangardja meina
Mc. 6, 23; bus g. bata valdufni bize allata 2/.
4, 6; bisvammeh bei viljau, g. bata jL. 4, 6;
banei od. batei ik g. J. 0, 51; ik libain aivei-
non g. im J. 10, 28; bammci ik bana hlaif g.
J. 13, 26; anabusn niuja g. izvis J. 13, 34; ga-
vairbi mein g. izvis (ik g. izvis) J. 14, 27; ra-
gin g. K. 7, 25; ragin in bamma g. k. 8, 10;
hva gibib manna inmaidcin saivalos scinaizos Mc.
8, 37; g. bana veinagard anbaraim Mc. 12, 9.
L. 20, 16; mena ni g. liuhab «ein Mc. 13, 24;
bata izvar hvas izvis g. L. 16 , 12 ; bana mat,
banei g. izvis J. 6, 27; bishvah bei bidjis gu{>.
g. bus gub J. It, 22 j anbarana parakletu g.
izvis J. 14, 16; svasve so manasebs g. J. 14,
27; balahvah bei bidjaib attan, g. izvis J. 15,
16. 16, 23; g. ]:>us frauja frabi us allaim (. 2.
7 wnrf gibid imma stol Daveidis L. 1 , 32; gi-
band laiknins Mc. 13, 22; baini unledam ei hva
gibau J. 13, 29 ; bamma bidjandin buk gibai*
M. 5, 42; viljau, ci mis g. ana mesa haubib lo-
hannis Mc. 6, 25 ; gibai izai afstassais bokos M.
5, 31; g. bamma unhabandin L. 3, 11; g. im
libain aiveinon J. 17, 2; g. izvis bata samo frajv
jan ii. 15, 5. Gr. 4, 74; ci g. izvis ahman han-
dugeins E. 1, 17; ei g. izvis gasvinbnan E. 3,
16; ci g. anst hausjandam E. 4, 29; g. izvi*
gavairbi th. 3, 16; g. armaion frauja Auneisei-
fauraus garda t. 1, 16; g. imma bigitan t. 1, 18;
ribands
otgilmn.
Ill
g. imma idrciga t. 2, 25 ; skaldu ist kaitaragild
giban kaisara, bau ni gibaima Mc. 12, 14; gi-
haid jiih gibada izvis //. 6, 3S; und nib gibai|>
(ni gibib cod. B.) Lb. ad E. 4, 27; gaf vein
allai jiizai fdusnai Firh. 5, lb; ik viil|>u , ]>anci
gaft mis, g, im J. 17, 22; valo mis ana fotuns
mcinans ni gafl L. 7, 44; vuljin , Jianci g. mis
J. 17, 24; gaf jah baim mib sis viaandam 31c.
2, 26. L. 6, 4; akran ni g. Mc. 4, 7; g. akran
urrinnandn Mc. 4, 8; g. im valdufni ahmanc Mc.
6, 7; g. siponjam <lu faiirlagjan L. 9, 16; manna
imma ni g. L. 15, 10; g. hazein gujia L. 18,
43; saei g. ]>ns pt.it valdufni L. 20, 2; hlaif ns
liimina g. im du matjan J. 6, 81; g. izvis hlaif
J. 6, 32; g. liliain J>izai manascdai J. 0, 33;
ail Jialci g. mis J. 6, 37; g. izvis vitob J. 7,
19; jiana blaif g. ludin J. 13, 26; stikl, {>anei
g. mis alta J. 18, 11; g. slah lofin Iesua J. 18, 22;
andavaurdi ni g. imma J. 19, 9; bvas imma fnima
g. Lb. ad R. 11, 35; g. unsis sigis K. 15, 57;
g. nnsis vadi alunan k. 5, 5 ; g. bo samon us-
daudcin faur izvis in bairto Teitaus /•. 8, 10;
^. unlcilaim k. 9, 9; izci g. sik silban fanr fra-
vaurlitins unsaros G. 1, 4; g. .simians apaustau-
luns E. 4, 11; g. abman scinana vcibana izvis
Tli. 4, 8; ni g. unsis abman faurbteins t. 1,7;
ni gebub mis matjan M. 25, 42; gebnn imma
drigkan vein Mc. 15, 23; g. imma slabins lofui
J. 19, 3; ei gcbi unsis unagcin L. 1, 73; ci
uns silbans du frisabtai gebcima th. 3,9; ci gfe-
hcina fram imma bunsl L. 2, 24; ci akranis g.
imma />. 20, 10; blaif gif uns M. 6, 11; g.
Jiarbam Mc. 10, 21; hvammeh g. L. 6, 30; g.
mis dail aiginis L. 15 , 12 ; g. unsis bana blaif
J. 6, 34; g. haiibcin guba J. 9, 24 ; mat g. imma
R. 12, 20; gibib im jus matjan L. 9, 13; g.
CggragulJ) in liandu is L. 15, 22 ; g. bamma ba-
bandin L. 19, 24; g. stab bvairbein R. 12, 19;
uslaubida giban bata lcik M. 27, 58; baihait
izai g. matjan Mc. 5, 43; nist mcin du g. Mc.
10, 40; g. saivala scina faur managans saun Mc.
10, 45; g. unlcdaim Mc. 15, 5; gahaibaitun imma
faibu g. Mc. 14, 1 1 ; g. nasein us lijaudam L. 1, 71 ;
du g. kunj>i naaehaii managcia ii L. 1, 77;
anabaiid izai g. mat L. H, 55; i;. vul])ii gnba
L. 17, 18; kaisara gild g. L. 20, 22; unsis leik
g. du matjan J. 6, 52; gibands vadi abman in
liairlona unsara k. 1, 22; sa g. sik silban anda-
li;tlil faur allans T. 2 , 6 ; in funins laubmonai
gibandini fravcit ni kunnaudam gnb ///. 1, 8;
| ■ainma gibandiu uns andbabti gafri{>onais k. 5,
18; gnb bana gibandan valdufni svaleikata man-
nam M. 9, 8; lev gibandans izvis bvofhiljos k.
5, 12; ni aiiilitin in vaiblai g. bistuggq k. 0. .'i.
Im Pass.: gibada imma Mc. 4, 25. L. 8, 18;
bvarjammcb babandauc g. L. 19, 26; jabai gi-
baidau kunja jiamma taikne Mc. 8, 12; ci mis
g. vaurd E. 6, 19; anst guj>s, sci gibana it mis
R. 12, 3; gi'bs anstais, sci g. ist mis in izvis
E. 3, 2; anstai, sei g. ist unsis t. 1, 9; anstais
sci g. varb f>us 714, 14; bvo so bandiigcino so
gibano imma Mc. 6, 2; bi gibai anstais gubs
bizai gibanon mis E. 3, 7 : anst gubs bo giba-
non in aikklcsjon Makidonais k. 8, 1; anst bo
g. mis G. 2, 9; bi ragina gujis , ]>atei giban ist
mis in izvis C. 1, 25.
gibands, »/., Gr. 1, 1017. 4, 522, <)'ot#?<,-,
Gtberi hlasana giband frijob gub Lb. ad k. 9, 7.
a f g i b a n sik, fr. 2, tick forlbei/ebcn I afgaf
sik, fyianiaO)] Phil. 15.
at giban, fr. 2., c. Ace. rei und Pat. peri.,
ccnoSiSovai , zuriickffeben L. 9. 42; — «w-
StSoPctt , fiberf/eben , darrcichrn L. 4 , 17 ; —
Tfi«H(()ii)6vca, in Jemandes Gcica/t ijeben, dem
Ric/iler znr Bcstrafuiif/ iibcraidirorlni M. 5,
25. 26. 27, 18. Mc. 1, 14. 10, 33. 15, 10. 15.
L. 18, 32. 20, 20. J. 18, 30. A'. 5, 5; abltih,
(jig du usliianijan, u'z to OTctvtmil^vca 31. 26,
2; in daubu k. 4, 11; in bandana manne Mc.
9, 31. L. 9, 44; sik silban aglaitciu E. 4, 19;
sik silban faur uns bunsl E. 5, 2; sik silban
faur uns G. 2, 20. £.5, 25; mm Gebrauc/r
112
fragiljun.
zur Verwaltung iibergeben L. 4, 6. 10. 22. Sk.
45, 18 ; iibejilassen, hingeben K. 13 , 3 ; atgiban
J>o bi ina , seine Partei verlassen Sk. 47, 6 ;
tradcre verbis, mittheilen K. 15, 3; fur orav
Si naoadtS (sc. iavrov) 6 xccQTiog steht £>anuh
l)!fic atgibada akran Mc. 4, 29; — sonst Sidovai
xvvi ti, Jemandem etwas hingeben, anvertrauen,
nberliefern ; abhdngig ein doppelter Ace. : ina
atgaf baubif) , voluil eum esse caput E. 1, 22 ;
du frisahtai, VTiodnyficc J. 13, 15; und akra,
itg tov aygov, turn Ankauf des Ackers M. 27,
10; du c. Dot., tig ti, um den Zweck iu be-
zeichnen K. 5, 5. k. 10, 8; der Inf. Mc. 4, 11.
L. 8, 10 ; du c. Inf. J. 17, 4. — Statt mikilein
atgiban gup>a ergdnzt Lb. : mikilein haban, {hav-
fiao&rjvai, conspicuum fieri, Lb. ad th. 1, 10:
jabai atgibau lcik niein, ei gabrannjaidau K. 13, 3.
atgibai Jmk stauin M. 5, 25; £>uk a. andbahta
M. 5, 25; atgaf izvis valdufni L. 10, 19; du
frisabtai a. izvis, ci J. 13, 15; foei atgaft mis
a. im J. 17, 8; ik a. fan vaurd J^einata J. 17,
14; a. mis, fiatei andnani K. 15, 3; atgaft J.
17, 2. 4. 6. 7. 8. 9. 11. 12. 24; mis ni aiv a.
gaitein L. 15, 29; atgaf ita Jiizai maujai Mc.
6, 28 ; a. (sc. {sans hlaibans) siponjam seinaim
Mc. 8, 6; hvas Jius Jsata valdufni a. Mc. 11,
28; lesu a. Mc. 15, 15; a. ina aijiein is L. 7,
15; a. ini maht L. 9, 1; a. ina attin is L. 9,
42; a. im laibun dailos L. 19, 13; Jaaimei a.
]iata silubr L. 19, 15; Moses a. izvis bimait J.
7, 22 : Jxitei a. frauja unsis du timreinai k. 10,
8; ina a* baubi[> ufar alia aikklesjon E. 1, 22;
a. sik silban faur uns bunsl E. 5, 2; a. sik sil-
ban faur \>o E. 5, 25; a. gajdaiht aiveina th. 2,
16; staua alia a. sunau iSA - . 45, 18; f>oei a. mis
Sk. 47, 13 und jah atuhgaf gibos mannam E.
4, 8; hvaizos anabusnins atgebum izvis Th. 4, 2:
algebun ins und akra kasjins M. 27, 10: a. ina
M. 27, 18. Mc. 15, 10: sik silbans a. fraujin
8, 5: taibsvons a. mis gamaineins, mecum con-
venerant dc consortio G. 2, 9; sik silbans a.
aglaitein E. 4, 19; J>.o bi ina a. Sk. 47, 6; ni
J>au veis atgebeima Jmis ina J. 18, 30; Jiatei
augona izvara usgrabandans atgebeij) mis G. 4,
15; ci atgebeina ina rcikja L. 20, 20; sunus
mans skulds ist atgiban in handuns manne L. 9,
44; a. ]>ana svaleikana unlmljiiu du qisteinai A
5, 5; mikilein a. guf>a? Lb. ad th. 1, 10; J>is
atgibandins sik silban faur mik G. 2, 20; atgi-
bada du usbramjan M. 26, 2 j bif>e a. akran Mc.
4, 29; a. in banduns manne Mc. 9, 31; sunus
mans a. f>aim ufargudjam Mc. 10, 33; a. ])iu-
dom L. 18, 32; in daufni atgibanda k. 4, 11;
afar £>atei atgibans var£> Iobannes Me. 1 , 14 ;
mis atgibana varf> ansts E. 3, 8; a. ist mis linuto
leika meinamma k. 12, 7 ; ainhvarjammeb unsara
a. ist ansts E. 4, 7 ; atgibanos vesun imma bo-
kos L. 4, 17; izvis atgiban ist kunnan Mc. 4,
11. L. 8, 10; all mis a. ist fram attin meinam-
ma L. 10 , 22. J. 6 , 65 ;" mis a. ist L. 4, 6 ;
nih vesi Jnis a. iupaf^ro J. 19, 11.
fragiban, fr. 2., c. Ace. rei und Dot. pert.,
Jemandem Etwas vergeben , verleihen ; didovui
nvi rt, Mc. 10, 37. J. 10, 29. k. 13, 10; doo-
Qtia&cu Mc. 15, 45; n<xQi%to\tai L.7, 4; sonst
Xayi'Qto&cti. — Abhdngig der Inf. Ph. 1, 29.
Gr. 4, 100; — ei od. Jialei c. Conj. st. 'ivu
Mc. 10, 37. Sk. 42, 9: ik jabai bva fragiba, fra-
giba in izvara k. 2 , 10 ; J^ammei fragibis J^ata
L. 7, 4; fiammei bva fragibi£> k. 2, 10; fragaf
Jjata leik losefa Mc. 15, 45; blindaim f. siun
L. 7, 21; bairn f. L. 7, 42; J:>anmiei managizo
f. L. 7, 43 ; Ixitei f. mis J. 10, 29 ; bi valdufnja,
p>ammei frauja mis k. 13, 10; f. izvis E. 4, 32.
C 3, 13; ganaubein ]:>aurftais im f. Sk. 49,21;
fragif ugkis, ei sitaiva Mc. 10, 37; fragibif) mis
£>ata skaf>is k. 12, 13; svaei izvis mais fragiban
k. 2, 7; fragibands uns alios missadedins C. 2,
13; f. im, £>atei vair]jainia Sk. 42, 9; fragiban-
dan sunau stauos valdufni Sk. 46, 5; fragiban-
dans izvis misso £.4, 32; f. silbans, %aQi£o-
usiiiliiiu
gibla.
113
ii.-ini iuvtotg C. 3, 13; ei fragibaidau izvU,
Phil. 22; iitit frag i ban i«I galwbjaa Ph. 1, 29.
usgiban, /V. 2, 0, .dec. rei und Dal. pen.,
ausgeben, bezuhlev , erslallm , vrrgrllvn; rilir
th. 1, y, oAonfuv ft////, r.t; M6»m ft 14,
t2; toiwi otno3t9&V(tt rivi ft. Attch mil dopp.
Ace, nctQiOTaviu, darslfl/ni R. 12, I. A-. 11,
2. f. 2, 15: ik qagibt WMfc 19) arte usgibis
jiana miniii.stan kintu .W. 5, 26; usgibif) ]>us
in bairhtein tV. 6, 4. ti. 18; ]>; mi bvarjimh
unsara fram sis r;t]>jnn 11. gnjia ft. 14, 12; vaips
garaibtrins , Ji.tnci n. mis frauja <. 4, 8} ]>aici
fraveit usgiband ///. 1, 9; ntgibail fraujin aijians
[•ciiians HI. 5, 33; ci sverijia ju liva|)aramnia
mgibaima l>i vair|>ida '• Sk. 46, 15; ni habandtm
[ian, bva]>ro usgebciua ft. 7, 42; »sgif rafijon
fauragaggjia [ieinis ft. 16, 2; usgibi]> ]>o kaiaa
ris kaisara Mc. 12, 17; u. nu allaim skuldo ft.
13, 7 utul u> 1111 gibij) j^o kaisaris kaisara ft. 20,
25; nsgiban Irika izvar.t sand qivana R. 12, 1;
miii ja svikna du ti. (st. usgaban i) Xrislau Lb. ad
k. 11, 2; atdalauni n. fadreiaam T. 5, 4; us-
.l.uidci |>uk hillian gakasanana u. gain /. 2, 15;
iveri|>a u. Sk. 46, 18; us-ibaiuls nndhdhll sc.
Y>os bokos ft. 4, 20; ni aitimnmehun ubil und
ubilamuia usgibamlans ft. 12, 17.
gib a, f. . Gabe. Geschcnk; d'oua E. 4, 8.
Ph. 4, 17; Soatg Ph. 4, 15; Swoia k. 9, 15.
ft. 3, 7. 4, 7; .Jwpoi/ 71/. 5, 24. 8, 4. ft. 2, 8;
XUQiauu ft. 11, 29. ft. 7, 7. *. 1, 11. Gr. 3,
483: gu]'s giba ist ft. 2, 8; so in uns g. /. 1,
11; bi mitaj) gibos Xristaus ft. 4, 7; in rajsjoii
g. jab andanrniis Ph. 4, 15; in Jiizos unusspillo-
dons is g. k. 9, 15; bi gibai anstais Lb. ad E.
3, 7; giba M. 8, 4; \>o g. {>eina M. 5, 24;
svesa g. babaij) fram guj>a ft. 7, 7; ni Jjatei
gasokjau g. Ph. 4, 17; inu idreiga sind auk gi-
bos jab la]:>ons gu}>s ft. 11, 29; atubgaf gibos
niannam ft. 4, 8.
Iragil'ts, f., Verleihung, Verlobnng Gr. 3,
514: fragift veibis abmins Sk. 42, 9; du ma-
ga£>U in fra-ibtiin aliin, XQug nu^&tVOV Uluvr]
OTfvutvtjV t'tvoQi L. 1, 27. Gr. 1, 56. 3, 521,
Ulld sri in fragifliin rai iiimia <j«-ins, rrj fUUV) -
axzvuivr t tu'jru yvvaixi L. 2, 5.
gabei, /"., nXovrog, Rcir/it/ium ; auch/urxar
c.'/J.cr/t), Aitttaiisch, Gnrinn ft. 11,15: jabai mis-
sailrds \tv gtbei fairlivau jab vanains iie g. |iiinli>iii
ft. 11, 12; jabai us\.nir|i.i i/.c g. fairlnaus ft. 11,
15; g. \iil|>aus arbjis is ft. 1, 18; afmarzeins
gabcins ./l/c. 4, 19; diii|ii|ia g. Iiaudugeins jab
vilubnjis gu^s ft. 11. 33; ufarassu g. anstais sei-
naizos ft. 2, 7; af gabcin ft. 8, 14; do g. ain-
faljicins he k. 8, 2; bi g. vul]>aus anstais is ft.
1, 7; bi g. vul^aus seinis ft. 3, 16; ei gakan
niili'di galicin vul] us seinis ft. 9, 23; gakann-
jan g. vul£>aus f'iios runos C. 1, 27; \>o unfair-
laistidon g. Xristaus ft. 3, 8.
gabigs, od. gabeigs Gr. 1, 36. 114
7t?.ovawg, reich ; mil vairf^an , nkovxtlv ft. 4,
8. *. 8, 9. T. 6, 9; — abltiingig in c. Dat.,
ev t*w, an Eticas ft. 2, 4; in c. Ace, n?.ov-
tiZv ii's Tiva, an Jemand reichlic/te Wohlthaten
uuslheilend ft. 10, 12: manna gabigs M. 27,
57; manne sums vas g. ft. 16, 19; vas g. ft.
19, 2; g. in allans ft. 10, 12; g. visands k. 8.
9 und mannc sums vas gabeigs ft. 16, 1 ; vas
g. filu ft. 18, 23; g. vi.samls in armabairtein ft.
2, 4; gabigamma Mc. 10, 25. ft. 18, 25; ju ga-
biL;ai vaurjiuf) ft. 4, 8; Jiaiei vileina g. vairjaan
T. 6, 9 und ei jus gabeigai vairjiailj k. 8, 9; ga-
raznans gabeigans ft. 14, 12; = }>is gabeigins
ft. 16, 21; izvis J>aim gabagan ft. 6, 24.
g a b i g a b a , adv., ^Xovaiwg, reichlich C. 3, 16.
ga big jan, c. Ace, n/.ovri^uv rivet, Jeman-
den bereichcrn : nianagans gabigjandans k. 6, 10.
gabignan, Gr. 1, 854. 4, 23, reich sein;
TiXovriiv ft 1, 53; nXovri^sa&at k. 9, 11: in
allamma gabignandans in allai ainfaljx'in ft 9, 11;
gabignandans insandida lausans ft. 1, 53.
gibla, m„ mtQvyiov , Giebel Gf. 4, 128. Gr.
3.399.430: gasatida ina ana giblin alhs ft. 4, 9.
15
114
gildan
bigitan.
*gildan, fr. 1, gelten Gf. 4, 185. Gr. 2, 33.
Grrn. 24.
fragildan, fr. 1, avxanodtdovat. R. 12,
19; c. Dat. pers., xivi R. 11, 35 und c. Ace
rti, anoSvSovai, xwi xt, Jemandem Etwas ter-
gdten: ik fragilda R. 12, 19; fidurfalf) f. £. 19,
8; jah fragildaidau imma /2. 11, 35.
iisgildan, fr. 1, c. ^cc. rei wnrf Z)af. ;>er*.,
Jemandem Etwas ver gelten; anoSidovav xivi xi
Th. 5, 15. t. 4, 14; sonst avrccTiodidovcu; —
abhiingig und c. Dat, avxi xwog Th. 5, 15;
bi c. Dat., xctxa xt t- 4, 14: usgildi£> imma
frauja bi vaurstvam is tA, 14; saihvif), ibai hvas
uliil und (so st. ana) ubilamma hvamma usgildai
Th. 5, 15; Iwa auk aviliudc magum usgildan
fraujin gu J>a bi izvis ana allai fahedai Th. 3, 9 .
jabai garaiht ist at gufia u. |>aim gaf>reihandam
uns aggvifsa th. 1, 6; unte eis ni haband u. Jjus,
usgildada auk £>us in ustassai J)izn usvaurbtane
L. 14, 14; vairbib bus usguldan L. 14, 12.
gild, «., (fOQog, Steuer, Zins: kaisara gild
giban Lb. ad L. 20, 22.
kaisara gild, n. , xtjvaog , Abgabe an den
Kaiser, Zins Gr. 2, 413. 495: kaisaragild giban
kaisara Mc. 12, 14.
gilstr, »., (fOQog, Abgabe Gf. 4, 194. Gr.
3, 510. Grr. 358: gilstra ustiuhaif) R. 13, 6.
gils trame leins, v. mel.
giljsa, f, Sgincivov , Sichel Gr. 3, 416: in-
sandeib gilj>a Mc. 4, 29.
*ginnan, fr. 1, beginnen Gf A, 208. Gr.2, 34.
dug in nan, /r. 1, beginnen, anfangen; tai-
ytiauv L. 1, 1; nooiVaQy&o&ai. k.S, 10; sons<
a^BO&ai. Es steht nicht mit sachlichem Ca-
sus Gr. 4, 667 ; sondern itbcrall, icie imGriech.,
mit dem Inf.; jedoch dient es auch zur Um-
schreibung des Fut. Lb. ad L. 6, 25. Ph. 1,
18. Gr. 4, 95 : faginon duginna, yaqrjaouca Ph.
1, 18; duginnan aftra uns silbans anafdhan k.
3,1; gretan duginnid , xlaiiOixe L. 6, 25 ; ni
duginnaif) qi£>an in izvis L. 3,8; duginnaina
bilaikan L. 14, 29 ; is dugann alafsarba vairban
L. 15, 14; d. qiban M. 11, 7. Mc. 10, 28.32.
12, 1. 14, 69. L. 20,9; d. idveitjan M. 11,20;
d. afdomjan jab svaran M. 26, 74; d. merjan
Mc. 1, 45. 5, 20; d. laisjan Mc. 4, 1. 6, 2. 8,
31; d. insandjan Mc. 6, 7; d. andbeitan Mc. 8,
32; d. bropjan jah qiban Mc. 10, 47; d. us
vairpan Mc. 11, 15. L. 19, 45; d. afaikan jah
svaran Mc. 14, 71; d. greitan Mc. 14, 72; d.
rodjan L. 4, 21. 7, 15. 24; d. natjan L. 7, 38;
d. hncivan L. 9, 12; taujan dugunnuf) k. 8, 10;
dugunnun raupjan Mc. 2, 23 ; d. bidjan Mc. 5,
17. 15, 8 ; d. bairan Mc. 6, 55 ; d. mi]bsokjan
Mc. 8, 11; d. unverjan Mc. 10, 41; d. speivan
Mc. 14, 65; d. goljan Mc. 15, 18; d. meljan
L. 1, 1; d. fiagkjan L. 5, 21; d. qiban A. 7,
49; d. faurqiban i. 14, 18; d. visan L. 15, 24;
d. hazjan fi 19, 37.
*gistra, gestern; vgl. hesternus Gr. 2, 429.
3, 127. Gf 4, 273.
gistradagis, v. dagan.
*gitan, fr. 2, erlangen GfA, 276. Gr. 2, 25.
bigitan, fr. 2, finden, auf finden, als Etwas
befinden, antreffen, fi'tr sich finden d. h. erlan-
langen; i'x HV J- **, 30; avtvgiaxuv L. 2, 16;
sonst ivoiaxiw. Es steht im Act. mit doppel-
tem Ace. L. 7, 10. k. 9, 4. 12, 20 und mit
dem Ace. des Partic. Mc. 7, 30. 11, 2. 4. L.
2, 12. 46. 8, 35. 19, 30. J. 11, 17; im Pass,
mit doppeltem Norn. K. 4, 2. 15, 15. k. 5, 3.
12, 20. G. 2, 17. Ph. 2, 8 und mit dem Norn,
des Partic. L. 17, 18. Ph. 3, 9. Sk. 52, 2.—
abhiingig at c. Dat. , nana xwog t. 1 , 18 ;
fram c. Dat., TtctQa XlVt L. 1, 30; bigitan hva
ana c. Dat., evoioxuv xi ev xivi Mc. 11, 13;
bigitan hva in c. Dat. , i'%£iv xt iv Xivi J. 14,
30; fairina bigitan in c. Dat., atxicev tVQioxuv
sv xwi J. 18, 38. 19, 4. 6. — auch steht es,
wie im Latein. non babeo quod dicam , faeiam
L. 5, 19. 19, 48: ik ainohun fairino ni bigita
in fiamma J. 18 , 38 ; ik fairina in imma ni b.
uiutaa — gods.
nr>
J. 19, G; gavaurkjan gof> ni b. R. 7, 18; b. vi-
to{> mis 11.7, 21; sari .saivala srina bigitij. - bigiti|>
J.o 3f. 10, 39; b. |c ita L. 15, 5. 8; vinja b.
J. 10, 9; in mis ni 1). vailit J. 14, 30; bigilats
lulan gab.indauana Mc. 11, % L 19, 30. 6>. 4,
191; tolcdf) utik jah n i bigitij. J. 7, 34. 36;
oil. bigitid barn bivundan //. 2, 12; bigitand iivis
iiiitiiainjans /.. 9, 4; ihai aiifto ni s\al<-ikans bi-
gitau izvis k. 12, 20; biugitai galanbtin ana air-
| iai Lb. ad L. 18, 8; J>ei veis ni bigitaima ina
J. 7, 35; galaub.in bigat M. 8, 10. L. 7, 9;
I), lamb L. 15, G; b. drakmein L. 15, 9; in
imma ni ainoliiin fairino b. J. 19, 4; in {lammii
ni b. Teilaun k. 2, 12; bigasl. anst fram gujia
L. 1, 30; ni vtilit bigat ana imma Mc. 11, 13;
b. stad L. 4, 17; b. ina J. 9, 35: l>. ina ha-
bandan J. 11, 17; b. asilu J. 12, 14; sokida
mik jab b. t. 1, 17; bigetun £.19, 32; b. fulan
gabuiidanana Mc. 11, 4; ni b. Mc. 14, 55; b.
Marian L. 2, 1G; b. ina .silandan L. 2, 4G ; 1).
bun siukan skalk bailana L. 7, 10; l>. sitandan
b«tt mannan L. 8 , 35 ; ni b. Iiva gatavidedeina
L. 19, 48; b. ina J. 6, 25; ei aufto bigeti Iiva
ana imma Mc. U, 13; ei bigelcina lil du vroli-
jan ina h. 6, 7; higitan armahairtein at fraujin
t. I. 18; bigitands .sc. [lata lamb L. 15, G; |>ai
bigitandaus Jiana M. 7, 14; b. ina Mc. 1, 37;
ni 1>. , Itvaiva innallicrcina L. 5, 19: bigilaudri
»c. ]>ata lamb L. 15, 9; ni bigitandona ina L.
2, 45. Im Pass: bifsjiangilanda galiugaveitvods
k. 15, 15; liiigandans bigitanda Sk. 52, 2; ik
bigitaidau izvis svaleiks k. 12, 20; ei Xristau dn
gavaurkja babau jab b. in imma Ph. 3, 9; ei bvas
triggvs bigilaidau K. 4, 2 ; jabai sve]iauh jab ga-
vasidai ni oaqadai bigitaindau k. 5, 3; ei, in Jiam-
mei bvonand, bigilaindau svasve jab veii k. II,
12; mananlja bigitans sve manna Ph. 2, 8 J bi-
gitans var|> mi]» p>aira mik ni gasokjaudam R.
10, 20; b. \ar]> Icsus ains L. 9, 3G; fralusans
(vas) jab b. \ar{i L. 15, 24. 32; bigitauai mjuiii
fravaurbtai G. 2, 17; ni b. vaurjiun gavandjan-
ilaiu L. 17, 18} bigitana varji mis auabntns R.
7, 10; bigilan vas Jiizi-i lilaihr ib tainjons fnllos,
JjaU-i aflifnoda Sk. 50, 1.
gin tan, fr. 5, c. Ace. und in c. Ace. /9a/.A«v
Tt it's Tt, Ettcas /ihiriiii/irssen in Etvas Gf. 4,
281. Gr. 2, 19. /, 574: ginti]> od. gitilid vein
in balgins M. 2, 22. L. 5, 37; giuland vein
in balgins M. 9, 17. Mc. 2, 22. L. 5, 38.
ufargiutan, fr. 5, iibertoll giessen, vtiiq-
ty.%VVUV: mitads ufargutana L. 6, 38.
ii s g n t n a n , Gr. 1, 854. 4, 24, txxitofrcu, sich
versch&tten, vergossen werden: vein usgutni]> M.
9, 17. Mc. 2, 22. L. 5, 37.
*glaggvus, solcrs, aufmerksam, sorgfaltig Gf.
4, 294. Gr. /, 92.
glaggvo, adv., ctXQifJwq, genau : unte silbans
glaggvo (so Lb. st. gaaggvo?) vituj> Th. 5, 2.
glaggvuba od. glaggvaba, adv., sorgf&l-
tig, genau; nxoifioig L. 1, 3; exitulwg L. 15,
8. Gr. 3, 109: glaggvuba afarlaistjandin L. 1,
3; sokeij) glaggvaba (vgl. liardaba Lb. ad k. 13,
10) Lb. ad L. 15, 8.
gl i tin ii n jan. ax'ikfitw , glUmen Gf. 4, 289.
Gr. 2, 147. 175. 3, 391. /, 567: va»tjos is
vaur{:>un glitmunjandeins Mc. 9, 3.
gods, gut, schiin in abslraclem Sinne Gf. 4,
154. Gr. 2, 43. 3, 602. Es nberselzt: 1) aya-
■d-og; — abhiingig du c. Dat., rrnog ti E. 4,
29: bagmc godaize M. 7, 17; ana ubilans jah
godans M. 5, 45; ana airfiai gndai L. 8, 8; us
mi{)vissein g. T. 1, 5; ven goda th. 2, 16; g.
mi{)vis.scin T. 1, 19: fatei go{> R. 12, 2; f>a-
tei g. sijai du timreinai E. 4, 29; haftjandans
godamma R. 12, 9; g. vaurstva R. 13, 3; in g.
R. 13, 4; ni Jiatei viljau, vaurkja gof> R. 7, 19
od. gaminf>i unsar haliai|-> god Th. 3, 6. Mssm.
Sk. 62; vaursUc godaizc k. 9,8. CI, 10. t.
2, 21. Tit. 1, 1G; in allaim godaim G. 6, 6; du
vaurstvam g. E. 2, 10; f>airh vaurstva goda T.
2. 10; = goda skalk L. 19, 17; — 2) xgrjarSg:
is gods ist Jiaim unfagram L. 6, 35; sidu go-
15»
116
gastigods —
usgraban.
dana A\ 15, 53; — 3) v.alog: liairdeis gods J.
10, 11; g. gadrauhts t. 2, 3; oil. go£>s vairjjis
andbahts T. 4, 6; mitads goda L. 6, 38; ni g.
hvoftuli izvara K. 5, 6 ; godaizos laiscinais T. 4,
6; in airjia goda Mc. 4, 8; veitvodifa g. T. 3,
7; grid g. T. 3, 13; go£> salt ilf/c. 9, 50; ga-
qiss im vitoda, JDatei g. ft. 7, 16 ; f>atei g. sijai
Th. 5, 21; all gaskaftais gu]ss g. T. 4, 4; £>ata
ist g. 7\ 5, 4; od. god salt i. 14, 34; g. ist
vitof> T. 1, 8; f>atu£>f)an ist g. T. 2, 3; in go-
dis vaurstvis J. 10, 33; bisaihvandans g. ft. 12,
i 17 ,* g. vaurstvis T. 3 , 1 ; in hairtin godamma
jah seljamma L. 8, 15 ; gof) vaurstv jlfe. 14, 6 ; akran
g. J. 15 , 2 ; gavaurkjan g. ft. 7, 18 ; g. taujan R.
7, 21; f>ata g. visan K. 7, 26; od. akran god
M. 7, 19. -&. 3, 9; vaurstva goda T. 5 , 25 ;
vaurstve godaize T. 5, 10. i. 3, 17; vaurdam
godaim th. 2, 17; in vaurstvam g. T. 5, 10;
izvara goda vaurstva M. 5 , 16 ; akrana g. M.
7, 17; nianaga g. vaurstva J. 10, 32. = hair-
deis sa goda J. 10, 11. 14; ana airjaai fizai ga-
don Mc. 4, 20; ana jpizai g. airfai L. 8, 15;
{)0 godon haifst T. 6, 12; liaifst \>o g. t. 4, 7;
Jjamma godin andaliaita 7'. 6 , 12 ; ei jus fata
godo taujaif k. 13, 7; fata g. laujandans G. 6,
9; fata g. drauhtivitof T. 1, 18; fata g. anda-
liait T. 6, 13; fata g. anafdh t. 1, 14; — 4) es
dient zuUrnschreibungen in: godis viljins, tvdo-
y.iitg L. 2, 14. Ph. 1, 15; in godana alevabagm,
tig xak?.itlcciov Lb. ad R. 11, 24; — 5) es
steht in der unpersonlichen Formel: gof ist,
'/.ctkiyv iaziv Gr. 4, 926; daneben findet sich
der Inf. : ni gof ist niman hlaib barne jah vair-
pan hundani Mc. 7, 27; oder der Dat. c. Inf.:
gof ist unsis her visan Me. 9, 5; g. fus ist
hanfamma galeifan f au tvos handuns habandin
galeifan Mc. 9, 43 ; g. fus ist galeifan haltam-
ma f au tvans fotuns habandin gavairpan Mc. 9,
45. Gr. 4, 61; g. ist maim (man? Gr. 4, 115)
sva visan K. 7, 26 od. god ist unsis her visan
L. 9, 33. Gr. 4, 102. 124. 747; s<. des Inf.
steht (inch ei, «: gof ist imma mais, ei galag-
jaidau M. 9, 42 ; od. jabai, tav : gof ist im, ja-
bai sind K. 7, 8. Gr. 4, 103.
gas tigods, tpiKo^tvog, gastfrei: gastigodi
T. 3, 2. Tit. 1, 8.
g o d e i , /"., aotrrj , Gilte , gute Eigcnschaft .
jabai hvo godeino Ph. 4, 8.
g a s t i g o d e i|, /"., cpi?.o!~tvict, Gastfreundschaft ■■
gastigodein galaistjandans R. 12, 13.
godakunds, v. kuni.
go I j an, c. Ace, ao~7id£toircci riva, Jemanden
grussen, begrilssen, willkommen heissen Gf. 4,
183. Gr. 2,9. 4, 617. /, 568: golja izvis R.
16, 22; goleif izvis ft. 16, 23. C. 4, 10. 12.
14; g. izvis in fraujiu filu K. 16, 19; g. fuk
Phil. 23 ; jabai goleif fans frijonds izvarans M.
5, 47; goljand izvis K. 16, 19. k. 13, 12; ni
man nan hun bi vig goljaif L. 10, 4; g. izvis
misso in frijonai veihai k. 13, 12; g. brofruns
allans in gafrijonai veihai Th. 5 , 26 ; golida
Jileisabaif L. 1, 40; goleif izvis misso in fri-
jonai veihai K. 16, 20; g. fans brofruns €. 4,
15; dugunnun goljan ina Mc. 15, 18.
goleins, /"., aOTiaouog, Gruss: hveleika vesi
so goleins L. 1,29; g. meinai handau Pavlus K.
16,21. C.4, 18. th. 3, 17; stibna goleinais fei-
naizos L. 1, 44; hausida golein Mariins L. 1, 41.
grab an, fr. 3, oictrtTtttt , graben Gf. 4, 301.
Gr. 2, 9: saei grob L. 6, 48. Gr. 1, 55; gra-
ban ni mag L. 16, 3.
b i g r a b a n , fr. 3 , mit etnem Graben urnge-
geben : bigraband grabai f uk , moifta).ovoi yet-
Qctxa aoi L. 19, 43.
u I g r a b a n , fr. 3 , Sioovtiuv , aufgraben,
nachgraben, durchwiihlen : fiarei £>iubos ufgra-
band od. ni ufgraband M. 6, 19. 20.
u s g r a b a n , fr. 3, c. Ace, Etwas ausgraben ;
OQVTTtlV Tl Mc. 12, 1 ; SOnst l^OQVTTltV. us-
grof dal uf mesa Mc. 12, 1; usgrabandans in-
sailidedun p>ata badi Mc. 2, 4; augona izvara u.
atgebeijj mis G. 4, 15.
2;ral)
a — gretaii.
117
grab a, f. , j^&Qctfy, Graben Gr. 3, 314: bi-
graband grabai [Mik L. IU, 4.5.
groba, f, (f.oiktog, Grubc Gr. 3, 314: fau-
hons grobos aigun M. 8, 20. L. 9, 58.
gram jan, c. ,4ce., Jcmanden grilndich machrn,
aufreizen Gf. 4, 320. Gr. 2, 33. 4, 51: ni
gramjai[) liarna i/.vara <lu fivalrbein, fit) iQt&i-
£txt t« xixvct vtiiZv Lb. ad C 3, 21.
i ii g r a in j a n , c. Ace. , naQo^vvnv xivcc , Je-
manden in Grimm, in Zom sctzen: ni ingrani-
jada K. 13, 5.
gramst, n. , xdoyog, Splitter Gr. 3, 413:
hva gaunieis grainsla in angih brofirs Jicinis L.
6,41; ik usvairpa g. {lainina in augin Jicinamma
L. 6, 42.
gras, n., Gras, Kraut, x ( >(> T0 $ Mc. 4, 28; Xii-
X avov Mc. 4, 32. R. 14, 2. Gf. 4, 333. Gr.
2, 44. 3, 371: silbo auk airfia akran bairif),
frumist gras Mc. 4, 28; g. maljif) It. 14, 2;
nrrinniji jab vairj>if> allaiie grasc maist Mc. 4, 32.
gredus, in., Xiuug, Hunger Gf. 4, 311. Gr.
/, 568. 3, 507: in grcdau jah [i.iurstein /;. 11, 27.
gredags, hungrig, nuvwv M. 25, 44. L. 1,
53. 6, 21; mil vairfan L. 6, 25. Ph. 4, 12
od. mit vivin /7ir netvrjv Gr. 4, 231: gredags
ist K. 11, 21; g. ton J#. 25, 42; g. vas Mc'2,
25. 11, 12. L.4, 2. 6, 3; g. vairjian Pft 4, 12;
hvan f>uk sebvum grcdagana M. 25, 44; grc-
dagai vairj)iji Z#. 6, 25; gredagans gasojiida L.
1, 53; jus grcdagans L. 6, 21.
gredon, hungern. Es steht unpcrsbidich :
grrdo|> mik, et hungert mich, ntivtZ Gr. 4, 23 1 :
jabai gredo fijand fieinaiia It. 12, 20.
*grefts, f, (*<. grifts? Gr./, 59 eon greipanr,
jm/wi G/". 4, 314 Gr. 2, 195. 3, 514)
gagrefts, /". , Soyuu, Beschluss: urrann ga-
grcfts ganicljan A. 2, 1. Gr. 4, 102; jabai auk
vilja in gagrciftai (nach Lb. and Cast. : gagreflai)
ist, ftQoxurai, vorhanden ist Lb. ad It. 8, 12.
Gr. /, 58.
greipan, fr. 4, c. Ace. od. c. Gen. Mc. 14.
51, Jemandrn greifen, ergreifen; aviJ.a/t fiilvnv
rivet Mc. 14, 48; sonst xqccxhv xivcc Gf 4,
314. Gr. 2, 13. /, 50; jah ni grimij) mik Mc.
14, 49; gripun is ]>ai juggalaudcis Mc. 14, 51;
grcijii{) Jiana Mc. 14, 44; urrunnuji greipan mik
Mc. 14, 48.
fair greipan, fr. 4, dats. : fairgraiji bi han-
dau fiata barn (|.i])uh, TtQtttfftCCQ xr t g yjux'ig xov
Tictldiov Xiyil, Mc. 5 , 41 ; fairgreipands handu
f)is blindins, fytlXafiofUVOS Tljg yjlQOq XOV XV-
(f?.ov Mc. 8, 23; f. handu hos, xoecxi)aag Ttjg
yiiQog avTtjs L. 8, 54; f. barn, im'ka(i6\itvog
naiSiov L. 9, 47.
und greipan, fr. 4, e. Ace., Etwat ergrei-
fen, imXau^uvtad-ai xivog T. 6, 12; xgctxtiv
xivog Mc. 1, 31 ; — Jemanden ergreifen, an fas-
ten; ctyyaosviiv xwa Mc. 15, 21; ).auftrti'HV
Mc. 12, 8; ovlXauftccviiv J. 18, 12; xonxnv
Mc. 12, 12. 14, 46; abhUngig M bandau, ri\.
%noog, bet der Hand Mc. 9, 27: undgripun
ina Mc. 14, 46; u. lesu J. 18, 12; u. sumana
manne Mc. 15, 21; undgreip libain aiveinon T.
6, 12; tokidedon ina ondgfeipan Mc. 12, 12;
undgrcipands bandu izos Mc. 1 , 31 ; u. ina lii
bandau Mc. 9, 27; undgrcipandans ina Mc. 12, 8.
g re tan (grrta, gaigrot Gr. /, 566), weincn,
icehktagen, y.oc't'Zuv It. 9, 27; so«s< x?.ainv.
AbhUngig bi c. /lee, iW(> ru'o> A'. 9, 27 od.
iTii xivt L. 19, 41. Gr. 4, 612. flf. 4, 328:
EsaYas greteif) (st. gretiji) bi Israel R. 9, 2J ';
Ina aiihjojj jah gretif> jVc. 5,39; Of/. f>ci grei-
lij> jah gaunoj) jus, i}> nianascjis fagino|i J. 16,
20. Gr- /, 58; ci grcitai jainar J. 11, 31; gai
grot baitraba M. 2(), 75; g. bi {>o L. 19, 41;
ni gaigrotuf) L. 7, 32; gaigrotun jah faifbikun
f>0 L. 8, 52; ni grct L. 7, 13; ni grotij^ L.
8, 52; dugann greitan Mc. 14, 72; o</. gaunon
jah gretan doginnid L. 6, 25; g. miji gretan-
dam R. 12, 16; grctands qi]ba Ph. 3, 18; auda-
gans jus grctandans nu i. 6, 21: gasahv auhjodn
jah gretandans jah vaifairhvjandans filu -Iff. 5,
118
grets —
afgudei.
38; gasahv ija greitandein jah Iudaiuns, £>aiei qe-
mun mif> izai, grctandaD.s J. 11, 33; greitandei
dugann natjan fotuns is L. 7, 38.
grets, m., xkav&fiog, Weinen, Wehklagen
Gr. 3, 785 : jainar vairjjij) grets jah krusts tun-
Jjive M. 8, 12.
grids, /"., fia&uog, Schritt Gf. 4, 311. Gr. I,
59. 568 : £>ai vaila andbahtjandans grid goda
fairvaurkjand T. 3, 13.
*grind-, 6?.iyo-, klein- (zerstossen) Gf. 4, 330.
Gr. 2, 35.
grin daf rajais, v. frajpjan.
*gruds, von grudan, inhiare ? Gr. V, 564. 568.
usgrudja, m., segnis, languidus (qui cupere
desiit?) Gr. /, 568 od. einer, der aus seiner
Pflicht heransschreitet , den Muth verliert, er-
miidet ; mit vairjian st. ixxaxdv Gr. 4, 590 : sin-
teino skulum bidjan jah ni vairpan usgrudjans
L. 18, 1; ni vairjsaima u. k. 4, 1. G. 6, 9; ni
vairjpam u. k. 4 , 16; ni vair£>ai£> u. in aglom
meinaim faur izvis E. 3, 13 ; ni vair£>ai£> u. vai-
la taujandans th. 3, 13.
*grundus, wj., Grund Gf. 4, 330. Gr. 2, 35.
3, 394. Grr. 492.
grundu vad d ju s , v. vaddjus.
a f g r u n d i |:> a , /"., afivoaog, Abgrund: in afgrun-
dijsa galeifian L. 8, 31 ; hvas gaslcigij) in a. R. 10,7.
gulf), n., %Q va °S, Gold Gf. 4, 194. Gr. 2, 55.
3, 453: in gulfa Lb. ad T. 2, 9.
figgragulj>, «., dct%TV?*iov, Gold am Fin-
ger, Fingerring Gr. 3, 453: gibij) figgragulji
in handu is L. 15, 22.
gulf>eins, yj)voovq, golden: kasa guljieina
t. 2, 20.
gum a, m., avt'iQ, Mann Gf. 4, 19S. Gr. 2, 47.
456. 3, 319. /, 47. Grr. 418: guma, namin hai-
tans Zakkaius L. 19, 2; hva kannt, guma K. 7,
16 ; gumane Neh. 5, 17.
gumakunds, v. kuni.
gumeins, aQOijV , mdnnlich Gr. 1, 611. 2,
944. 4 , 272 : af anastodeinai gaskaftais gumein
jah qinein gatavida gu£> Mc. 10, 6.
guns, /*., ydyyoaiva, Eiter: s\e guns vuli£>, wg
ydyyqaiva vo\ir(V t'gei (weidct, frisst), trie Eiter
brennt; guns vielleicht st. gunds Gf. 4, 219.
Gr. 7, 564 ; dagegen Lb. : sve gund vulij) t. 2, 17.
*gut-, Goth- Gf. 4, 173.
gut|)iuda, v. j)iu(]a.
gub (gujis, gufia, guf>, gujs) {rtog, Gott Gf.
4, 146. Gr. 4, 462. 464; vgl. fiber die Wort-
hi Idling Grm. 10; iiber die Wort form Lb. ad
M. 5, 34; iiber die Abkiirzung Mssm. Sk. 58;
iiber den fehlenden Artie. Gr. 4, 383. Grm.
689 ; iiber den Unterschied von gud Gr. 3, 348.
Der Genit. gups steht vor dem Subst, das ihn
regiert R. 13, 2. 4. Gr. 2, 598.
gu \-> b los t re is , v. blotan.
gu|>askaunei, v. skauns.
gud, n., Abgott; im Plur. fur treoi Grm, 11:
guda sijufj J. 10, 35; jabai jainans qaf) guda J.
10, 35; jedoch Jpaim p>oei vistai ni sind gupa
0*. guda) G. 4, 8.
galiugagud, n. , ti'dwXov, deus fictitius,
Gotze, Abgott Grm. 671 : \>o galiugaguda K. 10,
19.20; galiugagude skalkinassus, HSioXoXarQtic,
Gotzendienst G. 5, 20. C. 3, 5; £>atei ist g.
skalkinassaus Lb. ad E. 5, 5; galiugagudam ga-
salif), ra u'dioXo&vra, das Gotzenopfer K. 8, 10.
g u d li u s , v. hus.
gudafaurhts, v. faurbts.
gudalaus, v. iiusan.
Gudilubs, v. I in han.
a 1 g u d s , aotfii'ig, abgbttisch, gottlos : afgudaim
(Randgl. in cod. A) T. 1, 9; = Jpo afgudon
haifst Sk. 44, 22.
gaguds, fromm, e/irbar: gaguds ragineis,
tvayjjficov (lovltvTi)g Lb. ad Mc. 15, 43.
g a g u d a b a , adv. , tvaifiwg , fromm , gottes-
fiirchtig: gagudaba liban t. 3, 12.
afgudei, /"., aotfleia, gottloses Wesen: filu
gaggand du afgudein t. 2, 16; du afvandjan af-
gudein af Iakoba R 11, 26.
gngudci — Italian.
lilt
gngudei, /'., ivatfSutt, Frbmmig licit, Gottes-
fnrcht Grtn. 10. 58 : gagndei do allaitinti ist
liniks T. 4, 8; a[i|>an ist gtffaarkl mikil g. mi{>
ganaubin 7'. 6, 6; gagodona runs T. 3, 16;
babandan.s Iii vi g. t. 3, 5; in allai gagudrin jali
gariudja T. 2, 2; if> J>rof>ci fiuk silban du g.
71 4, 7; dn g. gnvandidrdi Sk. 38, 6; Jiizai bi
g. laiscinai T. 6, 3; siinjos, sei bi g. ist Tit. 1,
1; hngjaodaM faibugavaurki visan gagudein T.
6, 5; laisljais g. 3T. 6, 11.
gud ja, m., hoevg, I*riester M. 8, 4. Mc. 1,
44.2,26. L.l,5. 5,14. 6, 4. 17, 14; am* do X -
uotig, Oberjiriester M. 27, 1. 3. 6. 12. Mc. 2,
26. 14, 10. L. 9, 22. 20, 1. J. 18, 3. 15. 16.
35 (rgl. Lb. ad Mc. 1, 44); doch steht plr
<i(>ytf()tvg gcicohnlicft sa auhmista gudja, sa niai-
sta gndja, sa rcikista gudja Gf. 4, 153. Grm.
58. Grr. 751: vas gudja L. 1, 5; sa auhuniista
g. Mc. 14, 60. 61. 63. J. 18, 19; f>is gudjins
J. 18, 15; auliumistins g. Mc. 14, 47; J)is auhu-
niistins g. 3/c. 14, 54. 66. /. 18, 10; f>is mai-
stins g. J. 18, 26; gudjin M. 8, 4. M. I, 44.
A. 5, 14; uf Abjajiara g. Mc. 2, 26; £amma
g. J. 18, 15. 16; du aubumistin g. Jiff. 14, 53;
jiainma rrikistin g. J. 18, 22; fiamma maistin g.
J. 18, 24; gudjans Esdr.1, 36; allai, od. nach
cod. A allai f>ai g. M. 27, 1 ; so jiiuda {>eina
jal. g. /. 18, 35; fai g. M. 27, 6. L. 20, 1;
auhtimistans g. M. 27, 62 Mc. 14, 53. L. 20,
19; \>zi aultumistans g. Mc. 11, 27. 14, 55. 15,
1. 3. 10. 11. 31. J. 7, 32. 11, 47. 12, 10; £U
aubmistans g. L. 19, 47; {>ai maistans g. J. 19,
6; gudjane aubumistans Mc. 11, 18; Jiiic g. J.
18, 3; gudjam A 27, 3. L. 9 , 22. 17, 14;
ainaim g. Jiff. 2, 26. L. 6, 4; f>aim g. M. 27,
12. Jiff. 14, 10; {>aim aubumislam g. Jiff. 8, 31.
14, 43. J. 7, 45. SA. 51, 6; at auhmistam g.
L. 3, 2.
ufargudja, St., dnyuotvg, Oberpriester Grin.
58: Jsaim ufargudjam jah bokarjam ilff. 10, 33.
gndjinon, iioartvuv, Priester sein , des Prie-
steramls pflegen: mif>{:ianei gudjinoda is L. 1,8.
gudjin ass us, m., itQaxtici, I*riesteramt Grm.
58: bi biuhtja gudjinassaus L. 1, 9; andbahti g.
k. 9, 12.
g ii disks, gbttlich: all boko gudiskaizos ahma-
tcinais, nctoa ynatpi d'eonv&XJOTOg t. 3, 16; mah-
tai gudiskai Sk. 38, 5; valdufnja gndiaViiuma
Sk. 37, 10.
Ilaban, haben, lialten Gf. 4, 711. 6'r. 2,9.—
1) allein steheml; i-'yuv Mc. 4, 25. L. 8, 18.
19, 26. /•. 8, 11. 12. — 2) wit abh&ngigem
Inf., a) :ur Umschreibung des griecfi. Fat. J.
12, 26. ft. 11, 12. th. 3, 4; 6) fur pfttov f.
Inf. Mc. 10, 32. J. 6, 6. 71. Sk. 37, 11 (wo
der Nomin. bei vairjian steht, we'd babaida den
mhjecliten Inf. regtcrt); rgl. baec scribcrc babeo,
ovx tyio ri yoenfwt Gr. 4, 123. 178; c) tynv
f. Inf. L. 14, 14. £.4,28.— 3)mit ablwngi-
gem du f. Inf., 'iytiv tig c. Subst. L. 14, 28.
— 4) ni baban mit abhiingigcm Fragetatze fur
ovx iyjtv, nicht irissen M. 8, 20. Mc. 8, 1. 2.
L. 7, 42. 9, 58. — 5) mit Adverb.: aftomist
baban, tayc'aoq tyfti\ in den letztcn Ziigrn He-
gen Mc. 5, 23; manvuba li. du fraveitan, ev
iToiiUf eyfiv ixdixrjocei k. 10, 6; ni vaibtai
mins b. f. Dat., oiSiv vattQHV rivog k. 12,
11; ubilaba b., xctxwg fyiiv Mc. 2, 17; refle.ric :
aljaleikos sik b. , alk&i (X HV ^'- &i 25; fairr
120
haban.
b. sik c. Dat., ftoyQtti ctniyuv onto xivog Mc.
7, 6; passivisck: mais vairs habaida, paklov tig
xo yiioov ek&ovoa Lb. ad Mc. 5 , 26. Gr. 4,
934. — 6) mit abhangigem Genit. M. 9, 36.
Mc. 4, 5. J. 9, 41. E. 5, 27 \ ahnlich k.7,5; ste/U
der gen. sg. oder ace. plur.? J. 16, 22. 16, 33.
Der Genit. ist von dem dabeiste fiend en ni un-
abhangig und durch den unbestimmten, parti-
tiven Ausdrack begriindet, der sich frcilich im
negaliven Satze leickter bildet ; nicfit haben ist
gleich mangeln, darben, welche gleich falls den
Gen. regieren Gr. 4, 647. — 7) gewohnlich mit ab-
hangigem Ace. Gr. 4, 598. 611. a) ein ein-
faches Wort umschreibend : fairhvu liabands,
xoattoxQaxwo E. 6, 12; frumadein tiaban, nQW-
Ttvuv C. 1, 18; gavairf>i haban , tiQf]ViVuv R.
12, 18. Th. 5, 13 ; ufarassau haban , ntOLOOtiuv
Ph. 4, 12 und c. Gen. L. 10, 17; unhuljjon
Iiaban, Saiuovi^ta&ai J. 10, 21; veilvodifia ha-
ban, [laQTVQfio&at. T. 5, 10; b) uTityuv xi,
El was davon haben M. 6 , 5 ; e) xariyuv xi,
L. 14, 9; d) xnaxuv xi Mc. 7, 3. 4. 8. C. 2,
19 od. xqc.tuv xivog M. 9, 25 ; e) gewohnlich
lyuv xi, z. B. jera od. dagans haban, Jahre od.
Tage lang wo scin J. 8, 57. 11, 17; mit pra-
divativem Subst. Ph. 3, 17; od. Adj. M. 27, 16.
Mc. 3, 1. 3. 8, 17. L. 6, 8. Ph. 2, 29; od.
Partic. L. 14, 18. 19. J. 17, 13. SL 48, 15;
od. statt dessen du c. Dat. Phil. 17; so auch
galandida liabands mijnissein, xixavTijniaa/iitVog
Ti)v GWiiSijaiV T. 4, 2; und Iiaban du gavaurkja
c. Ace, xtodaivuv rivd Ph. 3, 8. — 8) mit
Praepos. : haban hva bi livana , iytiv ri zccTa
rivog M. 5, 23; h. du sis misso, y.qaxtlv Ttgog
i-cevrov Mc. 9, 10; h. fram c. Dat., eyeiv c'Tto
rivog I;. 2, 3. T. 3, 7; od. i'x xuvog K. 7, 7;
od. nctQU xlvi M. 6, 1; h. in sis silbin, lytw
iv tavrco J. 6, 53. k. 1, 9; od. in sis, iv iav-
xo, Mc. 4, 17. 9, 50. J. 17, 13; h. mif. sis,
iyuv (xi& K ictvTov Mc. 2, 19. 8, 14. 14, 7. J.
12, 8; oil. miji sis misso, iv a).h)?.otg J. 13,
35; h. uf sis silbin od. uf valdufnja scinamnia,
i'ytiv vip iavrov L. 7, 8. M. 8, 9; h. us c.
Dat., eyuv ex xivog k. 5, 1 ; h. hva vijsra hvana,
'iyuv xi xaxoc xivog Mc. 11,25; h. \ijsra hvana
iynv TTQog Xiva k. 5, 12; h. fairina od. staua
vif>ra hvana , iyuv f.tOfi(pi)v od. ngayfia TtQog
tivcc C. 3, 13. K. 6, 1; — 9) Noch ist zu
merken : habaij) visan at c. Dat., iiQogxctQXfntiv
xlvl, gehalten se'in, bereit scin Mc. 3, 9 ; habai-
dedun Iohannen, {>atei praufetes vas , iiyov xov
' Iwavvijv , oxi, 7iQO(fi]xi]g t]V Mc. 11, 32: ik
unhuljion ni haba J. 8, 49; valdufni h. aflagjan
fio jah valdufni h. aftra niman J^o J. 10, 18;
bi maujos anabusn fraujins ni h. K.7,25; hvof-
tulja h. K. 15, 31; fria{>va b. ufarassau du izvis
k. 2, 4; Jiatei tauja jah taujan h. k. 11, 12; ik
h. veitvodif>a Sk. 47, 11; h. bi Jjus garainjii t.
1,3; sva filu sve habais Mc. 10, 21; h. huid
Mc. 10, 21. L. 18, 22;' all fiatei h. L. 18, 22;
vaurda libainais aiveinons h. J. 6, 68 ; unhulfion
h. J. 7, 20. 8, 48. 52 ; fimftiguns jero nauh ni
h. J. 8, 57; hva h. K. 4, 7; jabai nu mik h.
du gamana Phil. 17; habaifi hva bi fiuk M. 5,
23 ; ni h. , hvar anabnaivjai od. galagjai M. 8,
20. L. 9, 58; valdufni h. afletan M. 9, 6. Mc.
2, 10; h. valdufni taujan R. 9, 21; Baiailzaibul
h. M. 3, 22; andi h. Mc. 3, 26; ni h. fralet
aiv Mc. 3, 29; ahman unhrainjana h. M. 3, 30;
J^atei h. Mc. 4, 25. L. 19, 26; saei h. Mc. 4,
25; saci ni h. L. 8, 18; aftumist h. Mc. 5, 23;
hairto ize fairra sik h. mis Mc. 7, 6; unhulj^on
h. L. 7, 34. /. 10, 20 ; h. taihun dailos L. 19,
25; hvis h. manleikan L. 20, 24; saei h. fimf
hlaibans J. 6, 9. Sk. 49, 4; h. liuhaj) libainais
J. 8, 12; visan h. J. 12,26; maizein Jjizai fria£>-
vai manna ni h. J. 15, 13; giba h. fram gu£>a
K. 7, 7; lifmns h. managans K. 12, 12; psalmon
h., laisein h., andhulein h., sverein h. , razda h.
K. 14, 26; ni h. arbi E. 5, 5; h.
ag aljan
bi izvis C. 4, 13; od. valdufni habaid afletan L.
5, 24; h. Jiana stojandan sik J. 12, 48; saei h.
liultnn.
121
aii.'ibiisnin.s incinos J. 14, 21; saurga li. J. 16,
21; [his niaizciu fravaurhl li. J. 19, 11; ni ha-
lms valdufni du ni vaiirkjan A'. 9, 6. (.it. 4, 190;
hlaibans ni lialiam Mc. 8, 16; li[uins managUU
h. It. 12, 4; ni li. valdufni inaljan od. Iiitinlian
A'. '.), 4. 6; Irauain li. iln guj)a k. 3, 4; ci ga-
t i 1 1 1 r j « 1 1 1 its ^n|ia li. k. 5, 1; vi'n li. niikilnan k.
10, 15: nnl I.. G. 6, 10; I., frahauhl E. 1, 7.
C 1, 14; h. atgagg <ln attin E. 2, 18; h. bal-
j'cin, frcihals, atglgg E. 3, 12; livo mizdono
lialiai]i M. 5, 46; laun ni h. fram altin M. 6, 1;
li. \anljans HI. 27, 65; li. galaubein Mc. 4, 40;
h., J)atri anafiilliini Mc. 7, 8; hvan managans h.
lilailians Mc. 8, 5; lilailians ni h. Mc. 8, 17;
danliala li. hairlo izvar Mc. 8, 17; jabai liva h.
\i|>ra livana Mc. 11,25; mik ni sintcino li. Mc.
14, 7. J. 12, 8; Jians unlcdans sintcino h. mi|->
izvis Mc. 14, 7. J. 12, 8; ni li. libain in izvis
rilbam J. 6, 53; Jiandc liuhaj) li. J. 12,35. 36;
jus .saurga h. J. 16, 22; iliai ganlins ni li. du
inaljan A'. 11, 22; us Jiammci h. /•. 8, 11; svasvc
li. frisaht tinsis Ph. 3, 17; gaiuinjii unsar li. god
Th. 3, 6; ci tanjij) jah taujan h. th. 3, 4; vaurd
is ni li. visando in izvis Sk. 48, 15; od. ju lia-
liaid ga]daiht iz\ara L. 6, 24; jabai friafiva b.
niiji izvis misso J. 13, 35; aglons b. J. 16, 33;
lialiand mitdon scina M. 6, 5; niij> sis b. brut
fad Mc. 2, 19; ni b. vaurtins in sis Mc. 4, 17;
ni b., bva niatjaina Mc. 8, 2; Jiai vaurlins ni b.
L. 8, 13; els ni b. usgildan |ms L. 14, 14;
nfarassan b. hlaibe L. 15, 17; inilons ni b. bi
fravaurhl scina J. 15, 22; aljan gu[)s b. It. 10,
2; | ' a I a MHO Uni h. II. 12, 4; unkun]>i gaps
b. K. 15, 34; 1-aici ni b. von Th. 4, 13; [iaioi
galaubjaudans b. IVaujans T. 6, 2; jabai babau
praufetjans jab babau alia galaubein, iji friaj/iva
ni babau K. 13,2. 3; ci saurga ni b. fram ]>aim
k. 2, 3; ei gaurcin ana gaurein ni b. Ph. 2, 27 ;
ci Xristau du gavaurkja b. Ph. 3, 8; ci babais
bazcin us | lamina li. 13 , 3 ; saci babai ausona
bausjandona od. du gabausjan M. 11, 15. Mc. 4,
9. L. 8, 8. 14, 35 ; jabai hvas b. ausona baus-
jandona Mc, 4, 23. 7, 16; saci b, matins L. 3,
11; jabai hvas abiiian Xrislaus ni b. II. 8, 9;
svasve h. od. svasvc ni li. k. 8, 12; in sis silbin
li Mill ill ja h. G.6, 4; ci b. dailjau E. 4, 28; jabai
hvas vijira bvana b. fairiua C. 3, 13; jaliai barna
h. T. 5, 4; us Jiaiiiinci b. Lb. (id k. 8, 11;
und |ii baliain du ustiuban /-. 14, 28; ci ha-
baili vijira fians hvopandans k. 5, 12; ci habaina
fabcd mcina usfullida in sis J. 17, 13; ci agis-
b. T 5, 20; sa skalts |>eins, Jianci babaida ga-
lagidana L. 19, 20; {lauinia vuljiau, J anci li. at
{jus J. 17, 5; ni h. gabvcilain alniiiu nicinainnia
k. 2, 12; ni vaihtai mins b, fiaitn apaustaulum
k. 12, 11; babaida bandu izos M. 9, 25; £>arei
ni h. airfia managa Mc. 4, 5; ni b. diupaizos
airfios Mc. 4, 5; ni b. vaurtins Mc. 4, 6; saci
bauain b. in aurahjom Mc. 5, 3; saci h. laigaion
Mc. 5, 15; b. abman unbrainjana Mc. 7, 25;
Jpatci h. so Mc. 14, S; ni b. qrammiloa L. 8, 6;
saci h. unbuljions L. 8, 27; fialei h. taujan /.
6, 6; h. ina galcvjan J. 6, 71; arka h. J. 12,
6. 13, 29; ni vaibt h. gabvcilainais k. 7, 5; sci
ustaubana h. vairjian Sk. 37, 11; in galaubcinai
Jiciha b. Sk. 40, 8 ; in uns silbam andabaft dau-
jiaus habaidedum Mc. 1, 9; babaidcilun bandjau
Darabban M. 27, 16; b. vundufnjos Mc. 3, 10;
b. liskans favans Mc. 8,7; niba ainaua blaif ni
b. niij? sis Mc. 8, 14; J>ala vaurd du sis misso
b. Mc. 9, 10; f)oei b. ina gadaban Mc. 10, 32;
b. Iobanncni, Jialei praufctes vas Mc. 11, 32;
h. siukans L. 4, 40; ni [latei ni habaidedeini.i
valdufni th. 3, 9; jabai habaidedeijb galaubein L.
17, 6; ni Jiau b. fravaurbtais J. 9, 41; ci an-
]ara anst h. k. 1, 15; fravaurht ni habaidodcina
J. 15, 22. 24; babai mik faurqifianana L. 14,
18. 19; babaij) in izvis salt Mc. 9, 50; b.
laubcin gujis Mc. 11, 22; [pans svalcikans sve-
rans b. Ph. 2, 29; gavairfii b. in iz\is Th. 5,
13; babau valdufni du liailj.ni Mc, 3, 15; h.
qen brofirs Mc. 6, 18 ; Jiatei andiicnuin du b.
16
122
unhabands —
galiaban.
Mc. 7, 4; fatei fugkeif h. L. S, 18; tveihnos
paidos h. L. 9, 3. Gr. 4, 8b; ]bana aftumistan
h. staf> L. 14, 9 ; ufarassau h. Ph. 4, 12 ; veit-
•vodifa goda h. fram faim uta T. 3, 7; sve
Taldufni habands M. 7, 29. Mc. 1, 22; frutsfill
h. M. 8, 2. Mc. 1, 40; h. uf valdufnja mei-
namma gadrauhtins jtf. 8, 9 ; gaf aursana h. handu
Mc. 3, 1; vas h. faihu manag Mc. 10, 22; sa
h. tvos paidos £.3, 11; h. vinfiskauron in han-
dau seinai L. 3, 17; h. ahman unhrainjana L. 4,
33; b. uf mis silbin gadrauhtins L. 7, 8; sijais
valdufni h. ufar baurgim L. 19, 17 ; h. hairu J.
18, 10; vifra anfarana staua h. AT. 6, 1; lustu
h. andletnan Ph. 1, 23; h. trauain in leika Ph.
3, 4; ni h. meina garaihtein Ph. 3, 9; ei sijai
in allaim is frumadein h. C. 1, 18; ni h. haubif
C. 2, 19; h. galaubein T. 1, 19; frisaht h. hai-
laize vaurde t. 1 , 13 ; h. sigljo fata t . 2, 19 ;
barna h. galaubeina Tit. 1, 6; unhulfon haban-
dins J. 10, 21; tvos banduns od. tva augona
habandin Mc. 9, 43. 47; famma gaf aursana od.
faursja b. handu Mc. 3,3. L. 6, 8; famma
f os taihun dailos h. L. 19, 24; habandan abman
unrodjandan Mc. 9, 17; smakkabagm h. lauf Mc.
11, 13; fidvor dagans h. in hlaiva J. 11, 17;
fuk fana h. kunfi K. 8, 10; fai unbaili ha-
bandans ilf. 9, 12; fai ubilaba h. Mc. 2, 17;
h. anafilh Mc. 7, 3; augona od. ausona h. Mc.
8, 18; fai faihu h. L. 18, 24; mif allaim man-
nam gavairf i h. R. 12, 18 ; h. svaleika ven k. 3,
12; h. fata andbahti k. 4, 1; b. fata huzd in
airfeinaim kasam /'. 4, 7; b. fana saman ahman
galaubeinais k. 4, 13; fo h. gahaita k. 7, 1;
allis ganauhan h. k. 9, 8 ; manvuba h. du fra-
veitan k. 10, 6; ven ni h. E. 2, 12; {50 samon
naifst h. Ph. 1, 30; fo samon friafva h. Ph.
2, 2; h. usfodein T. 6, 8; h. hivi gagudeins t.
3, 5 ; hvarjammeh habandane L. 19, 26 ; gatan-
dida b. svesa mifvissein T. 4, 2; ni babandam,
hva matidedeina Mc. 8, 1 ; ni h. , hvaf ro usge-
beina L. 7, 42. Gr. 4 897; allans fans ubil
babandans jah unhulfons habandans Mc. 1, 32;
fans fairhvu h. riqizis J) is E. 6, 12; h. runa
galaubeinais in hrainjon gabugdai T. 3, 9 ; drak-
mans habandei taihun L. 15, 8; us ainamma ga-
ligrja b. R. 9, 10; gahaita h. libainais T. 4, 8 ;
in vaurstvam godaim veitvodifa b. T. 5 , 10;
ni habandein hvamme E. 5, 27 5 lamba ni haban-
dona hairdeis M. 9, 36; foci sind vaurd h. han-
dugeins C. 2, 23 ; £0 aljaleikos sik h. T. 5, 25.
Im Pass. : fram f ammei gafabanai babanda (cod.
B: tiubanda) t. 2, 26; mais vairs habaida Lb.
ad Mc. 5, 26; ei skip habaif vesi at imma Lb.
ad Mc. 3, 9.
un habands, Gr. 1, 1016, /.it) tywv, nicht
habend: gibai famma unhabandin L. 3, 11; af
famma u. L. 19, 26; gaaiviskof fans unbaban-
dans K. 11, 22.
afhaban sik af c. Dat, aniyeo&cti cctto ti-
vog , sich von Ettvas fern halten: af allamma
vaihte ubilaizo afhabaif izvis Th. 5, 22.
an all ab an, bine haben, besihen; im Pass.,
besessen, behaftct tverden; oyXtta&at, £.6, IS;
GVVtyta&ai L. 4, 38: fai anahabaidans fram ah-
mam unhrainjaim L. 6, 18 ; vas anababaida brin-
non mikilai L, 4, 38.
a t h a b a n sik du c. Dat., noognoQtvia&ai Tin,
adire aliquem, sich zu Jemandem /tin halten, sich
ihm niihern : athabaidedun sik du imma Mc. 10, 35.
dish a ban, c. Ace, occupare aliquem; Je-
manden ergreifen, fest halten; ntotiyuv riva
L. 5, 9; sonst avvtynv Gr. 2, S65: friafva
Xristaus dishabaif uns k. 5, 14; sildaleik dis-
habaida ina L. 5, 9; dishabaif s us faim tvaim
Ph. 1, 23; agisa dishabaidai vesun L. 8, 37.
gall ab an c. Ace, Ettvas haben, halten, fest-
halten; eyuv ti Mc. 10, 23; v.aTtysiv xi od.
rivd L. 4, 42. 8, 15. R. 7, 6. Th. 5, 21 und
mit abhiingigem at c. Dat. , nqog riva Phil.
13; — Jemanden fangen, xoccniv xiva Mc 3,
21.6,17;— gahabansik, sich enthalten, se con-
tinere, ty/.QixTiViotrcct, K. 7, 9; abhangig af c.
Dngahabwda sik — andlialjaii.
12a
/Jul., dnixiaO-ai unu rtvoe Th. 4, 3. jfqch
Mum. sliiuilr gahabaa c. /»/'., wie sonst Italian,
si. ilrs Fnt. oil. tulltiv Sk. 50, 7: f>ata raurd
gababand L. 8, 15; ei gababaifj iivii af kalki-
ii.ivsau Th. 4, 3; jahai ni gababaina sik K. 7,
9; gababaida lohaaaen Ifcu 6< 17; sva filu svc
g. ize {Lb.: garabnida in*) vairf>an Sk. 50, 7;
galiahaidcdiiu ina />. 4, 42; Jjatei go]) sijai , ga-
hahai)) 77*. 5, 2 1 ; nsiddjedun gahaban ma Mc.
3, 21; Jianci ik vilda at mis g. /VitV. 13; at
\ illi.ti is malitai ni utlaubiandehi Caur mel .sik
Sk. .01, 4; ]>ai failio galiabaudans \/c. 10,
23; in Jianinu-i gahabaidai vcsum R. 7, G.
ungaliab ands sik, Gr. 1, 1016, ic/micti^,
unpolepi, Liner, der sich nicht beherrschen knnn -.
uogahabandj sik t. 3, 3.
ii I li al) an , c. Acc, Jemaiulen empvrhaiUn:
ana handnin }>nk ufliaband, inl %HQiZv uQovai
01 L. 4, 11.
g a li o b a i n s , /"., ty/.Qariia, Selbslbeherrsc/iiing,
kmisi-lilii'it : gabobains G. 5, 23. Man erwartct
gababains eon gahaban sik.
a n gab nl> a i us, f. , axoaoia, Mangel an
Srlbstbe/terrsc/iiwff , Vnmiissigkeit: in uitgaho-
li.iinais izvaraizos A'. 7, 5.
iiafjan, fr. 3. Gr. 1, S44, c Acc, cei'yuv
Tiva , Jnniinilrn lichen , mifheben Gf. 4, 814.
Gr. 2, 0. /, 573: uslif>an bairandans bafanana
fram fidvorim Mc. 2, 3.
andli aijan, fr. 3. Gr. 1,844, c. Dat. pers.
unil Acc. rei Gr. 4, 095, Jemandem Hints er-
widern, anlwortcn; imoXctftftctviiv L. 10, 30;
sonst (<7i()/.oivi<j{rai tivi xi: — abhiingig vijirac.
Acc, itoos tl M. 27, 14; od. nooq riva L. 4,
4. Sk. 51, 19; — tu Anfange eines abhiingi-
gen Satzes steltt ci L. 20, 7 od. f>atci Mc. 12,
29; ■ — niiher bestimmt durch die Adccrb. fro-
daba Mc. 12, 34, railitaba L. 10, 28; vaila Mc.
12,28. Gr. 3, 767: niuandbafjis vailit Mc. 14,60;
niu a. ni vailit Mc. 15, 4; svau a. Jiamnia rei-
kislin gudjin J. IS, 22; andhafjifi im qifiands
M. 25, 45; Jianith andhafjand jab J;ai qijjandans
M. 25, 44; railitaba andhoft L. 10, 28; andhof
l.sns J. 8, 19. 49. 54. 9, 3. 10, 25. 11, 9.
13, 38. 18, 8. 23. 34. 36. 19, 1 1 (anoxQtvtrai)
J. 13, 26; a. jains J. 9, 25; a. Peilatu* J. 18,
35; a. Icsus jab qaf> da im J. 6, 29. 43. 7,
21. 8, 14; a. so managci jab qefjun J. 7, 20;
a. Icsus jab qaf> J. 7, 16. 12, 30; a. jains
jab qa|> J. 9, 11. 36; a. sa manna jah qaf> du
im J. 9, 30; a. Iesus jab qa]> du imma J. 14.
23; gasaihvands ina, fiatei frodaba a. Mc. 12,
34; if) Icsus fianamais ni a. Mc. 15, 5; gasai-
hvands, fiatei vaila imma a. Mc. 12, 28; if) It-
sns a. imma Mc. 12, 29; a. imma Kilinnus J.
6, 7; a. imma Scimon Pailrns J. 6, 68; a. im
Iesus J. 6, 70. 8, 34. 10, 32. 34. 16, 31; a.
im J. 9, 27; a. imma so managci J. 12, 34; a.
imma Iesus J. 18, 20 ; a. im qifiands Mc. 3, 33 ;
a. imma Iohannes qif>ands Mc. 9, 38; a. Iohannes
allaim qif>ands L. 3 , 16; if> Iesus a. imma qi-
jiands L. 8, 50; if> Iesus a. im qif>ands J. 12,
23; i{> si a. imma jab qa|> du imma Mc. 7, 28 ;
a. im jab qaf) L. 17, 20; a. im Icsus jab qa{>
J. 6, 26; ni vailit a. M. 27, 12; if) is fiahaida
jab vaibl ni a. Mc. 14, 61 ; ni a. imma vifjra
ni ainbuu vaunlc M. 27, 14; a. Icsus vijjra ina
qifiands L. 4, 4; if) cis andbofnn Mc. 8, 28;
a. f>ai andbablos J. 7, 46. Sk. 51, 8; a. qijian
dans Sk. 52, 15; a. jab qc])un du imma J. 7,
52. 8, 39. 48. 9, 34. IS, 30; a. imma siponjos
is Mc. 8, 4; a. im fiai fareisaieis J. 7, 47; a.
imma J. 8,33; a. imma Iudaieis od. f>ai ludaici.-*
J. 19, 7. 10, 33; a. jamais Sk. 51, 13; a. im
]iai fadrcin is jab qefnin J. 9, 20; mif) ha-
tiza a. vifjra ins qifjandans Aft. 51, 19; a., ei ni
visscdeina, ccntxoi&tjoctv fn) tiSivtn L. 20, 7;
andhafjif) mis Mc. 11,29 und andbafeif) mis Mc.
11, 30 j bvaiva skulcif) ainbvarjaiiinicb andliafjan
C. 4, 6; andliafjands Iesus, ctTliXQi&t] 6 'Iqooig
Lb. ad J. IS, 37; a. - qaf> M. 8, 8. Mc. 9, I}.
12, 35. L. 3, 11. 7, 43. 9, 20. 41. 49. 10, 27.
16*
124
atlvafjan — gagaliaftjan.
30. 17, 17; a.lesus qaf>, aTuy.gi&i] avrmb 'Irjaovq
J. 13, 36; a. Iesus qaf> du im M. 11, 4. Mc.
10, 5. 11, 22. 33. 12, 17. 24. 14, 48. X. 5,
31. 7, 22; a. sa fiiudans qif)if> du im 3f. 25,
40; if> is a. qaf> du im iJ/c. 7, 6. 9, 12. L.
8,21; a. Paitrus qaf> du imma oil. Iesua JVIc. 8, 29.
9, 5 ; a. qaf> du imma Mc. 10, 20; a. qaf> du imma
Iesus Mc. 10, 51; Iesus a. qaf> du im Mc. 11,
29. L. 5, 22; if. is a. qaf> du im Mc. 15, 12;
a. sa aggilus qaf) du imma L. 1, 19 od. du izai
L. 1, 35 ; a. Seimon qaf> du imma L. 5, 5 ; a.
Iesus qaf> du Paitrau L. 7, 40; fiaruh is a. qaf>
du attin L. 15, 29; a. qaf> du im L. 19, 40.
20, 3; a. qaf> du im Iesus L. 20, 34; Iesus
aftra a. qaf> im Mc. 10, 24; a. qaf> imma Iesus
L. 4, 12 ; if> is a. im qaf> Mc. 9 , 19 ; a. im
Iesus qaf> Mc. 10, 29; a. imma Iesus qaf> L.
4, 8 ; a. vif>ra ins Iesus qaf> L. 6 , 3 ; if> eis
andhafjandans qefiun M. 26, 66. L. 9, 19; a.
fian qefiun L. 20, 24; a. fian sumai fiize bo-
karje qefiun L. 20, 39; a. qefiun du Iesua Mc.
11, 33; a. qefiun du imma L. 17, 36; a. imma
qef>un, ci7tiy.oi&r t 0av ai'TM J. 18, 5; andhafjan-
dei so aifiei is qaf> L. 1, 60.
athafjan, fr. 3. Gr. 1, 844, c. Ace, y.a&-
caoilv rwa , Jemanden herabnehmen : qimaiu
Helias atliafjan ina Mc. 15, 36.
u la ill a f jan sik, fr. 3. Gr. 1, 844, vntQ-
aiQta&ai, sich iibcrhcben; abhangUj ufar c. Ace,
ini xi, iiber Etivas: sik nfarhafjands ufar all
th. 2, 4.
ushafjan, fr. 3. Gr. 1, 844, c. Ace, Et-
was er/iebfiJi, aufheben; tnaioeiv ti L. 6 , 20.
16, 23. 18, 13. J. 6, 5. 13, 18. 17, 1. k. 10,
5. T. 2, S; sonst cd'peiV xi\ — abhlingig ana
c. Ace, ini tiv« J. 13, 18; — du c. Dat.,
efc ti L. 18, 13. 6, 20. J. 17, 1; — vifira e
Ace, y.aru rivog It. 10, 5; — ushafjan sik,
aXqta&ai Me 11, 23; od. tfi/jccriviiv C.2, 18;
und mit du c. Inf., fiirafiaiviiv rov c. Inf.:
ushof sik jainfiro du laisjan 31. 11, 1; u. augo-
na J. 6, 5; u. ana mik fairzna seina J. 13, 18;
JH?«Z uzuhhof augona iup J. 11, 41; uzuhhof au-
gona seina du himina J. 17, 1; ushofun fiana
stain J. 11, 41; lend silbans ushofon stibna Lb.
ad L. 17, 13. Gr. /, 60; ushafei f.uk Mc. 11,
23 ; ni vilda nih augona seina ushafjan du hi-
mina L. 18, 13; ushafjands badi Me 2, 12; u.
f>ata badi f>einata L. 5, 24; u., ana fximmei lag
£.5,25; u. augona seina du siponjam £.6,20.
u. augona seina L. 16, 23 ; u. sik C. 2, 18 ; us-
hafjandans sviknos handuns T. 2,8; ushafan varf),
fiatei adifnoda im gabruko L. 9, 17; all hauhi-
fios ushafanaizos vif>ra kunfoi gufis It. 10, 5.
ufarliatnan, Gr. 1, 854. 4, 23, VTieo-
atQead-at, sich iiberheben, stoh werden: ei ni
ufarhafnau /;. 12, 7.
an (1 aii aft. s, f , Erwiderung, Vertheidiguny ;
anoxoif^ta It. 1, 9 ; anoloyia K. 9, 3. Gr. 3,
515: sob fian andahafts ' <S£. 51, 11; meina a.
vifira fians mik ussokjandans K. 9, 3; silbans in
uns silbam andahaft dauf^aus habaidedum It. 1, 9.
hafts, behaftet Gf 4, 739. Gr. 2, 10; = f>aim
liugom haftam, roig ytyctiDf/.oot,, den Verhei-
ratheten Lb. ad K. 7, 10.
an d ah a ft s, begliickl: anstai audahafta, y.tya-
Qiriofiivi], begnadigt L. 1, 28. Gr. 4,560. 570.
qifju hafts, tv yccOToi eywv, schicanger ; =
sair qif)ubaftons Lb. ad Th. 5, 3; f>aim qif>u-
liaftom Mc. 13, 17. Gr. 2, 413. 548.
haft jan, mit sik C. 4, 2 und ohne sik, sich
anheften, sich anhangen; xo?.?.aadtu R. V2, 9;
7iqogix HV ^-3, 8; nooqy.ctQTeqdv R. 12, 12.
C. 4, 2; ilberall e Dat, nvi, an Etwas: haft-
jandans godamma R. 12, 9 ; bidai h. R. 12, 12 ;
bidai h. izvis C. 4, 2 ; ni veina fdu liaftjandans
Lb. ad T. 3, 8.
gahaftjan sik, c. Dat., xo/.hao&cci rWt,
sich an Jemanden hiingen: gahaftida sik su-
niamma baurgjane L. 15, 15.
gagaliaftjan, GVf.iftifict^av, an einander
heften, eng verbinden: all leik gagatilof), gaga-
gahflftnan — hailjan.
125
harap (Cast.: gagahartib) [iairh allot gaviisini
andslaldis Lb. ail E. 4, 10.
«ali a ft nan, Gr. I, 854. 4, 23, c. Dai.,
woiXSo&ai rivi, sich an Stoat anheflm, (km
anhangen: tttibju banagahaftnandanunsialft 10, 11.
Italian (haha, haihah Gr. /, 565) c. Ace, ciiquv
rivet, Jemanden hiingen, tockweben lassen Gf. 4,
704. Gr. 2, 74. Grr. 082: and hva saivala un-
sara liabis / 10, 24.
a th all an (atliahn, alliaihah) c. Ace, %aXa£etV
rtvi'e , Jemanden hinabhiingen , lununterlassen:
alhahid bfl nalja izvara <lu fisknu L. 5, 4; {iairh
augadauro in snorjon athahans vas and baurgs-
vaddjaii /'. 11, 33.
u s h a li a n (uslialia, usliaihaii) sik, ct7ic<y%t<J&c<i,
sich cr/iiiiigen: ushaihah sik M. 27, 5.
Italian, hangen: iiahaida du liausjan imma,
t^nenifiaro ctxoviov ctvrov, nendebat ex ore ejus
L. 10, 48.
f a u r li a h , n., xctTctjiirccriua, Vorhang : faur-
liali albs di.skritnoda in tva M. 27, 51.
(a u rail all, n. , (lass.: faurabab albs disskril-
lioila in t\a Mc. 15, 38.
gahahjo, adv., xa&t^rjg, zusammctihibigend:
galeikaida mis - gahahjo Jius meljan L. 1, 3. Gr.
3, 101.
II .i ib rains, JR., 'EJoaiog, Ilrbriier: Haibraius
us IlaiLrauun Ph. 3, 5 ; Haibraieis sind k. 11,22.
ha id us, m., TQonog, Art, Weise Gf. 4, S02.
Gr. 2, 497. 042: Iivainineh baidau th. 2,3;
bamnia b. t. 3, 8; allaim baiduni Ph. 1, 18.
b a ilsts, f. , Zank, Streil; ccywv Ph. 1, 30.
T. 0, 12. t. 4, 7; iQi&tia Ph. 1, 10. 2, 3.
and icoltl (inch k. 12, 20; tQtg R. 13, 13. G.
5, 20. Ph. 1, 15. T. 0, 4. Gr. 3, 510: in nei-
£>is jab baifstais Ph. 1, 15; ni baifstai jab alja-
na It. 13, 13; {>aici us li. Xristu merjand Ph.
1, 10; bi b. aij:>bau lausai baubcinai Ph. 2, 3;
J)0 samon baifst babandans Ph. 1, 30; baifstei
J>o godon b. galaubciuais T. 0, 12; h. £>o go-
don baifstida t. 4, 7; du galarhjan jab gasakan
Jio afgudon b. Sabailliaus jab M.irkaillaus Sk. 44,
22; baifsicis /•. 12, 20. G. 5, 20. T. 0, 4.
Iiaifs tjan, streilen; it&Xtlv I. 2, 5, sontt
aywvi^to&ca: jabai batfrteib hvas t. 2, 5; baifst
bo godon baifstida /. 4, 7; baifstei bo godou
baifst galaubeinaif T. 0, 12; hvazuh raei haifst-
jan snivib Lb. ad K. 9, 25.
It iii lis, fiov6(f&a?.uog, coecus, einiiugig Gr. 2,
74.310: goJ> [>us ist baihaimna galeijiau in biu-
dangardja gu{>s Mc. 9, 47.
II a i lei sains, 'D.iaaaiog, Mannsnamen: nf
Haileisaiu praufetau L. 4, 27.
hails, hell, gesimd ; vyn]g J. 7, 23. (abhiingig
af c. Dat., aTto rivog) Mc. 5, 34; vyiaivuv L.
5, 31. 7, 10. 15, 27. T. 1, 10. 0, 3. t. 1, 13.
4, 3. Tit. 1, 9. 2, 1; iaxvav M. 9, 12; dam-
ben vairban fur awfr/jaio&ciiJ. 11, 12; od. \\-
san far vyiaivuv Tit. 1, 13. Gf. 4, 801: hails
biudan od. J iudans ludaie, ycdni 6 [IctOlXtvg
raiv 'lovSaiwv Mc. 15, 18. J. 19, 3; h.
vairbif) J. 11, 12; bigctun bana siukan
skalk bailana L. 7 , 10; b. ina andnam L.
15, 27 J allana mannan b. gatavida J. 7, 23;
bailai M. 9, 12. L. b, 31; ei h. sijaina Tit.
I, 13; sijais baila af Jiamnia slabin beinaiuuia
Mc. 5, 34; in laiseinai bailai Tit. 1, 9; baila
laisein t. 4, 3; hailaizc vaurdc t. 1, 13; du hai-
laim vaurdain T. 0, 3 ; = bizai bailon laiseinai
T. 1, 10. Tit. 2, 1.
gahails, 6}.6x?.ijr>og , durchaus he'd, fehler-
frei: gabailana izvaraua ahman Th. 5, 23.
u nh ails, uvgesund, kranlr. roaoagai siaka 1
jab unbailai, nolloi aod-tvug xctl auocoaroi. K.
II, 30; «ta fiai unbailans, o\ xaxug {'xoi'Ttg L.
5,31; allans fians unbailans, rovg ao&ivovvzag
L. 9, 2.
ii nh a ili, «., fj.a7.axia, Untrohfsein , Krank-
heit: bai unbaili babandans, oi xnxwg fjfoiTAg
M. 9, 12; bailjands alios saubtins jab alia un-
bailja M. 9, 35.
hailja, heilen, &toc<xti'{iv Mc. 3, 2; die
126
gahailjan — hairto.
Person im Ace, &tQc<7zivuv tivu L. 4, 23 oil.
Icto&ui rivci L. 5, 17; die Krankheit im Ace,
■d-iQcvntvtiV TV M. 9, 35. Mc. 3, 15; liailjan sik
to Gen., Ido&cci ano rivog L. 6, 18. Gr. 4,
634: vitaidedun imma, hailidedi Mc. 3, 2; liailei
huk silban L. 4, 23 ; du liailjan sauhtins Mc. 3,
15; du h. ins L. 5, 17; Jsaiel qemun hausjan
imma jali h. sik sauhtc seinaizo L. 6, 18; hail-
jands alios sauhtins M. 9, 35.
gahailjan, gam wiederherslellen , heilen ;
die Krankheit im Ace, -d-tQctnivtiv tv L. 9, 1 ;
od. die Person im Ace, iaa&ai tivcc L. 9, 2.
11. 42 ; sonst &£QCt7ttviiv nvce, ivobei die Krank-
heit enlw. durch den Gen., od. durch af e Dat.
ausaedriickt wird X. 7, 21. Gr. 4, 634. 670.
940: gahailja ina M. 8, 7; \>ans ubil habandans
qahailida M. 8, 16 ; g. managans ubil babandans
Mc. 1, 34; managans g. Mc. 3, 10; g. ins L. 4,
40 ; g- managans af saubtim jab slabim jab ab-
mane ubilaize L. 7, 21; J)ans Jsarbans leiki-
nassaus g. L. 9 , 1 1 ; g. J>ana magu L. 9 , 42 ;
favaim siukaiin banduns galagjands g. Me 6,
5; gasalbodedun aleva managans siukans jab ga-
bailidcdun Me 6, 13; sauhtins gahailjan L. 9,
1; g. allans £>ans unbailans L. 9, 2; gahailidai
vaurjmn It. 6, 18.
gahailnan, Gr. 1, 854. 4, 23, iceai^ca, ge-
heilt werden, genesen; abhdngig af c. Dat.,
lino rivog Me 5 , 29 : gabailnif) od. gahailnid
sa |)ininagus meins M. 8, 8. L. 7 , 7 \ gahail-
noda sa £>iumagus is M. 8, 13 ; bvaiva g. suns
L. S , 47 ( g. af Jiainma slaha Me 5, 29.
haims, f, Gr. 1, 605, xutfit], Dorf, Flecken;
audi ayQoi, vicus Me 5, 14. Gf. 4, 946. Or.
2, 145. 3, 13b. 393. /, 67: us baimai Marjins
J. 11, 1; in baim \>o vijsravairfion iggqis Me
11, 2; in h. Samarcile L. 9, 52; in an]>ara h.
L. 9, 56; in \>o vi]:>ravairf>on h. L. 19, 30; us
allanuna baimo Galeilaias L. 5, 17; in suma h.
L. 17, 12; du ]~>aiin bisunjanc baimoin jab baur-
gim, fig rag r/ofdvag y.wuo7ioXiig Me 1, 38;
in h. Me 5, 14; baurgs alios jah baimos M. 9,
35 ; in b. aij:>f>au baurgs Mc. 6, 56 ; and baurqs
jah b. L. 8, 1 ; and b. L. 9, 6 ; in ]pos bisun-
janc h. jah veihsa L. 9, 12.
a I'll a im is, von der Heimat entfernt: afhaim-
jai, ty.dijuovVTig k. 5, 9; a. sijuni fram fraujin,
txSrjfioVjxiV cmb tov y.voiov k. 5, 6.
anahaimis, daheim , in der Heimat befind-
lichi anahaimjai, ivdr/fiuvvrsg k. 5,9; valjam (sc.
unsis) anahaimjaim visan at fraujin, tvtSoy.oxifJi.il'
tvS)][iijo~cu noog rbv xvqiov k.b, 8. Gr. 4, 124.
Ii a i in i) [ > 1 i , n., Heimatsland Gr. 2 , 257 :
haimofdja, ccyQovg, villain Lb. ad Mc. 10, 29. 30.
hairaisis, u'iotoig, Spaltnng , Ketzerei: hai-
raiseis G. 5, 20.
hairda, f., ayib], Heerde Gf. 4, 1028. Gr.2,
62. 3, 475: vas hairda sveine haldana M. 8, 30.
Mc. 5, 11; vas b. sveinc managaize haldanaizc
L. 8 , 32 ; run gavaurhtedun sis alia so h. M.
8, 32; rami so h. Me 5, 13. Gr. 4, 192; vi-
tandans ufaro bairdai scinai L. 2, 8; in J)o hair-
da sveine M. 8, 31; in h. sveine M. 8, 32.
hairdeis, hi. , rroifii'jV , Dirt: hairdeis ist
lambe J. 10, 2; ik iin h. gods J. 10, 11; nist
h. J. 10, 11; ains h. J. 10, 16; h. sa goda J.
10, 11; ik im h. sa goda J. 10, 14; sve lamba
ni habandona hairdeis M. 9, 36; hairdjos L. 2,
8; Jiai h. L. 2, 15. 20; fram Jiaim bairdjam
L. 2, 18; hairdjans E. 4, 11.
hair to, n., xagSia, cor, Herz Gf. 4, 1043. Gr.
2, 222. 3, 399: paruh ist hairto izvar M. 6s,
21 ; h. ize fairra sik hahai] > mis Mc. 7, 6 ; ni
indrobnai h. izvar J. 14, 1 ; faginoja izvar h. J.
10, 22; h. galaubeif) du garaibtijjai R. 10, 10;
h. unsar urrumnoda A. 6, 11; bardizo j^ize unga-
laubjandane varf> h. Sk. 4S, 11; in daubi]:>os
bairtins ize Me 3, 5; gabugdai h. seinis L. 1,
51; us Jaiiipieigamma od. ubilamma huzda h. sei-
nis L. 6, 45; Joo miton h. ize L. 9, 47; sa
vilja meinis h. It. 10, 1; \>o analaugjona h. is
K. 14, 25; us aggvijiai h. k. 2, 4; augona h.
annaliairts — hailan.
127
ir.varis E, 1, 18; in hauneinai b. C. 2, 23; in
ainfalbein h. C. 3, 22; in bairtin seanmm M.
5, 28. Jtfc. 11, 23. L. 1, 66. 2, 19. 51; in h.
[Minamata R. 10, (i. 8. 9; fen b. godaauna L. 8,
1"); us li. manne Mc. 7, 21; us allamma b, jiei-
naninia Mc. 12, 30. X. 10, 27 j us allamma h.
Mc. 12, 33; ms bfciajaaama b. 7'. 1, 5. «. 2,22;
af li. i/r //. 8, 12; ana li. i/.c A". 3, 15 j I'.his
gamalvidans li. L. 4, 18; ci ni frojicina li. J.
12, 40; unlivcllo agio li. nicinaiiima R. 9, 2;
fauragahngida h. h. 9, 7; andvairjija, ni b. 77<.
2, 17j I'ans in and\aii]'ja bvopandans jail ni li.
k. 5, 12; ni galrijii{> iiimia in liairlo jV/c.7, 19;
gaf in b. Teitaus It. 8, 16; danbala babaijj h.
i/\.\r Mb. 8, 17; ganrijx gadaubida iirar b. J.
16, 6; nt iiidrobnaina izvara liairtona J. 14, 27;
rnnos hairtane K. 4, 5j in spildom li. loikeinaim
A'. 3, 3; in daubi{>os li. leinaiie A'. 4, lti; in
bairtam npsaraim ft. 3, 2. 4, 6. 7, 3; in h. iz-
varaim M. 9, 4. jlfc. 2, 8. L. 5, 22. £. 3, 17.
5, 19. C. 3, 15. 16; in h. sctqaiia i»7c. 2, 6.
L. 3, 15; in li. ize Mc. 4, 15; ci andliuljaindau
us managaini 1". miloncis L. 2 , 35 ; gavandjan
liairtona allanc du barnain L. 1, 17; kann li.
izvara L. l(i, 15; gadaobida i/.c li. J. 12, 40;
gibands in li. unsara /'. 1, 22; insandida in li.
izvara G. 4, (i; gafjfafatjai h. izvara E. 6, 22.
C. 4, 8. tit. 2, 17; faslail) leika jah li. iivara
in \ri.-lau Ph. 4, 7; du tulgjan li. izvara unfai-
rinona Th. 3, 13; garaibljai li. izvara in GriabTai
guba //;. 3, 5.
a rniah a i r t S , (b(77i?.«yyitjg , barmhcrzig : ar-
mabairtai E. 4, 32.
hauhliairts, hochmMhig, slolz Gr. 2, 657:
ni baubbairts , fit) (XV&adi]S C. ml Tit. 1, 7;
hauliliairtai, vneyippavoi t. 3, 2.
hrainjahair t8, reines Ilerzens; = audagai
bai lirainjaliairtans, ucc/.«qioi ol Xct&ctQoi rij
ttmoSin M. 5, 8.
armahairtei, /. , £Uo$, Barmherzigkeit :
armaliairlci is L. 1, 50; in arnialiairteins R. 15,
9; glmanand* a. />. 1 . 54; gabeigi viiaodi in
arinaliairlcin E.'2, 4; gamikilida annaliairtriii mIiij
Id izai L. 1, 58; {>airli in 0-if i;ui<lc-iii a., 8ut
| 07T).ay%va f?.iovg L. 1, 78; bigitan a. at fraujin
t. 1, 18; und ah Randgl. zu l»l«-i| >t-in, aniuryyya
oixTiQittov Lb. ad C. 3, 12.
li a rdii liai rtui, /'., (7y.?.tjt>t)y.cw<ii«, Hurther-
zigkeit Gr. 2, 657: tibn banfafcairteta bvara
Mc. 10, 5.
liaulihairtei, f. , vxtQi]<pavicc , Hochmut/i,
Sink: liauhhairtci Mc. 7, 22.
a r in a li a i r t i | > a , /"., Barmherzigkeit 1 Almo-
sen: so armaliairtijia {icina, aov 1} tXftjfioovr),.
slips tua M. 6, 4: arnialiair(ij>a, iltov, probita-
Irm M. 9, 13; taujan a. bi attain unsaraini,
nniijocu ektog lura tujv nartQiov ijiituv, patri-
bus nostris opcm ferrc L. 1, 72.
Iiair{>r, n., im PI. fur anU'.yyyn, Eingcwcidr,
Inncrcs Gf. 4, 1030. Gr. 3, 407. 4, 287: in
bair]>rain i/.\araim A - . 6, 12; bairjira als Randgl.
:«brusts nicinos, meinen Liebling Lb. ad Phil. 12.
hair u s, m., Schwerl, (>ouifaicc L. 2,35; soiisl
(i(<yr<iocc V,r. 1, 45. 3, 440. /, 54: hairus R.
8, 35; saivala Jiairbgaggiji b. L. 2, 35; ni qani
lagjan gavairfii ak bairn M. 10, 34; oslakaada
b. Mc. 14, 47; b.babands J. 18, 10; la.g<'i {>aua
b. in fodr J. 18, 11; {>ana ii. Iiairi{) R. 13, 4
(cgl. Lb. ad Mc 7, 32); mij> bairiim jab tri-
vain Mc. 14, 43. 48.
haitan (baita, baibait Gr. 7, 565) heissvn Of.
4, 10/7. Gr. 2, 75. Et bedeutct: \) mil dap-
ptltem Ace, nennen, inixitktut M. 10, 25 ; y.u-
Imv Ij. 20, 44. R. 9, 25,- — baitan afar naniin,
Xahtiv bti T(Z orouciTi, nach Jcmandcs Namen
briirinirii L. 1, 59; — baitan naino bvis c. Ace,
•/.cclttv to ovoftc rtvog c. Ace. L. 1, 13. 31
und passivise// L.2, 21; — im Pass, mil ilop-
pcltcm Nom., yoijuaTi'^w , nti nomine, hcissen
R. 7, 3 od. iji'oua not iextv Ij. 1 , 26 und
mit namin J. 18, 10; od. IfytO&CU M. 9, 9.
27, 17. Mc. 15, 7. J. 9, 11. II, 16. C. 4, 11;
128
anahaitan — andhaitan.
sunsi y.cdiia&ca; beigefugt ist namin L. 16,20.
19, 2 oil. £>amma namin L. 1, 61. Gr. 4, 591;
— cs hat aber auch im Act. den Nom. st. ties
qriech. Vocal, bei sich L. 6, 46. Gr. 4, 622;
— nur die passiven Formen haben die Bedeu-
iung vocari, heissen Gr. 4, 52. — 2) c. Ace,
Jemanden rufen, einladen; cfioviiv riva Mc.
3, 31. L. 14, 12. J. 11, 28; od. y.al.iiv riva
Mc. 1, 20. L. 7, 39. 14, 10. 12. 13. 16. 17
und mit bi namin, y.ciT ovoj.ia J. 10, 3. — 3)
c. Inf. Act., befehlen, eowrav L. 5, 3 ; od. y.t-
ktiieiv M. 8, 18; im Griech. steht der Inf.
Pass, nach tlntlv Mc. 5, 43. 10, 49. L. 19, 15
od. xsXiveiv M. 27, 64. L. 18, 40. Gr. 4, 98.
103: liaita |:>o ni managein nieina managein mei-
na R. 9, 25; ina fraujau haiti£> L. 20, 44; £>o
svesona lamba h. I)i namin J. 10, 3 ; h. £>uk J.
11, 28; hva mik haitik> frauja, frauja L. 6, 46;
haitais namo is Ioliannen od. Iesu L. 1, 13. 31;
ni h. frijonds k>einans L. 14, 12; liaihait galei-
ban sipoujans M. 8, 18; h. ins Mc. 1, 20; li.
izai giban matjan Mc. 5, 43; b. atvopjan ina
Mc. 10, 49; b. ina afliuban Z/.5, 3; saei b. ina
od. \>vk L. 7, 39. 14, 10; h. managans L. 14,
16; b. ina liuban du sis L. 18, 40; b. vopjan
du sis J^ans L. 19, 15; jabai gardavaldand Baiail-
zaibul baibailun M. 10, 25; b. ina afar namin
attins is Zakarian L. 1, 59; bait nu vitan Jjamma
blaiva M. 27,64; b. unledans L. 14, 13; bamma
baitandin sik A. 14, 12; baitandona ina Mc. 3,
31. Im Pass.: praufetus baubistins liaitaza A. 1,
76; minnista od. mikils baitada M. 5, 19; saei
h. Xristus M. 27, 17; razn mein razn bido b.
allaim Mc. 11, 17; sei b. Nazaraif) A. 1, 26;
sunus baubistins b. A. 1, 32; b. sunus guj^s A.
I, 35; sei b. stairo A. 1, 36; sei h. Befdabaim
A. 2, 4; veihs fraujins b. A. 2, 23; af fairgunja,
Jjatei b. alevjo A. .19, 29 ; saei b. Didimus J.
II, 16; b. horinondci A*. 7, 3; in Isaka b. J>us
fraiv 12. 9, 7; saei freis b. K. 7, 22; saei b.
Justus C. 4, 11; Jiai baitanda sunjns gufis It. 9,
26; ni im vairjps , ei bailaidau sunus J^eins od.
apaustaulus A. 15, 19. 21. K. 15, 9; L-an bai-
taizau A. 14, 10; baitaidau Ioliannes A. 1, 60;
saei h. Jpamma namin A. 1, 61; haitans varji
akrs jains akrs bloj^is M. 27, 8 ; b. ist skalks K.
7, 22; sah £>an h. \as namin Malkus J. 18, 10;
sei baitana vas Magdalene A. 8, 3; baitan vas
namo is Iesus A. 2, 21; namin haitans Lazarus
od. Zakkaius A. 16, 20. 19, 2; manna b. Iesus
J. 9, 11; sa" baitana Barabbas Mc. 15, 7; MaJ>-
Jiiaiu baitanana M. 9, 9 ; f> ana baitanan Zeloten A.
6, 15; fiaim haitanam A. 14, 17.
anahaitan, Gr. I, 565, c. Ace, Jemanden
anrufen, tmy.cdtia&cd riva k. 1, 23; daneben
bidai, intxakeio&ai, It. 10, 13. t. 2, 22; tow-
ruv Th. 4, 1 ; — c. Dal., Jemanden hart an-
lassen, schelten Sk. 51, 13. 15: veitvod gu£> ana-
baita k. 1, 23 ; anahaitif> bidai namo fraujins It.
10, 13; anabaitam bidai hvis jah bidjam, ei ga-
aukaijo mais Th. 4, 1 ; £>ize anabaitandane im Sk.
51, 15; jainaim anabaitandam im Sk. 51, 13;
mija £>aim bidai a. fraujan t. 2, 22.
and bait an, Gr. I, 565, 6fio?.oytiv, bffent-
lich bekennen J. 12, 42. Sk 45, 8; daneben
Jjamnia godin andabaita, rt)v y.a?.i)v 6{io?,oyiccv
T. 6, 12. Es h'angt davon der Ace. ab It. 10,
10; der doppelte Ace, bekennen, dass Jemand
Etwas sei J. 9, 22. R. 10, 9; der Inf. Tit. 1,
16 und f>atei, 6'rt M. 7, 23; — c. Dat. Gr.
4, 695, t'£.o[io?.oy£io-&cd n, Eticas bekennen
Mc. 1, 5; opoXoytiv ev tivi, Jemanden beken-
nen M. 10, 32; ctv&ouokoytia&ai tivi L. 2.
38 od. e£ouo?.o}'H<J&ai tivi,, Jemanden lout
preisen L. 10, 21. It. 14, 11. 15, 9: andhaila
im, |>atei ni bvanbun kun£>a izvis M. 7, 23; a.
jab ik imma 31. 10, 32; a. ^us L. 10, 21; a.
Jous in Jiiudom It. 15, 9; andbaitis fraujan Iesu
A'. 10, 9; andhaiti]} mis in andvairjija mannc
M. 10, 32; a. alia razdo gufa It. 14, 11; gufi
andbaitand kunnan Tit. 1, 16; andhaibaist Jpani-
ma godin andabaita T. 6, 12; andbaibait fraujin
allinitan — liakuls.
129
L. 2, 38; faura farcisaium ni andhaihaitun J. 12,
42; jabai hvas iua andliailiaiti Xristu J. 9, 22;
andliaitan Sk. 45, 8; andhaitandans fravaurlitim
seinaim Mc. 1, 5; ij> munjia andhaitada <1» -a-
nistai R. 10, 10.
athaitan, Gr. I, 565, c. Ace, Jewanden
herturufen, xaXuv L. 19, 13; sonst nQogxa-
kiio&cu: alliaihait, j>anzei vilda is Mc. 3, 13;
a. Jians tvalif Mc. 6, 7; athailands taihiin .skal-
kans si-inans L. 19, 13; a. bans tvalif M. 10,
1; a. ins Mc. 3, 23. 10, 42. L. 18, 16; a. alia
{so manageiu Jtfc. 7, 14; a. siponjans Mc. 8, 1;
a. hundafa[i Mc. 15, 44; a. tvans siponje scinaize
L. 7, 19; a. sumana magive L. 15, 26; a. ain-
hvarjanoh failiuskulane L. 16, 5.
fairhaitan, Gr. t, 565, terkeisscn ; bank
sis fairliaitan, y«t)i±to&ai, Dank tcissen Gr. 3,
771. 4, 30. 363: iba Jiank £>us fairliaitis skalka
jainaniina, (it) %ct()iv e%ii. rw SovXiu txiivta (stand
exug, od. wurde fya, fur t-/tj genommen?) Lb.
ad L. 17, 9.
g a h a i t a n , Gr. I, 565, c. Ace, avyxa).iia&ai
rivu, Jcmanden zttsummenrufen, convocare aliquem
Mc. 15, 16. L. 9, 1. 15, 9; — enayyilXeod-c.L
ri , Ehcas rerheissen Tit. 1, 2. Sk. 42 , 8. 45,
15; abhSngig det Inf. Mc. 14, 11 und so gub
blotan fur &ioot{3uav T. 2, 10. Gr. 4, 101:
^aliaitij' frijondjos L. 15, 9; lib.iin.iis aiveinona
hoei gahaihait unliugands gu{-> Tit. 1, 2; missa-
dede allot baim ainfal{)aba gavandjandam g. SA\
42,8; yahaihaitun inima faibu giban Mc. 14, 11;
g. alia hausa Jfc. 15, 16; gabaitands Sk. 45,
15; g. f>ans tvalif L. 9, 1; qinom gabaitandeim
guf> blotan T. 2, 10.
us bait an, Gr. /, 565, provocare, fterausfor-
dern: misso ushaitandans, aAfo}iorg TiQOXaXov-
fievoi G. 5, 26.
fauragahaitan, Gr. /, 565, c. Ace, tiqo-
xaxayyiU.tiv rt, Etwas xuvor verheissen: bana
fauragahailanan aivlaugian A'. 9, 5.
an da bait, n., uuoXoyia, Bckenntniss Gr.3,
481: andabailis izvaris in aivaggidjon Xristaus k m
9, 13; andbaibaist bamma godin andahaita T. 6,
12; | i-> veitvodjandins uf Paunteau Peilatau | ..t .
godo andahait T. 6, 13.
biliait, n., toilhtu, Streit Gr. 3, 485: bi-
haiu k. 12, 20.
gall ait, n., inayytlia, Verheitsung: barna
gabaills R. 9, 8 ; g. auk vaurd bat-ist R. 9, 9;
alimin g. bamma veibin jL'. 1, 13; gadailans g.
is E. 3, 6; bi gahaita G. 4, 23; bi Isakis g. G.
4, 28; gahaita R. 9, 4; hvaiva managa g. guf>s
k. 1, 20; gastcis gahaite trausteis E. 2, 12; bi
gahaitam G. 3, 29; bi g. libainais bizos in Xri-
stau lesu 1. 1, 1; du gatulgjan gahaita at Lane R.
15, 8; fo habandans nu g. k. 7, 1; g. hahan-
dei libainais \>hos nu jah fjizos anavairjions TA, 8.
haiti, f. , Geheiss, Befehl: bi haitjai, xcer
imTctyijV K. 7, 6; in h., iv xiXivauari, Lb. ad
Th. 4, 16.
I) ilia it ja, m. , ein streitsuchtiger, anmassen-
der Mensch: ni bibaitja (fehlt im Griech.) Lb.
ad Tit. 1,7; bibaitjans, dlct^ovtg Lb. ad t. 3, 2.
d u 1 g a h a i t j a , ni., Suvtiart'ig, Gliiubiger : dul-
gahaitjin sumamma L. 7, 41.
usliaista, m., variQijd-tig; se/ir begehrend,
in Diirfligkeit lebend: ushaista ni ainnohun kau-
rida k. It, 8- Gr, 4, 256.
bai|>i, f, ayqog, Jleide, unbest elites Feld Gf.
4, 809. Gr. 2, 237. 497. 3, 395. Grr. 499:
blomans haijijos M. 6, 28; |>ata havi h. M. 6,
30; insandida ina h. seinaizos Lb. ad L. 15,
15. Gr. 3, 127. 4, 680; atgaggandin af haibjai
L. 17, 7; saei sijai ana h. L. 17, 31.
hai[>ivisks, aygiog, inderHeide befindlich,
teild: matida £>ramsteins jah milib haif>ivisk
Mc. 1, 6.
bai [mo, /*., ilhjvig, Heidi n Gr. 2, 164. 1,
1 2 : vas so qino haibno Mc. 7, 26.
h a k u 1 s , m., (ftXovtjg, Reisemantel Gf. 4, 797-
Grwi. 519: bakul, banci bilaij) in Trauadai at
Karpau, qimands atbair t. 4, 13.
17
130
lialbs — liandus.
halbs, fyuovg, halb Gf 'A, 882 ; nur stark formig
und artikellos Gr. 4, 391. 616: und halba J>iu-
dangardja meina Mc. 6, 23; halbata aiginis mei-
nis L. 19, 8.
halba, f, Halfte, Seite, Theil Gr. 3, 489:
in J>izai balbai, iv tovtw tw fitou, hac in re,
in dieser Himicht k. 3, 10. 9, 3.
h aid an (halda, haihald Gr. I, 565), c. Ace,
Etwas halten, kitten, weiden; floaxiiv xv, auch
noiuaivuv LA7, 7. K.Q,7. Gr. 4, 599. 658. Gf.
4,896: hvas haldi£> avejbi AT. 9,7; haldan sveinal/.
15, 15 ; skalk aigands arjandan aij >{ >au haldandan
L. 17, 7; f>ai haldandans M. 8, 33. L. 8, 34;
£>ai h. £>o sveina Mc. 5, 14; vas bairda sveine
managaize haldana 31. 8, 30} vas jainar bairda
sveine h. Mc. 5, 11; vas jainar bairda sveine
managaize haldanaize L. 8, 32.
haldis, adv., weiter, me fir; oberdeutsch halt,
halter Gf. 4, 909. Gr. 3, 590. 4, 753: ni f>c
haldis, non eo amplius Mssm. ad Sk. 44, 16.
*halis, adv., vix, kaum Gr. 3, 88. 218. 590.
halisaiv, v. aivs.
halja, f, «'%, Holle Gf. 4, 860. Gr. 2, 29.
3, 354. 394. Grm. 195. 461. 486 ; es steht ohne
Artie. Gr. 4, 384: in haljai L. 16, 23; und
halja gadrausjaza L. 10, 15; hvar ist sigis £>ein,
halja K. 15, 55.
balks, exiguus; gering, durftig; nxcoyog G. 4,
9; xtvog Lb. ad K. 15, 10: so ansts is in mis
halka ni varf> K. 15, 10; = du f>aim unmahtei-
gam jah halkam stabim G. 4, 9.
h a 1 1 u s , m., neTQct, Fels, Stein : galagja in Sion
slain bistnggqis jah hallu gamarzeinais R. 9, 33.
ha Is, mi., TQdtflog, Hals Gf. 4, 927. Gr. 2,
72. 264. 3, 402: draus ana hals is L. 15, 20.
f reilials, mi., iksv&iQia, Freiheit Gr. 2,630.
Grr. 282: £>arei ahma fraujins, J>aruh freihals
ist It. 3, 17; jbammei freihalsa uns Xristus fri-
jans brahta G. 0, 1 ; jus auk du f. la^odai si-
ju|> G. b, 13; Jiaiei innuxslupun biniuhsjan frei-
hals unsarana, £>anei aihum in Xristau Iesu G. 2,
4; J>atainei ibai £>ana f. du leva leikis taujaif)
G. 5, 13; in fjammei habam f. E. 3, 12.
halsagga, v. agga.
ha It 8, %(oX6g, verstiimmelt , la hm Gf. 4, 929:
haltai M. 11, 5. L. 7,22; haltans L. 14, 13. 21.
* li a in o n , vestire, bedecken, einhiillen Gf. 4, 932.
Gr. 2, 55. 3, 447.
a I'll a m o ii , die Bekleidung ablegen, austiehen,
ixdvea&cu: ana £>ammei ni vileima afhamon, ak
anabamon A*. 5, 4.
a nah am on, tnsvSvea&ai,, die Bekleidung
anlegen, anziehen: ana £>ammei ni vileima af-
hamon, ak anahamon k. 5, 4.
andhamon sik, c. Dat., sich eines Gegen-
standes entkleiden, ihn ablegen Gr. 4, 32. 639 :
andbamonds sik leika, anexSvodfiiVog rr\v aaqxa
C. 2, 15.
gab a m on, c. Dat. , ivSvig&al ti, Eticas
anziehen, sich womit bekleiden II. 13, 14. K.
15, 53. E. 4, 24. C. 3, 10; im Pass. G. 3,
27. Th. 5, 8; — gahamon sik E. 6, 11. C. 3,
12. Gr. 4, 32.644: gahamoj) fraujin unsaramma
R. 13, 14; g. Jjamma niujin mann £.4, 24; g.
niujamma C. 3, 10; g. izvis sarvam gujss E. 6,
11; g. izvis blei]bein C. 3, 12; gahamon unriu-
rein otl. undivanein K. 15, 53; Xristau gahamo-
dai siju£> G. 3, 27; g. brunjon galaubeiiiais Th.
5, 8.
u far Ii a in on, c. D., intvdvfO&ai xi, Etwas
daruberziehen : bauainai unsarai |>izai us himina
ufarbamon gairnjandans k. 5, 2.
liana, m., akixxwQ, Hahn Gf. 4, 958. Gr. 2,
42. 598. 3, 314. 327: hana brukida M. 26, 74.
J. 18, 27; h.vopida Mc. 14, 68; faurjjizei h. hruk-
jai Mc. 14, 72 ; f>ei h. ni hrukei|> J. 13, 38 ;
faur hanins bruk M. 26, 75.
hand us, f, x*Q, Hand Gf. 4, 965. Gr. 2,
35. 458. 3, 403 ( auch tcerden die Adj. taihsvo
und blcidumei ohne handus gebraucht Gr. 4,
262: taihsvo jbeina handus M. 5, 30; gastof> so
laushandja — liartlnlia.
131
h. is Mc. 3, 5. L. 6, 10; h. I>eina Mc. 9, 43;
ti. fraujins vas mi|:> imma L. 1, 66) li. is so
taihsvo vas Jiaursus L. 6, 6; ni im h. K. 12, 15;
attaitok liandau izos M. 8, 15; fairgraip Li h.
}>ata Lam Mc. 5, 41 ; undgrripands ina Li L. Mc.
9, 27; nasein oil. unagein us L. fijaude L. 1, 71.
74; habatids in li. scinai L. 3, 17; ni fravilvij)
bo us L. mcinai J. 10, 28 ; fravilvan ho us h. attins
mcinis J. 10, 29; qiban du h. K. 12, 21; goleins
od. so goleins mcinai li. Pavlaus K. 16, 21. C
4, 18. th. 3, 17; gamclida mcinai L. Phil. 19;
h. mcinai ufmclida inscr. Neap.; ufrakjands liandu
M. 8, 3. L. b , 13; ufrakjands L. seina ilfc. 1,
41; ufrakci bo L. beina Mc. 3, 5. L. 6, 10;
atlagei L. peina ana ija M. 9, 18; uslagjands h.
M'nia ana Lolian X>. 9, 62; uslagida ana ina L.
J. 7, 30; LaLaida L. izos M. 9, 25; lindgrcipands
h. izos Mr. 1, 31 ( fairgrcipands h. ])is blinding
od. izos Mc. 8, 23. L. 8, 54; gabaursana ha-
Lands od. haLandin li. Mc. 3, 1.3; bamma baursja
LaLandin h. L. 6, 8; gibifj figgragulb. in li. is
L. 15, 22. Gr. 4, 771; od. ci lagidedi imma Lan-
dau Lb. ad Mc. 7, 32; afar analageinai handive
praizbylaireis T. 4, 14; bairh analagein h. mei-
naizo t. 1, 6; gamaiujaim lianduiu Mc. 7, 2; un-
]>vaLanaiin li. Mc. 7, 5; ana L. buk ufhaband L.
4, 11; Lnauandans h. L. (}, 1; usiddja us L. izc
J. 10, 39; vaurkjands svesaim J). E. 4, 28;
van rk jan h. izvaraim Th. 4, 11; lagjais ana [io
banduns Mc. 5, 23; lagjands li. ana bo Mc. 10,
lfi; li. niinanliun lagjais T. 5; 22; L. analagjanib
L. 4, 40; atlagjands ana L. scinos Mc. 8, 23;
L. galagjands Mc. 6, 5 ; galagida L. ana bo augo-
na is Mc. 8, 25; uslagidcdun h. ana ina Mc. 14,
46; uslagjan ana ina L. Zi.20, 19; uslagida ana ina
h. J. 7, 44. Sk. 51, 1 ; bairh h. is vairhand Mc.
6, 2; bvaband h. 31. 7, 3; atgibada in L. manne
Mc. 9, 31; atgiban in b. manne L. 9,44; galcv-
jada in h. fravaurhtaize Mc. 14, 41; tvos h.
habandin Me. 9 , 43 ; gabundans L. jab fotuns
J. 11, 44; usbraidida h, mcinos du roanagein
li. 10, 21; iiii]>a|>lauli L. is /•. 11,33; usbafjand
sviknos h. T. 2, 8.
laushandja, m., xtvog, mil leeren H&nden
Gr. 2, 654. 656. 666: insandidedun laushandjan
Mc. 12, 3.
hand uvaurhts. \ , .
\ v. vaurkjan.
mi hand uvaurhts,'
haridugs, O0(fb$, weite: hvar handugs K. 1,
20; so dvaliba gubs handugozei mannam Lb. ad
K. 1, 25.
handugei, f. , aotfict, Weiskeit; gadomida
od. gasunjoda varb handugei M. 11, 19. L. 7,
35; ei kannib vesi so managfai£>o h. gubs Lb.
ad £.3, 10; alimins fullnands jab Landugeins
L. 2, 40; diupiba gabcins L. jah vitubnjis gnbs
R. 11, 33; ab man L. jah andLulcinais /,'. 1, 17;
vaurd LaLandona h. buhtaus C. 2, 23; in Lan-
dugein gubs K. 1, 21; in h. lcikcinai i. 1, 12;
in allai L. jab frodein E. 1, 8. C. 1, 9. 3, 16;
in allai h. C. 1, 28; in h. gaggaib C. 4, 5; ni
dvala gatavida gub Landugein bis fairhvaus K. 1,
20; bairh h. K. 1, 21; L. sokjand K. 1, 22;
gubs L. K. 1, 24; hvo so handugcino so giLano
imma Mc. 6, 2.
h a n f s , xv).l6g, gekriimmt, contract ; hier ein-
hiindiff : gob bus ist banfamma in libain galei-
ban Mc. 9, 43; vgl. Gf. 4, 955.
hansa, /"., Schaar; n?.fi&og L. 6, 17; sonst
OTlunct Gf. 4, 978. Gr. 3, 473: hansa mikila
managcins L. 6, 17; h. jah sa busundifabs J.
18, 12; Iudas nam Lansa J. 18, 3; gahaihaitun
alia b. Mc. 15, 16.
hardus, hart; avortjoos L. 19, 21. 22; axXrj-
o6g J. 6, CO. Gf. 4, 1019. Gr. 2. 62. 3, 313:
manna hardus is L. 19, 21; visseis, batei ik
manna L. im L. 19, 22; Lardu ist bata vaurd
J. 6, 60. Im Compar. : incize! bairn sva vaur-
banam Lardizo bize ungalaubjandane varb hairto
Sk. 48, 10.
hard ii ba, adv., hart; Suviog M. 8, 6; a:to-
TOfiwg A: 13, 10. Gr. 3, 109. 610: harduba
17»
132
hardnliairtci — haulijan.
balvifs M. 8, 6 ; ei h. (cod. A : hardaba) ni tau-
jau k. 13, 10.
Iiarduliai it ei, v. hairto.
gahardjan, c. Ace, oxhrjovvtiv xiva, Je-
manden hart behandeln ; fanei vili annai {> , i f>
fanei vili gahardeif R. 9, 18.
liar j is, m. , Heer; Croatia L. 2, 13; Xeyewv
L. 8, 30. Gf. 4, 983. Gr. 2, 459. 3, 472. 498.
4, 954. Grr. 292: harjis L. 8, 30; anaks varf
mi{) jbamma aggilau managei harjis himinakundis
hazjandane guj> L. 2, 13.
ha tan, c. ^Icc, fiiativ nva, Jemanden hassen
Gr. 4, 686. <?/". 4, 1069: allaize £>ize hatandane
unsis L. 1, 71; fan* hatandans izvis L. 6, 27.
hatjan, dass.: £>atei hatja 72. 7, 15; £>aim
hatjandam izvis M. 5, 44 wwd a/s Randgl. zu
£>aim fijandam izvis Lb. ad L. 6, 27.
hat is, n., odium, Hass; &v/.i6g G. 5, 20;
«ow*< oppj Gr. 3, 526 : alia baitrei jah hatis jah
fvairhei, naaa mxoia xal &v/a.6q xal 6oyri
E. 4, 31 ; qimif h. gufs ana sunum ungalaubei-
nais \E. 5, 6. C. 3, 6; snauh ana ins h. gufs
Th. 2, 16; barna hatizis Lb. ad E. 2, 3; mi£>
hatiza andhofun Sk. 51, 19; Jpliuhan faura fam-
ma anavairjsin h. L. 3, 7 ; aflageif jus hatis C.
3, 85 hatiza G. 5, 20.
hatizon, c. Dat-, %okav tivi, Jemandem ge-
hassig sein, grollen Gr. 4, 686. 747: mis hati-
zoJ> J. 7, 23.
haubi{>, «., xecpaXtj, caput, Haupt, Kopf Gf.
4, 775. Gr. 3, 398: haubif> tf. 12, 21; allaize
abne od. ize h. K. 11, 3. JS. 4, 15; h. aikkles-
jons E. 5, 23; h. leikis aikklesjons C. 1, 18;
tagla haubidis M. 10, 30; (sc. bidei) h. lohan-
nis Mc. 6, 24; skufta h. seinis L. 7, 38; ni bi
haubida feinamma svarais M. 5, 36; sah var£>
du h. vaihstins Mc. 12, 10. L. 20, 17; gahuli-
damma od. andhulidamma h. AT. 11, 4. 5; salbo
haubi£> fein M. 6, 17; hvar h. sein anahnaivjai
M. 8, 20; hvar h. galagpi L. 9, 58; ik h. af-
maimait lohanne Mc. 6, 16; afmaimait imma h.
Mc. 6, 27; Iohannau ik h. afmaimait L. 9, 9;
mis gibais h. Iohannis Mc. 6 , 25 ; atbar fata
h. is Mc. 6, 28; slohun is h. rausa Mc. 15, 19;
haurja funins rikis ana h. is R. 12, 20; gaai-
viskof h. sein K. 11, 4. 5; gahuljai h. sein K.
11, 6; ina atgaf h. ufar alia aikklesjon E. 1,
22; ni habands h. C. 2, 19; od. aleva haubid
meinata ni salbodes L. 7, 46; galagidedun imma
ana h. J. 19, 2. Gr. 4, 771; vifondans haubida
seina Mc. 15, 29.
haubi [> vunds, v. vunds.
hauhs, vtfjtjlog, hoch Gf. 4, 772. Gr. 2, 50.
/, 54: ana fairguni hauh od. hauhata Mc. 9, 2.
L. 4, 5. = fata hauho in mannam L. 16, 15.
— Der Superl. hauhista, 'vipiOTog, der Hbchste,
von Gott gebraucht, entbehrl den Artie. Gr. 4,
572. 574: sunus od. sun jus hauhistins L. 1, 32.
6, 35; mahts h. L. 1, 35; praufetus h. L. 1,
76 ; sunau guf s h. L. 8, 28 ; jedoch sunau gufs
f is h. Mc. 5, 7.
hauh aba, adv., hoch'. ni hugei hauhaba, fir]
vxpjjXocpQovei R. 11, 20.
h a u h i s , adv. , aviortgov, holier Gr. 3, 88.
306. 591: usgagg hauhis Lb. ad L. 14, 10.
ha u h It air ts, 1 ; .
, 1 , • '• { v - hairt0 -
naulihairtei,)
hauh [>uh ts, v. fugkjan.
h a u Ii e i , f. , vxpog , Hbhe : hva sijai braidei
jah laggei jah hauhei jah diupei E. 3, 18.
hauhifa, f, Hbhe, Erhbhung, Erhebung,
Ruhm; vxpog L. 1, 78. E. 4, 18; vxpwfia R.
8, 39. k. 10, 5; ra viftrjhx R. 12, 16; do£a
L. 14, 10. J. 7, 18: nih hauhifa, nih diupifa
R. 8, 39; ist fus h. faura faim L. 14, 10; all
hauhifos k. 10, 5; urruns us hauhifai L. 1, 78.
Gr. 4, 772 ; hauhifa seina sokeif J. 7, 18 ; saei
sokeif h. fis sandjandins sik J. 7, 18; h. fraf-
jandans R. 12, 16; ussteigands in h. E. 4, 8.
h a u h i s t i , n., die hbchste Hbhe : in hauhist-
jam, iv vxpiazoig, Mc. 11, 10. L. 2, 14. 19, 38.
hauhjan, c. Ace, Jemanden erhShen, prei-
nfarhnnlijan — iiaurn.
133
ten; inpovv xtva L. 14, II. 18, 14; tontt So-
£a£uv xtva; — abhlingig in c. Dat., ev Ttvt,
an Jemandem J. 13, 31. 32. 14, 13. 17, 10:
ik hauhja inlk silban J. 8 , 54; jali hauhida jali
aftra h. J. 12, 28; livazuh oil. sahvazuh saei
hauheifi sik silban L. 14, 11. 18, 14; saei li.
mik J. 8, 54; gtiji h. ina in sis J. 13, 32; jains
mik h. J. 16, 14; ei sunus fieins liauhjai f>uk
J. 17, 1; ei hauhjaif) guf> R. 13, 6; ei hauh-
jaina attan Af. 5, 16; ik puk hauhida ana airfiai
J. 17, 4; jali h. jah aftra haulija J. 12, 28; suns
hauhida ina J. 13, 32; hauhidcdun mikiljandans
gu]> Me 2, 12 (cgl. Lb. ad M. 9, 8); hauhci
naino [icinata J. 12, 28; h. fieinana sunu /. 17, 1 ;
nu It. mik J. 17, 5; hauhjan gu{> R. 15, 9;
liaulijands gu£> L. 17, 15; ei haulijaidau sunns
gu£>s Jiairh |>aia /. 11, 4; ei It. atta in suuau
J. 14, 13; ei hauhjaindau fram mannam M. 6, 2;
lianlii['.s im in ]:>aim J. 17, 10; guj> It. ist in
imma J. 13, 31.32; in £>amma h. ist atta mcins
/. 15, 8; h. vas J. 7, 39.
it I arlt a uli .jan, e Ace, xvyovv xiva, hof-
fahrtig macften: ufarhauhif)s T. 3, 6.
it s It a u h j an, c. Ace, vyovv rivet, Jemanden
crhohen; — ablidngig af c. Dat.. ex xtvoq J.
12, 32; und c. Ace, "iutg xivoq M. 11, 23. L.
10,15: |ian ushauheif) J>ana sunn mans J. 8,28;
ushauhida galmaividans L. 1, 52 ; skulds ist us-
liauhjan sunus mans ./. 12,34; ik jabai ush.iiijada
af airfiai J. 12, 32; saei hnaiveij) sik silban, us-
haulijada L. 14, 11. 18, 14; ei jus ushauhjain-
dau k. 11, 7; f>u und liimin usbauhida od. us-
bauhido Af. 11, 23. L. 10, 15.
u s It a ii It n a n , Gr. 1, 854. 4, 23 ; ivdo^K^ta&at,
tick crhohen, sich verherrlichen: ei usbaubnai
naino fraujins unsaris th. 1, 12; J>an qemi us-
baubnaii (so st. usbaubjan ?) in £>aim veiham is
Lb. ad th. 1, 10.
hau hf ins, f, do^ct, Erhbhung, Preis; lausa
baubeins, xevodol-icc, here Ruhmsur.ht Ph. 2, 3:
so baubeins meina J. 8, 54; in baubeinais gups
S»
J. 11, 4; bi lausai bauhcinai /'//. 2, 3; ik ni
sokja baubein meina J. 8, 50 ; gif b. gu j .a J. 9,
24; frijodedun mais h. manniska j .hi b. gaps J.
12, 43.
li a u i ] > ? , n., iiov%ia, Ruhe, Stillschweigen : qino
in bauijia (Lb.: hliu|>a) galaisjai sik in allai uf-
hausclnai Lb. ad T. 2, 11.
ha una, xctnttvog, niedrig Gf. 4, 691: hauns
im in izvis /,-. 10, 1.
h a u n i [ > a ? , /"., Erniedrigung : in hauif>a ( Cast.:
baiuii|i ii; Lb. : bliujaa), h »/<n#<« Lb. ad T. 2, 11.
li a un jan, e Ace, xannvovv xwa, Jeman-
den erniedrigen, hohncn Gr. 4, 618. 670: lais
jah haunjan mik Ph. 4, 12; mik silban haun-
jands fc. II, 7.
gab aun jan, c. Ace, dass.: ibai mik guf>
gahaunjai at izvis k. 12 , 21; gabaunida sik sil-
ban PA. 2, 8.
Ii a ii it e i n s , f. , Erniedrigung , Demuth ; xa-
ntivwaig Ph. 3, 21; sonstxannvocfQOOvvr): saei
imnaidriji leika bauneinais uusaraizos Ph. 3, 21;
mi j > allai hauncinai jah qairrein £.4, 2 ; in allai
h. gahugdais Ph. 2, 3; in h. C. 2, 18; in fa-
stubnja h. hairtins C.'2, 23; hauhein a(hins) Lb.
ad C. 3, 12.
h a ii r (1 s , f., {tvQct, die Thiir, nicht sotcohl die
Oeffnung, ah das sie vcrschliessende ; clatbruin,
fores clathratae Gf. 4, 1030. Gr. 2, 62. 430:
haurds mis usluknoda mikil.i K. 16, 9; galukands
baurdai jbeinai Lb. ad M. 6,6; at h. mis us-
lukanai U. 2,12; ei guf> usltikai unsis baurd vaur-
dis C4, 3; gasatida haurdins Neh. 7, 1.
li a u r i , n., civd-Qa!-, Kohle R. 12, 20 ; im Plur.,
uv&onxid, Kohlenfcuer J. 18, 18. Gr. 3, 352:
haurja vaurkjandans J. 18, 18; h. funins rikis
ana haubif) is R. 12, 20.
haurn, w., cornu; xiong, Horn L. 1, 69; xt-
QctTtov, Frucht des Johannisbrotbaums L. 15,
16. Gf. 4, 1035. Gr. 2, 62. 3, 409: urraisida
haurn naseinais unsis L. 1, 69; sad itan baurne,
f>oei matidedun sveina L. 15, 16.
13+
})Utli;iiini — hausjan.
^utliaurn, »., odkniy^, Trompete: in spe-
distin fmthaurna K. 15, 52; in \>. gup>s Th. 4, 16.
haurnjan, aaXmt,uv , auf dem Home bla-
sen: ni haurnjais faura £>us M. 6, 2; haurnjans
haurnjandans Lb. ad M. 9, 23.
Jjuthaurnjan, oakniyuv , trompeten: Jmt-
haurneif> A". 15, 52.
haurnja, wi., Hornist: haurnjans haurnjandans
(ah Erweiterung hinzugesetzt) Lb. ad M. 9, 23.
hausjan, dxovnv , audire, horen, vernehmen,
anhoren Gf. 4, 1001; fur gehorsam sein, ge-
horchen steht ufhausjan c. Dat. Gr. 4, 696. —
Abhangig 1) der Dat. der Person, axovuv ri-
vog, so mis Mc. 7, 14. L. 10, 16; £>us T. 4,
16 j izvis Mc. 6, 11. L. 10, 16; imma Mc. 6,
20. 12, 37. L. 6, 18. 15, 1. 19, 48; im L. 2,
46. J. 10, 8; barnraa Mc. 9, 7. i. 9, 35. J. 10,
20; }}ammei J. 9, 31. i£. 10, 14; dock auch
utibnai J. 10, 3. 27; vaurdam J. 12, 47. — 2)
der Gen. der Sache, axovtiv ri J. 7, 40; od.
rivog J. 10, 16. 18, 37. 19, 13; auch der Per-
son L. 2, 47. — 3) der Ace der Sache, axovsiv
n M. 7, 24. 26. Mc. 4, 16. 18. 20. 24. 14,
64. L. 1, 41. 4, 28. 5, 1. 9, 9. 16, 2. J. 8, 26.
38, 40. 43. 47. 9, 27. 40. 14, 24. 15, 15. 16,
13. k. 12, 4. G. 4, 21. E. 3, 2. 4, 21. Ph. 1,
30. t. 2, 2; od. twos X. 6, 47. G 1, 23. <.l,
13. — 4) Praepos.: a) ana c. Dat, Iv. rivog
J. 12, 34; 6) at c. Dat, Ticcgd rivog J. 8, 26.
15, 15. t. 1, 13. 2, 2 (vgl. Mssm. ad Sk. 44,
19); c) bi c. Ace, Ttiqi rivog L.9,9; d) fram
c. Dat. , jiao« rtvoj Mc. 3, 21. J. 7, 51. 8,
38. 40. Sk. 39, 15 od. aioi rivog L. 16, 2. —
5) ein ganzer Satz a) im Ace. des Partic. L.
4, 23. th. 4, 11 (im Griech. der Gen.) J. 7,
32. jR. 10, 15; auch hausideduf) ina siukan,
r\xovoare, on i)o&iv)iO£ Ph. 2, 26. Gr. 4, 126.
66 1 ; 6) eingeleitet durch a) ei, ori Mc. 6, 55.
J. 14, 28 und st des. Ace. c. Inf. J. 12, 18;
/?) f>atci, on M. 5, 2t. 27. 33. 38. 43. Mc.
16, 11. J. 9, 35. II, 20. 12, 34. G. 1, 23; y)
unte, 'on L. 1, 58: bi £>anei ik hausja svaleik
L. 9, 9 ; duhve J>ata h. fram £>us Zi. 16, 2 ; niu
hauseis, hvan filu veitvodjand M. 27, 13; hva-
zuh saei hauseif) vaurda' meina M. 7 , 24. 26 ;
saei h. izvis, mis h. L. 10, 16; h. fram imma
J. 7, 51; vaurda guf>s h. J. 8, 47; Jjamma h.
J. 9, 31 ; sva filu sve h. J. 16, 13; h. stibnos
meinaizos J. 18, 37; hausjam sumans hvairban-
dans th. 3, 11; hva hauseif) Mc. 4, 24; hvaiva
h. L. 8, 18; dujje jus ni h. J. 8, 47; hva
Jiamma h. J. 10, 20; fiata vaurd, £>atei h. J. 14,
24; £>ata vitoj) niu h. G. 4, 21; jDoei gasaihvif)
in mis jah nu h. in mis Ph. 1, 30; £>an haus-
jand £>ata vaurd Mc. 4, 16; fiaiei h. Jjata vaurd
itfe. 4, 20; £>an h. I,. 8, 13; stibnai is h. J.
10, 3; stibnos meinaizos h. J. 10, 16; stibnai
meinai h. J. 10, 27; hvaiva h. inu merjandan Lb.
ad R. 10, 14; jabai hvas meinaim hausjai vaur-
dam J. 12, 47; J>amma 'hausjaijj Mc. 9, 7. L.
9, 35 ; ei hausjandans hausjaina Mc. 4, 12 ; ni
h. izvis Mc. 6, 11; J>atei hausida at imma od.
at attin J.- 8, 26. 15, 15; fioei h. fram gu]:>a
J. 8, 40; J>oei at mis hausides t 1, 13; f>oei
h. at mis t. 2, 2 ; sve hausida golein L. 1, 41;
h., Jiatei usvaurpun J. 9, 35; sve h., Jsatpi vas
J. 11,6; sunsei h. J. 11,29; sunsei h., Jjatei qimi£>
J. 11, 20; h. unqef>ja vaurda k. 12, 4; h. fram
laisarja Sk. 39, 15; hvan filu hausidedum vaur-
£>an L. 4, 23 ; veis h. ana vitoda, £>atei sijai J.
12, 34; ei h. C. 1, 9; hausidedu|), J^atei qif>an
ist M. 5, 21. 27. 33. 38. 43; h. J-.0 vajamerein
is Mc. 14, 64 (vgl. Lb. ad M. 26, 65); £>atei
h. fram attin J. 8, 38; ni h. J. 9, 27; h., ei
ik qa£> J. 14, 28; jabai svef>auh h. fauragaggi
gu J>s anstais E. 3 , 2 ; jabai sve£>auh ina h. E.
4, 21; h. ina siukan Ph. 2, 26; aivaggeljons,
£>oci h. C. 1, 23} J>adei hausidedun ei is vesi
Mc. 6, 55; h. imma gabaurjaba M. 12, 37; h.,
unte gamikilida L. 1 , 58 ; jah ni h. L. 10,
24; h. \>o managein birodjandein J. 7, 32; h.
pata J. 9, 40; ni h. im J. 10, 8; h., ei gata-
hausjoa — iiflifinsjnn.
135
videdi J. 12, 18; fiammei ni h. R. 10, 14; ibai ni h.
li. 10, 18; var{>, sve li. Neh. 6, 16; hawd Israel
Mc. 12, 29} hauseifi McA, 3 ; li. mis allai jlfc, 7,
14; li., Iiva <ji[>il> L. 18, 6; (In liausjan L. 8,8; du
li. vaurd gu{>3 L. b, 1; li. imma /.. 6, 18. 15,1;
vildedun h. L. 10, 24; da b. imma L. 19, 48;
ni magu]> li. vaurd mein J. 8, 43; liva aftra vi-
lci]> li. J. 9, 27; Iohanne h. 1/mj/i. arf Sk. 47,
4 ; liaucjands imma Mc. 6, 20 ; sa ii. i. 6, 49 ;
hvazuli sa h. vaurda mcina L. 6, 47; h. f>ize J.
19, 13; liausjandan im L. 2 , 46; hausjandans
fram imma Mc. 3, 21; ci li. liausjaina Mc. 4,
12; Jiai vaunl li. Mc. 4, 18; h. sildaleikidcdun Mc.
6, 2; h., fiatei libaif> Mc. 16, 11; allai f>ai h.
L. 1, 66; allai £>ai h. is £. 2, 47; h. fiata Z-.
4, 28; f>ai h. L. 8, 12) h. £>izc vaurde 7. 7,
40; Jiatainei h. vesun, £>atci mereif) G. 1, 23;
Iohanne li. Sk. 41, 18; hausjandam E. 4, 29;
{>aim h. L. 6, 27; £>ans hausjandans J. 18, 21;
h. f>us T. 4, 16; ausona hausjandona Mc. 4, 9.
23. 7, 16.
li a us jo ii, axoiiuv, Iwren; c. Gen., Tivog J.
6, 60: liausjon Mc. 4, 33. Zr. 6, 15; hvas mag
{lis li. J. 6, 60; Jiaim hausjoudam Lb. ad t. 2, 14.
and liausjan, c. Z)a<. Gr. 4, 696, obedire
alicui, Ji'iunudvm gehorchen, axoiiuv Tivog Mc.
6, 20; tigaxoimv Tivog K. 14, 21; inaxovuv
Tivi L. 17, 6; — exaudire aliquem, Jemanden
erhbren, axoiiuv Tivog J. 9, 31. 11, 41. 42;
inaxovuv Tivog k. 6, 2 ; im Pass., tigaxovto&ai,
erhdrt werden M. 6, 7. L. 1, 13: mis andhau-
seis J. 11, 42; fravaurhlaim ni andliauscif> J. 9,
31; andliausjand mis K. 14, 21; andliausida ]>u.>
it. 6, 2; andhausides mis J. 11, 41; imma and-
liausida Mc. 6, 20; andhausidedi £>au izvis L.
17, 6; ci andhausjaindau M. 6,7; andliausida
ist bida Jieina />. 1, 13.
g a li a u s j a n , axovttv , hbrcn ; — abhangig
1) «fer .dec, Tt, Etteas; 2) Praepos.: a) at c.
/)«<., srmoa Ttvos J. 6, 45. Sk. 44, 19; 6) bi
c. Ace, ntqi Tivog M. 5, 27 7, 25. L. 7, 3
orf. ra nini Tivog Ph. 1 , 27; c) in au*o, tig
to ot/ff M. 10, 27; dj us c. Dat., ex Tivog k.
12, 6; — 3) ein abhiingiger Satx im Ace. des
Partic. st. des griech. Genii. Mc. 12, 28. 14,
58. L. 18, 36 od. eingeleitet dure ft J)atei, b'rt
Mc. 10, 47. J. 9, 32. PL 1, 27: ufar f>atei
gasailivi£> ;ii|>[>au gahauseif) hva us mis /'. 12,
6; fia'tei in auso gahauscij) M. 10, 27; fiatci g.
M. 11, 4; ni g. Mc. 8, 18; f>atei jus g. L. 10,
24; gahausjand M. 11, 5. jtfe. 4, 15. L. 7, 22;
ja] >})(' aljajiro galiausjau bi izvis , ] lati-i standif)
Ph. 1, 27; gahausjai Mc. 4, 9. 7, 16. L. 8, 8.
14, 35; galiausida Mc. 6, 14; g. f>o vaurjianona
Z. 9, 7; g. saggvins L. 15, 25; bi£>e g. J)ata
vaurd J. 19, 8; f>atei g. Sk. 44, 12; fjoei g.
at attin Sk. 44, 19; |iatci gahausideduts L. 7,
22. Gr. 4, 191; J)atei veis gahausidedum <|i{>an-
dan ina Mc. 14, 58; £>atei gahausidedu£> J%. 4,
9; slibna g. Sk. 48, 13; gahansidedun Mc. 11,
14. 18; in allaize J>izeei g. L. 2, 20; g. J>o
alia A. 16, 14; stibna g. Sk. 48, 19; baudans
gataujif) gabaujjan Mc. 7, 37; gahausjands M.
8, 10. 9, 12. Mc. 2, 17. L. 6, 16. 8, 50. J.
11, 4; g. vaurstva M. 11, 2; g. £>ala vaurd ro-
difj Mc. 5, 36; g., f>alei ist 7»/c. 10, 47; g. ins
samana sokjandans Mc. 12, 28; g. bilesu £.7,3; g.
f>ataZ.7, 9. 14, 15. 18.22. 23; g.managein faurgag-
gandein L. 18, 36; hvazuli sa g. at attin J. 6, 45;
g. izvara galaubein E. 1, 15; galiausjandans M.
27, 47. Mc. 3, 8. 6, 29.10, 41. 14, II. 15, 35.
Z. 2, 18. 8, 10. 14. 18, 26. 20, 16. J. 6, 60;
g. {sata vaurd L. 8, 15; g. vaurd E. 1, 13;
£>ai vaurd gufas g. Z. 8, 21; at galiausjandam
£>an im Jj.-ita Z. 19, 10; gahausjandei L. 7, 29.
J. 12, 29; g. bi Icsu od. bi ina Mc. 5, 27. 7,
25; at gahausjandein J>an allai managein Z. 20,
45; ausona galiausjandona Z. 14, 35; ni gahau-
sif> vas, Jiatei uslukij> J. 9, 32.
ufhausjan, c. Dat. Gr. 4, 696, auf Je-
manden horen, i/im gehorchen, ctVTtyta&ai Tivi
M. 6, 24; nti&ia&ai tivi G. 3, 1. 5,7; vno-
136
hanseius — Hclias.
jaooio&ai xwv L. 2, 51. 10, 17. 20. R. 8, 7.
10, 3. 13, 1. 5. K. 16, 16. E. 5, 21. 24. C. 3,
18; sonst vnaxoveiv rivl; — daneben bi all,
xaxa navrcc C. 3, 20. 22 ; in allamma, tig nctv-
xa k. 2, 9; du c. /»/. Sk. 38, 11; — ufhaus-
jands, vm'jxoog k. 2, 9. Ph. 2, 8 ©</. *V vno-
rayi] T. 3, 4: ainamma ufhauseib Lb. ad M.
6, 24; vltoda gubs ni u. R. 8, 7; u. Xristu E.
5, 24; ufhausjand imma M. 8, 27. it/c. 1, 27.
4, 41. L. 8, 25; u. unsis Zr. 10, 17; ei Jaai ah-
mans izvis u. L. 10, 20; all saivalo valdufnjam
ufarvisandam ufliausjai R. 13, 1; jabai hvas ni
u. vaurda unsaramina th. 3, 1 4 J ufhausjaib,
avccyxt] imoTciooto&at, R. 13, 5; ei nu jah jus
n. bairn svaleikaim K. 16, 16; jus qinons u.
vairam izvaraim C. 3, 18; barna u. fadreinam
bi all C. 3, 20; bevisa u. bi all leikafraujam C.
3, 22 ; qenes seinaim abnam ufhausjaina svasve
fraujin E. 5, 21; garailitein gubs ni ufliausidedun
R. 10, 3; ni allai u. aivaggeljon R. 10, 16;
sunjai ni ufhausjan G. 3, 1. 5, 7; vas ufhausjands
im i. 2, 51; n. attin Ph. 2, 8; sijaidu in allama
nfbausjandans k. 2, 9; u. izvis misso JE. 5, 21;
ni ufhausjandam aivaggeljon fraujins th. 1,8 ;
bans svesamma viljin ufliausjandans diabulau du
ufargaggan anabusn giibs Sk. 3S, 11; barna ha-
bands ufliausjandona mib allai anaviljein T. 3, 4.
hauseiiis, f. , «zo>), Gehor t. 4, 3. 4; o</.
rfas Gehorte: \aurd bauseinais gubs 7%. 2, 13;
hvas galaubida bauseinai unsarai J. 12, 38. R.
10, 16; subjondans bausein t. 4, 3; af sunjai h.
afvandjand <. 4, 4.
gali an sei ns, /"., Gehor, Gchbrtes, Predigt:
bannu galaubeins us gabauseinai , ib gabauseins
bairb vaurd Xristaus R. 10, 17; us gabauseinai
galaubeinais G. 3, 2. 5.
uf hauseiiis, /"., Gehorsam, vnoxayrj k. 9,
13. T. 2, 11; sonst VTiaxoi): ban usfulljada iz-
vara ufhauseins £. 10, 6; ana ufhauscinai anda-
haitis izvaris k. 9, 13; in allai u. T. 2, 11; ga-
trauands u. beinai /Vh7. 21; gamunandins bo
allaize izvara uf bausein k. 7, 15; frahinbandans
all frabje jah in u. Xristaus tiubandans it. 10, 5.
u f a r li a u s e i n s , /'., aaQccxot), das Ueberhbren,
Ungchorsam : du fraveitan all ufarhauseino A. 10, 6.
havi, n., ^opros, Heu Gf. 4, 708. Gr. 3, 413;
vas havi manag ana ]>amma stada J. 6, 10; at
hauja managamma visandin in bamma stada Sk.
49, 12; bande bata havi haibjos himma daga vi-
sando jah gistradagis in auhn galagib gub sva
vasjib M. 6, 30.
hazjan, c. Ace. Gr. 4, 617, ctivuv od. incu.-
vuv rivet, Jemanden loben, preisen ; — daneben
der Gen. L. 16, 8 od. in c. Gen., tm tivi L. 2,
20. Gr. 4,633: hazjub-ban izvis, brobrjus, bei
gamunandans sijub A. 11, 2; hazjau izvis? in
bamma ni hazja K. 11, 22; hazjib alios biudos
fraujan jah hazjaina ina alios manageins R. 15,
11; hazida bana fauragaggjan invindibos L. 16,
8; bazidedun fraujan Neh. 5, 13; hazjan gub
stibnai mikilai in allaizo niabte L. 19, 37; haz-
jandans gub in allaize L. 2, 20; managei harjis
biminakundis hazjandane gub L. 2, 13. Gr. 4, 954.
haze ins, f., Lob, Lublied, vfivog E. 5, 19.
C. 3, 26; alvog L. 18, 43; sonst maivog. ha-
zeins vairbib hvarjammeh fram guba K.4, 5; Jsize
h. in aivaggeljons ana alios aikklcsjons A. 8, 18;
du hazeinai vulbaus anstais scinaizos od. vulbans
is E. 1, 6. 12. 14; gaf hazein guba L. 18, 43;
habais li. us bamma R. 13, 3; hvo hazeino
Ph. 4,8; hazeinim E. 5, 19. C. 3, 16. Gr.
1, 605.
heito, fa avQtxcg, Fieber Gf. 4, 1074. Gr.
2, 45. 3, 487. /, 568: aflailot ija so heito M. 8,
15; ligandein in heitom, TtvQtaoovaav M. 8, 14.
*heiv?, Familie, Ham Gf. 4, 1063. Gr. 2,
145. 427.
heivafrauja, v. frauja.
helei, i)?u, mein Gott M. 27, 46.
Heleif'HXi, Mannsnamen: snnauslleleis L. 3,23.
Helias, 'H?.iag, Mannsnamen: Helias iW. 11, 14.
Mc. 6, 15. 9, 4. 11. 12. 13. 15, 36. L. 4, 26.
Her
liiinins.
137
9, 8. 30 od. Hclia M. 27, 4 ( J od. Heleias L. 9,
54; HeleiAu L. 4, 25 od. IlailciVns /,. 1, 17;
Helijin Mc. 9, 5. L. 9, 33; llelian M. 27, 47.
Mc. 8, 28. 15, 35 od. Heleian i. 9, 19.
Her, ' / hi, Mannsnamen : sunaus Heris L. 3, 28.
H erodes, HQOttii/g, Mannsnamen: Hcrodcs Mc.
6, 14. 16. L. 3, 19. 9, 9. Sk. 41, 6; »a H. Mc.
6, 17 orf. Herodis Jlfc. 6, 20. 21. L. 9, 7;
Herodes L. 1, 5. 8, 3 od. Herodis itfc. 8, 15
od. lierodcis Lb. ad L. 3, 1; Heroda .'A. 6,
18. 22.
Herodias, ' llowdiag, Weibemamen : so He-
rodias saisvor (so $t. so Hcrodianai svor Lb. ad
Mc. 6, 19; Herodiadins Mc. 6, 22 od. Hairo-
diadins Mc. 6, 17; bi Iicrodiadein L. 3, 19.
II e r o d l a n u s , hi. , 'JJowdiavog, Anhdnger des
Herodes: f>iie llcrodiane Mc. 12, 13; mif> J>aim
Herodianum Mc. 3, C.
lie[>jo, f, rauiiiov, Kammer Gr. 2, 238. 3,
428: gagg 'o hep>jon Jieina M. 6, 6.
Ii i 1 in s . m. , TitQixerpaXaia , Helm Gf. 4 , 845.
Gr. 2, 29. 499. 3, 445: galiamodai hilma Th.
5, 8 ; hilm nascinais nimif> £. 6, 17.
hi 1 pan, fr. 1., Ae//en G/ 1 . 4, 918. Gr. 2, 32;
avvvnovQyuv k. 1, 11; — abhdngig der Gen.,
Jemandem helfen; (1o>i&hv xivi Mc. 9, 22. 24;
avlXa^^aViGxTai xivi L.b,7. Gr. 4, 614. 664:
hilp unsara Mc. 9, 22; h. meinairos ungalaubei-
nais Mc. 9, 24; ei atiddjedeina hilpan ize L. 5,
7; at hilpandam jah izvis bi uns bidai k. 1, 11.
gahilpan, fr, 1, c. Gen., fio>jd-itv xtvi, Je-
mandem helfen Gr. 4, 614. 664: gahalp {>cina
k. 6, 2.
*hilj>an, fr. 1., sich hinneigen, hold sein Gf.
4, 892. 913.
viljahal[>ei, f. , das Beriicksichtigen, Zu-
neigung, Gunst; nQnaomoXrix^ia E. 6, 9. C. 3,
25; nqogxhoig T. 5, 21: viljabal£>ei nist at
imma E. 6, 9; nist v. at guf>a C. 3, 25; ni
vaiht taujandans bi viljalialj>ein C. ad T. 5, 21.
hul|>s, hold: bul[)s sijais mil, ikuOihjXt uoi
L. 18, 13. Gr. 4, 746.
ii ii 1 1 ii I |> a, m. , Unhold , Teufel; daifituv L.
8, 29; c?at/i<mov L. 4,35. 8, 33. 9, 42; <rora-
vas K. 6, 5; *o»u< Sia t %).og Gf. 4, 915. Gr.
4, 256; i-i scheint jedoch das Fern. unbul£>o
oAwe .drtic. </i'e alle Regel Gr. 4, 271. 385.
Grm. 164. 553: sa unhulj>a L. 4, 35. 9, 42;
unhulfMns T. 3, 6. 7. 6, 9. <. 2, 26; vif>ra
listins u. (cod. A: diabulaus) E. 6, 11; unhul-
{ain #. 5, 5. E. 4, 27; u. jah aggilum is M. 25,
41; fram |>aniina u. L. 8, 29; J>:ti unhulf>ans
L. 8, 33.
ii ii li ii 1 1 • o , /"., Unholdin ; daifimv Mc. 5, 12 ;
si mat dciifioviovj auch unhul£>on habao, Sccimo-
vi&od-cu Mc. 1, 32. J. 10, 21. Gr. 4, 510:
unhuljjo Mc. 7, 29. J. 10, 21; bif>e usdribans
varf> u. M. 9, 33. Gr. 4, 271; ah man unhul-
J>ons niilii .lin jaiia L. 4, 33 ; unhul£>on Mc. 7, 30.
L.7,33. /. 7, 20. 8, 48. 49. 52. 10, 20. 21 ; Jdo u.
Mc. 7, 26; unhulfions L. 4,41. 8, 2. 35. 10, 17;
u. managos L. 8, 30; alios £>os u. J!fc. 5, 12;
£>os u. X. 8, 38; in fauramajdja od. in Jiamma
reikistin unbuljiono M. 9, 34. Mc. 3, 22; lai-
seino u. T. 4, 1 ; £>aim unliul] J/c. 3 ? 22 ;
v aid n fni ufar a llaii ii u. L. 9, 1; unhul£>ons M.
7, 22. 9, 34. Mc. 1, 32. 39. 3, 15. 9, 38. 16,
9. L. 9, 49 (am Rande skohsla) Lb. ad L. 8
27; u. managos Mc. 1, 34. 6, 13; pos u. Mc.
1, 34.
hi in ins, m., ovQavog, Himmel Gf. 4, 938. Gr.
2, 55. 462. 3, 393. Grm. 398; * *<e/i< ohne
Artie. Gr. 4, 383; iiber die dabei stehenden
Praepos. Gr. 4, 771 : uslei{:>ij> bimins jab airjia
M. 5, 18; usluknoda b. L. 3, 21; galuknoda Ii.
L. 4, 25; fuglos biminis M. 6, 26. 8, 20. Mc.
4, 32. L. 8, 5. 9, 58; stairnons h. Mc. 13, 25;
und andi b. Mc. 13, 27; mij> milhmam h. Mc.
14, 62; frauja h. jah air£>os L. 10, 21; af hi-
mina Th. 4, 16; bi h. M. 5, 34; du b. Mc. 7,
34. L. 9, 16. 18, 13. J. 17, 1; in h. M. 6,
18
138
himinakunds
hidrc.
10. 20. Mc. 15, 7. 18, 22. 19, 38. E. 3, 15.
C. 1, 16; uf h. L. 17, 24; us h. Mc. 8, 11.
11, 30. 31. L. 3, 22. 9, 54. 10, 18. 17, 29.
20, 4. 5. J. 6, 31. 32. 33. 38. 41. 42. 50. 51.
58. 12, 28. K. 15, 47. k. 5, 2. Sk. 44, 9. 15.
48, 3. 9; himin jah airf>a hinriarlrijiaii L. 16,
17; in h. L. 2, 15. R. 10, 6; fravaurhta in h.
L. 15, 18. 21; und h. L. 10, 15; und f>ridjan
h. k. 12, 2; in £>iudangardjai himine M. 5, 19.
20. 8, 11. 11, 11; in J>iudangardja h. M. 7,21;
Jjiudangardi h. M. 11, 12. L. 6, 20; af himi-
nam Lb. ad th. 1, 7; \>o ana h. E. 1, 10. C.
1, 20; in h. Mc. 10, 11. L. 6, 23. 10, 20. k.
5, 1. E. 1, 20. /%. 3, 20; sa in h. M. 5, 16.
45. 48. 6, 1. 9. 7, 21. Mc. 11, 25. 26. 12, 25.
13, 25 ; saei in h. ist M. 10, 32. 33 ; uf h. C.
1, 23; ufar h. M. 6, 14. 26. 32; us h. M. 1,
11; gasahv usluknans himinans Mc. 1, 10;] saei
usst.aig ufar allans h. E. 4, 10.
]■ i in i ii it k ii ii d s ,
hi in in a k ii ii d s , ) ,
l h< 8 1 J V ' kuni -
ul aril i mi ii iiku nil. s, '
*hinf>an, ft. 1., fangen Gr. 2, 35.
fraliinjian, ft. 1., c. Ace, cti%ficd(0T i^uv
rivu , Jemandc7i ge fangen nehmen : frahinjjan-
dans all fra£>je k. 10, 5; frahinfiando mik in vi-
toda fravaurhtais R. 7, 23 ; frahunjsanaim , al%-
fiaXouTOig It. 4, 19; frahunjjana tiuhand (aiyjia-
KwTl&VOlV) qineina aflilajiana fravaurhtim t. 3, 6.
u s h i n 1 ' a n , ft. 1. , kriegsge fangen machen :
ushanjj hunf>, p%[iak(aTevotv ai%ucd,uoiav Lb.
ad E. 4, 8. Gr. 4, 961.
ni i p Ira hin [>an, ft. 1., c. Ace, Jemanden
mit ge fangen nehmen: sa mi£>frahun£>ana mis, o
ovvai%iiccXo)TGQ jwov, mein Mitgefangener C. 4,
10. Phil. 23. Gr. 2, 933.
IuiiiJks, f. od. m.?, aiyjiaXwaia , Gefangen-
schaft : ushanf> hun£> E. 4, 8.
his, omog, dieser Gf. 4, 693. Es haben sich
von diesem Pron., dessen Declin. vermuthlich
der des geschlechtigen Pron. jters. glich, nur
einzelne Restc erhalten Gr. 1, 794. 3, 120. 138.
177: himma daga, orjfiioov, hodie, heute M. 6,
11. 30. L. 2, 11. 4, 21. 5, 26. 19, 5. 9; und
hina dag, fiiyqi rfjg ar'jfisqov , bis heute M. 11,
23. 27, 8 od. axgv rfjg at'jfteqov k. 3, 14 od.
eiag arifiiqov k. 3, 15 ,- fram himma , an cion,
von nun an J. 13, 19. 14, 7; fram himma nu,
ccno rov vvv, von nun an L. 1, 48. 5, 10; und
hita, bis jetzt, eutg aqrt M. 11, 12. J. 16, 24.
K. 15, 6 od. mg rov vvv Mc. 13, 19; und
hita nu Sk. 43, 17.
hind ana, c. Gen., niqav xivog, hinter, jen-
seit Gf. 4, 702. Gr. 3, 178. 201. 260. 4, 791 :
hindana Iaurdanaus Mc. 3, 8.
hindar, hinter, jenseit Gf. 4, 702; Praepos.
153; Gr. 3, 177. 201. 4, 788.= /. c. Ace, vom
Raume, auf die Frage wohin : galeijjan od. uslei-
Jjan hindar marein, aneqyta&at, od. dianequv ug
to niqav M.8, 18. Mc. 5, 21. 8, 13; galei£>am
h. Jsana marisaiv, Siih{h(t)fiiV ug to niqav rijg
■d-aXdaarjg L. 8, 22; uslci£>an od. galei£>an h.
markos, piTCcftaivftV od. dniqyeo&ai ccno rwv
oqiwv M. 8, 34. Mc. 5, 17; gagg h. mik, vnays
oniaoj [tov Mc. 8, 33. — //. c. Dat., i) vom
Raume, auf die Frage wo, niqav twog: saei
vas mif> Jjus h. Jaurdanau J. 3, 26. Sk. 43, 5;
sei sto£> h. marein J. 6, 22; higetun ina h. ma-
rein J. 6, 25 ; qam h. Jaurdanau Mc. 10, 1 ,• fer-
ner qiman h. marein, 'iqyta&at eig to niqav
Ttjg ■d-a'kdaarjg od. bloss ug to niqav Mc. 5, 1.
M. 8, 28; nist hindar uns maizo fimf hlaibam,
ovx eialv tjfitv nXttov ?} nivTs aqxoi L. 9, 13.
— 2) abstract: stojan dag hindar daga, xqivuv
tjuiqav naq rjfiiqav, diem diei postponere R.
14, 5 (vgl. Lb. ad Mc. 10, 1).
In Zusammensetzungen 1) mit Verb.: hindar-
leifian; 2) mit Subst.'. hindarveisei ,• 3) mit Ad-
ject. : hindarveis, unhindarveis.
Ii i n d ii mists, Superl., 6 i^Ttqog, der Hin-
terste Gr. 3, 178. 629. = in riqis J>ata hln-
dumisto M. 8, 12.
hid re, adv., io6t, hieher Gr. 3, 178: attiuh
Iiiri — lilaibs.
130
hidrc oil. kidrei L. 14,21. 9, 41; ina insandei{>
hi.lrc Mc. 11, 3.
hiri, (ein Imperativ) komm, It letter Gr. 3,
246. 305: hiri jail sailiv, enyov xal ids J. 11,
34; h. ut, SiVQo «§» J. 11, 43; h. labtjan mik,
StvQo ttxoXov&n pot Mc. 10, 21. L. 18, 22.
Gr. 4, 98. — Im Dual. : hirjats afar mis, Stitt
bmao, ftov Mc. 1, 17. Gr. 4, 83. 191. — Im
I'liir.: liirjij), StVTS Mc. 12, 7.
her, adv., wdt, her, /tier (Itinzuge&etzl L. 7,8)
Gr. 3, 178. 199: briggif> l.cr L. 19, 27; qim
h. L. 7, 8; qamt h. M. 8, 29; hvan h. qamt
J. 6, 25; sai li. L. 17, 21. 23; Jmc h. standan-
dane Mc. 9, 1. L. 9, 27; tavei jah li. in ga-
haurjiai Jjcinai L. 4, 23; ist h. J. 6, 9; nist
h. Mc. 16, 6; Jiatci li. ist C. 4, 9; li. Xristus
Mc. 13, 21; h. in aujijamma stada sium L. 9,
12; sind li. at unsis Mc. 6, 3; ijj veseis her J.
11, 21. 32; h. visan Mc. 9, 5. L. 9, 33.
li in i'a n, /r. 5., nacnias cancn.-, Klagelieder sin-
gen Gf. 4, 837. Gr. 2, 18: hufum mis, i&QTj-
vrjouftiv vfiiv M. 11, 17; und ah Randglosie
zu gaunodedum izvis Lb. ad L. 7, 32.
hi n Inn a, m., {audi hiuma L. 6, 17. 8, 4.
Gr. 2, 50. 3, 472) Haufen, Mcnge; tt^&os L.
1, 10; sonst 6%?.o$: alls hiuhma vas managcins
Ixidandans L. 1, 10. Gr. 4, 192 od. hiuma si-
ponjc is L. 6, 17; garuiuniii hiuhmans managai
L. 5, 15; inijuddjeduii h. managai L. 14, 25;
Mqamanaim hiiimam managaim L. 8, 4; mana-
Mu hiuhinaiis Af. 8, 18.
hivi, Ji., [wo<fo)Oig, Bildung , Gestall: haban-
dans hi\i gagadeku C. ad t. 3, 5.
Ill all jaii, fr. 3. Gr. 1, 844, ys).av , lac/ten
Gf. 4, 1112. Gr. 2, 12: jus hlahjandans L. 6, 25.
hi hi ah jan, fr. 3. Gr. 1, 844, c. Ace, xa-
tccyi?.av twos, Jemanden verlachen, verspoUen
Gr. 4, 612: bihlohun ina If. 9, 24. Mc. 5, 40.
L. 8, 53.
u l'h lo hj an, mac/ten, dass Jemnnd attflacltt:
ufhlojanda, yt).aatrt L. 6, 21.
lilaibs, wi., ctQTog, Brod Gf. 4, 1111. Gr.
3, 462: ei vair|>ai lilaibs L. 4, 3; od. sa auk
hlaifs gufis ist J. 6, 33 (egl. Gr. 1, 55. Mstm.
ad Sk. bi)\ ik im sa h. libainais J. 6, 35. 48;
ik im h. sa atstcigands J. 6, 41 ; sa ist h., saei
atstaig J. 6, 50. 58; ik im h. sa lihanda J, 6,
51; h., |>aiici brikam K. 1, 16; ains h. sium K.
1, 17; sa h. , J>anci ik giba J. 6, 51; inatji!)
\>h hlaibis J. 6, 51; Jms h. matjai K. 11, 28;
ainis h. brukjam K. 10, 17; afar ]>aninia hlaiba
J. 13, 27; h. du mata andstaldifi k. 9, 10; hlaif
Mc. 6, 8; ainana h. Mc. 8, 14; h. unsarana J>a-
na sinteinan gif uns M. 6, 11; h. matjan Mc.
3, 20,- matjand h. Mc. 7, 5; nib h. matjands
L. 7, 33; saei matjif> h. od. Jiana h. L. 14, 15.
J. 6, 58. K. 11, 27; matidedun h. J. 6, 23;
sva ufta sve matjaif> £>ana h. K. 11, 26; h. fanra-
majoleis mcinis ni matidedum od. ni sokida Nefi.
5, 14. 18; h. us hiininam gaf im du matjan /.
6, 31; gaf izvis li. M himina J. 6, 32; gif un*
sis f>ana h. J. 6, 34; Jiammei ik Jiana h. giba
J. 13, 26; iifdaiqijands jiaiia h. J. 13, 26; nam
h. AT. 11, 23; od. hlaib L. 9, 3; niman h. barne
Mc. 7, 27; ni bi h. ainana libaid manna L. 4,
4; saei malida mi]} mis h. J. 13, 18; bifie and-
nam fiana h. jains J. 13, 30; h. matidedum th.
3, 8; ei samana h. matjaina tit. 3, 12; hlaibos
ni ganohai siud J. 6, 7; ufarassau haband hlaihc
L. 15, 17; matideduf) fme h. J. 6, 26; fjizc(i)
h. Sk. 50, 1; gasojjjan hlaibam Mc. 8, 4; maizo
fimf h. L. 9, 13; ns fimf h. [laini barizeinam J.
6, 13; us J>aim fimf h. barizeinam SA: 50, 19;
ana f>aim h. ainaim Sk. 50, 5; hlaibans faurla-
geinais inatida od. usnain Mc. 2, 26. L. 6 4.
matjandans h. Mc. 7, 2; hvan nianagans habaib
h. Mc. S, 5; niniands £>ans sibun od. fimf h.
Mc. 8, 6. L. 9, 16; niman h. Mc. 8, 14; h.
ni habam Mc. 8, 16; h. ni habaij) Mc. 8 17-
{jans fimf od. sihun h. gabrak Mc. 8, 19. 20
hvafiro luigjam h. J. 6, 5; habaip fimf h. bari-
zeinans J. 6, 9. Sk. 49, 5; nam fans h. J. 6
18*
140
bilikifs — hlifan.
11; ufar J>ans fimf h. Sk. 49, 17; nemun at im
li. Neh. 5, 15.
bihlaifs?, m., Genosse: bi Batvin bihlaif ver-
muthet Lb. st. bilaif Calend. ; sollte es alter
nicht biblaiba heissen?
gahlaiba, m„ tier mit Jemandem das Brot
isst, der Genosse; avfifia&rjrr]g J. 11, 16; av-
OT(>aTUiJTt]g Ph. 2, 25: gahlaiban meinana Ph.
2, 25; f>aim gahlaibam seinaim J. 11, 16; mif>
g. unsaraim inscr. Neap.
hi a in s, /■.?, fiovvog, Hugel Gf. 4, 1094: all
fairgunje jah blaine L. 3, 5.
hlaiv, n. , Grab, rcccpog M. 27, 61. 64. 66;
son si fivr/ftilov Gf. 4, 1093: daurons f>is hlai-
vis M. 27, 60; du daura \>is h. Mc. 15, 46; af
daurom J>is h. Mc. 16, 3; galagidedun od. gala-
gida ita in hlaiva Mc. 6, 29. 15, 46; galagida
ita in niujamma seinamma h. M. 27, 60 ; andvair-
£>is £>amma b. M. 27 , 61; vitan J>amma h. M.
27, 64; atiddjedun du £>amma h. Mc. 16, 2;
af £>amma h. gafdauhun Mc. 16,8; fidvor dagans
habandan in h. J. 11, 17; gaggif> du h. J. 11,
31; gaggi£> du {;amma h. J. 11, 38; £>an Laza-
rus vopida us h. J. 12, 17; galukun £>ata hlaiv
M. 27, 66; algaggandeins in Jjata h. Mc. 16, 5.
h J a i v a .s n a , /'. , im Plur., Graber, fj,vrjfA.aT<x
L. 8, 27; sonst fivrjfiaa Gr. 2, 157. 263: hlai-
vasnos usluknodedun M. 27, 52 ; us hlaivasnom
rinnandans M . 8, 28 ; usgaggandans us b. M. 27, 53 ;
gavas in b. L. 8, 27.
hi am ma, f, nay is, Schlinge, Klenime Gf. 4,
557: ci "i atdriusai in idveit jah hlamma unhul-
Jsins 7'. 3, 7; atdriusand in fraistubnja jah h.
unhuljsins Lb. ad T. 6, 9.
hlas, heiter, frbhlich; ilccgog k. 9, 7; alvnog
Ph. 2, 28 : hlasana giband k. 9, 7. Im Compar. :
ei ik blasoza sijau Ph. 2, 28.
hlasei, f., ihxQorrjg,Frohlichkeit: sa armands
in hlasein R. 12, 8.
*hlaj>an, fr. 3., laden Gf. 4, 1113. Gr.2, 10.
afhla |>an, fr. 3., beladen: afhlaf>ana fravaurh-
tim, otocoQiVfieva ctfiaoriaig C. ad t. 3, 6. Be~
merkenswerth ist die intensive Bedeutung , trie
umgekehrt die privative in athafjan, xa&caQitv
Mc. 15, 36.
* hi a u pa n, (hlaupa, hlaihlaup Gr. I, 565) lau-
fen Gf. 4, 1116.
ushlaupan, (ushlaupa, ushlaihlaup Gr. 7,565)
hervorlaufen , aufspringen: ushlaupands, wohl
avam}^r]aag st. avaaxag Lb. ad Mc. 10, 50.
IiJauts, hi., -Aijoog, Loos Gf. 4, 1124. Gr. 3,
481: lila i ils imma urraun du saljan, '£)*a%£ xov
ihvutdffat, L. 1 , 9 ; b. gasatidai vesum , ixXq-
Qta&rifiav E. 1, 11. Gr. 4, 290; du daila hlau-
tis veihaize C. 1, 12; vairpandans hlauta ana £>os
Mc. 15, 24.
hi eib jan, c. Dat., avtt-'kau^avsod-ai rivog,
Jemanden schonen, ihtn beistehen Gf. 4, 1109.
Gr. 4, 665. 687: hleibida Israel L. 1, 54.
li 1 tt J (1 ii in a , (declinirt gaiiz wie ein Comp. , d.
h. nur schwach Gr. 3, 511. 629. 4, 520) link,
ctQLOTioog M. 6, 3. k. 6, 7; sonst evwvvfiog;
es steht mit ausgelassenem handus Gr. 4, x62:
hleidumei fieina M. 6, 3 ; Jbata du sitan af taih-
svon mcinai aifijiau af hleidumein Mc. 10, 40;
ei af h. Jseinai sitaiva 717c. 10, 37 ; ainana af h.
is Mc. 15, 27; fiaim af h. ferai, rnig ££ ivuvv-
[iu>v M. 25, 41; fiairh vepna garaihteins taih-
svona jah hleidumona k. 6, 7.
hleijjra, f, Zelt, Hutte; axfjvog k. 5, 1. 4;
sonst oxi]vr) Gf. 4, 1094. Gr. 3, 433: airjjeina
unsara gards £>izos hleifiros k. 5, 1 ; visandans
in fjizai bleijsrai k. 5, 4; gavaurkjaima hleif>ros
J)rins L. 9, 33; ei andnimaina izvis in aiveinos
h. L. 16, 9.
hle{>ra s takeins, v. stikan.
ufarhlei Jirjan, mit ana c. Dat., imaxrj-
vovv ini riva, tentorium figere super aliquem,
ein Zelt ilber Jemanden aufschlagen: ei ufar-
hleijsrjai ana mis mahts Xristaus k. 12, 9.
hlifan, fr. 3., xXtniuv, stehlen Gr. 4, 701. 7,
570. Grr. 636; hlifand M. 6, 19; ni hlifais Mc.
Iiliftus
horinon.
141
10, 19. L. 18, 20. R. 13, 9) saci lilefi , fjana-
seifis ni lilifai E. 4, 28.
Iiliftus, m., xhtnxtjg, Dieb: salt Iiliftus ist
jali vaidrdja J. 10, 1.
hlija, hi., axijvtj, Zelt, Hatte Gf. 4, 1094. Gr.
3, 433. /, 66: gavaurkjam lilijans Jjrins Me. 9, 5.
Ill in m a, mi., axot), Gehor Gf. 4, 1096: livar
liliuma K. 12, 17; usliikiio<I<:duii iniiiia liliiimans
Mc. 7, 35; usfullida alia \io vaurda seina in liliu-
mans manageins L. 7, 1.
Ii 1 i ii |> ■', w., Gehdr, Aufmerksamkeit : in hliujja
st. in li:uii|>;i, h iiovyia Lb. ad T. 2, 11.
hlutrs, ayvog, Jauter, rein Gf. 4, 1105: lilutrans
visan It. 7, 11.
lilutrei, f. , ilXiXQiVHce, Lauterkeit : in ain-
faljicin jah lilutrein gups k. 1, 12.
M ii ui |>a, f, tlass.: us hlutrijpai A. 2, 17.
hnasqiis, fia).ax6g, weich, zart: inauuan linasq-
jaim vasljoni gavasidaua und J>atei linasqjaim va-
siilai siml M. 11, 8; nianiian in linasqjaim vast-
jom gavasidaua L. 7, 25.
hiif i\ an, fr. 4., xXivuv , sich neigcn, slnkcn
Gf. 4, 1127. Gr. 2, 17: panuh dags juf>an du-
gaaa bBeivan L. 9, 12.
anahneivan, fr. 4. , xvnxuv , sich neigen,
sich biicken : anahneivands Mc. 1, 7. SA\ 42, 17
linaivs, xanuvoq, niedrig. = linaivam mi£>-
gavisandans II. 12, 16.
Ii n a i v j a n , c. Ace, xanuvovv xiva, Jemandcn
erniedrigen; im Part. Praet., xctnnvog: saci
linaivcif) sik silban L. 14, 11. 18, 14; sa ga£>-
lailiands hnaividaini k. 7, 6.
a n a h n a i v j a n , c. Ace. , x).ivuv xi , Eticas
neigen, niederlegen: hvar haubif) scin analinaiv-
jai M. 8, 20.
gahnaivjan, c. Ace, xccmivovv xiva, Je-
manden erniedrigen; im Part. Praet., xantivog:
gahnaivjada L. 3, 5. 14, 11. 18, 14; usliauliida
galtnaividans //. 1, 52.
ufhnaivjan, c. Ace, vnoxdxxsiv xt, Eticas
unterwerfen , unterordncn; daneben steht der
Dat., rivi Ph. 3, 21; od. uf e Ace, xivi K.
15, 27. 28; od. uf fotuns e Dat., irtd xoiig
noSctg xtvog: all ufhnaivida uf fotuns imma A.
15, 26. E. 1, 22; izc u. uf ina J>o alia K. 15,
27; mag jali uflmaivjan sis alia Ph. 3, 21; faura
| .annua ufluiaivjandiii uf ina ]>o alia K. 15, 28;
alia uflinaivida sind K. 15, 27.
1 1 ii a i v i-i n s, f. , xaTtHVwaig, Erniedrignng :
insaliv du hnaivcinai fn'ujos scinaizos L. 1, 48.
ufhnai veins, /*., vnoxayr\, Untertcerfung
Unterordnung : fiaimpi ni hveilohun gakunjiedum
uflinaivein G. 2, 5.
*lmiupan, fr. 5, reissen, brechen Gf. 2, 18.
d i s Ii n i n |> a n , fr. 5, c. Ace, diaygijyvvvcH,
xi, Eticas zerreissen : dishniupands £>os bandjos
L. 8, 29.
<l ish nau p n an, Gr. 1, 854. 4,25, dia^t'jy-
vva&ai, zerreissen: sve natja disliuaupnodedun
(wan erwartct dislinupnodcdun) iic L. 5, 6.
limit ii, f , axokoifj, Stachel: atgihan ist mis
hnuto (iwi cod. A: hnupo und als Randgl. gairu)
leika mciiiamina /'. 12, 7.
lioha, mi., ccqoxqov, occa, P/lug Gr. 3, 4 1 4.
416: uslagjands liandu seina ana liohan L. 9, 62.
hoi on, e Ace, avxocfavxHf xiva, Jemandeit
chicaniren, betriigen Gf. 4, 849. Gr. 2, 41. 4,
618: ni mannanliun liolop) Lb. ad L. 3, 14.
a f'li ul on, Jemandem auf nngerechte Weise
Eticas entreissen: jabai hvis bva aflioloda, t'i
xivog xt iav/.offavxtjact L. 19, 8.
Jiors, in., I/urer, Ehebrecher; fior/ig L. 18, 11,
sonst noQvog Gf. 4, 1010. Gr. 42; das few.
tciirde borjo laulen Gr. 3, 333. 4, 510: hors
K. 5, 10. E. 5, 5; horos L. 18, 11; lioram T.
1, 10; ni blandaif) izvis Ii., ni Jj.iim h. \>is fair-
bvaus K. 5, 9.
ho rin on, hnren, Ehebruch begehen; ^ot-
Xao&at M. 5, 32. Mc. 10, 11. 12; sonst uui
ytvav; — abhiingig du e Dat., tni xircc Me.
10, 11. Gr. 4, 694; — im Part. Praes. few.,
uor/alig, ehebrecherisch Me 8, 37. R. 7, 3:
142
"uhorinon — liraincins.
horinob M. 5, 32. Mc. 10, 12. L. 16, 18; h.
du f>izai Mc. 10, 11; ni horinos M.b, 27. Mc.
10, 19 ; taujib bo horinon M. 5, 32 ; horinondei
R.7 ,3; in gabaurbai bizaihorinondeinflfc. 8, 37 .
ga horinon, c. Dat, [ioi%tViiv rivet, die
Eke brechen, huren wit einem Weibe Gr. 4,
694: gahorlnoda izai M. 5, 28.
horinassus, w., {loixtia G. 5, 19; sonst
nooveia, Hurerei; horinassus G. 5, 19. E. 5,
3; veis us horinassau ni sijum gabauranai J. 8,
41 ; bize ni idreigondane ana h. k. 12, 21 ; dau-
beib horinassu C. 3, 5 ; horinassjus Mc. 7, 21.
h r a i n s , rein , xoofiwg , T. 2 , 9 ; sonst xa-
&aoog Gf. 4, 1158. Gr. 2, 12; wit vairban,
xa&agi^ioirai, auch taa&ai Lb. ad L. 17,
15: hrains varb Mc. 1, 42. L. 17, 15; vairb
h. M. 8, 3. Mc. 1, 41. £. 5, 13; sabana
hrainjamma M. 27, 59; hrainjai vairband M.
11, 5; h. siju]b J. 13, 11. 15, 3; all hrain
hrainjaim , if) bisaulidaim ni vaiht hrain Tit. 1,
15; in gafeteinai hrainjai Tit. 2,9; in h. ga-
hugdai t. 1 , 3 ; hrain varb bata brutsfill is
M. 8, 3; us hrainjamma hairtin T. 1,5. t. 2,
22 j in vato hrain Sk. 42, 2. = in hrainjon {Lb.
andert in: hrainjai) gahugdai T. 3, 9.
hrainjahairts, v. hairto.
unhrains, unrein, ccxattccgtog , auch idiw-
xr\g k. 11, 6 und, wie Lb. ergiinzt, xowog Lb.
ad R. 14, 14: unhrains E. 5, 5; ahma nimif)
ina u. L. 9 , 39 ; jabai u. im vaurda , akei ni
kunbja k. 11,6; unhrainjamma ni attckaib k. 6,
17; in u. ahmin Mc. 1, 23; in ahmin u. Mc. 5,
2; ahman uuhrainjana habaib Mc. 3, 30; bizo-
zei habaida dauhtar ahman u. Mc. 7, 25; vas
manna habands ahman unhulfions u. L. 4 , 33 ;
gaf im valdufni ahmane unhrainjaize Mc. 6,7;
bai anahabaidans fram ahmam unhrainjaim L. 6,
18; habaidedun vundufnjos jah ahmans unhrain-
jans Mc. 3, 11; bamnia munandin unhrain hva
visan Lb. ad R. 14, 14; aibbau barna izvara
unhrainja veseina K. 7, 14. = tahida ina ahma
sa unhrainja Mc. 1, 26; gahvotida od. anabaud
ahmin bamma unhrainjin Mc. 9, 25. L. 8, 29.
9, 42; usgagg, ahma unhrainja Mc. 1,25. 5, 8^
ahmans bai unhrainjans (so st. unhrainjai?) Lb.
ad Mc. 5, 13. Gr. 4, 526; mib valdufnja jah
ahmam bairn unhrainjam Mc. 1 , 27; anabiudib
baim u. ahmam L. 4, 36.
hrainei, /., Reinheit: in bizei ju jah leikh
hraincino inmaidibs vas sidus jah so hi gub hrai-
nei anabudana vas Sk. 41, 14.
unhrainei, f., axa&aooia, Unreinigkeit:
daubeib unhrainein C. 3, 5.
unhrain if? a, f., dass.: unhrainiba G. 5, 19;
in vaurstvein unhrainibos allaizos E. 4, 19; bize
ni idreigondane ana unhrainibai k. 12, 21; ni
auk laboda uns gub du u., ak du vcihibai (so Lb.
st. : in unhrainiba ak in veihiba) Th. 4, 7 ; alios
unhrainibos E. 5, 3.
In- a in j an, c. Ace. und af c. Dat., xa&aoi-
£uv Tivcc ano Tivog, Jemanden wovon reinigen
Gr. 4, 635 : hrainjam unsis af allamma bisauleino
/-. 7, 1. Gr. 4, 82.
a I'll rain j an, c.Acc, expurgare aliquid, etwas
Verunreinigendes tilgen: fravaurhtins afhrainjan
Sk. 37, 6.
gahrainjan, c. Ace, Etwas rein wachen,
reinigen; xccd-cdoiiv ti J. 15, 2; txxa&cuotiv
Tvvd t. 2, 21; Sucxad-aoi^tLV n L.3, 17; sonst
xa&ccQi&iV ; abhi'mgig der Gen., ano rcvog t.
2, 21; und der Dat. inslr. E. 5, 26: gahrai-
neib allans matins Mc. 7, 19; g. gabrask sein
L. 3, 17; g. ita J. 15, 2; jabai hvas gahrainjai
sik bizei t. 2, 21; magt mik gahrainjan M. 8,
2. Mc. 1, 40. L. 5, 12; gahrainjands bvahla
vatins £.5, 26; brutsfillai gahrainjanda L. 7,
22; gahrainids vas L. 4, 27; gahrainidai vaur-
bun L. 17, 14. 17.
ushrainjan, c. Ace, ixxa&uiouv ri, Etwas
ausreinigen, ausriiumen, ausfegen: ushraineib
bata fairnjo beist Lb. ad K. 5, 7.
hraineins, f., v.a&aQiaiiog, Reinigung : da-
galiraincins — liuggrjan.
143
gos hraincinais izc L. 2, 22 ; ufar[)cihandei vito-
dis hrainein Sk. 42, 13.
ga hrainein a, f., dan.: fram galiraineinai
|niii.ii Mc. 1, 44; fram (lizai g. fieinai 2,. 5, 14.
hraiv, »., Ajfcli Gf. 4, 1131. Gr. 2, 412. 3,
398. Grm. 659.
hraivadubo, v. dubo.
Iirantjan, nravtiovv , kreuiigen; rgl. XQtp-av-
vxivca Gr. /, 47 : uiini[i ina jus jali hramjif) J. 19, 6.
ii shr a mj an, dass. : ushramidcdun ina Ml: 15,
25; u. tvans vaidiiljaus Mc. 15, 27; leik sein
u. (jr. 5, 25; ei ushramidcdeina ina Mc. 15, 21;
ushramei ina Mc. 15, 13. 14; u. , u. ina J.
19, 6; atgibada du ushramjan M. 26, 2. Gr.
4, 58; valdufni aib u. |mk J. 19, 10; usliramjan-
dans ina Mc. 15, 24; in izvis ushramifis G. 3,
1 ; £>airh £>anei. mis fairbvaus u. ist jah ik fair-
hvau G. 6, 14; jabai a. vas us siukein k. 13,
4; ei u. vesi Mc. 15, 15; ibai Pavlus u. varj»
in izvara K. I, 13; lesu sokcif> Nazoraiu j>ana
ushramidan Mc. 16, 6; Icsu ushramidana K. 1, 23.
mi |> us lira in jan, c. Ace. untl Dat., ovgtccv-
qovv tuvee rwi, Jemanden mit Jemandem kreu-
zigen: Xristau mifiiishramifis yarj> G. 2, 20;
£iai mifiusliramidans imma M. 27, 44. Mc. 15, 32.
•hrisjan, schiltteln Gf. 4, 1179. Gr. 2, 46.
af hrisjan, abschiitteln : slubju afhrisjam
izvis, tov xovioqtov anofiaaaout&a ifdv (ton
uns auf euch) L. 10, 11; mulda af fotum izva-
raim aftirisjai£>, tov xovioqtov onto twv noSwv
V(iwv u7tOTivaS.aTs L. 9, 5.
us hrisjan, c. Ace, txnvccaauv ti, Et-
irns ausschiitteln, abschiitteln : usbrisjaif) mulda
£>o undaro fotum izvaraim Mc. 6, 11.
hropjan, rufen Gf. 4, 1132; (ioav G. 4, 27;
xoavya^HV J. 11, 43. 18, 40. 19, 6; sonst xod-
£«v; abh'dngig der Dat. instr. M. 27, 50. Mc.
1, 26. 5, 7. J. 11, 43. Gr. 4, 712: hropjif>
St. hropeif) Lb. ad L. 9, 39; stainos liropjand
L. 19, 40; hropida Mc. 10, 48. L. 18, 39. J.
7, 2a 37. 12, 44; stibnai mikilai b. J. 11, 43;
hropidedon M. 8, 29. Mc. 3, 11. 11, 9. 15, 13.
J. 12, 13. 18, 40. 19, 6. 12; mais b. Mc. 15,
14; bropei 6?. 4, 27; hropjan Mc. 10,47; hrop-
jands Mc. 9, 26. 15, 39; vas h. Mc. 5, 5; h.
stibnai mikilai M. 27, 60. Mc. 1, 26. 5, 7;
hropjandan C 4, 6; hropjandans M. 9, 27; brop-
jandcins //. 4, 41.
ufhropjan, aufschreien, nusrufen; avafloav
M. 27, 46; xqo\£hv Mc. 9, 24; (fwvtlv L. 16,
24; sonst ctvaxQci^iiv; abhiiiigig der Dat. instr.
Mc. 1, 26. Gr. 4, 712: ufhropida Mc. 1, 23.
It. 4, 33; u. stibnai mikilai M. 27, 46; uflirop-
jands Mc. 9, 24. L. 8, 28. 16, 24.
hropi, /"., xnavyrj, Ruf, Gcschrei E. 4, 31
cod. B.
hropei, /"., dass. E. 4, 31 cod. A.
hrot, n., Dach; otiyt) M. 8, 8. Mc. 2, 4. L.
7,6; sonst SoSua Gr. 3, 430: saei sijai ana hrota
L. 17, 31; ci uf hrot mein inngaggais M. 8, 8.
L. 7, 6; andbulidcdun b. Mc. 2, 4; ussteigandans
ana h. L. 5, 19 ; mcr jai[> ana hrotam M. 10, 27.
hro|>,s7, »»., Sieg, Ruhm Gf. 4, 1153.
hrof>eigs, siegreichf triumphirend; pamma
ustaiknjandin hro£>eigans uns, t<Z tfoiaufttvovTi
i)ucig k. 2, 14.
hrugga, f, Qccfidoq, Slab {egl. Wagenrunge):
hrugga aina Mc. 6, 8.
hruks?, m., das Krahen Gf. 4, 1149. Gr. 2,
444. 3, 4S8: faur hanins bruk, nmv a/.v/.roqu
(fwvtjocu M. 26, 75.
h ink jan, (fwi'HV, crocitarc, krahen: [mm liana
hi lirnkoiJ> J. 13, 38; faurf>ize liana lirukida M.
26, 74. J. IS, 27.
'' ■' h r n s k a ii , priifen ?
andhruskan, priifen: ni vniht andhruskau-
dans, uijdiv uvctXQivovTtg C. ad K. 10, 25;
dafiir ni vaibt andsitandans K. 10, 27.
huggrjan, hungern Gf. 4, 962. Gr. 2, 60.
Es steht unpersonlich: mik huggreif) , na,vw,
mich liungcrt Gr. 4, 231: Jiana gaggandan du
mis ni huggreijj J. 6, 35 ; aber im Part. Praet.,
144
liulirus — galmljan.
hugridai, verhungerl , ntiviuptv K. 4, 11.
liuhrus, m., Xifio g , Hunger , Hungersnoth
Gr. 1, 70. 3, 507. 782. /, 46: huhrus R. 8,
35 ; varf> h. mikils and alia airf>a L. 4, 25 J var]a
h. abrs and gavi jainata L. 15, 14; ik huhrau
fraqistna L. 15, 17.
hugs, m., vojjs, Verstand Gf. 4, 782. Gr. 2,
462: gaggand in usvissja hugis seinis E. 4, 17.
hugjan, cogitare ; wahnen, denken; doxeiv J.
11, 13; voui&v M. 5, 17. L. 2, 44. T. 6, 5;
sonjf cpQOVHV; ausserdem hugjan hauhaba, vxfiijf.o-
(pQovuv R. 11, 20 und vaila hugjan , evvoitv
M. 5, 25. Es kommt mit dem Ace, aber nicht
mit dem Gen. vor Gr. 4, 662. Eln abhangiger
Satz steht im Ace. c. Inf. L. 2, 44. T. 6, 5;
od. wird durch ci od. Jsatci, on M. 5, 17. J.
11, 13 eingeleitet: jaatei ni vaiht aljis hugji£> G.5,
10; jabai hva aljaleikos h. PA. 3, 15; Jjata hugjai-
ma Ph. 3, 15 ; ei sanio h. jah samo fraj>jaima Ph.
3, 16 (vgl. Lb. ad K. 9, 25); ni hugjai£>, ei
ik qemjau M. 5, 17; ei f>ata samo h. Ph. 2, 2;
hugidedun, f>atei slepi J. 11, 13; ni hugei hau-
haba R. 11, 20; sijais vaila hugjands andastauin
M. 5, 25; ni vaiht mikilis h. Sk. 49, 7; hug-
jandane faihugavaurki visan gagudein T. 6, 5j
hugjandona in gasinjjjam ina visan L. 2, 44.
a f h u g j a n , c. Ace, Jemandes Sinne umstricken,
ihn verbletulen: hvas izvis afhugida sunjai ni uf-
hausjan, rig vuag tfiaozuvs rtj a).t]&eia fit)
neiirto&ai, G. 3, 1.
and hugjan? In cod. B. verschrieben and-
hugjif) st. andhuljijp, ccTioxalvtyti Lb. ad Ph. 3, 15.
gahugjan, c. dopp. Ace, Jemanden fur Et-
was halten : unte galaubjandan mik gahugida, brt,
maxov fie rjyrficao T. 1, 12.
u far hugjan, vntoaioto&ca, supcrbire, dar-
ilber hinaus denken, ubermuthig sein : ei ni ufar-
hugjau k. 12, 7.
fauraga hugjan, TZQoaiQHCf&ca, vorher den-
ken, sich vornehmen: svasve fauragahugida hair-
tin k. 9, 7.
g a h u g d s , f, Verstand, Gesinnung, Bewusst-
sein; vovg R. 7, 25; ovviidtjoig K. 8, 12. 10,
27. T. 3, 9. t. 1, 3; sonst didvoicc Gr. 3, 521:
in allai hauneinai gahugdais, rtj Taneivotpooovvt]
Ph. 2, 3 (vgl. Lb. ad C. 3, 12); us allai ga-
hugdai f>einai Mc. 12, 30. L. 10, 27; g. hair-
tins seinis L. 1, 51; skalkino g. vitoda gu£>s R.
7, 25; bi g. K. 10, 27; riqizeinai g. visandans
E. 4, 18; fijands g. C. 1, 21; in hrainjai g. T.
3, 9. t. 1, 3 ; slahandans ize gahugd siuka K. 8, 12.
hugs, 71., Feld, Landgut: hugsis kaballarja incr.
Aret.
huljan, c. Ace, niQUa'/.VTittiv xi, Etwas ver-
hullen Mc. 14, 65 ; huljan sik, xaTaxaXvnn o&cci,
sich verhullen K. 11,6. Gf. 4, 843. Gr. 2, 29:
jabai ni huljai sik qino K. 11, 6; huljan and-
vairj>i is Mc. 14, 65.
and huljan, c. Ace, Etwas etithiillen, ent-
blossen, abdecken; anoaicya^eiv Mc. 2, 4; dva-
xalvnrtiv k. 3, 18; im Part. Praet., axura-
xakvnxog K. 11, 5; daneben steht der Dat. der
Person, ccnoxctkim, eiv nvi ri, Jemandem Et-
was enthullen, offenbaren: J>ala izvis guja and-
huljif> Lb. ad Ph. 3, 15 ; andhulides £>o niukla-
haim L. 10, 21; andhulidedun hrot Me 2, 4;
Jsammei vili suns andhuljan L. 10,22; sunus mans
andhuljada L. 17, 30; jbatei ni andhuljaidau 31,
10, 26; ei andhuljaindau us nianagaim hairtam
mitoneis L. 2, 35 ; niba andhulids vairjaai manna
fravaurhtais th. 2, 3 od. arms fraujins hvamma
andhulids varjj J. 12, 38; andhulif) ist £.3,5;
andhulidamma haubida, dxaTaXvntdo rtj xiwa?Sj
K. 11, 5; a. andvair|)ja dvaxtxaXvfiuevut noo-
aioTio) k. 3, 18.
unan d huliji s, Gr. 1, 1018, pi] uvaxa-
XvnrouEVog, itnenlhi'tllt: f>ata samo hulistr-visif>
unandhulif) k. 3, 14.
dish ul jan, e Ace, xaKvnxuv ti, Eticas
verhullen: dishuljija ita kasa L. 8, 16.
gali ul jan, e Ace, Etwas verhullen, xava-
xa).V7iTiiv ti K. 11, 6 ; sonst xa).V7ir eiv ; abhangig
andhuleins — huzd.
145
fram c. Dal., naoaxctXvnrnv rt dno nvog L. 9,
45: gahuljai hauhi|> jcin, xc.Taxct'/.vnriad'M K.
11, 6; ist gahulida aivaggeljo unsara k. 4, 3;
ist galiulif M. 10, 26; vas g. fram im L. 9, 45;
g. vairfan fram vrgim M. 8, 24; gahulidamma
liaul)ida, xctri'c xupaiSfi e%MV K. 11, 4.
andhuleins, /*. , imoxuhjijjig , Enthhllung,
Offenbnrung : aliman handugrins jah andhuleinais
/.'. 1, 17; du audhiilnnai L. 2, 32; bi a. G. 2,
2. £.3,3; in a. fraujins th. 1, 7) andhulcin ha-
baif K. 14, 26; U filusnai andliulcino A. 12, 7;
qima in siunins jah andlmleinins fraujins A.] 12, 1.
Iiul is tr, n. , xr<Ai»«/trt, //uf/e Gr. 3, 529:
)>ata saino hulistr visi]> uuandhuli|> A. 3, 14; h.
ligij> ana hairtiu ize A. 3, 15; afnimada fata h.
k. 3, 16; Moses lagida hulistr ana andavleizn k. 3, 13.
*huls, AoA/ C/-. 4, 846. Gr. 2, 29.
us Iiul on, aushiihlen : fatci ushuloda ana stai-
na, o tkaTouyoiv hf rr] mroa M. 27, 60.
hulundi, n., anifi.aiov, Hiihle: vas hulundi
J. 11, 38.
bun, ein Suffix, das den Begriff des unbestimm-
ten quidam oder aliquis bewirkt. Die damit zu-
sammengesetzten Pronom. kommen aber fast nur
in verneinenden Satzen tor Gr. 3, 32.
ain sh un, v. ains.
h vanbun,
h v a s h u n ,
h veil ob un , v. hveila.
mannahun, v. manna.
Jpisbun , v. fata,
bund, n., txaxov, centum, Iiundert. Es find ft
sich im Sing, nicht gebraucht, sondern statt
seiner taihuntelmnd ; weitere Huuderte werden
aber mit dem Plur. hunda gebildet Gf. 4, 975.
Gr. 1, 763. 2, 949. 4, 744.
fi mill ii nd a, n. pi., ntvxaxoaioi, fun f hun-
dert: ains skulda skatte fimfhunda L. 7, 41 ; ein-
geschoben ist die Glosse fif hundam in : managi-
zam Jiau (fifhundani) taihun tevjam broj-rc Lb.
ad K. 15, 6. Gr. 4, 744. Mssm. Sk. 166.
v. hvas.
n i ii n b ii n d a , n. pi., neunhundert : gudjans
Miiijus Aidduins us garda lesuis niunhunda a. g.
Esdr. 2, 36.
tvabunda, n. pi., Siaxoaioi, zwei/mndert :
tvaimhundam skatte J. 6, 7.
{> rijalmnda, n.pl., TQittxooiot, dreihun-
dertt.'m managizo fau frijahunda skatte Mc. 14,
5; wofiir in t. skatte. J. 12, 5.
hunda fa |>s, v. fafs.
bunds, 77i., canis, Hand; xvvccqiov Mc. 7, 27.
28; sonst xvwv Gf. 4, 976. Gr. 3, 326: hundos
Mc. 7, 28. L. 16, 21; hundam Mc. 7, 27; fans
hundans Ph. 3, 2.
bunjan, nach Ehcas trachten, begierig tein
Gr. 4, 841: faim hunjandam afar faihau, rot's
ni7io&rjxoTag (so irrthumlich st. xtTTotiroTag)
wi roig %oi'iiiaotv Lb. ad Mc. 10, 24.
liunsl, n., d-vaicc, Opfer; im Plur. auch ka-
TQiia, Verehrung J. 16, 2. Gr. 3, 509. Grm.
25. 690: ni hunsl viljau M. 9, 13; ci gebeina
fram inima h. L. 2, 24; atgaf sik silban faur uns
h. jah saujb gufa E. 5, 2; gasaljands sik faur
uns h. jah sauf guf a Sk. 37, 8 ; hvarjatoh hunslc
Mc. 9, 49; bunsla saljan gufa J. 16, 2; f>ai
matjandans h. K. 10, 18.
hunslastafs, v. stafs.
bunsljan, anivSit-V , opfern: ik hunsljada
t. 4, 6.
un bun slags, tiaTtovSog, ohne Opferspende,
ohne Versbhnung, uncersohnlich: unhunslagai
t. 3, 3.
hups, 771., oocfvg, Hiiftc Gf. 4, 832. Gr. 2, 49.
3, 405 : gairda fillcina bi hup seinana Mc. 1, 6
ufgaurdanai hupins izvarans sunjai E. 6, 14.
hus , «., Baits Gf. 4, 1050. Gr. 2, 7. 500. 3,426.
gudhus, n., hgov, Gotteshaus Grm. 39: ik
sinteino laisida in gaqumf ai jah in gudhusa J.
18, 20.
huzd, n., &i]aavQog, Hart, Schatz Gf. 4, 1030.
Gr. 2, 463. 500. 3, 452. Grm. 543: farei ist
huzd izvar M. 6, 21 ; us ubilamma huzda bairtins
19
146
huzdjan — unhvapnands.
seinis L. 6, 45; habais huzd in himinam od. hi-
mina Mc. 10, 21. L. 18, 22; habandans fata
h. in airjaeinaim kasam k. 4, 7; ni huzdjai]? hyis
huzda ana airjiai M. 6, 19; huzjaif) izvis h. in
himina M. 6, 20.
huzdjan, &t]aavol£eiv , Schatie sammeln'-
huzdjai]) izvis buzda in himina M. 6, 20; ni h.
izvis huzda ana airfjai M. 6, 19; ni skulun bar-
na fadreinam huzdjan k. 12, 14.
Iivairban, ft. 1, ntqmaxilv , wandeln Gf. 4,
1229. Gr. 2, 38: brofire hvairbandane ungatas-
saba C. ad th. 3, 6 ; sumans hvairbandans in iz-
vis ungatassaba th. 3, 11.
bihvairban, ft. 1, c. Ace, avvfyuv nv«,
Jemanden von alien Seiten umdrangen : bihvair-
band J>uk jah Jjreihand L. 8, 45.
gahvairbs, fugsam, gehorsam; = at £>aim
gahvairbam Sk. 48, 18.
ungahvairbs, un fugsam, ungehorsam ; anti-
&i]S t. 3, 2; aWTiOTccxTOS Tit. 1, 6. 10: fa-
dreinam ungahvairbai /. 3, 2; sind auk managai
u. Tit. 1, 10; barna ungahvairba Tit. 1, 6.
h veil ahvairbs, noogxccigog, nur eine Zeit
lang dauernd, verganglich, wetterwendisch : hvei-
lahvairbai sind Mc. 4, 17; auch ist es lur Er-
weiterung des Begriffs hinzugesetzt in: £>ata
andvairfio hveilahvairb jah hveiht Lb. ad k. 4, 17.
hvarbon, wandeln, umhergehen, fiirbass ge-
hen; nagecyuv M. 9, 27. Mc. 2, 14. J. 8, 59;
abhdngig in c. Dat., neginareiv ev xlvi Mc. 11,
27. /. 7, 1. 10, 23 und faur niarein, nccQct rt/v
{hdhctooav Mc. 1, 16: hvarboda in Galeilaia J.
7, 1; hv. sva J. 8, 59; hv. in alh J. 10, 23;
hvarbonds Mc. 2, 14; hv. faur marein Mc. 1,
16; hvarbondin Iesua jainfjro M. 9, 27; in alh
hv. imma Mc. 11, 27.
hvairnei,/"., Hirnschadel: h vairneins sta£>s, xga-
viov ronog, Schadelstatte Mc. 15, 22. Gr.2, 598.
bvaiteis, in., airog, frumentum albescens, Wai-
zen Gf. 4, 1244. Gr. 3, 370. /, 274: kaurno
bvaiteis J. 12, 24.
hvaiva, adv., wie, irgendwie Gr. 3, 46. 135.
186. 4, 750. Gf. 4, 1192; es iibersetit a) nwg
M. 6, 28. Mc. 2, 26. 3, 23. 4, 13. 40. 5, 16,
8, 21. 9, 12. 10, 23. 24. 11, 18. 12, 35. 14,
11. \L. 1, 34. 6, 42. 8, 18. 36. 10, 26. 18,
24. 20, 41. 44. J. 5, 47. 6, 42. 52. 7, 15. 8,
33. 9, 10. 15. 16. 19. 21. 26. 11, 36.
12, 34. 14, 5. 9. R. 10, 14. 15. K. 15, 12.
35. k. 3, 8. G. 2, 14. 4, 9. C. 4, 6. Th. 4, 1.
th. 3, 7. T. 3, 5. 15. .Sit. 39, 17. 40, 4. 46,
1; — b) noiag L. 5, 19; — c) « I hvaiva vil-
dedi haitan ina L. 1, 62; anders gewandt: so-
kidedun, hvaiva ina innatbereina , itjjrow avxov
ilgiViyXHV L. 5, 18 ; — d) dig Mc. 12, 26. L.
6, 4. 8, 47. R. 10, 15. 11, 33. Th. 2, 10. t.
I, 3; — e) ei hvaiva, iiTiwg, ob irgendwie R.
II, 14. Ph. 3, 11; 'iva ndvrwg, Lb. ad K. 9,
22; — f) hvaiva manags , oaog, wie viel k. 1,
20; hvaiva mais, ov noXlu ficclkov M. 6, 30.
*hvapjan, loschen.
a f h v a p j a n , c. Ace, Etwas ausloschen, ofiiv-
vvvai. ti E. 6, 16. Th. 5, 19; Etwas erstic ken,
avfinviytiv ti Mc. 4, 7. 19 od. dnonviyeiv L.
8, 7: f>ai bi J>ata anjsar lustjus innatgaggandans
afhvapjand f>ata vaurd Mc 4, 19; ahman ni af-
hvapjaif> Th. 5, 19; £>ai J>aurnjus afhvapidedun
Jsata Lb. ad Mc. 4, 7. L. 8, 7 ; J>ammei maguf>
alios arhvaznos Jsis unseljins funiskos afhvapjan
E. 6, 16.
afhvapnan, Gr. 1, 854. 4, 23, verloschen
ersticken: fon ni afhvapni£>, to nvg ov cfiev-
vvrat Mc. 9, 44. 46. 48; af saurgom afhvap-
nand, vrco fxtQifivwv ovftTiviyoVTcct, L. 8, 14.
afhvapnodedun in marein , tnviyovro iv tij tra-
7.daai} Mc. 5, 13 ; rann so vrijsus - jah a. (dnt-
nviyq) L. 8, 33.
unhvapnands, Gr. 1, 1016, aafitorog,
nicht erloschend: a liana intandcif) funin unhvap-
nandin L. 3, 17; in fon Jaata unhvapnando Mc-
9, 45.
hvas.
147
hva», rig, quis, wer Gf. 4, 1182. Gr. 1, 798.
4, 469. Es steht t) tits Prtm. interrog.: hvas,
«ig M. 26. 68. Mc. 1, 24. 2, 7. 4, 4 J. 5, 30-
31. 10, 26. 11, 28. L. 3, 7. 4, 34. 5, 21. 7,
49. 8, 25. 45. 9, 9. 10, 22. 14, 31. 16, 11.
18. 19, 3. J. 6, 60. 64. 7,20. 8,25. 9, 2. 21. 12,
34. 38. 13, 24. 25. R. 7, 24. 8, 35. 9, 19. 20.
10, 6. 7. 16. 11, 15. 34. 35. 14, 4. A'. 4, 7.
9, 7. k. 2, 2. 16. 11, 29. G. 3, 1. 5, 7; an
hvas, x«i rig L. 18, 26; hvis, rivog Mc. 12,
16. L. 20, 24; hvamma, xivi J. 6, 68. 12, 38.
t. 3, 14. Lb. ad M. 11, 16; vgl. vait, hvamma
galaubida, otiia, to crtnionvxa t. 1, 12; livana,
rivet M. 27, 17. Mc. 8, 27. 29. L. 9, 18. 20.
J. 7, 37. 8, 53. 18, 4. 7; hvo, rig Mc 1, 27.
3, 33; hvo jah hvileika so qino , rig xal no-
rant) jj yvvtj L. 7, 39; hva, ri M. 8. 29. 9,
13, 26, 65. Mc. 1, 24. 27. 2, 16. 5, 7. 9. 14.
8, 36. 9, 10. L. 1, 66. 2, 49. 4, 34. 6, 9. 8,
28. 30. 10, 26. 15, 26. IS, 36. 20, 17. J. 6,
9. 7, 36. 14, 22. 16, 17. 18. K. 14, 26. k. 12,
13. E. 4, 9. Sk. 49, 9. Auch sleht hva ganz
in Weise ties rl, quid fur den objecticen Be-
griff, mag immcrhin ein masc. od. fern. cd. ein
plur. folgen Gr. 4, 278. 451: hva sijai vilja
gu{)s R. 12, 2. £.5, 17; hva ufarassus iniki-
leins mahtais is E. 1, 19; hva kara unsis M. 27,
4; hva sijai so gajuko L. 8, 9; hva ist so sunja
J. 18, 38; hva ist vens lajjonais is E. 1, 18;
liva sijai braidci jah laggei jah hauhei jah diupei
E. 3, 18; hva ist unsara yens ai^Jiau fahefis
aif>f>au vaips hvoftuljos 77*. 2, 19. Ferner stent:
liva latidedi ina, iv rip %Qovi£,{iv avrov L. 1,
2 1 ; hva bi mik ist, rd xar tut E. 6, 21; od.
rd nigl ifii Ph. 2, 23; hva bi ugk ist, r« nun
t/uoiv E. 6, 22; hva bi izvis ist, rd ntyi i'fidiv
Ph. 2, 28. C. 4, 8; hvis bidjau, rt aiTijaofiai
Mc. 6, 24; hvis bidjats, ri ainia&i Mc. 10,
38; his mik frailmis, ri fie tntoiordg J. 18,21;
in hvis, Siarik. 11, 11; hva M. 6, 3. 25. 28. 31. 8,
26. 11, 7.8. 9. 26, 70. Mc. 2, 7. 24. 25. 4, 24 5,
35. 8, 1. 2. 12. 17. 37. 9, 6. 16. 33. 10, 3. 17.
18. 36. 11, 5. 12, 9. 15. 14, 60. 63. 64. 68.
15, 12- 24. L. 2, 48. 3, 12. 14. 5, 22. 6, 2.
11. 41. 7, 24. 25. 26. 9, 33. 10, 25. 16, 3. 4.
18, 6. 18. 19. 41. 19, 15. 20, 23. J. 6, 28. 30.
7, 19. 51. 9, 17. 26. 27. 13, 12. 15, 15. 16,
18. 18, 21. 35. R. 7, 7. 9, 14. 19. 20. 30. 10,
8. 14, 10. K. 7, 16. 10, 19. 11, 22. 15, 29.
4, 7. 5, 12. G. 4, 30. K 6, 21. Ph. 1, 22.
C. 2, 20; an hva, Tt OVV L. 3, 10; liva auk,
ri ydo, Ph. 1, 18; nih hva rodjand nih bi hva
stiurjand, [ir]rs a kiyovoi, firjre nty'i rivtov Sui-
[Stftaiovvrctt. T. 1, 7. An einigen Stetlen, wie
Mc. 5, 35. 39. R. 14, 10, beieichnet die-
ses hva, gleich dem ri, quarc, quomodo Gr. 3,
180. Endlich steht und hva fur iutg nore, bis
zu welcher Zeit, trie lange Mc. 9, 19. L. 9,
41. Gr. 3, 181. — Ein Subst. steht neben hvas
entw. in gleichem Cas. : hvas manna izvara, ti s -
ctv&Qunog *£ Vfiwv L. 15, 4; hvaizos anabus-
nins, rivecg naoayyiXiaq Th. 4, 2; oder , teas
das gewohnlichste ist, ini Gen. ptur. , wiihrenil
hvas selbst im Sg. des jenem Plur. enlsprechen-
den Geschlechtes sleht; nur Adject, slehen im
Gen. Sg.: Mc. 4, 22. 15, 14. R. 9, 11. Gr.
4, 452. 737; hvas izvara, rig i$. luojv M. 6,
27. L. 17, 7. J. 8, 46; izvara hvas, rig i£
iftuiv L. 14, 28; hvis ahnaanc, o'iov nviruarog
L. 9, 55; hvo mis boto, ri not ro bcftXog K.
15, 32; hvo dailo, rig imoyj} k. 6, 14; hvo
daile, rig fxeoig K. 6, 15; hvo gamainduj^e, rig
xoivwvia k. 6, 14; hvo samaqisse, tig ovu-
(fwvijoig k. 6, 15; od. rig avyxard&saig k. 6,
lti; hvo mizdono, riva uiairov M. 5, 46; hvo
allis Jaaurfte, ri ydo (ocftXtircu L. 9, 25; hvo
vrohc, rivee xarijyooiav J. 18, 29; in hvo sau-
f>o, rivi ?.6yoi K. 15, 2; hva vaurde £>ata, r/' s '
6 Xoyog ovrog L. 4, 36; hva launc, rtbim ^np/$
Xi. 6, 32. 33. 34; in hvamma valdufnje, iv noia
i&voict Mc. 11, 28. 29. 33. L. 20, 8; hva avi-
liude, riva tixctQtorictv Th. 3, 9; hva taiknc,
19*
148
hvasliuii
hvazuh.
ti arjfiaiov J. 6, 30; hva ubilis, ri xaxov Mc.
15, 14. Ja es wird mit dent interrog. noch das
demonstr. verbunden, wenn ein articulirles Ad-
ject, nachfolgt : hvo so handugeino so gibano
Lb. ad Mc. 6, 2. Gr. 3, 28; hvo so Iaiseino
so niujo Mc. 1, 27. Gr. 4, 442. 452. — 2) ah
Pron. indefin., irgend einer: hvas, rig Mc. 8,
4. J. 6, 46. K. 7, 18. 14, 24. 27. k. 11, 21;
at hvamma, naqa nvog th. 3, 8; hvana, riva
Mc. 11, 25; hva visan, elvai tc K. 10, 19. G.
6, 3; ainishun hvis, fitjSevog Th. 4, 12; hva
M. 5, 23. L. 7, 40. 17, 8. /. 7, 4. K. 10, 31.
k. 2, 10. 3, 5. 12, 6. 13, 8. G. 2, 6. T. 6,
7; leitil hva, jtttxpov k. 11, 1. 16. Gr. 3, 181.
Auch mit dem Gen. eines Subst. od. Adject. Gr.
4, 737: hvas izvara, tig vfiwv K. 6, 1; hvana
izvara, riva ifiuv th. 3, 8; in hvizai missadede,
tv nvi naoanriiifiart G. 6, 1; in sveriJ>o hvi-
zai, iv riftrj rtvi C. 2, 23; hvo hveilo, yjyovov
riva K. 16, 7 od. noog xaioov K. 7, 5; hva
fulginis, rt xqvnrov Mc. 4, 22; hva f>iu£>is, zl
aya&ov R. 9, 11; hva svaleikaize, r\ tmv toiov-
t«i> E. 5, 27. Besonders haufig steht es in die-
ser Bedeutung nach jabai oder andern Conjunct.,
wie si quis Gr. 4, 452: jabai hvas, oarig M. 5,
39. 41; od. ti' zig Mc. 4, 23. 7, 16. 9, 35. L. 9,
23. 14, 26. R. 8, 9. K. 7, 12. 10, 27. 16, 22.
k. 2, 5. 10, 7. 11, 20. G. 6, 3. th. 3, 10. 14.
T. 3, 1. 5. 5, 8. 6, 3. Tit. 1, 6; od. iav rig
Mc. 11, 3. 13, 21. J. 6, 51. 7, 17. 8, 51. 52.
9, 22. 12, 47. 14, 23. K. 5, 11. 8, 10. 10, 28.
T. 1, 8. t. 2, 5. 21; jabai hvas anfiar, ti' rig
aXhog Ph. 3 , 4 ; jabai hvas vifira hvana, iav
rig ngog nvcc C. 3, 13; jabai hvis hva, ei n-
vog ri L. 19, 8; jabai hvis, iav nvog Mc. 12,
19. L. 20, 28; jabai hvo, f i rig R. 13, 9. k.
5, 17- T. 5, 4 und c. Gen. plur. Ph. 2, 1. 4,
8; jabai hvis bidjif) mik J. 14, 14; jabai hva,
ti ti k. 2, 10. 7, 14. Phil. 18; jabai hva
vif>ra hvana Mc. 11, 25; jabai hva managizo
hvopam, iav ntQKjoorfQov ri xavxtjocopai k.
10, 8; jabai hva alja andstandand 71 1, 10; ibai
hvas, fir; rig k. 8, 20. 11, 16. 12,6; ibai hva,
fti] rt k. 12, 18; ei hvas, 'iva rig Mc. 9, 30.
11, 16. J. 15, 13. 16, 30. K. 1, 15. 4, 2. E. 2,
9; ei hvas ni ufargaggai, to fir) vnegfiaivtiv
Th. 4, 6; ni hvashun izvis usluto hvamma hai-
dau, fir) rig ifiag i^anarrjari xara firjSiva rpd-
nov Lb. ad th. 2, 3; ei hva, 'iva r«. J. 13,29;
od. tl-ri Mc. 11, 13; -u hva, « ri Mc. 8,
23 ; £>atei hva bidjif), iav ri airr\ar]xs J. 14, 14.
hvashun, Gr. 1, 798. 3, 33, kommt nur
mit ni vor und bedeutet : niemand; ovSeig, auch
oil -rig J. 10, 28; firjStig C. 2, 18; fir) rig K.
16, 11. th. 2, 3: ni hvashun lagjif. M. 9, 16;
ni hv. J>iu£>eigs alja ains guj> Mc. 10, 18; ni
hv. ist Mc. 10, 29; ni hv. kann L. 10, 22; ni
hv. nimi|> J. 10, 18; ni fravilvij> hv. J. 10, 28 ; ni
hv. frakunni K. 16, 11; ni hv. gajiukai C. 2, 18;
ni hv. izvis usluto hvamma haidau Lb. ad th. 2, 3.
hvazuli, Gr. 1, 798. 3, 28. /, 60, quisque,
e'mjeder: hvazuh, nag Mc. 9, 49. L. 16, 16;
hv. modags, nag 6 6oyi£,6fi£Vog M. 5, 22; hv.
sa gahausjands od. galaubjands , nag 6 ccxovaag
od. niartixov J. 6, 45. R. 10, 11; hv. abne,
nag avrjQ K. 11, 4; hv. gumakundaize, nav ixQ-
aev L. 2, 23; dagis hvizuh Neh. 5, 18; daga
hvammeh, xatf ijfieouv Mc. 14, 49. L. 16, 19.
19, 47. K. 15, 31; hv. manne, navri av&Qwnat
Lb. ad G. 5, 3; hv. bidjandane, navri ru ai-
rovvri L. 6,30; in hv. (wohl ausgefallen vinda)
laiseinais, navri avifiia rrjg SiSaaxaXiag Lb. ad
E. 4, 14; dag hvanoh, xa& rjfieoav L. 9, 23;
tvans hvanzuh , dvo Siio Lb. ad Mc. 6, 7 ; ins
tvans hv., avrovg ava dvo L. 10, lj hvoh qi-
nono, naoa yvvr) K. 11, 5; hveilo hvoh, na-
aav woav K. 15, 30; jera hvammeh, xar erog
L.I, 41. — Fur den Begriff 'quicunquc, einjeder
voelcher, wer nur immer Gr. 3, 19. 42 finden
sich die Formen : 1) hvazuh saei c. Ind. Praes.
fur og av c. Conj. Aor. M. 5, 32. ll, 6. Mc.
9, 37. K. 11, 27; od. nag og av c. Conj. Aor.
hvan — live.
14!)
R. 10, 13; od. ndg 6 c. Partic. M. 5, 28. 7,
21. 26. L. 14, 11. 20, 18. J. 6, 40. 8, 34. 11,
26. 18, 37; bv.17.uh saei c. Conj. Praes. fiir bg
av c. Conj. Aor. M. 5, 31. Mc. 9, 42; od.
ndg 6 c. Partic. L. 16, 18. J. 12, 46. t. 2,19;
aber hvazuh sari aflctands, nag 6 dnoXvwv , ist
wohl in liv.i/.uli £a aflctands :« Undent L. 16,
18. — 2) salivazuh sae! c. /wrf. Praes. fur nag
bong c. Ind. Ihaes. Lb. ad M. 7, 24; od. c.
Ind. Fut. M. 10, 32 ; od. bg &» c. Cbty*. ^or.
Wc. 10, 11. 43. L. 7, 23. 9, 48; od. bong av
c. Conj. Praet. G. 5, 10 ; od. nag 6 c. Partic.
L. 18, 14. — 3) sahvazuh izci c. Ind. Praes.,
nag 6 c. Partic. J. 16, 2. 19, 2; J>atahvah f>ci
c. Conj. Praes., o od. on civ c. Conj. Praes.
od. Aor. J. 15, 7. 16. — 4) Jushvazuh mil fol-
gendem ei od. £>ei od. saei Gr. 3, 28. 175. Lb.
ad L. 4, 6: J>ishvazuh ei qif>ai - vairjiij> imma,
JM.slivali Jioi qi|>ij>, bg av tint; - eorai avrw, o
edv uni) Mc. 11, 23; f>ishvammch saei lial>.ii[>,
gibada imma, t>V ">' <£IJ, SoO-tjaerai avtio Mc.
4,25; J>ishvammeh f>ei viljau, giba £>ata, w idv
trikio, diSwui aivi'jv Lb. ad L. 4, 6; £>ishva-
nob saei afaiki{) mik-afaika jah ik ina, oOTig civ
ccQVtjatjTai fit-dovi}oouai avrov xdyco M. 10,
33; Jjishvah Jiei ist sunjein , ooa ioriv <iXt]&fj
Ph. 4, 8; bidei mik £>ishvizuh £>ei vileis, tttxtj-
oov us it idv &ik>ig Mc. 6, 22; £>ishvah f>ci
bidjais mik, giba £>us, 6 iav fit ceirtjatjg, Scorrw
OOl Mc. 6, 23; Jiishvah £>atei us mis gabatnis,
o idv f| iuov (ucpsXrj&tJg Mc.7, 11; ei ni fiislivah
f>atei vileij), p>ata taujaif), 'ivce fir), ci av &iXrj-
rf, ravra notijtt G. 5, 17; f>ishvah f>ci bid-
jis gu£>, g'^'I 3 I ,us gvfyi ooa av airijOti tov
xreov, Smoh aoi 6 &iog J. 11, 22; £>ishvah
f>ei bidjiji attan, gibif> irvis, ooa av airtjoyTt
tov narina, Swau Vfiiv J. 16, 23; allata J>is-
hvah £>ei sokcif), ndvra oaa av airiTa&e Mc.
11, 24; f>isbvah J>ei od. all fiishvah J>ei taujaif),
nav on idv notijrs C. 3, 23. 17.
hvan, adv., Gr. 3, 181, ubersetzt 1) note,
warm M. 25, 44. L. 17, 20. J. 6, 25; und hva-
nub f.an, ndrs St M. 25, 38. 39. Gr. 3, 25.
181; — 2) novi, irgend wann K. 9, 7; ju hvan,
ijdt] note, nunc tandem PA. 4, 10; — 3) ftv-
tioti, es mbchte vielleicht t. 2, 25, damit nicht
ettca, wird Ubersetzt durch: ci hvan ni gastagq-
jais L. 4, 11; ibai hvan algibai M. b, 25; nibai
hvaif gavandjaina sik Mc. 4, 12; nio hvan gibai
t. 2, 25; — 4) quam, wie, in Verbindung mit
Adj. od. Adv.: hvan aggvu, ri orivt] M.7, 14;
hvan filu, ooov Mc. 7, 36 od. boa Mc. 3, 8.
5, 19. 20. L. 4, 23. 8, 39; od. noaov M. 6,
23. L. 16, 5. 7; od. nooa M. 27, 13. Mc. 15,
4; hvan filu asnje, noooi fiio&ioi L. 15, 17;
hvan filu mais, nooa) ftdXXov R. 11, 24. Phil.
16; od. ooa t. 1, 18; und hvan fdu mais, noou
fiaXXov M. 10, 25; hvan lagg mcl, nooog %q6-
vog Mc. 9, 21; hvan manags, nooog Mc. 8, 5.
19. 20; hvan mais, noow pdXXov R. 11, 12.
h vanillin, adv. , bedeutet , in Verbindung
mit ni: viemals, von Zukunft und von Vergan-
gcnheit Gr. 3, 33. 64. 181: ni f>anrscij> hv.,
oil u>) Stxpijoi] ndinort J. 6, 35; ni hv. kunjia,
oiSitioTe tyvwv M. 7, 23; ni hv.- ufariddja,
ovSinott- naqrih&ov L. 15, 29; ni hv. aiv ro-
dida manna , ovSinort tXa).t]Otv avfrownog J.
7, 46. Sh. 51, 9; ni mannhun skalkinodedum
aiv hv. , ovStvl SiS->v?.ti>xautv Trwnore J. 8,
33; ni auk manna hv. -fijaida, ovddg ydo tiots-
fitioTjatV £.5,29; nih-hv. gahausideduji, ovTi-
dxrjxoare nionori J. 5, 37; Sft. 4S, 13; ni
aiv bv.-mahteiga, firjSinore - SweSfttva t. 3, 7.
Ii v e , womit, Adverb, instrum. Gr. 3, 185. 4,
750: live managiio taujif), ti aininaov ttouIti
M. 5, 47. Gr. 4, 754; hve galeiko od. galcikom,
tivi ouotuoio od. buoiwawfitv L. 7, 31. Mc.
4, 30; hve sijaina galcikai, rivt, lioiv '6u.ot.oi L.
7, 31; hve supuda, iv rivt avro dnriotTi Mc.
9, 50; hve gasupoda, iv rivt dorvxritotxal L.
14, 34; hve vasjaima, ri ntQt^cO.iiui&a M. 6,
31; hve vasjaif), ri ivd'voiio&i M. G, 25. Audi
150
bihve — bvadrc.
steht: in £>ammei hve fiir iv u> av Lb. ad k.
11, 21, wie £>atei hva fiir oxi av J. 14, 13.
Gr. 3, 46. 4, 707; vgl Lb. ad M. 11, 16.
bihve, xaxa xi, tooran Gr. 3, 46. 185. 4,
707: bihve kunnum L. 1, 18.
duhve, worn, warum Gr. 3, 46. 185. 4, 707;
es iibersetzt 1) xi Mc. 2, 8. 4, 40. 11, 3. 14,
6. L. 16, 2. 19, 33. J, 18, 23. K. 10, 30. 15,
29. 30. G. 5, 11; — 2) Siaxi M. 9, 11. 14.
Mc. 2, 18. 7, 5. 9, 28. 11, 31. L. 5, 30. 33.
9, 43. 19, 23. 31. 20, 5. J. 7, 45. 8, 43. 46.
12, 5. 13, 37. R. 9, 32. Sk. 51, 7; — 3) tig
xi Mc. 15, 34; — 4) ivaxl M. 9, 4. 27, 46.
K. 10, 29; — 5) n Q bg xi J. 13, 28.
hveh, navxwg, certc, tvenigstens, nur; ist das
Instrumentaladverb von hvazuh , nag : ei hveh
ni, \nbvov 'iva ut] G. 6, 12; hveh [>alainei, {W-
vov Ph. 1, 27.
hvelauds, v. lauds.
hv eleiks, v. leiks.
hvarjis, wer; ist mit hvas gam gleichbe-
deutig , bildet aber leichter die von hvas un-
gebrduchlichen Casus Gr. 1, 799. 3, 9. Es
iiberselit : 1) xig : hvarjis maists vesi Mc. 9, 34 ;
bata hv. bau ize maists vesi L. 9 , 46 ; hvarjis
]->izc vair£)ij> qens L. 20, 33; hvarjamma Jiize
vairjaif) qens Mc. 12, 23; bi hvarjaua qejji J.
13, 22; hvarjai sind fiai ni galaubjandans J. 6,
64: — 2) off: hvarjans gavalida J. 13, 18; —
3) nowg • hvarja ist allaizo anabasne frumista
Mc. 12, 28; in hvarjis f>ize vaurstve staineif)
mik J. 10, 32.
hvarjizuh, quisque, jeder Gr. 3, 29. /, 60.
Es iibersetzt : 1) sxaaxog : hvarjizuh J. 6, 7. 16,
32. K. 7, 6 20. 24. 10, 24. 15, 23. k. 5, 10. 9, 7.
G. 6, 4. 5; hv. unsara R. 14, 12; hv. izvara
K. 14, 26. 16, 2. Th. 4, 4; rodja$ sunja hv.
mifj nehvundjin seinamma E. 4, 25 ; ni £>o seina
hv. mitondans , ak jah Jjo an|3araize hv. Ph. 2,
4; ei indicia! veseina hv. in scinai baurg L. 2,
3; Gr. 4, 195; hvarjammeh R. 12, 3. K. 4, 5.
7, 17. 12, 11; — 2) nag: hvarjizuh L. 6, 40;
hv. izvara L. 14, 33; hvarjammeh habandane L.
19, 26; hvarjatoh hunsle Mc. 9, 49; hv. vaurde
S/c. 47, 21; — 3) hvarjizuh hva nemi, xig xi
aot\ Lb. ad Mc. 15, 24; hva hv. gavaurhtedi, tig
ti duTiQayfiaxivoaxo L. 19, 15; ana hvarjanoh
fimftiguns, ava 7ievx?'jxovxa Lb. ad L. 9, 14;
and hvarjano (vielleicht tu andern in hvarjatoh,
vgl. and all) Sk. 43, 16; endlich and dulja hvarjo
Mc. 15, 6 und and dulf> hvarjanoh M. 27, 15 ;
beides fehlerhaft fur and dulj) hvarjoh, xa&'
toQXt)v, an jedem Feste.
ain hvarjizuh, ein jeder Gr. 3, 28- 37; mit
dem Gen. pi. L. 4, 40. 16, 5. K. 12, 18. 16,
2. E. 4, 7. Th. 2, 11: ainhvarjizuh anfiar an-
Jiarana, ng xov 'iva Th. 5, 11; a|>£>an a. an£>ar
(anjjaris lijajus) 6 Si xad-' tig akh)lu>v (iii.ij
R. 12, 5; auch ainhvarjizuh (Cast.: ainhvarjizoh,
sjiater ainhvarjatoh ; Lb. : ainhvarjanoh) auf gag-
gai bezogen fur ixaaxov K. 7, 17; ainhvarjizuh,
ivog ixaaxov th. 1, 3; ainhvarjamineh, ivi txa-
Oxu> L. 4, 40. E. 4, 7. C. 4, 6; ainhvarjanoh,
iva ixaaxov L. 16, 5. K. 12, 18. 16, 2, Th.
2, 11 und so st. ainhvarjamma Lb. ad Sk. 50,
8. Es ist wirkliche Zusammensetzung , da ein
flexibles ains hvarjizuh (tig ixaaxog, unusquisque)
nicht vorfcommt; doch wie ist ainis hvarjoh (st.
ainhvarjaizozuh) fero, ivog ixaaxov fiipovg E.
4, 16 zu erkldren?
hvajaar, noitQog, uter, wer von zweien Gr.
1, 799. 3, 29. 187. 621. 4, 468: hvafar skul-
dedi maiza Sk. 41, 11; hv. £>ize, xig avtmv L.
7, 42; hvafjar ist azetizo, xi iaxiv evxoTiutxegov
M. 9, 5. Mc. 2, 9. L. 5, 23.
hvaj>aruh, uterque, ein jeder von beiden:
hvaTiarammeh od. doch hva£>aramme st. hva-
baramma? Sk. 46, 15.
a in Ii va [laruli, dass.: ainhva^arammeh Sk.
41, 8.
hvadre, adv., aov, tcohinGr. 3, 184: hvadrc
sa skuli gaggan J. 7, 35.
hvnr — galiveilan.
i:»i
hvar, adv., nov, wo Gr. 3, 184. 199: M.
8, 20. Mc. 14, 12. 14. 15, 47. L. 8, 25. 9,
58. 17, 17. 37. J. 7, 11. 8, 19. 9, 12. 11,34.
K. 1, 20. 12, 17. 19. 15, 55.
[>ish varuli [ > e i , nr/r. , ubicunque, tco nur
unmet Gr. 3, 19. 42- 184. 220: c. Intl. Praes.
it. onov av c. Conj. Aor.: ]>ishvaruh \>ei ina
gafahi{> Mc. 9, 18; Jjishvaruh ]>ei nicrjada so
aivaggeljo Mc. 14, 9.
Iiva[> od. livad, adv. , nov, wohin Gr. 3 ?
184. 199: hva|. galena * 8, 14; hvaj> gaggi^
J. 12, 35; hvaj? gaggis J. 14, 5. 16, 5 wwti
hvad gaggis J. 13, 30.
|>ishv aduh, adv., mil folgendem £>adei od.
£iei, quocuuque, wohin nur immer Gr. 3, 42.
175.184: laistja {>uk, {>i>livaduh|>adei gaggis, axo-
Xovirtjaoj out, onov iav anio^y M. 8, 19. L.
9, 57; |>ishvaduh ]>adci iddja in haimos, onov
av iiitnootvtTO tig xwfiae Mc. 0, 50; \>h-
hvaduh {>e ik vrato, ov iav nuotvwuta K. 16,
6; J>ishvaduh £>ei gaggai]> in gard, onov iav
H£&&fre «£ oixiav Mc. 0, 10.
hvaJ>ro, adv., no&iv, von waiter Gr. 3, 184.
199: hva^ro Mc. 0, 2. 8, 4. 12, 37. L. 1, 43.
20, 7. J. 6, 5. 7, 27. 28. 8, 14. 9, 29. 30. 19,
9; ni habandani, hvajiro usgebciua, ui\ i%6vT(OV
avxwv anodovvai, L. 7, 42.
♦hvass, scharf Gf. 4, 1239. Gr. 2, 43.
hvassaba, adv., anoroutog, acriter, scharf,
strenge: gasak ins bvassaba C. ad Tit. 1, 13.
hvassei, f., anoroftia, Scharfe , Strenge:
sai nu selelu jah bvassein garailita gu{:>s , a£>[jaii
ana ^aim, Jjaiei gadrusuii, bvassein R. 11, 22.
hva|ajan, a(foi±av, schiiumen: bva[>ji]> Mc.
9, 18; hvafyands Mc. 9, 20.
liva|>o, /"•, acpQog, Schaum: abma unbrains
tahjij> ina mi]p hva^ou L. 9, 39.
hveihts, f, iXacfQog, leicht: f>ata and\air{>o
hveilahvairb jab bvcibt Lb. ad k. 4, 17 ; od. soil
vian in leiht undent? vgl. leihts, iXacfoia h. 1, 7.
h veil a, f-, IVeile, Zeit, Slumle; xQovog Mc.
2, 19. L. 18, 4. J. 7, 33. R. 7, 1. it. 16, 7;
xrtt(>dff AT. 7, 5; *««*< w'(>« Gf. 4, 1224. Gr.
3, 4^9. Grm. 457: va» bvcila firidjo Mc. 15,
25; bi()e varfi hv. saihsto Mc. 15, 33; n»ah{>a-
iiuli iii atiddja od. qam bv. h J. 7, 30. 8, 20;
qimijj bv. J. 16, 25. 32; qinii|> hv. , ei J. 16,
2; qam bv. J. 17, 1; qain bv. , i-i J. 12. 23;
qam hv. izoi J, 16, 21; hi] <c qimai so liv. iie
J. 16, 4; und Jsata bveilos f>ei, tip' b'ffoJ' L6.
ad M. 9, 15. Gr. 4, 442; du mela hv. Th. 2,
17; at andanahtja jiij>;m visandin hvcilai Mc. 11,
11. Gr. 4, 759; niundon bv. M. 15, 34; laggai
hv. L. 18, 4; du hv. Phil. 15. Sk. 47, 9; duU
leitilai hv. k. 7, 8. Sic. 47, 4; fram piiai hv.
jainai M. 9, 22 ; fram saihston hv. M. 27, 45 ;
in jainai hv. M. 8, 13; in pizai hv. L. 7, 21.
10, 21. 20, 19; us fdiai hv. J. 12, 27; sva
lagga hveila sve Me. 2, 19. R. 7, 1; naub lei-
tila hv. J. 7, 33; bi bv. niundon M. 27, 46;
und hv. uiundoii M. 27, 45. Mc. 15, 33; und
f>o nu hv, A'. 4, 11; tiiu tvalif sind hvcilos da-
gis J. 11, 9; hvo hveilo, noos /.atoov K- 7, 5
od. %i>6vov xtva K. 16, 7; hv. hvoh, naaav
uloav, K. 15, 30.
hveilahvairb s, v. hvairban.
hveilo hun, irgend vine Zeit lang: ni hvei-
lohun , ovdi n()6i; ojo«v , ne ad breve quidem
tt'inpus, nicht eine Stwide G. 2, 5.
unit veils, aSiakunrog , unablassig , unauf-
horlich; = {latei saurga mis ist mikila jah un-
bveilo agio hairtin incinamina Lb. ad R. y, 2.
hveila ii, navto&at, weilen, auflioren: ni
hveilaidedum bidjandans C. I, 9.
an ah veilan, c. Ace, avanavuv Tifd, Je-
manden bcruhigen, ton Sorgen befreien: ana-
hvcilaijis var{i ahma is fram alkiim izvis lc. 7, 13.
gali veil a n, navtod-ai, weiten, ruhen, anf-
horen K. 13, 8; gahveilan sik ana c. Dat.,
inccvanuvta&ai ini rivet, auf Jemamlem ruhen
bleiben: gahveilai]) sik ana iinma ga>air|ii izvar
L. 10, 6; razdos gahveiland K. 13, 8.
152
iiahveilains — hyssopo.
gahveilains, f., avtaig, Verweilen, Ruhe:
ni vaiht habaida gahveilainais leik un.sar k. 7, 5 ;
ni habaida gahveilain ahmin meinamma k. 2, 13.
hveits, Itvxog, weiss Gf. 4, 1242. Gr. I, 274:
gavaseins is hveita skcinandei L. 9, 29 ; bivaibi-
dana vastjai hveitai Mc. 16, 5; vastjos is vaur-
bun glitmunjandeins hveitos sve snaivs ilS/c. 9, 3;
in hveitaim L. 20, 46; ni magt ain tagl hveit
ai|>J>au svart gataujan M. 5, 36.
gahveitjan, c. Ace, levxaivuv xi, Etwas
weiss macken, weiss farbenx svaleikos sve vul-
lareis ane airjjai ni mag gahveitjan Mc. 9, 3.
hvilftri, f. , im Plur., oogog , gewiilbtes Be-
haltniss, die Gebeine eines Verstorbenen aufzu-
betvahren, ein offener Sarg Gr.2, 58.133. 194:
attaitok hvilftrjom L. 7, 14.
hvopan (hvopa, hvaihvop Gr. I, 565) xav%a-
a&cei, praklen, sick brilsten, sick riihmen; ab-
hdngig der Dat, xi k. 9, 2. 11, 30 od. iv
xivt th. 1, 4; — bi c. Ace, neoi xivog ft. 10,
8 od. xara xi k. 11, 18; — du c. Dat., il'g
xv k. 10, 16 ; — faur c. Ace. , vnio xuvog k.
12, 5; — fram c. Dat., vnio xwog It. 7, 14.
9^ 2; — in ft Dat, kv xwi k. 10, 15. 17. 11,
12. 12, 9. G. 6, 13. 14. Ph. 3, 3; — ana c.
Ace, .xaxaxav%aa&ui xivog, sich gegen Jeman-
den brusten, ihn geringschiitzig behandeln R.
11, 18: vait gairnein hvara, £>izaiei fram izvis
hvopa at Makidonnim k. 9, 2; ik liv. k. 11, 18;
faur mik silban ni vaiht hv. k. 12, 5; inais hv. insiu-
keimmeinaim k. 12, 9; faur J^ana svaleikana hv. k.
12, 5; jabai hvopis .K. 11, 18; hva hv. K. 4, 7;
jabai hva managizo hvopam bi valdufni unsar k. 10,
8- svaei veis silbans (in?) izvis hv. C. ad th. 1, 4;
in bammei hvopand k. 11, 12; hv. bi leika k.
11, I8j ei jah ik leitil hva hvopau k. 11, 16;
iabai hvopan skuld sijai, Jj>aim siukeins mcinaizos
hv. k. 11, 30; sa hvopands in fraujin hvopai
k- 10, 17; ei hvas ni hv. E. 2, 9; ei in izva-
ramma leika hvopaina G. 6, 13; jabai hva imma
fram izvis hvaihvop k. 7, 14; ni hvop ana J>ans
astans R. 11, 18; du manvjaim hvopan k. 10'
16; hv. binah k. 12, 1; jabai viljau hv. k. 12,
6; mis ni sijai hv. in ni vaihtai G. 6, 14; hvo-
pands k. 12, 11; sa hv. k. 10, 17; inu mitap
hvopandans in framaJDJaim arbaidim k. 10, 15;
hv. in Xristau Ph. 3 , 3 ; vijjra £>ans in and-
vairjjja hvopandans k. 5, 12.
hvoftuli, /"., Prahlerei, Ruhm; xavy^fiu K.
5, 7. k. 1, 14. 5, 12. 9, 3. G. 6, 4. Ph. 1,
26; sonst xav%rjOig; hinzugesetzt k. 9, 4. Gr.
3, 510. 666: ni goda hvoftuli izvara K. 5, 7;
hv. unsara so ist veitvodei mi£>visseins unsaraizos
/■. 1, 12; hv. izvara sijum k. 1, 14; managa mis
hv. faur izvis k. 7, 4; hv. unsara so du Teitau
sunja var£> k. 7,14; ei hv. unsara so fram izvis
ni vaurjsi lausa k. 9, 3; so hv. ni faurdammjada
in mis k. 11, 10; ei hv. izvara biauknai in Xri-
stau Iesu in mis Ph. 1, 26; in izvaraizos hvof-
tuljos K. 15, 31; lev gibandans izvis hv. fram
uns k. 5, 12; unsaraizos hv. faur izvis k. 8, 24;
in ]>ni)iina stomin jbizos hv. k. 9, 4. 11, 17;
vaips hv. Th. 2, 19; in sis silbin hvoftulja ha-
bai Lb. ad G. 6, 4.
h v o t a , /"., a.niiU] , Drohung Gr. 2, 43 : ei ni
afvandida sik in faurama£>lje hvotus Mssm. ad
Sk. 39, 5 ; fraletandans im hvotos Lb. ad E. 6, 9.
hvotjan, c. Dat., tTUTipav xivi, Jemandem
drohen Gr. 4, 686: hvotidedun imma managei,
ei gajsahaidedi Mc. 10, 48.
ga hvotjan, c. Dat, Gr. 4, 686, Jemandem
drohen, kfi^oifiaa&ai xwi Mc. 1, 43; sonsi
tTUTifiav xivi; c. Jnf., durch Drohungen ver-
leiten Sk. 38, 3 : gahvotida ahmin Mc. 9, 25.
L. 9, 42; g. imma L. 4, 35; gahvotei t 4, 2 J ga-
ll votjands imma Mc. 1, 43; g. im L. 9, 21;
diabulau Jsairh liugn gahvotjandin ufargaggan ana-
busn Sk. 38, 3.
H ymainaius, ' Yuivcaog, Mannsnamen T. 1,
20. t. 2, 17.
hyssopo, /'. , vaawriog, Ysop: hyssopon jah
vullai raudai ufarlrusnjamlans Sk. 42, 3.
laeirus — ibai.
153
I
laeirus od. Jaeirus Gr. /, 70 , 'Idiigog,
Manmnamen : laeirus L. 8, 41 oil. Jaeirus Mc.
5, 22.
Iairaimias, 'Icoifiiag, Mannmamen: bairh
lairaim ian praufetu M. 27, 9.
Iairaupaulis od. Jairupula, 'Iioonofog,
Stiidtenamen : Jiaiei and in Latideikaia jah Iairau-
paulein C. 4, 13; od. Filippaus apaustaulus in
Jairupulai Cahnd.
Iaireiko od. Iairiko od. Eiaireiko, le-
QtX w i Stiidtenamen : sunjus Eiaireikons Esdr.2,
34; qeraun in Iairikon Mc. 10, 46; od. mibba-
nei nehva vas is Iaireikon L. 18, 35 ; manna ga-
laib af Iairusalem in Iaireikon Lb. ad L. 10, 30;
bairhiaib I. L. 19, 1.
Iairusalem, 'liQovaah'jfi , Stiidtenamen : so
iupa Iairusalem G. 4, 26; Iairusalcms Neh. 7,
2. 3; Iairusalem Mc. 11, 1. X. 2, 22. 25. 43.
6, 17. 9, 31. 53. 10, 30. 19, 11. K. 16, 3; bi-
lai nu I. G. 4, 25; Iairusalem Mc. 15, 41. L.
2, 41. 45. 4, 9. 9, 51. 17, 11. 18, 31.
1 air u sau 1 \ ma od. 1 airausau lynia, 'le-
Qoao^Vfia , Stiidtenamen: labon lairusaulymos,
kvroojoiv (iv) 'IigovoaXrji L. 2, 38; svaran-nili
bi lairusaulymai M. 5 , 35; bokarjos Jiai af I.
qimandans Mc. 3, 22; vesun ana viga gaggamlans
dul. Mc. 10, 32; iddjedun du I. Mc. 11, 15, 27;
varf) fian inniuji[>a in I. J. 10, 22 od. qimij) in
lairausaulymai I. Mc. 12, 12; Iaimsaulyma Mc. 10,
33. 11, 11. L. 2, 42. 19, 28. G. 2, 1.
1 a iru sa ul v m eis, plur. y dass.; auch fiir
oi ' IiQOOokvfiirai Mc. 1, 5: usiddjedun du im-
in.i all Iudaialand jah Iairusanlymcis Mc. 1, 5;
us lairusaulymim Mc. 3, 7; qimandans us I. Mc.
7, 1 ; vasuh |jan Be£>ania nehva I. (so st. lairu-
saulymiam?) Lb. ad J. 11, 18.
I ai r u saul y inii tc s , ' ItQoaokvfiirrjs , Ein-
leohner von Jerusalem : sumai [ ■u.r Iairusauly-
uirih- ./. 7, 25.
I a is sa is, 'hoodi, Manntnamen: sunaus laissai-
zis L. 3, 32; vair]>i|> vaurts I. //. 15, 12.
Iakob, 'ltc/.w.-l, Jakob; Manntnamen: Iakobis
Mc. 12, 26. L. 1, 33. 3, 34. 20, 37; Iakoba
M. 8, 11. R. 11, 26; Iakob R. 9, 13.
Iakobus od. Iakubos, 'Idxwftoe , Jafcobus,
Manmnamen: Iakobus Mc. 10, 35. G. 2, 9 od.
Iakubos L. 9, 54; lakobaus Mc. 3, 17. L. 6,
16 od. Iakobis M. 27, 56. Mc. 5, 37. 15, 40.
16, 1 ; Iakobau Mc. 1, 29. 3, 16. K. 15, 7. G.
2, 12 od. Iakoba Mc. 6, 3 ,• Iakobu Mc. 1, 19.
3, 18. 5, 37. 9, 2. 10, 41. L. 6, 14. 15. 8, 51.
9, 28 od. Iakobau L. 5, 10.
la red, 'lctQtd, Mannmamen: sunaus Iaredis Lb.
ad L. 3, 37.
Iareim, XaQtfi , Mannmamen: sunjus Iarcimis
Esdr. 2, 39.
lassun, 'laowv, Mannsnamen R. 16, 21.
Iaurdanus od. Jaurdanus, 'logSavo;, Fluss-
namen: hindana Iaurdanaus Mc. 3, 8; and allans
gaujans I. /.. 3, 3; hindar Iaurdanau Mr. 10. 1;
gavandida sik frain I. LA. 1; ml. hindar .Iaurdanau
Sfi. 43, 5; galaif) aftra ufar Iaurdanu /. 10, 40.
Iaurdanes, 'logddvtjg, Flussnamen : daupidai
vesun allai in Iaurdane ahvai Mc. 1, 5; dauj>i{>>
yas fram lohanne in I. Mc. 1, 9.
iba, ftij, num, dock nicht etwa L. 17, 9. K. 9,
8; firj, ne, damit nicht etwa G. 6, 1; vgl. Gf.
1, 75. Gr. 2, 50. 3, 110. 284: iba f>ank £ us
fairhaitis skalka jainamma L. 17, 9; iba bi man-
nan [uia i|i|>a A'. 9, 8; atsaihvands [nik silban.
iba (ibai cod. B.) jab bu fraisaizau G. 6, 1.
ibai. Gf. 1, 75. Gr. 2, 50. 3, 110.284. 742.
20
154
ibaiei — idrcigon.
760 steht I, als Partic. interrog., 1) in direc-
ter Frage, a) allein stehend: ibal, p.i], num,
dock nicht etwa (c. Ind. Praes.) M. 9, 15. Mc.
2, 19. J. 6, 67. 7, 47. 51. 52. 8, 53. 9, 27.
40. 10, 21. 18, 17. R. 9, 14. 20. K. 10, 22.
k. 3, 1. Sk. 39, 18. 40, 5. 51, 21. 52, 7. 16;
(c. /n«". Praet., gr. Ind. Aor.) R. 11, 1. K. 1,
13, k. 12, 17; o«Z. jtt?;rt, numquid, rfoc/t m'cAf
etwa (c. Indie. Praes.), M. 7, 16. Me. 4,
21. L. 6, 39; aber ibai hva (c. Ind. Praet., gr.
Ind. Aor.), als st'dnde nicht fir'jri, sondern firj
ti Lb. ad k. 12, 18. — 6) in Verbindung mit
andern Partic.: a) ibai ]pau (so st- £>u?) c. Ind.
Praes., fti] ydq, dock nicht etwa Lb. ad J. 7,
41 ,• ft) ibai aufto, el (it'\Ti (c. Ind. Praes.) num
fortasse, dock wohl nicht etwa k. 13, 5 ; (c. Ind.
Praet, gr. Ind. Aor.) /.u'jTi, ocQa , num tandem
k. 1, 17; od. /.irjnoTi, es haben vielleicht J. 7,
26; y) ai£>]bau ibai, y (c. Ind. Praet., gr. bid.
Aor.), num forte k. 11, 7; S) ibai ni, ov fit],
num non, doch wohl (c. Ind. Praes.) K. 9, 4.
5; (c. Ind. Praet, gr. Ind. Aor.) RAO, 18.19.
— 2) in indirecter Frage; ibai aufto c. Conj.
Praet, ^.ijmog c. Ind. Aor., num forte, ob auch
nicht etwa Th. 3, 5. = //. ah Partic. prohib. :
auf dass nicht, dass nicht etwa, 1) allein ste-
hend: a) ibai c. Conj. Praes. (firj c. Imper.)
G. 5, 13; (fit) c. Conj. Aor.) k. 12, 21; (ha
fi,rj c. Conj. Praes.) L. 18, 5; (fir'j7i(og c. Conj.
Aor.) K. 9, 27. G. 2, 2. k. 4, 9; auch ist so
zu versiehen: ibai afnimai, tl §e ^ltj, cuoei Mc.
2, 21 ; b) ibai c. Conj. Praet (fMjTtwg c. Ind.
Perf.) G. 4, 11; — 2) in Verbindung mit andern
Wortem: a) ibai aufto c. Conj. Praes. ([ii]7iOT£
c. Conj. Aor.) M. 27, 64. L. 14, 12; ha fit'i-
note c. Conj. Aor.) L. 14, 29; (firjTioue c. Conj.
Aor.) R. 11, 21. k. 2, 7. 11, 3. 12, 20; (ha
ft»j c. Conj. Aor.) T. 3, 6; so auch: ibai aufto
distairai, si Si (ir\, yrjaoH Mc. 2,' 22; b) ibai
hvan c. Conj. Praes., fif[kpzt c. Conj Aor. M.
5, 25 ; c) ibai hvas c. Conj. Praes. , fiTjTcg c.
Conj. Aor. A. 11, 16. 12, 6; und ibai hvas c.
Conj. Praet, firjvig c. Conj. Aor. k. 8, 20.
ibaiei?, /ojTt, numquid, doch wohl nicht Gr.
3, 284: qe£>un. Xristus J^an qimij) , ibaiei taujai
(Lb.andcrt in: qejsun. ei Xristus, £>an qimip>, ibai
taujai) Lb. ad J. 7, 31.
ibns, neSivog, eben, das sinnlich flache: ana
stada ibnamma L. 6, 17. sss ioog , gleich: n<
ibna nih galeiks Sk. 37, 6j ibnans aggilum
(iodyyehit) sind L. 20, 36. Gr. 4, 748; ni ibnon,
ak galeika sverilpa Sk. 46, 17; vgl. Gf. 1, 95.
Gr. 2, 50. 4, 572. Lb. ad R. 9, 2. Mssm. Sk. 72.
ibnaleiks, v. leiks.
ibnaskauns, v. skauns.
gai'bnjan, eben, gleich machen: airj^ai J>uk
ga'i'bnjand, idarpiovoi at L. 19, 44.
ibnassus, m., !aoT7)g ; aequalitas, Gleichheit ;
aequitas, Billigkeit Gr..3, 151. 527: ei vair-
J>ai ibnassus /■:. 8, 14; us ibnassau k. 8, 13; jus
fraujans garaiht jah ibnassu bevisam atkunnaif)
C. 4, 1.
ibuks, tig td onlao), ruckwdrts Gr. 2, 50: ni
gavandjai sik ibukana L. 17, 31; galifiun ibukai
J. 6, 66. 18, 6.
id-, riick-, zuriick-. Gf. 1, 148. Gr. 2, 759.
Diese untrennbare Partic. kommt vor in : iddalja,
idveit und dem davon abgeleiteten idveitjan.
i d d j a , v. gaggan.
idreiga, f., fierdvoia, Reue Gr. 3, 407: dau-
pein idreigos Mc. 1, 4. L. 3, 3; i. daupein Sk.
42, 6; akran vairjpata i. L. 3, 8; Jiaiei ni Jsaur-
bun i. L. 15, 7; gauridai vesuj:> du idreigai k.
7, 9; la£>on in idreiga L. 5, 32; so bi guf)
saurga i. du ganistai gatulgidai ustiubada k. 7,
10; niu hvan gibai im gujp i. t. 2, 25; inu i.
sind (dfi{Taus?.7]Ta) R. 11, 29.
idreigon, Reue empfinden, bereuen; .fisra-
pileoQ-ai M. 27, 3. k. 7, 8; sonst /utravofiv,
auch idreigon sik L. 17, 3. 4. k. 7, 8. Gr. 4,
31; abhangig ana c. Dat, ml tivi, iiber Etwat
gaidrcigon — ik.
.i. 12, 21: idrefy mik L. 17, 4. k. 7, 8; jabai
idreifjo .sik L. 17, 3; jaliai idltfglda It. 7, 8; ei
Mrelgbdtfeiba Mc. 6, 12; iilni^dji Mc. 1, 1.0;
iilrei^onds M. 27, 3; in ainis fravaurlitis idrei-
gondinl /.. 15, 7. 10; | !/■• ni idreii;oiidaiie ana
unliraiiii]>ai k. 12, 21.
ga id r ei gon, lutarmu . Hint tinp/inilen :
airis Jiau in sakkuiii jali Mgoil riMbdeiba -;iVcln i
-.Ml^lci.ia L. 10, 13; ri//. Jl/. 11, 21.
1 (1 ii in n i a , 'Idovuaict , Liindernamen : us Idu-
uiaia Mc. 3, 7.
I is us, 'Jr t aoig (in den Mssm. abijrkiirzl in: is,
' — ! — >
inks, ina, teenn es ton Christus gebrauchl u-irtl
Lb. ad M. 7, 28: lesus M. 7, 28. 8, 4. 7. 10.
13. 14. IS. 20. 22. 26. 9, 2. 4. 9. 12. 15. 19.
22. 23. 28. 30. 35. U, 1. 4. 7. 2G, 1. 27, 11.
46. 50. Mc. 1, 9. 14. 17. 25. 41. 2, 5. 8. 17.
19. 3, 7. 5, 13. 20. 30. 36. 6, 4. 8, 17. 27.
9, 2. 23. 25. 27. 39. 10, 5. 14. 18. 21. 23. 24.
29. 32. 38. 39. 42. 47. 51. 52. 11, 11. 22. 20.
33. 12, 15. 17. 24. 29. 34. 35. 14, 6. 48. 62.
72. 15, 5. 34. 37. L. 2, 21. 43. 3, 23. 4, 1.4.
8. 12. 14. 35. 5, 10. 31. 6, 3. 9. 7, 9. 13. 22.
40. 8, 30. 38. 39. 40. 45. 46. 50. 9, 36. 41.
42. 43. 47. 50. 58. 60. 62. 10, 21. 30. 16, 17.
18, 16. 19. 22. 24. 37. 40. 42. 19, 5. 9. 20,
8. 23. 34. J. 6, 1. 3. 5. 10. 14. 15. 17.22.24.
26. 29. 32. 35. 42. 43. 53. 61. 64. 67. 70. 7,
6. 14. 16. 21. 28. 33. 37. 8, 12. 14. 19. 21.
25. 28. 31. 34. 39. 42. 49. 54. 58. 59. 9, 3.
11. 14. 35. 37. 39. 41. 10, 6. 7. 23. 25. 32.
34. 11, 5. 9. 13. 14. 17. 20. 23. 25. 30. 32.
33. 35. 38. 39. -10. 41. 44. 46. 12, I. 7. 9.
12. 14. 16. 23. 30. 35. 37. 44. 13, 21. 23. 26.
27. 29. 31. 36. 38. 14, 6. 9. 23. 16, 19. 31.
17, 1. 18, 1. 2. 4. 5. 7. 8. 11. 20. 23. 34. 30.
37. 19, 5. 11. A'. 11, 23. C. 4, 11; hinzuge-
setzt M. 8, 26. Mc. 4, 1. 11, 15. J. 8, 23; in
is zu iindern Lb. ad Mc. 1, 42. 2, 25. L. 6,
12. 8, 10. 48 /. 18, 1 1 lesnis M. 26, 75. 27,
58. Mc. 15, 43. L. 5, 8. 8, 35. 41. J. 12, 9.
13, 23. 25. iV. 5, 5. 16, 23. *. 4, 5. 10. 11.
11, 31. C. 3, 17. th. 1, 12. t. 1, 8. Eidr. 2.
36. 40; in B zu undent Mc. 5, 22 \ lesua M.
9, 10. 27. 20, 09. 71. 27, 54. 55. 57. Mc. 2.
15. 5, 1.0. 21. 6, 30. 9, 4. 5. 11, 7. 33. 14,
07. L. 5, 19. 6, 11. 7, 19. 8, 35. 9, 33. 10,
29. 19, 35. J. 12, 11. 22. 18, 16. 22. 19, 9.
R. 14, 14 otl. I«un Lb. ad Mc. 10, 50. L. 3,
21. E. 4, 22. Th. 2, 15. 4, 1; lesu M. 8, 34.
27, 1. 17. Mc. 5, 6. 27. 9, 8. 14, 53. 45. 60.
15, 1. 15. 16, 6. L. 1, 31. 2, 27. 5, 12. 7, 3.
8, 28. 19, 2. 35. J. 6, 19. 18, 5. 12. 15. 19.
33. 19, 1. R. 10, 9. K. 1, 23. k. 4, 14; ouch *t.
avTov Lb. ad Mc. 10, 52 ; lesus L. 18, 38 od.
\, a M. 8, 29. Mc 1, 24. 5, 7. 10, 47. L. 4,
34. 8, 28. 17, 13.
if i lima, declinirt gam toie die Comparat., d.
h. nur ichtcach Gr. 4, 520; e$ kommt nur tor
in der Verbindung: iftumin daga, t>; inuvoioi.
am fotgenden Tage M. 27, 62. Mc. 11,« 12. J.
6, 22. 12, 11; vgl. Gr. 2, 50. 3, 628. /, 45.
ik, *>;, ich Gf. 1, 117. 350. 388. 2, 592. Gr.
I, 780. 4, 202. 565. Es tteht: ik, ty&, ich.
a) far sick allein K. 7, 8. k. 11, 23. G. 2, 20.
Ph. 3, 4; b) nachdrncksvoll bei dan Verb. M.
3, 11. 5, 22. 28. 32. 34. 39. 44. 8, 7. 9. 11,
10. Mc. 1, 2. 8. 6, 16. 9, 25. 10, 3& 39. 11,
33. 12, 26. 14, 68. 62. L. 1, 18. 19. 3, 16.
7, 8. 27. ft, --;. 8 J , 40. 9, 9. 10, 3. 15, 17.
10, 9. 19, 22. 20, 8. J. 5, 36. 45. 6, 20. 35."
40. 41. 44. 48. 51. 54. 57. 63. 70. 7, 7. 8, 12.
14. 16. 18. 21. 22. 24. 26. 28. 29. 42. 45. 49.
54. 58. 9, 9. 38. 10, 7. 9. 10. 11. 14. 15. 17.
25. 27. 28. 11, 25. 27. 42. 12, 32. 4«. 47. 13,
18. 19. 26. 14, 6. 13. 14. 16. 20. 21. 28. 15,
5. 20. 26. 16, 4. 7. 17. 26. 27. 33. 17, 4. 9.
II. 12. 14. 16. 18. 18, 5. 6. 8. 20. 21. 26. 35.
37. 38. 19, 6. R. 7, 9. 20. 24. 10, 19. 11, I.
13. 12, 19. 14, 11. AT. 1, 12. 7, 28. 10, 30.
33. 11, 23. 15, 9. k. 1, 23. 2, 2. 6, 17. II,
20*
156
ik.
22. 29. 12, 15. 16. 20. G. 2, 19. 4, 18. 5, 10.
11. 6, 17. Ph. 2, 28. 3, 13. 4, 11. C. 1, 25.
T. 1, 15. 2, 7. t. 1, 11. 4, 6. Tit. 1, 5. Phil.
13. 19. 20. Neh. 5, 14. 15. Sk. 42, 15. 17.
47, 11. 13. 14; c) wenn ein Satz, welcher im
Ace. c. Inf. stand, aufgelost ist L. 4, 43. 19,
5. /. 9, 4; d) in Gegensiitzen J. 6, 56. 7, 8.
29. 34. 36. 8, 15. 21. 23. 38. 54. 10, 38. 12,
26. 40. 13, 15. 33. 14, 3. 10. 11. 12. 19. 20.
27. 15, 1. 4. 5. 9. 10. 14. 16. 19. 17, 19. 21.
22. 23. 24. 25. 26. R. 7, 14. 17. 20. 11, 19.
K. 7, 10. 12. 11, 1. 15, 10. k. 11, 18. 12, 11.
G. 4, 12. 6, 15. Sk. 43, 2. 9. 47, 3; e) end-
lich jah ik, xayw, anch ich M. 10, 32. 33. Mc.
11, 29. L. 20, 3. K. 16, 10. k. 2, 10. 11, 16.
21. 22. G. 4, 12. E. 1, 15. Th. 3, 5; ik Ter-
tius R. 16, 22; ik Pavlus G. 5, 2. E. 3, 1. C.
1, 23. Th. 2, 18. Phil. 19; ik Merila inscr.
Neap.; ik Gudilub inscr. Aret.; ik bandja E. 4,
1; silba ik R. 7, 25. 9, 3; ik siiba k. 12, 13;
ik silba Pavlus k. 10 , 1 ; sa alia jpeins jah ik
vinnandona sokidedum Jmk L. 2, 48; ik jah saei
sandida mik atta J. 8, 16 ; ik jah atta meins ain
siju J. 10, 30 ; J >aii ain/.u ik jah Barnabas ni ha-
bos valdufni K. 9, 6; jaf>J>e ik ja£>J)e jainai sva
merjam K. 15 , 11. — - meina, ipov od. pov,
mein M. 10, 37. 38. 39. 25, 43. Mc. 8, 38.
L. 9, 26; in m. Mc. 8, 35. 10, 29. L. 9, 24.
17, 33. J. 6, 57. 12, 30. — mis, ipoi od. poi,
mir, sehr haufig. — mik, tpi od. pi, mich,
sehr hdn fig. — vit, >;,«<«§, wir beide J. 17, 11.
22. — u ggkis od. ugkis, t'jpiv, tins beiden : tau-
jais uggkis Mc. 10, 35; J>ai in u. J. 17, 21. od.
fragif ugkis Lb. ad. Mc. 10, 37; ei in u. gani-
mai[) K. 4, 6. — u ggkis od. ugkis od. ugk,
rjpccg, uns beide: armai uggkis M. 9, 27; od.
insandida ugkis L. 7, 20; od. hva bi ugk ist Lb.
ad E. 6, 22. — veis, rjpsig, wir; a) nach-
drucksvoll bei dem Verb. M. 6, 12. Mc. 9, 28.
10, 28. 14, 58. £.3, 14. 9, 13. 43. 18, 28. J. 6,42.
69. 7, 35. 8, 41. 48. 9, 21. 24. 28. 29.40. 12,
34. 19, 7. K. 1, 23. 4, 10. 15, 30. 52. k. 1,4.
4, 11. 13. 5, 16. 21. 9, 4. 10, 13. 11, 21. 13,
6. G. 2, 15. 16. 4, 28. 5, 5. £.1, 4. 12. Ph.
3, 3. C. 1, 28. Th. 2, 17. 5, 8; b) in Gegen-
siitzen K. 4, 10. 9, 25. k. 13, 7. 9. G. 2, 9;
c) ferner jah veis, xal 7]Uiig J. 11, 16. K. 4,
8, k. 1, 6. 10, 7. 11, 12. G. 4, 3. C. 1, 9.
Th. 2, 13. 14. 3, 6. 12 ; veis allai K. 12 , 13.
k. 3, 18. E. 2, 3; allai veis k. 5, 10. Sk. 46,
11; veis silbans th. 1, 4; veis £>ai libandans Th.
4, 15. 17; duhve veis jah fareisaieis fastam filu
M. 9, 14; und in z umlautend: veizu£>-£>an K.
4, 10. — unsara, ripuiv, unser : hilp unsara Mc.
9, 22 ; hvarjizuh u. R. 14, 12 ; ainhvarjammeh
u. E. 4, 7. — uns, fjfitv, uns, sehr haufig; da-
neben unsis M. 26, 68. Mc. 6, 3. 9, 5. 22.
10, 4. 12, 19. 14, 15. 16, 3. L. 1, 2. 69. 73.
2, 15. 4, 34. 7, 5. 16. 9, 33. 49. 10, 11. 17.
19, 14. 20, 2. 22. J. 6,- 34. 52. 10, 24. 14, 8.
9. 22. 16, 17. 18, 31. R. 9, 29. K. 15, 57. k.
4, 7. 17. 5, 5. 7, 5. 10. 10, 8. 13. E. 1, 9.
C. 4, 3. Th. 3, 6. th. 3, 7. 9. Neh. 5, 17. 17.
6, 16. — uns, fjfiag, uns; sehr haufig ; daneben
unsis M. 8, 25. 29. 27, 4. Mc. 5, 12. 9, 38.
L. 1, 71. 17, 13. 20, 6. J. 9, 34. k. 1, 21. 4,
14. 5, 18. 7, 1. G. 2, 4. E. 1, 4. Ph. 3, 17.
Th. 3, 6; unsis silbans It. 10, 12.
Im goth. hinzugesetzt : ik M. 3, 11 kc. 5, 17.
Mc. 1, 7. 12, 36. X. 3, 16 sec. 6, 42. 19, 13.
20, 43. J. 5, 36 sec. 9, 11. 25. 13, 20.34. 36.
14, 28 sec. 31. 15, 12. 15. 16, 16. K. 1, 16.
16, 6. E. 3, 7. 6, 21. Ph. 3, 12; mis L. 7,
44. A'. 10, 23. t. 1, 18; mik L. 4, 7. 15, 12.
J. 14, 14. 15, 24. k. 12, 20; veis Mc. 14, 63.
J. 18, 30. k. 11, 4; unsis Mc. 10, 4; uns E.
2, 5; dagegen fortgelassen: iyw L. 19, 23. J.
13, 14; ^o£ Mc. 3, 35 sec. /. 14, 12. R. 9, 3
sec. K. 8, 13. *. 12, 9 sec. 21. G. 4, 14; pot
J. 13, 36 ult. k. 12, 1; pi k. 12, 6. 21; f^itig
k. 13, 4 (corf. B.); fipwv K. 9, 1. k. 11, 31.
7 1 /*. 3, 12. T. 1, 2. 14; r,piv K. 1, 18.
ikci
■ems.
157
ikei, d.h. ik mit angeh&ngtem c.\, driickt dat
Pron. relut. (o's, uselcher) aim, wenn es tich auf
die erste Pert, beiieht Gr. 3, 14: ikci oi bn
vair|>s K. 16, 9| ikci banns im It. 10, I; ikci
faura vas vajamerjands T. 1, 13; jedoch ttehl:
ik im, s.ii'i vcitvodja, iyui tt'ut 6 uayrvQiZl' J.
8, 18.
me in a, Gr. 1, 783, meiit Gr. 4, 331). 392.
613. Allciii stehend : 1) mcins, f'^dg: so ineloa
lai.scins nitf iiicina J. 7, 16; |>ata vaurd nist mciii
J. 14, 24; all Jiatei aili atta, mcin ist J. l(i, 15;
J)cina mciaa J. 17, 10; od. 6 ^MOg: us mei-
namma J. 16, 14. 15; meiiia alia jx-ina sind J.
17, 10; kann mcina (sc. lamba) /. 10, 14. —
2) sa mcicis, o tjfOfi: kiintiuii mik ]>u mcina (sc.
I.imli.i) J. 10, 14. = Sodann bet einem Subtt.
I, nac/igestellt , o) ohne Arlic., - mcins: 1)
- fiov: mein* Mc. 3, 35. Ph. 4, 1; mcins jtf.
27, 4b; mcinai L. 8, 21. J. 8, 31. 15, 14. A'.
II, 1. PA. 3, 17; mcinai R. 7, 4. £ (i, 10.
/Vj. 3, 1; brojjrjus m. liubaus K. 15, 58. f/i.
4, 1; mcina L. 8, 21. R. 9, 26; mcinai ilfc. 10,
20. 40. 12, 36. L. 18, 21. 20, 42; meina R.
9, 25; mcin M. 5, 9; barn mcin valiso, rixvov
uou t. 2, 1; barnilona mcina 6r. 4, 19; — 2)
6-uov; mcins M. 8, 6. L. 1, 47. 14, 23. 16,
3- 19, 46. J. 6, 32. 8, 28. 54. 10, 29. 11,21.
14, 23. 28. 15, 1. 8. R. 16, 23; sunns m. sa
liul.a M. 1, 11. L. 3, 22. 9, 35; mcinis M. 10,
32. L. 1, 43. 2, 49. 15, 17. J. 10, 25. 29.37.
14, 2. 16, 10. R. 7, 23. E. 6, 19. Ph. 3, 8;
attins m. {>is (saeij in liiminam (ist) M. 7, 21. 10,
33; mcinanmia M. 8, 9. Mc. 12, 36. /,. 1, 47.
7, 8- 9, 38. 61. 10, 22. 15, 18. 16, 5. 18, 3.
20, 4.>. J. 6, 65. 8, 38. 10, 18. 32. 14, 20.21.
15, 15. 16, 10. /-. 2, 12. Nth. 5, 17. 7, 2;
mcinaua ill. 8, 21. 11, 10. Mc. 1,2. 9, 17.
12, 6. L. 7, 27. 9, 59. J. 8, 19. 49. 14, 7.
It, 23. 24. K. 8, 13. /•. 2, 12. Ph. 2, 25; su-
nu in. [)ana liuban L. 20, 13; nieins Mc. 15, 34;
mcinai Neh. 5, 14. 16; \>iie minnistanc brojare
mrinaize M. 25, 40; mcinaim Mc. 14, 14. L.
15, 29. R. 7, 23; anjiaraim ^avaurslvam m. Ph.
4, 3; iiicin.iiis /.,. '/ , 44. 46; (ijamls m. j.iinans
L. 19, 27; faur broj>ruii9 m. |i;his samakunjaos
R. 9, 3; mcin, M. 9, 18. Mc. 3, 34. 5, 23. L.
1, 18. 46. /. 12, 27. K. 10, 29. 19, 24. A. 11,
28. 12, 9; meiaaixos J. 10, 16. k. 11, 30. Ph.
2, 25 ; meinai L. 1, 44. J. 10, 27. 28. R. 9,
1. E. 3, 4. t. 2, 8. inter. Neap.; in frumiston
m. suujonai t. 4, 16; meina J. 8, 50. 10, 15.
17. 13, 37. R. 9, 17. G. 4, 20; und halba J>iu-
daegardja na. J/c. 6, 23; meinos Neh. 5, 16;
inciitaizo /. 1, 17; mcinaim /.. 12, 5. 9. £.1,
16. 3, 13. Ph. 1, 14. 16. t. 1, 3; bi usbeisnai
jah venai ui. Ph. 1, 20; meinos J. 14, 21. 15,
10. R. 10, 21. k. 11, 9; alios aibtins m. K. 13,
3; mcin Mc. 11, 17. J. 6, 51. R. 9, 17 od.
mcinata K. 9, 1 ; mcinis L. 19, 8. J. 12, 7. 15,
21. Neh. 5, 14. 18; meinamma Mc. 9, 37. 39.
41. L. 9, 48. 50. J. 14, 13. 14. 26. 15, 16.
16, 23. 24. 26. R. 7, 18. 9, 2. G. 4, 14. 6,
17. Ph. 1, 20. C. 1, 24. Neh. 6, 19; mein L.
1, 25. 7, 6. J. 14, 23. ft. U, 13. K. 13, 3;
lamb in. Jiata fralusano L. 15, 6 od. mcinata L.
7, 46; meina L. 2, 30. J. 15, 7; mcinaim £.
1, 20. 44; meina J. 12, 48. E. 3, 14. Neh. 6,
19. — 3) fiov 6 — : meiuaus L. 7, 45; mei-
naiios ./. 18, 37; mcinai t. 3, 10; lcik mein
J>ata in izvara gabrukano K. 11, 24; mcin M.
8, 8. K. 9, 27; mcina M. 7, 24. 26. — 4) — 6
iftOg : gavairjji mein J. 14, 27. — 5) 6 ifiog — :
vaunle meinaizc Mc. 8, 38. — 6) 6 — 6 tuog:
mcinana /. 6, 38. 8, 56. 17, 24; meinai /. 18 f
3(); meina J. 8, 16. 15, 11. 12. 18, 36. Sk.
43, 1; mcinai J. 15, 9; meina J. 8, 43. 17, 13;
meinos J. 14, 16; mein. J. 7, 6. 8, 37; mei-
namma J. 8, 31; mein J. 8. 43. 51; mcina J.
10, 27; mcinaizc J. 10, 26. — 7) 6 — : alia
mcins J. 10, 30; g»]:>a meinamma I. 1, 3; attan
meiiiana J. 14, 31; saurga meina k. 11, 28; ana
allaim aipislaulcim mcinaim th.3, 17; Icika mei-
158
namma k. 12, 7. — b) mit Artie: sa- meins:
1) o — ftov: sa-meins M. 8, 8. L. 7, 7. 15,
24; f>ai- meinai iWe. 3, 33. 34. ft. 16, 21; so-
meina ilfc. 3, 33. J. 8, 14. 54; Jsata - meinata
od. f>ata-mein J. 6, 55; Jsata-mein L. 19, 23;
J>o-meina ,7.14,24. — 2) fiov 6 — : J>is nalila-
matis meinis L. 14, 24. — 3) 6 — 6 ifiog: sa
andbahts meins J. 12, 26. — //, vorangestellt,
a) ohne Artie, meins — : 1) fiov — : meins si-
uoneis L. 14, 26. 27. 33,- — 2) fiov 6 — :
meins J. 11, 32; meinans L. 7, 44; meinaizos
Mc. 9, 24. C. 4, 19; m. leitil hva unfrodeinais
/.-. 11, 1; meina Ph. 2, 2. 4, 14; meinos Phil.
20: mein Mc. 14, 8. J. 6, 54. 56; meinaini
hausjai vaurdam J. 12 , 47 ; meina S/c. 47, 18.
— 3) 6 — ftov: mein vaurd J. 8, 52. 15, 20.
— 4) iuog — : meinai siponjos J. 13, 35. 15
8; meina garaihtein f>o us vitoda Ph. 3, 9. —
5) 6 iuog — : meinamma A. 5, 4; meinana A.
16, 18. Ph. 1, 26; meina A- 9, 3. k. 2, 3;
meinaizos A. 9, 2. t. 4, 6; meinai A". 11, 25.
k. 1, 23. G. 6, 11 <A.3, 17. Phil. 19; m. Lan-
dau Pavlaus K. 16, 21. £ 4, 18; meiuos PW
12; meinis ft. 10, 1; meinamma A. 1, 15. 11,
25; meinaize Z. 9, 26; meinaim J. 5, 47; —
6) 6 — 6 fuog: meina Jiiudangardi J. 18, 36;
meinata mel J. 7, 8. — b) mit Artie, sa meins-,
6 ^to? - : so meina laiseins J. 7 , 16. Antlers
gewandt sinrt : iif valdufnja meinamma, vri {ftav-
XOV if/. 8, 9; bi mein andbahti, t#}.' rxoog fli
'/.urovoyictg Ph. 2, 30.
unsar, Gr. 1, 783, timer Gr. 3, 622. 4,339.
468. 513. Allein stehend: unsar vairfiji J^ala
arbi, jjitw tarai i) xh]Qovof.<iu Me 12, 7. =
Sodann bei einem Stibst., J, nachgestellt, a) ohne
Artie, — unsar: 1) — Ijacov: unsar J. 8, 54;
unsaris L. 1, 7S. T. 1, 1; unsaramma k. 1, 2.
G. 1, 3. E. 1, 2. th. 1, 1. 2: unsar JUS 6, 9;
unsarai /,. S, 23; unsaraim L. 1, 71; unsara G.
4, 26; (ic. bvoftuli) u. A. 1, 14; unsar Th. 3.
6: unsaraim Mc. 12, 11. — 2) 6 — rjiKOV. un-
sar Jl/c. 12, 29. J. 8, 39. 9, 20. 11, 11. h. 6,
11. Th. 2, 20. 3, 11. th. 1, 11. 2, 16; unsaris
Mc. 11, 10. R, 9, 10. 15, 6. 16, 24. A. 5, 4.
k. 1, 3. 8, 9. G. 1, 4. 6, 14. 17. 18. E. 1, 3.
17. 3, 14. 0k 2, 19. 3, 13. 5, 23. 28. th. 1,
12. 2, 1. 3, 6. 18. T. 2, 3. 6, 14. I. 1, 8. 10;
unsaramma J. 8, 53. R. 6, 23. 8, 39. A". 15,
31. E. 3, 11. Th. 3, 9. 13. T. 1, 2. 12. i. 1,
2. Tit. 1, 4. Neh. 6, 16. i'wmt. Neap.; unsara-
na L. 1, 73. R. 7, 25. A. 15, 57. k. 8, 22.
(?. 2, 4. E. 6, 24. Th. 3, 2. 11; blaif u. ^ana
sinteinan M. 6, 11. Ch: 4, 567; unsarai J. 6,
31. A. 10, 1. iVeA. 6, 16; unsaraize L. 1, 74;
unsaraim £. 1, 55. 72. R. 7, 5. i'wsc?\ Neap. ;
unsarans i. 1, 79. 10, 11; allans dagans u. L.
1, 75; unsara A. 5, 7. k. 1, 5. 6. 12. 3, 2.
4, 3. Th. 3, 5. th. 1, 10; bvoftuli u. so da
Teitau od. so fram izvis k. 7, 14. 9, 3; unsa-
raizos k. 1, 12. 4, 17. Ph. 3, 21. T. 1, 1 ; in
allaizos managons aglons u. k. 7, 4; unsarai J.
12, 3S. ft. 10, 16. k. 7, 13. 8, 19. 10. 15,
ana allai aglon u. k. 1. 4. 77«. 3, 7; bauainai
u. £>izai us bimina k. 5, 2; unsara L. 7, 5. ./.
10, 24. £. 1, 8; unsaros M. 8, 17. A. 15, 3.
G. 1, 4: unsar J. 7, 51. A. 6, 11. 7, 5. E. 2,
14. Sk. 52, 7; unsaris E. 1, 14. 2, 3,- un-
saramma J. 19, 7. A'. 4, 10. <A. 3, 14; in riur-
jamma leika u. k. 4, 11; unsar k. 10, S; un-
saraim k. 3, 2. 4, 6. 7, 3. t. 1, 9; unsara k.
1, 22. — 3) 7]UiZv — : unsaraizos th. 2, 1. —
4) »;awv 6 — •: naseins unsara R. 13, 11. —
5) 6 — : gujss unsaris (aiiTov) Mc. 1, 3; frau-
jius u. /. 13, 13. G. 6, 17. E. 5, 20. th. 1, 7.
12 see T. 5, 21; fraujin unsaramma ft. 13, 14;
andbahti unsar k. 6, 3. — b) mit dem Artie,
sa — unsar, 6- — fjfiwv: Jaamma liubin gaskalkja
unsaramma C. i, 7; Jjaim skulam unsaraim M.
6, 12; so mereins od. galaubeins unsara A. 15,
14; so vairfiida u. k. 3, 5; £>ata vaurd unsar k.
1, 18. — //, vcrajiffcstellt , stets ohne Artie,
unsar — - : 1) rjiuov — : unsara Th. 2, 19 ; un-
III.
If*
v.iraiios A. 8, 24. — 2) r/udiv 6 — : »ir{>eina
misjra gards it. 5, 1; u. bauains Ph. 3, 20; rni-
mn\ ganikteia Sk. 37, 6; unsar |>iu|> It. 14,
10. — 3) o — t'juuJv : nusaris draulilin.issaus A.
10, 4. — > 4) 6 bftiztQog — : <lu unsarai laisei-
nai R. 15, 4; unsaraini vaur<lam t. 4, 16,
in, *V, in, in Gr. 3, 252. 6/. 1, 287. Es l„-
deutet : 7, C. Genit. (weshalb ?) tctgen, (lurch ;
ilt'ini. ilrr liri/ri/f in f'tihrt auf den des bei und
•lurch; dus Innrrsle ist ziti//rich Milts , Mittcl
timl Ztoeck Gr. 4, 798. Es iibersetzt: 1) t\vri
Tivn^: in |iizri, av{r' ixiV , j>r<i[ilcrr.i jjuod L.
19, 44. — 2) Su'c rtroc; , pro: k. 8, 8. G. 5,
13. 7'A 3, 7. — 3) lid «1 M. 27, 18. Ifc.
2, 27. 3, 9. 4, 17. (», 17. 20. 7, 29. 13, 20.
16, 10. A 5, 19. J. 6, 57. 7, 13. 10, 19. 32.
11, 42. 12, 9, 11. 30. 14, II. 15, 3. 21. ff.
11, t& 13, 5. A'. 4, 0. 10. 7, ft. 26. 8, 11. 9.
23. 10, 26. 28. A. 2, 10. 3, 7. 4, 5. 11. 15.
8, 9. G. 2, 4. E. 2, 4. 4, 18. /'A. 1, 15. 24.
2, 30. 3, 7. 8. C 4, 4. Th. 3, 9. 5, 13. T. 5,
23. /. 1, 6. 12. Tit. 1, 13. Sk. 39, 4. 44, lti.
51, 18 5 auch bei faginon J. 11, 15; gturjada
R. 14, 15; sildalrikjan Mc. ('), ti; in livis, d'lazi
k. 11, 11; inuli |.iis, <W Tin to R. 13, 6. A. 7,
13. IK. 3, 7. t. 2, 10 «ft *«3 /.-. 2, 8. 4, 10.
5, 9. 6, 17. 7V,. 5, 11. 8ft. 37, 5. 38, 17. 39,
6. 16. 40, 3. 42, 14. 43, 8. 18. 48, 3. 11; in
fiizci, dm R. 15, 7. k. 4, 13. 12, 10. E. 3,
13- 4, 8. 25. Tk 3, I; od. dwn Pk. 2, 20:
ofi. t>V rji/ ta'rucr L. 8, 47 wn<r c. Fcr6. /fti.,
&4 to c. /«/: i»/c. 4, 5. L. S, 6. 18, 5.— 4)
tig ri: in {iiic jali, eig avTo tovto R. 9,
17. — 5) iv TiVti liazcins iii ai\ a^i;t'l jons k.
8, 18. — 6) tvixiv rtvog: M. 10, 39. Mc.
8, 35. 10, 7. 29. L. 4, 18. 6, 22. 9, 24.
17, 33. 18, 29. R. 14, 20. k. 3, 10. 7, 12. —
7) ktl Ttvt. bei: afslaujman Mc. 10, 24; aviliud
ft, 7, ft I faginon K. 16, 17; faheds L. 15, 7.
10. ft. 7, 4; ^ani|inan Mr. 10, 22; gaurs Afc.
3, 5; haijan /,. 2, 20; sildaleik L. 5, 9; silda-
lcikjan Mc. 11, 18. — 8) in f>iieei, i'w* Tit.
1, 5. flfcftj 5, IS. .SA. 38, 21. 39, 15. 44, 5.
47, 3. 51, 14. — 9) vi\ R kfafcl A' 15, 31.*-
10) S7i(u r/yotf 7. 10, 33; bei a\ilindon th. 1.
3; haijan L. 19, 37; inOinan if. 9, 30- — 11
inuli ]iis nu, totyuouvv Th. 4, 8. — 12) vitfg
Tim*: J. §, 51. 11, 4. /.*. 15, 9. K. 1,13. 11.
24. ft 1, 0. 12, 19. ft) 3, 1. th. 1,4. 5. 2, 1:
6ei aviliu.Ion A. 10, 30. E. 1, 10. — 13) — ^«-
(«»: 77*. 1, 11; in l>i», roviov %u()tv E. 3, 14.
.SA. 44, 20; in {>ui'i, tm -//({>iv L. 7, 47; in
f>i»ozt'i v.iililai.s, TOVTOV '/ (t Q 11 ' E- 3, 1.
77. c. 7>n£. (tco'O A, riituidich; 1) i/i, au/ :
4J jv nn; in Aifaison K. 15, 31. 16, 8. E. 1,
ft, 2'. 1, 3. t. 1, 18; in Anliaukiai t. 3, 11; o</.
in Vnliokjai 6?. 2, 11; in AJicinini Th. I), 1; in
Btfmjfa Mr. 8s 22. J. 12, 1; in Daikapaulein
J/c. 5, 20; in Damaskon ft, 11, 32; in Kikan-
niou t. 3, 11; in lairikon ,1/r. 10,40; in Iairu-
salein L. 2, 22. 25. 43. 9,31; in JairusauKii.. ii
J. 10, 22. 12, 12; in Kafarnaum L. 4, 23. J.
6, 59; in Xauriiijion k. 1, 1. 23; iii Laudcikaia
C. 4, 13. 15; in Lyslxos t. 3, 11; in IS'azaraifi
L. 2, 51.4,16; in Runiai (. 1, 17; in Saudaum-
jam /V.11,23; in Tyrai jali Soidonai L. 10, 13
in {laissalaiincikai Ph. 4. 16: in Tranadai A. 2,12. t.
4, 13; ■ — in aikkliv-jon E. 3,21; in andvair{jja
v. andvair[)i; in Arabia C. 4,25; in Asiai A. 1,8; in
aujiidai L. 3, 2. J. 6, 49. Sk. 50, 13; in bar-
niiin is L. 16, 23; in j izai baur^ L. 7, 37; in
{lamina fairbvau J. 12, 25. C 2, 20; in gabaur-
Jiai M'inai L. 4, 24; in gaqumjaini jah in garun-
sim M. 6, 2; in garda 31c. 10, 10; in garda
seinamina L. 5, 29; in lialjai L. 16,23; in liau-
hi.stjam Mc. 11, 10. L. 2, 14. 19, 3S; in hi-
mina M. 6, 10. 19. E. 15, 7. 18, 22. 19, 38.
E. 3, 15. C. 1, 16; in himinam Mc. 10, 21. L.
6, 23. 10, 20. A. 5, 1. E. 1, 20. 6. 9. 7 J /<. 3,
20; sa in himinam M. 5, 16. 45. 48. 6, 1. 9.
7, 21. Mc. 11, 25.26. 12, 25. 13,25; in Jiaim
himinakundam E. 6, 12; in ludaia JSek. 5, 14.
160
in.
6 18; in karkarai Mc. 6, 28; in landa k. 11,
10; in leika K. 12, 18; in allai Makidonjai Th.
4, 10; in razna L. 17, 31; bairn in bamma
razna M. 5, 15; in skipa Mc. 1, 19; in allaim
stadim th. 3, 16. T. 2, 8; in bizai synagogein
L. 4, 20. 28. 33; in Jbiudangardjai gubs L. 7,
28. 14, 15. £.5,5; in Joiudangardjai himine
M. 5, 19. 11, 11; in bus L. 19, 44; liuhab
bata in bus M. 6, 23 ; in bamma veihsa Mc. 8,
26; nauhban in vambai aibeins seinaizos (ert ix
xoiXictg {irjrodg avrov) L. 1, 15.— afletandans
:in Joamma skipa Mc. 1, 20; aihub fraujan in
himinam C. 4, 1; in allaim aikklcsjom anabiuda
K. 7, 17 ; anakumbjan in biudangardjai himine od.
i^arda od. razna od. barma od. galiuge stada M.
8, 11. 9, 10. Mc. 2, 15. L. 7, 37. J. 13, 23.
K. 8, 10; bairib fulleib kaurnis in J) annua ahsa
Mc. 4, 28; bauain habaida in aurahjom Mc. 5,
3 ; bauan in R. 7, 17. 18. 20. 8, 9. 10. k. 6,
16. C. 1, 19. 3, 16. t. 1, 5. 14; in bizaiei bi-
oitats L. 19, 30; bilaib bus in Kretai 7i<. 1,
5; bugjandans in alb Mc. 11, 15; daupjands in
aubidai Mc. 1, 4 ; Joans frabugjandans in izai L.
19, 45; gabaurans ist in baurg L. 2, 11; ga-
bairbtjan in allaim stadim k. 2, 14; gaband ina
in karkarai Mc. 6 , 17 ; in Iudaia gaggan J. 7,
1; galiausjands in karkarai M. 11, 2; galaubibs
varb in fairhvau T. 3, 16; ganimis in kiljaein
Jj. 1, 31; faurbizei ganumans vesi in vambai L.
2 21; siun gasahv in alh L. 1, 22; gasilan in
marein Mc. 4, 1 ; in garda ni gavas, ak in hlai-
vasnom L. 8, 27; f>o gibanon in aikklesjon k.
8 1; habaidedun mijo sis in skipa Mc. 8, 14;
fidvor dagans babandan in hlaiva J. 11, 17; hal-
danaize in bamina fairgnnja L. 8, 32; hvarbon
in Mc. 11, 27. J. 7, 1. 9, 23; lailaik in qif.au
izos h. 1, 41; lailaik in vambai mcinai L. 1,44;
laisjan in M. 9, 35. Mc. 6, 2. 12, 35. 14, 49.
L. 4, 15. 19, 47. 20, 1. J. 7, 28. 8, 20. 18,
20; hva latidedi ina in Joizai alh L. 1, 21; ligan
in M. 8, 6. L. 2, 16: merjan in L. 1, 65. 4,
44; qab in synagoge J. 6, 59; in spaurd rin-
nandans K. 9, 24; rodida in gazaufylakio J. 8
20 ; Jouk sahv ik in aurligarda J. 18, 27 ; sitan
in M. 11, 16. L. 2, 46. 7, 32. J. 11, 20; in
gaqumjaim standandans M. 6 , 5 ; nrraisida in
garda L. 1, 69; usmeridedun ina in allai air]>ai
jainai M. 9 , 31; in garda gujos usmitan T. 3,
15; vcgs mikils varjs in marein M. 8, 24; in
Joaimei (sc. baurg im) vaurjaun M. 11, 20; ib
vaurfseina in Tyre jah Seidone landa M. 11, 21;
visan in Akaijai k. 1, 1; Jaaei sind in Asiai t.
1, 15; in aurahjom jah fairgunjam vas Mc. 5,5;
vas in bizai aubidai Mc. 1, 13; mibbanei vas
is in ainai baurge L. 5, 12; vas in sumai od.
bizai baurg L. 18, 2. 3 ; in diupibai vas marcins
k. 11, 25; in bamma fairhvau im J. 9, 5. 17,
11. 12; vas od. visands in Galcilaia Mc. 15,
41. J. 7, 9; in gardim biudane sind M. 11, 9;
in bamma garda visaib L. 10, 7; in garda Jaei-
namma visan L. 19, 5. J. 8, 35; Jbai visandans
in garda J. 11, 31; in garda sind J. 14, 2; in
mikilamma garda sind t. 2, 20; saei in himinam
ist M. 10, 32. 33; Joaim visandam in Iudaia th.
2, 14; vesun in bamma samin landa L. 2, 8;
visandans in bamma leika /.'. 5, 6; in karkarai
(sc. visandan od. vas) M. 25, 39. 44; visandin
in rohsnai Mc. 14, 66 ; vas in skipa Mc. 4, 36 ;
boei vesun in anbaramma skipa L. 5, 7; ni vas
im rumis in stada bamma L. 2, 7; her in aub-
jamma stada sind L. 9, 12 ; in bammei vas stada
J. 11, 6; vas in bamma stada /. 11, 30; visan-
din in bamma stada Sk. 49, 13; vas in bizai
synagogen ize Mc. 1, 23; in bairn all ins meinis
visan L. 2, 49; in biudargardjom sind L. 7, 25;
anza in augin beinamma L. 6, 41. 42; bireikeim
in baurg, in aujoidai, in marein k. 11, 26; gramsta
in augin brojors beinis L. 6, 41 ; gramsta bam-
ma in augin beinamma L. 6, 42; bans in izai
siukans L. 10, 9; unsvers niba in gabaurbai sei-
nai jah in garda seinamma Mc. 6, 4. — Urn
die Stelle iu beteichnen, wo etwas geschrieben
in.
Kil
stehl: tjafrisalilifi in stain.iiii k. 3, 7; gamelif>
i.st In Ksaiin Met, 2; gaincliji isl in boknm L.
3, 4; gamrli|> isl in wtoda &. 2, 22i 10, 26.
J. 8, 17. 10, 35. 15, 25. K. 9, 9. 14, 21; ga-
nirlida in bairtam iius.iraim '«/. in fpildoU /•■ 3,
2. 3; in Ose'i'ii qi]>i[> li. 9, 25; qijiij> in bokom
psalmo L. 20, 42; qi|>au id i" vitoila L. 2, 24;
in |>ainma stada, |>arei qijiada ini It. 9,26; [>i-
/i-i-i na | .sinil in bokom libaiuais Ph. 4, 4. —
b) ft',; Tl : ^avairpan in iniiijaiin L. 4, 35; ga.sal-
jan in iniiijaiin J>. 5, 19; urrei.s jali .stand in
iniiijaiin L. (), 8; usslandan in midjaim Mc. 14,
60; urrcis in iniibiinai Mc. 3, 3; briggan in M.
6, 13. 7, 13. 14. /,. 2, 22. 3, 17. 16, 22. J.
6, 13. K. 16, 3. 7'. 6, 7. SA. 39, 7; so auch
in aljana briggan, nagafriaw li. 10, 19. 11,
11. 14; in arbaidai briggan, tnctiyto&ca, k. 11,
20; in [>\airb<in briggan, TKtQuoyittV li. 10, 19;
dauj>i]>s vas in lannlane Mc. 1, 9; fravilvanda
du gainotjan fraujin in luftau Th. 4, 17; gabau-
rans var|> in fairlivau J. 16, 21; iddjedun , ei
mrlidai vesrina in seiuai baurg L. 2, 3; galagips
vas in karkarai J. 3, 24. Sk. 41, 3; ei iivaiva
t>aqiuiau in usstassai Ph. 3, 11; gataibun in baurg
jab in bainiom Mc. 5, 14; ncliva vesun lairusa-
lem in B«|utagehl jab Bipaniin Mc. 11, 1; nicr-
jands in .synagogim Mc. 1, 39; in iiai nau]>jada
L. 16, 16; qinian, H^iQ%io&cu M. 5, 20. L.
18. 17 1 in [jamma niilbmin, tig ri\v Vi(fi).rjV L.
9. .54. ifjpo&m M. 8, 14. 28. 9, 1. 23. 28-
Mc. |, 14. 29. 5, 1. 6, 1. 8, 22. 9, 33. 10, 1.
15. 46. L. 2, 27. 51. 4, 16. 8, 51. 15, 6. J.
6, 24. 9, 39. 11, 30. 12, 1. 12. 27. 46. 18,
37. k. 1. 23. 2, 12. 7, 5. G. 2, 11. T. 1, 15.
t. 3, 7; in sis, «g fai/rur £• 15, 17; in sve-
kunp>anima, ctg (faveQov L. 8, 17; Omc/« qumans
in, yevoutvoe ii' Mc. 9, 33. t. 1, 17; unte qam
in garda, «t>s sow «g ccvfajV Mc. 14, 54; rod-
jan in ]>amina fairbvati J. 8, 26; saian in Icika
st'iiiamma G. 6, 8; in guj's alii silan th. 2, 4;
laubans vas in ,ni|-idai Z,. 4, 2; in urrunsa us
gaggiji Mc. 7, 19; varji in ausam mrinaim /..
1, 44; in garda ist Mc.2, 1; Jiaiei sind in garda
nieinanima L. 9, 61. — 2) tV, juxla, ad, xu:
sitaiulan in taibsvai Mc. 10, 5; in laibsvai fftfft
sitands C. 3, 1 ; laci ist in taibsvon gujis H. 8,
34. — 3) inter, i;«, toiler, ivtug: in izvis ist L.
17, 21; od. *V; in hraela M. 8, 10. 9, 33. L.
2, 34. 4, 25. 27. 7, 9; urrais in baurim qinonn
M. 11, 11; urrais in unsis h. 7, 16; f>o* vaur
| 'annus iii izvis M. 11, 21. 23. L. 10, 13; in
[sainiei vas M. 27, 56. Mc. 15, 40; atgaggandei
in nianagein Mc. 5, 27; j>in|ii<lc> |ni in qinom
h. 1, 28. 42; ni aiii.sbmi ist in kunja ] icinanima
L. 1, 61; urraisida in garda Daveidis L. 1, 69;
in gasinf>jam visan L- 2, 44; sokidedun ina in
gani[)jani jab in kun£>jara L. 2, 44; main in
baurim qinono L. 7, 28; sa minnista visands in
allaim izvis L. 9, 48; if> f>o vaurstva ni gata-
videdjau in im J. 15, 24; allaim visandam in
izvis R. 12, 3; in izvis K. 11, 30. 15, 12. th.
3,7. 11; bireikeim in galiugabrojirum k. 11, 26;
gudalausai in manascdai E. 2, 12. — ev rtvt,
coram aliquo, in Jemandes Gegenwart: in ga-
baurfjai Jiizai horinodein Mc. 8, 38; afniman id-
veit mein in lnaunam L. 1, 25; rodida bi ina
in allaim fiaim usbcidandam L. 2, 38; usfullno-
dedun mtda \>o in ausam izvaraim L. 4, 21;
rodja in manascdai J. IT, 13; andbaita Jous in
J)iudom li. 15, 9; in izvis vailamerjada k. 1, 19:
dauns sijura vojji gujja in Jjaim ganisandam jab
in Jaaim fraqistnandain k. 2, 15; bauns in izvis
k. 10, 1; gabairhtida in allaim k. 11, 6; gata-
vidos vaurjsun in izvis k- 12, 12; raerja in jsiu-
dont G. 2, 2; in izvis ushramij>s G. 3, 1; ei
ataugjai in aldim £.2,7; in ]>iudom vailamerjan
E. 3, 8; in augam skalkinondans C. 3, 22; ci
in Laudekaion aikklcsjon ussiggvaidau C. 4, 16;
merids >arf> in |uiidoiu T. 3, 16; bvopam in
aikklcsjom guj's Ih. 1, 4; in allaim alamaiinam
Sk. 51. 16. — ev tivi, judicio alicujus, nnch
Jemandes Amicht: unsvers niba in ganijjjaui Mc.
21
162
in.
6, 4; sildaleiks in augam unsaraim Mc. 12, 11;
bata liauho in inannain L. 16, 15; in mibvisseim
izvaraim svikunbans visan tins k. 5, 11, vaila-
galeikaib ist in fraujin C. 3, 20. — ev Ttvt,
apud aliquem, bei, in: afslahands in sis silbin £.
2, 16; gaskapjan in sis silbin £ 2, 15; in-
rauhtibs in sis silbin J. 11, 38; in sis silbin mi-
tan h. 10, 12 ; ufkunnan in sis silbin Mc. 5, 30 ;
visan in sis silbin It. 11, 25; vitan in sis silbin
J. 6, 61; qebun in sis silbam M. 9, 3. L. 7,
49; qab in sis (so it. sik?) M. 9, 21; qiban in
sis h. 3, 8; 16, 3; qab in sis silbin L. 18, 4;
ni qibais in hairtin beinamma R. 10, 6; bagkjan
sis in hairtin seinamma Mc. 2, 6; bagkjan in
hairtin seinamma L. 2, 19. 3, 15; bibagkjan in
hairtin seinamma L. 5 , 22 ; gafastan in hairtin
seinamma L. 2, 51; in hairtin godamma gahaban
h. 8, 15; gahorinon in hairtin seinamma M. 5,
28; nehva bus bata vaurd ist in hairtin beinam-
ma jah in munba beinamma It. 10, 8; galaubjan
in hairtin seinamma It. 10, 9; miton in hairtin
seinamma M. 9, 4. Mc. 2, 8; siggvan in hairtin
seinamma £. 5, 19. C. 3, 16; svignjan in hair-
tin seinamma C. 3, 15 ; tuzverjan in hairtin sei-
namma Mc. 11, 23; in hairtin seinamma visan
du k. 7, 3 ; ni haband vaurtins in sis Mc. 4, 17 ;
vaurkjand bos mahteis in imma Mc. 6, 14; ha-
baib in iivis salt Mc. 9, 50; ni sva sijai in izvis
Mc. 10, 43 ; bi bos gafullaveisidons in uns vaih-
tins L. 1, 1; ni habaib visando in izvis J. 5,38;
ni habaib libain in izvis silbam J. 6, 53; biro-
deins mikila vas in manageim J. 7, 12; missa-
qiss in bizai managein varb J. 7, 44; ni gamot
in izvis J. 8, 37; gamoteima in izvis k. 7, 2;
nist sunja in imma J. 8, 44; liuhad nist in imma
3. 11, 10; liuhab in izvis ist /. 12,35; in izvis
ist J. 14, 17. k. 13, 6; ei habaina in sis J. 17,
14; gavaurhta in mis R. 7, 8; in libum meinaim
andvaihando R. 7, 23 ; bamma visandin in libum
meinaim R. 7, 23 ; gub in izvis ist K. 14, 25 ;
silbans in uns silbam andahaft daubaus habaide-
dum k. 1, 9; in bairn fralusnandam ist gahulida
It. 4, 3; ist in mis It. 11, 10; bis in mis rod-
jandins It. 13, 3; mahteigs ist in izvis k. 13, 3;
libaib in mis G. 2, 20; vaurkeib mahteis in
izvis 6r. 3, 5; unte gabairhtjaidau Xristaus in iz-
vis G. 4, 19 ; in Xristu nih bimait vaiht gamag
G. 5, 5; all vitob in izvis usfulljada G. 5, 14;
hvileiku gabai vulbaus arbjis is in veihaim E. 1,
18 ; bis nu vaurkjandins in sunum ungalaubeinais
£.2, 2; bizos gafulginons in guba £.3, 9;
bauan in hairtam izvaraim £. 3, 17; bizai vaurk-
jandein in uns £. 3, 20; saei in allaim uns £
4, 6; in unvitjis bis visandins in im £. 4, 18;
svasve ist sunja in Iesu £. 4, 21; nih namnjai-
dau in izvis £. 5, 3; bata frabjaidau in izvis
Ph. 2, 5 ; bizos runos in biudom, batei ist Xri-
stus in izvis vens vulbaus C. 1, 27; usvaurkeib
in mis C. 1, 29; gafulgina ist in guba C. 3, 3;
[latei vaurkeib in izvis Tit. 2, 13; habandans
runa galaubeinais in hrainjon gahugdai T. 3, 9 ;
bizos, sei ist in bus, galaubeinais t. 1 , 5 ; sei
ist in bus t. 1, 6; visando in izvis Sk. 48, 15.
— ev TlVi, in aliquo, an Jemandem : fairina bi-
gitan in hvamma J. 18, 38. 19, 4. 6; in mis ni
bigitib vaiht J. 14, 30; ei in ugkis ganimaib K.
4, 6; invindiba in imma nist /. 7, 18; all taine
in mis J. 15, 2; vaurhtedun in libum unsaraim
R. 7, 5; gavargida fravaurht in leika R. 8, 3;
ei usfulljaidau in uns R. 8, 4; in ainamma leika
libuns managans habam R. 12, 4 ; svikunba vair-
bai in riurja leika unsaramma It. 4, 11; svaei
nu daubus in uns vaurkeib , ib libains in izvis
k. 4, 12; mahts in siukeim ustiuhada k. 12, 9;
batei gavaurhta in Xristau £. 1, 20; in leika han-
duvaurht £2, 11} banei gatavida in Xristau £
3, 11; gasaihvib od. hauseib in mis Ph. 1, 30; ga-
sehvub in mis Ph. 4, 9 ; ei in mis frumistamma atau-
dedi T. 1, 16; in sunau maht ist anbarleikein in
maidjan Sk. 47, 21; uslaiknida in baimfiskam Sk.
50, 6. — ii'sTi: bairhgaleikonda in mis AT. 4, 6;
ansts is in mis K. 15, 10; so in uns giba /:. 1, ll ;
in.
Uii
tulgjan inimma frlajiva Jc. '2, ft; in im ustaiknjandans
in andvairbja aikklesjono k. 8, 24; af svikncin bi-
zai in Xristau k. 11,4; so hvoftuli ni faurdamm-
j.'nl.i in mis /.-. 11, 10; ibai hvas in mis hva
muni k. 12, 6; mahtais II in uns j>aim galaub-
jandam E. 1, 19; us mahtai ^u|>.s in izvis k.
13, 4; gafri]>on in iinma C. 1, 20. — 4) Es
driickt die Handling am, in der man begrif-
fen ist, an der man Theil nimmt: akran bai-
i.inil in [mlainai L. 8, 15; in allamnia akran bai-
randans ('. 1, 10; gaslandi]) in vaunia mcinainma
J. 8, 31; in sunjai ni gnstoh J. 8, 44; in bam-
ni.i gaslandai k. 7, 24 ; in ]>ammci jah .standi] >
A'. 15, 1; standaiduli in galaubcinai A. 16, 13;
standi]) in ainamma abmin I'll. 1,27; standi]) in
fraujin Ph. 4, 1 ; gastandij> in fraujin Th. 3, 8;
gastandand in galaubcinai T. 2, 15; sijaidu in
galaubcinai k. 13,5; bairhvisi]) in galaubcinai C.
I, 23; bairhvis in ]>aim T. 4, 16 ; visais in bai-
mei t. 3, 14; svignjan in iiuhada is J. 5, 35.
Sk. 47, 8; fastai ins in namin |)ciii.iiiiiiia J. 17,
II. 12; veibai ins in sunjai ./ 17, 17; ei sijaina
veihai in sunjai J. 17, 19; nist gabivaids in Jiaim
svalcikaim A. 7 , 15 ; ustaiknjandan hrobeigans
uns in Xristau k. 2, 14; in stivitja allamma in
aglon k. 6, 4 ; gasniumidcdum in aivaggeljon /•.
10, 14; siukam in imma k. 13, 14; aljanon in go-
dainina G. 4, 18; gafahaidau in bvizai missadede
C6, 1 ; gabeigs visands in armabairtcin E. 2,
4; in [ airiH'i iddjedub E. 2, 2 ; in friajivai ga-
vaurhtai £.3, 18; in bammci ist usstiurei £.5,
18; ni in vaibtai gaaiviskobs vairba Ph. 1, 20;
ni in vaihtai afagidai Ph. 1, 28; mibarbaididedun
mis in aivaggeljon Ph. 4, 3; fastaib in Xristau
Ph. 4, 7 ; in allamma jah in allaim usbrobibs
im Ph. 4, 12: fullavitan in Xristau C. 1, 28;
gaskalki in fraujin C.4, 7; fullavitans in allamma
viljin gubs C. 4, 12; andbaht gubs in aivaggel-
jon Th. 3, 2; tulgjan in vcihibai Th. 3, 13;
bans arbaidjandans in izvis Th. 5, 12. T. 5, 17;
faurstassjans izvarans in fraujin Th. 5, 12 ; us-
baubjan in fiaim reibam is th. 1, 10; mikilein
atgiban guba in allaim J aim galaubjandam th. 1,
10; usbaubnai in izvis th. 1, 12; gatulgjai in al-
laim vaurstvam godaim lit. 2, 17 ; laisareis | dudo
in galaubeinai jah sunjai T. 2 , 7 ; frisaht sijais
in \. mi. I.i '/'. 4, 12; insvinbei ].nk in anstai /.
2, 1 ; in bizaici arhaidja I. 2 , 9 ; gablaihan in
laiscinai hallai Til. 1, 9; hailai sijaina in galau-
beinai T. 1, 14; ei andbabtidedi in bandjom
aivaggeljons Phil. 13; in leika jab in fraujin Phil.
16 ; ik [>ciiia niutau in fraujin Phil. 20. — 5)
iv Ttvt, in wie fern?: triggvs in leitilamma L.
16, 10. 19, 17; in managamma triggvs L. 16,
10: sa in leitilamma untriggva L. 16, 10; in
managamma untriggvs L. 16, 10; in invindamma
faihubraihna triggvai L. 16, 11; in ]>aiiiina fra-
ina] jin triggvai L. 16, 12; in bammci siuks vas
R. 8, 3; in bamma garaihtibs im Af. 4, 4; in
[ iz.ai halbai k. 3, 10. 9, 3; in vaihtai gibandans
bistuggq k. 6, 3; in allamma ustaiknjandans uns
/■. 6, 4; ragin in | 'annua giba k. 8, 9 ; in bam-
mei liugandans bigitanda Sk. 52, 2; in allaim
frumadcin habands C 1, 18. — iv TlVt, wo iv
stall ini od. slatt dcs Gen. oil. Dat.steht: faginon,
Xaiouv ini rtvi L.\, 14; sonst iv xivi Ph. 3,
I. 4, 4. 10. 1, 18. C. 1, 24. Th. 5, 16; fagi-
non in bammei, zkiqiiV on L. 10, 20; ci fa-
hebs meina in izvis sijai J. 15, 11; hvopan k.
10, 15. 16. 17. 11, 11. 12, 5. 9. G. 6, 13. 14.
Ph. 3, 3. th. 1, 4; hvoftuli haban AT. 15, 31;
tra nan Ph. 3, 4; trauain haban Ph. 3, 3; ga-
trauan, ntno&ivai ini rivet k. 2, 3. th. 3, 4;
iv nvi Ph. 2, 24. 3, 3 ; nimio&m R. 14, 14 ;
xruQQtlv k. 7, 16; mis galeikaib in, tiidoxio iv
k. 12, 10; vailagalcikan in, liidoxiiv iv Mc. 1,
II. L. 3, 22; gamarzjada, axctvdctki£iTai Af. 11,
6. Mc. 6, 3. L. 7, 23; galaubeib in aivaggeljon
Mc. 1, 15; in Xristau Icsua (il'g rivet) galaubi-
dedum G. 2, 16; in mannain godis viljins L. 2,
14; in bamma sildaleik ist J. 9, 30; in bamma
ni bazja A'. 11, 22; ufarfulljandans in vaurstva
21*
1«4
in.
K. 15 , 58 ; ]bata samo hulistr in .nnaknnn.iin.il
tifti TlVl) visif) k. 3, 14; in al lamma managnif)
k, 8, 7; in izvis mikilnan k. 10, 15; in jpammei
hve hvas anananjseifi k. 11, 21; triggvaim in Xri-
stau E. 1, 1; in Jjammei-Jjammei jah galaubjan-
d«ns E. 1, 13: galaubein in fraujin E. 1, 15;
veihai in fraujin E. 2, 21; frodein meinai in ru-
nai XrLstaus E. 3, 4 ; bandja in fraujin £.4, ] ;
andbahts in fraujin JE. 6, 20; hvoftuli izvara in
Xristau Ph. 1, 26 ; vul£>us in skandai ize Ph. 3,
19 ; ni in vailitai vaninassu vairjban gatavida Sk.
50, 10. = B. Von der Zeit gebraucht: in,
an, su, toahrend, binnen ; tv Tin : in £>amma afar-
daga L. 7, 11 ; in aiva fiamma anavair^in Mc. 10,
30; in pamma aiva-in Jsamraa anavairfiin E. 1,21;
in aiva f>amma qimandin L. 18, 30; in aldim
Jjaim anagaggandeim E. 2, 7; in anastodeiuai
aivaggeljons Ph. 4, 15; in auhjodau Mc. 15, 7;
in brahva augins K. 15, 52; in daga, am Tage
R. 13, 13; in daga stauos M. 11, 22. 24. Mc
6, 11. L. 10, 14; in daga fraujins K. 5, 5. k.
1, 14; in daga naseinais k. 6, 2; in jainainma
daga M. 7, 22. Mc. 2, 20. 4, 35. L. 6, 23. 10,
12. 17, 31. J. 14, 20. 16, 23. 26. Th. 1, 10.
t. 1, 18- 4, 8; in ainamma daga L. 5, 17; in
aiuaninia £>izc dage L. 8, 22; in £>amma daga
L. 9, 37; in daga seinamma L. 17, 24; in £>am-
ma daga £>einamma L. 19, 42 ; in sumamma dage
jainaize L. 20, 1: in daga ahtudin L. 1, 59; in
daga sabbato L. 4, 16; in sabbato daga L. 6, 7;
in anfiaramma daga sabbato L. 6, 6; in £>amma
spcdistin daga J. 6, 44 11, 24; in spedistin daga
^anima mikilin duljsais J. 7, 37; in spedistin
daga J. 12, 48 ; in fianiraa daga ubilin E. 6, 13 ;
in jainaim dagam Mc. 1, 9. 8, 1. 13, 17. L. 5,
35. 9, 36; in dagam jainaim L. 4, 2. Neh. 6,
17; in J>aim dagam L. 1, 39; in dagam j^aimei
L. 1, 25; in dagam Jnaim L. 6, 12; in sabbato
dagam L. 6, 2; in spidistaim dagam T. 4, 1. t.
3, 1; in dagam Herodes etc. L. 1, 5. 4, 25. 17,
26. 28; in Jjitai dulf.ai J. 7, 11. 12, 20; in
f>amma fairhvau, fan irdischen Leben J. 12, 25;
in jainai hveilai M. 8, 13 ; in f>izai bveilai L. 7,
21. 10, 21. 20, 19; in jera fimftataihundin L. 3,
1; in J>izai libainai K. 15, 19; in mela L. 20,
10; in J>amma mela Mc. 10, 30. L. 18, 30; in
jainamma mela M. 11, 25. E. 2, 12; in £>amraa
nu mela k. 8, 14; in mela fraistubnjos L.8, 13;
in mela ]>ulainais Sk. 39, 2; in missaleikaim me-
lam Sk. 48, 6; in menojs saihstin L. 1, 26; in
nabt J. 11, 10. th. 5, 2; in Jpizaiei naht K. 11,
23; in pasxa J. 18, 39; in quma is K. 15, 23;
in is quma th. 2, 19 ; in quma fraujins th. 3, 13.
5, 23; in sabbato J. 7, 22. 23; in sabbato an-
paramma frumin L. 6, 1; in sabbatim L. 4, 31;
in stika melis L. 4, 5 ; in frumiston meinai sunjo-
nai t. 4, 16 ; in spedistin Jjuthaurna K. 15, 52 ;
in usluka munjns meinis E. 6, 19; in £>izai us-
stassai Mc. 12, 23. L. 14, 14. 20, 23. J. 11,
24; in Jaammei usfulnodedun L. 9, 51; in f>am-
mei ik sijau andvairfas G. 4, 18. — st. des blossen
Dat.: in spedistin daga J. 6, 40; in jbamma spe-
distin daga J. 6, 54; in melam svesaim T. 6, 15;
in sabbatim Mc. 3, 4; auch in naht, vvxrog J.
7, 50, Sk. 52, 5. — tig tv : usfulljanda in mela
seinamma L. 1, 20; £>ammei gasiglidai siju£> in
daga uslauseinais E. 4, 30; f>ai bilaibidans in
quma fraujins th. 4, 15; f)iu{)i{js in aivam R.
9, 5; in libainai aiveinon bairgif) izai J. 12, 25.
= C. Es driickt das Begleitet-, Umgeben-,
Utnhiilltsein ans, tv tivt, : in allamma vuljsau sei-
namma M. 6, 29; in vuljjau attins seinis Mc. 8,
38; in vulf>au {seinamma od. seinamma Mc. 10,
37. L. 9, 26; gasaihvanans in vuljbau L. 9, 31;
in vastjom lambe M. 7, 15; in hveitaim L. 20,
46; in hnasqjaim vastjom gavasidana L. 7, 25;
£>ai in vastjom vulfiagaim jah fodeinai visandans
L. 7, 25; in sakkau jah azgon M. 11, 21; qi-
mandan in milhmam Mc. 13, 26; Jjaim in riqiza
jah skadau daujius si land am L. 1 , 79 ; in sak-
kum jah azgon sitandeins L. 10, 13; vesum in
leika R. 7, 5; in leika visandans R. 8, 8; ni
ill.
hi',
siju{> iii leika, ak in ahmin R. 8, 9; visan in
leika Ph. 1, 24. SA.44, 10; in leika gaggandans
k. 10, 3; jajifie in leika jaf>f>e inu leik k. 12,
2. 3; in leika liba G. 2, 20. Ph. 1, 22; lajjo-
dai vesuf) in ainamma leika ('.3, 15; yabairhtijj.s
varj) in leika T. 3, 16; in galeikja leikis fra-
vanrlilai.s It. 8, 3; visandans in ])izai hlei^irai
k. 5, 4; fravilvanda in millimam Th. 4, 17; in
liail jai , in stibnai arknggilaus jah in Jmthaiirna
guf>» dalaji atsteigi[> Th. 4, 16; in funins lauh-
monai th. 1,8; in gafetcinai lirainjai T. 2, 9;
in (lahtom T. 2, 9; andmimans varf> in vuljiau
T. 3, 16. = D. Es beieichnet den Zustand,
von dem Jemandes llandeln od. das Sein einer
Sachc ffleichsam begleitet tcird, d. h. die Art
tend Weise, wie Etwas ist od. geschieht; tv
Tivi , anch hti nvog E. 1 , 16 od. der blosse
Dot. R. 11, 22. 23. E. 5, 19. Ph. 2, 3. T. 5,
: in gajukom qa£> Mc. 3, 23 ; laisida iu gaju-
kom Mc. 4, 2; qaf> in laiseinai seinai Mc. 4, 2.
12, 38; in gajukom allata vairf>if> Mc. 4, 11;
in hvilcikai gajukon gabairam Mc. 4, 30; in ga-
jukoin <|i)»an Me. 12, 1; atgiban ist kunnan in
gajukom L. 8, 10; in gajukom rodida J. 16, 25;
in anjiaraim razdom rodja K. 14, 2 1 ; rodjandans
in izvis in psalmom E. 5, 19; ligandein in hei-
tom, fiffihjuivrjV xcet nvQiaaovaav M. 8, 14;
lag in brinnon, xcerixfiTO nvqiaaovaa Mc. 1,
30 ; manna in unhrainjamma ahmin Mc. 1 , 23.
5, 2; Daveid qaf> in ahmin veihamma Mc. 12,
36; ni vaiht liuga in almiin veibamma R. 9, 1.
14, 17; in ahmin jab mabtai Haileiins L. 1, 17;
in mabtai abmins L. 4, 14 ; nndhulij) ist in ah-
min E. 3, 5; in ahmin L. 2, 27. 4, 2; gafivast-
jaif> in ahmin qairreins G. 6, 1; aihtrondans
in ahmin E. 6, 18; izvara friajiva in ahmin C.
1, 8; visandei in runa blofiis Mc. 5, 25. L. 8,
43; in aldomin seinamma L. 1, 36; in valdufnja
vas vaurd is L. 4, 32; f>airhvakands in bidai
gnj)s L. 6 , 12 ; fiairhvisif) in bidom T. 5, 5 ;
in allai bidai jab aihtronai kunfios sijaina Ph. 4,
6; usdaudjands in bidom C. 4, 12; gamund vaork-
jands in bidom meinaiin E. 1, 16; visands in
balveinim L. 16, 23; gag^'j> i" riqiza J. 8, 12.
12,3 5; g»ggi[i in daga (to it. dag?) od. nabt J.
11,9; in fravaurhtini {ju gabaurans varst J. 9, 34;
sijuf) in fravaurhtim izvaraim A'. 15, 17; in mi s
visi|> jab ik in imnia J. 6, 56; in mis alia jah
ik in iinina J. 10, 38; ik in attin jah atta in
mis ist J. 14, 10. 11; atta, sari in mis ist J.
14, 10; ik in attin meinamma jah jus in mis jah
ik in izvis J. 14, 20; visaif> in mis jah ik in
izvis J. 15, 4; niba in mis sijn|> J. 15, 4; visi[>
in mis jah ik in imnia J. 15, 5; niba saei visij>
in mis J. 15, 5; jabai sijuf} in mis, jah vaunli
meina in izvis sind J. 15, 7; ]>u, atta, in mis
jah ik in |ms, ci jah Jiai in uggkis ain sijaina
J. 17, 21; ik in im jah f>u in mis J. 17, 22;
ei friaf>va in im sijai jah ik in im J. 17, 26;
in riqiza ni visai J. 12, 46; visan in fria£>vai J.
15, 9. 10; inu]:>- fiaim sijais Lb. ad T. 4, 15;
svaei skalkinoma in ninjijui almiin.-. R. 7, 6; in
|>aim allaim jiukam R. 8, 37; jabai Jiairhvisis
in selein R. 11, 22; niba gatulgjand sik in un-
galaubeinai R. 11, 23; golja izvis in fraujin jR.
16, 22; golci{> izvis in fraujin K. 16, 19; go-
leif> £>uk in Xrislau Phil. 23 ; saei in fraujin
haitans ist skalks K. 7, 22; friaf>va meina m\\>
izvis in Xristau K. 16, 24; gatrana in fraujin
G. 5, 10; insvinf>jai[> izvis in fraujin jah in mah-
tai svinfieins is E. 6, 10; in fraujin (ut christia-
num decet) Ph. 4, 2. C. 3, 18; imma vulfms
in aikklesjon in Xristau £.3,21; brofire in frau-
jin Ph. 1, 14; jabai hvo in Xristau niuja gaskafts
k. 5, 17; Jjata andbahti, J>atei andnamt in frau-
jin C. 4, 17; in Xristau R. 12, 5. Th, 2, 14;
daujians \>z\ in Xristau Th. 4, 16; vilja guj^s in
Xristau Iesu Th. 5, 18; aikklesjon in ga£>a th.
1, 1; friaf>vai fmai in Xristau T. 1, 14. t. 1,
13; in galaubeinai Jjizai in Xristau T. 3, 13.
t. 3, 15; libainais f>izos in Xristau t. 1, 1; in
anstai Jiizai in Xristau Phil. 23; anajirafstei in
166
in.
Xristau Phil. 20; bize in guba usmete Sk. 38,
15; saei in bairn skalkinob R. 14, 18; in snu-
trein vaurdis K. 1, 17; dulbjam ni in beista fairn-
jamma etc. K. 5,8; in labonai - in bizai sijai K.
7 20; saihvam in frisahtai K. 13, 12; bans in
allaim aglom k. 1, 4; in ainfalbein - ni in handu-
gein leikainai, ak in anstai gubs usmetum in
bamma fairhvau k. 1 , 12 ; andbahti daubaus in
gameleinim k. 3, 7; in arbaidim managizeim k.
11, 23.27. 28; in neiba visandans, <p&ovovVTtg
G. 5, 26 ; in allai handugein jah frodein kannjan
£.1 9 ; gibai izvis ahman andhuleinais in ufkunbja
seinamma E. 1, 17; biudos in leika E. 2, 11;
valdufnjam in bairn himinakundam E. 3, 10; at-
gagg in trauainai E. 3, 13; in gabundja gavair-
beis E. 4, 3; bamma bi guba gaskapanin in ga-
raibtein E. 4, 24; akran liuhadis ist in allai se-
lein E. 5, 9; vakandans in allai usdaudein E. 6,
18; airino in kunavedom £.6, 20; in allai hau-
neinai gabugdais munands Ph. 2 , 3 ; in guba-
skaunein visands Ph. 2, 5; in galeikja manne
vaurbans Ph. 2,7; bi garaihtein bizai sei in
vitoda ist Ph. 3, 6; ei bigilaidau in imma Ph. 3,
9; in baimei im Ph. 4, 11; laisjandans in allai
handugein C. 1, 28. 3, 16; in hauneinai jah blo-
tinassau aggile C. 2, 18 ; ei ni vairbaina in un-
lustau, 'iva fit] a&VfA-iLaiV C 3, 20; vakandans
in izai in aviliudam C. 4, 2 ; in allaim vrakjam
izvaraim th. 1 , 4 ; valisin barna in galaubeinai
T. 1, 2 ; timreinai gujss bizai visandein in ga-
laubeinai T. 1 , 4 ; bairn in ufarassau visandam
T. 2, 1; visan in beigeinai T. 2, 12; in missa-
dedai varb T. 2, 14 ; so vizondei in azetjam, tj
OTtarabZaa T. r ' t b, 6; skalkino in hrainjai gahug-
dai t. 1, 3; talzeinai in garaihtein t. 3, 16. —
h' twi, an der Stelle eines Adverb. : in agisa
gufis od. Xristaus k. 7, 1. E. 5, 21; in ahmin
E. 2, 22; in allamma, iv navti k. 4, 8. 6, 4.
7, 5. 11. 16. 9, 8. 11. 11, 6. E. 5, 24. Th. 5,
17 od. iv naoi T. 3, 11 od. ixnuvra E. 6, 13 ;
in allaim t. 4, 5 ,■ alia in allaim, r« TiclvTa E. 1,
11. 23 od. xa, navxa iv naaiv K. 15, 28 ; alia
jah in allaim C. 3, 11; in ainfalbein hairtins C.
3, 22; in allsverein R. 12, 8; in analaugnein J.
7, 4; in anstai C. 3, 16. 4, 6. th. 2, 16; in
bairhtein M. 6, 4. 6; in balbein E. 6, 19; in
fastubnja jah hauneinai hairtins C. 2, 23 ; in fra -
gibtim abin, fieftvijaTevfiivr]V avdoi L. 1, 26;
sei in fragiftim vas imma , r»j fisfivrjanvfiivrt
ctVTU L. 2, 5; in friabvai K. 16, 14. E. 1, 4.
4, 3. 15. 16. Th. 5, 13; i£ ayanris Ph. 1, 17,
in frumistjam K. 15, 3; in fulhsnja M. 6, 4. 6;
in gagreiftai ist , tiqoxutco, k. 8, 12 ; in galau-
beinai jah friabvai in Xristau I. 1, 13; in game-
leinim k. 3, 7; in garaihteinai R. 9, 28; in allai
gagudein jah gariudja T. 2, 2; in gavairbja L.
2, 29. K. 16, 11; in galaubeinai liba G. 2, 20;
in allaim godaim G. 6, 6; in hliuba Lb. ad T.
2, 11; in allai handugein jah frodein ahmeinai
C. 1, 9; in blasein R. 12, 8; in managamma
kustau aglons k. 8, 2; in managai laggamodein
R. 9, 22; in leitilamma E. 3, 4; in Iiuhada M.
10,27; in liutein T. 4, 2; in managamma lustau
Th. 2, 17; in mahtai Mc. 9, 1. C. 1, 29. th.
1, 11; in managaim k. 8, 22; in qairrein t. 2,
24; in riqiza M. 10, 27. Th. 5, 4; in saurgai
k. 2, 1; var]D in siunai, OHf&i] L. 1, 11; in bamma
stomin f>izos hvoftuljos k. 11, 17; in sunjai k.l ,
14. C. 1, 6; in sunjai jah garaihtein L. 1, 75; m
svignibaiX. 1,44; in allai sviknein T. 5, 2; in allai
trauainai Ph. 1, 20; in biubeinai k. 9, 6; in allai
ufhauseinai T. 2, 11; in unfrodein k. 11; 17.
21; in ungalaubeinai T. 1, 13; in unriurein E.
6, 24; in allai usbeisnai jah laiseinai t. 4, 2; in
usdaudein R. 12, 8; in usqissai Tit. 1, 6; in
vaihtai k. 6, 3. 7, 9. Ph. 1, 28 ; in veihibai jah
sveribai, ni in gairunja lustaus Th. 4, 4; in viga
M. 5, 25. Mc. 9, 34. 10, 52. L. 9, 57; in vul-
bau k. 3, 8; in vaurda aibbau in vaurstva C.
3, 17; in Xristau K. 15, 18. k. 12, 2. G. 1,
22.3,28; — iv\ secundum, pro; gemtiss, nach:
gaggandona in allaim anabusnim L. 1, 6; ni gag-
in.
Uil
gandans in varein k. 4, 2; in [>aimoi iddjrduji
E. 2, 2. C. 3, 7; ei in f>aim gaggaima £.2,10;
gaggand in usvi.ssja E. 4, 18; gaggaif) in fria|->-
vai E. 5, 1; in liandugcin gaggaif) C. 4, 5; us-
metum in lustum E. 2, 3; libainais in Xristau
R. 8, 2 j lil>.ii|> iii izai /«'. 10, 5; libaideduf) in
Jiaiin G 3, 7; sunja tanjandans in friajivai E.
4, 15; qi£>am in vaurda Xristaus Th. 4, 15; ei
driugais in fiaim T. 1, 18; in vikon L. 1, 8;
in seinai tevai A'. 15, 23; in Xristau 72. 8, 1;
in mitaf) E. 4, 16; in vitoda (so st. \ho\i')
Xristaus, evvoftog XgiOTui K. 9, 21; — ligri;
in Bezuff, in Hinsicht auf: andniman in nam in
praufetaus garailitins M. 10, 41; gadragkjan in
nainin siponeis .'/. 10, 42 ; daupjan in namin K.
1, 13. 15; daupjan in Mose od. Xristau K. 10,
2, G. 3, 27; sijaidu in al lamina ufhausjandans
k. 2, 9; qimands in aivaggeljon k. 2, 12; m\\>-
skalkinoda mis in aivaggeljon Ph. 2, 22 ; in im-
ma gaskapana sind C. 1, 16; ei ufarassjaif) in
allamma vaurstve godaize k. 9, 8; fauragarairof)
uns in imma E. 1 , 5 ; frodozans in kunja sei-
namina sind L. 16 , 8 ; us imma jah J>airh ina
jah in imma alia R. 11, 36; vilja guj>s in iz-
vis th. 5 , 19 ; mis gamainida in raf>jon gibos
jah andanemis Ph. 4, 15. = E. ti'g tl, urn den
Zweck, die Absicht zu bezeichnen: p>us in go-
c I annua R. 13, 4; mis in minnistin ist K. 4, 3;
galauk in ungalaubeinai R. 11, 32; sa gafrvast-
jands unsis in Xristau /.-. 1, 21; gabignandans
in allai ainfal |niii k. 9, 10; in sis silbin hvof-
tulja habai jah ni in anbaramma G. 6, 4; ei gag-
gai{) vairfiaba fraujins in allamma C. 1, 10; ga-
s\lnj)Iilai in allai lisjmlaiiiai ('. 1, 11; in [lam-
inci la])o<lai siju£> C. 3, 15 ; garaihtjai in friajnai
guf)s th. 3, 5; gasatjands in andbahtja T. 1, 12.
= F. cv xi.vi, urn den Beistand, die Gelegen-
heit zu bezeichnen, 1) von Personen, per ali-
quem : in faurama£dja nnlinljuino usdreibif) M. 9,
34; in Jjainma reikistin unbul^ono usvairpi|) Mc.
3, 22; sa qimanda in namin fraujins Mc. 11, 9. ||
L. 19, 38. J. 12, 13; so qimandri in nainin at-
tins Mc. 11, 10; in hvamma valdufnje j>ata tau-
jis Mc. 11, 28. 29. 33. L. 20, 2. 8; f>ei in
mis gavair^ii aigeija J. 16, 33: in pinma fair-
hvau aglons habaid J. 16, 33; in Xristau R. 6,
23. 8, 29. k. 2, 17. 3, 14. 5, 19. 0. 2, 4. 17.
E. 1, II. 2, 6. 7. 10. 13. 3, 6. 4, 32. Ph. 3,
14. t. 1, 9. 2, 10. 3, 12; in namin fraujins un
saris K. 5, 4; veihaida ist in abin jah gaveihaid.s
ist in qenai K. 7, 14; in fraujin A'. 9, 2. 15,
58. k. 2, 12. E. 5, 8; in imma varf> k. 1, 19.
20; in ]iainma liubin sunau seinamma , in pam-
mei habam E. 1, 7; in f>ammei E. 2, 21. 22.
3, 12. C. 1, 14. 2, 12; in mis Ph. 1, 25; in
sis ('■ 2, 15,' all mag in ]>ainma iii.sviujijamlin
mik Xristau Ph. 4, 13; — 2) von Sachen:
mit Hillfe, vermittelst : in vaihtai ni mag usgag-
gan niba in bidai Mc. 9, 29; in afletai fravaurhte
ize L. 1, 77; in J>ammei L. 1, 78; ni usgaggif)
nibai in bidom jah in fastubnja L. 9, 43; ban
lii|>s ist in imma J. 13, 31. 32; hauhei]-) ina in
sis J. 13, 32; ei haubjaidau atta in sunau J. 14,
13; hauhi[>.s im in ]>aiiii J. 17, 10; in handu-
gein guj's ni kunnaida K. 1, 21; sa stikls so
niujo triggva ist in meinamma lilnjia K. 11,25;
in ainamma ahmin daupidai sium K. 12, 13; in
vitoda garaihtans qif>i{5 izvis G. 5, 4; in imma
E. 1, 4. 6, 20; vaurj>uf> nehva in blnjia Xri-
staus E. 2, 13; in imma uslaisidai sijuf) E. 4,
21; in vaurda E. 5, 26; jabai hvo nu gafsraf-
steino in Xristau Ph. 2, 1 ; in liuhada CI, 12;
gafrijiodai in leika mammons is C. 1, 22; us-
fullja in leika meinamma (' . 1 . 24; in bimaita
Xristaus C. 2, 11; in daupeinai C. 2, 12; in
fiizaiei C. 2, 12; in namin fraujins C. 3, 17;
in galaubcinai T. 3, 13 ; garaihts gadomifis var|>
in ahmin T. 3, 16; ■ — auch inn das Werk-
zeiiff zu bezeichnen, wo sonst der blosse Dat.
steht: in vatin daupjan M. 3, II. Mc. 1, 8.
Sk. 42, 15 ; daupjan in ahmin veihamma .'/. 3,
11. Mc. 1, 8. L. 3, 16. Sk. 42, 19; daupida"
166
in.
\ cMin in laurdauc ahvai Mc. 1, 5 ; andhaitis in
munfia J>einainma It. 10, 9; izci gaj:>iu[>ida una
in allai Jjiufieinai ahmcinai £.1,3; in J)izaiei
inita{> mitif) Mc. 4, 24; afhvapnodedun in ma-
rein Mc. 5, 13; usleijian in skipa Mc. 5, 21;
in Jjeinamma namin usdreibandan Mc. 9, 38 ; saei
taujif) maht in namin mcinamma (ini TlVl) Mc.
9, 39. L. 9, 50; framaldrozei in dagam seinaim
Id. 1, 18; gatavida svinfiein in anna seinamma
It. 1, 51; habands in handau seinai L. 3, 17;
ufhausjand unsis in namin [meinamma L. 10, 17;
vaurstva, £>oei ik tauja in namin attins meinis /.
10, 25; in }>amina liatiliijxs ist atta meins J. 15,
8 ; in £>ammei galiabaidai vesum /2. 7, 6 ; frahin-
fiando mik in vitoda It. 7, 23; in fiamma vaurda
usfulljada R. 13, 9; goleifi in frijonai veihai K.
16, 20. k. 13, 12; J)izos vaurstveigons in sti-
vitja k. 1, 65 habandans in airj^einaim kasam k.
4, 7; in gameleinim k. 3, 7; gajarafstjan in
quma k. 7, 6. 7; in snorjon athabans vas k. 11,
33; gatavidos vaurjiun in allai J>ulainai k. 12,
12 ; in ainamma vaurda usfulljada , in £>amma G.
5, 14; samjan sis in leika G. 6, 12; in himina-
kundaim in Xristau £. 1, 3; in Jsizaiei ansteigs
vas £. 1, 6; in £>izaiei frijoda uns E. 2, 4; at-
augjai in selein E. 2, 7; usvalugidai in bvammeh
laiseinais E. 4, 14 ; fullnaifi in ahmin E. 5, 19 ;
gaskobai in manvi£>ai £.6, 15; mikiljada in leika
meinamma Ph. 1, 20; in allai mabtai gasvinfii-
dai C. 1, 11; fijands gabugdai in vaurstvam ubi-
laim C. 1, 21; p>rafstei[:> izvis misso in J^aim
vaurdam Th. 4, 18; goljai£> in gafrijonai vcibai
Th. 5, 26 ; in vaurstvam godaim veitvodifia ha-
bandei T. 5, 10; haba gamin^i in bidom mej-
naim t. 1, 3; gabairbtida in mereinai Tit. 1, 3;
kauridedjau in J^aim vaurstvam Neh. 5, 18; —
propter, ob , wegen: ein in filuvaurdein seinai
andbausjaindau M. 6, 7; gadaujjnodedun in vat-
nam M. 8, 32; saei gadragkjai in namin mei-
namma Mc. 9, 41; bidjan in namin Xristaus /.
14, 13. 14. 15, 16. 16, 23. 24. 26; sandeif. in
namin meinamma J. 14, 26; faurhtidedun , in
fsammei jainai qemun L. 9, 34; in fravaurhtai
izvarai gadaujanif) J. 8, 21. 24; in Adama ga-
daufmand K. 15, 22; in Xristau gaqiunand K.
15, 22; in Jaammei k. 4, 4; in Jiamma svogat-
jain /.-. 5, 2 ; ]>reibaiida in uns in bair] iram iz-
varaim k. 6, 12; fairinon in k. 8, 20; gaaiviskon
in k. 9, 4; in mis roikilidedun G. 1,24; afslau-
£>ifis im in izvis G. 4, 20; ni vairjpaijj usgrud-
jans in aglom mcinaim £. 3, 13 ; in faihufrikein
£. 4, 19; in namin fraujins unsaris £.5, 20;
an<lniinai|> ina in fraujin Ph. 2, 29; bidom jai in
mata C. 2, 16; afagjaidau in ])aim aggvi[)om
Th. 3, 2; auch in jsus (so st. f>uk?) gadauj>-
janda, evixev aov &avaTOVfii&a R. 8, 36; in
managamma andvairjjja , iX nolXwv TiQOOOonwv
k. 1, 11; in £>ammei ui bigat, tm jxi] evQtiv fu
k. 2, 12; mikiljan ana ufbauseinai — jah in ain-
falf>ein (ini twi) k. 9, 13; in fiammei, icp to
Ph. 3, 12; in ufarassau anstais, §td tr\v imtQ-
fiaXXovaav xaQiv k. 9, 14. = G. h> rtvi, too
dieses fiir it's Tl stvht : galagida in niujarnma
seinamma hlaiva M. 27, 60; galagidedun ita in
hlaiva Mc. 6, 29; galagida ita in blaiva Mc. 15,
46 ; galagidedun in hairtin seinamma L. 1 , 66 ;
galagida in uzctin L. 2, 7; galagid in uzetin L.
2, 12; galagidana in fanin L. 19, 20; galagja in
Sion R. 9, 33; lagjands in uns k. b, 19; gasa-
tida ita in midjaim im Mc. 9, 36; gasatida in
taibsvon seinai £. 1, 20; mi£>gasatidai in himi-
nakundaim £. 2, 6; saei saibvij) in fulhsnja M.
6, 4. 6. 18; £>ata insaiano in hairtam ize Mc.
4, 15; gavandjands sik in managein Mc. 5, 30;
galauk in karkarai L. 3, 20; gadraus in midu-
mai L. 8, 7; insandja in midumai vulfe L. 10,
3; £>ata samo fraj^jan in izvis misso R. 15, 5;
gavairfsi babaija in izvis Th. 5, 13; in gavairfija
la{)oda K. 7, 15 ; in {sammei galaJ>oJ>s vas A'.
7, 24; ]iamma laj^ondin in anstai Xristaus CI,
6; in Xristau vcnjandans sium K. 15, 19; ga-
melida in bairtam unsaraim k. 3, 2: liuhtida in
III.
1(S»
liairtam unsaraim k. 4, 9; f>ai fauravenjandans in
\rislau E. 1, 12; gafrifiodedi in ainamma loika
E. 2, 16; £>izos in ]jus anstais T. 4, 14; da-
gegen ste/tt dnfiir in c. Ace. : fraletan in gaf>raf-
stein L. 4, 19; gibands in hairtona unsara k. 1,
22; izei gaf in hairto Teitaus It. 8, 16; atlapo-
d.ii sijuf) in aina ven £. 4, 4; iweifelhaft ist
tier Casus in: atvairpands in all) 91.27, 5; vair-
pandans nati in niarein Me. 1, 16; gavandjan in
frodein L. 1, 17; ussatei f>uk in marein L. 17,
6; ana Jiizai us izvis in tins friajivai k. 8, 7. =
H. bei den Verb, des Schicotens, per aliquem:
ni vailit liuga in alimin vcihamma /«'. 9, 1; veit-
vodja in fraujin E. 4, 17; bidjam in fraujin 1c-
sua Th. 4, 1; l)isvara izvis in fraujin, boxi£,w
iftcig xbv xvqiov Th. 5, 27; anabiudam in na-
inin fraujins th. 3, 6; sunja qij^a in Xristau T.
2, 7; bidjam in fraujin, TiaoaxaXovfiiV diet TOV
xvqiov th. 3, 12. = /. in Isaka haitada, ab
Isaco nomen accipiet R. 9, 7. Ueber in allaim
unkaureinom izvis mik silban fastaida vffl. Lb. ad
k. 11, 9.
///. c.Acc- (wohin?): il'g rt; 1) vonderZeit:
in, fiir: in aivins M. 6, 13; in ajukdu]> J. 6,
51.. 58. L. 1, 33; in aldins aide L. 1, 50; in
aldins aive '/'. 1, 17; in alios aldins /.'. 3, 21;
in dag gafdbis incinis J. 12, 7; in jainana dag
Lb. ad t. 1, 12; in maurgin, ttQtit Mc. 11,20.
16, 9; od. tTil to nQio'i' Mc. 15, 1. Gr. 3, 153;
auch si. ev Tivt: in jainans dagans sauVl riqizeif)
Mc. 13, 24; varf) in jainans dagans L. 2, 1;
ailitrondans in alia mela E. 6, 18. — 2) uni
die Betcegung in od. dutch cinen Ott zu be-
leichnen: in, hinein, hindurch, hinab, hinauf
in: bei afgaggan J. 6, 15; afleijban L. 15, 13;
andniman L. 16, 4. 9. CI, 13; atdriusan T.
3, 6. 7. 6, 9. Neh. 6, 16. Sk. 40, 3; atfarjan
L. 8, 26; atgaggan Mc. 3, 20. 11, 15. 16, 5.
L. 1, 9. 7, 36. 44. 8, 23. J. 16, 28; atgiban
Mc. 9, 31. L. 9, 44; atlagjan M. 7, 19; atstei-
^u M. 9, 1. E. 4, 9; atvairpan Mc. 9, 22. 47;
faurbigaggan Mc. 16, 7; fraqiman in lekjans L.
8, 43; fravairpan Mc. 9, 42; fravilvan k. 12, 4;
gadriusan M. 5, 29. 30. Mc. 4, 7. 8. L. 6, 39.
8, 14. J. 12, 24; gaggan ayuv J. 11, 7 od.
irtaynv M. 9, 6. Mc. 11, 2. 14, 13. L. 19,
31. J. 7, 3. 9, 7. 11; od. ei S fQ X( a&ai, M. 6, 6.
Mc. 6, 10. 8, 26. L. 8, 41. 9, 4. 10, 8. /. 18,
28; od. noQtveo&ai L. 1, 39. 5, 24. 7, 11.
9, 51. 56. 17, 11. J. 7, 35; od. tiqnoQtvio&ai,
Mc. 6, 56; galagjan M. 5, 25. 6, 30. L. 3, 9.
J. 15, 6; galeijian, avaftaivnv J. 7, 8. 10 od.
ifiPaivtiv Mc. 4, 1. 8, 10. 13. L. 5, 3. 8, 22.
38 od. xctTceftceivuv L. 10, 30; od. fQ%io~irai
Mc. 5, 38; od. anioxtod-at M. 8, 32. 9, 7.
25, 46. Mc. 7, 24. 9, 43. L. 2, 15. 5, 25. 8,
31. J. 10, 40; od. duQxto&cu k. 1, 16; od. ii$-
iQXtaO-at Mc. 1, 21. 45. 2, 1. 26. 3, 1. 27. 5, 12.
13.7, 17.24. 9, 25. 28. 43. 45. 47. 10, 23. 24.25.
11, 11. L. 1, 40. 4, 16. 38. 6, 6. 7, 1. 8, 30. 32.
33. 9, 52. 17, 27. 18, 25. 19, 7. 45. J. 3, 5.
13, 27. 18, 2. 33. 19, 9. Sk. 39, 18. 40, 5; od.
i&QXio&ai k. 2, 13; od. xaTtQ%tod-ai, L. 4, 31;
od. noQtiio&cH L. 9, 12 ; od. fignogfvio&cti, Mc.
I, 21. 7, 19; uslaubei uns galeif>an, ctnboziO.ov
i]f.i«q M. 8, 31; galevjan Mc. 14, 41; gasandjan
k. 1, 16; gasteigan J. 6, 24. R. 10, 7; gatei-
han M. 8, 33. L. 8, 34; gatiuhan L. 4, 9; ga-
vairpan Mc. 9, 45; gavandjan sik L. 2, 39. 45.
4, 14; giban L. 6, 38. 15, 22; giutan M. 9,
17. Mc. 2, 22. L. 5, 37. 38; innatgaggan M.
8, 5. 23. 27, 53. J. 10, 1; inngaggan Mc. 5,
18. 7, 15. 18. 11, 2. L. 10, 5. 10. 17, 12;
inngaleiT^an M. 7, 21. L. 6, 4. 18, 24. 25. J.
3, 5. Sk. 40, 13; insandjan Mc. 5, 12. L. 1,
26. 4, 26. 10, 1. J. 10, 36. 17, 18. G. 4, 6.
t. 4, 12; lagjan 3f. 27, 6. Mc. 7, 33. L.9, 44.
7. 18, 11; lisan M. 6, 26; mijjgaggan Mc. 15,
41; mipinngalcif>an /. 18, 15; mif>qiman J. 6,
22; niman Mc. 6, 9. J. 6, 21; qiman J. 6, 14.
II, 27. k. 12, 1; rinnan Mc. 5, 13. L. 8, 33;
in vaidedjans frarann, Xtjotaig niQiimoiv L. 10,
22
no
in.
30; run gavaurkjan sis M. 8, 32; saggqjan T-
6, 9; saian Mc. 4, 18; skeinan L. 17, 24; sla-
han L. 18, 13. k. 11, 20; sliupan t. 3, 6; spei-
van Mc. 8, 23; fliuhan M. 10, 23; tiuban J.
18, 28 ; ufargaggan Sk. 38, 7 ; urrinnan L. 2, 4 ;
usgaggan, avafiaiveiv Mc. 10, 33. Z. 2, 42. 9,
28. 18, 10. 31. 19, 28. G. 2, 1 od. i£do X £0&ai.
M. 26, 71. Mc. 8, 27. 11, 11. L. 6, 12. 7, 24.
14, 21; ussteigan Mc. 3, 13. /. 6, 17. 7, 14.
72. 10, 6. E. 4, 8; ustiuhan i»/c. 1, 12; usvair-
pan M. 8, 12; vairpan Mc. 11, 23, Sk. 42, 2;
vraton L. 2, 41 ; ferner in auso gahauseif ilf.
10, 27; af vulfau in vulfu k. 3, 18; ni faraif
us garda in gard L. 10, 7; frahinf andans all
fraf je jah in ufhausein Xristaus tiubandans k. 10,
5. — 3) um die Betcegung nach einem Gcgen-
stande hin zu bezeichnen: ad, versus, erga, con-
tra; a) riiumlich: fairveitjan in andi k. 3, 13;
galeifan in balvein od. in libain M. 25, 46; ga-
raihtjan in vig L. 1, 79; intrusgans varst in go-
dana alevahagm R. 11, 24,- ni sailivis in and-
vairf ja manne Mc. 12, 14; usfullida in hliumans
L. 7, 1; usgaggan in vig Mc. 10, 17; b) meta-
phorisch, um die freundliche od. feindlichc Ge-
sinnung gegen Jemanden zu bezeichnen: foei
timrciuais sind in uns misso R. 14, 19; fata
samo in izvis misso frafjandans R. 12, 16; in
izvis misso friajavamildai R. 12, 10; taujif)
Jsata in allans brofruns th. 4, 10 ; saei ni siu-
keif> in izvis k. 13, 3 ; friajDvai in izvis misso
jab allans th. 3, 12; friafva in allans fans
veibans £.1, 16; friafva in izvis misso Th.
1, 3; fravaurhta mis in bimin L. 15, 18.
21; andbabtjis in fans veibans k. 8, 4; alia anst
ufarassjan in izvis ^.9, 8; gabigs in allans R.
10, 12; auch ist in wohl hinzuzusetzen in: ga-
laubida ist veitvodei unsara in izvis (t(p Vfiag)
Lb. ad th. 1, 10. — 4) um die Absicht, den
Zweck, den Erfo/g zu bezeichnen: in daufu at-
gibanda k. 4, 11; sik silbans atgebun aglaitein
in vaurstvein E. 4, 19; in fivadv bairandei G.
4, 24; andabaitis izvaris in aivaggeljon Xristaus
k. 9, 13; diskritnoda in tva M. 27, 51. Mc. 15,
38; fraqifan in fon M. 25, 41; fraveitands in
fvairbein R. i3, 4; garinnan in ainamundifa ga-
laubeinais E. 4, 13; in foei gasatifs im t. 1,
11; lafon in idreiga L. 5, 32; niman in vig
Mc. 6, 7. L. 9, 3; satida in batis th. 5, 9; uf-
saggqifs varf in sigis K. 15, 54; ussandjai in
asan seina M. 9, 38 ; ussatjai in f o asan scina
L. 10, 2 ; ustiubai in izvis jab f o anst k. 8, 6.
— 5) in Hinsicht auf, mit Riicksicht auf: lei-
kis mun ni taujaif in lustuns R. 13, 14; gatils
in fiudangardja L. 9, 62; ufarassus ist fulainc
Xristaus in uns k. 1 , 5 ; gavaurstva in izvis /;.
8, 23 ; vaurstveig gatavida jah mis in f iudos G.
2, 8 ; ibai svare arbaidided jau in izvis G. 4, 11;
anstais is , f oei ufarassau ga'nobida in uns E. 1,
8; anstais, sei gibana ist mis in izvis E. 3, 2;
gasvinfnan in innuman mannan E. 3, 16; vahs-
jaima in ina E. 4, 15 ; bi ragina gufs, fatei gi-
ban ist mis in izvis C. 1, 25. — 6) wo tig Tt
fur tv rivi od. den blossen Dat. steht: skula
vairf if in gaiainnan M. 5, 22 ; gagg in gavairf i
Mc. 5, 34. L. 7, 50 (jedoch gagg in gavairf ja
L. 8, 48); gatraua in izvis k. 10, 1. G. 5, 10;
trauains in izvis k. 8, 22. — 7) Anders ge-
wandt sind: frabugjan in managizo fau frija-
bunda skatte, 7iQttd-i)Vai. inavia TQUC/.ooioJV d)j-
vaoiwv Mc. 14, 5; frabauht vas in frijahunda
skatte, iTzod&T] tqiccxoomv Sipagicov J. 12, 5;
in andvairf i imma andstof , y.axa zioootOTlov
ccvtov avrtGTViV G. 2, 11; iu hvo saufo vaila-
merida, rivi koyw evcr/ytlioa[ii]V K. 15, 2. Zu iln-
dern ist wohl in vitof (ivvouoq) in in vitoda AT.9,
2 1 ; und in f uk (evixtv ooi) in in f us R. 8, 36.
In Zusammensetzungen erscheint in Gr. 2,
759. 901. 932. 1) mit Verb.: inagjan, inalja-
non, inbrannjan, indrobnan , infeinan, ingram-
jan, inliubtjan, inmaidjan , inrauhtjan, insaian, in-
saihvan , insailjan , insakan , insandjan , instandan,
insvinfjan, intandjan, inlrisgan, intrusgjan, in-
Mill
lolianm -
171
tundnan, invagjan, invancljan, invcitan, invidan, in -
visan; Bieompp.: anainsakan, ingalcikon, ini}>in-
sandjan. — ■ 2) mit Subsl.: inalici, ingardja, in-
kilju). inkunja, Enmaideint, inniujij^a, insalits, in-
vindi|>a. — 3) mit Adject.: inalis, in^ardis,
invind.v
inn, adv., hinein. Es umschreibt Verb., welche
mit tig nisammcnyesetit sind Gr. 2, 933. 3, 164.
200: atgaggan inn, tigtQ%to&cu M. 9, 25. Mc.
6, 22. J. 10, 1. K. 14, 23. 24; attiuhan inn,
iigdytiv J. 18, 16; galeijian inn, tigiQXio&ca
Mc. 15, 43. L. 1, 28. 4, 16 od. itgnoQtvta&ai
Mc. 5, 40; iiber inn anagardis Mc. 15, 16 vgl.
innana.
In Zusammevsehunycn erscheint inn Gr. 2,
759. 932 nur mil Verb.: inngaggan, innvairpan;
Hicompp.: innatliairan, innatgaggan, innattiuhan,
inngaleifian , innufsliupan ; Tricorap.: mi£>iiin-
galeijian.
in na, adv., inner/tall), im Innern Gr. 3, 164.
200: £>ans inna, toi'g law K. 5, 12; baua in
im jali inna gagga (ifA7i£Qi7iaT>jOW , in iis vcrsa-
bor) Lb. ad k. 6, 16 ; inna gamelida, iyytyQau-
uivt] Lb. ad k. 3, 3; sci inna usvaurkeif) in
mis ,'■ ri]V ivtQyovpivr t v iv ipoi C od. Lb. ad
C. 1, 29.
In Zusammensetiungen erscheint es Gr. 2, 761
nur mitSuOst.: innagahts, und Adject: innakunds.
innana, adv., i'ow&iv, inneti, inwendig k. 7,
5; c. Gen., eow Tivog, inncrhalb: innana gardis
Lb. ad Mc. 15, 16. Gr. 3, 164. 200.
innajiro, adv., kaw&iv, von inncn her Gr.
3, 164. 200: innaf.ro sind vulfos M. 7, 15; in-,
nafro us liairtin usgaggand Mc. 7, 21. 23.
in n u in a, decliidrt ganz wie die Compar., d.
h. nur schwach Gr. 3, 164. 628. 4, 520; *»
bedeulet : der innere , innerste : sa innuma , 6
tawQsv Lb. ad k. 4, 16; Li Jiamma innumin
mann , xcctu tov saw civd-Qwnov R. 7, 22 ; in
innuman inannan, ag tov saw avfrownov E. 3,
16; vgl. Lb. ad V. 1, 19.
inilo, /'. Enttchuldigung, Voneand; n(>o<pnoig
J. 15, 22. Ph. 1, 18; cufoqpn k. 11, 12. Gr.
3, 509. 666: inilon* ni haband J. 15, 22; \»\>\u-
inilun ja|>|'<' sunjai I'll. 1, 18; ei usniaitau iui
lun ]>izc viljandane inilon /.. 11, 12.
inuli od. inu (wo hi fur enuh Gr. 3, 261. /,
42. 59) stets c. Ace.: ohne, ouster Gf. 1, 283.
Gr. 4, 799. Es Ubersetzt iuub, liviv M. 10, 29;
ixiog k. 12, 2. 3; naotxtog M. 5, 32; ywpi'j
Mc. 4, 34. J. 15, 5. k. 11, 28. E. 2, 12. T.
2, 8. Sk. 49, 14; da fur steht inu k. 12, 2. E.
2, 12 in cod. A. und ausserdem fur ixrog K.
15, 27; xtoaig R. 7, 8. 9. 10, 14. K. 4, 8. T.
5, 21. Phil. 14. Sk. 37, 14; auch inu idreiga,
ct(i&Tapi),r[ta R. 11, 29; inu mitaj>, «g xa
apiTQcc k. 10, 15. Aber inuli j iudom ist tco/tl
zu Sndern in: in ni |>iudom, in ovx i&vii Lb.
ad R. 10, 19.
I o a n a n , 'Iwvdv, Mannsnamcn : Ioanan Neh. 6, 18.
In das, v. Iudas.
I ii li a ii ii a , 'Iwdvva , Weibernamen : Iobanna L.
8, 3.
I oh anna, Mannsnamcn: lohannins, tov 'lwavvu
Lb. ad L. 3, 27 od. xov 'lwvdv L. 3, 30.
Ioliannes, 'lwdvvrjg, Mannsnamen: Johannes
M. 11, 2. 18. Mc. 1, 4. 6. 14. 6, 18. 9, 38
10, 35. L. 1, 60. 63. 3, 16. 7, 19. 20. 33. 9,
7. 49. 54. J. 3, 24. 10, 40. 41. G. 2, 9. Sk.
37, 10. 41, 4. 12. 42, 6 od. lohannis Mc. 6,
14; lohanncs If. 9, 14. L. 5, 33. 7, 24. J.
3, 25. Sk. 41, 13. 46, 11. 47, 19 od. Iohannis
M. 11, 12. Mc. 2, 18. 6, 24. 25. 11, 30. L
7, 29. 20, 4; Iohanne M. 11, 4. 11. Mc. 1, 9.
3, 17. 6, 16. L. 7, 28. Sk, 44, 20. 47, 4; f>ajn-
ma I. J. 5, 36. Sk. 41, 18, 47, 12 od. Iohan-
nen Mc. 1, 29. L. 3, 2. 7, 18. 22 od. Ioban-
nau L. 9, 9; Iohannen M. 11, 7. Mc. 5, 37.
6, 17. 20. 8, 28. 9, 2. 10, 41. 11, 32. L. i,
13. 3, 20. 5, 10. 6, 14. 7, 24. 8, 51. 9, 19.
28. 16, 16. 20, 6 od. Iohannein L.3, 15 od. Io-
hanne M. 11, 13. Mc. 1, 19.
22 •
172
Iora —
is.
Iora, 'Iioqoc, Mannsnamen: Iorins Lb. ad Esdr.
2, 18.
I o r e i in , 'ItoQiif*., Mannsnamen : Ioreimis L. 3, 29.
Iosef, '/wa^ijp, Mannsnamen: losef M. 27, 57.
59. Mc. 15, 43. L. 1, 27. 2, 4. 33. 43; Iose-
fis L. 3, 23. 24. 26. 30. 4, 22. J. 6, 42. Gr.
I, 56; vt/l. Mssm. Sk. p. 61; losefa Mc. 15,
45 od. Ioseba Sk. 39, 3; Iosef L. 2, 16.
loses, Mannsnamen: Iosezis, rov'lwaii Mc.i5,
40- 47. L. 3, 29 orf. Marja so lakobls jah Iosez
Lb. ad M. 27, 56.
is, er Gr. 1, 785. Gf. 1, 37. Es bezieht sich
auf eine feme dritte Person , die wit keinem
Verb, des Satzes, tceder dem stehenden noch dein
liegenden, zusammenhangt Gr. 4, 331, undiiber-
tragt: 1) avrog Gr. 4, 442: is, avrog nach-
drucksvoll hinzufugt Gr. 4, 202. Mc. 2, 25. 3,
13. 4, 27. 38. 7, 36. 8, 29. L. 2, 28. 4, 15.
5, 14. 16. 17. 6, 20. 35. 7, 5. 8, 1. 22. 9, 51.
10, 1. 15, 14. 16, 24. 17, 11. J. 6, 15. 7, 10.
R. 8, 10. K. 15, 28. k. 10, 7. £. 5, 23. CI,
17. 18. J. 3, 7. S*. 46, 6. 47, 2. 50, 9. 13
od. im aufgelosten Ace. c. Inf. Mc. 1, 45. 2,
15. 5, 4. L. 1, 8. 5, 12. 8, 43. 9, 18. 29. 17,
II. 18, 35. K. 15, 25 od. im aufgelosten Gen.
abs. M. 9, 10. 18. L. 19, 37; ferner if> is,
avrog Si M. 8, 24. Mc. 1, 8. L. 4, 30. 6, 8.
8, 37. 18, 39; £>anuh is avrog Si L. 8, 54; is
silba, avrog L. 5, 1; — is, avrov Mc. 8, 38.
14, 51. L. 2, 47. 8, 40 od. avrov t. 2, 19; —
imma , airw sehr haufig; audi tnit angehang-
tem uh: immuli, ctvrw, eique Lb. ad R. 11, 36.
E. 3, 21. Gr. 3, 29; — ina, avrov sehr hiiu-
fi g; _ eis, aitoi L. 6, 11. 9, 36. 14, 12. 18,
33. J. 15, 8. 17, 19. R. 11, 31. k. 6, 16. 10,
12. G. 2, 9; in aufgelbstem Gen. abs. M. 9,
32; ferner i\> eis, xal avroi J- 18, 28; — ize,
avruv M.9, 36. 10,29. Mc. 5, 37. 8, 3. 12,23. L.
4, 27. 40. 5, 7. 9, 46. 15, 12. 17, 15. J. 7, 44.
11, 37. 46. 18, 9. R. 10, 18. K. 12, 18. Ttf. 1,
12. Sk. 50, 7 o</. iiei J. 7, 50; — im, avroig,
sehr haufig:, — ins, aiirovg, sehr haufig. —
izos, avrfjg M. 5, 28; — izai, airy M. 5,28.31.
10, 39. Mc. 5, 34. 41. 43. 6, 23. 26. 7, 27.
29. 8, 35. 10, 15. 14, 6. 16, 11. L. 1, 28.29.
30. 35. 36. 39. 45. 56. 58. 61. 2, 7. 7, 12.13.
48. 8, 48. 56. 10, 9. 16, 16. 17, 33. 18, 17.
19, 45. J. 3, 30. 11, 23. 31. 33. 40. 12, 25.
R. 10, 5. K. 7, 15. E. 6, 20. C. 4, 2; — ija,
avrvv M. 8, 15. 9, 18. Mc. 1, 30. 5, 33. L.
4, 39. J. 11, 31. 33. 12, 7; ijos, avrdg Mc.
16, 8. J. 11, 19; — ita, avro im aufgelosten
Ace. c. Inf. Mc. 4, 37; aber nie als Praedic.
des Verb, subst., wenn in dem Satze die fr'uhere
Unsicherheit der Person aufgehoben werden soil,
sondern es heisst: ik im, ich bin es Gr. 4,222 ;
auch wird es nicht als Vorlaufer des eigent-
lichen Subj. in den Beginn des Satzes gestellt
Gr. 4, 223; — is, avrov K. 9, 23. T. 1, 8.
— ita, avro M. 5, 29. 27, 59. Mc. 4, 16. 6,
28. 29. 9, 36. 15, 46. L. 6, 48. 8, 16. J. 15,
2. R. 7, 20. E. 5, 29. C. 2, 14. 4, 18; —
ija, avxa L. 2, 50. = 2) iv.iivog: is J. 7, 29.
8, 42. 14, 12. 16, 8. t. 2, 12. und if> is J. 9,
9. 18, 17. 25. Gr. 4, 447; eis Mc. 16, 11. K.
9, 25. = 3) 6 : ip is, 6 §£ M. 26, 70. Mc. 1,
45. 5, 34. 40. 6, 28. 7, 6. 8, 33. 9, 12. 19.
22. 10, 3. 22. 36. 49. 50. 14, 52. 61. 68. 70.
71. 15, 2. 23. L. 4, 40. 5, 16. 7, 40. 8, 21.
24. 56. 9, 21. 59. 10, 27. 29. 16, 7. 17, 36.
18, 21. 23. 27. 29. 18, 41. 20, 17. 25. J. 9,
15. 17. 38. 11, 4; £>aruh is, 6 8i L. 4, 43. 5,
34. 6, 8. 10. 7, 43. 15, 27. 29; if> eis, oi Si
M. 8, 32. 9, 31. 26, 66. 27, 4. 66. Mc. 3, 5.
8, 5. 20. 28. 9, 32. 34. 10, 4. 26. 37. 39. 11,
6. 12, 3. 14. 16. 14, 11. 46. 15, 13. 14. L.
5, 33. 7, 4. 9, 13. 19. 45. 19, 34. 20, 5. 11.
12. J. 18, 7; if> si, *i Si Mc. 6, 24. 7, 28. L.
1, 29. Gr. 4, 353. = 4) ovrog: if> si, avrijSi,
L. 7, 44. 45. 46; si silbo, avr n L. 7, 12. Gr.
4, 353. = 5) Ueber is bei einem Adject, im Vo-
cat. vgl. Gr. 4, 565.= 6) Ueber die Stellung,
IS.
173
wclvhc tier Genit. des gesch/echtigen Pron. bei
einem Suf/st. erfordert, vgl. Gr. 4, 392 ; es iiber-
triigt bei einem Suf/st.: a) — is, a) 6 — : — is
L. 9, 18. 15, 22. K. 15, 25; (i) — avrov:
— is th. 1, 7; — izc Mc. 8, 3; y) 6 — avrov:
— is M. 10, 35. T. 5, 18. i. 4, 1 ; — izos M.
10, 35; S) — avrov: — is Mc. 15, 27. L. 6,
17. J. 5, 37; — iie L. 1, 77. k. 6, 17; —
izos Mc. 14, 9; t) avrov 6 — : — is J. 15,
10. k. 2, fl{ £) 6— «tro£: — is j»f. 3, 11.
5, 35. 7, 28- 8, 14. 21. 23. 25. 9, 10. 19. 20.
21. 10, 25. 36. 25, 41. 26, 67. 27, 19. 53. Mc.
I, 7. 16. 19. 28. 2, 15. 23. 3, 27. 31. 5, 26.
28. 31. 6, 1. 2. 3. 14, 27. 29. 56. 7, 17.
25. 35. 8, 4. 23. 25. 26. 27. 9, 3. 28. 42. 10,
10. 24. 11, 18. 12, 19. 14, 65. 15, 21. 26.
16, 7. L. 1, 5. 13. 14. 17. 23. 24. 29. 31. 32.
33. 50. 55. 59. 62. 63. 64. 67. 75. 77. 2, 21.
33. 34. 43. 47. 51. 3, 1. 4. 16. 19. 4, 22. 32.
5, 18. 30. 6, 1. 6. 14. 40. 45. 7, 11. 15. 18.
38. 8, 9. 19. 22. 44. 9, 29. 31. 32. 42. 51. 53.
54. 15, 20. 22. 25. 28. 16, 1. 20. 21. 23. 17,
16. 31. 19, 14. 20, 26. 28. J. 5, 35. 38. 6, 16.
22. 24. 66. 7, 3. 17. 30. 38. 8, 20. 44. 55.
9, 2. 3. 31, 10, 3. 4. II, 2. 13. 44. 12,3. 16.
41. 18, 1. 19. 72. 9, 20. 11, 33. 12, 20. 15, 10.
K. 8, 10. 14, 25. k. 3, 7. 7, 7. 13. 15. 9, 9.
II, 15. 33. E. 1, 4. 7. 12. 14. 18. 19. 23. 3,
6. 7. 12. 6, 10. Ph. 3, 10. 11. C. 1, 9. 11.
20. 22. 24. 26. 3, 9. ih. 1, 9. 1. 1, 8. 4, 8. 14.
Sk. 39, 2. 40, 7. 42, 18. 47, 10. 48, 13. 14.
15. 19; — ize M. 6, 15. 7, 16. 20. 8, 34. 9,
2. 29. 35. 11, 1. Mc. 1, 39. 2, 5. 3, 5. 4, 15.
6, 6. 7, 6. 26. 9, 2. 44. 45. 47. 14, 59. L. 1,
16. 2, 22. 4, 15. 5, 6. 19. 22. 25. 30. 6, 8.
23. 26. 8, 12. 9, 47. J. 7, 7. 10, 39. 12, 37.
13, 12. 15, 25. 17, 20. R. 11, 12. 15. 27. k.
3, 14. 15. 5, 19. 8, 2. 11, 15. Ph. 3, 19. Th.
5, 13. I. 2, 17. 3, 9. Neh. 5, 14. 15. 6, 16.
Sk. 50, 14. 51, 3. 18; — izos M. 8, 15. 9, 25.
Mc. 1, 31. 5, 29. L. 1, 5. 41. 58. 7, 47. 8,
44. 54. 55. 56. 10, 10. J. 11, 1. 5. 16, 21.
K. 15, 26. 28. t. 3, 5; — izo J. 11, 19; —
is M. 7, 27. Mc. 4, 32; — ize L. 4, 6. — b)
is — , d) avrov — : is — L. 20, 20. 26. E.
2, 10. Sk. 44, 1. 48, 20. 49, 2. 51, 2; ize —
k. 6, 16. 9, 14; ^) avrov 6 — : il — Mc. 15,
19. J. 6, 53. 15, 15; ize — Mc. 12, 15. L.
20, 23. J. 10. 40. K. 8, 12. Tit. 1,15. Sk. 49,
10; y) 6 avrov — : is — Th. 2, 19; S) 6
ixiivov — : is — t. 2, 26 ; c) sa — is, a) 6 — :
sa — is Mc. 14, 64, J. 11, 3; sa — ize J. 16,
4. k. 9, 2; (i) 6 — avrov: sa — is L. 7, 3.
th. 1, 10; y) avrov 6 — : sa — is M. 8, 3;
sa — ize G. 2, 13; S) 6 — avrov: sa — is M.
8, 13. 9, 11. 10, 25. 26, 65. 27, 64. Mc. 1,
22. 2, 16. 3, 5. 6, 28. 7, 2. 9, 21. 10, 13. 11,
14. 12, 19. 14, 12. L. 1, 60. 2, 41. 48. 4, 32.
6, 10. J. 3, 32. 6, 8. 60. 61. 7, 5. 9. 9, 19.
20. 22. 23. 11, 12. 12, 4. 13, 23. 16, 29. K.
15, 10. Sk. 44, 13; sa — izc M. 9, 4. Mc. 1,
23. 10, 42. L. 4, 29; sa — izos G. 4, 30; d)
sa is — , a) 6 ixiivov — : f>amma is unledja k.
8, 9; /?) 6 avrov — : J>izai izc missadcdai R.
11, 11; y) orovrov — : J^izai ize ungalaubeinai
R. 11, 30. — 7) Steht voch ein Adject, bei
dem Subst., so steht: sves ize praufetus, i'dwg
airwv tTQoyi'irijs Tit. 1, 12; {jo ingardjon is aik-
klesjon, rijv not oixor avrov ixxXijoiav CA, 15;
£>aim veiham is apaustaulum, roig oyJOffi aTio-
aroloig avrov E. 3, 5; in fiizos unusspillodons
is gibos, im rf> (}riy.<)n;yrrto avrov dwpta k.
9, 15; Jios managistons mahtcis is, ai nlriorat,
dvvdutig avrov M. II, 20. — 8) Gegen den
griech. Text ist himugepigt: is Mc. 3, 8. 6,
55. 15, 44. L. 7, 50. 19, 4. J. 9, 8. 18. 11,
15 sec. 14, 17. K. 16, 12; if> is J. 9, 12; if> is —
J)an st. Si L. 7, 50; i\> is — uli, xai L. 18, 38;
im Genit. — is M. 8, 25. Mc. 10, 13. 14, 64.
L. 1, 29. 63. 2, 33. 9, 18. 15, 22 ult. Jill,
3. K. 15, 25 sec; imma Mc. 7, 28. 12, 8. 14,
47. L. 5, 14. 6, 29. 7, 28. 18, 40. J. 9, 6. k.
174
izei — itan.
12, 18; ina Mc. 9, 26. 12, 1. 15, 31. L. 2, 45.
6, 16. k. 5, 16. Th. 3, 15; eis M. 11, 23. Me.
7, 36. L. 14, 14. /. 6, 21; if> eis, ovv J. 18,
28. 31. 40. Sk. 49, 12. 52, 15; ize J. 16, 4
od. izei A-. 9, 2; im ilfc. 10, 29. 11, 6 sec. 12,
26. L. 4, 41. k. 4, 4. 10, 1. 11, 6. E. 6, 9;
ins ilfc. 1, 21. 1/. 7, 19; ferner ana imma il/c.
11, 13 sec; ana im J. 7, 39; ana ina Mc. 14,
46; du imma Mc. 1, 37. i. 9, 12. 13; du im
L. 9, 55; fram imma L. 2, 24.
izei, d. h. das geschlechtige Pron. 3 pert.
tnit fuffigirtem ei; es driickt das Pron. relat.
aus, wo sich dieses an f die 3 pers. bezieht, also
is qui, derjenige, welcher Gr. 3, 14, urid iiber-
setzt: 1) og: izei J. 8, 40. 15, 26. k. 1, 10.
3, 6. E. 1, 14 od. ize £. 4, 15; ize st. cizei?
£6. arf L. 8, 13. Gr. 3, 15; sei T. 4, 14. t.
1, 6. 2fc. 1, 3. Sk. 37, 10; sei haitada, r] oi>o-
,it« i. 1, 27. — 2) oang: sei L. 2, 4. 10. 7,
37. 39. AT. 75 13. k. 9, 11. G. 4, 24, 26. E.
1, 23. C. 3, 5. 14. <. 1, 5. — 3) »u'< einem
Verb, fin., 6 c. Partic. : izei skaftida sik J. 12,
4: izei gaf K. 15, 57. A. 8, 16. G. 1, 4; izei
uslauk J. 11,37; izei ga£>iup>ida E. 1, 3; orf. ize
urraisida G. 1, 2; izai sei haitada L. 1, 36:
sei undrinnai mik, dail L. 15, 12; sei vas J. 12,
17; sei stof> J. 12, 29. 16, 22; sei haitana vas
L. 8, 2; sei bauija R. 7, 20; sei gibana ist R.
12, 3. E. 3, 2. *. 1, 9; sei qam J. 12, 12; sei
merida ist C. 1, 23; sei in fragiftim vas L. 2,
5; sei gafulgina vas C. 1, 26. — 4) mil detn
Verb, subst., 6 vor adverb. Ausdrilcken: ganist
sei ist in Xristau t. 2, 10; sunjos sei bi gagu-
dein ist Tit. 1, 1; sei us gufia ist garaihtei Ph.
3, 9; anabusns sei vas du libainai R, 7, 10; ]bi-
zai laiseinai sei ist bi aivaggeli T. 1, 11; sei
vesi ainis abins qens T. 5 , 9. — 5) sahvazub
izei c. Verb, finit. fur nag 6 c. Partic. J. 16,
2. 19, 12. — 6) mit rorliergehendem Pron. de-
monstr. sa, also: sa izei uslauk, oirog uvoi-
'gag J. 11, 37; sa ize liugaij>, og iav yafii\o~rj
M. 5, 32; Jpana izei ni kunj^a, tov fir) yvbvxu
k. 5, 21; inu f)ana ize ufbnaivida, exrog roi
vnord^aVTOg K. 15, 27; J>ai ize ni kausjand,
oirivsg ov fit) yivoiovrai Mc. 9, 1 ; f>ai ize ga-
haband, oirtvig xaTi^ovat. L. 8, 15; £>ai izei
bimaitanai sind , oi niQtTiuvofiivoi G. 6, 13 ;
Jjaim izei qimand, (nriVig iQ%QVTca M. 7, 15;
Jsaim ize anavair£>ai vesun, tiZv fiiklovTdov Th. 1,
16; Jjaim izei nehva, roig iyyvg £.2, 17; £izos,
sei ist in Jdus, unliutons galaubcinais, Tt)g tv Got
ccvvnoXQiTov niariwg t. 1, 5; Jiizai, sei in vitoda
ist, n)v tv vofiio Ph. 3, 6; £>o, sei ustauhana
habaida vairpian fram fraujin, garebsn Sk. 37, 10.
I suk, 'lacccty., Mannsnamen: Isakis Mc. 12, 26.
L. 3, 34. 20, 37. R. 9, 10. G. 4, 28; Isaka
M. 8, 11, R. 9, 7; vgl. Lb. ad L. 4, 27.
Iskariutes, 'IozaoiujTrig, fschariol : ludas Sei-
monis sa Iskariotes J. 12 , 4 od. Iudas, ni sa
Iskarjotes /. 14, 22 od. Iudas Iskarioteis Mc.
14, 10; Iudin Seimonis Iskariotau Lb. ad J.
13, 26; £>ana Iudan Seimonis Iskariotu J. 6, 71
od. Iudan Iskarioten Mc. 3, 19. L. 6, 16.
Israel, 'looarj?., Volksnamen: Israel R. 9, 6.
31. 10, 21 und allai I., nag 'IoQarjK R. 11, 26;
Israelis M. 10, 23. 27, 9. 42. Mc. 15, 42. L.
1, 16. 68. 2, 25. J. 12, 13. R. 9, 27. 10, 19.
A-. 3, 7. 13. G. 6, 16. £. 2, 12. 3, 5. />A. 3,
5; Israela M. 8, 10. 9, 33. L. 1, 54. 80. 2, 32.
34. 4, 25. 27. 7, 9. 72. 10, 21. 11, 25 od. us
Israel R. 9, 6 ; Israel /?. 9, 27. K. 10, 18;
Israel JMc. 12, 29.
Israeleites, 'laQatjkiTtjg, Israelii: Israeli-
tes R. 11, 1; lsraelitai, 'lo-QaqXhca R. 9, 3 od.
Israeleiteis k. 11, 22.
itan, fr. 2, taQ-iuv , edere, essen G/. 1, 524.
Gr. 2, 25. 4, 611. 649. /, 57; etun jah drug-
kun L. 17,27. 28; sad itan haurne, ytuiaai tip
xotliav amov dnb rwv y.tQariiov L. 15, 16;
sa£> i. drauhsno, %OQTao~&fjvai dnb run \\)tyiwv
L. 16, 21.
fiaitaii
•I
175
f'rai'tan, ft. 2, c. Ace, xarta&itiv ti, Kt-
was aufessen, rerzehren (Jr. 4, 611: jabai brat
fraVlij) k. 11, 20; saci frel [>ein svts Lb. ud
L. 15, 30. Gr. I, 57. 69; frctun {mU Mc. 4,
4. A. 8, 5.
fraatjan, c. Ace, vnoituiiv ti. I'.twas ver-
iitzen, turn Essen vertheiten : jabai fraaljau alios
ailitins meinoj A. 13, 3.
afetja, m., (fayog, edax, Fresser Gr. 4, 255.
524. 579. 590: afeija M. II, 19. A. 7, 34.
uzeta, wi. , (fdri'ii, woraus gefressen wird,
Kripite Gr. 3, 433: in uzetin A. 2, 7. 12. 16.
I tin a ia, 'Irovnctice, Namen eincr Landscha/t:
[lis Ituraias (sc. landis) A. 3, 1.
i£>, Gr. 3, 164. 275 ilchtjederie.it voran, aus-
genomnmen wenn cs ti, wenn, ausdriicld M. 11,
21. & 7, 39. 10, 13. Esiibersetxt 1) &', after;
gleichbedeidig mit ajijjan, w«r rfaw if) tcett hun-
figer vor/.omint; also gewiihnlich als Gegensatz
von fiev, zwar: M. 3, 11. 5, 19 sec. 21. 22.
29. 32. 37. 39. 6, 15. 23. 27. 7, 15. 17. 8,
12. 20. 22. 24. 27. 31. 32. 33. 9, 12. 14. 15.
22. 31. 34. 10, 28- 33. 11, 2. 11. 25, 46. 26,
66. 69. 70. 27, 4. 6. 11. 11. 47. 49. 50. 54.
57.. 66. Mc. 1, 8. 14. 30. 41. 45. 2, 18. 3, 4.
4, 10. 11. 34. 34. 5, 33. 34. 36. 40. 6, 3. 19.
24. 24. 28. 7, 6. 6. 7. ft. 27. 2S. S, 5. 20.
28. 33. 35. 9, 12. 19. 21. 23. 27. 32. 34. 39.
50. 10, 3. 4. 6. 13. 18. 21. 22. 24. 26. 36. 37.
39. 40. 42. 43. 48. 50. 51. 52. 11, 6. 17. 26.
29. 12, 3. 6. 14. 15. 16. 16. 29. 13, 23. 14, 6.
7, 11. 46. 47. 52. 55. 61. 63. 68. 70. 71. 15,
2. 4. 5. 6. 9. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 23. 37.
44. 47. A. 1, 29. 80. 2, 19. 40. 3, 17. 19. 4,
1. 30. 40. 5, 2. 5. 16. 33. 33. 6, 2. 11. 40.
41. 49. 7, 4. 14. 28. 30. 41. 44. 45. 46. 47.
8, 10. 12. 13. 14. 15. 21. 24. 37. 48. 50. 56.
9, 9. 11. 13. 19. 25. 32. 43. 45. 47. 58. 59.
60. 61. 10, 2. 10. 16. 20. 27. 29. 14, 34. 15,
17. 28. 30. 16, 7. 15. 17. 20. 17, 17. 29. 37.
18, 7. 14. 16. 23. 27. 39. 41. 19, 14. 26. 34.
42. 46. 47. 20, 5. 6. 10. 11. 12. 18. 35. J. 3,
30. 5, 35. 6, 10. 16. 61. 7, 6. 7. 10. 14. 18.
27. 29. 31. 37. 8, 14. 40. 45. 55. 9, 11. 15. 21.
28. 29. 41. 10, 2. 5. 6. 12. 13. 38. 41. 11, 4.
13; 20. 12, 2. 3. 8. 23. 24. 44. 13,20. 36. 14,
11. 17. 19. 15, 15. 22. 24. Hi, 4. 5. 13. 20.
21. 22. 17, 13. 25. 18, 7. 16. 22. 25. 36.
39. 19, 9. 12. R. 6, 23. 7, 6. 8. 10. 14.
16. 17. 18. 25. 8, 5. 6. 9. 9. 9, 13. 18.
22. 27. 31. 10, 6. 10. 14. 15. 17. 20. 21.
11, 17. 18. 20. 13, 1. 2. 4. 12. 14, 1. 10. 15.
15, 5. 9. 13. K. 1, 12. 12. 12. 18.23. 24.
24. 4, 4. 10. 10. 10. 5, 11. 13. 7, 7. 9. 10.
11. 12. 14. 15. 25. 28. 9, 24. 25. 25. 10, 27.
28. It, 3. 5. 6. 31. 12, 12. 18. 20. 20. 13, 2.
3. 8. 12. 14, 22. 24. 15, 8. 13. 17.20.27.51.
56. 57. 16, 1. 6. 11. 12. tubscr. k. 1, 12. 3,
6. 4, 5. 18. 5, 11. 16. 6, 10. 10. 12. 7, 10.
8, 11. 13. 10, 10. 13. 11, 12. 21. 12, 5. 6.
13, 9. G. 2, 2. 9. 12. 20. 20. 4, 4. 9. 23. 25.
26. 5, 15. 17. 22. 24. 6, 4. 8. 14. E. 2, 4.
13. 4, 7. 15. 20. 5, 8. Ph. 1, 16. 22. 2S. 2,
25. 3, 14. 18. C. 1, 22. 26. 2, 17. 3, 8. Th.
5, 8. th; 3, 14. T. 1, 14. 2, 12. 14. 15. 3, 5.
4, 7. 7. 8. 5, 4. 6. 11. 6, 11. t. 1, 10. 2, 16.
22. 23. 24. 3, 5. 10. 13. 14. 4. 5. . Tit. 1, 1.
3. 16. 2, 1. Phil. 11. 12. 14. 16. ia Neh, 5,
15. SI;. 3S, 14. 21. 40, 7. 42, 6. S. 13. 43. 2.
9, 15. 44, 3. 8. 25. 45. 2. 20. 47, 3. 5.9. 18.
22. 48, 9. 19. 49, 10. 11. 51, 17. 52, 15;
sehr hiiufig muss man im rorliergchruden Gliede
fltV ergiinzen : doch steld da fur anch allis L.
3, 16; »J>i>m A'. U, 22. 28. 7Y<. 1, 15. SL
42, 15: railuis ,V. 9, 37. J. 16, 10. 11. AMI,
30. 14, 2; svef-auh Ph. 3, 1; auch steht ij)
fiir tie, tco man akei cricarien suf/lr: M. 5, 33.
6, 3. 6. 17. 20. 10, 28. = 2) xm, und M. 6,
24. Mc. 10, 42. 15, 15. L. 1, 63. 16, 12. J.
14, 22. 17, 11. 18, 28. A. 14, 3. K. 1, 22;
auch mm idoii A. 2, 9; rgl. Lb. ad M. 6, 24.
Mc. 15, 31. = 3) oir, mm, a/so: 6, 15.
176
Iudaia. — iudaivisks.
11, 20. 32. 12, 3. 18, 3. 4. 10. 19. 28. 40.
K. 15, 11. = 4) ydg, denn: Mc. 7, 3. J. 6,
6. 12, 8. 19, 6. R. 8, 7. K. 7, 7. 11, 31. G.
4, 25. 6, 3. Ph. 3, 8. == 5) re, und: J. 6, 18.
=r 6) yi L. 18, 5. = 7) hinzugesetzt ist if.
(t-#/. Lb. ad Mc 15, 31) in: if. ik, *^w J. 7,
8. 8, 15. 23. 23. 10, 10; if. mis, ifioi J. 7,
23; if) jus, ijLietg J. 15, 5; if) is J. 9, 12; ixti-
vog J. 9, 9. 18, 18. 25; if> sik silban, iavzov
Mc. 15, 31 } if. saci J. (5, 58. 14, 24; if> sve-
fiauh, nhjV L. 18, 8; if> nu, aort J. 9, 25;
if) jaina, ixtivrj J. 11, 29; if> jabai, edv R. 12,
20; if> nu sve, oWf 6?. 4, 16 ; auch J.5,20. 6,
4. = 8) mit andern Particul., a) if>-nu, ovv
M. 5, 19; b) if> f.an, Si, aber M. 27, 46. L.
5, 24; od. if.-f.an L. 7, 50. 9, 20. 17, 15.
J. 8, 59; c) if> m*7 folgendem -uh, a) /?ir #e:
if. Iesus qaf-uh itfc. 10, 38. 39. 14, 62 ; if. Iesus
iddjuh L. 7, 6; if> Iesus uzuhhof J. 11, 41 ; if.
is vissuh L. 6, 8; if. is qafiuh L. 18, 21. 29.
20, 25. J. 9, 17, 38; /?) /fir xdf: if. is ubuh-
vopida L. IS, 38; /) fur ovv: if> Iesus \issuh
J. 16, 19; if> eis qefiunuh J. 18, 31; S) hin-
zugesetit in: if. Filippus qaf>uh J. 14, 8. =
9) -dtaeA ste/(t if> c. Conj. Imperf. im Vorder-
satze hypothetischer Sfitze, im Nachsatze der
Conj. Imperf. allein od. mit f>au od. aif>f>au,
wm tl c. hid. Praet. im Vordersatze, im Nach-
satze den Ind. Praet. mit av zu iibersetzen;
also wenn die Folge ah ein Ereic/niss erscheint,
das zivar hdtte eintrelen kbnnen, aber nicht
eingetretcn ist: sa ist vesi praufetus, ufkunf>edi
f>au, ovrog ti i]V 7tQO(pi]Ti]g, iyiyvwoxiV av L.
7, 39; unte if>-vaurf>eina mabteis, airisf.au ga-
Ydreigodedeina, on tl — iyevovro cd Svvctfitig
nakai av — [lerevcijaccv LAO, 13; vgl.M. 11,
21; if> vissedeis jah f>u, « syviog xai av (sc.
xcclwg ccv inoitjoag) L. 19, 42; if> kunf.edeif>,
jab f>au kunfjedeif), tl i}SiiTi, ~/.a\ fjSilTC civ J. 8,
19; if. veseif., tavidedeif) , il-tOTs (od. tire),
inouiTt (od. inouhs civ) J. 8, 39; if> blindai
veseif), ni fiau habaidedeif. , si rvcfloi rite , oi'x
civ ii'%ZT£ J. 9, 41; if. veseis ber, ni f>au ga- /
daufinodedi, et ijg wSs, oix av in&vrjxu J. 11,
21; if> veiseis her, ni f>auh gasvulti, il rig wSi,
ovx civ ani&avtv J. 11, 32; if. kunfiedeif. mik,
aif>f>au kunf>edeif>, u iyvioxuri ia , xai iyvai-
xeirs av J. 14, 7; if> ni gatavidedjau, ni babai-
dedeina, tl f.it] enohjoa, ovx eiyov J. 15, 24;
if. -vesi, aif)f>au andbabtos meinai usdaudidedeina,
ti-tjV, oi imijQtTai civ oi ifiol riyiovi^ovro J.
18,36; if> veseina f>o alia ains lif>us, hvar leik,
ti Si i]v tcc Tiavra tv pikog, nov to aiofia;
Lb. ad K. 12, 19; ahnlich if) nu-vesi, hvaiva-
mahtedi Sk. 45, 20. ^
Iudaia, 'lovSaia, Ldndernamen: ludaias Mc.
10, 1. L. 1, 5. 5, 17. 6, 17. G. 1, 22; Iudaia
Mc. 3, 7. L. 3, 1. J. 7, 1. Th. 2, 14. Neh. 5,
14, 6, 18. Sk. 43, 15; Iudaian L. 2, 4. J. 7,
3. 11, 7 od. Iudaia L. 7, 17. k. 1, 16.
Iudai aland, v. land.
I u d a i u s od. Judaius, 'IovScdog, Jude Gr.
/, 49: Iudaius J. 18, 35. G. 2, 14. C. 3, 11
od. Judaius K. 9, 20. G. 3, 28; Iudaiaus R. 10,
12; Iudaieis Mc. 7, 3. J. 6, 41. 52. 7, 11. 8,
22. 9, 18. 22. 10, 24. 11, 8. 31. 18, 20. 31.
19, 7. 12. K. 1, 22. G. 2, 15. Neh. 5, 17; f.ai
I. J. 7, 1. 35. 8, 48. 52. 57. 10, 31. 33. 11,
36 ; f>ai anfiarai I. G. 2 , 13 od. Jadaieis K.
12, 13; ludaie M. 27, 11. Mc. 15, 2. 9. 12.
18. 26. L. 7, 3. J. 6, 4. 7, 2. 12, 9. 13, 11.
19. 18, 12. 33. 39. 19, 3. K. 1, 24. Neh. 6,
17 od. ludaiei Lb. ad J. 12, 11 od. Judaie Sk.
52. 11 od. f>ize Judaiei /. 11, 45; Iudaium J.
10, 19. 13, 33. 18, 14. 36. 38. R. 9, 24. K. .
1, 23. 9, 20. 10, 32. k. 11, 24. Th. 2, 14,
f.aira I. J. 8, 31 ; od. Judaium Sk. 41, 13. 43;
4; Iudaiuns J. 9, 22. 11, 33; od. Judaiuns K.
9, 20.
iudaivisks, lovSa'ixog, judisch : Tudaiviskaize
spilli Tit. 1, 14. = Vudaiviskom ufarranneinim
Sk. 41, 16.
milaivisko
jabai.
177
ludairisko, adv., iiyvSaTxuig, jiidisch G.
2, 14.
ludaiviskon, iovSa'it,uv , jiidisch It- ben:
Yudaiviskon G. 2, 14.
ludas od. Iodas od. Judas, 'lovSag, Manns-
namen: ludas M. 27, 3. Mc. 14, 10. 43. J. 13,
29. 14, 22. 18, 2. 3. 5 od. Judas J. 12, 4; lu-
"iin.s Mc. 6, 3- L. 1, 39. 3, 30. 33 od. lodins
L. 3, 26; ludin J. 13, 26; ludan Mc. 3, 19.
L. 6, 16 ; £>ana 1. J. 6, 71.
iumjo, /"., o^Aog, Haufe Gr. 3, 472: iumjons
managos ;)/. 8, 1.
iup, adv., avu, aufwiirts, nach oben Gf. 1, 169.
l>raepos. 155. Gr. 2, 49. 3, 200. 254: muhhof
augona iup J. 11, 41; auch entspricht es bei
Verb, dem ava — : insaihvands iup, avaft}.e\jjag
L. 19, 5; iup ustiuhan, avayayiiv R. 10, 7.
iupa, adv., avu>, oben, hinauf G. 4, 26. Ph.
3, 14. C. 3, 1. 2. Sk. 39, 7. Gr. 3, 200.
iupana, adv., tivw&tv, von oben G. 4, 9-
Gr. 3, 200. 4, 791.
iupa|>ro, adv., von oben her Gr. 3, 200.
Et Ubertettt: iivw&ev J. 19, U. SA. 39, 10.
43, 21; ccno avu&tv M. 27, 51. Mc. 15, 38,
desursum Sk. 39, 12. 44, 2; us J>aim iupafiro,
ix tUv avw J. 8, 23.
ius, gut; im Compar. iusiza, melior, better, vor-
ziii/licher Gr. 1, 756. 3, 566. I, 65: ni und
vaiht iusiza ist skalka, ovdiv SiatftQtt doii'/un
G. 4, 1.
i u 8 J 1 a , f., avtaig, Betserung, Erholung, RtUie
Gr. 3, 509. 666. /, 65: an£>araim iusila, i|> it-
vis agio k. 8, 13.
I use, 'Jworj, Mannsnamen: bro|>ar Iakoba jah
Iusc jah ludins jah Seimonis Mc. 6, 3.
izvar, v. {>u.
ja, vui, ja Gf. 1, 567. Gr. 3, 764: ja k. 1,
18. 19; ja ja M. 5, 37; J.ata ja k. 1, 20; f>ata
ja ja k. 1, 17.
jai, ja, wahrlich, fiirwahr; vui M. 9, 28.
11, 9. Mc. 7, 28. L. 7, 26. 10, 21. J. 11,
27. Ph. 4, 3. Phil. 20. Gr. 3, 764; f>annu nu
jai, fievovvye, imo vero R. 9, 20. Zur Ver-
starkung ist es hinzugesetit in: Jiannu nu jai,
aoa ovv R. 9, 18 und if) £>u jai, manna gufas,
av Si, (o av&Qomt toil irtov T. 6, 11; auch
ist vielleicht sai nu od. jai nu si. jau nu, agct
ovv zu lesen Lb. ad R. 7, 25 j dagegen ist jai
in jag zu (indent Lb. ad R. 14, 14.
jabai, wenn Gf. 1, 75. Gr. I, 32. 3, 110. 283.
Es iibersetzt: 1) c. Ind. Praes., a) d c. Ind.
Praes. M. 6, 23. 8, 31. Mc. 11, 26. L. 14, 26. 18,
4. J. 7, 4. 23. 9, 25. 11, 12. 18, 8. R. 7,
16. 20. 8, 9. 10. 11, 12. 15. 16. 18. 13, 9.
14, 15. K. 7, 15. 21. 8, 13. 9, 2. 10, 30. 11,
6. 12, 17. 15, 13. 16. 19. 29. 32. 16, 22. k.
2, 2. 10. 3, 9. 11. 4, 3. 16. 5, 17. 8, 12. 10,
7. 11, 4. 6. 15. 20. 12, 11. G. 2, 14. 18. 21.
5, 15. 18. 25. 6, 3. Ph. 1, 22. 2, 1. 3, 4. 15.
4, 8. Th. 4, 14. T. 1, 10. 3, 1. 5. 5, 8. t. 2,
12. 13. Tit. 1, 6. Phil. 17; tin e$ , siquidem
(Lb. : svcj>auh jabai) Lb. ad th. 1, 6; auch steht
jabai nist mahteig* als Randgl. zu ci{)au, ii Si
fit'iye Lb. ad L. 14, 32; 6) iav c. Conj. Praes.
L. 6, 34. J. 6, 62. 8, 14. 16. 9, 31. 11, 9. 10.
12, 26. 13, 17. 35. 14, 15. 23. 15, 10. 14. R. 13,
4. K. 14, 24. 16, 4. 7. T. 1, 8. 5, 4. I. 2, 5; c)
iav c. Conj. Aor. M. 5, 46. 47. 6, 14. 15. 22.
23. 9, 21. Mc. 3, 24. 25. 4, 26. 5, 28. 8, 3.
9, 50. 10, 12. 11, 31. L. 4, 7. 19, 40. 20, 5.
23
178
|>aiihjalii»i — jains.
•-'
6. J. 8, 24. 3i. 36. 51. 54. 10, 9. 11, 40. 12,
24. 32. 14, 3. 14. 15, 7. 16, 7. 19, 12. R. 7,
2. 3. 10, 9. 11, 22. K. 7, 8. 11. 28. 8, 10.
14, 23. k. 5, 1. 9, 4. 10, 8. 13, 2. Th. 3, 8;
auch unte jabai fijaif) st. tl (so st. if?) ydo uv-
anan Lb. ad M. 6, 24. — 2) c. Ind. Praet.,
ti c. Ind. Aor. M. 10, 25. Mc. 3, 26. L. 16,
11. 12. 19, 8. J. 10, 35. 13, 14. 15, 20. J2.9,
22. 11, 17. 24. K. 4, 7. 15, 14. 17. 32 k. 2,
5. 3, 7. 5, 16. 7, 8. 12. 14. 13, 4. G. 2, 17.
C. 2, 20. 3, 1. t. 2, 11. Phil. 18. Sk. 44, 10.
15; auch steht jabai hauhifis ist, ti iSo^do&t]
J. 13, 32. — 3) c. Con/. Praes., a) ti c. Ind.
Praes. M. 5, 29. 30. 27, 43. Mc. 9, 22. 23.
11, 25. 13, 22. L. 4, 3. 9. 6, 32. J. 10, 24.
38. 15, 18. R. 8, 9. K. 7, 9. 12. 10, 27. 11,
6. k. 11, 30. G. 5, 11; jabai hvas, ti' rtg Mc.
4, 23. 7, 16. 9, 23. 35. J. 7, 17. th. 3, 10.
14. T. 6, 3; jabai magi, « oWrov #. 12, 18;
b) ti c. Ind. Put. Mc. 8, 12; jabai hvas, oang
c. Ind. Fut. M. 5, 39. 41; c) tdv c. Conj.
Aor. Mc. 7, 11. S, 36. 11, 3. 12, 19. 13, 21.
L. 17, 3. 4. 20, 28. J. 8, 52. 12, 47. K. 10,
28. 12, 15. 16. 13, 3. 16, 10. k. 12, 6. G. 6,
1. C. 4, 10. t. 2, 21. — 4) c. Conj. Praet.,
a) h c. Ind. Praes. M. 11 , 14. L. 17, 6. K.
11,31; jabai mahteig vesi, ti Svvarov G. 4, 15;
/>) ft c. Ind. Imperf., loo sonst if) steht J. 5,
46. 8, 42. 14, 28. 15, 19. 18, 23. Lb. ad K.
12, 19; c) tdv c. Conj. Praes. R. 9, 27; d)
edv c. Conj. Aor. J. 8, 55. 9, 22. — 5) c.
Partic. : jabai auk diabulau nib nau£>jan<lin Sk.
38, 1 ; vffl. Mssm. Sk. 50 n. 15. — 6) i£> jabai
ni, ti Si iii]yt L. 10, 6. /. 14, It; jabai, ti'yi,
wenn nur G. 3, 4; jabai svep>auh, liye, si modo,
wenn nur k. 5, 3. E. 3, 2. 4, 21. C.l, 23; es
ist jabai z?< tfiYgen in: aij>f>au jus jabai qi£>ei£>,
tliysTt av Lb. ad L. 17, 6.
f>auhjabai orf. J>a«hjaba, wenn auch;
it xai K. 7, 21. *. 4, 16. od. -/mv J. 11, 25.
Gr. 3, 110. 177. 199. 284: saei galaubeif> <lu
mis, |iaubjaba daufmijs , libaid Lb. ad J. It, 25.
akei J>auhjabai freis magt vairfian , mais brukei
K. 7, 21; akei J), sa utana unsar manna fravard-
jada, aj>]>an sa innuma ananiujada k. 4,' 16; £>. us
bimina ana airfia qam, akei ni £>e baldis airfjeins
vas Sk. 44, 15.
Jaeirus, v. Iaeirus.
jah, v.ai, und (zur Verbindung ton Satzen unit
einzelner Wbrter), auch (in die Mitte gestetlt)
Gr. 3, 270. Es steht fiir Si Lb. ad L. 19, 22
und in der Verbinduny jah £>an Lb. ad Mc. 5,
6. 15, 44. J. 14, 3. Ferner steht es pleonastisch
nach Partic, besonders hiiufiff in Sk., Lb. ad
Mc. 14, 66. Nach var|j (iysvtro , es geschah)
folgt ei, od. jab, od. ei jah Lb. ad L. 8, 1.
Auch findet sich jah -jah, et-et M. 15, 41. Sk.
40, 21. Das h assimilirt sieh gem, namentlich
im cod. A. und in Sk., dem folgenden Con-
son., am hdufigsten dem g, n, s, \> ; aber auch
dem b, d, 1, r und auch m. Ph. 3, 17; vgl.
Mssm. Sk. 60. Lb. ad M. 5, 37. K. 7, 16.
jaj>{je, v. f>ata.
jains, ixiivog, jener Gf. 1 , 598. Gr. 3, 18(J.
4, 446. /, allein stehend: jains L. 18, 14. J.
5, 46. 6, 29. 7, 11. 8, 44. 9, 11. 25. 36. 13,
25. 30. 16, 13. 14. /,. 10, 18. t. 2, 13. Sk. 43,
2. 9. 47, 2. 7. 16. 48, 16; jainis J. 5, 47. Sk.
45, 5. 46, 7. 47, 2; jainamma R. 14, 15; jai-
nana Mc. 12, 5. L. 20, 11. J. 13, 27; jai-
nai L. 9, 34. J. 7, 45. 10, 6. It, 13. A'.
11, 23. K. 15, 11. Sk. 51, 7; jainaize /-.
8, 13. 14. Sit. 51, 12. 14. 52, 14; jainaim
Sk. 51, 13. 52, 8; jainans J. 10, 35; jaina
J. 11, 29; vielleicht ist ufarjaina zu trennen in .-
ufar jaina izvis, tig to vntoixtwa vuwv Lb. ad
k. 10, 16. — //, bei einem Subst., 1) ohne
Artie, a) jains — , txtivog 6 — : jains M. 27,
63; jainamma M. 7, 22. Mc. 2, 20. 4, 35. L.
6, 23. 17, 31. J. 14, 20. 16, 23. 26. t. 1, 18.
4, 8; jainana Lb. ad t. 1, 12; jainaim Mc. 1,
iiiarjuina — Jiuleis.
179
9. 8, I. 13, 17. L. 5, 35. 9, 36; jainans Mc.
13, 24; jainamma M. 11, 25; od. 6 — ixtivog:
jainamma L. 10, 12. th. 1, 10; jainai M. 8, 13;
jaina M. 9, 25; jainis L. 15, 15. 20, 35; jai-
namma M. 7, 27. E. 2, 12; £j — jains, 6 —
fxill'og: jains jW. 27, 8; jainamma L. 17, 9;
jainaiie Z-. 20, 1; jainaim L. 4, 2. Neh. 6, 17;
jainans L. 2, 1. 19, 27; jainai M. 9, 31; jai-
nata L. 15, 14. — 2) mil dent Artie- a) sa —
jains, 6 — ixiivog: sa — jains .rtfe. 3, 25; f>ana
— jainana M. 8, 28; f>ai — jainai Mc. 13, 19;
so — jaina Mc. 3, 24 ; fnzai — jainai Af. 9, 22 ;
Mc. 6, 11. L. 9, 5. 10, 12. 18, 3; l>o — jaina
Mc. 13, 24; Jbambra — jainamma M. 7, 25; b)
jains sa — ; ixiivog 6 — : jaini.s Jiis K. 10, 28;
jainai f>ai Mc. 12, 7; jainaiie |->ize L. 14, 24;
jainaim Jiaim Mc. 4, 11. — Auch steht jainis
stadis sf. «'$ TO niQav McA, 35; jaina J)ivi so
dauravardo jf. ?'; rztudioxij r &vgt»o6g J. 18,
17. Ein Adject, wiirde nach diesem Pronom.
in schwacher Form stehn Gr. 4, 554.
ii la r jaina, adv. Gr. 3, 109: nfarjaina iivis,
lis to VTnoiy.iivu vtitov, iiber euch hhtaus Lb.
,,d k. 10. 16.
j.ainar, adv., fy.iii, an jenem Orte , allda,
da ; dem [>ar itnd her entsprechend Gr. 3, 180.
199: jainar M. 5, 23. 24. 8, 12. 26, 71. 27,
47. 55. 61. McA, 35. 38. 2, 6. 3, 1. 5, 11. 6,
5. 11, 5. 13, 21. 14, 15. L. 2, 6. 6, 6. 8,
32. 10, 6. 15, 13. 17, 21. 23. J. 3, 23. 6, 3.
22. 24. 10, 40. 42. 11, 15. 31. 12, 2. 9. 18, 2.
jaind, adv., an jenen Ort kin, dorlhin Gr.
3, 180. 199: gaggis jaind, vnciyug ixii J. 11, 8.
jaind v air £> 8, v. vairjos.
j a in dre, adv., dorthin: jaindre galisand sik,
ixii ovva%&tjoovTcci L. 17, 36.
j a i n | > r ii . adv. , r/.ii>'hv , von dorther , von
dannen Gr. 3, 180. 199: jair.J.ro M. 5, 26. 9,
9. 27. 11, 1. Mc. 1, 19. 6, 1. 10. 11. 7, 24.
9, 30. 10, 1.
Ja II' II]) II la . V. Ialraw|i;,uli>
J a n n a , ' lavvce, Mamttnamen : .lannins L. 3, 24.
J a n n e s , (cod. Ii : Jannis), ' Ictwtjg, Manmnamen
t. 3, 8.
jau, an, ob: vitaidedun, jan leikinodedi, rutin
ti'jqovv, ti {riQCKTiivna. L. 6, 7; sai jan ainshun
galanbidedi, iu] rig tfrioTivotv J. 7, 48. Sk.Si,
22; doch ico/il jai nu od. sai nu $t. jan nu, agit
ovv xu telzen Lb. ad R. 7, 25.
J a n r d anus, v. laurdamis.
jer, 7i., Ja/ir; ivtavrog L. 4, 19; xcugug t. 3,
1; %QGVog L. 20, 9; sonit hog, auch af od.
(ram fairnin jera, ecrco negvot, von vergangenem
J a It n- k. 8, 10. 9, 2. Gf. 1, 608. Gr. 3, 490.
/, 60: jera bvammeb, y.ar hog, jiihrlich L. 2,
41; in j. fimftataihundin L. 3, 1; fram j. k. Neh.
5, 14; af od. fram fairnin j. k. 8, 10. 9, 2;
und jer 1 jah bn. Neh. 5, 14; j. fraujins anda-
nem L. 4 , 19 ; atgaggand jera sleidja t. 3 , 1
vas jere tvalibe Mc. 5, 42; vgl. L. 2, 37. 3,
23; sva filu j. L. 15, 27; fimftiguns j. J. 8, 57.
vgl. T. 5, 9. Sk. 50, 14; da jeram f>rim L. 4,
25; jera tvalif Mc. 5, 25. 8, 43; tvalif j. Neh.
5, 14 ; j. sibun L. 2 , 36 ; j. ganoha L. 20, 9 :
faur j. fidvortaihun Lb. ad k. 12, 2; bi fidvor-
taibun j. G. 2, 1.
j ink a, f.\ &V[i6g, animositas, Leidenschaft: jiu-
kos (leidenschaftliche Handlungen) k. 12, 20.
G. 5, 20. Gr. 3, 488.
v a u r d a j i u k a , f. , koyoficc/icc , Wortstreit :
siukands bi soknins jah vaurdajiukos T. 6, 4.-
jink an, kiimpfen, siegen: jiuka, nvxrivm K.
9, 26; in J>aim allaim jiukam, i v Tovroig rtaotr
vntnvtxwuiv R. 8, 37.
ga jink an, c. Ace, xarafigaftiVitv Ttvct, Jc
mandem den Preis entreissen C. 2, 18 ; sonst
vixciv Tivct, Jemanden besiegen: ni gajinkaiian
af nnfiiujaa, ak gajiukais af J>iufja unJ3iuf> R. 12.
21; ni hvashun izvis gajiukai C. 2, 18: ik ga-
jiukaida |ja«a fairhvu J. 16, 33.
Jiuleis, m., Jnlmonat: fruma Jiuleis erkl&rend
23*
180
jota — Knidron.
tu Naubaimbair hiniugesetit im Calend.; rql.
Grin. XXL Mssm. Sk. 95.
jota, m., iatra, Jota: jota ains M. 5, 18.
ju, jeht, schon Gf. 1, 577. Gr. 3, 222. 250.
Es iibersettt: ti§ij M. 5, 28. Mc. 8,2. L.
3, 9. 14, 17. J. 9, 27. 11, 39. 15, 3. R.
13, 11. K. 4, 8. 5, 3. Ph. 3, 12. 4, 10. t.
2, 18. 4, 6. Sk. 37, 4. 38, 8. 39, 1. 41, 14.
46, 15. 48, 22; §j L. 2, 15; xai Mc. 9,
13. G. 5, 21. Lb. ad L. 15, 19; ju haban,
anixtiv, dahin haben L. 6, 24 ; ju ni , ovxhi
R. 7, 17. 20. 14, 15. E. 2, 19. Phil. 16 od.
firjxiri Th. 3, ft. 5; ni — ju £>anamais, ov —
hi L. 16, 2; ju ni — f>anamais, fitjxhi T. 5,
23; ju f>anasei£>s ni, ovxhi L. 15, 19. 21.
juf>an, v. £an.
Judaius, v. Iudaius.
Judas, v. ludas.
juggs, juvenis, jung Gf. 1, 601. Gr. 1, 70. 89.
3, 619. /, 68; viog, recens, frisch M. 9, 17.
Mc 2, 22. L. 5, 38. 39; vmrigog, aetate ju-
nior T. 5, 1. 2. 11.14; Viujtigixog, was einem
jungern Mamie zukommt, in seiner Art ist t.
2, 22; vsoaaog L. 2, 24: juggans T. 5, 1; j.
lustuns t. 2, 22; juggos T. 5, 2. 11. 14; vein
juggata M. 9, 17. Mc. 2, 22. L. 5, 38 od. jugg
L. 5, 39. = tvos juggons ahake L. 2, 24. Gr.
3, 780. Im Compar. sa juhiza, 6 vteoreoog L.
15, 12. 13.
juggalau|>6, v, liudan.
junda, /*., vtortjg, Jugend: us jundai mei-
nai Mc. 10, 20. L. 18, 21; j. |>einai T. 4, 12.
juk, m., ^ivyog, jugum, Joch Gf. 1, 591. Gr.
3, 456: juka auhsne usbauhta fimf L. 14, 19.
gajuk, «., dass., ein Paar Gr. 3, 490: ga-
juk hraivadubono L. 2, 24.
jukuzi, f. , ^v^ogi JocA: sijaina uf jukuzjai
Lb. ad T. 6, 1; ni aftra skalkinassaus jukuzja
usjnil.ii}) C 5, 1.
gajuka, m., Jemand, welcher dasselbe Joch
tragt, Genosse Gr. 4, 524. 559: ni vairf>aif>
gajukans ungalaubjandam , fttj yiyvta&i tTtoo-
gvyovvrtg amaroig k. 6, 14; bei valiso gajuko,
ov^vye yvr/aie Ph. 4, 3. muss an barn gedacht
sein; vgl. barn mein valiso t. 2, 1.
gajuko, /"., Zusammenjochimg , Zusammen-
stellung, Gleichniss; nccooifiia J. 10, 6. 16, 25 ;
sows< 7iaoccfiotii Gr. 3, 491 ; so gajuko Zr.8, 9. 1 1 ;
phos gajukons Mc. 4, 10; in hvileikai gajukon ga-
bairam £>o Mc. 4, 30; gajukon £. 5, 36. 6, 39.
18, 1. 19, 11; inuh g. Mc. 4, 34; f>airh g. L.
8, 4; {jo g. Mc. 4, 13. 12, 12. 13, 28. L. 4,
23. 15, 3. 18, 9. 20, 9. 19. J. 10, 6; bi £o
g. Mc. 7, 17; gajukono in ainohun qij)is 7. 16,
29 ; svaleikaim managaim gajukom Mc. 4, 33 ; in
g. Mc. 3, 23. 4, 2. 11. 12, 1. L. 8, 10. J. 16,
25 ; alios f>os gajukons Mc. 4, 13.
Justus, 'lovoTog, Mannsnamen C. 4, 11.
K.
14 a I) alia i ja, Eigennamen: hugsis Kaballarja
inter, Aret.
Kaeinan, Ka'ivav, Mannsnamen: sunaus A"aei-
nanis L. 3, 36. 37.
Kafairi, Ortsnamen: vairos Kareiafjiareim jah
Kafairi (Lb. andert in Kafira) jah Berojj Esdr. 2, 25.
Kafarnaum, indecl., Kanegvaovu, Ortsnamen ;
als Dat. Mc. 9, 33. L. 4, 23. J. 6, 24. 59;
als Ace. M. 8, 5. Mc. 1, 21. 2, 1. L. 4,
31. 7, 1. J. 6, 17; als Voc. M. 11, 23. L. 10, 15.
Kaidmeiel, KaSfiitjX, Mannsnamen: sunjus
Iesuis jah Kaidmeielis Esdr. 2, 40.
Raid ion, Kedowv, Namen eines Baches: ufar
rinnon J>o Kaidron J. 18, 1.
kaisar — Kaiilaussaius.
181
kaisar, m. , xaioag, Kaiser Gr. 4, 462: kai-
saris Mc. 12, 16. L. 20, 24; Teibairiaus k. L.
3, 1 j usgibi[> [jo k. kaisara Mc. 12, 17. L. 20,
25; skuldu ist kaisaragild giban kaisara Mc. 12,
14; fram k. Agustau L. 2, 1; skuldu ist unsi.s
k. gild giban Lb. ad L. 20, 22; ni is frijonds
k. J. 19, 12.
kaisaragild, v. gildan.
K. a is aria, KaioaQia, Namen einer Land-
schaft : in vehsa Kaisarias Jiiio.s Filippaus Mc.
8, 27.
Kajafa, Kaidtpag, Mannsnamen: Kajafa J. 18,
14; Kajafin L. 3, 2. J. 18, 13. 24. 28.
kalbo, f, kail, Gf. 4, 391. Gr. 2, 58. 3, 328.
4, 510: azgon kalbons gabrannidaizos Sk. 42, 1.
kalds, kalt Gf. 4, 381. Gr. 2, 9. 262: kald
vas, \pv%0$ l]V J. 18, 18; kaldis valins, \pV%D0V
iSarog M. 10, 42.
k a Ik jo, /*., noQVtji Hare Gr. 2, 281: mi£> kalk-
jom L. 15, 30.
k a Ik in ass u.s, »»., Hurcrei, uoiytiu Mc. 7,
21; sonst noQVtia. Gr. 2, 173.321: kalkinassus
G. 5, 19; inub fairina kalkinassaus M. 5, 32;
ei gababaif} izvis af kalkinassau Th. 4, 3; kalki-
nassjus Mc. 7, 21.
Kananeites, Vslkernamen : Seimona fiana Ka-
nanciten Lb. ad Mc. 3, 19.
kapillon, das Haupthaar abscheeren: jabai
agl ist qinon du kapillon :ii|)]>an skaban, liaio^QOV
yvvcuxi to xtiQaa&ai fj l-vgao&cu Lb. ad K.
11, 6.
kara, /"., cura, Sorge Gf. 4, 464. Gr. 2, 57:
raik ist kara, ftdin inn Mc. 4, 38 tend c. Genit.
fielit /ioi neQi vivos , mich kilmmert Mc. 12,
14. J. 10, 13. 12, 6. Gr.4, 242. 703. 705: m
\>eei ina f>ize f>arbane kara vesi J. 12, 6; ni kar
ist (st. kara ist, xcie fiat ist st. f>ata ist Mssm.
St. 63) ina f>ize lambe Lb. ad J. 10, 30; niu
kara £>uk mansbun Mc. 12, 14; nio kara f>uk
Mc. 4, 38; bva kara unsis, xl ngog i]fxag, teas
geht das tins an M. 27, 4; bemerkensuierth ist
in den drei lettten Stellen tlie Ellipse von ist
Gr. 4, 132. 947. Anr.h ist kara od. kar ist tu
erg&nzen in: hva inik j.ih |>an.s uta stojan Lb.
ad K. 5, 12.
u n k a r j a , m., incurius, unbesorgt Gr. 4, 524 :
ni sijais unkarja J >i/.o.s in |>ns anstais, utj liuikit
tov iv aol xaoiauccroQ T. 4, 14; hiniugeselit
unkarjans Mc. 4, 15.
karon, sich kummern: ni karos, m, am ut-
kit oi K. 7, 21.
gakaran, c. Ace, imfitktio&cU tivog, fur
Etwas sorgen: hvaiva aikklesjon gu]>s gakarai
T. 3, 5.
Rartia |>ia re im, Kaoictdiaoifi, Ortsnamen:
vairos Kareiaf>iareim Esdr. 2, 25.
k a r k a r a , /"., career, Kerker, Gefungniss ; diOfua-
ti'iqiov M. 11, 2; sonst (fvlctxi,: in karkarai
M. 11, 2. 25, 39. 43. 44. Mc. 6, 28; t -aband
ina in k. Mc. 6, 17; galauk Iohannen in k. L.
3, 20; galagifs vas in k. Sk. 41, 3; in karkara
galagjaza M. 5, 25; in karkarom /,-. 6, 5. 11,23.
Karpus, KaQnog, Mannsnamen: Karpau t. 4, 13.
kas, «., Gefass; xtodutov Mc. 14, 13; (Jcttog
L. 16, 6; sonst axivog Gf. 4, 463. Gr. 2, 52.
3, 456. 495: vairf>i[> kas du sverifjai t. 2, 21;
disbuljif) ita kasa L. 8, 16; du galaubamma k.
Lb. ad II. 9, 21; ei hvas f>airhberi kas fiairli
| hi alb Mc. 11, 16; k. vatins bairands Mc. 14,
13; gastaldan sein k. in veibij)ai Th. 4. 4; kasa
is in razna L. 17, 3t ; k. gulf>eina /. 2, 20:
taibuntaibund kasc alevis L. 16, 6; bi kasam
Jivairheins od. armaions R. 9, 22. 23; in air-
^einaim k. k. 4, 7; kasa svinfiis vilvan Mc. 3, 27.
kasja, m., xegauivg, Topfer: kas ja R. 9,21 ;
£>ana akr kasjins M. 27, 7; und akra k. M.
27, 10.
katils, »«., ycdxiov, Kessel Gf.4, 537. Gr. 3,
457: katile Mc. 7, 4.
Kaulaussaius, KoXonaog, Eintcohner der
Sladt Kolossa: du Kaulaussaium (so st. k.m-
laussaim; vgl. Lb. ad th. 1, 1) C. subscr.
182
kanpatjan — kil|>ci.
kau pal jan , c. Ace., xolacpiyeiv rtvee, Jeman-
den ohrfeigen Gr. 2, 995 : kaupastedun ina M.
26, 27. Gr. 1, 29; ei mik kaupasledi k. 12, 7;
kaupatjan ina Mc. 14, 65; kaupatidai K. 4, 11.
k a u p o n , agayfxccTiViO&ai, Geldgeschafte trei-
ben Gf. 4, 372: kaupof> L 19, 13.
Kaurazein, XoQctQv, Ortsnamen: \ai £>us Kau-
razein L. 10, 13; vgl. Lb. ad M. 11, 21.
k a urban, hebr., kaurban (h>atei ist mait»ms),
y.ogfiav (o ion, dwgov) Mc. 7, 11.
kau rb anus, Tempelschatz : in kaurbanaun, tig
rov xoofictvav M. 27, 6.
Raurinjjo, K6i>iv&og, Korinth, Stiidtenamen:
us Katirinfion R. subset.; in K. k. 1, 1. 23.
KaurinJ^ius od. K a u ri n [> a i u s, Kogiv-
■friog, Einwohner der Stadt Korinth: Kaurin-
bium A', inscr. und subscr; k. subscr. (cod.
A); od Kaurinbaiuni k. inscr. und subscr. (cod-
B); munb unsar usluknoda du izvis, Kaurinbius
k. 6, 11.
kaurs, fiaovg, schwer, lastig Gr. 2, 57: bos
hokos kaurjos sind jah svinbos k. 10, 10.
kauri f>a, /., ftaoog, Last : izvaros misso kau-
t\\>os bairaif> G. 6, 2.
k a u r j a n , c. Ace. , Jemanden drucken , i/im
lastig sein; fiaotiv rwa L. 9, 32. k. 1, 8. 5,
4. T. 5, 16 od. tmftaQiiv th. 3, 8 od. xara-
(iapHV k. 12, 16 od. xaravagxav rivog k. 11,
8. 12, 13. 14 od. PaQVvnv Neh. 5, 15: ni
kaurja izvis k. 12, 14; ni ainnohun kaurida k. 11,
8; ik silba ni k. izvis k. 12, 13; ik ni k. izvis
/-. 12, 16: kauridedun bo managein Neh. 5, 15;
in bizeei ni kauridedjau bo managein Neh. 5,
18- ci ni kauridedeima hvana izvara th. 3, 8; ni
kaurjaidau aikklesjo T. 5, 16; kauridai k. 5, 4;
k. vesum /». 1, 8; vesun k. slcpa L. 9, 32.
a n a k a u r j a n , c. Ace. , tmfiagiiv rivcc , Je-
manden beschiceren: ei ni auakaurjau allans izvis
k. 5, 4.
mib^kaurj an, c. Ace., Jemanden mit be-
lasten: mibkanribs vas daubau is, ovu(fOQTl±o-
pwog (so st. OvufioQCpovfievog?) rd> &avarai
ccvtov C. ad Ph. 3, 10.
k a u r e i n 8 , f., ftctgog, Last, Gewicht, Fidle :
aivcinis vulbaus kaurein vaurkjada unsis k. 4, 17.
mi k aureins, f. Gr. 1, 605, Vnbeschwer-
lichkeit: in allaim unkaureinom (man erwartet
unkaurjana) izvis mik silban fastaida , iv nccVTt
a/lagi} iifttv euavrov tTijoyoa Lb. ad k. 11,
9. Gr. 3, 136.
kaurn, n., ofrog, Korn, Getreide Gf. 4, 494.
Gr. 2, 61. 3, 375. 4, 510: kaurnis Mc. 4, 28.
L. 16, 7; kaurn L. 3, 17.
kaurno, n., xoxxog, Korn, Kornchen Gr. 3,
375. 4, 510: kaurno sinapis Mc. 4, 31. L. 17,
6; k. hvaiteis J. 12, 24.
kavtsjo, f, cautio, Wechsel G r. 3, 559 : bairh
kavtsjon inscr. Neap.
Kefas, Krjcpccg, Mannsnamen: Kefas K. 9, 5;
Kcfins KA, 12; Kefin K. 15, 5.
*keian, fr. 4, keimen Gf. 4, 450. Gr. 1, 854.
2, 258. 4, 26.
uskeian, fr. 4, hervorkeimen : uskijanata ga-
baursnoda, cpviv i^rjQccv&t] L. 8, 6.
keinan, Gr. 1, 854. 4, 24. 26, t 3Xaaruvnv,
keimen: bata fraiv keinib Mc. 4, 27.
uskeinan, Gr. I, 854. 4, 24. 26, hervor-
keimen: fan uskeinand laubos, brctv txcpvt] to.
(fv).).ct Mc. 13, 28; jah uskeinoda jah tavida
akran, xal rpvsv tnohjae xugnov L. 8, 8.
mihuskeinan, Gr. 1, 854. 4,24.26, ovu-
cpvea&ai, mit hervorkeimen Gr. 2, 933: mibus-
keinandans bai baurnjus L. S, 7.
k e 1 i k n , n , uvaycaov, oberstes Geschoss, Speise-
saal Mc. 14, 15; niipyog, Thurm Mc. 12, 1.
L. 14, 28. Gr. 2, 160. 1000. 3,430: gatimrida
kclikn Mc. 12, 1; k. timbrjan L. 14, 28; V.
mikilata gastravib manvjata Mc. 14, 15.
Kileikia, Kikixia, Namen einer Landschaft :
babro qam ana fera Saurais jah kileikiais G. 1, 21.
kiljaei, f., yaarriQ. Mutterleib; ganimis in kil-
bein L. 1, 31.
iHkil|)ii — Klcuiaiiitus.
1*3
inkil|>o, f, schwanger: inkil|>o var[>, avvi-
Xafiiv L. 1,24; i. .sun an, OVVuh]i(,via viov L.
1, 24. 36,- vHandein inkilpon, ovai] tyxvio L.
2, 5.
kind ins, in., iiytuwv, Statthalter, Landpfleger
Grr. 229. 231. 756; nut visan fiir ijyiiiovtvtiP
L. 2, 2: sa kindins M. 27, ll. 14. 16; reikja
jah valdufnja kiudinis L. 20, 20; Pauntiau Pci-
latau kindina M. 27, 2; faura k. M. 27, ll; at
visandin It. Syriais (als Glosse raginoudiu Sau-
riin) kyreinaiau Lb. ad L. 2, 2; prol. XX.
k i n n u s , f, aictywv , Backen Gf. 4, 450. Gr.
3, 401: |>ainma stautaudin ]>uk Li kinuu L. 6,
21); Id taihsvon J>eina k. M. 5, 39.
kin tu s, w., xododvrijg, Heller: usgibis |>ana
ininnistan kinlu M. 5, 26.
kins a ii , fr. 5, c. Ace, Soxi/xa^eiv n, , Ettcas
priifen, tciihlen Gf. 4, 507. Gr. 2, 22: vaurslv
scin silbins kiusai livarjizub G. 6, 4: izvaraizos
friajwos airknipa kiusands k. 8, 8.
g a k i u s a n , fr. 5, c. Ace, doxutdZav rivc'e, Je-
maiiden priifen: gakusaus, d'uxutog, gepriift, er-
]>robt, bewiihrt: gakiusai sik silban manna K. II,
28; du ^akins;m,b\a sijai vilja R. 12,2; gakiusands,
pSlei sijai vailagaleikaip E. 5, 10; pai Jian ga-
kiusaiudau T. 3 , 10 ; gakusaus isl inannam ll.
14, 8; jains ist g. k. 10, 18; gnkusanana Lb.
ad t. 2, 15 ; ei veis gakusanai pugkjaima /•. 13, 7.
ungakusans, Gr. 1, 1018, dSoxiuog, nicht
probehaltiff , untiichtig: ibai anflo tingakusauai
sijup k. 13, 5; patei veis ni sijnni u. k. 13, 6;
ei veis u. piigkjaima k. 13, 7.
uskiusan, fr. 5, auswiihlen, doxiud^ftv Th.
5, 21; vericerfen, als unnittz aussc/teiden, d&i-
thv K. 1, 19; sonst dnodoxutd£eiv ; uskusans,
dSoxiuog; auch uskiusan ut us c. Dal., txfidX-
kiiv t'|w ztvog L. 4, 29. Es hat den Ace. bei
sich Th. 5, 21; dock slehl der Dat. L. 4, 29.
20, 17; unbestimmt ist K. 1, 19. Gr. 4, 619.
690; abhiingig du c. Dat., TiQog rv Tit. 1, 16;
bi c. Ace, tiiqi xi t. 3, 8 : frodein pize frodane
uskiiisa A'. 1, 19; uskusun imma nt us baurg L.
4, 29; stains, paminci u. timrjans L. 20, 17:
all uskiusaip Tit. 5, 21; uskiusan skulds isl frani
I'.iim sinistam Mc.8, 31; uskiusada fram ji.iuiini
kuiija L. 17, 25; ibai silba uskusans vairjiau K.
9, 27; skal u. fram sinistam vair[>an L. 9, 22;
uskusanai bi galaubein t. 3, 8; du allamma vaurstve
godaize u. C. ad Tit. 1, 16.
kausjan, ytvto&ai, kosten C.2, 21 ; c. Gen.,
ytvioOai rivog, Ettcas kosten, schmecken Mc.
9, 1. L. 14, 24. Gr. 4, 650; c. Ace, ytvta&ai
rivog, Etwas kosten, schmecken L. 9, 27. J. 8,
52. Gr. 4, 612; od. doxiudtuv ti, Ettcas prii-
fen L. 14, 19. k. 13, 5: kauseip pis nahtama
tis meinis L. 14, 24; pai ize ni kausjand dau-
paus Mc. 9, 1 ; vgl. Lb. ad Mc. 7, 32 ; paici
ni k. daupau L. 9, 27; ni kausjais C. 2, 21:
ni kausjai daupau J. 8, 52; silbans izvis kausei]>
k. 13, 5; gagga kausjan pans L. 14, 19.
gakausjan, c. Ace, doxiuduiv rtva, Je~
manden durch Priifung kennen lernen : panei
gakausidedum usdaudana visandan k. 8, 22.
k ust us, in. , doxiui], Priifung Gr. 3, 507.
515 : in managamma kuslau aglons k. 8,2; ei uf-
kunnau kustu izvarana /-. 2 , 9; k. sokeip pis
in mis rodjandins Xristaus k. 13, 3.
gak lists, f, doxif.ii), Priifung, betciihrtc
liechlschaffenhcit Gr. 3, 516: pairli gakust pis
andbabtjis k. 9, 13.
* k 1 a h s , geboren ?
n i ii k I a Ii s , vi]rtiog , infans , unmiindig , kin-
disch: svalaud melis sve arbinumja niuklalis ist
G. 4, 1 ; pan vas n., sve n. rodida, sve n. frop,
sve n. mitoda C. ad K. 13, 11; ei panaseips
ni sijaina niuklaliai E. 4, 14; andbulides po niu-
klal.aim Lb. ad L. 10, 21.
n i ii k I a Ii c i , f, kindische Furcht, Kleinmuth :
andtilonds ize niuklabein Sk. 49, 10.
K 1 e in a i n t u s od. K 1 a i m a i n t u s , l\?.tjutjg,
Mannsnamen: mip Kleinaintau (klaimaintau cod.
A) Lb. ad Ph. 4, 3. Gr. 1, 53.
184
klismo — anakumbjan.
klismo, f, xvpficdov, Klingel, Sckelle: klismo
klismjandei Lb. ad K. 13, 1.
klismjan, aXalu'Cuv , klingen , ilingtln:
klismo klismjandei Lb. ad K. 13, 1.
k n iii, *., yovv, genu, Knie Gf. 4, 575. Gr. 3,
405. /, 68: mis all knive biugifj R. 14, 11;
knivam knussjands, yovvntxuv avxov Mc. 1, 40 ;
draus du k. Iesuis L. 5, 8; lagjandans kniva in-
vitun ina Mc. 15, 19; biuga k. meina du attin
E. 3, 14.
knods, /"., yivog , Stamm Gf. 4, 572. Gr. 2,
234. 489. 522: us knodai Israelis Ph. 3, 5.
k n ii s s j a n , in die Knie sinken , fussfdllig an-
fleken: knussjands, yovvnex?)oag avxov Mc. 10,
17; knivam k., yovvnertuv avxov Mc. 1, 40.
Kosam, Kwaafi, Mannsnamen: sunaus Kosamis
L. 3, 28.
K r e k s , "£M./;v , Graecus, Grieche; vgl. C. ad
T. 2, 9. Gr. I, 58: Kreks G. 2, 3. 3, 28. C.
3, 11; Krckis Lb. ad R. 10, 12; Krekos K.
1, 22.
Kreskus, Kotioxtjg, Mannsnamen: Kreskus
t. 4, 10.
Kretes, Raring, die Kreter Tit. 1, 12.
Kreta, Kgt'jxi], Kreta: in Kretai Tit. 1, 5.
Krispus, Koiorto*, Mannsnamen: Krispus t. 4,
10; Krispu K. 1, 14.
kriustan, fr. 5, knirschen Gr. 2, 22: kriustif>
tunjjuns seinans, xoi£ti xovg odovxag avxov, er
Jcnirscht mit den Zahnen Mc. 9, 18.
krusts, »»., figvypog, Knirschen Gr. 3, 785:
grets jah krusts tunfnve M. 8, 12.
*kroton, zermalmen Gr. 2, 43.
gakroton, dass.: gakrotuda (st. gakrotoda
Gr. 1, 114. 855. 2, 94. /, 60. Lb. ad Mc. 9,
50) 0~vv&'/.aoi)-iioeTcu , contundetur , salute ex-
cidet L. 20, 18.
kubitus, m., xfooia, Lagrr amTische: gavaur-
keif> im anakumbjan kubituns Lb. ad L. 9, 14.
k u kj a n , c. Dot. , Jemanden kiissen ; (plhjua
StSovcti xivi L. 7, 45; (piluv xwa Mc. 14, 44;
sonst xaxaq&tlv rivet Gr. 4, 684. Gf. 4, 523:
£>ammei kukjau Mc. 14, 44. Gr. 4, 944 ; ni ku-
kides mis L. 7, 45; kukida imma Mc. 14, 45.
L. 15, 20; k. fotum is L. 7, 38.
bikukjan, c. Ace, xaxaqpiktiv xi, Etwas
mit Kiissen bedecken Gr. 4, 648: bikukjan fo-
tuns meinans L. 7, 45.
*kumbjan, cumbere, liegen, sich legen.
anakumbjan, accumbere, sich niederlegen,
sich tu Tische legen ; avaxiio&at M. 9, 10. L.
7, 37. J. 6, 11. 12, 2. 13, 23.28; avaxlivia&ai
M. 8, 11. L. 7, 36; avaninxav Mc. 8, 6. L.
14, 10. 17, 7. J. 6, 10. 13, 12; imninxuv J.
13, 25; xaxaxtia&at, Mc. 2, 15. L. 5, 29. K.
8, 10 ; ovvavaxuod-cci Lb. ad L. 14, 15 ; auch
gavaurkjan anakumbjan, xaxaxXivuv, sich lagern
lassen L. 9, 14 und gataujan anakumbjan, c'tvci-
xkivuv L. 9, 15. Daneben steht ana c. Dat.,
ei'g xi L. 14, 10 od. tni xivog Mc. 8, 6 od.
ini xt, J. 13, 25; in c. Dat., ev xivi M. 8, 11.
9, 10. Mc. 2, 15. L. 7, 37. J. 13, 23. K 8,
10; mi£> c. Dat, (itxa xwog M. 8, 11. L. 5,
29 od. avv xivi J. 12, 2: anakumbjand mif>
Abrahama M. 8, 11; anakumbida L. 7, 36 ; bif>e
is a. in garda M. 9, 10. Mc. 2, 15; £>atei a. in
razna £>is fareisaiaus L. 7, 37; a. jains sva ana
barma Iesuis J. 13 , 25 ; £>aruh anakumbidedun
J. 6, 10; atgaggands anakumbei ana £>amma af-
tumistin stada L. 14, 10 j hindarleif) anuhkumbei
L. 17, 7; anakumbjan ana airfiai Mc. 8, 6; ga-
vaurkeif) im a. kubituns, xaxavaxXivcxt aixovq
xXiaiag L. 9, 14; gatavidedun a. allans, dvix?.i-
vav anavxag L. 9, 15; Jjo filusna gatavidedun
a. Sk. 49, 13 ; vaurkeif) £>ans mans a., noir\aaxt
xoiig ccv&Qwnovg avuntoiiv J. 6, 10. Sk. 49,
11; anakumbjands J. 13, 12; vasuh £>an a. ains
£>ize siponje is in barma Iesuis J. 13, 23; in ga-
liuge stada anakumbjandan K. 8, 10; sve at mi-
kilamma nahtamata anakumbjandans SI;. 49, 16;
Jsaiei vesun mif) im a. L. 5, 29; sums Jiizei
anakumbjandane L. 14, 15; if) Lazarus vas sums
im|>aiiakuml»jan — kiimuin
185
| n'7.r .1. tni|> iniina J. 12,2; ain.sbuu ni \issa | . i z < ■
.1. J. 13, 28; |i.°iiin anakumbjandam J. 6, 11.
in i | > a n a k ii in I) j a n , OVPaVCBtlkt&CCl, sich ://
samiiien niederlegen, mil in Tische lirgen; ab-
hiingig tier Dat. , rivi M. 9, 10. Mc. 2, 15.
I. 14, 10: nii|>anakiiiiil>idediin Icsua jail siponjam
is M. 9, 10. Mc. 2, 15; J>ai inijianaktiinbjandans
L. 7, 49; in £>iu niifiaiiakiiiiibjandanr Mc. 0, 2(i:
[i.iiin mi[ aiiakuiiilijaiidam Mc. 0, 22; laiira [>aiiii
m. juis /,. 14, 10.
kumei, hebr., zowii, ste/te nuf Mc. 5, 41.
*kuna-, Gf. 1, 745. Gr. 2, 417.
k ii nave da, v.vidan.
kuni, »»., genu*, Geschlechl : yn'i'i^ic.Tcc L. 3,
7; yivog- Mc. 9, 29. /:. 11, 26; ovyytvuu L.
1, 01; <fvh] L. 2, 30. Ph. 3, 5; t(fi t utijiu L.
1, 8 (r///. /mW. Will); sonst ytvtct Gf. 4,
438. Grr. 408: fata kuni J)/c. 8, 12. 9, 29. L.
9, 43; in vikon kunjis seinis L. 1, 8; fans mans
[>i» k. L. 7, 31; k. liaineiameinis 7V». 3, 5; bi-
reikeim us kunja k. 11, 20; us k. Aseris L. 2,
30; k. fanmia Mc. 8, 12; fram famma k. L.
17, 25: in k. fainainma L. 1, 01; in k. sei-
nanima//. 10,8; o kuni uugalaubjando Mc. 9, 19. L.
.9, 41; fe nadrc L. 3, 7; alia kunja L. 1, 48.
aljakuns, alirnigcna, anderswoher stammcnd,
frcmd : uiiclt iridernaturlich li. 11,24: aljakuns
vLands, rraoct (fvaiv li. 11,24; siju[i aljakonjai,
tare nanoixoi E. 2, 19 (cgl. Lb. ad L. 4, 13.
Gr. 1, 00): = sa aljakunja, 6 a?.?.oyn'))g oiirog
/,. i7, ia
inkiiiija, iw. , avurpvktTijg , Slammgenosse :
fram izvaraim inkiiiijam 7'/i. 2, 14.
s a m a k ii n s , avyytvtjg, gleichen Geschlechts,
rerwandt; ess faur brofauns mcinans fans sama-
kunjans bi leika //. 9, 3. '
a i i- |>a k u nd s , irdhcher Abkunft: airfakun-
dana Sk. 44, 2.
godakunds, gider , edler Abkunft, : manna
sums godakunds, civ if-owno grig tvyiVt'jg L. 19, 12.
gumakunds, aQOijv, mannlichen Geschlechts
Gr. 2, 412. 505: bvazuli gumakundai/.c L. 2, 23.
iiist - 1 1 1 1 1 . i k 1 1 1 1 . 1 nib (jiiiakuiid G. 3, 28.
li i in i u a k ii a d s , hinnnlischer Abkunft ; oilQct-
vtog L. 2, 13; tonst iTiovQuviog: managei liar
jis liimiiiakiiiidis A. 2, 13: liiiiiinakiindana Sk. 44.
2; in liiiiiinakundaim , in coclo Ij. 1, 3. 2, 6 :
liiminakunda aiiafilliands fiilhsnja Sk. 44, 17; =
Jiis liiuiinakundins K. 15, 49; fa vcilion jah hi
niiiiakundon gabaurj) Sk. 39, 12; in | aim liiim
nakundam E. 3, 10. 6, 12.
ii fa rli i in ina k u nds, tnovouviog , Idinm-
lischer Abkunft; ra sa ufarhiininakunda mid | lai
ufarliimiiiakiiii(laiis K. 15, 48.
i n n a k ii n ds, otxictxog, llausgenoste: iuna-
kimdai is M. 10, 30; = fans innakundans is
M. 10, 25.
(j i n a k u n d s , &ij).vg, weiblichen Geschlechts .
nist gumakund nili qinakund G. 3, 28. ■
k u n n a n , Gr. 1 , 852. /, 500 , kennen , tcisseu
Gf. 4, 408. Gr. 2, 34. /, 570. Ls iibersetii,
at 'Ic'in stehend: yiyvajoxuv K. 13, 9. t. 1, 18
od. tidiven M. 27, 05 ; sodium c. Ace. : yiyViv-
oxuv rv M. 7. 23. Mc. 4, II. 13. L. 1, 18.
34. 8, 10. 10, 15. J. 7, 49. 8, 43. 55. 10, 14.
15. 27. 12, 10. 14, 7. I/*. 17, 25. li. 7, 1. 7.
k. 2, 4. 3, 2. 5, 10. 21. 8, 9. E. 3, 19. Ph.
3, 10. /. 2, 19. 3, 1. Sk. 40, 1. 45, 0. 49, 1;
imyiyvioov.tiv ti k. 13,5; tidivai Ti M.26, 72.
74. Mc. 1, 24. 34. 10, 19. 12, 24. 14, 71. L.
4, 34. 18, 20. J. 0. 42. 7, 15. 27. 28. 29. S,
19. 55. 9, 29. 10, 4. 5. 14, 4. 5. 7. 15, 21.
10, 30. G. 4, 8. Th. 4, 5. 5, 12. th. 1, 8. t.
2, 19. 3, 15. Tit. 1, 10; afaikan kunnaii, ibttto-
niv riva J. 13, 38 (tgl. Lb. ad K. 9, 2b).
ferner c. dopp. Ace.: yiyvwoxiw J. 17, 3; od.
udevcci. Mc. 0, 20. Abhiingig bi c. Dat, an
Eiwas: yiyvioaxuv xarci ti L. 1, IS od. tidivai
xtaa ri k. 5, 16; sodann iiu Fragesatz: yi-
yvioaxHV L. 10, 22. E. 0, 22. C. 4, S. Sk. 41,
10: yrfoilHV Ph. 1, 22: tiSivca Mc. 1, 24.
/.. 4, 34. /. 7, 27. 9, 19. 14, 4. th. 3, 7;
24
18(>
kunnan — atkunnan.
tniatac&cu Mq. 14, 68; eingeieitet /lurch ei
od. Jiatei, udevai u K. 7, 16. Andre ahhangige
Satze sind eingeieitet durch ei: yiyvtaoxiiv,
on J. 15, 18 t. 3, 1 ; od. durch £>ateJ : znt,-
yr/vwaxsiv, on k. 13, 5; yiyvtooxtiv, on Mc.
13, 28. 29. J. 6, 15. 17, 23. k. 13, 6. E. 5,
5. Sk. 43, 17. Beispiele fur folgenden Inf.
finden sich nicht, aber nichts sleht ihm ent-
gegen Gr. 4, 92 : ni kann £>ana mannan M. 26,
72. 74. Mc. 14, 71; k. Jmk, hvas £u is Mc. 1,
24; ni k., hva Jm qijjis Tl/c. 14, 68; aban ni
k. L. 1, 34; k. f>uk, hvas is L. 4, 34; ik k.
ina J. 7, 29. 8, 55; k. ina J. 8, 55; k. meina
J. 10, 14; ik k. attan J. 10, 15; ik k. £>o 7.
10, 27; nih k. ina J. 14, 17; hva k>au valjau,
ni k. Ph. 1, 22; £>os anabusnins kant Mc. 10,
19. L. 18, 20; ei J>u k. alia J. 16,30; hva nuk-
k., ei ganasjais A'. 7, 16; vaila fm k. t. 1, 18
orf. hva kannt, Jjatei ganasjais K. 7, 16 (vgl.
Lb. ad G. 5, 15); ni hvashun kann, hvas ist
sunns L. 10, 22; guf> k. hairtona izvara L. 16,
15; bokos k. J. 7, 15; k. mik atta J. 10,
15; bi live kunnum £>ata i. 1, 18; f>ana k.,
hvajbro ist J. 7, 27; f>ana ni k., hvafiro ist J.
9, 29; suman k. A. 13, 9; ni ainnohun k.
bi leika k. 5, 16; ni £>anasei£>s ni k. ina k. 5,
16; svasve kunnuja M. 27, 65; k., £>atei nehva
ist Mc. 13, 28; mik k. J. 7, 28; ni mik k. J.
8, 19; f>anei jus ni k. J. 7, 28; mafdein meina
ni k. J. 8, 43; ni k. ina J. 8, 55; J>adei ik
gagga, k. jali |>ana vig k. J. 14, 4; k. ina J. 14,
7; jus k. ina J. 14, 17; k. anst A - . 8, 9; niu
k. izvis, fiatei lesus Xristus in izvis ist £.13,5;
silbans k. , hvaiva skuld ist th. 3, 7; Jjaiei ni
kunnun vitof> J. 7, 49. Sk. 51, 23; k. slibna
is J. 10, 4; ni k. stibna J. 10, 5; k. mik J>o
meina, yiyvwaxofica V7l6 tbiv ipuSv J. 10, 14;
ni k. f>ana sandjandan mik J. 15, 21; Jiozci ni
k. guf) 7'A. 4, 5 ; £>atei ni kunnjau ina J. 8, 55 ;
Jjata kunneis, ei atgaggand t. 3, 1; ei kunnei so
manasejjs, Jsatei insandides J. 17, 23; od. ei
kunnjai (zu andern in kunnei?), hva bi izvis ist
C. 4, 8; hvaiva alios |:>os gajukons kunncif) Mc.
4, 13; k., Jjatei siju Mc. 13, 29; k., ei fijaida
J. 15, 18; ei friajrva k. /.-. 2, 4; ei k., J^atei
sijum k. 13, 6; ei k., hva bi ugk ist E. 6, 22;
ei kunneina fiuk ainana sunja guj> J. 17, 3; ni
hvanhun kunjsa izvis M. 7, 23; ik J:>uk k. J.
17, 25; veihos bokos kutifies t. 3, 15; £)ana
izei ni kunjaa fravaurht k. 5, 21; k. [>ans J:>aiei
sind is <. 2, 19; veis kunjsedum attan J. 6, 42;
kunfiedun ina Mc. 1, 34; f>atu£>£>an ni k. J. 12,
16; lustu nib kunf>edjau H. 7, 7; if) mik kun-
f>edei]:>, jah Jsau attan meinana kun£>edei[> J. 81
19 ; i£> mik k. , aifjjaau k. jah attan meinana J.
14, 7; kunnan runa od. runos piiudangardjos gufis
Mc. 4, 11. i. 8, 10; J)u mik afaikis k. J. 13,
38; f>ana vig k. 7. 14, 5; k: f>o tifarassau mi-
kilon friafiva E. 3, 19; du k. ina Ph. 3, 10;
k. |ians arbaidjandans Th. 5, 12; gaj) k. Tit.
1, 16; ainabaurana sunau gnf>s guf> visandan k.
Sk. 46, 14 fwj/. Lb. prol. XV. Gr. 4, 169);
kunnands ina vair garaihtana Mc. 6, 20; k., f>atei
munaidedun J. 6, 15; k., f>atei vesi Sk. 37, 17; ni
k. biuhti Sk. 40, 1; k. airzein Sk. 45, 6; kunnan-
dins maht Sk. 49 , 1 ; ni kunnandans mela Mc. 12,
24; ni k. gu]b G. 4, 8; k., £>atei ni bahai]> E.
5, 5; ni k., hvajjar skaldedi maiza Sk. 41, 10;
kunnaudam vitoj? 11. 7, 1 ; ni k. guf> </«. 1, 8.
kunnan, c. -4cc, yiyvtoaxeiv riva, Jeman-
den erkennen: unte in handugein gujis ni kun-
naida sa fairbvus J^airh handugein guji K. 1, 21.
ii iik ii n n an d s, Gr. 1, 1016, ctyvowv , nicht
kennend, unwissend: unkunnands nauh visands
Sk. 40, 1 ; imina sve mi|:>£>aii uiikunnandin Sk.
40, 9; unkunnandans guj^s garaihtein 11. 10, 3;
nauh u. Jao bi nasjand Sk. 43, S, - J^aim unkun-
nandam maht Sk. 47, 18.
anakunnan, c. Ace, avayiyvuioxciv tv, Et-
was lesen: £>oei anakunnaijj k. 1, 13; aipistaule
unsara anakunnaida frain allaim mannam /'. 3, 2.
atkunnan, c. Ace, naor/av ti, Ettcas zu-
frukunnuii
iiCkuiiniiii.
187
erkennen , gewiihren: garaihl jali ibnassu ficvisam
atkimiiaij) C. 4, I.
frakunnan, Gr. 1, 852. /, 5fi0, c. Dat.,
Jemanden verachten, verspotten Gr. 4, 689;
r't&iTth' rivet J. 12, 48; t$.ov&tvtiv tivcc L. 18,
'.). /.'. 14, 3. 10. A'. 16, 11. G. 4, 14. Th. 5,
20; xarcufoovtlv rivoi; M. 6, 24. L. 16, 13.
A. 11, 22. T. 4, 12. 6, 2: bva frakanl broT>r
|ieiuamina Ii. 14, 10; nnjiaranima frakaun M. 6,
24. A. Ki, 14; saei f. mis J. 12, 4S; aikklesjon
t;u[»s frakuiinuj? K. II, 22; Jemima ni matjandin
ni frakiiiuii 11. 14, 3; ni bvasluin imma f. A. 16,
11; ni manna Jieinaj jundai f. 7'. 4, 12; praufet-
jam ni frakiiunei|> Th. 5, 20; ni frakunneina T.
6, 2; frakunnan unselcin Si: 38, 13; unte at
[>aim gabvaivbam f. skald ni ist Sk. 48, 18; fra-
kunnanclans [i.iiiii an]iaraim L. 18, 9.
ga k ii ii n a n, Gr. 1, 852. /, 560, mit od. ohne
sik, vmndoaiofrcu , sich unlerthan icisscn oder
bekennen (faura c. Dat., dent Machtigen gegen-
f&er) Gr. 4, 31: sunns gakann sik faura Jiamma
iifluiaivjandin K. 15, 28; alia gakuntiun sik faura
imma A. 15, 28; fiaimei ni hveilohun gakunjie-
iluni ufhnaivein C. ad G. 2 , 5; gakunnaiids,
xcctcc avyyrwinjv, aus Vergunst K. 7, 6.
<r a k ii ii n a n, c. Ace, Ktwas genau kennen
lemen, erkennen: ytyi'waxitr ti L. 8, 17. 19,
15, G. 4, 9; tmyr/vioaxeiv L. 1, 4. k. 1, 14;
xaraucev&ccveiv M. 6, 28; abhiingig ana Lokom,
urccyiyvclrrxuv tv rfj ftiftt.u Mc. 12, 26: fi
gakuniiais ]>ize asta]) L. 1, 4; niu gakunnaidcdiij)
ana bokom Mosezis ana aibvalundjai Mc. I'J. 26 .
svasvc g. uns Li sumata k. 1, 14; ei gakunnai-
ilcdi L. 19, 15; gakunnaif) bloinans baij^jos M.
6, 28; batei ni gakunnaidau L. 8, 17; mai-
zu[)J}an gakunnaidai fram gujia G. 4, 9.
ii I' k u n nan, (bildet anomalisch ?iut das
Praet.: ufkun|>a Gr. 1, 582. /, 560); ken-
nen, erkennen; iniyiyvowxitv M. 7, 16. 20.
Mc. 2, 8. 5, 30. 6, 54. L. 5, 22. 7, 37. A.
13, 12. 16, 18. k. 1, 13. 6, 9. T. 4, 3; »ow*<
yr/vioaxuv. A* Ao< f/en Ace. tier Person od.
Sache bei sich Gr. 4, 695 ; abhiingig sind ana
e. Dat., yiyvmaxuv rivi Mc. 5, 29; bi c. Ace,
niQt Tivog J. 7, 17; bi c. Dat. , k»<2 iwar bi
f>amma, «' fOtrrttJ J. 13, 15: bi akranam, <i,"ro
rwi' y.cxonwv M. 7, 16.20; bi leika, xuru ouqxu
k. 5, 16; auch folgt ein abhiingiger Fragesalz
L.7, 39. J. 7, 51. k. 2, 9; od. es sleht st. on
im Eingange des abhilngigen Satzes ei J. 17,
7 od. fiei J. 13, 35 orf. f>atei Mc. 2, 8. 5, 29.
L. 7, 37. J. 6, 69. 7, 26. 8, 28. 52. 14, 20. 31.
17, 25. Nek. 6, 16: f>an ufkunna K. 13, 12:
Jiaimb ufkuniiaifi, |)atci ik im J. 8, 28; u. sunja
J. 8, 32; u. jus, fiatni ik in attin meinamma J.
14,20; f>oei aiiakunnaijj ai[if>au jab u. k. 1, 13:
<'i iifkunuau kustu izvarana, sijaidu /-. 2, 9: ci
ufkunnai so manasefis, Jsatei ik frijnda 3. 14, 31.
od. ufkunnaij) bi \>o laiseiu Lb. ad J. 7, 17:
nibai faurfiis hausci{i fram imma jab u., hva tau-
jai J. 7, 51 (rgl. Lb. ad Th. 4, 14); bi akra-
nam izc ufkunnaijj ins M. 7, 16. 20; ei u. jab
galaubjai|) , fiatei in mis atta J. 10, 38; u. nu
Jsans svaleikans K. 16, 18; ik ufkunj;a maht us-
gaggandein af mis L. 8, 46; nu u., ei alia at
Jius sind J. 17, 7 ; in J>izei ni ufkunjies fiata
mcl niuhseinais fieinaizos L. 19, 44; ni u. mik
J. 14, 9: ufkunna ana leika, pafei gabailnoda
Mc. 5, 29; u. in sis silbin £>o ns sis mabt us-
gaggandcin Mc. 5, 30; so manasefis £>uk ni
u. J. 17, 25: bvas u. fra[)i fraujins Ii. 11, 34;
ufkiin]iedum , fiatei |^u is Xristus J. 6, 69; nu
u., f>atei unbulfion babais J. 8, 52; jabai u. bi
leika Xristu k. 5, 16; ibai aufto bi sunjai uf-
kinij^edun {>ai reiks, fiatei sa ist Xristus J. 7,
26; ni u. attan jab mik J. 16, 3; f>ai u., f>atei
Jm mik insandides J. 17, 25; od. ufkunfidun,
fiatei var]i usfullijis Neh. 6, 16; fravaurht ni
ufkunfiedjau nih Jiairb vitoji R. 7, 7; ufkunfedi
Jjau, bvo jab hvileika so qino L. 7, 39; du uf-
kunnan galaubein izvara Th. 3, 5; ufkunnands
abmin seinamma , {satei sva £>ai mitodedun sit
24 »
188
kun|)S — knn|)i.
Mc. 2, 8; u. mitonins ize L. 5, 22; ufkunnan-
dans ina Mc. 6, 54; u. anst £>o gihanon mis G.
2, 9 j u. guf) G. 4, 9; ufkunnandam sunja T. 4,
3; ufkunnandci, Jjatei anakumbida L. 7, 37; ni
vaiht is fulgin, f>atei ni ufkunnaidau M. 10, 26;
ufkunnaidai k. 6, 9. In der Medial form Gr.
4,22: Li Jjamma ufkunnanda allai, f>ei meinai si-
ponjos sijuj) Lb. ad J. 13, 35.
k ti n | > s , (Partic. Praes. von kuniian) bekannt,
yvioarog L. 2, 44; c. Z)a£., yvwaTog xwt J.
18, 15. 16; mit visan yvtooiyiO&ai nvi E. 3,
5 od. yiyvwoy.wd-ai nvi Ph. 4, 5. Gr. 4, 749;
iJMcA mit at c. Z>a£. , yviooi^fod-cti nQog rivet
Ph. 4, 6: vas kunjss fiamma gudjin J. 18, 15.
16; anavilje izvara kunfia siai allaim mannam Ph.
4, 5; bidos Jjcinos kunf^os sijaina at guf>a Ph.
4, 6; ni kunja vas sunum mannc E. 3, 5; kun-
J>a jah anakunnaida fram allaim mannam k. 3, 2 ;
in kunfiam L. 2, 44. Gr. 4, 572.
unkunbs, ccyvoovfxtvog, unbekannts. vas xtn-
kiinfis vlita G. 1, 22; sve unkunfjai k. 6, 8.
frak mi |>s, veraclitet, verspoltet : ei frakunjis
vaicbai, 'iva ft-ovdtvw&ij Mc. 9, 12; vaurd fra-
kunb, 6 loyog t^ovihiV)}uivog k. 10, 10.
svikunfjs, (svekunbs steht nur L. 8, 17)
gam bekannt, o/fenbar; exdij/.og t. 3, 9; aoo-
8r]log T. 5, 24. 25; ifupccvrfi R. 10, 20; epec-
vio6g Mc. 6, 14. L. 8, 17. K. 14, 25. G. 5,
.19. T. 4, 15; mit visan, niifaviQiZa&ai k. 5,
11; mit vairf>an, cpavsoovo&ai k. 4, 11. C. 3,
4 od. fig cfctViQov ioyjad-ai Mc. 4, 22, tcofiir
in svekun£>amma qiman steht L. 8, 17: J>an
XrLstus svikunf>s vair£>i]b C. 3, 4; s. var|j Jiaim
mik ni gafraihnandam R. 10, 20; gu£>a svikun-
£>ai sijiim k. 5, 11; venja in mif>visseim izvaraim
svikunfians visan nns Lb. ad k. 5, 11; ci jah
libains lesuis svikun£>a vairj^ai in riurjamma lcika
unsaramma k. 4, 1 1 ; sumaize manne fravaurhteis
svikunfjos sind T. 5, 24; svikunjs namo is Mc.
6, 14; ei s. vair£)ai Mc. 4, 22; fiatei s. ni vair-
f>ai L. 8, 17; ei , batei beiliais Jdu, s. sijai al-
laim T. 4, 15 ; unviti ize s. vairbijj allaim t. 3,
9; s. (cod. A: svikunfjai) , fiatei sijuf) , ipctvt-
001'f.nvoi, on tars Lb. ad k. 3, 3 ; f)atei ni ga-
kunnaidau jali in svekunf>amma qimai L. 8, 17;
svikunjia sind vaurstva leikis G. 5, 19; vaurstva
goda s. sind T. 5, 25 ; f>o analaugnjona hairtins
is s. vairjsand K. 14, 25.
u ns vi k mi J) s, unbekannt. Im Compar. : un-
svikunjsozei var£> bi naujsai jainis insahts Sk. 47, 1.
svikun [> aba, adv. , offenbar, unverholen,
deutlich, gerade heraus ; aa^Qrjoia Mc. 8, 32.
J. 11, 14; yrizwg T. 4, 1. Gr. 3, 48. 109: »vi-
kiiiijjaba f>ata vaurd rodida Mc. 8, 32; qab du
im lesus s. J. 11, 14; ahma s. qi£>if> T. 4, 1;
leik is s. in i { > loscba usfilhands Sk. 39, 3 ; s. in
allaim alamaniiam fauravisan rabnidedun Sk. 51, 16.
ga svikun {3 jau, c. Acc> , Etwas bekannt,
offenbar machen; uvacfcdvuv L. 19, 11; ovv-
laravai k. 10, IS; ipavtoov Tiouiv Mc. 3, 12;
(pctViQOVV C. 1, 26. t. 1, 10: saei sik silban ga-
svikunjseif) k. 10, 18; ei ina ni gasvikunfiide-
deina Mc. 3, 12; ei skulda vesi £>iudangardi guj:>.s
gasvikunj^jan L. 19, 11; gasvikunjjjands , ei ni
afvandida sik Sk. 39, 4; gasvikunjjjandona ]pis
vaurkjandins dom Sk. 48, 1. Gr. 4, 900; gasvi-
kun[)i(la t. 1, 10; g. varf) Jjaim veiham is C. 1, 26.
uskunbs, bekannt, offenbar: bvarjizuli bagme
us svesamma akrana uskunjjs ist (yiyvcuoxtTcci)
L. 6, 44; sokei£> sik uskunfiaiia visan, L,i]TU
cciivog tv TtaoQijaiu tivca J. 7, 4 ; uskunjsa sijai,
(fccviowd-j] k. 4, 10; ei u. vaurfii (rpavfj) fra-
vaurhts gavaurkjandei R. 7, 13; ni aiv sva us-
kun{> vas (iajccvif) in Israela M. 9. 33.
gakunds, f. , ntiouovtj, Ueberredung : so
gakunds Lb. ad G. 5, 8.
gakun}ps, f., manifestatio , Erscheinung: uf
gakunjoai (aoyopevog) Lb. ad £.3,23. Gr.3,521.
kunj>i, 71., Kunde, Kenntniss; imyvwaig R.
10, 2. C. 1, 9; sonst yviZaig: kunj>i K. 13, 8;
kun£>jis seinis k. 2, 14; du liuhadein k. vulf>aus
guf>s k. 4, 6; £>is k. E. 3, 19; in ufarassaus k.
iinkiuil?i — K) remains.
!*!>
IcmiI.s Lb. ad Ph. 3, 8; ei fullnaif> k. viljins is
C. I, 9; konjija k. 8, 7. II, 6; Li k. It. 10,
2; in k. k. 6, 6; <lu guj>s k. Sk. 43, 18; <lu giban
kiitijii naseinais managein is L. 1, 77; ]>ana ha-
banclan k. K. 8, 10; jabai vitjau all k. K. 13,
2; vi]ira k. gujis k. 10, < r ); sunjos k. gasatjan
Sk. 38, 15; unandsok izvis undredan mag k. Sk.
47, 20.
link u n |> i, «., ctyviooia, Unkunde: unkunf>i
guf)J sumai baband K. 15, 34.
ulkun|)i, n., tniyvwoig, Erkenntniss Gr. 2,
771: ufkunfjjis sunns guf>s E. 4, 13; in iifknnjija
seinamma E. 1, 17; in u. gujis C. 1, 10; <lu u.
('. 3, 10; bi u. sunjos Tit. 1, 1 ; du u. sunjos
t. 2, 25; in u. sunjos qinian T. 2, 4. t. 3, 7.
a n a k u n n a i n s , f. , avdyvcoaig, das Lesen :
in anakunnainai Jiizos fairnjons triggvos k. 3, 14.
kannjan, c. Ace. der Sache uml Dat. der
Person, yvwoi^iiv rwi xt, Jemandem Etwas be-
kannt machen , kuntl I hint : fan namo fieinata
kannja J. 17, 26; k. izvis J>ata (so st. £>ateii'J
aivaggeli tf. 15, 1 ; k. izvis anst gufis k. 8, 1 ;
kanneijj izvis allata E. 6, 21; inikilduf) fraujins
vulj>aus kannida Sk. 43, 19; ni Jbatei ufaro vi-
sandan svarc kannidedi Sk. 43, 22; kannjan unsis
runa E. 1, 9; k. runa £.6, 19; ci kannif) vesi
nu roikjam-so managfalf>o handugei gujis Lb. ad
E. 3, 10.
g a kannjan, c. Ace., avviaxdvai rivet, Je-
manden bekannt machen , preisen k. 12, It;
mit bi c- Ace, dutyvioQi&iv ntoi vivos, Kuude
verbreilen iiber Etwas L.I, 17; c. Ace. der
Sache und Dat. der Person, Jemandem Etwas
bekannt machen, kund thun; 8r)).ovv xivi ti C.
1, 8 od. xctxayyilltiv K. 11, 26; sonst yvio-
Qi£ttv. all gakannei}} izvis C. 4, 7; all izvis ga-
kannjand C. 4, 9; dauf>au fraujins gakannjai[>
K. 11, 26; all gakannida izvis J. 15, 15; g. ini
namo ficinata J. 17, 26; f>atei frauja gakannida
unsis L. 2 , 15 ; saci jah g. uns izvara friapva
C. 1, 8; gakannidedun bi f>ata vaurd L. 2, 17;
ei gakannidedi gabein vuljaaus seinis R. 9, 23;
ei fraujins mikilein g. Sk. 44, 23; ni skulds vas
fram izvis gakannjan k. 12, 11; g. gabein vul-
p>aus C. 1, 27; gakannida vas mis so runa E.
3, 3.
ii sk an n j a ii , c. Ace. der Sache mid Dat.
der Person; yvwgiZiiv xivi xi, Jemandem Et-
was kund Hi ii a R. 9, 22; avviaxdvai xivi xi,
Jemandem Etwas empfehlen: ni «'i aftra uns
silbans uskannjaima iz\is k. 5, 12; uskannjan f>ata
mabtcigo R. 9, 22.
Kusa, Mannsnamen: qens kusins, yvvt) Xov^d
L. 8, 3.
K ii s I a n 1 1- in us , Constantinus , Mannsnamen:
Kustantcinus {^iudanis (Jalend.
Kyreinaius, Kvt>r t viog, Oiiirinus, Manns-
namen: kyreinaiau L. 2, 2.
Kyreinaius, Kvoijvctiog, Eintcolnter run Ktj-
rene : Sciinona k'yreioaiu Mc. 15, 21.
190
laggs — laistjun.
Jjaggs, longus, long Gf. 2, 225. Gr.2, 37: laggai
hveilai, «u yQovov L. 18, 4; sva lagga hveila
sve, oaov yoovov Mc. 2, 19 od. ty oaov ygo-
vov Lb. ad R. 7, 1; sva 1. sve, icp oaov R.
11, 13; hvan lagg mel ist, Ttoaog yQovog iarlvMc.
9, 21; niela lagga, ix %qovwv ixavwv L. 8, 27.
laggei, f, pijxog, Lange: laggei E. 3, 18.
lagga modei, v. mods.
laian, (laia, lailo Gr. 1, 566) c. Dat. , loiSo-
Qiiv Tiva, Jemanden schmahen Gf. 2, 97. Gr.
4, 687: lailoun irama J. 9, 28.
laigaion, keytutv, Legion, Heerschaar Mc. 5,
9. 15; dafilr sonst harjis Lb. ad L. 8, 30.
*laigon, lecken Gf. 2, 103. Gr. 1, 573.
bilaigon, c. Ace, imXtiyjiv ri, Etioas belek-
ken: hundos bilaigodedun banjos is £6. a«2 £.16, 21.
laikan, (lalka, lai'laik Gr. I, 565) oxiqtccv,
hupfen, springen Gf. 2, 152. Gr. 2, 17. 75:
iailaik barn od. Jjata barn L. 1, 41. 44; faginod
jah laikid L. 6, 23.
bilaikan , (bilaika, bilailaik Gr. I,b65)c.Acc,
liber Jemanden spotten, die Nase riimpfen ; fivx-
Tiigi^uv G. 6, 7; sonst q*ttui£uv xwv Gr. 4,
619: bilaikand ina Mc. 10, 34; bilailaikun ina Mc.
15, 20; bilaikan ina L. 14, 29; bilaikandans ina
Mc. 15, 31. 1m Pass.: bilaikada L. 18, 32; guf>
ni b. G. 6, 7.
laiks, in., yoQog Tanz Gr. 3, 481: saggvins
jab laikans L. 15, 25.
laiktjo, f, lectio, Abschnitt zum Vorlesen Gr.
3, 559. Es ftndet sick am Rande beigeschrie-
ben K. 15, 58. k. 3, 4. 5, 11. 8, 1. 9, 1. 11,
29. G. 5, 2. 25. E. 5, 1. 5. Ph. 1, 21. 3, 1.
4, 1. Th. 3, 1. T. 6, 1. Phil. 12; vgl. C. ad
£ 11, 3. k. 3, 4. prol. XXIV.
laists, in., lyyog, Spur, Ziel Gf. 2, 251. Gr.
2, 46. 3, 515. 396: and f>ana f>ize laist Mssm.
Sk. 40, 19; and f)ana 1. Sk. 45, 9; J>aim sa-
mam laistim Lb. ad k. 12, 18.
gala is ta, m., qui vestigia alicujus legit, Be-
gleiter; mil vair]ban c. Dat, xaraduoxew Tiva,
Mc. 1, 36; od. visan, OTOiytiv rivi G. 6, 16;
aaoccxoXovd-eiv xwi t. 3, 10. Gr. 4, 960: ij>
]m galaista is (so st. galaistais?) laiscinai meinai
Lb. ad t. 3, 10; galaistans vaurjjun imma Mc.
1, 36; Jiizai garaideinai g. sind G. 6, 16.
laist jan, folgen, nachfolgen, verfolgcn Gr.
1, 91; dioixeiv L. 17, 23. R. 14, 19; axolov-
&tlv J. 10, 5. 13, 36. — c. Ace, Smxhv tl
R. 9, 30. 31. Th. 5, 15: T. 6, 11. t. 2, 22;
axoXovd-tiv wi M. 8, 19. Mc. 8, 34. 9, 3S.
10, 21..28. 52. 15, 41. L. 9, 23. 57. 59. 61. 18,
22. 28. 43. J. 8, 12. 10, 4. 27. 12, 26. 13,
36. 37. 18, 15. Gr. 4, 609. 617. 689; — afar
c. Dat., axokov&iiv rtvi M. 8, 1. 22. 9, 9.
27. 27, 55. Mc. 1, 18. 3, 7. 6, 1. 14, 54. L.
5, 11. 28. 9, 11 od. onio-ia nv6g M. 10, 38.
Mc. 8, 34; — mij) c. Dat., axoXovOsiv utra
Ttvos L. 9, 49: laislja fuk L. 9, 61; 1. Jjuk
fjishvadub fiadei gaggis M. 8, 19. L. 9, 57;
bijae laisteis J. 13, 36; ni laisteif) unsis Mc.
9, 38; ni 1. mif) unsis L. 9, 49; saei 1. mik
J. 8, 12; ina laistjand J. 10, 4; ni 1. J. 10,
5; I. mik J. 10, 27; laistjais garaihtein T. 6,
11; laistjai afar mis M. 10, 38; 1. mik Mc. 8,
34. L. 9, 23; mik 1. J. 12, 26; foei gavairftis
sind , laistjaima R. 14, 19 ; ni laisljaif) L. 17,
23; J^iuf) 1. Th. 5, 15; laistida ina Mc. 10, 52.
L. 18, 43; 1. afar imma Mc. 14, 51. 54; 1. lesu
J. 18, 15; auch als Randgl. 1. afar imma Lb.
ad L. 5, 28. prol. XX; laistidedum £uk Mc.
10, 28. L. 18, 28; laistidedun ina Mc. 15, 41;
1. afar imma M. 8, 1. 9, 27. 27, 55. Mc. 1,
18. 3, 7. 6, 1. L. 5, 11. 9, 11; laistei afar
sifarluistjun — analutjan.
I!M
m M. 8, 22. 9, 9. L. 5, 28; 1. mik J. 9, 59;
I. garaibtein t. 2, 22; laistjan mik J. 13, 36;
liiri I. mik Mc. 10, 21. L. 18, 22; afar mis I.
Mc. 8, 34; f>uk 1. J. 13, 37; laistjands riit>|>
R. 9, 31; biudos {)os- iii laistjandeins garaibtein
R. 9, 30.
a fa r 1 a i s t j a n , uxoXoviriiv, hinterheT gehen,
nachfhlgen M. 8, 10. Mc. 10, 32; c Dat.,
ccxokovO-iiv Tin , Jemandem nac/ifolgen L. 7,
9; knttxnlovihiv rti't, adbaercre, studcre rei f.
. r ), 10; naoaxo).ov&HV tivi, mcntc aliqiiid scqui,
Etwas verfolgen L. 1, 3: sci allamma vaurstve
godaiie afarlaistidedi T. 5, 10; abmiu vcihanuna
train anastodeinai allaiin glaggvuba afariaistjandin
L. 1, 3; afarlaistjandans Mc. 20, 32 ; |)aim afar-
laistjandain M. 8, 10; du Jiiiai afarlaisljaiidein
sis managein L. 7, 9.
g a 1 a i s t j a n , c. ^/cc, «'(»cr Sache nachgchev,
Hirer Spur fo/gen; <)iojx(iv ti /f. 12, 13; tkxqcc-
xof.ovOnv Tivt,: boei galaistides 7'. 4, 6; gasti-
godein galaistjandans /2. 12, 13. Atich steht ga-
laisides st. galaistides in cod. A. als Randgl. zu
ij> \>n galaista is laiseinai nieiiiai Lb. ad t. 3, 10.
mi bilai s ti [>s, Gr. 1,1018, ch't'r/vit'.orog,
una tif spit rliar: livaiva unbilaistidai sind vigos is
R. 11, 33.
n n I a i rl a i.s ti |>s, dass.: J)0 iinfairlaistidou
gabcin Xristaus Lb. ad E. 3, 8.
Laivveis, Aivi'g, Mannsnamen Gr. /, 53:
l.aiweis L. 5, 29; Laivveis Zr.3, 24. 29; Laivvi
Mc. 2, 14. L. 5, 27.
Laivveittis, m.,sftvtnjg, dcr Leeil: Laivveiteis
Esdr. 2, 40. Neh. 7, 1.
Lamaik, Aetuty, Mannsnamen: sunaus La-
maikis L. 3, o().
lamb, n., Lamm, Schaf; i'wijv L. 10, 3; sonst
TtQO/Sccrov Gf. 2, 213. Gr. 3, 328: lamb mein
bata fralusano L. 15, 6; l.imba ni habandona
hairdeis M. 9, 36; bo 1. J. 10, 3.4.8; 1. svesa
J. 10, 12; 1. meina J. 10, 27; sve 1. slaulitais
if. 8, 36; 1. gavalida Neh. 5, 18; iu vastjom
lambc M. 7, 15; lanSuntebuiid I. L. 16, 4; in
gardan I. J. 10, 1; bairdris i.sl I. J. 10, 2; daur
bi»e I. J. 10, 7; Jiiie 1. J. 10, 13; of sij.ij> I.
mi'inair.e J. 10, 26; |>aini lambam J. 10, 12;
sve 1. 1 ii ill. i L. 10, 3; bo svesona I. J. 10, 3;
faur 1. /. 10, 11; bo I. J. 10, 12; faur bo I.
J. 10, 15; anjiara I. aili J. 10, 16.
land, 7i., Land; KyQog L. 14, 18; nccTQi<i Mc.
6, 1; xkiuctTcc k. 11, 10; sontt £&>(>«,• auch
bata bisunjanc land, )) !Z((>iyujQog, die Umgegend
L. 4, 37. Gf. 2, 232. Gr. 3, 395: bis Ituraias
jah Trakauneitidaus landis L. 3, 1 ; J>is bisuii-
jane 1. L. 4, 37; in landa Gaddarene Mc. 5, 1;
in 1. seinamma Mc. 6, 1; in bamma saniin I.
L. 2, 8; in 1. Akaje k. ll, 10; us I. Mc. 5,
10; land baulita //. 14, 18; iu 1. fairra visando
L. 15, 13. Es steht landis, iig yojoav luexQai',
peregre, iiberlands Lb. ad L. 19, 12. Gr. 3,
127. 4, 680. 890. Ausgelasscn ist land in Atis-
driic/.en, wie : us allamma Iudaias (sc. landa) L.
6, 17; af Bef>anias J. 11, 1. Gr. 4, 261.
I u il a i a I an il , n., 'lovHctia jgWvMf, das Land
Judiia: usidiljcdun du imina all ludaialand jab
lairus.uil n nicis Mc. 1, 5.
lasivs, uofrtv^q, schicach Gr. 3, 612: qoau
leikis lasivs I;. 10, 10. tin Super I.: fiaiei J^ugk-
jaiul lij)i\e leikis laisivostai visan K. 12, 22.
lats, liissig, faul, triige: uxri/oog R. 12, 11;
any6g Tit. 1, 12: Gf. 2, 297. Gr. 2,75. Grr.
30S: usdaudein ni !:>lai /■'. 12, 11; vanibos la
tos Tit. 1, 12; = iiuselja skalk jali lata, fttVljoi
ioikt L. 19, 22; vgl. prol. XVII.
latei, /'., dxrijour , Lassheit , Anslehen aits
Triighvit od. Furcht: mis sve^aub ni latei, me
non piget Ph. 3, 1.
hit jan. c. Ave, ZQni'i^ti' WW, Jeinuntlen
liissig machen, aufhaiten, rerxbgern Gr. 4, 636:
li\a latidedi inn in Jiiiai alb L. 1. 21.
anal at jan, r. Ace, dass.: annlatida uns sa-
tana, irixotfxv i/uug 6 acrravag Th. 2, 16;
analalidai vaurjiufi, 7jxatQiio~iri Ph. 4, 10.
192
"ulatjan — unlcds.
galatjan, c Ace, dass., eyxoTttnv rivee:
hvas mis galatida sunjai ni ufhausjan G. 5, 7.
lat>on, e Ace, y.aXiiv km, Jemanden laden,
einladen, berufen Gf. 2, 164; abheingig der
Instr. lafonai K. 7, 20. E. 4, 1. <. 1, 9; —
du c. 7>a<., ug n, G. 1, 6. C. 1, 12. 77«. 2,
12. T. 6, 12 orf. tni rivi G. 5, 13. Th. 4, 7;
— in c. />«£., «V tw #C 7, 15 ot/. «s ti C.
3, 15 ; — «s c. />««., §C twos #• 9i 24 : jabai
livas lafio izvis Al. 10, 27; L-anzei jah lab-oda
uns us ludaium R. 9, 24 ; in gavairfja 1. uns gub-
K. 7, 15; saei 1. izvis du dailai C. 1, 12; saei 1.
izvis du seinai buudangardjai Th. 2, 12 ; 1. uns guf
du veihib-ai C. ad Th. 4, 7; saei 1. izvis Th.
5, 24; la£>on usvaurhtans jah garaihtans M. 9, 13.
Mc.2, 17. £.5,32; J^is nasjandins uns jah labon-
dins labonai veihai t. 1, 9; us bamma labondin R.
9, 11; af f>amma 1. izvis du anfaramma aivag-
gelia G. 1, 6; us Jsamma 1. izvis G. 5, S; du
bizaiei labobs is T. 6, 12; in labonai, Jiizaiei
1. vas K. 7, 20; jus du freihalsa lafodai sijujb
G. 5, 13 ; piizos lajsonais, Jaizaiei 1. sijujs E. 4,
1; in Jjammei jah 1. vesujj C. 3, 15.
atlaf>on, dass.; abhilngig in c. Ace, xal.tiv
ev TlVl : allajaoilai sijuji in aina ven E. 4, 4.
galajjon, dass.; audi zusammenberufen, ovv-
aytiv M. 25, 38. 43 od. avyy.u'ktlv L. 15, 6 ;
im Pass, mit dopp. Nomhiat. K. 7, 21; das
Part. Praet. steht fur y./.^Tog K. 1, 24: gala-
bob- frijonds L. 15, 6; svasve galafoda gu|:> K.
7, 17; galafodcdum M. 25, 38; ni galajaodeduj)
mik M. 25, 43; mans aftra galajion vaurdam Sk.
3S, 20; biniaitans galaf>op>s varf> hvas K. 7, IS;
skalks g. vast K. 7, 21.
la {sons, f, Einladung , Berufung , xlrjotg;
auch naqo.y.h]Gig L. 2, 25 und ?.VTQoooig, re-
demtio, Erlosung L. 2, 38. Gr. 3, 512: inu
idreiga sind auk gihos jah laJDons guf>s R. 11,
29; beidands lafonais Israelis L. 2, 25; vens 1.
is E. 1, 18; vairjsaba gaggan fizos 1. £.4, 1;
in aina ven 1. izvaraizos E. 4, 4 ; J)izos iupa 1.
gubs Ph. 3, 14; bizos 1. th. 1, 11; in labonai
K. 7, 20; 1. veihai t. 1, 9; bairn usbeidandam
lafion Iairusaulymos L. 2, 38.
labial eiko, v. Iciks.
laubs, m., rfi?.Xov, folium, Laub, Blatt Gf.2,
65. Gr. 2, 49. 3, 411: smakkabagm habandan
lauf Mc. 11, 13; uskeinand laubos Mc. 13, 28.
Laudeikaia, ylaodixeicc , Stadtenamen : in
Laudeikaia, iv A. C. 4, 13. 15; od. us Laudei-
kaion, iy. A. C. 4, 16; orf. in Laudekaion aikkles-
jon, iv tk, AaoSv/.ittiV ey.y.?.r/Oia: Lb. ad C. 4, 16.
Lauidja, y/10'i'g, Weibervamen: in avon bcinai
Lau'i'djai (so Lb. fur LauYdja) Lb. ad t. 1, 5.
laun, n., Lohn; p,ia{rog M . 6 , 1; oipuuvior
R. 6, 23; sotist yagig Gf. 2, 219. Gr. 2, 48.
3, 490: laun ni habaija fram attin M. 6, 1; hva
izvis laune ist L. 6, 32. 33. 34; ])o launa fra-
vaurhtais Lb. ad R. 6, 23.
sigislaun, «., fioctfttiov, Siegeslohn Gr. 2,
475. 598: afargagga afar sigislauna Ph. 3, 14;
ains nimif) sigislaun K. 9, 24.
and a la 1111 i, 11., Lohn fur Eticas, Gegenlohn,
Vergeltung; avr^uad-ia k. 6, 13; avvanodo-
aig C. 3, 24; auoifiai T. 5, 4: fata samo an-
dalauni urrumnaij) jah jus k. 6, 13 ; af fraujin
nimiJD a. arbjis C 3, 24; a. usgiban fadreinam
T. 5, 4.
launavargs, v. vargs.
Lazarus, yla^aoog, Mannsnamen : Lazarus L.
16, 20. J. 11, 1. 2. 11. 14. 12, 1. 2; Lazarau
J. 12, 10; Lazaru J. 12, 9.17; od. Lazzaru Lb.
ad L. 16, 23; od. Lazarun J. 11, 5; Lazaru
J. 11, 43.
*leds, Gr. 2, 148. 225.259. (nach Wellm. un-
lcds, cm rfer Leiiung Beraubter).
unleds, arm, nivr,g, k. 9, 9; sonst nxiMyog
Gr. 2, 650; es steht c. Dat., an Etwas L. 6,
20. Gr. 4, 731. 750: unleds sums L. 16, 20;
unledai M. 11, 5. L. 7, 22. k. 6, 10; unledaim
Mc. 14, 5. L. 4, 18. 18, 22. 19, 8. *. 9, 9:
unledans L. 14, 13. 21; = Jiamma unledin L.
imleili
lilmn.
193
16, 22; J'ize unledane G. 2, 10; J^aim unledam
J. 13, 29; {una unledans Mc 14, 7. J. 12, 8;
aadagai jus unledans alnnin, ftaxagtot ol nruyoi
L. 6, 20.
unledi, n., TTTioyiia, Armulft Gr. 3, 499:
|iata diuno unledi izc A. 8, 2; ei jus Jianima is
unlcdja gabeigai vaiirbaijj A. 8, 9.
- an ii I i-d ja ii . c. Ace, Jemuuden arm, mm
Bettler machens gaunlcdida sik, inT<ti%tVOl A. 8, 9.
*leiban, fr. 4, bhihen Gf. 2, 47. Gr. 2, 13.
/, 573.
I 'il> a. f, Uebcrblcibsel ; xtxrci'/.tiuucc R. 9,
27 5 aeqiaoivfia Mc. 8, 8. Gr. 3, 483: laibos
ganisand R.. 9,27; usncmun laibos gabruko Mc.
8, a
l> i I a i Ii j a ii , c. Ace, J'Jiras illiriy lassen:
j-ai bilaibidans, oi nunXuTiouivui Th. 4, 15.
bilaifs, v. Iiililaifs.
ainlif, «7/j </. A. zc/m und eins dariibcr Gf.
1, 317. Gr. 2, 946. 3, 6: fiaim ainlibim (im
tjriech. roiq SuSixn) K. 15, 5.
tvalif, (indccl. od. miinnlich declinirt Gf.
1, 763. 3, 959) Stid&iec, zxcblf, d. h. lelm und
iwei dariiber Gf. 5, 72(J Gr. 2 t 946: \>nl tva-
lif L. 9, 12; od. pai tvalib L. 8, 1; sve vin-
Irive tvalibe L. 8, 42. Gr. 4, 65 > ; ains fjizc i.
Mc. 14, 10. J. 6, 71: sums f>iie t. Mc. 14,
43; niiji fiaini tvalibim Mc. 4, 10. 11, II; dii
Jjaiin t. J. 6, 67; od. jiaini tvalif si[iiuijain sei-
naini M. 11, 1; tvalif Mc. 3, 14 (wofur -il> -
./. 6, 70); f>ans t. iV. 10, 1. Mc. 9, Bo. 10,
32; Jians I. apauslauluns A/. 9, 1; od. tvalib L.
6,13; t. vintruns L. 2, 42 ; niii tvalif sind bvei-
los dagis J. 11, 9: I. tninjons Sk. 50, 2; tvalif
(•hY) tainjons gabruko Mc. S, 19. J. 6, 13. Sk.
50, 18; vas auk jerc Ivalibe Mc. 5, 42; jera
tvalif Mc. 5, 25. L. 8, 43.
ailifnan, Gr. 1, 854. 4, 23, ubrig b/eiben;
uivttv J. 12, 24: nttn/.uTna&cu Th. 4, 17;
sonst ntQiaoiva-v i ainata a(lifui]> J. 12, 24; ]ia-
tei adifnoda (so st. aflifnanda:' Gr. 4, 27. Sk.
88) [)aim inatjandam J. 6, 13; fjatei a. Sk. 50,
2; |>atoi a. im gabruko L. 9, 17; [>atei a. at
jiaini Sk. 50, 20; J>ai aflifnandans 7%. 4, 17;
{)Os allifiiandeins dranlisnos J. 6, 12. SA. 50, 16.
Ii b a n , £ijr, wocA //Any seirt, leben Gf. 2, 40;
abhiinyig der Dat., p'tr Jemanden k. 5, 15;
nach Jeinandes Widen od. Vortchrift L. 20,
38. G. 2, 19. 5, '.'5; — bi c. Ace, ixi rivi,,
von Eltcas L. 4, 4. Gr. 4, 672; — in c. Gen.,
Sid Tivct, urn Jeinandes tcillen J. 6, 57; — in
c. Dat, iv Tivt, R. 10, 5. G. 2, 20. C. 3, 7.
/'A. 1, 22; — iniTj c. Dat., fttrd rivog L. 2,
36 od. avv rivi A. 13, 4. Th. 5, 10; — us
c. Wfl<., iv. Tivog k. 13, 4; — ferner stehl sa-
inana liban fur oi%ijv Lb. ad k. 7, 3; und libau
taujan od. gataujan fur t,{Oonoitlv J. 6, 63. Sk.
45, 12. 13: liba G. 2, 20; ik 1. J. 14, 19; I.
ik R. 14, 11; ik 1. in altins J. 6, 57; I. in
leika G. 2, 20; in galaubeinai 1. sunus guf)s G.
2, 20; I^atei tavei jab libais L. 10, 28; jabai
f,u Jjiudisko 1. G.2, 14; libaif> 3/. 9, 18. Mc. 16,
11; 1. in ajukduji J. 6, 51. 5S; sa I. in nieina
J. 6, 57; saci 1. J. 11, 26; sva lagga bveila sve
1. R. 7, 1; 1. i« '"' R. 10, 5; I. us malitai
gufis A. 13, 4; I. in mis Xrislus G.2, 20; od.
libaid J. 11, 25; hi bi blaib ainana 1. manna L.
4, 4; sai liliaiu k. 6, 9; I. mif> inima us mahtai
gufis in iiTis A. 13, 4; jabai I. abmin G. 5, 25;
iinlc sai I. Th. 3, 8; allai auk inima liband L.
20, 38; ci gufia libau G. 2, 19; ci ganisai jab
liliai Mc. 5, 23; el samana miji imma liliaima
Th. 5, 10; ei ni Tpanasoi{>s sis silbam libaina
k. 5, 15; ik abate inn \ito]> libaida R. 7, 9;
])an libaideduf) in Jiaini C. 3, 7; saei liban tau-
jif> J. 6, 63; 1. gataujifi SA. 45, 12. 13; svasve
skamaidedcima uns jab I. A. 1,8; samana I. k.
7, 3; mis I. Xristus ist Ph. 1, 21; Gr. 4, 102.
952; I. in leika Ph. 1, 22; gagudaba I. in Xri-
stau I. 3, 12; nauh libands M. 27, 63; I. usstiu-
riba L. 15, 13; ivasve insandida mik I. atta J.
25
194
inil>lil)un — leik.
6, 57; hlaifs sa libanda J. 6, 51; gu]bs libandins J.
6, 69. k. 3, 3. 6, 16. R. 9, 26. T. 3, 15; at
libandin abin R. 7, 2. 3; du gufa 1. T. 4, 10;
ei £>ai libandans ni J>anaseiJ>s sis silbam libaina
k. 5, 15; veis 1. k. 4, 11; veis fai 1. TA. 4,
15. 17; libandei mi£> abin jera sibun L. 2, 36;
1. <lau]>a ist T. 5, 6; vatins libandins J. 7, 38.
mi]>liban, ov£rjv , mit od. lusammen leben:
miflibam t. 2, 11.
libains, f, Leben; ctioov Mc. 4, 19; /?t'og
L. 8, 14; sonst £«r} Gr. 3, 397: libains k. 4,
12; 1. ist J. 6, 63; ik im so usstass jab \. J. 11,
25 ; ik im sa vigs jab sunja jah 1. J. 14, 6 ; soh £>an
ist so aiveino 1. J. 17, 3; 1. aiveino R. 6, 23;
I. jah gavairjji R. 8, 6; 1. us daujbaim J?. 11, 15;
I. Iesuis k. 4, 11; 1. izvara C 3, 3. 4; saurgos
Jiizos libainais Mc. 4, 19; 1. aiveinons arbja Mc.
10, 17. L. 10, 25. 18, 18; af gabaurjo{3um Jsi-
zos 1. L. 8, 14; sa hlaifs 1. J. 6, 35. 48; in
£>izos ninna.se dais 1. J. 6, 51; vaurda 1. aiveinons
J. 6, 68; liuhaf> 1. J. 8, 12; vitoja ahmins 1.
R. 8, 2; framajjjai 1. gujjs £. 4, 18; in bokom
1. Ph. 4, 3; gahaita habandei 1. ]jizos nu jah
[jizos anavairfions T. 4, 8; bi gahaitam 1. Jaizos
in Xristau t. 1 , 1 ; du venai 1. aiveinons Tit.
1, 2; £>ana visandan du libainai aiveinon J. 6,
27; sei vas du 1. R. 7, 10; du 1. aiveinon T. 1,
16; fram 1. k. 5, 4; sa brigganda in 1. M. 7,
14; in 1. aiveinon bairgijs izai J. 12, 25; in £>i-
zai 1. ainai K. 15, 19; us 1. du 1. k. 2, 16; ga-
loi j.)and in Iibain aiveinon M. 25, 46 ; in 1. ga-
leif>an Mc. 9, 43. 45; saei ni andnimai 1. aivei-
non Mc. 10, 30; L. 18, 30; gaf 1. f>izai mana-
sedai J. 6, 33; ei aigi 1. aiveinon J. 6, 40; aih
1. aiveinon J. 6, 47. 54; ni liahai] > 1. in izvis
silbam /. 6, 53; ei 1. aigeina J. 10, 10; ik 1.
aiveinon giba im /. 10, 28; ei gibai im 1. aivei-
non J. 17, 2; us ahmin jah sneif>i£> 1. aiveinon
G. 6,8; ]bairh 1. Ph. 1, 20; undgreip 1. aiveinon
T. 6, 12; galiuhtjandins 1. jah unriurein t. 1, 10.
leihts, ikacpQog, leyis, leicht: f>ata andvairfo
hveiiavairb jah leiht (so st. hveiht?) aglons un-
saraizos Lb. ad k. 4, 17.
leihts, m., f'Aaypt'a, Leichtsinn, Leichtfer-
tigkeit: leihtis bruhta k. 1, 17.
leihran, fr. 4, Savii£ew, leihen Gf. 2, 122.
Gr. 2, 17; leihvan sis af c. Dat,, Savti£eo&cu
ccno Tivog, fur sich von Jemandem entleihen,
ihm abborgen M. 5, 42. Gr. 4, 30. Lb. ad L.
17, 9: jabai leihvid L. 6, 34; fravaurhtaim
leihvand L. 6, 34; leihvaid L. 6, 35; £>amma
viljandin af J>us leihvan sis M. 5, 42.
*Ieija?
undarleija, ilaxioroTeoog, geringer ah
der geringste: mis fiamma undarleijin (Grimm
vermuthet undarlegjin (subjacenti), Mssm. undar-
leikin) allaize f>ize veihane Lb. ad E. 3, 8.
leik, n„ Fleisch, Leib, Leichnam Gf. 2, 103.
Gr. 2, 16. 3, 397; gewohnlich awfia, doch
auch nrwfia Mc. 6, 29; adol- Mc. 10, 8. 13,
20. L. 3, 6. J. 6, 51 — 56. 63. 8, 15. 17, 2.
R. 7, 5. 18. 25. 8, 1. 3-9. 9, 3. 5. 8. 11,
14. 13, 14. K. 5, 5. 7, 28. 10, 18. 15, 50.
/;. 1, 17. 4, 11. 5, 16. 7, 1. 5. 10, 2. 3. 11,
18. 12, 7. G. 2, 16. 20. 3, 3. 4, 13. 14. 23.
29. 5, 13. 16. 17. 19. 24. 6, 8. 12. 13. E. 2,
3. 11. 15. 5, 29. 6, 12. Ph. 1, 22. 24. 3, 3.
4. CI, 24. 2, 15. 18. T. 3, 16. Phil. 16;
leikis siuns, ocofictTticov nSog, leibliche Gestalt,
Leibesgestalt L. 3, 22. Gr. 2, 598; leik mam-
mons is, to owucc trjg occoxog avtov C. 1, 22:
leik M. 6, 25. L. 17, 36. R. 8, 10. K. 12, 14.
19; 1. gairneij) vijjra ahman G. 5, 17; 1. jah
blo£> K. 15, 50; saivala jah 1. Th. 5, 23; £ata
1. J. 6, 63; 1. mein J. 6, 51; fiata I. meinata
J. 6, 55 ; £>ata ist 1. mein £>ata in izvara gabru-
kano K. 11, 24; 1. unsar k. 7, 5; 1. is E. 1,
23; 1. Xristaus C. 2, 17; all 1. K. 12, 17. E.
4, 16. C. 2, 19; allata 1. f>ein M. 5, 29. 30.
6, 22. 23; 1. ain Mc. 10, 8; 1. ain ist K. 12,
12; ain 1. R. 12, 5. K. 10, 17. 12, 20. E. 4,
4; lukarn leikis M. 6, 22; £is 1. Iesuis M. 27,
Icikafiauja — galeikan.
195
58. Mc. 15, 43; I. siunai L. 3, 22; in galeikja
1. fravaurhtais ft. 8, 3; f>oei 1. sind ft. 8, 5;
frafii I. R. 8, 6. 7; J>o barna I. ft. 9, 8; I. mun
R. 13, 14; du qistcinai 1. AT. 5, 5; aglon 1. K.
7, 28; gamaindujss 1. K. 10, 16; skula vairjiija
I. jah blof>is fraujins K. 11, 27; ni im ]u's I.
K. 12, 15. 16; lil>ive 1. K. 15, 22; \>o svc-
sona 1. k. 5, 10; af allamma bisauleino I. jah
ahmins k. 7, 1; qums I. k. 10, 10; }>airh siu-
kein 1. G. 4, 13; du leva I. G. 5, 13; luslu
I. G. 5, 16; vaurstva I. G. 5, 19; in lustum 1.
unsaris E. 2, 3; du timreinai 1. Xristaus E. 4,
12; usvahst 1. taujiji E. 4, 16; nasjands I. E.
5,23; baubif) 1. aikklcsjons C. 1, 28; fravaurblc
I. C. 2, 11 j unbimaita 1. iivaris C. 2, 13; fram
fraj'ja l.scinis C. 2, 18; in unfreideinai 1. C.2, 23;
I. hraincino sidus .S/..4I, 14; leika R. 7, 25. 6'. 3,
3. 6'. 2, 15 ; saivalai jah 1. M. 10, 28 ; 1. meinamma
k. 12, 7 ; 1. iivaramma M. 6, 25 ; ana 1. Mc. 5, 29 ;
ana 1. meinamma G. 4, 14. 6, 17; ana 1. seinamma
E. 2, 15; ana 1. unsaramma k. 4, 10; at ]>amma
I. K. 12, 15. 16; bi 1. J. 8, 15. R. 8, 1. 4. 5.
9, 3. 5. K. 10, 18. k. 1, 17. 5, 16. 10, 2. 3.
II, 18. G. 4, 23. 29; du 1. samin Mc. 10, 8;
du ainamma 1. K. 12, 13; du ibnaskaunjamma
I. Ph. 4, 21; in 1. R. 7, 5. 8, 3. 8. 9. K. 12,
18. A. 10, 3. 12, 2. 3. G. 2, 20. 6, 12. E. 2,
II. Ph. 1, 22. 24. 3, 3. 4. />Ai7. 16. Sk. 44,
10; in { -annua I. /,-. 5, 6; in ainamma 1. R, 12,
4. E. 2, 16. C. 3, 15; in 1. seinamma G. 6, 8;
in izvaramma 1. G. 6, 13; in riurjamma 1. un-
saramma A\ 4, 11; in 1. mammons is ('. 1, 22;
us saivalai jah 1. Sk. 40, 17; us ])amma I. K.
12, 15. 16. k. 5, 8. G. 6, 8 ; us {;amma 1. dau-
Jiaus £>is R. 7, 24; us 1. ] 'annua ainamma K. 12,
12; leik J. 6, 52; fjata 1. Jft 27, 58. 69. Mc.
15, 45; mein 1. Mc. 14, 8. J. 6, 54. 56; 1. mein
R. 11,14. #.9, 27.13, 3; seinl.£. 5, 29; 1. sein
G. 5, 24; scin silbins 1. E. 5, 28; Lis Mc. 6, 29.
Sk. 39, 2; 1. |)is sunaus mans J. 6, 53; 1. frau-
jins AT. 11, 29; 1. mans Sk. 38, 7; inuh I. k.
12, 2. 3; inu mans I. Sk. 37, 15; pairh 1. R.
8, 3; vijira 1. G. 5, 17. £.6, 12; managa leika
l>he ligandanc vcihaiie M. 27, 52; ainhun leike
Mc. 13, 20. G. 2, 16; all I. L. 3, 6; valdufni
allaize I. J. 17, 2; leika izvara ft. 12, 1. Ph. 4,
7; 1. seina E. 5, 28.
leika frauja, v. frauja.
galeika, wi., avanmuog, eines Leibe$: visan
jiimlos gaarbjans jah galeikans jah gadailans ga-
haitis is E. 3, 6. Gr. 4, 586. 590.
leikeins, fleischlich, leiblich; aagxucog k.
1, 12. 10, 4; auqxivog ft. 7, 14. A. 3, 3; aw-
[iccTixog T. 4, 8: ik leikeins im ft. 7, 14; lei-
keina usprofieiiis T. 4, 8 ; in handugein leikcinai
k. 1, 12; in spildom hairtane leikeinaim k. 3, 3;
vepna unsaris drauhtinassaus ni lcikeina k. 10, 4.
= £>o leikeinon us vambai gabaurf) Sk. 40, 2.
leik an, c. Dat., Jemandem ge fallen J. 8, 29;
ihm zu gefallen suchen , sich in ihn fugen K.
10, 33. Gr. 4, 234. 698: ik allaim all leika,
iyd) naoi navxa uqiaxu K. 10, 33; |>atci lei-
kai£> imma, t« agiaxa avtui J. 8, 29.
galeikan, c. Dal. Gr. 4, 698, aQtaxuv
rivi Jemandem gefallen Mc. 6, 22. ft. 8, 8.
Th. 2, 15. 4, 1. t. 2, 4; — galcikaif> mis c.
Inf. , mir gefiillt , ich icill gem ; doxti fioi L.
1, 3; iiSoxiZ K. 1, 21; — galcikai[> mis, ei
c. Conj., ivSoxu c. Inf. Th. 3, 1. Gr. 4, 234;
— galeikan, tvdoxilv , gem wollen, c. Ace. c.
c. Inf. C. I, 19 od. mit in c. Dat., ivdoxeiv
iv xivi, delcetari aliqua re k. 12,10; — et wn-
tchreibt ivaQtOTO$ ft. 12, 2; aQtaxita CI, 10;
tvSoxia L. 10,21 ; — valla galeikan c. Dat., tva-
Qtaxov tlvcti ttvi ft. 14, 18. /•. 5, 9; wit in
c. Dat, ti'Soxtiv h> rivi, an Jewandem Wohl-
ge fallen fnden Mc. 1, It. L. 3, 22; im Par-
tic. Praet. fur iioiqiotoq, wohlgefallig ft. 12,1.
E. 5, 10. C. 3, 20: in ]ihe'i mis galeikai[> in siukeim
k. 12, 10; vaila g. guf>a ft. 14, 18; ci galcikai
Jjammei drauhlinof) t.2, 4; in allamma Jjatei g. C.
1, 10; in Jiuiei vaila galeikaida Mc. 1, 11. L.
25*
196
fainacalcikan — galeiki.
3, 22; galcikaida mis mcljan L. 1, 3; g. gu£>a
ganasjan K. 1, 2t; g. alia fullon bauan C. 1, 19 ;
g. uns, ei bilijjanai vcseima Th. 3, 1 ; gu|3a galeikan
ni magun R.8, 8; g. gujia 7%. 4, 1 ; vaila g. inuiia
k. 5, 9; vaila galeikaidana guf>a R. 12, 1; gu£>a
ni galcikandans Th. 2, 15; galeikandein Heroda
Mc: 6, 22 ; £>atei gof> jah galeikaija jah ustauhan
R. 12, 2; fiatei sijai vaila g. gujja £.5, 10;
fiata vaila g. ist in fraujin C. 3, 20; sva var£>
g. in andvair£>ja Jieinamma L. 10, 21.
f'au ra galeikan, c. Dat., Jemandem vorher
ge fallen: saei fauragaleikaida imma, t)v nooi&iTO
iV tuvTui E. 1, 9.
leikains, f, Wohlgefallen, Beschluss; evSo-
xia, voluntas benigna E. 1, 5. th. 1, 11; ^po-
&tat,g, voluntas quatenus decernit, decretum C.
ad t. 1, 9: bi seinai Icikainai jah anstai t. 1,9;
bi 1. viljins seinis E. 1, 5 ; wnrf a& Randgl. ana
'•> I 500 ' garaidida imma zu bi viljin, saei faura-
galeikaida imma Lb. ad E. 1, 9; ei fulljai alia
leikain J)iuf>einais seinaizos th. 1, 11.
leikeis od. lekeis, m., taroog, Ant Gf. 2,
101. Gr. 1, 36. 49. I, 58. Grm. 668: Lukas
leikeis sa liuba C. 4, 14; ni Jjaurbun bailai
od. svinf>ai lekeis M. 9, 12. Mc. 2, 17; o<7. ni
J>aurbun bailai leikeis L. 5, 31; £>u leiki L. 4,
23 ; fram managaim lekjam Mc. 5,26; soei in
lekjans fraqam allamma aigina seinamma L. 8, 43.
1 e i k i n o n , {hioa7iivtt,v, heilen L. 6, 7. 9, 6 ;
c. Ace. der Person, rivd, Jemanden L. 10, 9;
und c. Gen. der Kranhheit, ano rtvog, von Et-
was L. 5, 15. Gr. 4, 634: jau leikinodedi L.
6, 7; leikinof) {sans in izai siukans L. 10, 9;
garunnun leikinon fram imma saubte seinaizo L.
5, 15. Gr. 4, 58; leikinondans and all L. 9, 6.
galeiki non, c. Ace, dass.; c. Gen. der
Kranhheit , ano rivog L. 8 , 2: ni mahta vas
fram ainomchun galeikinon L. 8, 43; Jsozei ve-
sun galeikinodos ahmane ubilaize jah sauhte L.8,2.
leiki n a s s u s , rn., {riQtxatia, Heilung, iirzt-
liche Behandlung : Juans Jiarbans leikinassaus ga-
hailida L. 9, 10.
*leiks, -licit, gleich, ahnlich Gf. 2, 105. Gr.
2, 17. 567. 3, 46. 4, 922. /, 50.
aljaleikos, adv., anders, heowg Ph. 3, 15;
aUtog T. 5, 24. Gr. 3, 596. 4, 922 ; jabai hvas
aljaleikos hugjijs Ph. 3, 15; £>o a. sik habandona
T. 5, 24; jabai hvas a. laUjai , ii" rig irtQoSi-
daoxc.Xu T. 6, 3.
a 1 j a 1 e i k o | > s , Gr. 1, 10 18, akfajyooovfii vog,
anders gebildet, bildlich ausgedrilcht : £>atei sind
aljaleikodos (so st. aljaleikaidos?) Lb. ad G. 4, 24.
analeiko, adv., ahnlich: analeiko sve, simi-
liter atque Sk. 49, 6.
an \-> arleiko , adv., anders, verschieden: ei
anjjarleiko ni laisjaina , firj tT£QodiSacsxa7MV
T. 1, 3.
an]>arleikei, f. , Verschiedenheit: anfiar-
leikein, divcrsitate Sk. 47, 22. Gr. 4, 60.
galeiks, c. Dat. Gr. 4, 747. 750, Jeman-
dem gleich, napouoiog Mc. 7, 8. 13; sonst
bfioiog TiVi; mit vairfsan fur o/joiovo&cci R.9,
29; mit visan fur baoiuZuv Mc. 14, 70; vgl.
Mssm. Sk. 72. C. exc. ad Ph. 2,6: hvamma
galeiks ist L. 6, 47; g. ist mann timrjandin L.
6, 48. 49; sijau g. izvis liugnja J. 8, 55; g.
bamma ist J. 9, 9; ni ibna nih g. unsarai ga-
raihtein Sk. 37, 6; live sijaina galeikai L.7, 31;
g. sind barnam L. 7, 32; sve Gaumaurra £>au
g. vaurjjeima /?. 9,29; anjsara galeika Jjizai Mc.
12, 31; razda {>eina g. ist Me. 14, 70; galeika
sveri^a Sk. 46, 17; ni ibnaleika, ak g. Sk. 46,
21; galeik svaleikala manag Mc. 7, 8. 13. =
du galeikon seinai frodein Sk. 38, 19 ; f>ata ga-
leiko faim G. 5, 21.
galeik o, adv., iacc, gleich: visan galeiko gu-
£a, wie Gott sein Lb. ad Ph. 2, 6. Gr. 4, 930.
prol. X V.
galeiki, «., 6f.ioit»fia, Gleichheit, Aehnlich-
keit: in galeikja lcikis fravaurhtais R. 8, 3; in
g. manne vaurfians Ph. 2, 7.
galeikon — sninnlcikn.
197
galeikon, c. Dat., stehl 1) transit, c. Ace,
uiioiovv rivet rivt,, Jciiiiniilcn woniil rrrglei-
ekm M. /', 24. 26. Mc. 4, 30. L. 7, 31;
sodann 2) reflexin galcikon sik , avapifuft't-
^ta&ui nvi, sich Jemandem gleichstellen R.
12, 2; od. bloss galcikon, OfUHoi&M xivi Je-
mandem gleichen M. 6, 8. Sk. 45, 5. 14; fu-
[ttioftai rivet, sich Jemandem gleich machen,
Htm nachahmen th. 3, 7. 9; im Part. Praes.
mil vairjiau, fUfAjtijV yiyvsad-cti rivog K. 11,
1. E. 5, 1. Th. 2, 14: galeiko ina vaira fro-
ilamnia M. 7, 24; hve nu g. {rnns mans L. 7,
31; live galciknm jiiudangardja gu|)s Mc. 4, 30;
ui galciko]> mi fiaim M. 6, 8; ni g. izvis fiamma
aiva R. 12, 2; galeikon unsis th. 3, 7. 9; ga-
leikonds |>aiiiina Sk. 45, 14; galeikondan jainis
vaurstvaiu Sk. 45, 4; galeikondans meinai vair-
{)aif> Lb. ad K. 11, I; vairf>aif> nu g. guf>a E.
5, 1; jus g. vaurfnij) aikklesjon gup>s Th. 2, 14;
galeikoda maun dvalamma M. 7, 26.
gagaleikon sik, mit du c. Dot., utraayij-
^iaTiL.sa{ha tig rivet, sich iu Etwas verstellen;
sich stellen, ats ob man Etwas sei k. 11, 13.
14; od. sve, wg k. 11, 15: silba satana gaga-
leikof) sik aggillau liuhadis k. 11, 14; nisi mi-
kil , jabai andbahtos is gagaleikond sik sve and-
halilos garailiteins /-. 11, 15; gagalcikondans sik
du a|iau»lauluni Xristaus /.. 11, 13.
in galeiko n, ^itretfioorpovv, verwandeln: f>o
sanion frisaht ingaleikonda af vulfiau in vulfni
k. 3, 18.
in i [j g a 1 e i k o n , mit nachahmen : mijigaleikon-
dans meinai vairf>ai[~>, avuuuujvai uov yiyvto&t
Ph. 3, 17; vgl. Lb. ad K. 11, 1.
[>aiih gale ikon, mit in c. Dat., fiiraayij-
^.ari'^iiv it'g rivet, auf Jemanden libertragen,
deuten: ajij^an [lairhgaleikonda in mis {Lb.: £>o
Jjan Jjairligaleikonda od. besser Jiairhgaleikoda)
Lb. ad K. 4, 6.
hvileiks od. hreleiks, qualis, trie be-
schaffen Gr, 3, 46. 4, 750; Ubersetzt 1) ah
interrog., a) norandg: bvileikl i»l sa, ei nfhaos-
jand M. 8, '27; liveleika vesi so goleins L. 1,
29; od. hvo jah hvilcika so qino L. 7, 39; b)
Ttniug: hvileikamma ilaiij)au akulda gadaafman
od. gasviltan J. 12, 33. 18, 32; in hvileikai ga-
jukon gabairam f>o Mc. 4, 30; c) rig: Imleika
vas nu liandugei izvara G. 4, 15; livileiku gabei
vul^aus Lb. ad E. 1 , 18; hvileik ]iata faura-
gaggi runos £.3, 9; d) TtrjXixog: sai hvileikaim
bokom izvis gamelida G. 6, 11. — 2) alt relat.,
a) oiog: hvileiks sa muldeina od. sa ufarhimina-
kunda K. 15, 48; hvileikai sium k. 10, 11; hvi-
leikos vrakos u.s[ -ulid.t {.3, 11; hvileika mis
vaurfmn t. 3,11; b) onoiog: hvileikai simle ve-
sun, quanticunque demum erant G. 2, 6.
ibnaleiks, ganz gleich: ni ibnaleika friafiva
ak galeika Sk. 46, 20; vgl. Mssm. Sk. 72.
I a | > ;< I e i k o , adv., i'jSiOTu , sehr gern k. 12,
15 (dafur gabaurjaba in cod. B und ah Randgl.
in cod. A).
liubaleiks, nqogif ih)g, lieblich: Jiishvahfia-
tei liubaleik Ph. 4, 8.
manleika, in. , ti,:o>v , das dem Menschen
Gleiche, sein fiild : hvis ist sa manleika jah so
ufarmeleins Mc. 12, 16; hvis li;d«ai|> manleikan
jah ufarnieli L. 20, 24; svasve licruni m. f>is
air{ieinins Lb. ad K. 15, 49.
in i s s a I e i k s , rtoixiXog , rersrhieden : missa-
leiks jah in missalcikaim inelain altins bi ina
var[» veitvodeins Mssm. Sk. 4S , (i; du laitani
missaleikaiin t. 3, 6; missaleikaim sauhtiin Mc.
1, 34. L. 4, 40. = us missaleikoin vislim Sk,
40, 16.
santaleiks, itrog , eben gleich , iibercinstim-
mend Gr. 2, 657. 3, 49. Sk. 72: ni sva .-aina-
Icika vas veitvodijia ize Mc. 14, 59; sainaleikos
Jtos veitvodifjos ni vesun Mc. 14, 56.
samaleiko, adv., auf gleiche W'eise, gleich-
falh Gr. 3, 101; ofioiwg Mc. 4, 16. 15, 31.
L. 3, 11. 5, 10. 33. 6, 31. 17, 28. 31. J. 6, 11.
K. 7, 22. Sk. 50, 3; wgnvrwg Mc. 12, 21
198
sildalciks — leisan.
L. 20, 31; T. 2, 9. 3, 11. 5, 25; xaxa ravxa
L. 6, 26; hinzugesetzt Me 12, 22. L. 20, 31;
itber sva samaleiko, waavxwg Lb. ad K. 11, 25.
sildaleiks, xhccvfiaoxog, dent Seltnen, XJn-
erkortcn gleich, wunderbar Gr. 2, 654. 659:
ist sildaleiks in augam unsaraim Mc. 12, 11;
nist sildaleik k. 11, 14; in |>anima s. ist, Jsatel
jus ni vituj> J. 9, 30.
sildaleik, «., {htififiog, Verwunderung, Stau-
nen: sildaleik dishabaida ina L. 5, 9.
sildaleikj an, (immer ohne Pronom. Or.
4, 32) staunen, sich verwundern; -&afi^£ia&ai
Mc. 1, 27. 10, 32; ixnlrixxsa&cti Mc. 6, 2.
7, 37. 11, 18. L. 2, 48. 4, 32; sonst davfid-
£eiv. Den Gegenstand, tiber den man sich wun-
dert, bezeichnet der Gen., inl tivv L. 20, 26;
od. der Ace, xi L. 7, 9. SL 51, 15. Gr. 4,
614; ana e Dat., ini xivi Mc. 12, 17. L. 2,
33; bi c. Ace, ini xivi L. 4, 22. 33. 9, 44
od. neqi nvog L. 2, 18; in c. Gen., Sia xi
Mc. 6, 6 od. trd xivi Mc. 11, 18. Auch folgt
ein abhiingiger Fragesati L, 1,21; auch ei st.
il Mc. 15, 44 od. oxt> G. 1, 6: sildaleikja, ei
afvandjanda G. 1, 6; allai sildaleikeijj J. 7, 21;
sildaleikida M. 8, 10; svasve s. sa kindins filu
M. 27, 14; s. in ungalaubeinais ize Mc. 6, 6;
svasve s. Peilatus Mc. 15, 5 ; s., ei is ju£>an ga-
svalt Mc. 15, 44; s. ina L. 7, 9; sildaleikidedun
M. 8, 27. 9, 33. Mc. 5, 20. 6, 2. 10, 32. L.
1, 63. 2, 48. 8, 25. J. 7, 15; ufarassau s. Mc.
7, 37; s. in laiseinais is Mc. 11, 18; s. ana
fiamma Mc. 12, 17; s. bi ]do rodidona L. 2,
18; s. , hva lalidedi ina L. 1, 21; s. bi {jo
vaurda anstais L. 4, 22; s. bi \>o laisein is
L. 4, 32; ohtedun sildaleikjandans Z6. ad M.
9, 8; afslaujpnodedun allai s. Lb. ad Mc. 1,27;
mais s. fraujins laisein Sit. 51, 15; s. andavaurde
is L. 20 , 26 ; at allaim sildaleikjandam bi alia
L. 9, 44; vas- sildaleikjandona ana Jsaim L. 2, 33.
svaleiks, (nur in starker Form) talis, so
beschafen Gr. 3, 48. 49. 4, 514. 527. Es tiber-
setzt 1) svaleiks, xqfaxovxog k. 1, 10; sonsl
rotovxog; und zwar a) allein stehend, a) ohne
Artie: svaleikai K. 15, 48; hvileikai — s. k.
10, 11; anjsar galeik svaleikata manag Mc. 7,
8. Gr. 4, 472; galeik s. manag Mc. 7, 13; od.
svaleik L. 9, 9; hva svaleikaize, xi xwv toiov-
rwv E. 5, 27; /5) mit Artie, 6 roiovxog: sa
svaleiks k. 2, 7. 10, 11; f>amma svaleikam-
ma K. 5, 11. k. 2, 6; £>ana svaleikana K. 5,
5, 5. k. 12, 2. 5. G. 6, 1; £>aim svaleikaim
K. 16, 16. th. 3, 12; £>ans svaleikans K. 16,
18. Ph. 2, 29; f>ata svaleik G. 5, 21; f>o sva-
leika iST. 7, 28; f>ize svaleikaize X. 18, 16; £>aim
svaleikaim K. 7 , 15; vijjra |do svaleika 6?. 5,
23. — 6) bei einem Subst., a) ohne Artie:
us svaleikaim daufmm, ix rrjXixovxov iravaxov
k. 1, 10; at svaleikai jab • sva bairbtai insahtai
Sk. 46, 11; trauain svaleika k. 3, 4; s. ven It.
3, 12; mahteis svaleikos Mc. 6, 2; svalei-
kaim managaim gajukom Mc. 4, 33; svaleikos
taiknins J. 9, 16; svaleikamma valdufnja Sfc.37,
17; valdufni svaleikata M. 9, 8; /?) mif tr-
ifle.: 6 rotoiJros: J>ana svaleikana mannan k.
12,3; f>ai svaleikai galiugaapaustauleis k. 11, 13;
ain £>ize svaleikaize barne ./l/c. 9, 37. — 2) sva-
leiks sve, oiog, so beschaffen wie: unte og, ibai
aufto qimands ni svaleikans , sve viljau, bigitau
izvis jah ik bigitaidau izvis svaleiks, sve ni vilei{:>
mik k. 12, 20; vairfiand Jsai dagos jainai agio
svaleika , sve ni vas svaleika fram anastodeinai
gaskaflais Mc. 13, 19; vastjos is vaur£>un glit-
munjandeins hveitos sve snaivs, svaleikos sve vul-
lareis ni mag gahveitjan Mc. 9, 3.
vairaleiko, adv., mdnnlich: vairaleiko tau-
jai]}, avdQi'Qev&s K. 16, 13.
lein, «., aivSiov, linum, Leinwand Gf. 2, 218.
Gr. I, 50: bivaibif)s leina ana naqadana Mc. 14,
51; bileifiands Jbamma 1. Mc. 14, 52; usbugjands
lein jah usnimandsitabivand Jsamma leina Mc. 15,46.
leisan, fr. 4, folgen, verfolgen, kennen zu ler-
nen suchen; im Praet. fur oiSa, ich weiss, ich
luhjaleisei — laiseins.
109
habe erfahren Gf. 2, 254. Gr. 2, 46. /, 561.
567: litis jali haunjan inik , litis jah ufarassu ha-
ban Ph. 4, 12. Gr. 4, 93. 122.
1 u b j a 1 e i s e i , /"., cpaQpaxiia, Giftkunde, Zau-
berei Grm. 584: lubjalcisci C. ad G. 5, 20.
lain jaii, lehren; xar^nv G. 6, 6; tonst
StSaaxav ; — litis jan sik , ^av&dvtiv, sich be-
lehren, lernen T. 5, 13. t. 3, 7; — anfiarleiko
od. aljaleikos laisjan, iTiooSidaaxakiiV , anders
lehren T. 1, 3. 6, 3; — Das Partic. Praet-
sir /it fur diSccxrog, belehrt J. 6, 45. — Ab-
hangig der Ace. der Person M. 5, 19. 7, 29.
Mc. 1, 21. 22. 2, 13. 8, 31. 9, 31. 10, 1. L.
4, 31. 5, 3. 20, 1. J. 7, 35. 8, 28. 9, 34. C.
1, 28. Sk. 43, 8. 46, 18; — Der Ace. der
Sache Mc. 7, 7. 12, 14. L. 20, 21. T. 6, 2;
— der Ace. der Person und der Sache Mc. 4,
2. J. 14, 26. Sh. 42, 14. Gr. 4, 617. 621; —
der Inf. Sk. 46, 18; laisjan sik c. Inf. fiir fiuv-
{ravttv c. Partic. T. 5, 13. — cndlich patei,
on Mc. 8, 31. Gr. 4, 101: vig gu£>s laiseis
Mc. 12, 14. L. 20, 21; raihtaba 1. L. 20, 21;
In! 1. nnsis J. 9, 34; sa izvis laisei[> allata ./.
14, 26; bairhtaba uns I. J>iu£>a Sk. 42, 14; 1.
ins Sk. 43, 8; usgiban nns 1. Sic. 46, 18; lais-
jand sik Jsairhgaggan T. 5, 13; laisjai sva M. 5,
19; 1. sva mans M. 5, 19; jabai bvas aljaleikos
1. T. 6, 3; ci anjiarleiko ni laisjaina T. 1,3;
ik sinteino laisida in gaqum^ai jah in gudhusa
J. 18, 20; laisida Mc. 11, 17. L. 4, 15. J. 7,
14; 1. ins Mc. 1, 21. 2, 13. 10, 1; I. ins in
gajukom manag Mc. 4,2; 1. siponjans seinans
Mc. 9, 31; 1. managcins L. 5, 3; 1. mik J. 8.
28; anabiud £>ata jah laisei T. 4, 11; £>ata 1
jah gafdaih T. 6, 2; laisjan Mc. 4, 1. 6, 2
L. 6, 6; du 1. M. 11, 1; dogann I. ins, f>atei
skal - vinnan Mc. 8, 31; I. ftiudos J. 7, 35
laisjands M. 9, 35. Mc. 6, 6. 12, 35. /. 6, 59
7, 28. 8, 20; vas I. Mc. 14, 49; vas 1. M. 7.
29. Mc. 1, 22. I-. 4, 31. 5, 17. 19, 47; sa
laisida vaurda bamma laisjandin G. 6, 6; at 1.
imma f>o managein L. 20, 1 ; laisjandans C. 3,
16. Tit. 1, 11; I. laiscinins Mc. 7, 7; 1. all
maim. • in allai handugein C. 1, 28; laisjandona
sik t. 3, 7; sa laisida vanrda, 6 xctrtixovutvoe
Tov'Xoyov G. 6, 6; vairfiand allai laisidai gu£>s
J. 6, 45.
galaisjan, StSdoxuv, lehren T. 2, 12; —
reflex, galaisjan sik, ftavfrdvi iv , sich belehren,
lernen T. 2, 11. t. 3, 14; abhangig der Aec.
Ph. 4, 9; der Inf. Ph. 4, 11. T. 5, 4; bi e.
Dat., ex aliqna re discere Sk. 45, 7; — »»«
Pass, mit bi c. Ace., XKttjyua&at mqi twos,
fama accipere de aliqna re, Kunde ton Eticas
erhalten L. 1, 4: galaisjai sik T. 2, 11; galais-
jaina sik barusnjan T. 5, 4; ei g. sik bi J>amma
tvaandvair]DJa attins jah stinaus andhaitan Sk. 45,
7; ik galaisida mik ganohif>s visan Ph. 4, 11;
in fiaimei galaisides f>nk (sc. visan) t. 3, 14:
fiatei galaisidedu]} izvis Ph. 4, 9; galaisjan T.
2, 12; bi Jioei galaisijss is L. 1, 4.
nslaisjan, c. Ace, edocere aliquem, Jeman-
den gr'undlich unterrichten : in imma nslaisidai
sijuf), iv cti>Tip ediSetyfrriTe E. 4, 21: silbans
jus at gnjia u. sijuji du frijon izvis misso, avroi
itiiig irtodiSaxToi tart tig to dyanav aXkr,-
Xovg Th. 4, 9.
iinuslaisif>8, Gr. 1, 1018, fii] jt*ftcr#»?xws,
ohne unterrichtet zu srin : hvaiva sa bokos kann
«nuslaisif)S J. 7, 15.
laiseins, /l, Gr. 1, 605, Lehre; SiSax>) M.
7, 28. Mc. 1, 22. 27. 4,2. 11, 18. 12, 38.
L. 4, 32. J. 7, 16. 17. 18, 19. K. 14, 26. t.
4, 2. Tit. 1,9; sonst Sidanxalict : so meioa
litisciits J. 7, 16; naino fraujins jah I. T. 6, 1;
fraujins 1. Sk. 43, 15; in laiscinais is Mc 11,
18; in hvammeh 1. E. 4, 14; godairos 1. T. 4,
6; laiseinai T. 4, 13; 1. meinai /. 3, 10; nasjan-
dis 1. Sk. 38, 13; fmai hailon 1. T. 1, 10; >i-
zai bi gagndein 1. T. 6, 3 ; ana 1. is M. 7, 28>
ana {jizai I. is Mc. 1, 22; du 1. T. 4, 16. L 3,
16; du unsarai I. R. 15, 4; in 1. T. 5, 17; in
200
laiseigs — bilei£>;in.
allai usbeisnai jali 1. i. 4, 2 ; qa£> im oil. du im
in 1. seinai 31c. 4, 2. 12, 38; laisein lial>ai{) K-
14, 26; fraujins 1. Sk. 51, lb; haila 1. i. 4,
3; bi I. is J. 18, 19; bi Jdo 1. J. 7, 17; bi {do
1. is L. 4, 32; laiseino unliul])ono 7'. 4, 1; hvo
so 1. so niujo Mc. 1, 27; bi anabusnim jah Iai-
seinim lnanne C. 2 , 22 ; laisjandans laiseinins,
anabusnins nianne 31c. 7, 7.
laiseigs, didaxrixog, zuin Lehren yeschickt :
laiseigs T. 3, 2, t. 2, 24.
laisareis, m., Sidaoxakog, Lehrer: laisareis
Mc. 14, 14. J. 11, 28. Sk. 38, 17; 1. jab
frauja J. 13, 13; frauja jah 1. J. 13, 14; sa 1.
izvar 31. 9, 11; sve 1. is M. 10, 25 ; 1. J)iudo
T. 2, 7. t. 1, 11 oil. svc laisaris is L. G, 40;
vijl. Gr. 1 , 600 prol. XX; vairj^idos laisareis
andjjaggkjands Sic. 49, 7; ufar laisarja M. 10,
24; fram 1. Sk. 39, 15; })aiia laisari Mc. 5, 35.
L. 8, 49; ufar 1. seinana L. 6, 40; laisari M.
8, 19. iVc 4, 38. 9, 17. 3S. 10, 20. 35. 12,
14. LV. 32. L. 3, 12. 7, 40. 9, 38. 10, 25. 19,
39. 20, 21. 28. 39; 1. ^iu^eiga Mc. 10, 17.
L. 18, 18; i" iiiidjaini laisarjam L. 2, 46; lai-
.sarjans E. 4, 11. t. 4, 3.
vitodalaisareis, m., vofiodt,ddoxce?^og, Leh-
rer lies Gesetzes, Schriftgelchrter Gr. 2, 412:
fareisaieis jab vilodalaisarjos L. 5, 1/; viljandans
visan 1. T. 1, /.
lists, m., utd-oStia, List Gf. 2, 282. Gr. 2,
26: vijsra listins unhul^ins E. 6, 11.
listeigs, listig: lisleigs, Tiavovoyog; = du
lisleigon usvandjai airzeins, aoog T)]V fie&oSeiav
Ttjg nXctvijg, ad fraudulentam dcvitationcm erro-
ris Lb. ad E. 4, 14.
lei tils, uixoog, oliyog, tXdyioxog, [ioaxvg;
klein, wenig Gf. 2, 317; Gr. 1, 50. 3, 611.
687 : vahslau leitils, r#; ifXixia /.uxgcg L. 19, 3.
Gr. 4, 750; du (dul-) leitilai hveilai, TlQOg ojqccv
Sk. 47, 3. k. 7, 8; leitila bveila, uixoov yqo-
vov J. 7, 33: leitil, oXiyov L.7, 47; 1. beislis,
uixoi'. Zvtti; K. 5, 6. G. 5, 9. Gr. 4, 760; du
leitilamma mela Sk. 43, 11; in 1., it) fiixQci E.
3, 3; iv iXayiaxia L. 16, 10. 19, 17; veinis
leitil brukjais, oi'viu oXiyio yoio T. 5, 23; 1., /ii-
xqov J. 16, 16. 17. 18. 19; od. bXlyov L. 7,
47; od. xu oXiyov k. 8, 15,* od. ftoayv ri J.
6, 7; nauh 1., «r/. uixgov J. 14, 19; 1. nauh,
uixqov J. 16, 16; 1. hva, uixoov xi k. 11, 16
od. uixgov k. 11, 1; 1. galaubjandans, oXiyo-
moxoi M. 6, 30. 8, 26. Gr. 2, 673; 1. mel,
fxixoiv yoovov J. 12, 35; od. uixoov J. 13,
33; afar 1., utTce pixnov M. 26, 73. Mc. 14,
70; fairra stafia 1., ano xrjg yfjg oXiyov L. 5,
3; framis 1. (so st. leitl?) txii&tv oliyov, paulo
ulterius Mc. 1, 19. Gr. 2, 120. 3, 97.612.616.
= Jpize leitilane, tojv uixguv Mc. 9, 42; od.
xovxwv xwv tXayioxiov 31. 25, 45.
*leif>an, fr. 4, gehen Gf. 2, 168. Gr. 2, 15.
a fl e i £> a n , fr. 4, weggelien, fortgehen ; uvu-
%u)qhv M. 9, 24. 27, 5; cctioSi^uiv L. 20, 10;
ci7io%WQ6iv (st. naQctxr/Qiiv) Lb. ad L. 20, 20;
— abhangig af c. Dat. dntQyiO&ai cinb Tivog
31c. I, 42. L. 5, 13 od. ciTioyMOHV dno xivug
Lb.adL. 9, 39; — aljafi, anoS)]uuv 3Jc. 12, 1;
— ana c. Ace, vnoywQiiv ev xivi L. 5, 16;
— du c. Dat., avaxwQiiv tig rt 31c. 3, 7; —
fairra c. Dat, unoywotiv ano rivog 31. 7, 23
od. noQtvto&ca ano xwog L. 4, 42; — in c.
Ace, anodijuetv tig ti L. 15, 13. Aber aflei-
J:>andans allata, aifivvtg ccTtaVTa, andre man in
afleitandans allata L. 5, 11: afleif>ij> st. adinnif) 1'
Lb. ad L. 9, 39; aflaif) 31. 27, 5; suns J^ata
Jsrulsfill a. af iinnia Mc. 1, 42. L. 5, 13; lesus
a. niif) siponjam seinaim du niarcin Mc. 3, 7; a.
aljaj) -/Vc. 12 , 1 ; a. in land fairra visando L.
15, 13; a. jera ganoba L. 20, 10; ei ni a(lif>i
fairra im L. 4, 42; afleijpilo 31. 9, 24; a. fairra
mis M. 7, 23; if) is vas allei^ands ana au£>irtos
L. 5, 16; afleitandans L, 20, 20.
bilei(>an, fr. 4, lassen, verlassen, zuriic/;-
/asseu, hinterlassen ; unohnnnv t. 4, 13," xctra-
/.HTiHv 31c. 10, 7. 12, 19. 14, 52. L. 5, 28.
galeif>M>
20!
15, 4. 20, 31. Th. 3, 1. Tit. 1, 5; tyxaTaXti-
Ttuv M. 27, 46. Mc. 15, 34. R. 9, 29. k. 4, 9.
t. 4, 10. 10; towst wpiivta- Es hat geuohnlhh
ili- it Did. dvr Person od. Sache bei slch; alter
aur/i den Ace. L. 15, 4. J. 14, 27. 10, 32. t.
4, 13 und, wenn ni bei tlem Verb, stehl, audi
den Genii. Mc. 12, 19. L. 20, 31. Gr. 4, 620.
860. 901: ga\air|>i l.ileifia izvis J. 14, 27; b.
|>amma faiibvan 7. 16, 28; iiiii bil<'i])i[> J>0 ana
.ui] >i«lai L. 15, 4; L. {)aiin lambam J. 10, 12;
mik ainana bileijiiji J. 16, 32; bilei|iai manna
attin scinamma Mc. 10, 7; jabai b. qenai jab
barno ni b. Mc. 12, 19; Jianci bilai[> in Traua-
<lai t. 4, 13) b. \ius in krvtai Tit. 1, 5; dubve
inis bilaist M. 27, 46. Mc. 15, 34; ni bilai[>
fraiva Mc. 12, 20. 21; b. mis ainamma J. 8, 29;
Dcmas mis b. t. 4, 10; ni biKfrat) fraiva Mc. 12,
22; ni b. barnc L. 20, 31; mis b. t. 4, 18; niu
frauja bilifii nnsis fraiva It. 9, 29; bilcif>ands
l>annna Ivina Mc. 14, 52; b. allaim L. 5, 28;
anjiar od. anjiara bileif>ada L. 17, 34. 35; ni
bilibanai /■:. 4, 9; ci b. vcseiina in AJjcinim
ainai Th. 3, 1.
gal ei {3 an, fr. 4, gehen, kommen; ioytadai
Mc. 5, 3S. 11, 11. J. 7, 45. 14, 23. Sk. 51,
5; ctntoytolrcn M. 8, 18. 21. 31. 32. 33. 9,
7. 25, 46. 27, 5. 60. Mc. 1, 20. 35. 3, 13. 5,
17. 20. 24. 0, 28. 7, 24. 30. 9, 43. 10, 22.
11, 4. 12, 12. 14, 10. 12. L. 1, 23. 38. 2, 15.
5, 25. 7, 24. 8, 31. 37. 39. 9, 59. 17, 23. 19,
32. J. 6, 1. 22. 66. 68. 9, 7. It. 10, 40. 11,
28. 46. 12, 19. 36. 16, 7. 18, 6; duoyta&at,
Mc. 10, 25. L. 8, 22. /.-. 1, 16; ugioytod-ai
Mc. 1, 21. 45. 2, 1. 26. 3, 1. 27. 5, 12. 13.
7, 17. 24. 9, 25. 28. 43. 47. 10, 23. 24. 25.
L. 1, 40. 4, 38. 0, 6. 7, 1. 8, 30. 32. 33. 9,
46. 52. 17, 27. IS, 25. 19, 7. 45. J. 13, 27.
18, 1. 33. 19, 9; f&oyeo&ca Mc'2, 13. 7, 31.
14, 68. L. 14, 18. R. 10, 18. k. 2, 13. 8, 17;
xcxTtoyeotrcti, L. 4, 31; nooiQyta&cti k. 9, 5;
('evaficcii'iiv J- 7, 8. 10; iuftcdvuv Mc. 4, 1.
8, 10. 13. L. 5, 3. 8, 22. 37; xaraftaivuv L
10, 30; noQivto&m L. 4, 42. 9, 12. K. 16, 4. T.
1,3.<.4, 10; tigxontvta&ai Mc. 1,21.7, 19; dvu-
ytad-m L. 8, 22; vnctynv L. 17, 14. J. 0, 67.
8, 14. 21. 14, 28; v.ut abulia Oca M. 11,23;
frainis galei|>an, nooxomnv, tortchreiten R. 13,
12; galeif^an inn, tigigytoirm Mc. 15, 43. L.
1, 28. 4, 16 od. tignogtviaO-ai Mc. 5, 40:
galei[>an ut, i^eoyjertha J, 13, 30. 31. 18,
38; auch steht galipnn ibukai, dni^.O-ov fig
tcc oniaai J. 6, 66. 18, 6. Abh&mjig findet
sic/i der Genit. , li'g ri T. 1 , 3. Gr. 4, 890
(cyl. Lb. ad L. 15, 15); — af c. Hat., emit
tivog L. 10, 30; — afar c. Dat., bniam rivog
Mc. 1, 20. J. 12, 19; — ana c. Ace, tig xi
Mc. 1, 35. L. 4, 42; — and c. Ace, tig xi
R. 10, 18; — dn c. Dat., noug tivcc Mc. 3,
13. 14, 10. 15, 43. L. 1, 27. J. 6, 68. 7, 45.
11, 46. 14, 23. 18, 38. k. 8, 17. Sk. 51, 5.
od. ug n Mc. 7, 30. L. 1, 23. 5, 25. k. 9, 5.
/. 4, 10; — fairra c. Dat., ano Tivog L. 1, 38.
2, 15. 8, 37; — fanr gard, i'|w Mc. 14, 08; faur
marein, ,t««« xi,v ih<).cicJGav Mc. 2, 13;
hindar c. Ace, ano Tivog Mc. 5, 17 od. tig
to neoav xivog L. 8, 22; bimlar marein, «g
to ninav M. 8, 18; — in c. Ace, tv rm L.
9, 46 od. ug xi M. 8, 32. 33. 9, 7. 25, 46.
Mc. 1, 21. 45. 2, 1. 26. 3, 1. 27. 4, 1. 5, 12.
13. 38. 7, 17. 19. 24. 8, 10. 13. 9, 12. 25.
28.43.47. 10, 23.24.25. 11,11. L.\, 40. 2,15.
4, 38. 5, 3. 0, 0. 8, 22. 30. 31. 32. 33. 37.
9, 52. 10, 30. 18, 25. 19, 45. J. 7, 8. 10. 10,
40. 13, 27. 18, 1. 33. 19, 9. /•. 1, 16. 2, 13.
Sk.AO, 5; — mijj c. Dat., utrci rivog Mc. 5,
24 od. avv xivi K. 10, 4; — Jiairb c. Ace,
Sta Tivog Mc. 10, 25. k. 1, 16; — ufar c.Acc,
TTt'octr rivug J. G, 1. 10, 40; — der Inf. L.
19, 7: ik galei£>a in {30 dulj> J. 7, 8; hvaf> g.
J. 8, 14; ik g. J. 8, 21; g. jab qima at uvis,
J. 14, 28; jabai ik ni g. J. 16, 7; dalaf) und
balja galeifiis M. 11, 23; ni galeif>ifi imma in
26
202
liiiiil:)rlt'i|>;iii — [>airuleif>an.
hairto Mc. 7, 19; du ituma galei£>os J. 14, 23.
Gr. 4, 190; galeijsand J>ai in balvein aiveinon
M. 25, 46; in f>iudangardja gu]ss g. Mc. 10, 23;
g. raif) mis K. 16, 4; ei ik galeijsau J. 16, 7;
£>anasei£>s ni galeijbais in ina Mc. 9 , 25 ; ei in
po galeijjaima Mc. 5, 12 ; du hvamma g. J. 6,
68; ni galeifiaif) L. 17, 23; ei galeijsaina du izvis
k. 9, 5; ik galaijp J. 9, 11; g. in Makidonja k.
2, 13; galaijj M. 27, 60. Mc. 5, 20. 10, 22.
J. 9, 7. 11, 2a 12, 36; g. in gard seinana M.
9, 7; g. ana aujsjana staf> Mc. 1, 35. L. 4, 42;
g. in Kafarnaum Mc. 2, 1. L. 4, 31. 7, 1; g.
aftra faur marein Mc. 2, 13; g. in gard gujss
Jlfc. 2, 26; g. aftra in synagogea Mc. 3, 1; g.
raif) imma Mc. 5, 24; g. in gard £>is synagoga-
fadis Mc. 5, 38; g. inn Mc. 5, 40; g. in gard
Mc. 7, 17; g. in markos Tyre Mc. 7, 24; g.
in skip Mc. 8, 10. L. 8, 22; g. gaurs Mc. 10,
22; g. in Iairusaulyma ilfc. 11, 11; g. du Joaim
gudjam Mc. 14, 10; g. faur gard Mc. 14, 68;
g. inn du Peilatau Mc. 15, 43; g. du garda sei-
naniiiia L. 1, 23; g. fairra izai L. 1, 38; g. in
gard Zakariins L. 1, 40; g. in gard Seimonis
L. 4, 3S; g. inn in synagogein L. 4, 16; g. in
ain Jsize skipe L. 5, 3; g. in gard seinana L. 5,
25; g. and baurg alia L. 8, 39; g. mitons in
ins L. 9, 46; g. af Iairusalem in Iaireikon L.
10, 30; g. in arka L. 17, 27; du fravaurbtis
mans g. in gard ussaljan L. 19, 7; g. ufar ma-
rein J. 6, 1; is g. in £>o dul£> J. 7, 10; g. aftra
ufar Iaurdanu in £>ana stad J. 10, 40; afar imma
g. J. 12, 19; g. in jainana satana J. 13, 27; g.
>it J. 13, 30. 31; in £>anei g. J. 18, 1; g. in
praitauria J. 18, 33. 19, 9; g. ut du Iudaium J.
18, 38; and alia airjpa g. drunjus ize R. 10, 18;
nahts framis g., es ist hoch Mitternacht R. 13,
12; g. du izvis k. 8, 17; g. du J^aissalauneikai
t. 4, 10; gali]Dun Mc. 11, 4. 12, 12. L. 8, 22.
17, 14. J. 6,22. 7, 10; g. in bairda sveine M.
8, 32; g. afar imma Mc- 1,20; g. in Kafarnaum
Mc- 1, 21; g. du imma Mc. 3, 13; g. fairra im
in himin L. 2, 15; g. in £>o sveina Mc. 5, 13.
L. 8, 33; unhullions g. in ina L. 8, 30; g. in
bairn Samareite L. 9, 52; g. ibukai J. 6, 66-
18, 6; g. du J>aim gudjam J. 7, 45. SA'. 51, 5;
g. du fareisaium J. 11, 46 ; galeijjam bindar htm
marisaiv L. 8, 22. Gr. 4, 82; jus galeif>if> in
d.ilj) f>o J. 7, 8; galei^an M. 8, 21. .L. 9, 59.
14, 18. J. 6, 67. K. 16, 4; g. bindar marein
M. 8, 18; uslaubei uns g. (iTttTQixpov ijpiv antQ-
yta&ai st. ccnooreikov ijuccg) in f>o bairda sveine
M. 8, 31; in baurg g. Mc. 1, 45; g. in skip
Lb. ad Mc. 4, 1 ; g. hindar markos seinos Mc.
5, 17; g.in gaiainnan in fon Mc. 9, 43; g. in fnu-
dangardja guj^s Mc. 9, 47. 10, 24. 25 L. 18,25; in
libain g. Mc. 9, 43; g. in synagogein L. 6, 6;
in afgrundijsa g. L. 8, 31;, in \>o (sc. sveina)
g. L. 8, 32; bedun ina g. fairra sis L. 8, 37;
Jaairb fiairko nefdos g. Mc. 10, 25; vilda Jiairli
izvis g. in Makidonja k. 1, 16; in vamba aifieins
seinaizos aftra g. fife. 39 , 19. 40, 5 ; galeif>and.s
M. 27, 5. Mc. 6, 28; g. in synagogen Mc. 1,
21; g. in gard is Mc. 3, 27; g. in gard Mc. 7,
24; g. af markom Tyre Mc. 7, 31,- g. in skip
Mc. 8, 13. L. 8, 37; g. inn du izai L. 1, 28:
g. in alb L. 19, 45; g. (galei^ans: corf. Z?) Ma-
kidonais T- 1, 3; galeifpandan ina in gard Mc. 9,
28; galeif>andans M. 8, 33. H* 14, 12. L. 19,
32; g. in fios bisunjane haimos L. 9, 12; at
galei£>andam Jiaim airum L. 7, 24; galeijsandei
du garda seinamma Mc. 7, 30.
bin darlci |ian , /r. 4, nctgipyiaihcu, hin-
ffehen L. 17, 7; rcrgehen L. 16, 17: bindar-
lcifj anubkumbei L. 17, 7; azetizo ist himin jah
airjia hindarleij^an L. 16, 17.
| > ;i i r li 1 u i | > a n , /r. 4, hindurchgehen , c)Y-
tQyia&ai L. 4, 30. 19, 1 od. iigiQ%f<rdai. L
18, 25; voriibergehen K. 16, 7; nciQayHV M.
9, 9; abhdngig der Ace. L. 19, 1 orf. fiairh
c. ^Icc, &a rwos L. 4, 30. 18, 25: inngalci-
Jjands fsairhlaijb Iaireikon Z,. 19, 1; £>airh fiairko
ncjjlos f>airhlei£>an Lb. ad L. 18, 25; ^airh-
nfurlci|>nn — afletan.
20.1
leiJiamU, tv tlttQoSm K. 16, 7; J), jainjiro M.
9, 9; if> is J>. Jiairh mid j;tns ins iddja /v. 4, 30.
Gr. 4, 867.
ii I a r I r i | > a ii . /r. 4, Stan fodr. hiniibcrgehen :
atiteigands in ski j> ufarlaiji M. 9, 1.
usl ci |>an , frA, aitsi/c/nii. hinausgelten, fort-
tcaitflerii ; iiiTcif'nivav J. 7, 3 ; ab/tiingig jainis
sladis. Snoyiod-at tig to stjow, aus jener Stelle
Mc. 4, 35. Gr. 4, 6S0; — der Ace., Stio-
Xtothai rt K. 16, 5; — hindar marein, Stu-
niodv tig to nin«v Mc. 5,21; oil. dTTenyioirai
tig to ntQiiv Mc. 8, 13; liindar markos, fiiTtt-
jictivuv and tiZy ooiwv M. 8, 34; — Jiairh
c. Ace. , naotnyiad-ctt Sid Tivog M. 8 , 28 ;
oil. StfQyzodra Sid Tivog J. 8, 59; — us c.
Out., txSijtiHP ex Tivog k. 5, 8; — ausgehen,
rergehen; aaQioysniJ-cti M. 5, 18. Ii. 5, \7 :
pan Makidonja uslcijia K. 16, 5; tind Jiatei us-
lei J^iJ> himins jali airjia, jola ains aijijiau ains
striks ni usleifiiji af \itoda M. 5, 18; uslaij) hin-
dar marein Mc. 8, 13; Jio aljijona uslijiun /'.
5, 17; ei uslijji hindar markos ize M. 8, -34;
usleij> Jiajiro J. 7, 3 ; usleijian jainis stadis Mc.
4, 35 •, «. Jiairh Jiana vig M. 8, 28 ; valjani mais
O. us -Jiamraa lcika A'. 5, 8; usleijiands Jiairh mid
jans ins Lb. ad J. 8, 59; usleijiandin lesua in
skipa aftra hindar marein Mc. 5, 21.
inngaleij^an, fr. 4, ilgioytod-at , hinein-
ge/ten R. 11, 25; abhangig in c. Ace, tig rt
M. 7, 21. L. 6, 4. 18, 24; — Jiairh c. Ace,
did Tivog M. 7, 13: inngaleijiiji in Jiindangardja
himinc M. 7, 21; inngaleijiand in Jsiudangardja
gups L. 18, 24; Jiadci inngaleijiai Mc. 14, 14;
und Jiatei fullo Jiiudo i. R. 11, 25; inngalaiji
in gard gujis L. 6, 4 ; inngaleijiands L. 19, 1 ;
inngaleijiandans Jiairli Jiala M. 7, 13.
mi J>inngalei Jian, fr. 4, mithineiugehen:
mijiinngalaif) mij) lesua in rohsn, ovvugrjX&s
rw 'hjoov fig tr,v avh]v J. 18, 15.
1 eijjus, m., aixinct, kunstlicher WeinGf.2, 192.
Or. 3, 466. Grr. 191: leijiu ni drigkid L. 1. 15.
letan (leta, lailot Gr. I, 566), audi lei I an,
(assert; tdv L. 4, 34. 41; sonst difiivca; — c.
Ace., Etwas ron sich lassen, ausstossen Mc. 15,
37; iiberlassen R. 12, 19; zurucklassen , iibrig
lassen L. 19, 44 und c. dopp. Ace. J. 14, 18;
Jcmanden gewahren lassen Mc.5,19. 11,6. 14,6.
J. 12, 7; permitterc, geschehen lassen L. 4, 34;
— c. Ace, der Person und dem Inf. M. 8, 22.
Mc. 7, 27. 10, 14. L. 4, 41. 9, 60. 18, 16. J.
11, 44. 18, 8. GY. 4, 98; — mil folgendem
ei st. 'ivee Mc. 11, 16 oil. st. des blossen Con-
junct. M. 27, 49. Mc. 15, 36; — mit folgen-
dem Ind. Praes. st. des Conj. Aor. L. 6, 42:
ni leta izvis \iduvairnans J. 14, 18; ni letand in
Jius stain ana staina L. 19, 44; ni lailot ina Mc.
5, 19; ni 1., ei hvas Jiairhberi Mc. 11, 16; ni
1. Jios rodjan L. 4, 41; lailotun ins Mc. 11, 6;
let X. 4, 34; 1. Jians daujians filhan seinans dau-
J)ans oil. usfilhan &einans navins M. 8, 22. L.
9, 60; 1. sada vairjjan harna Mc. 7, 27; I., ei
saihvam M. 27, 49. Mc 15, 36 ; 1., ik usvairpa
L. 6, 42; 1. ija J. 12, 7 ; letij-. Jio harna gag-
gan Mc. 10, 14. L. 18, 16; I. Jjo Mc. 14, 6;
I. gaggan J. 11, 44; 1. Jians gaggan J. 18, 8;
letands stibna mikila Mc. 15, 37; mis fraveit
letaidau, iuol ixdixijmg L. ail R. 12, 19.
afletan (afleta, allailot Gr. 7,566) 1) dnoXvtiv,
ton sich lassen, entlassen, gehen lieissen Mc. 10,
4; qen M. 5, 31. 32. Mc. 10, 11. L. 16, 18.
18; aban Mc. 10, 12; — 2) depuvat, a) di-
miltere, von sic/i lassen, fortschicken: Jio qen
K. 7, 12; Jiana aban K. 7, 13; Jso managein
Mc. 4, 36. 8, 13; — emittere, anshauchen
(ahman) M. 27, 50; — remittere debitum , eine
Schnld erlassen, c. Ace. der Sache und Dat.
der Person M. 6, 12. 12; — condonare, ver-
geben; missadedins ize M. 6, 14. 15. Mc. 11
25. 26 ; od. fravaurhtins M. 9, 6. Me. 2, 7. 10.
L. 5, 21. 24. 7, 49 und c. Dat. der Person
M. 9, 2. 5. Mc. 2, 5. 9. 3, 28. 4, 12. L. 5,
20. 33. 7, 47. 48. — b) linquere, rerlassen, c.
26*
204
fralctan.
Ace. der Person Me. 1, 20. 12, 12. 14, 50.
(aflailot £>o so brinno) M. 8, 15. Me. 1, 31. L.
4, 39 5 c. Ace. der Sache, im Stiche lassen,
hinter sick lassen Me. 1, 18. 10, 28. 29. L. b,
11. 18, 28. 29; iiiriichlassen M. 5, 24; und c.
Dat. der Person, Jemandem Etwas iiberlassen
M. 5, 40; — c. Ace., negligere aliquid, Etwas
verlassen, sich um Etwas nicht kummern Me.
7, 8: hvazuh od. sahvazuh saei afletif) qen seina
M. 5, 32. Me. 10, 11; jabai qino a. aban sci-
nana Me. 10, 12; unte jabai afletif) mannain
missadedins ize, a. jah izvis atta izvar M. fa, 14;
i] > jabai ni adeti] > mannam missadedins ize , ni
f>au atta izvar a. missadedins izvaros M. 6, 15 ;
if) jabai jus ni adetiji , ni f)au atta izvar sa in
biminam a. izvis missadedins izvaros Me. 11, 26;
svasve jab veis ailetam £)aim skulam unsaraim M.
6, 12; afletif) M. 6, 14. 15. Me, 11, 26; bva-
zub saei adetai qen M. 5, 31; ei jab atta izvar
a. izvis missadedins izvaros Me. 11, 25; saei fra-
vaurhtins a. L. 7, 49; ni a. £>o qen K. 7, 12;
ni a. f>ana aban K. 7, 13; adctaif), jabai bva
lialiai|> vif>ra bvana Me. 11, 25; aflailot Jio so
brinno M. S, 15. Me. 1, 31. L. 4, 39; a. ahman
M. 27, 50; veis adailolum alia Mc. 10, 28; saei
aflailoti gard Mc. 10, 29; adet jainar \>o giba
Jseina in andvairjsj.i bunslastadis M. 5, 24; a.
iniina jab vastja M. 5, 40; a. uns, Jiatei skulans
sijaima M. 6, 12 ; Moses uslaubida unsis bokos
afsateinais meljan jali alletau Mc. 10, 4; a. fra-
vaurbtins Mc. 2, 7. 10. L. 5, 21. 24; od. aflei-
tan fravaurbtins M. 9, 6 ; afletands ins Mc. 8,
13; a. qen seina L. 16, 18; alletandans £>o natja
seina Mc. I, 18; a. attan scinana Zaibaidaiu in
}>aiiNiia skipa mi£> asnjam Mc. 1, 20; a. fio ma-
nagein Mc. 4, 36; a. anabusn gu]is Mc. 7, 8;
a. ina Mc. 12, 12. 14, 50; od. afleitandans (so
st. afleitandans ?) allata L. 5, 11; f>ize afletan-
dane gard L. IS, 29; allata adetada fiata fra-
vaurhte sunum manne Mc. 3, 28; afletanda f>us
fravaurbteis [icinos M. 9, 2. Mc. 2, 5. 9. L. 7,
48; a. Jdus fravaurhteis M. 9, 5. L. 5, 23; a.
fravaurbteis izos £>os managons L. 7, 47 od. af-
lcitanda f>us fravaurbteis f)einos L. 5, 20; nibai af-
letaindau im fravaurhteis Mc. 4, 12; hvazuh saei
afleitana liugaif) L. 16, 18.
fraletan (fraleta, fralailot Gr. /, 566) lassen,
tav Mc. 1, 24; — c. .dec, Jemanden fret las-
sen, los lassen, entlassen; anoXvuv rtve'e M. 27,
15. 17. Mc. 8, 9. 15, 6. 9. 11. 15. L. 2, 29.
6, 37. 8, 38. 9, 12. J. 18, 39. 19, 10. 12.
(daneben du c. Dat., ti'g xi) Mc. 8, 3 ; uTioari A-
Xtw tvvci L. 4, 19; atpuvcu twee K. 7, 11; —
c. Ace. der Sache, Etwas lassen, unlerlassen,
aviivca n, E. 6, 9; ■ — xidassen, erlauben, tni-
TQiTieiv K. 16, 7; und c. Ace. der Person und
folgendem Inf., ecrptevca Mc. 1 , 34. 5, 37. 7,
12. L. 8, 51. Gr. 4, 98; — c. Dat. der Per-
son, cufiivcu Ttvi, erlassen, vergeben L. 7, 47.
17, 3, 4; — yaXav, herablassen Lb. ad Mc.
2, 4: jabai fraleta ins lausqif^rans du garda ize
Mc. 8, 3; jabai f>ana fraletis J. 19, 12; jabai
frauja fralelif) K. 16, 7; ni fraletif) ina ni vaiht
taujan Mc. 7, 12; hvana vileija ei fraletau izvis
M. 27, 17; ei f. izvis Jjana f>iudan Iudaic J. 18,
39; ei ainana izvis f. J. 18, 39; nu fralctais skalk
f.einan.1 L. 2, 29 (vffl. Lb. ad M. 9, 6. Gr. I,
58) od. fraletais imma L. 17, 3. 4; fraletaid jah
fraletanda L. 6, 37; ni fralailot rodjan {aos un-
buttons Mc. 1, 34; ni f. ainohun afargaggan Mc.
5, 37; f. ins Mc. S, 9; f. im ainana bandjan Mc.
15, 6; f. im fiana Uarabban Mc. 15, 15; f. ina
L. 8, 38; ni f. ainohun inngaggan L. 8, 51; so
bi ina garehsns fauramanvjandci saivalos £>ize dau-
pidane f. aivaggeljons mcreinai Sk. 43, 13; in-
sailidcdun {aata badi jah fralailotuu 3ft". 2, 4; ei
mais Uarabban fralailoti im Mc. 15, 11; fralet
Mc. 1, 24; f. f>o managein L. 9, 12; biuhts vas
fraletan ainana M. 27, 15; f. gamaiuans in ga-
f.rafstein L. 4, 19; f. £>uk J. 19, 10; f. ina J.
19, 12; qen f. K. 7, 11; od. vileidu fraleitan
izvis ]?ana {jiudan Iudaic 7/6. ad Mc. 15, 9; fra-
nslctan — ligra.
205
lelandans im hvolos , uvuvrtg tt)v annfajv E.
6, 9; [>ammci leilil fralctada L. 7, 47 ; fralclanda
L. 6, 37.
usli'ian (usloia, uslailot Gr. 7, 566), c. Ace,
ixxXtitiv Tivct, Jemanden ausschliessen : uslctan
i/.vi.s vili-iua G. 4, 17.
a n (1 1 c i ii a n , Gr. 1 , 854. 4, 23 , sich los
mac/ten, abscheiden: Iustu liabands andlctnan,
rr\v tm&viiicev eytov tig to avaXvoai Ph. 1,23.
aflets, »»., acptaig, Ablass, Erlass: in aflcta
fravaurlitc izc Zr. 1, 77; at a. fravaurhte Sk. 42,
8; missadede aflet Jjaim ainfalfiaba gavandjandam
gahaihait S£. 42, 7.
1 1 a I c I s , hi. , c<(f toig , Erlass , Frei/assung :
du fraleta fravaurhte //. 3 , , i ; ni habaif) fralet
aiv jlfip. 3,29; mcrjaii frahuii])anaiin f. L. 4, 19;
in btmmei babam f. fravaurlitc £. 1, 7. C. 1, 14.
f r a 1 e t s , c'<7tt?uvt'rtoog , freigelassen : fralcts
fraujins ist K. 7, 22.
lev?, w., orf. levs?, wi., arfOQfi)}, Gelegenheit,
Stoff Gr. 3, 4S8. /, 56. Gf. 2, 294: fatainei
ibai fiana freilials du leva leikis tauj ii[> G. 5,
13; lev nimauds Lb. ad R. 7, 8. 11; 1. giban-
dans izvis hvoftuljos It. 5, 12.
levjan, c. Ace, TcaoaSiSovca tivk, Jeman-
den jrreisgeben, terralhen Gr. 4, 618: sa lev-
jands Mc. 14, 44; sa 1. niik Mc. 14, 42; ludas
sa I. iua J. 18, 5.
fralevjan, verrathen: fralevjandans, Ttnodoxai
t. 3, 4.
galevjan, c. Ace. Gr. 4, 618, naoiytiv r«,
Ettcas liingeben, ilberlassen L. 6, 29 ; sonst 71a-
Qadidovcu Tiva, Jemanden ausfiefern, verrat/ien;
daneben c. Dat., an Jemanden Mc. 14, 10. J.
18, 36 od. in lianduiis, tig rug ytioag Mc. 14,
41; galevjands sleht fur Tzoodorijg L. 6, 16: ains
izvara galcvcif) mik J. 13,21 od. saei galciveif) ina
J. 6, 64. Gr. I, 58; galevida ina Mc. 3, 19; ei
f^alevidedi ina im Mc. 14, 10; bvaiva gatilaba ina
g. Mc. 14, 11; galevei iinina jab anjiara L. 6,
29; sa babaida ina galevjan J. 6, 71; izci skal
tida sik du g. ina J. 12, 4; sa galevjandi ina
M. 27, 3. J. 18, 2; g. bloJ> svikn M. 27, 4;
varj) g. ina L. 6, 16; sa g. mik J. 19, 11; [p
levjada Minus mans in lianduns fravaurhtaizc: Mc
14, 4l; galevifis vas K. 11, 24; ci ni g. \e.sjau
Iudaium J. 18, 36.
Iigan, fr, liegen Gf. 2, 81. Gr. 2, 27; abhiin-
nla ana c. Dat. , xtioQ-ai ini ti k. 3, 16 oil.
xcctuxho&cu kd tivi Mc. 2, 4. L. 5, 25 od.
[iifili'io&cu ini Tivog M. 9, 2. Mc. 7,30; ana
midumai tvaddje, in medio amborum uositum CMC
Sk. 42, 12; at vaurtim, noogTijV oi^av xtio&at
L. 3, 9; — du drusa , tig tiiwoiv xHOihet L.
2, 34. Gr. 4, 820; — in c. Dat., xtiaOut iv
tivi Ij. 2, 16 od. fttftkijatrat b> tivi M. 8, 6;
aucJi in brinnon, xccTaxtlaO-ctv nvoiaoovTct Mc.
1, 30; od. in heitom, t 3tfHi}a&ai xcd TivpfOOtiv
M. 8, 14: ligif) in garda uslif>a M. 8, 6; *a I.
du drusa L. 2, 34; so aqizi at vaurtim bagmr
1. L. 3, 9; bulistr I. ana hairtin ize k. 3, 16;
lag in brinnon Mc. 1,30; ana fiammei I. Mc. 2,
4. L. 5, 25; ana ligra ligandan M. 9, 2; £>ize
ligandane (xuuivutv St. xtxouiijiiiviov?) veibaizc
Lb. ad M. 27, 52; ana midumai tvaddje ligan-
dei Sk. 42, 12; ligandein in beilom M. 8, 14;
1. ana ligra Mc. 7, 30; f>arei ^as J)ata barn li-
jtpmdt) Mc. 5, 40; bigctuin ]ata barn ligando
in uzelin Ij. 2, 16.
atligan, fr. 2, nctQa&tfo&ai , bereit liegen,
:ur Hand sclii, in Jcmandes Geiralt slelicn: vil-
jan atligiji mis II. 7, 18.
ufligau, fr. 2, unterliegen, cerschmuchlen:
ixXviOthai Mc. 8, 3; txXtmtW, exspirarc L. 16,
9: ulligand ana viga Mc. S. 3; ^an u(ligail> L.
16, 9.
ligrs, m. , Lager, xoirij 11. 13, 13; so»i*<
xlivrj: ana ligra ligandan 3/. 9, 2; ligandein ana
1. Mc. 7, 30; bairandans ana I. mannan L. 5, 18;
tvai vairjiaml ana 1. samin fj. 17, 34; nim Jiana
ligr Jjcinana M. 9, 6; dufie ci satjaidau undar
206
galiiiri — gulasjun.
1. Me 4, 31: ni manna liikarn uf 1. gasatjija L.
8, 16: ligre Mc. 7, 4; ligram R. 13, 13.
waligri, *'i Beilager, concubitus : us ainamma
'-ali-Ti-ja habandei Isakis, £]• ivog xoir?]V i'yovocc
W* R. 9, 10.
galiginon?, v. gaaiginon s. aigan.
lagjan, legen, e Ace. Gr. 4, 605, Ti&ivai
ti, Etwas hinlegen L. 19, 21. 22; daneben hvar,
nov J. 11, 34; fram sis silbin, tuxq ictvxw,
itomi aliquid reponere Lb. ad K. 16, 2; — lag-
jan kniva, xitrivat xd yovaxec, die Knie ben-
gen Mc. 15. 19; lagjan gavairjji, ilor]vrjv fidX-
).(ir, Frieden senden M. 10, 34; — lagjan lian-
ilau e. Dat., inixi&ivai xi)v %uod xivi Mc. 7,
32. Gr. 4, 710; — lagjan saivala seina faur c.
Ace. , xt&ivai, xrjv ijiv/ijv aiixov vniy xivog,
sein Leben lassen fur Jemandcn J. 10, 11. 15.
17. 13. 37. 38. 15, 13; — abhangig ana c.
Dal. , xiftivai ev xivi Me. 6, 56; — ana c.
Dat., xi&ivai ini xt, Mc. 10, 16. k. 3, 13; od.
inixi&ivca xivi Mc. 7, 32. T. 5, 22 ; od. ntQi-
ttirivca xivi M. 27, 48; od. fidXXtiv ini xivi
M. 27, 48; od. fidXltiv ini xi M. 10, 34; od.
iniftdl'Ltiv ini ti L. 5, 36 od. ini xivi M. 9,
l(j. — in c. Ace., fidXXuv tl'g ti, in Etwas
hineinstecken M. 27, 6. Mc. 7, 33. J. IS, 11
od. xi&iff&ai tig xi L. 9, 44 od. iv xivi, com-
municare cum aliquo k. 5, 19. Gr. 4, 809: sai-
vala meina lagja faur \>o lamba J. 10, 15 ; ik 1.
saivala meina J. 10, 17; saivala meina faur £>uk
1. J. 13. 37; saivala f)eina faur mik lagjis J. 13,
38; ni hvashun lagji£> du plata fanan J^arihana
ana snagan Lb. ad M. 9, 16 ; saivala seina 1. faur
lamba od. faur frijonds J. 10, 11. 15, 13;
od. plat ni lagjid ana snagan L. 5', 36; ci lag-
jais ana J>o banduns Mc. 5, 23; lianduns ni-
nianhun 1. T. 5, 22; fram sis silbin lagjai K.
16. 2 (cod. A); ^atei ni lagida L. 19, 22;
{latei ni lagides L. 19, 21; lagida figgrans
•>einans in ausona imma Mc. 7, 33; 1. bulistr
;ma andavleizn /-. 3, 13; ana gagga lagidedun
siukans Mc. 6, 56; hvar 1. ina J. 11, 34; ei
lagidedi imma bandau Mc. 7, 32 ; lagei Jjana hairu
in fodr /. 18, 11; lagjijp jos in ausona izvara
£>o vaurda L. 9, 44; lagjan gavairjai ana airjia
M. 10, 34; 1. £>aus in kaurbanaun M. 27, 6;
lagjands ana raus M. 27, 48; 1. handuns ana £>o
Mc. 10, 16; 1. in uns vaurd k. 5, 19; lagjan-
dans kniva Mc. 15, 19.
aflagjan, c. Ace, Ettvas ablegen; dno-
ti&i<j{rai xi, E. 4, 22. 25. C. 3, 8; y.axaoytiv
xi K. 13, 11; xi&ivca ti J. 10, 18: ei aflag-
jaijp jus Jsana faimjan mannan E. 4, 22; barni-
skeins aflagida K. 13 , 11; i]b nu aflagei£> jah
jus £>o alia C. 3, 8; valdufni baba allagjan Jso
J. 10, 18; aflagjandans liugn E. 4, 25.
an a lagjan, c. Ace., inixi&ivai xt,, Etwas
aiiflegen, beibringen: ainhva'rjammeb ize banduns
analagjands L. 4, 40; banjos analag(jandans), vul-
nera infligentes L. 10, 30.
atlagjan, c.Acc, Etwas hinlegen: dubve ni
atlagides Jiata silubr mein du skattjam, diaxi oil'/,
i'daiy.ag - ini xi\v xqunttftv L. 19, 23; atlagide-
dun faur Jjo managein, naoid-rjxav x<Z oylio Mc.
8, 6; a. ana ina, ntoixi&iaoiv ctvxiZ Mc. 15,
17; ei atlagidedeina faur, 'ivu nctnadiZoi Mc. 8,
6; ei a. jah f>ans , naoa&sivai v.a'i cevxd Mc.
8, 7; atlagei bandu Jseina ana ija , ini&tg xt]v
%tiQcc GOV in avxr,V M. 9, 18; atlagjands ana
handuns seinos, ini&iig xdg ytiQicg Mc. 8, 23;
in fon atlagjada, ttg nvo [idXltxai M. 7, 19.
faurlagjan, c. Ace. der Saehe und Dat.
der Person, nagaxi&ivca xivi xi, Jemandem
Etwas tor legen: du faurlagjan Juizai managein L.
9, 16; all Jaatci faurlagjaidau izvis K. 10, 27;
Jiata faurlagido izvis L. 10, 8.
galagjan, c. Ace, Etwas legen, hinlegen; —
es steht dabei der dopp. Ace, wie bei xi&ivca.
Etwas hinlegen ah Mc. 12, 36. L. 20, 43; —
ana, inifid'hleiv, auflegen Me 11, 7; ana c. Ace.
imxid-ivat, ini xi. Me 8, 25. J. 9, 15; od. xivt
J. 19, 2: ncQtrid-ivai xivi Mc. 15, 36; im Pass.,
ofarlaajan — lisan.
207
ntnoetiofrai :it{>i ti Mc. 9, 42; — livar, nnv
/n-i xkivHV L. 9, 58; od. xt&ivai Me 15, 47.
1<>, 6; — in c. Dat., aPaxkii'HV iv xwi L.I,
7; <>d. ftdffan b> xivi M. 27, 60. Mc. 6, 29.
15, 46. L. 5, 18. «. 9, 33; in hairtin, xifrio&ai
iv xaoSiu L. 1, 66; im Pass., anox&ia&at ev
xuvt, L. 19, 20; od. xtia&ai. iv xivi L. 2, 12;
od. (iaXXioii-cu tig xt. Sk. 41, 3; — in c. Ace,
(3aD.HV us xi M. 5, 25. 6, 30. L. 3, 9. J.
15, 6. — uf c. Ace, xufivca vno xi K. 15,
25; — der blosse Dat., imTiifivcu xivi Mc. 6,
5. — im Pats, steht es fur unoxiia&ca, hin-
gelegt, bcsc/iicden seint. 4, S: ik galagja fijands
|icinans fotubaurd fotive ]icinaiic Mc. 12, 36.
L. 20, 43 ; g. in Sion stain bistuggqis R. 9, 33 ;
mid patci galagjil' gup allans fijands is uf fotuns
iniiiia K. 15, 25; in fon galagjand J. 15, 6; hvar
liauliij) gala^'jai L. 9, 58; galagida ita in Iilaiva
M. 27, 60. Mc. 15, 46; g. handuns ana po
augona is Mc. 8, 25; g. ina in uzctin L. 2, 7;
fani g. mis ana augona J. 9, 15; galagidcdun ita
in Iilaiva Mc. 6, 29; g. ana vastjos seinos Mc.
11, 7; parei g. ina Mc. 16, 6; g. in hairtin
seinamma L. 1, 66; g. iniina ana haubid J. 19,
2; hvaiva ina galagididrina in andvairpja is L.
5, 18 (vffl. Lb. ad L. 8, 56. GY. /, 59); siu-
kaiiu handuns galagjands Mc. 6,5; g. ana raus
Mc. 15, 36; in karkara galagjaza M. 5, 25; in
fon galagjada L. 3, 9; ci galagjaidau asiluqairnus
ana halsaggan is Mc. 9 , 42 ; galagips ist mis
vaips garaihteins t. 4, 8; g. vas in karkarai Sk.
41, 3; hvar g. vesi Mc. 15, 47; panei haliaida
galagi<lana in fanin Lb. ad L. 19, 20; pata liavi
in auhn galagiji M. 6, 30; od. barn galagid in
nietin L. 2, 12.
ufarlagjan, dariiber legen, darauf legen:
itaina ufarlagida vas ufaro , ?.ii)og irrixtixo in
aixio, saxo contecta (spclunca) fuit superne Lb.
ad J. 11, 38. Gr. 4, 962.
uslagjan, c. Ace. und ana c. Ace, Etwas
ausstrecken vacli ei»er Sac/ie (Hand an Je-
manden legen) : inirn7ivai xi ini rt L. 15,5;
sohsI intfia/.Xttv : u*lagjip ana amsans sebum
L, 15, 5; uslagida ana ina hando J. 7, 30: u.
ana ina handuns J. 7, 44. Sk. 51. 1: uslagidr-
ilini handuns ana ina Mc. 14, 46; ujlagj.tn ana
ina handuns L. 20, 19: iislagjaii<li> handii MUfa
ana Indian L. 9, 62.
lageins, f, i n H &mng, das Legen. AujUgcn:
Jjairh lagein (cod. B: inalagcin) bandive mei-
nai/.o t. 1, 6.
&H&%ein8,f.,Ablegnnfj:t\" allagrinai fravaurh
te, u'g atptoiv ct/LictQTiuiv Mc. 1,4. Man erwarlet:
dualleta fravaurhte.
an a lageins, f. , ini&fai?, Anflegung: afar
analagcinai bandive T. 4, 14; pairh analagein
bandive ineinaizo I. 1, 6.
Ian il age ins, f. , Vorlegung , Ausstellung:
hlaibos faurlageinais, xovq ceoxov^ xi,g rtooiti-
ouvg, die Schaubrode Mc. 2, 26. L. 6, 4.
lima, hebr., icarum, iktua M. 27, 46; lappa
Mb. 15, 34.
limiiin. ft. 1, weicken (if. 2, 218.
a fl in n a ii, fr. 1, fortgehen, wcichen: aluna
nnbrains halisaiv allinnij) af iniina (uno^wQil ai
cevxov) Lb. ad L. 9, 39.
lisan, fr. 2, c. Ace, Etwas fesen, sammeln ttf.
2, 246. Gr. 2, 26; abhiingig af c. Dat., avA.-
MyHV amt Ttvo^ M. 7, 16; — us c. Dat.,
aviiUyiiv ex xivo^ L. <i, 44; — in c. Ace,
ovvaynv il'g XI M. 6. 26: lisaud in haiistin.s
M. 6, 26; ibai b'sanda af ]:aurnum vi-iuahasja M.
7, 16; ni auk us J^aurnuin I. sinakkans L. 6, 44.
g a 1 i s a n , fr. 2 , c. Ace , Etwas lusammen-
lesen , sammr.ln , rcrsammchi : intovvayuv Mc.
13,27; sonst avvdyuv; galisan sik, 0vvayt'>fr«i
Me 4, 1. L. 17, 36; abhiingig du c. />/;/..
rroo't, 1 rivu Mc. 4, 1; ini xi Nek. 5, 16: gali
sif> Jians gavalidans seinans af fidvor vindani Mr.
13, 27; jaindrc galisand sik arans L. 17, 3ti;
galesun J. 6, 13. 11, 47. St. 50, 18; g. sik do
imma inanagoins fdu Mc. 4, 1 ; galJsifi pos af-
208
inijilitjan — gnlaiibjnn.
lifnandcins draulisnos J. 6, 12. Sk. 50, 16; vci-
natains galisada J. 15, 6; allai Jiai galisanans du
hamma vaurstva Neh. 5, 16.
lita, f, imoxgioig, Verstellun^, Heuchelei: jah
mifilitidedun imma J>ai an]>ar:ii Iudaieis, svaei
Uarnabas mi]:>gatauhaiis -varf) Jaizai litai ize G.2, 13.
in i |)Iit j an, c. Dat, avvvnoy.QiviO&ai xwi
mit Jemandem sich verstellcn , den Heuchler
spielen: mifditidedun imma G. 2, 13.
lite ins, f , evxtv^ig, Filrbitte: taujan bidos,
aihtronins, liteinins aviliuda fram allaim mannam
C. ad T. 2, 1.
li|)us. m., fie).og , Glied (d. h. das helfende,
tieyleitende, milyehende, von leijjan wie mem-
brum von meare) Gf. 2, 188. Gr. 2, 15. 3,
398: ains lijDus K. 12, 14. 19; sijup. anjw
an]baris 1. E. 4, 25; JxiiLi-tian lif>jus allai R.
12, 4. K. 12, 12; n.anagai 1. K. 12, 20;
ains likiivc ]->cinaize M. 5, 29. 30; fjaiei fiugkjand
1. leikis lasivostai visan K. 12, 22; in lij)inn un-
saraim R. 7, 5; in 1. meinaim R. 7, 23; lifiuns
managans R. 12, 4. K. 12, 12 ; guf> gasatida 1.,
ainhvarjanoh ize in leika, svasve \ilda K. 12, IS;
daufjeij) nu 1. izvarans Jjans Jsaiei sind ana air-
fiai C. 3, 5.
uslijsa, in., yichtbriichiy , naQalt/.vpivog
L. 5, 18.24; sonst nuQcckvxr/.og: Jiiumagus nieins
ligif) in garda uslij:>a M. 8, 6; sa u. Mc. 2, 4;
saei vas u. L. 5, 18; du £)amma uslijiin M. 9,
2. 6. Mc. 2, 5. 10. L. 5, 20. 24; fjamma u.
Mc. 2, 9; uslij).-.!! M. 9, 2. Mc. 2, 3.
*liuban, fr. 5, lieb sein , lubet G/. 2, 51.
fib 2, 49. 1, 574.
Hubs, We6, i)yanijfiivog R. 9, 25. £. 1, 6;
sonst ayam;x6g: abhiinyiy der Dat. Mc. 12, 6.
Phil. 16. Gr. 4, 746: ainana sunu aigands liu-
bana sis Mc. 12, 6; brojiar 1. ussindo mis Phil.
16: bi gavaleinai liubai ana atlans R. 11, 28;
galaubjandaus sind jah 1. T. 6 , 2; barna liuba
E. 5 , 1. = f>u is od. sa ist sunns nieins sa
liuba Mc. 1, 11. 9, 7. L. 3, 22. 9, 35; Tukei-
kus (Tykekus) sa 1. brojjar E. 6, 21. C. 4, 7;
Lukas leikeis sa 1. C 4, 14; in |jainma liubin
»ii nan meinamma E. 1, 6; af Aipafrin bamma
1. gaskalkja unsaramma C. 1, 7; mi]3 Aunisimau
[lamina 1. jah triggvin brojbr C. 4, 9; sunu mei-
nana J>ana liuban (so st. liubana ?) Lb. ad L. 20,
13. Gr. 4, 526; liubans R. 12, 19. k. 7, 1. 12,
19; brofijus meinai 1. K. 15, 58. Ph. 4, 1;
Teimaujjaiau liubin barna t. 1, 2 ; baita Jso un-
liubona liubona R. 9, 25.
unliubs, unlie.b, nicht yeliebt; ovy. i\yunr t -
fiivog: baita £>o unliubona liubona R. 9, 25.
litibaleiks, v. leiks.
la nbj an, mit du c. Dat., nvoxivav ini zivi,
«« Jemanden ylauben: sa laubjands du imma
Lb. ad R. 9, 33.
galaubjan, ntaxtiinv, anvertrauen L. 16,
11; sonst ylauben Gf. 2, 66; im Pass., ni-
OTtvto&ai, Glauben fmden th. 1, 10. T. 3, 16;
triggvaba galaubjan, ntnuauivov livai, iiberzeuyt
sein L. 20,6; ni galaubjan, nicht ylauben, am-
aniv Mc. 16, 11. t. 2, 13; od. antv&civ R-
11, 30. 31. — abhiinyiy der Ace, nioxtvtiv
xi, Etwas ylauben J. 11, 26. K. 13, 7. Gr. 4,
660. — der Dat., maxtvuv xivi, Jemandem
ylauben, vertrauen M. 27, 42. Mc. 11, 31. L.
I, 20. 16, 11. 20, 5. J. 5, 46. 47. 6, 30. 8, 31.
45. 46. 10, 37. 38. 12, 38. 14, II. R. 10, 14. 16.
II, 30. G. 3, 6. t. 1, 12. Sk. 48, 17. Gr. 4,
697; an Jemanden ylauben, niaxtvuv tig rtva
J. 6, 29. 7, 5. 31. 48. 8, 30. 11, 45. 12, 11.
37. R. 10, 14. Sk. 51, 22. 52, 4. 9. 12; od.
ev xivi E. 1, 13; od. ini xivi T. 1, 16; —
bi c. Ace, ntoi xivog J. 9, 18; — du c. Dat.,
tig riva Mc. 9, 42. J. 6 , 35. 40. 47. 7, 38.
39. 9, 35. 36. 10, 42. 1 1, 25. 26. 12, 36. 42.
44. 46. 14, 1. 12. 16, 10. 17, 20. R. 10, i0.
Ph. 1, 29; od. ini xivv R. 10, 11. Gr. 4, 856;
— in c. Dat, tv xiv v Mc. 1, 15; od. tig xwu
G. 2, 16; — der Inf. R. 14, 2: — der Ace.
c.lnf L. 20, 6. GrA, 115;— £atei, oxi M.%
*
nngaJauujands.
209
28. Mc. 11, 23. 24. L. 1, 45. J. 8, 24. 10,
38. 11, 27. 42. 13, 19. 14, 10. II. 16, 30. 17,
8. 21. K. 10, 9. Th. 4, 14. — Z>ai Part. Praes.
ste/it fur moroq, gl&ubig k. 6, 15. T. 1, 12.
4, 3. 10. 12. 6, 2; und leitil galaubjands fiir
oliyomOTog, kleinglttubig M. 6, 30. 8, 26. Gr.
2, 673: galaubja Mc. 9, 24. J- 9, 38; ]bu ga-
laubcis du sunau gufis J. 9, 35; g. J>ata J. 11,
26; jabai g. J. 11, 40; niu g. , £>atei 1st J. 14,
10; g. in hairlin J>einammn, {jatci urraisida R.
10, 9; hvas iivis galaubcifi L. 16, 11; saei g.
du imma J. 6, 40; saei g. du mis J. 6, 47. 7,
38. 11, 25. 26. 12, 44; ni g. du mis J. 12,
44; bairto g. du garaibtif>ai R. 10, 10; sums
g. matjan allata R. 14, 2; allata g. K. 13, 7;
od. saei galaubeid mis Lb. ad J. 14, 12; galaub-
jats, fsatei magjau Lb. ad M. 9, 28. Gr. 4, 191;
galaubjam imma M. 27, 42; g. , £>atei urrant J.
16, 30; veis g. k. 4, 13; jabai g., £>atei gasvalt
77i. 4, 14; ni g. f. 2, 13; jainis melam ni ga-
laubeif. J. 5, 47; ni g. J. 6, 36. 10, 25. 26;
jabai ni g. , £>atei ik im J. 8, 24; ni g. mis J.
8, 45. 46; nu g. J. 16, 31; in izvis, juzei
g. Th. 2, 13; J>ammuh jus ni g. Sk. 48, 17;
f>aiei galaubjand L. 8, 13; triggvaba g. allai Io-
hannen praufetu visan L. 20, 6; £>aiei ni g. J.
6, 64; J>aiei ni g. du mis J. 16, 10; g. fam-
ine! ni bausidedun R. 10, 14; ei galaubjau du
imma J. 9, 36; ei galaubjai f>ata Mc. 11, 23;
hvazuh saei g. du mis J. 12, 46 ; jabai g. J. 12,
47; ei g. £>atei insandidcs J. 17, 21; ei galaub-
jaima Mc. ,15, 32; ei g. f>us J. 6, 30; ni ga-
laubjaif) Mc. 13, 21 ; hvaiva meinaim vaurdam
g. Lb. ad J. 5, 47; ei g. {aammei insandida
jains J. 6, 29; niba mis g., [>;iim vaurstvam g.
J. 10, 38; ei g. J. 11, 15. 14, 29; ei g.,
f>atei in mis atta J. 10, 38; ei g., fiatei ik im
J. 13, 19; ei galaubjaina, J?atei insandidcs J. 11,
42; galaubida A-. 4, 13; ik g., fiatci Jju is J. 11
27; hvamma g. t. 1, 12; svasve galaubides M-
8, 13; ni g. vaurdam meinaim L. 1, 20; hvas
galaubida bauseinai unsarai J. 12, 38. R. 10, 16 ;
g. gujia' G. 3, 6; imma g. Sk. 52, 9; veis ga-
laubidrdum jah ufkun^edum , £>atei \>u is J. 6,
69; | hi g. R. 13, 11; veis in Xristau g. G. 2,
16; duhve ni galaubidedu^> imma Mc. 11, 31.
L. 20, 5; g., J^atci urrann J. 16, 27; jus ni g.
guf>a R. 11, 30; niba svare g. K. 15, 2; iva
g. K. 15, 11; ni galaubidedun Mc. 16, 11. R.
11, 31; g. imma J. 7, 5. 31. 8, 30. 11, 45.
12, 37; ni g. bi ina J. 9, 18; g. du imma J.
10, 42. 12, 42; g. Iesua J. 12, 11; g., |>atei
insandides J. 17, 8; f>ammei ni g. R. 10, 14;
galaubidedi imma J. 7, 48. Sk. 51, 22. 52, 4;
jabai allis Mosc galaubidedeij), ga - £>au - laubi-
dedeif) mis J. 5, 46; galaubei Mc. 5, 36; L. 8,
50; galaubei J> in aivaggeljon Mc. 1, 15; g., f>a-
tei nimif) Mc. 11, 24; ni g. mis J. 10, 37; g.
du liuhada J. 12 , 36 ; g. du gu^>a jah du mis
g. J. 14, 1; g. mis, f>atei ik in attin J. 14, 11;
galaubjan Mssm. ad Sk. 47, 4; jabai mageis g.
Mc. 9, 23; ni mahtedun g. J. 12, 39; du imma
g. Ph. 1, 29 ; hvazuh sa galaubjands du imma
R. 10, 11; g. fraujin Sk. 52, 12; galaubjandin
k. 6, 15; bamma g. Mc. 9, 23; galaubjandan
mik T. 1 , 12 ; Jiana g. du mis J. 6, 35 ; ga-
laubjandans L. 8, 12. SA.46, 15; g. sind T. 6,
2; f>ammei g. E. 1 , 13; f>ai ni g. J. 6, 64;
£>ai g. du imma J. 7, 39; galaubjandanc T. 4,
10; f>iie g. du mis Mc. 9, 42; galaubjandara T.
4, 3; izvis £>aiin g. Mc. 4, 24. Th. 2, 10; du
f>aim g. sis J. 8, 31; allaim £>aim g. R. 10, 4.
th. 1, 10; £aim g. K. 14, 22. T. 4, 12; in uns
J>aim g. E. 1, 19; galaubjandans fraujans T. 6,
2; f>ans g. K. 1, 21; bi J>ans g. du mis J. 17,
20; leitil galaubjandans M. 6, 30. 8, 26; so ga-
laubjandci L. 1, 45; galaubijis var£> in fairhvau
T. 3, 16; galaubida ist veitvodei unsara iivis th.
1, 10.
ungalaubjands, Gr. 1, 1016, ungliiubitj.
anuO-wv R. 10, 21; ami&rig Tit. 1, 16; sonst
uniOTog: aba sa ungalaubjands K. 7, 14; sa u.
27
210
uslaubjan
galaubs.
K. 7, 15; if> innatgaggai hvas u. aif>£>au unveis
K. 14, 24; Jbairh ungalaubjandins J>uhtu, vno
alkttf avvudrioiioq K, 10, 29; hvo daile ga-
laubjandin i«ij> ungalaubjandin k. 6, 15; ist u.
vairsiza T. 5, 8; soei aig aban ungalaubjandan
K. 7, 13; unveisai aifqbau ungalaubjandans K.
14, 23; andasctjai visandans jah u. C. ad Tit.
1, 16; J>ize ungalaubjandane K. 10, 27. k. 4,4.
Sk. 45, 16. 48, 11; ni vairf>aif> gajukans un-
galaubjandam k. 6, 14; bisaulidaim jah u. Tit.
1, 15; ]baim u. K. 14,22; qens so ungalaubjan-
dci K. 7, 14; du manageia ungalaubjandein jah
andstandandcin ft. 10, 21; jabai hvas brofiar qcn
aigi ungalaubjandein K. 7, 12; o kuni ungalaub-
jando Mc. 9, 19. L. 9, 41.
uslaubjan, c. Dat., Jemandem erlauben;
xsXivav Lb. ad M. 27, 58; sonst tniTQensiv
rivi Gr. 4, 699; abhdngig der Inf. Gr. 4,
99: galaisjan qinon ni uslaubja T. 2, 12; uslau-
bida giban fiata leik M. 27, 58; u. im Mc. 5,
13. L. 8, 32; u. unsis meljan Mc. 10, 4; ei
uslaubidedi im in J>o galeifian L. 8, 32 ; uslau-
bei uns galeijian , anoaxtiKov r)f.iaq M. 8, 31;
u. mis frumist galeifian M. 8, 21. L. 9, 59; u.
mis andqifjan L. 9, 61 ; at is mahtai ni uslaub-
jandcin sik gahaban Sk. 51, 3.
gala u b ei ns, niorog, glaubig : barna galau-
beina Tit. 1, 6.
galaubeins, /"., maris, Glaube: galaubeins
ft. 10, 17. G. 5, 6. 22; ni auk ist allaim g.
th. 3, 2 ; g. aina E. 4, 5 ; g. £>eina ganasida fmk
M. 9, 22. Mc. 5, 34. 10, 52. L. 7, 50. 8, 48.
17, 19. 18, 42; g. hvara L. 8, 25. th. 1, 3;
so g. unsara K. 15, 14; so g. izvara K. 15, 17;
vaurd galaubeinais R. 10, 8; mitaj) g. i2. 12, 3j
ahman g. It. 4, 13; us gahauseinai g. G. 3, 2.
5; in ainamundif)a g. £.4, 13; du timreinai
g. E. 4, 29; skildu g. E. 6, 16; du fahedai g.
izvaraizos Ph. 1, 25; in izvaraizos g. Th. 3, 7;
van'massu g. izvaraizos Th. 3, 10; brunjon g. Th.
5, 8; in stivitjis izvaris jah g. th. 1, 4; vaurstv
g. th. 1, 11; runa g. T. 3, 9; haifst g. T. 6,
12 ; unliutons g. t. 1, 5 ; vaurdam g. T. 4, 6 ;
galaubeinai T. 4, 1. *. 3, 10. Sk. 39, 1; in al-
lamma managnij) , g. k. 8, 7; bi g. iggqarai M.
9, 29; bi g. Tit. 1, 1; bi gamainjai g. Tit. 1,
4; us g. .ft. 9, 30. 32. 10, 6. G. 2, 16. 5, 5;
us g. unhindarveisai T. 1, 5; gastost g. ft. 11,
20; unmahteigana g. R. 14, 1; standaiduh in
g. #. 16, 13; izvarai g. k. 1, 24; at vahs-
jandcin g. izvarai k. 10, 15; in g. G. 2, 20.
T. 1, 2. 4. 2, 7. 15. 4, 12. *. 1, 13; sijaidu
in g. k. 13, 5; f>airhvisif> in g. C. 1, 23; in
g. Jjizai in Xristau T. 3 , 13 ; in g. Jaeiha ha-
baida Sk. 40, 8; svesans g. G. 6, 10; mi£> g.
E. 6, 23. T. 1, 14; arbaidjandans g. aivaggeljons
Ph. 1, 27; ana g. Ph. 3, 9; afairzidai vaurfmn
af g. T. 6, 10; galaubein ,T. 5, 12. 6, 11. t. 2,
22; £airh g. k. 5, 7. G. 2, 16. E. 2, 8. 3, 12.
17. / J /t. 3, 9. C. 2, 12; alia g. K. 13,2; f>airh
g. f)0 in Xristau *\ 3, 15; bi g. £. 3, 8; bi g.
izvara Th. 3, 2; biauk uns g. L. 17, 5; g. bi-
gitan M. 8, 10. /a 7, 9. 18, 8; g. gafastaida
t. 4, 7 ; gahausjands izvara g. E. 1, 15 ; gasaih-
vands g. ize Mc. 2, 5. M. 9, 2. L. 5, 20; ha-
ban g. Mc. 4, 40. 11, 22. L. 17, 6. T. 1, 19;
g. invidif) T. 5, 8; mereij> g. C 1, 23; gatei-
handin uns g. Th. 3, 6; du ufkunnan g. Th. 3,
5 ; g. sumaize usvaltidedun t. 2, 18.
ungalaubeins, /"., Unglaube; cctih&uci ft.
11, 30. 32. E. 2, 2. 5, 6. C. 3, 6; sows* «ju-
ari«: sildaleikida in ungalaubeinais ize Mc. 6,
6; hilp meinaizos u. Mc. 9, 24; in od. ana su-
num u. E. 2, 2. 5, 6. C 3, 6; ungalaubeinai
usbruknodedun ft. 11, 20; niba gatulgjand sik
in u. ft. 11, 23; nu gaarmaidai vaurjmfj J>izai
ize u. ft. 11, 30; galauk guf> allans in u. ft.
11, 32; unvitands gatavida in u. T. 1, 14; du
afdomeinai jainaize u. varJD Sk. 51, 12.
galaubs, werthvoll , kostbar: vairfia ga-
laubamma usbauhtai siju£>, T^aJjff t)yoQCt0&>jTe
K. 7, 23 ; us Jjamma samin daiga taujan sum du
9k
iiiignlaulis
liugan.
21!
galaubamma kasa (o [iiv tig Tiut)v axivog), su-
muf>-f)an du ungalaubamma (o dt lig ctTt-uiav)
It. 9, 21.
ungalaubs, tcerihlos: du ungalaubamma It.
9, 21; vgl. galaubs.
filugalaubs, 7io?.vtiuog, sehr werthvoll Gr.
2, 176. 731: pund balsams nardaus |iistikeiiiis
lilugalaubis Lb. ad J. 12, 3.
galubs, no/.vnhjg, koslbar: in vasljom ga-
lubaim Lb. ad T. 2, 9.
Gudilub(s), Miimiernumen: in Gudilub ilia-
kun, inscr. Aret.
b id |> rain I) (i , od. brofjrulubo, f, cft-
?-ad£i.(pict , Bruderliebe : brojiralubon in izvis
misso friaf)vamildai It. 12, 10; bi brof)fulubon
Lb. ad Th. 4, 9.
I nb a ins, f, i).nig, Hoffnnng: guf> lubainais
It. 15, 13.
I in da n, fr. 5, uyjxvvio&ca, wachsen Gf 2,
198. Gr. 2, 21. /, 573: f>ala fraiv keinif. jah
liudif) Mc. 4, 27.
^laujss, getvachsen , gross Gr. 3, 46. 472.
/, 62. Grr. 305.
hvelauf>s, noaog , wie gross: bvelauda us-
daudein A - . 7, 11.
juggalauj>8, m., Vifri'ierxog , Jiingling Gr.
2, 635: ains sums joggalaufis Jl/c. 14, 51; jug-
galauf) ilfc. 16, 5; juggalaud , du f>us qif>a L.
7, 14; f>ai juggalaudcis Mc. 14, 51.
samalaufis, «Jog, gleich gross Gr. 3, 258:
ci andnimaina samalaud L. 6, 34.
svalau])s, roaovrog, so gross: ni in Israela
svalauda galatibcin bigat M. 8, 10. L. 7, 9; s.
is mikilduf>ais malit insok SA. 44, 1 ; im Neutr.
c. Gen. Gr. 4, 738: svalaud melis, tooovtov
XQOVov J. 14, 9; s. melis sve, irp' oaov yoovov
G. 4, 1.
laud j a?, f, Gestall, Anblicl; : du laudjai gafri-
sahtnai, Eandgl. in cod. A zu: gabairbtjaidau,
fiOQipco&jj Lb. ad G. 4, 19.
ludja, f. , tiqooojkov, Antlilt, Gesichl Gr.
3, 401. Gf. 201: ludja f.eina f)vah AT 6, 17.
liugan, heirathen Gf. 2, 129. Gr. 2, 23. Grr.
418. /m ylcf. com Mann gebraucht: ein Weib
nehmen, heirathen, yctutiv Mc. 12, 25. L. 17,
27. 20, 34. 35 ; c. Ace, yuiuiv tivu M. 5, 32.
Mc. 10, 11. L. 14, 20. 16, 18. — Im Med.
von der Frau gebraucht: heirathen, sich ver-
fteiratften, yuutiv K. 7, 28; yauioxto&ai Mc.
12, 25; txyctuiyio&cci L. 17, 27; ixyufiiaxt-
a&ca L. 20, 34. 35; c. Dat., yuutla&cd tivi,
sich an einen Mann verheiratlten Mc. 10, 12 ; —
Im Med. von beiden Geschlechtern gebraucht,
yauilv K. 7,9; — der Inf. liugan, yuui-tv, steht
von der Frau T. 5, 14; von beiden Geschlech-
tern K. 7, 9; vgl. Gr. 4, 601. 694. 942. Lb.
ad J. 13, 35. K. 7, 9: sa ize afsalida liugaij)
M. 5, 32; sahvazub saci 1. an[>ara Mc. 10, 11;
hvazub saei aflcitana 1. L. 16, 17; liugand Mc.
12, 25. L. 20, 34. 35; qen liugaida L. 14, 20;
liugaidedun L. 17, 27; liugan K. 7, 9. T. 5, 14;
liugands anfiara, L. 16, 18. Im Med-: jabai qino
liugada anf>aramma Mc. 10, 12; jabai 1. mavi
K. 7, 28; liuganda Mc. 12, 25. L. 20, 34. 35;
liugandau K. 7, 9; liugaidos \csun L. 17, 27.
ga liugan, c. Ace, yautiv Tiva, in m.itri-
monium ducere, ein Weib nehmen Gr. 4, 601 :
f>o galiugaida Mc. 6; 17.
ii n liugai |>.s, Gr. 1, 1018,' unverheirathet :
anabiuda - visan unliugaidai, nceoayyi/.lio - (.itvitoi
liyauog Lb. ad K. 7, 11.
liuga, f, Heiralh Gr. 4, 601: f>aim liugom
haftam, roig yiyauiyxoai Lb. ad K. 7, 10: var-
jandanc Hugos, xttkvovtuV yaftuv T. 4, 3.
liugan, fr. 5, ifjfvSto&cei , liigen Gf. 2, 129.
Gr. 2, 23 ; abhiingig der Ace, tl'g river, Jeman-
den belugen C. 3, 9: ni liuga A. 11, 31. G. 1,
20. T. 2, 7; ni \aibt 1., ov tyivSoilttl R. 9, 1;
ni liuga if) izvis misso C. 3, 9; liugandans SA.
52, 2.
27'
212
unliugands — liulitjnn.
unliugands, Gr. 1, 1016, dipeuSr/g, nicht
liigend, ohne Liige: unliugands gub 7*17. 1, 2.
g a 1 i u g , n. , Liige , Trugbild , Abgott : galiug
laujandans vaurd gubs, SoXovvtig rov Xoyov rov
■d-tov, Gottes WgH ver false /tend k. 4, 2; g.
veitvodidedun ana ina, tipivSoficcQTVQOW xcct
avtov, sie zeugten Fabches wider ihn Lb. ad
Mc. 14, 56. 57; in galiuge stada, iv lidbiXt'uo, in
einem GOlzenhause Lb. ad K. 8, 10; galiugam
skalkinonds, iiStokoi.cttQt]g , ein Abgbttischer,
ein Gotxendiener K. 5, 11; g. skalkinondam,
tidwkoltxTQCtig K. 5, 10; batei g. saljada, to
eiStoko&vrov, das Gbtzenopfer K. 10, 19; ba-
tei g. gasalib ist, rovvo tiSwko&vrov iari K.
10, 28; mib g., fierce eiSwkuv k. 6, 16.
galiugaapaustaulus, v. apaustaulus.
galiugabro |>ar, v. brojbar.
galiugagud, v. gub.
galiugapraufetus, v. praufelus.
galiugaveitvods, v. vods.
galiugaxristus, v. Xristus.
liugn, n., ipevdog, Liige: ban rodeif) liugn
J. 8, 44; aflagjandans I. E. 4, 25; f.airh 1. Sk.
38, 3.
1 in gn ap rail fetus , v. praufelus.
liugn a vaurd; s, vaurd.
liugnja, 7ii., iptvOTi]s, Liigner: liugnja ist
J. 8, 44; sijau galeiks izvis 1. J. 8, 55; Krctes
sinteino liugnjans Tit. 1, 12; liugnjam T. 1,10.
laugnjan, agviiod-ca, leugnen; es erscheint
nicht mit objectivem Ace. Gr. 4, 676: laugnida
(im cod. A st. afaiaik) M. 26, 72; is aftra 1.
Mc. 14, 70 ; is 1. faura Jpaim allaim M. 26, 70 ;
laugnjandam \>zn allaim L. 8, 45.
galaugnjan, /.nvthdvuv, verborgen sein Mc.
7, 24. L. 8, 47; galaugnjan sik, TiSQixovTiTtiv
iavrov, sich verbcrgen L. 1, 24: J>atei ni ga-
laugnida L. 8, 47; g. sik L. 1, 24; ni nialila
galaugnjan Mc. 7, 24.
ana I augns, verborgen; unoxQvyog Mc. 4,
22. L. 8, 17; sonst Kounrog: varf> analaugn
Mc. 4, 22; ist a. L. 8, 17; saei jah galiuhteija
analaugn riqizis K. 4, 5. = £>o analaugn jona
hairtins is svikunjaa vair£>and K. 14, 25 ; afsto-
bum bairn analaugnjam aiviskjis k. 4, 2.
analaugniba, adv., sv xpuirw, verborgen,
insgeheim J. 7, 10.
analaugnei, /"., Verborgenheit : in analaug-
nein, iv xovhtw J. 7, 4.
• 1 iu ban, fr. 5, lucere, leuchten Gf. 2, 146.
Gr. 2, 50. 258. 3, 391. /, 70. 574. Grm. 121.
liulia[), n., lux, Licht, (piyyog Mc. 13,24;
sonst (pdSg Gr. 3, 523: sva liuhtjai liuhab izvar
M. 5, 16; jabai nu 1. bata in bus riqiz ist M.
6, 23; ik im 1. manasedais J. 8, 12; 1. im bis
fairhvaus J". 9, 5; 1. in izvis ist J. 12, 35; vesub
auk suman riqiz, ib nu I. in fraujin E. 5, 8; od.
liuhad nist in imma J. 11, 10; ik 1. in bamma
fairhvau qam J. 12, 46; aggillau liuhadis k. 11,
14, akran 1. E. 5, 9; barna 1. E. 5, 8; sarvam
1. R. 13, 12; sunjus 1. J. 12, 36. Th. 5, 5;
Minum 1. L. 16, 8; varmjands sik at liubada Mc.
14, 54; galaubeib du 1. J. 12, 36; qibaib in I.
i!f.-10, 27; in 1. Lb. ad C. 1, 12; in 1. is Sk.
47, 10; bvo gamaindube 1. mib riqiza A: 6, 14;
mena ni gibib liubab sein Mc. 13, 24 ; sehvun 1.
L. 2, 32; habai'b 1. libainais J. 8, 12; 1. bis
fairhvaus gasaihvib J. 11, 9; bande 1. babaib J.
12, 35. 36; qab ur- riqiza 1. skeinan k. 4,
6; saei 1. bauib unatgaht T. 6, 16; od. ei saih-
vaina liuliad L. S, 16.
liuhadei, f., (po)xia(.i6g, Erleuchtung: ei ni
liuhtjai im liuhadcins (cod. B: liuhadein) aivag-
geljons vulbaus Xristaus Lb. ad k. 4, 4; du
liuhadein kunbjis vulbaus gubs k. 4, 6.
liuhadeins, (ftx>xuv6g,leuchtend: allata leik
bein liuhadein vairbib M. 6, 22.
li u lit jan, leuchten, ccv yci&iv kA,i; (fetivuv
Sk. 47, 8; sonst ?.au7i{iv: liuteib (st. liuhleib)
•raliiilitjan — Jausjun.
213
allaim Lb. ad M. 5, 15; sva liuhtjai liuha|> iz-
var M. 5, 16; ei ni 1. im liuhadein Lb. ad k.
4, 4; saei j.ih liuhtida in hairtam unsaraiui /. 4,
(); jains vas lukani brinnan<lo jah litihtjando SI;.
47, 8.
galiuhtjan, c. Ace, rf.wxi£iiv xt, Ettcas
erleuchten, atis Lic/U bringen: saei jah galiuli-
IriJ) analaugn riqizis jah galiuhteiji ruims hair-
tane K. 4, 5; galiuhtjandins libain jah uiiriurcin
ji.iiili aivaggeljon t. 1, 10.
i ii I i i i 1 1 1 j a n , c. Ace, (p(OTtL,uv Xivcc, Jeman-
deii crleuchlen: inliuhljan allans E. 3, 9; inliuh-
tida augona hairtins izvaris E. 1, 18.
la u hat jan, daxoccnxfiv , leuchlen, blitzen:
lauhmon! lauhatjandei us £>amma uf himina L.
17, 24.
I a ii Ii in on i . od. lauhniuni, /'., leuchlendes
Feuer, Blitz; tp?.6S: th. 1,8; sonst aarQant]
Gr. 3, 392. Grm.121: lauhmoni lauhatjandei L.
17, 24. Gr. 1, 60; in funins lauhmonjai (so st.
lauhmonai?) Lb. ad th. 1,8; satanan, sve lauh-
iniiiija, driusandan us himina L. 10, 18.
*liusan, fr. 5, verlieren Gf.2,'262. Gr. 2, 22.
fr alius an, fr. 5, c. Dat. , anoV.vvat xi,
El tens verlieren Gr. 4 , 69 1 ; das Part. Praet.
fralusans ste/tt fur omoXkVfUVQ^ od. c<7io?.wX.a>g,
verloren Gr. 4, 717: jabai fraliusifi drakmin
ainainma L. 15, 8; fianimci fralaus L. 15, 9;
fralinsands ainamma \nie L. 15, 4; fralusans vas
L. 15, 24. 32 ; Jiana mat fjana fralusanan J. 6,
27; |)ans fralusanans L. 19, 10; afar J>amina fra-
lusanin L. 15, 5 ; lamb mcin Jiata fralusano L.
15, (i.
fralusnan, Gr. 1,854. 4,23; an6k?.vo&ai,
verloren gehen: f>aim fralusnandam - Jiaim gani-
sandam K. 1, 18; in Jiaini f. I;. 4, 3; in Jiaim
ganisandam jah in f>aim fraqistnandain (fralusnan-
dam als Randgl. in cod. A) k. 2, 15.
fralusts, f, Verlust, Verderben, oXtO-Qog
Th. 5, 3. th. 1, 9; sonst «.twA«« Gr. 2, 731.
3,516: fiizeei andeis vair])i{> fralusts Ph. 3, 19;
| .mull unveniggo ins biqimifi f. Th. 5, 3 ; sunus
fralustais th.'l, 3; sa sunus f. J. 17, 12; ustaik-
neins f. Ph. 1, 28; sa brigganda in fralustai M.
7, 13; bi kasam Jnairheins gamanvidaim da f.
It. 9,22; fralust aivciuon th. 1,9; Jiaiei saggqjand
mans in fravardein jah f. T. 6, 9.
I a us, xivog, los, leer, fruchtlos; mit vair|jan,
xtvovo&ctl, vanum drprehendi /•. 9, 3; mit vi-
san af c. Dat., TcarctQytio&ai rtno xivog , desi-
nere esse alicujus G. 5, 4; vitodis laus guf>s,
avofiog &tov AT. 9, 21. Gr. 4, 732; lausa hau-
heins, xevoSo'&cc Ph. 2, 3: ni visands vitodis
laus guf>s K.9, 21; insandidedun lausana L. 20,
10. 11; lansai sijuj> af Xristau G. 5, 4; insan-
dida lausans L. 1,53; svare f>au jas-so mereins
unsara jah so galaubeins unsara lausa K. 15, 14 ;
fjatei arbeids izvara nist I. in fraujin K. 15, 58;
ei hvoftuli unsara so fram izvis ni vaurfii 1- in
fiizai halbai k. 9, 3; bi haifstai aififiau lausai
hauheinai Ph. 2, 3; lausaim vaurdam E. 5, 6.
akranalaus, axaoTiog, unfruchtbar, frucht-
los: (sc. J>ata vaurd) akranalaus vairf>if> Me. 4, 19.
a n d i 1 a u s , nniQcivrog, endlos : gahaur{>i vaurde
andilausaize (cod. A: andalansaizc) Lb. ad T. 1,4
gudalaus, afrtoq, gottlos. gudalausai E.
2, 12.
vitodalaus, avouog, gesetzlos : var{> j^aim
vitodalausam sve vitodal.mf, ni visands vitodis
laus guf>s, ak in ritof) Xristaus, ei gagriggau vi-
todalausans A'. 9. 21; vilodalausaim /'. 1, 9.
lausjan, c. Ace., Ettcas Ibsen; — abhiingig
sis, nocxaotiv xi tavrto, Etwas fiir sich eiitfor-
dern L. 3, 13; — af c. Dat., ctnaixtiv r» ano
xivog, exigcre aliquid ab aliquo L. 6, 30; =
(>vto(rcei, erlbsen R. 11. 26; af c. Dat., c\no
xivog M. 6, 13. Gr. 4, 634; us c. Dat., ix
xivog R. 7, 24; der Inf. ste/tt fur kvoig K. 7,
27. = Das Med. steht fiir nvtaflcti tivcc M.
27, 43. Gr. 4, 22. Lb. ad J. 13, 35. = Das
2U
galausjan — aslnton.
Pass, fiir xevovodai, fruchtlos, zu nickle icer-
den K. 1, 17 : hvas mik lauseija us ^amina leika
daubaus J^is R. 7 , 24; ni vaiht izvis lausjaif)
Jj. 3, 13 ; lausei uns af Jwmma ubilln M. 6, 13 ;
af Jiamma nimandin Jjein ni 1. L. 6, 30; ni so-
kei lausjan, /lit) £tjxei Xvaiv K. 7, 27; sa laus-
jands R. 11, 26; lausjadau nu ina M. 27, 43;
ci ni lausjaidau galga Xristaus K. 1, 17.
galausjan, c. Ace, Etwas los machen, er-
losen; abhangig der Dat., ).vsiv xiva ano xi-
vog, Jemanden von Etwas Jos machen K. 7, 27 ;
— af e Dat. , diaonav xi, Etwas los machen
von Jemandem Mc. 5, 4; imPass. xaxagyiia&ai
ano twos, desinere alicui subesse R. 7, 2 ; ffv-
?.axxnv xiva ano rivog, Jemanden vor Etwas
beicahren th. 3, 3 ; — use. Dat., yviafrai riva
{•/. xivog, Jemanden erlosen aus L. 1, 74. k. 1,
10. C. 1, 13. t. 3, 11. Sk. 37, 16; — m$
vokra galausjan hva, avv xoxio nqaxxuv xi, unit
JVucher Etwas zuriick for dent L. 19, 23. Gr.
4, 634: izei us svaleikaim daujjum uns galausida
jah galauseija , du Jjammei venidedum , ci galau-
seijp k. 1, 10; galausjai izvis af Jiamma ubilin
th. 3, 3; galausida af sis J^os naudibandjos Mc.
5, 4. Gr. 4, 321: us allaim mik g. t. 3, 11:
saei g. izvis us valdufnja riqizis C. 1, 13; mij>
vokra galausidedjau f>ata L. 19, 23; ei valdufnja
Jsana -galausidedi Sk. 38, 5; galausjan allans us
diabulaus anamabtai Sk. 37, 16; galausjada af
Jjamma vitoda abins R. 7, 2; galausijss is qeuai
K.l, 27; us bandau fijande unsaraize galausi-
daim L. 1, 74.
uslausjan, e Ace, Jemanden los od. leer
machen, entledigen, erlosen : sik silban uslausida,
tavxov txivwat, se ipsum spoliavit sc. bonoribus
divinis Ph. 2, 7 ; ei uslausidedi uns us (oniog
t&.qxai IjUag hi) pamma aiidvairjjin aiva ubilin
G. 1, 4; uslausci f)uk us vaurtim, hi^ttjOfdtJTl
L. 17, 6; ci uslausjaindau afgastcqpanaim (Cast.:
af gastojanaim) jab ubilaim mannam, 'iva QVO&to'
v. qijpus.
fiiv ano tiZv axonwv xal novtjQtZv uv&ownwv
th. 3, 2.
us la use ins, f., Erlosung , kvxQcooig L. 1,
68; anolvxQwoig £.4, 30: in daga uslauseinai*-
E. 4, 30; gavaurhta uslausein managein seinai
L. 1, 68.
laushandja, v. handus.
lausqijprs, 1
1 au sq i [) rei ,\
lausa van ids, j
lausa vaurdi, v. vaurd.
lausa vaurdei,!
■Jin tan, fr. 5, heucheln, betrugen Gf.2, 322.
liuts, /teuchlerisch , betritgerisch ; yorig t. 3,
13; sonst vnov.oixr\g: ubilai mannans jab liutai
t. 3, 13. = liuta, vnoxoixv. L. 6, 42; f>ai liu-
tans M. 6, 2. 5. 16; bi izvis J>ans liutans Mc.
7,6.
unliuts, avvnoxqixog, ungeheuchelt , ohne
Falsch: friafiva unliuta R. 12, 9; = J>izos, sei
ist in £>us, unliutons galaubeinais t. 1, 5.
liutei, f., Heuchelei, Verstellung ; Solog Mc.
7, 22 ; xvfoia E. 4, 14 ; vnoxoiaig Mc. 12, 15. T.
4, 2 ; us liutein laiknjan sik, vnoxoiveo&ai tav-
xov, sich verstellen L. 20, 20: liutei Mc. 7, 22 ;
liutein (so st. liuteis :' manne Lb. ad E. 4, 14 ; fwns
us 1. taiknjandans sik L. 20, 20; in 1. liugnavaur-
de T. 4, 2; gasaihvands ize liutein Mc. 12, 15.
1 ii t ii n . bclriigen, tauschen : lulondans, (pQtva-
naxai Tit. 1, 10.
u si u ion. e Ace, Jemanden verfiihren, irre
leiten; anaxuv xiva E. 5, 6. T. 2, 14; cpqtv-
anaxav xiva G. 6, 3; sonst iS,anaxav xiva:
ni manna izvis usluto (so st. uslusto?) lausaim
vaurdam Lb. ad E. 5,6; ni hvashun izvis u.
hvamnieb baidau th. 2, 3 ; fravaurhts lev nimands
foairh anabusn uslutoda mik R. 7, 11; vaurms
Aivvan u. filudeisein seinai k. 11, 3; sik silban
uslutonds ist {Rang/, in cod. A zu: sis silbin
fraf>jamarzeins ist) Lb. ad G. 6, 3; f>is faurjsis
liu[>on — Lukas.
215
ii.slutnnilins SL 38, 14; diabulau uslutondin rn.ni
nan Sit. 38, 3; Adam ni var|) usluto[>s, if) qino
uslutoda in missadcdai varf> T. 2, 14.
liu [> on, ydhhuv, singen Gf. 2, l'JS. Gr. 2,
65: namin £>cinamina liuto R. 15, 9.
liu|>areis, m., Sanger: liu{>arjos Esdr. 2,
41. Neh. 7, 1.
Lod, y/ouT, Miinnernamen: Lod L. 17, 29; Lo-
dis L. 17, 28. 32.
lofa, m., die flache Hand Gf. 2, 205. Gr. 3,
404 : slah od. slahins lofin, (tdnioficc od. (tunia-
ticrra J. 18, 22. 19, 3. Gr. 4, 712; lofam slo-
hun, ioQamaav M. 26, 67; gabaurjaba I. slohun
ina, (janiauaaiv avxov tficcXhov Mc. 14, 65.
los?, f., Aufenthalt: ci sla\andcin jah sutja los
bauaima, 'iva ijot^iov xal -tjav^iov (iiov Sidyui-
fitv Lb. ad T. 2, 2.
*lubi, f, venenum, Gift Gf. 2, 77. Grm. 584.
lubjaleisei, v. leisan.
luftus, m., co'ig, Luft Gf. 2, 208. Gr. 3,
389: bi reik valdufnjis luftaus E. 2, 2; in luftau
Th. 4, 17; sve Iuftu bliggvands K. 9, 26.
lukan, fr. 5, schliessen Gf. 2, 139. Gr. 2, 22.
/, 62.
galukan, fr. 5, c. Ace, Etwas zuschliessen,
rerschliessen ; y.axax?.tiuv ri L. 3, 20; avy-
y.Xtiuv xi L. 5, 6. R. 11, 32; dorfctki&o&ai
xi M. 27, 66; — c. Dat., /liinv xi M. 6, 6.
Gr. 4, 702; — abhangig in c. Dat., tv xivi
L. 3, 20; od. tig xt. R. 11, 32: galauk Johan-
ncn in karkarai L. 3, 20; g. guf> allans in nn-
galaubcinai R. 11, 32; galukun J>ata hlaiv M.
27, 66; g. raanagcin fiske filu £.5,6; galukands
baurdai £>einai M. 6, 6.
uslukan, fr.b, c. Ace, Etwas off'nen, dvoi-
yuv tv Nch. 7, 3; Siccvoiyuv L. 2, 23; ayj-
£«i/ Mc. 1, 10; dvanvvaauv L. 4, 17; —
herauszichen (sc. ein Schwert), ondo&ca od. Or
r.iitiv xi Mc. 14, 47. J. 18, 10; — c. Dat,
dvoiyuv xivi, Jamandcm bffnen J. 10, 3; dane-
ben baurd, O-vquv It. 2, 12. C. 4, 3; augona,
oy&aXfioig J. 9, 14. 17. 21. 26. 30. 32. 10,
21. 11, 37: uslukif) bvas augona blindamma ga-
bauranamma ./. 9, 32 ; |)ammuh dauravards u. J.
10,3; ci gu£> uslukai unsis baurd vaurdis G'4,3;
uslauk ininia augona ,7.9, 14; ci u. fms augona 7. 9,
17; bvas u. imina f:>o augona J. ( J, 21; hvaivau. J>us
augona J. 9, 26; u. mis augona J. 9, 30; izci
u. augona jwtnuiia blindin J. 11, 37; habands
hairu u. ina J. 18, 10; ibai mag unbulf^o blin-
d.iiiii augona uslukan ./. 10, 21; uslukands hairu
Mc. 14, 47; livazuh gumakundaize u. qi£>u L.
2, 23; u. J>os bokos L. 4, 17; ni uslukaindau
daurons Iairusalems Neh. 7, 3; gasabv usluka-
ii.'ins (so st. usluknans ?) bimiuans Lb. ad Mc.
1, 10. Gr. 4, 26; at haurdai mis uslukanai It.
2, 12.
galuknan, Gr. 1, 854. 4, 23, xltitaO-ut,
sich schliessen: galuknoda bimins Ij. 4, 25.
usluknan, Gr. 1, 854. 4, 23, sich iiffnen;
Siavoiyta&ai Mc. 7, 34. 35; sonst dvoiyta&ai:
usluknoda munbs is suns jaJi tuggo is L. 1, 64;
u. bimins L. 3, 21; baurds mis u. mikila K. 16,
9; munf) unsar u. du izvis It. 6, 11; usluknode-
dun im augona M. 9, 30 ; blaivasnos u. M. 27,
52; sunsaiv u. imma bliunians Mc. 7, 35; hvaiva
u. £>us fio augona J. 9, 10; uslukn Mc. 7, 34.
usluks, m.,avoi£tg, Oeffnung : in usluka mun-
J->is mcinis E. 6, 19.
uslukns, Oyi^outvog, crschlosscn, off en: ga-
sabv usluknans (icohl zu Undent in uslnkanans)
himinans Lb. ad Mc. 1, 10. Gr. 4, 26.
lukarn, n., ).vyvog, lucerna, Leuchte Gr. 3,
560. /, 47: lukarn Icikis ist augo M. (i , 22
ibai 1. qimif) Mc. 4, 21; jains vas 1. brinnando
jah liubtjando SI: 47, 8 ; lukarn tandjands L. 8,
16; niu landeif) 1. L. 15, 8.
lukarnasta]pa, v. staf>s.
Lukas, ylovxcig, Maniunainen : Lukas t. 4,11;
L. leikeis sa liuba C 4, 14; Jiairb Lukan L.inscr.
216
Lukins —
magnn.
Lukius, Aovxiog, Mannsnamen: Lukius R.
16, 21.
lust us, m. , im&vfiia, Lust, Begierde Gf. 2,
285. Gr. 2, 22. 3, 507. 515: ni in gairunja
lustaiis Th. 4, 5 ; in managamma lustau Th. 2,
17; lustu nih kunjsedjau R. 7, 7; gavaurhta in
mis allana 1. R. 7, 8; ei 1. leikis ni nstiuliai]>
G. 5, 16; 1. habands andletnan Ph. 1, 23; 1.
ubilana C. 3, 5; f>ai bi £>ata an£>ar lustjus Mc.
4, 19; mi£> vinnom jah lustum G. 5, 24; in 1.
leikis unsaris E. 2 , 3 ,- bi 1. afmarzeinais £. 4,
22; J>oei tiuhanda du 1. missaleikaim t. 3, 6;
du seinaim I. dragand sis t . 4, 3 ; us 1. , xarcc
ixovoiov, gem Phil. 14. Gr. 3, 152. 619; lu-
stuns J)is attins izvaris vileifj taujan J. 8, 44;
leikis nuin ni taujai]) in 1. R. 13, 14; taujandans
1. (RandgL in cod. A tu: viljans) leikis Lb. ad
E. 2, 3.
un lust us, m., Vnlust: ei ni vair£>aina in un-
lustau, \va fir] a&vfidioiv C. 3, 21.
lustusams, v. sama.
1 u.st on, c. Gen., im&Vfitlv rtvog, Jemandes
begehren: du luston izos M. 5, 28.
usluston?, c. Ace. , emaxav riva , Jeman-
den uberlisten: ni manna izvis uslusto (wohlin:
usluto iu andern) lausaim vaurdam Lb. ad E.
5, 6.
Lyddomaeis, yloSadi, Stadtenamen: sunjus
Lyddomaeis jah Anos Esdr. 2, 33.
Lysanius, Avaaviag, Mannsnamen: Lysaniaus
Abeileini fidurraginja L. 3, 1. Gr. I, 67.
Lystra, AvazQa, Stadtenamen: in Lystros, iv
Avotqois Lb. ad t. 3, 11..
m.
JH a e i n a n , Ma'ivav, Mannsnamen : sunaus Maei-
nanis L. 3, 31.
mag an, Gr. 1, 852. /, 560, konnen, termbgen
Gf. 2, 604. Gr. 2, 27. Es iibersetxt: tiSevai
T. 3, 5; iayvuv M. 8, 28. Mc. 9, 18. L. 6,
48. 8, 43. 43. 14, 29. 30. 16, 3. 20, 26. Ph.
4, 13; tjzioxvuv E. 3, 18; sonst Svvaaitcti; —
magan hva, io%Viiv ri Ph. 4, 13; magan hva
\ij>ra od. faur hvana, §vvcta&cci ri xarcc od.
imio Tivog k. 13, 8; ni magan faura c. Dat.,
ov dvvcto&cti Sia riva Mc. 2, 4. L. 8, 19 od.
ano Tvvog L. 19, 3; magan steht fur sich al-
lein Mc. 6, 19. 9, 18. 22, 10, 39. L. 19, 3.
R. 8, 7; sonst c. Inf. Gr. 4, 92, toelcher den
Nominat. neben sich hat, tvenn das Verb, visan
L. 14, 26. 27. 33. 16, 2 od. vairfan K. 7, 21
folgt Gr. 4, 122. 590. — Bei dem Part. Praet.
mit visan hat der Inf. Act. passiven Sinn, i.
B. mahts im giban, possum dari Gr. 4, 59 : ni
mag qiman L. 14, 20; graban ni m. L. 16, 3;
duhve ni in. ].>iik laistjan nu J. 13, 37; all m.
in Xristau Ph. 4, 13; ni magt svart gataujan
M. 5, 36; m. mik gahrainjan M. 8, 2. Mc. 1,
40. L. 5, 12; hvaiva m. qifian L. 6,42; ni m.
fauragaggja visan L. 16, 2; ni m. mik nu laist-
jan J. 13, 36 ; Jiauhjabai freis m. vairf>an K. 7,
21; ni manna mag skalkinon M. 6, 24; hvas
iivara m. anaaukan M. 6, 27; ni m. gataujan M.
7, 18; hvas m. afletan Mc. 2,7. L. 5, 21;
hvaiva m. usvairpan Mc. 3, 23; ni m. standan
Mc. 3, 24. 25; ni m. gastandan Mc. 3, 26; ni
manna m. vilvan Mc. 3, 27; ni m. ina gamainjan
garaagan
mahts.
217
Mc. 7, 18; hvajjro Jjans m. livas ga$o{>jaii Mc.
8, 4; ni m. gahveitjaa ZKb.9,3; ni m. tisgaggan
Mc. 9, 29; hvas m. giainii Mc. 10, 26. L. 18,
26; sik si 1 1. an ni in. ganasjau Mc. 15, 31; in.
urraisjan L 3, 8; in. Indian L. 6, 39; ni m.
meins siponeis visan L. 14, 26. 27. 33; ni ain.sliun
in. skalkinon L. 16, 13; ni manna in. qiman J.
6, 44; hvaiva m. sa giban J. 6, 52; hvas m.
|>is iiausjon J. 6, 60; ni ainshun in. qiman J.
6, 65; ni in. so manasejis lijan J. 7, 7; ni manna
id. vaurkjan J. 9, 4; hvaiva m, manna tanjan J.
9, 16; m* uslukan J. 10, 21; ni aiv ainshun m.
fravilvan J. 10, 29; ni m. niman ./. 14, 17; ni
in. akran hair. in J. 15, 4; ni m. It. 8, 7; ni£>-
f>an in. augo qijian A'. 12, 21; in. jali ufhnaiv-
jan sis alia /*A. 3, 21; fauragaggao ni m. T. 3,
5; afaikan sik silhan ni m. (. 2, 13; ni ni. ga-
saihvan Sk. 39, 10; ibai m. aflra galeip>an Sk.
39, 18. 40, 5; ni .in. inngaleifian Sk. 40, 12;
uudredan in. Sk. 47, 20; magu Lb. ad Mc. 10,
39; magutsu driggkan Mc. 10, 3S. Gr. 4, 190;
hvaiva magum kunnan J. 14, 5; ni ni. hva vijira
sunja ak faur sunja Lb. ad k. 13, 8; hva aviliudo
ni. usgildan TA. 3, 9; ni usbairan hva in. T.
6, 7; ni magu£> gujja skalkinon M. 6, 24. L.
16, 13; in. im vaila tanjan Mc. 14, 7; jus ni
ni. qiman J. 7, 34. 36. 8, 21. 22. 13, 33; ni
m. hausjan J. 8, 43; ni m. taujan J. 15, 5; ni
in. frabairan ./. 16, 2; ni m. drigkan od. fairai-
nan K. 10, 21; m. afhvapjan E. 6, 16; od. ni
magud gataujan L. 5, 34; ibai magun qainon od.
fastan M. 9, 15. Mc. 2, 19; m. gabauan Mc. 4,
32; nib allis gasviltan fjanaseijas in. L. 20, 36;
galeikan ni in. R. 8, 8; ganiman ni m. K. 15,
50; f>atei magjau taujan M. 9, 28, jabai magcis
Mc. 9, 22; J_->ata jabai m. galaubjan Mc. 9, 23;
£>atei magi ina gamainjan Mc.7, 15; saei m. ubil
van rd jan mis Mc. 9, 39; jabai in. vair] an. n
Swaxov R. 12, 18; ci mageima veis gafirafstjan
Is. 1, 4; du£>£>e ci mageif:> frafijan E. 3, 4; ei
ni. gala ban £. 3, IS. ei in. standan od. andslandan
E. 6, 11. 13; ni mahla manna usleif>an M. 8,28;
is jnlijian ni in. galeijian Mc. 1, 45; ni manna in.
gabiinlaii Mr. 5, 4; ma una ni m. gatamjan Mr. 5, 4 .
ni m. gataujan Mc. 6, 5; ni m. Mc. 6, 19; ni
in. galaugnjaii Mc. 7, 24; ni m. rodjan L. 1, 22;
ni in/ gavagjan £,. 6, 48; ni in. ustiuhan L. 14,
30; ni in. faura managcin L. 19, 3; niu in. ga-
taujan J. 11, 37; duhve veis ni mahtedum us-
dreiban Mc. 9, 28. L. 9, 43; ni mahtedun mat-
jan Mc. 3, 20; svasve m. hausjon Mc. 4, 33;
ni m. Mc. 9, 18. Lb. ad L. 9,40; ni m. and-
(ji{)an iinm.i faura maiiagcin L. 8, 19; ni m. ga-
fahan L. 20, 26; ni m. galaubjan J. 12,39; bi-
£>e ni mahtedi ustiuhan L. 14, 29; ni m. taujan
J. 9, 33; m. galausjan Sk. 37, 15; hvaiva sto-
jan in. SA'. 46, 2; svaei ni mahtcdeina fairvcitjan
A: 3, 7 5 ni magamls rodjan L. 1, 20; {jana ina-
gandan fraqistjan M. 10, 28; ni magandans nehva
qiman irama faura maiiageim Mc. 2, 4; £>ans ni
magandans usqiman M. 10, 28; hvaiva mahts i.st
man od. manna gabairan SA: 39, 16. 40, 4; ni
mahla vas fram ainomehiin galeikinon L. 8, 43 ;
ni maht ist gatairan £>ata ganielido J. 10, 35;
m. ist inmaidjan SA: 47, 22; m. vesi £>ata hal-
san frabugjan Mc. 14, 5; filhan ni malita sind
T. 5, 25.
gamagan, Gr. 1, 852. /, 560, io-%vuv, ver-
mbgen, gelten: nib bimait vaiht gamag G. 5, 6.
mahts, f., Mac/it, Vermbgen, ioyvq Mc. 12,
30. 33. L. 10, 27. ih. 1, 9; xoctrog C. 1, 11.
(mahts svinfieins is, to XQocrog rijg lo%vo£ avrov
E. 1, 19. 6, 10); son$t dvvnuig, im plur.,
Mlichl.e, miichtige Thaten Gr. 3, 518; £>cina
ist J^iudangardi jah mahts jah villous M. 6, 13;
m. hauhistins ufarskadveid £>u S L. 1, 35 ; m. frau-
jins vas du hail jan ins L. 5, 17; m. af imma
usiddja L. 6, 19; fiaim ganisandam m. guf>s ist
K. 1, 18; m. fravaurhtais vitojj A". 15, 56; m.
in siukcim ustiuhada k. 12, 9; af taihsvon si-
tandan mahlais Mc. 14, 62; all m. K. 15, 24;
ei ufarassus sijai m. gulps k. 4, 7; ufarassus mi-
28
218
anamalits — unmahteigs.
kileins m. is E. 1, 19; bi vaurstvam. svinf>eins is JE.
1, 19; bi toja m. is E. 3, 7; mifj aggilum m. is
th. 1, 7; fram vulf>au m. is th. 1, 9; abman m.
t 1, 7; svaleikamma valdufnja m. Sk.37, 18; sei-
naizos m. filusna S/f. 50, 6 ; mahtai gasviufman E.
3,16; m. gudiskai Sk.38,5; svesai m. Si. 45, 14;
veihai is m. Sk. 51, 2; ana allai m. fijandis L.
10, 19; bi m. k. 8, 3. Gr. 3, 149; bi m. J>i-
zai vaurkjandein in uns E. 3, 20 ; bi m. vulfiaus
is C. 1, 11; bi m. guf>s t. 1, 8; in m. Mc. 9,
1. C. 1, 29. th. 1, 11; in allai m. C. 1, 11;
in ahmin jah m. Haileiins L. 1, 17; in m. ah-
mins L. 4, 14; in m. gu£>s k. 6, 7; in m. svin-
{jeins is E. 6, 10 ; mi£> valdufnja jah m. L. 4,
36; mif) m. managai iH/c. 13, 26; mi]p m. frau-
jins K. 5, 4; us allai m. Mc. 12, 33; us allai
m. f>einai iJfc. 12, 30. L. 10, 27; us m. gaps £
13, 4; J>o us sis mabt usgaggandein Mc. 5, 30
saei taujif> m. Mc. 9, 39; saei ni gavaurkjai m
L. 9, 50; ni kunnandans mela nih m. guf>s Mc
12, 24; m. usgaggandein af mis L. 8, 46; atgaf
im in. L. 9, 1 ; ei gabairhtjau bi J>us m. meina R
9, 17; guf>s m. K. 1, 24; ufar m. k. 1, 8. 8,3
Gr. 3, 156; m. usstassjais is Ph. 3, 10; m. izos
invidandans i. 3, 5 ; svalauda is mikildujbais in
S& 44, 1; Jsaim unkunnandam m. Sk. 47, 18;
kunnandins m. Sk. 49, 1; J>os managistons mah-
teis is M. 11, 20; m. pos vaurfianons in izvis
M. 11,20; — m. svaleikos Mc. 6, 2; vaurkjand
f>os m. in iiimia Mc. 6, 14; m. Jjos in biminam
gavagjanda Mc. 13 , 25 ; m. |>ozei vaurj>un in
izvis L. 10, 13; ni reikja, ni m. R. 8, 38; aino-
hun inali I e Mc. 6, 5 ; in allaizo , fiozei sehvun,
m. L. 19 , 37; ufaro allaize reikje jah valdufnje
jah ni. E. 1, 21; mahtim k. 12, 12; mabtins
mikilos gatavidedum M. 7 , 22 ; vaurkeif> m. in
izvis G. 3, 5.
anamalits, f. , vpQig, uberniiithige, gewalt-
Ih'dtige Handlung : us diabulaus anamahtai Sk.
37, 17; in anamahtim k. 12, 10.
u n m a li t s , /., ao&evua, Ohnmacht, Schwache :
J>airh unmaht (Randgl. in cod. A zu siukein)
leikis G. 4, 13; in unmahtim meinaim k. 12, 5;
sa unmahtins unsaros usnam M. 8, 17.
mahteigs, Derjenige, welcher Etwas vermag,
machtig, moglich; Svvaf.i{Vog E. 3, 20. t. 3,
7. 15 ; dvvdoTift L. 1, 52. T. 6, 15 ; sonst Sv-
vcerog; — mit visan, Svvaa&cei R. 8, 39; und
mit in c. Dat., dvvccTiiv ev rivt k. 13, 3. —
Es hat den Inf. bei sich L. 14, 31. R. 8, 39.
11, 23. 14, 4. k. 9, 8. E. 3, 20. t. 1, 12. 3,
7. Tit. 1, 9. Gr. 4, 102. — Das Neutr. be-
deutet: moglich, und hat den Dat. bei sich
Mc. 9, 23. k. 10, 4. Gr. 4, 749; at c. Dat,
naod rivt L. 18, 27; fram c. Dat., naoct xivt
Mc. 10, 27: siaiu mahteigs gamotjan L. 14,31;
jabai nist m. L. 14, 32; m. ist gap aftra in-
trusgjan ins R. 11, 23; m. ist frauja gasto£>an
ina R. 14, 4; m. ist gu£> ufarassjan k. 9, 8;
f>an m. im k. 12, 10; m. ist in izvis k. 13, 3;
m. ist fastan t. 1, 12 ; ei m. sijai gafdaihan Tit.
1, 9; mahteigans L. i, 52; nih gaskafts anf>ara
mahteiga ist uns afskaidan R. 8, 39. Gr. 4, 283;
allata mahteig [>amma galaubjandin Mc. 9, 23;
allata m. ist fram gu£>a Mc. 10, 27; jabai m.
sijai Mc. 13, 22; m. ist at gu£>a L. 18, 17; jabai m.
vesi G. 4, 15; vepna unsaris drauhtinassaus mah-
teiga gu£>a du gataur|aai tulgijjo It. 10, 4; ni
aiv hvanhun qiman mahteiga t. 3, 7.= sa mah-
teiga L. 1, 49; sa audaga jah ains m. T. 6, 15;
jjanima mahteigin ufar all taujan E. 3, 20; pos
mahteigons f>uk usfrajsjan t. 3, 15; uskannjan
J>ata mahteigo R. 9, 22.
unmahteigs, ohnmiichtig, schwach ; eco~&ivt]$
K. 4, 10. 9, 22. G. 4, 9; aa&evwv R. 14, 1.
2. K. 8, 9. 11; sonst ccSvvurog, unmbglich; c.
Dat, kc<qu tiLA, 37. Gr. 4,749; at c. Dat,
nttQce rivi L. 18, 27; fram c. Dat, naqa
rivv Mc. 10, 27: vas £>ainr unmahteigam sve
unmahteigs , ei unmahteigans gageiggaidedjau K.
9, 22; saei u. ist R. 14, 2; unmahteigana ga-
laubeinai andnimaijb R. 14, 1 ; veizuf>f>an unmah
anmnalitjnn — Mailkcin.
219
teigai, if> jus svinjiai K. 4, 10; fram mannam
unmalitci- i.-.t Mc. 10, 27; iiist u. gu]>a ainhun
vaurde, ovx ddvi'ieTt']Oit nagd zu xhttu ncev (>rjucc
L. 1, 37. = sa uiimahleiga- brojiar K. 8, 11;
{>aim unmahteigam K. 8, 9. 9, 22; <lu f>aim
u. jali iialkam stabim G. 4, 9; pata unmahteigo
at mannam L. 18, 27; |>ala u. vitodis Ii. 8, 3.
a nam a lit j a n , c. Ace, Jeiiuiiult'iii Geicalt
ant Itiin, ihn ubermiilhig bcliandeln, beleidigen:
ni anainalitjais, fit) dnooztQi'iorig Mc. 10, 19;
ni mannanhun anamahtjaid, ^.ljSiva aSr/.i}arjxe
Lb. ad L. 3, 14; in f>is .inamahtjandins , f'lvi-
xiv roil ddixrjOai'Tog k. 7, 12; anamahljandans,
fiutoxai M. 11, 12; fram p>aim anamahtjandam
izvis, imho ru.v l7ii]QtctL,6vTWV Vfidg L. 6, 28;
£)iudangardi himinc auamatitjada (ftia&Tai) M.
11, 12; (sc. sunus mans) a., v(iQia&i]OtT<xi L.
18, 32; in [As anamahtidins , e't'vixuv tov ddi-
xrj&ivTog k. 7, 12.
Magdalan, BJaySaXa, Ortsnamen: ana fera
Magdalan Lb. ad Mc. 8, 10.
Magdalene, MaySahjvr), Weibernamen: Marja
Magdalene M. 27, 61; Marja so M. M. 27, 56.
Mc. 15, 40. 47. 16, 1; Marja, sei haitana vas
M. L. 8, 2; Marjin pizai Magdalene Mc. 16, 9.
magus, hi., Knabe; rixvov L.2, 48; sonst naig
Gf. 2, 629. Gr. 2, 27. 3, 320. Lb. prol. XX:
sa magus L. 2, 43; Jsana magu L. 9, 42; ma-
gau L. 2, 48; sumana magive L. 15, 26.
j > i u m a g u s , naig , Diener, Knecht : jMuma-
gus meius M. 8, 6; sa £>. mcins M. 8, 8. L. 7,
7; sa £>. is M. 8, 13; in garda Daveidis £>iu-
magaus seinis L. 1, 09; hleibida lsraela, j^iuniagu
seinamma Lb. ad L. 1, 54.
mag ul a, m., nmddoiov, KnUblein Gr. 3,666:
ist magula ains her J. 6, 9. Sk. 49, 4.
magajis, f, nctQ&ivog, Jungfrau Gr. 3,
322; f>izos maga£>ais L. 1, 27; du magajiai i/.
1, 27.
magajiei, f, naoxhivia, Junqfrautchafl Gr.
3, 322: fram magaf>ein seinai L. 2, 36.
i v. inahs, inaliei s. aha.
!1? '
Malia|>, MadO; Marmmamen: sunaus Mali.tj.i
L- 3, 24 Gr. I, 90.
m a Ii s ?
m a Ii e i
'maids, mutabilis, der Veriinderung unlerwor-
fen? Gf. 2, 701. Gr. 2, 15. /, 67.
gamaids, ver/aiippelt ; Ti&oavofiivog L. 4,
19; sonst dvdrcrjoog: gamaidans L. 4, 19. 14,
13. 21.
maidjan, c. Ace, xanrfi.iiuv ti, Etwas ent
stellen , verfiilschen : maidjandans vaurd gu£>s k.
2, 17.
i ii m a i (I j a n , c. Ace, Etwas vertcandcln, ent-
stellen; dXldxreiv n K. 15, 51. 52. G. 4, 20;
utTaapj/xari^HV ri Ph. 3, 21; inmaidjan sik,
fiiTCCfioQ(pova&at Mc. 9, 2; abhungig do c.
Dat. Ph. 3, 21: saei inmaideij) leik (so St. Iei-
ka?) hauneinais unsaraizos du ibnaskauniamma
leika vul|>au.s seinis Ph. 3, 21; inmaidida sik
Mc. 9, 2 ; inmaidjan stibna seina G. 4, 20 ; hvar-
jatoh vaurde maht ist an£>arleikein i., nam omnc
verbum potest diversitate immutari Sk. 47, 22.
Gr. 4, 60; allai od. veis inmaidjanda K. 15,51.
52; iumaidij)s vas sidus Sk. 41, 13. Auch ist
wold zu ergunzen: ak inmaidjaif) ananiuji^ai, d?.-
Aa iL£Tc(jjiOQ(povad-t rfj dvuxaivwati Lb. ad R.
12, 2.
inmaideins, f. , Vertauschung ; auch dv
TaX?*ctyfiu, pretium redemtionis, Ldsegeld Mc.
8, 37: namne inmaideins Sk. 46, 2; hva gibi£>
manna inmaidrin saivalos seinaizos Mc. 8, 37.
m a ill st us, wi., y.onoia, Mist Gf. 2, 882. Gr.
J, 573: ni du maihslau fagr ist L. 14, 35.
mail, n., gvrig, macula, Fleck, Runzel Gf. 2,
720. Gr. I, 170. 531: aikklcsjon ni habandein
vamme aif>£>au maile E. 5, 27.
Mailaian, Mtktd, Mannsnamen: sunaus Mai-
laianis L. 3, 31.
Mailkein od. Mailkeis, Mt'/.yl, Manns-
namen: sunaus Mailkeis L. 3, 24; od. sunaus
Mailkeins L. 3, 28.
28*
220
maimbrana — inais.
roaimbrana, m., fitfifiodvcc, Pergament Gr. 1,
607: atbair jah bokos, f>ishun mairabranans t. 4, 13.
'mai
nds?
a f m a i n d s , abgemattet : ni afmaindai, (ir\ ixXvo-
fiivoi, nicht ermudend (von Lb. ah ungothisch
verworfen und in : ni afdauidai gelindert).
*maitis, gemein Gf. 2, 782. Gr. I, 67. Grr.
623. 904.
gam a ins, xoivog, gemeinschaftlich Tit. 1,
4; unrein Mc. 7, 2. R. 14, 14; — c. Dat.,
avyxoiviavog twos, einer Sache theilhaftig R.
11, 17; — mit briggan, ovyxoivwvnv xivi, Et-
was gemein machen, theilen Ph. 4, 14. Gr. 4,
749 : gamains £>izai vaurtsai jah smairjira aleva-
bagmis varst R. 11, 17; bi gamainjai galaubeinai
Tit. 1, 4; gamainja briggandans meina aglon Lb.
ad Ph. 4, 14; gamainjaim handum Mc. 7, 2;
bamma gamain ist R. 14, 14.
gamainja, m., Theilnehmer: ni gamainja siais
fravaurhtim framajsjaim, firj xoiviovei afiaoxiaig
celhoxoiaig T. 5, 22.
gamainjan, c. Ace, xoivovv xi, Etwas ge-
mein machen, verunreinigen , besudeln Mc. 7,
15. 18. 20; c. Dat. der Person, xoivutvtTv xivi,
mit Jemandcm theilen; dabei in c. Dat., ev
xivt G. 6, 6 od. itg xi Ph. 4, 15; — c. Dat.
der Sache, einer Sache theilhaftig werden,
xoivojveiv tivi, R. 12, 13; xoivcovcv sivat. K.
10, 18; avyxoivcoveiv xivi E. 5, 11: J>ata ga-
maineij) mannan Mc. 7, 20; gamainjai sa laisida
vaurda Jjamma laisjandin in ailaim godaim G. 6,
6; ni gamainjaif) vaurstvam riqizis E. 5, 11; mis
gamainida in raf>jon gibos jah andanemis Ph. 4,
15; £>atei magi ina gamainjan Mc. 7, 15; ni mag
ina g. Mc. 7, 18; andaviznim veihaize gamain-
jandans R. 12, 13; g. hunslastada sind K. 10,
18; Jpata gamainjando mannan Mc. 7, 15.
gagamainjan, c. Ace, xoivovv xiva, Je-
manden gemein machen, besudeln: £>o alia ubi-
lona inna£>ro usgaggand jah gagamainjand mannan
Mc. 7, 23. Gr. 2, 929.
g amain ei, f, xoiviovia, Gemeintchaft G. 2,
9; Mittheilung h. 8, 4: taihsvong atgebun mis
gamaineins G.2, 9; bidjandans uns niman anst seina
jah gamaincin andbahtjis in Jpans veihans k. 8, 4.
g a m a i n d u {•> s , f. , xoivojvia, Gemeinschafl
Gr. 3, 524: niu gamaindufis Llojjis fraujins ist
K. 10, 16 ; in ainfal£>ein gamaindufiais dn im k.
9, 13; du kunnan gamainduf) fiulaine is Ph. 3,
10; hvo gamaindujae liuhada mijp riqiza k. 6, 14;
jabai hvo g. ahmins Ph. 2, 1-
gamain |>s, f, Gemeinde Gr. 3, 521: alia
gamainjjs Neh. 5, 13.
in a is, adv., mehr, vielmehr, magis Gr. 2, 589.
615. /, 67. 531. Gf. 2, 832. Es iibersetzt: fiSik-
lov M. 10, 28. Mc. 9, 42. 15, 11. L. 5, 15.
J. 19, 8. R. 14, 13. K. 7, 21. ft. 2, 7. 5, 8.
7, 7. E. 4, 28. 5, 4. Ph. 3; 4. Th. 4, 1. 10. T.
6, 2 (maizuf) - £>an od. maizuh £>an fxaXXov Si
G. 4, 9. Sk. 51, 11); magis Sk. 38, 10; potios
K. subscr. Sk. 51, 15; moioooxiQiog Ph. 1, 14;
viniaocug Mc. 10, 26. 15, 14; nltlov L. 7,42;
vneo k. 11, 23. — mais {:>au, fiaXXov i) G. 4,
27. T. 1, 4. t. 3, 4; fiaUov rjniQ J. 12, 43;
ni mais fraf>jan £>au skuli frafijan, fit] V7lfQ(pQ0-
vtiv TictQ o Set (foovilv R. 12, 3. — mais c.
Dat., mehr denn Gr. 4, 752: niu saivala mais
ist fodeinai, ovy\ r\ ifjv%t) akzlov taxi xrjg xqo-
(pfjg M. 6 , 25 ; mais praufetu , ntoioooxeoov
7lQOCf>}]XOV L. 7, 26. — mais vair£>izans sijuj)
J>aim , fiaXkov diccrpiQixe avxuv Lb. ad M. 6,
26 ; mais . vairs habaida , (iai.7i.ov eig xo %Hpov
iX&ovaa Lb. ad Mc. 5, 26. — hvau filu-mais
Jsamma, ooov- fiahlov mpioaoxtpov , je mehr
- desto mehr Mc. 7 , 36. — filu mais, multo
magis SI;. 50, 11; mais filu, no/.lai fiaXlov K.
12, 22; und niu mais, noM.iZ fialXov L. 18, 39. k.
3, 9. 11; filu mais - batizo ist, no?J.u> fiaXkov
XPiTooov Ph. 1,23; filu gabaurjaba mais, rfiiaxa
fiaXXov k. 12, 9. — filaus mais, multo magis Sk.
46, 4 ; TifQioooxfgoog uaXlov k. 7, 13 ; filaus mais
usdaudozan, no?.v anovdaioxepov Lb. ad ft. 8, 22.
I'anuinnis — usmaitan.
221
— livan mais, noow (.iceXXov ft. 11, 12; In an filu
mais, ti6(Ju» ftciXXov ft. 11, 24. Phil. 16; (un-
richtig st. beset; es ist mais tcokl zum folgen-
den vaila, fliXxiov umzustellen Lb. ad t. 1, 18);
mid hvan filu mais, noOtti fiaXXov M. 10, 25. —
hvaiva mais, oil noXXio (tecXXov M. 6, 30; hvaiva
nei mais, rttiijg oifi fiaXXov k. 3, 8.
1 >ana m;ii s , weitcr, hinfort, noch Gr. 2,770.
3, 222. 590; fiir xoi Xomov in: |)anamais ar-
baidc ni ainshun mis gansjai 6r. 6, 17; soiist fiir
ert: hva f>. draibcis f>ana laisari Mc. 5, 35: hva
{>. Jiaurbum veis veitvodc Mc. 14, 63; ni magt
auk ju f). fauragaggja visan L. 16, 2 ; dubve \>.
vrikada G. 5, 11. — Mit der negat. fur oixixi:
Iesus f>. ni andhof Mc. 15, 5; od. fiir fitjxixi:
ni ] ). mi tins misso slojaima ft. 14 , 13 ; ju ni
usfmlandans f>. , firjxexi oxiyovrtq Lb. ad Th-
3, 1'; ju ni drigkais J>. T. 5, 23.
in ai z a, Gr. 1, 756, f.iti£(ov, grosser, mehr
Gr. 3, 608: hvaf>ar skuldcdi maiza (sc. visan)
Sit. 41, 11; sa m. skalkinof> f)amma minnizin
ft. 9, 12; filaus maiza, multo plus Stc. 49, 22.
— maizo f>au bidjam, vntQWTisQiOGov ojv etixov-
fied-ei, mehr als wir bitten E. 3, 20. — c. Dat.,
fiti^wv rivog, grSsser als Gr. 4, 752: maiza
lohannc f>amme daupjandin M. 11, 11. L. 7, 28;
ibai £>u m. is attin unsaranima Abrabaina J. 8,
53; nist skalks m. fraujin scinamma (nib apau-
staulus m. fiamma sandjandin sik) J. 13, 16. 15,
20; atla mcins m. mis ist J. 14,28; maizei Jjaim
an^ara anabusns nist Mc. 12, 31; maizein £>izai
friafivai manna ni habaijp J. 15, 13; {)us m. fra-
vaurbt babaid J. 19, 11; ik haba veitvodifia m.
fiamma loliannc Sk. 47, 11; maizo allaim ist J.
10, 29; m. fimf lilaibam , nXuov ?j nivxe ixoxoi
L. 9, 13 ; maizona f>aim taujif) J. 14, 12.
maists, Gr. 1, 756, maximus, der grosstc
Gr. 3, 610.. fur (iii^wv in: hvarjis maists vesi
Mc. 9, 34; hvarjis £>au ize m. vesi L. 9, 46;
vairjsif) allaizc grasc maist Mc. 4, 32. = (sa
maisla, gudja, 6 ap%i(Qtvg, tier Hohepriester)
j>is maistins gudjins J. 18, 26; pamma maistin
gudjin J. 18, 24; f>ai maistans gudjans J. 19, 6;
Jiaim maistam scinnizc, rotg fxeyioretaiv etixov,
den Vornehmsten unler den Seinigen, seinen
Grossen Mc. 6, 21.
maist, adv., to n).iioxov, auftmeiste, hoch-
stem Gr. 3, 97: maist f>rins K. 14, 27.
M a i 8 a ii 1 1 a in , MtoovXcifi, Mannsnamen : daub-
tar Maisaullamis sunaus LarakeiYns Neh. 6, 18.
maitan, (maita , maimait Gr. /, 565) C. Ace,
xonxuv xi, Etwas hauen, abhauen Gf 2,911:
Miinai astans maimaitiin us bagmam Mc. 11, 8.
afmaitan, (afmaita, afmaimait Gr. I, 565)
c. Ace, Etwas abhauen, etnoxemxiiv Tt Mc. 9,
43. 45. J. 18, 10. 26; ixxonxuv ri M. 5, 30;
baubif) afmaitan c. Dat. y anoxtepaXi^uv xivet,
Jemanden enthaupten Mc. 6, 16. 27. L. 9, 9:
Jiatnmci ik liaulii]) afmaimait loliannc Mc. 6, 16;
Iobannau ik baul>i|> a. L. 9, 9; afmaimait inirna
baubif) Mc. 6, 27; a. imma auso taihsvo J. 18,
10; Tjammoi a. Paitrus auso J. 18, 26; afmait
f>o M. 5, 30. Mc. 9, 43; a. ina Mc. 9, 45.
bimaitan, (bimaita, bimaimait Gr. /, 565)
c. Ace, KfQirifivuv rivet, Jemanden beschnei-
den' } aber attch fiir ntQixif.ivia&ai, sich be-
schneielen lassen K. 7, 18. G. 5, 2 und im Inf.
G. 2, 3. 6, 12. 13. Gr. 4, 53; vgl. Lb. ad K.
15, 29: jabai bimaiti£> G. 5, 2; in sabbato b.
iiiannan J. 7, 22; hvas ni bimaitai K. 7, 18; bi-
maitan f>ata barn L. 1, 59; du b. ina L. 2, 21;
baidijis vas b. G. 2, 3; Jsai naujijand izvis b.
G. 6, 12; vilcima izvis b. G. 6, 13; bimaitans
K. 7, 18; £>ai ize bimaitanai sind G. 6, 13;
hvammrh mannc bimaitanaizc G. 5, 3.
un bimaitans, Gr. i, 1018, unbeschnitten:
unbimaitanai, non circumcisi, axooftvOTta E. 2, 11.
iismaitaii, (usmaita, usmaimait Gr. I,
565) c. Ace, anoxonxtiv xi G. 5, 12; sonst
ixxonxuv ri , cxcidcrc aliquid , Etwas aits-
hatien, ausrotten, lerstoren: ci usmaitau inilon
J)ize viljandane inilon /•. 11, 12; af>f>an jab
222
bimait
alainans.
Jsu usmaitaza R. 11, 22; all bagme unbai-
randane akran god usmaitada M. 7, 19. L. 3,
9; vaiuei jah usmaitaindau J>ai drobjandans izvis
G. 5 , 12 ; jabai f>u us vistai usmaitans £>is
vilfieis alevabagmis jah intrusgans varst R. 11, 24.
bimait, n., neQirofit), Beschneidung Gr. 3,
485: bimait G. 5, 6. 6, 15. Ph. 3, 3. C. 3, 11 ;
£>ata b. A'. 7, 19 5 fram f>izai namnidon (sc. £>iu-
dai) b. in lcika handuvaurht Lb. ad E. 2, 11.
Gr. 4, 591; bimaitis Lb. ad R. 15, 8; in od.
ns bimaita G. 2, 9. 12. C. 2, 11. 4, 11. Tit.
1, 10; bimait J. 7, 22. 23. G. 5, 11; b. ahtau-
dogs Lb. ad Ph. 3, 5. Gr. 4, 53.
11 n bimait, n. , ccxgofivOTicc , Nicfttbeschnei-
dung: unbimaita leikis izvaris C. 2, 13.
• g a m a i t a n o , f, xararofir), Zerschneidung :
£>o gamaitanon Ph. 3, 2; Pgr/. Mssm. ad Sk.44.
mai [>ms, hi., Pferd; dann, well im /token Al-
terthume vorzugsweise Pferde gesckenkt wurden,
Suqov, Geschenk Gf. 2, 707. Gr. 2, 16, 508.
3, 325. 452. 511: maifms Mc. 7, 11.
Makeibis, Mccytfiig, Stadtenamen: sunjus Ma-
keibis Esdr. 2, 30.
Makidonja, od. Makaidonja, od. Maki-
dona, od. Makedona, MaxtSoviu, Macedo-
nia!, Ldndernamen: Makidonais k. 8, 1 undsubscr.
(cad. A: Makedonais) T. 1, 3; vgl. Lb. ad L.
2, 2. Makidonai k. 11, 9. Ph. 4, 15. Th. 4, 10
od. Makidonjai k. 1, 16 (cod. A: Makaidonjai)
k. 7, 5; Makidonja K. 16, 5 {cod. A: Makai-
donja) Lb. ad k. 1, 16. 2, 13.
Makidoneis, Maxtdovsg, die Macedoirier,
Volkernamen: Makidoneis k. 9, 4; at Makidonim
k. 9, 2 ; V- i6 - «<* G. 5 > 15 -
Ma km as, Ma%udg, Stadtenamen: vairos Mak-
mas jEm/*\ 2, 27.
in a I an, fr. 3, ceA?;ifetv, molere, mahlen Gf. 2,
711. Gr. 2, 9. 54. 70. 3, 365: tvos vairf>and
malandcins samaua L. 17, 35.
malo, f., orjg, Motte Gr. 3, 365: malo jab
nidva M. 6, 19; nih m. nih nidva M. 6, 20.
gamalvjan, c. Ace, owtqi^hv tivcc , Je-
manden zermalmen : £>ans gamalvidans hairtin Lb.
ad L. 4, 18.
Maleilaiel, Mu/.tlit)/., Mannsnamen : sunaus
Maleilaielis L. 3, 38.
Malkus, MdX](og, Mannsnamen: Malkus J.
18, 10.
malm a, m. , attttog, Sand Gf. 2, 713. Gr. 1,
334. 3, 379 : malma mareins R. 9, 27 ; ana mal-
min M. 7, 26.
*malsks?
untilamalsks, noonnrig, voreilig, unbeson-
nen: untilamalskai C. ad t. 3, 4.
*maltjan, auflbsen Gf. 2, 713. Gr. 2, 32.
gamalteins, /"., avalvotg, Auflosung: mel
mcinaizos disvissais (gamalteinais ah Randgl. in
cod. A) atist C. ad t. 4, &
Mambres, Mccfiftorjg, Mannsnamen: Mambres
t, 3, 8.
* m a in j a it , ho/men.
bimamjan, c. Ace, ixfivxT^gi^etv ttvee, Je-
manden verhohnen: bimamidedun (so st. bima-
mindedun?) ina L. 16, 14. Gr. 1, 848. 2, 799.
994. /, 40.
mam mo, f, 0"a(t|, Fleisch: in leika mammons
is Lb. ad C. 1, 22.
mam 111 on a, m., (jctfifiwvag , Mammon, Reic/t-
thum : mammonin M. 6, 24 und (st. mammonim ?)
als Randgl. iu faihujsraihna L. 16, 13.
man, m., mas, Mann, Mensch Gf. 2, 732. Gr.
2, 467. 507. 3, 318. Grr. 418; v. manna.
g a m a n , n., Mitmensch, Genosse ; fieroxog L.
5, 7; xoivwvog k. 8, 23. Phil. 17; sodann xot-
voovia, Gemeinschaft k. 13, 13 ; vgl. Lb. ad L.
3, 1. Gr. 2, 467. 3, 780: saei ist gaman mein
k. 8, 23; jabai nu mik babais du gamana Phil.
13; gaman ahmins veihis k. 13, 13; gamanain,
{>oei vesun Lb. ad L. 5, 7.
alainans, plur. Gr. 1, 610, das game Men-
schengeschlecht Gr. 2, 627. Mssm. Sk. 149:
alamanne sc. kuni M. ad Sk. 43, 17. Gr. 4,
manags.
261 (Lb. : all m.-innr), in allaim alamannam Sk.
51, 17.
manags, mancher, viel, ixavog L. 8, 32; sonst
nokvg Gf. 2, 756. Gr. 1, 52. 3, 10. 613; c. Gen.
L. 1, 16. J.6, 66. 7,31.40. 10,20. 11,19. 45.12,
1 1. k. 12, 21. Nek. 6, 17 od. us c. Z)a<.7. 12, 42.
Gr. 4, 739 : in managamma kustau k. 8, 2 ; in
m. lustau Th. 2, 17; managai M. 7, 22. 8, 11.
Mc. 2, 2. 6, 2. 9, 26. 10, 31. 11, 8. 14,
56. L. 1, 1. 14. 4, 27. J. 6, 60. 8, 30. 10,41.
42. R. 12, 5. K. 11, 30. A. 11, 18. PA. 3, 18.
Tit. 1, 10. AeA. 6, 18; m. sind M. 7, 13; m.
sijum Mc. 5,9; m. visandans K. 12, 12; nist
ains lifms ak m. K. 12, 14; m. motarjos M. 9,
10. Mc. 2, 15; hiulimans m. L. 5, 15. 14, 25;
m. praufetois L. 10, 24; m. Iifjjus K. 12, 20;
an<lasta]>jos ni. AT. 16, 9; m. siponjc is J. 6, 66;
m. f>izos manageins J. 7, 31. 40; ni. ize J. 10,
20; m. Judaic J. 11, 19. 12, 11; m. f)ize Ju-
daiei J. 11, 45; m. £>ize reikjane Iudaic JVeA.
6, 17; ns ]paim reikam m. J. 12, 42; managaize
L. 2, 34; m. veitvode 7.6, 12; m. marytre Ca-
letid.'j dage m. L. 2, 36; managaim M. 27, 53;
af m. i. 4, 41; m. sparvam M. 10, 31; fram
m. Ickjam Mc. 5, 26; blindaim m. L. 7, 21;
liiiiinani m. L. 8, 4; managans Mc. 3, 10. £. 7,
21. 14, 16. k. 6, 10; J>airh m. k. 1, 11; ufar
ni. iVeA. 7, 2; daimonarjans in. M. 8, 16; m.
iiiuhmans M. 8, 18; m. ubil habandans Mc. 1,
34; in. siukans Mc. 6, 13; m. anjjarans Mc. 12,
5; afar ni ni. dagans L. 15, 13; lif>uns in. R.
12, 4. K. 12, 12; lustuns ni. unnutjans T. 6,
9; m. sunive Israelis L. 1, 16; ni. £>ize faura
fravaurkjandane k. 12, 21; asans managa Jtf. 9,
37. L. 10, 2 ; vair]bij> mizdo izvara m. L. 6, 23.
35; m. mis hvoftuli k. 7, 4; managaizos bal[ii'ins
k. 3, 12; mif) mahtai managai Mc. 13, 26; in
m. laggamodein 72 9, 22; us m. aglon k. 2, 4;
mij> m. usbloteinai A. 8, 4; trauainai m. k. 8,
22; air£>a managa ilfc. 4, 5; m. bal^ein T. 3,
13 ; iumjons managos M. 8 , 1 ; qinons m. M.
27, 55; anjsaros m. Mc. 15, 41. JL. 8, 3; m.
viduvons L. 4, 25; unbuttons m. L. 8, 30; sa-
lif)vos m. J. 14, 2; svaloikaim managaim gaju-
kom Mc. 4, 33; unhulf>ons managos Mc. 1,34.
6, 13; bavi nianag J. 6, 10; an{:>ar ist m. Mc.
7, 4; in managamma L. lti, 10; in in. andvairf)-
ja k. 1, 11; in stivitja m. k. 6, 4; manag Mc.
4, 2. 5, 26. 6, 20. 9, 12. L. 9, 22. 17, 25. J.
8, 26; m. anjiar L. 3, 18.; galeik svalrikata m.
Mc. 7, 13; an£>ar galeik svaleikata m. Mc. 7,
8; faihu m. Mc. 10. 22; m. mel L. 8, 29; m.
akran J. 12, 24; akran m. J. 15, 5. 8; m. aljan
C 4, 13; managa leika M. 27, 52; in. barna
Ju'/.os ;iii[)j(iiis mais jiau [n'zos aigandeins aban
G. 4, 27 ; sveinc managaize M. 8, 30. L. 8, 32 ;
us managaim bairtam L. 2, 35 ; in m. k. 8, 22 ;
sairam m. T. 6, 10; managa goda vaurstva J.
10, 32; m. un£iiu£>a t. 4, 14; £>airb m. tagra /-.
2, 4; Jiairh m. aviliuda k. 9, 12; £>airb m. veit-
vodjavaurda t. 2, 2. = J>ai managans K. 10,
17; in Jiizos managons frijaf>v'os E. 2, 4 ; in al-
laizos m. aglons unsaraizos /•. 7, 4; fravaurbteis
izos Jdos managons L. 7, 47. — filu manags,
ftaftTioXvg, sckr viel: filu managai managein Mc.
8, 1. — bvaiva manags, boog, trie viel: hvaiva
managa gahaita gu£>s k. 1, 20. — hvan manags,
noaog, toie viel: hvan managans blaibans od.
spyreidans Mc. 8, 5. 20; hvan managos tainjons
Mc. 8, 19. — sva manags, ToooiJTog, so viel:
sva managai vailaviznai Sk. 49, 20; du sva mana-
gaim J. 6, 9. Sk. 49, 9. — sva manags svasve,
Offog uv, so viel als : naileinos sva managos svasve
vajamerjand Mc. 3, 28; — sva manags sve, jo
viel ah, oaog: sva managai sve Mc. 3, 10. G.
3, 27. 6, 12. 16. PL 3, 15; allai sva m. sve
L. 4, 40. J. 10, 8; od. baog civ: sva managai
sve Mc. 6, 11. 56. L. 9, 5. — Lit Compar.
managiza, mehr, grosser a) ftieimv: fram mana-
gizam k. 2, 6; managizans K. 9, 19; J>airh m.
k. 4, 15; managizcins taiknins J. 7, 31; J>ata
da frijon managizo ist allaim {>aim allbrunstim
224
inanagfalfcs — managei.
Mc. 12, 33; fammei managizo fragaf L. 7, 43;
ei m. akran bairaina J. 15, 2. — 6) Tltoiooog:
nibai managizo vairf if izvaraizos garaibteins, iccv
utj ntQiootvoy r\ Sixaioavvij v[a.wv, wenn eurer
Gerechtigkeit nicht ein Mehreres wird M. 5,
20. Gr. 4, 761; fata m. faim, to nioiaaov
tovtcov, was dariiber ist M. 5, 37; hve mana-
gizo taujif M. 5, 47 j ei libain aigeina jah m.
aigeina J. 10, 10. — c) ntoicaoriQog: mana-
gizein saurgai k. 2, 7; in arbaidim managizeim
k. 11, 23; managizo praufetau M. 11, 9; m. im
allaim arbaidida K. 15, 10 j jabai hva m. hvopam
k. 10, 8. Gr. 3, 587. — d) inccvia: gasaihvans
ist managizam fau taihun tevjam brofre K. 15,
6; frabugnjan in managizo fau frijahunda skatte
Mc. 14, 5. — e) nXcOVec&iv, mehr haben : saci
filu ni managizo , jab saei lcitil ni favizo k. 8,
15. — lm plur. des Superl.: f>ai managistans,
die meisten, oi nXiiaxoi M. 11, 20; oi nXiio-
Veg, quam plurimi K. 15, 6. k. 9, 2: fai mana-
gistans K. 15, 6 ; fans managistans k. 9, 2 ; f os
managistous mabteis is M. 11, 20.
managfalfs, v. falfan.
managei, f. , Menge Gr. 3, 473. 502; im
Sg. nln&og Mc 3, 7. 8. L. 2, 13. 5, 6. 19,
37; ?.aog M. 27, 1. 64. Mc. 7, 6. 11, 32. L
1, 10. 17. 21. 68. 77. 2, 10. 32. 3, 15. 18.21
6, 17. 7, 1. 16. 29. 8, 47. 18, 43. 19, 47. 48
20, 1. 6. 9. 19. 26. 45. J. 18, 14. R. 9, 25
26. 10, 21. 11, 1. 15, 10. K. 14, 21. A. 6, 16
q-/)mi L. 7, 24. J. 7, 12; sonst 6x?.og\ im Phtr,
oi'IovSaloi J. 7, 15; Xctoi L. 2, 31. R. 15,
11; o%log Mc. 2, 4; sonst byloi. Weil das
Wort den Begriff der Mehrheit enthalt, kann
das Verb, im Plur. construirt werden Gr. 4,
191. Es jtflegt darauf ein mdnnliches Adj.,
Particip., od. Pron. im Plur. zu folgen; als-
dann wird das bestimmtere mans vertanden. Kuh-
ner ist die Fiigung , wenn auch manageins im
Plur. steht, od. wenn das Partic. schon weib-
lich gesetzt ist, und dock ein mdnnliches Pron.
folgt Gr. 4, 271. Wahrend das Praedicat also
im Plur. steht, bleibt das begleitende Adj. bei
managei im Sg. Gr. 4, 292: managei Mc. 14,
43; so m. Sk. 49, 22; eis vairfand mis m. k.
6, 16; m. meina R. 9, 26; m. harjis himina-
kundis L. 2, 13; m. fizos baurgs ganoha mif
izai L. 7, 12; alia m. gahausjandei L. 7, 29;
usdribana varf so m. M. 9, 25; so m. vairilom
mik sveraif Mc. 7, 6; samaf rann m. Mc. 9,
25 ; m. anatramp ina L. 5 , 1 ; vas m. motarje
mikila L. 5, 29; andnam ina m. L. 8, 40; alia
m. gahausjandei gaf bazein gufa L. 18, 43; m.
alakjo bahaida L. 19, 48 ; alia so m. stainam af-
vairpif unsis L. 20, 6; veitvodida so m., sei
vas mif imma J. 12, 17; andhof imma so m.
J. 12, 34; ga'iddja sik m. , svasve ni mahte-
dun Mc. 3, 20; setun bi. ina m. Mc. 3, 32;
alia ni. sildaleikidedun Mc. 11, IS; alia so ni.
hausidedun Mc. 12, 37; alia m. sokidedun L.
6, 19; iddjedun garhotjan imma m. J. 12,
18; gatavidcdun fata vaurd alia so m. Neh.
5, 13; gasahv m. - gastigun J. 6, 24; and-
hof so m. jah qefun J. 7, 20; usgaggandei
alia m. dugunnun bidjan - im Mc. 15, 8; m.
sei stof -sehvun J. 6, 22; m., sei stof gahaus-
jandei, qefun J. 12, 29; vas in. bcidandans Za-
kariins jah sildaleikidedun L. 1, 21; alia m. ga-
saihvandans ina usgeisnodedun Mc. 9, 15; dugun-
nun alakjo m. siponje faginondans hazjan guf It. 19,
37; so m. , faiei ni kunnun vitof , fraqifanai
sind J. 7, 49. Sk. 51, 24; in manageins L. 5,
19; m. seinaizos L. 7, 16; fai sinistans m. M.
27, 1; fai frumistans m. L. 19,47; m. filu Mc.
3, 8. L. 7, 11; filu m. Mc. 9, 14; hansa mikila
m. L. 6, 17; in hliumans m. L. 7, 1; in and-
vairfja allaizos m. L. 8, 47; in andvairfja m.
L. 20, 26; managai fizos m. /. 7, 31. 40; ga-
motida imma m. filu L. 9, 37; m. filu iddja J.
6, 5; laistida ina m. filu, unte gasehvun J. 6, 2;
fan] ni. filu Iudaic - jah qcmun J. 12, 9; alls
hiuhma vas m. beidandans L. 1, 10; m. filu, sei
maiagdnf^ — manna.
221
qam -, gahaiisjandans nemun J. 12, 12; in [li-
nos m., ei ni ]>raiheina Mc. 3, 9; in m. J>iios
bistandandeins , <-i galaobjaina J. 11, 42; all m.
iddjedun - ins Mc. 2, 13; filu m. laistidedun
Mc. 3, 7; galesun sik du imma m. filu Mc. 4,
1; ga(jemun sik m. filu Mc. 5, 21; iddjedun afar
imma m. filu Mc. 5, 24; managi-in L. 3, 18;
du m. M. 27, 64. L. 7, 24. 20, 9; faura m.
L. 8, 19. 19, 3; in m. Mc. 5, 27. 30. J. 7,
12; af m. Mc. 7, 33; £>izai m. Mc. 8, 6. Neh.
5, 15 11 nd nh Iiandgl. ill Jiizai manascidai Lb.
ad L. 9, 13; du J>izai m. Mc. 8,2; in £>izai
in. J. 7, 43; us f>izai m. Mc. 7, 17. 9, 17i L.
9, 38. 19, 39; ni. fieii.ai Israela L. 2, 32; m.
seinai L. 1, 68; m. is L. 1, 77; mi£> m. is R.
15, 10; allai m. L. 2, 10; allai Jiizai m. Neh.
5, 18; miJ-> m. ganohai Mc. 10, 46; at venjan-
dein allai in. L. 3, 15; du fiizai afarlaistjandcin
sis m. L. 7, 9; at gahausjandein allai m. L. 20,
45; du m. ungalaubjandein R. 10, 21; m. sei-
namma (si. seinai) Hi. ad R. 11, 1; }>i/.ai m. -
vildedun M. 27, 15; m. Jiizai - andhausjand K.
14,21; {jizai m. - ini Mc. 15, 15; at filu managai
m. visandcin jah ni habandam Mc. 8, 1; f)ixai
111. - inatidi dun jah sadai vaurfmn allai L. 9, 16;
J J0 managcin Mc. 4, 36. 11, 32. 12, 12. 15, 11.
20, 1. 19. J. 7, 12. Neh. 5, 15. 6, 14; faur m. J.
18, 14; faur \>o m. Mc. 8, 6; liaita ]>o ni m. roeina
m. meina R. 9, 25; alia m. L. 3, 21; 111. gafahrida
L. 1, 17; m. fiske filu L. 5,6; m. auhjondein M. 9,
23 ; m. faurgaggandein L. 18,36; £>o m. Jireihandein
Jiuk Mc. 5, 31; \>o m. Lirodjandcin J. 7, 32;
athaitands alia [>o 111. qa[> im Mc. 7, 14; athai-
tands J>o m. qaj> du im Mc. 8, 34; p>o m., ei
galeifiandans saljaina L. 9, 12; biabridcdun tna-
nagcins M. 7, 28; gaqcmun sik m. Mc. 10, 1;
111. sokidcdun ina L. 4, 42; m. firaihun ina L. 8,
42; m. bihvairband f>uk L. 8, 45; qif>and Jpos
m. L. 9, 18; bazjaina ina alios m. R. 15, 11;
gasaihvandeins m. olilcdun sildaloikjandans M. 9,
8; sildaleikidcdun m. qifiandans M. 9,33. J. 7,
15; (rebus ina m. qifiandans L. 3, 10; |>os m.
fin[)andc>iiis laistidedun - ins L. 9, 11; in and-
vairfija allaizo managcino L. 2, 31; faura mana-
geim Mc. 2, 4; {>aim m. M. 11, 7; du fiaim
atgaggandeim m. L. 3 , 7; managcins L. 5, 3;
fios m. - in izc M. 9, 36.
managd u|> s, /"., niQioaiia, Menge, Ueber-
fluss Gr. 3, 523; managdup>s fahedais 'net. 8,2.
in a n a g j a 11 . c. Ace, Ettras vermehren, nXio-
vd£uv ti Th. 3, 12 od. nhjd-vvtiv k. 9, 10:
managjai fraiv izvar lc. 9, 10; izvis frauja m. jah
ganohnan gataujai friajnai Th. 3, 12.
in ana gn an, Gr. 1, 854. 4, 25, nXiova^nv,
reichlich vorhanden sein k. 4, 15. th. 1, 3; in
c. Dat., niniaaivfiv i'v tvvi, reich sein an Et-
was k. 8, 7: managnijj friafiva aiuhvarjizuh allaize
izvara in izvis misso th. 1 , 3 . in allamma ma-
naging - ei jah in fiizai anstai managnaib k. 8,
7; ansts managnandei k. 4, 15 tmd wohl so m.
handugei als Randgl. :a so managfaI])o handu-
gei Lb. ad E. 3, 10.
usmanagnan, Gr. 1, 854. 4, 25, mit du c.
Dat, ntoiooivtiv tig xi, redundare ad aliquid,
vie I sein, sich reichlich teigen: f>ata diupo va-
lcdi ize usmanagnoda du gabein ainfaljjeins ize
k. 8, 2.
manauli, n., axW a -> Gestalt: manaulja bigi-
t.ms sve manna Ph. 2, 8.
manleika, v. leiks.
manamaur|>rj a, v. maurfir.
unmanariggrs, v. riggvs.
manaseds, v. seds.
manna, Gr. 1, 610. 4, 464. 509, Mensch,
avi)o, M. 7, 26. Mc. 10, 2. L. 5, 8. 12. 18.
9, 38. 14, 24. 17, 12. 19, 7; sonst ai'd-oioxog;
es ist hinzugesetzt M. 8, 2; auch steht manna
sums fur rig Mc. 15, 21. L. 8, 49: manna M.
8, 2. 9. 27, 57. Mc. 1, 23. 2, 27. 3, 1. 4, 26.
5, 2. 7, 11. 8, 37. 10, 7. 12, 1. 14, 13. L. 4,
33. 5, 8. 12. 7, 8. 9, 25. 38. 10, 30. 20, 9.
J. 7, 23. 9, 11. 10, 33. 16, 21. R. 7, 24. K.
29
226
manna.
11, 28. G. 6, 1. 7. Ph. 2, 8. T. 2, 5. Sk. 40,
4. 44, 5; auch nach Lb. st. man? Sk. 39, 16;
m. sums L. 14, 16; hvas m. izvara L. 15, 4;
biu£>eigs od. ubils m. X. 6, 45 ; m. afetja jah
veindrugkja X. 7, 34; m. hardus X. 19, 21.22;
m. fravaurhts J. 9, 16; m. fravaurhtais th. 2, 3;
m. gubs t. 3, 17; sa m. Mc. 15, 39. X. 2, 25.
14, 30. J. 9, 24. 30. 19, 5. SA. 51, 10; sa tau-
jands bo in. R. 10, 5; sa frunia od. sa anbar
m. if. 15, 47; sa utana unsar m. k. 4, 16; in
mans Mc 2, 27; utabro m. Mc. 7, 15; du fra-
vaurhtis m. X. 19, 7; in. andvairbi G. 2, 6; fi-
jands m. M. 10, 36; inu m. leik Sk. 37, 15;
leik m. Sk. 38, 17; sunus m. M. 8, 20. 7»fc. 2,
10. 8, 31. 38. 9, 9. 31. 10, 33. 45. 14, 41. L.
7, 34. 9, 22. 26. 44. 56. 58. 17, 24. 30. 18,
8, 19, 10. J. 6, 27. 12, 23. 13, 31; sunaus m.
X. 17, 26; in sunaus m. X. 6, 22; sunu m. Mc.
13, 26. J. 6, 62; bi sunu m. Mc. 9, 12. L.
18, 31; sununs m. X. 17, 22; sa sunus m. M.
9, 6. 10, 23. 26, 2. Mc. 2, 28. X. 5, 24. 6, 5.
J. 12, 34; bis sunaus in. J. 6, 53; bana sunu
m. Mc. 14, 62. J. 8, 28; bize siponje bis m.
J. 18, 17; mann Mc. 10, 2. X. 6, 48. 49. R.
7, 1. £ 7, 26. 77«. 4, 8. S£. 40, 15; us
in. Mc. 7, 15. 20; m. dvalamma M. 7, 26;
m. blindamma J. 9, 1; du aiuainma niujamnia
m. £.2, 15; bamma niujin m. E. 4, 24;
af bamma m. X. 8, 29. 33; bi bamma in-
numin m. R. 7, 22; du bamma m. Mc. 3, 3. 5.
X. 6, 8; us bamma m. Mc. 5, S; niannan M.
9, 9. 10, 35. 11, 8. Mc. 7, 15. 20. 23. 8, 36.
X. 5, 18. 7, 25. J. 7, 22. 51. 8, 40. k. 12, 2.
5fc 38, 3. 52, 7; bi m. K.9, 8. 15, 32; in m.
Mc. 7, 18; bairh m. K. 15, 21. G. 1, 1; m.
baudana daimonari M. 9, 32; allana m. J. 7,23;
ainana m. J. 18, 14; in innuman m. E. 3, 16;
£ana m. AT. 26, 72. 74. Mc. 14, 71. L. 8, 35.
J. 9, 24; ana fiana m. J. 18, 29; Jsana svalei-
kana m. k. 12, 3; fiana fairnjan m. E. 4, 22.
C. 3, 9; manna I,. 5, 20. tf. 9, 20; m. gujjs
7'. 6, 11; mannans Mc. 7, 8. <. 3, 2. 8; ubilai
m. t. 3, 13; od. mans M. 7, 12. J/c. 8, 27. L.
5, 18. 6, 22. 31; allai m. L. 6, 26; taihun firuts-
fillai in. L. 17, 12; m. tvai L. 18, 10; £ai in.
M. 8, 27. i. 2, 15. J. 6, 14; £ai an^arai m.
L. 18, 11; in andvairjsja manne M. 5, 16. 6,1.
10, 32. 33. Mc. 12, 14. L. 16, 15. k. 8, 21;
in aiidvairjjja m. allaize R. 12, 17; nutans m. Mc.
1, 17. L. 5, 10; sunum m. Mc. 3, 28. £.3,5;
anabusnins m. Mc. 7, 7; bi anabusnim jah lai-
seinim m. C. 2, 22; anabusne m. afvandjandane
sis sunja Tit. 1, 14; us bairlin m. Mc. 7, 21;
paim m. Mc. 8, 33; in handuns m. Mc. 9, 31.
L. 9, 44; sumana m. Mc. 15, 21; sums m. L-
8, 49; m. sums L. 15, 11. 16, 1. 19; tvaddje
m. veitvodip>a J. 8, 17; allaize m. K. 15, 19;
du allaim mijjvisseim in. k. 4, 2 ; hvammeh m.
bimaitanaize G. 5, 3; liuteis m. E. 4, 14; in
galeikja m. PA. 2,7; all m. C. 1, 28. Lb. ad
Sk. 43, 17; vaurd m. Th. 2, 13; midumonds
gu]j>s jah in. 7'. 2, 5; nasjands allaize m. T. 4,
10; sumaize m. r. 5, 24; fravardidaize in. ahin
T. 6, 5 ; m. ganist Sk. 38, 1 ; in m. garchsnais
Sk. 44, 16; mannam 31. 6, 5. 14. 15. 16. 18.
9, 8. J. 17, 6. R. 14, 18. #. 1, 25. 4, 9. 7,
23. E. 4, 8. C. 3, 23; m. samjandans, avQ-QO)-
Tic'coiOXOt. C. 3, 22; af m. G. 1, 1; at m. L.
18, 27; at guf>a jah m. L. 2, 52; fram m. M.
6, 2. ilfc. 10, 27; in m. Z. 1, 2.3. 2, 14. 16,
15; us m. Mc. 11, 30. 32. L. 20, 4. 5; allaim
m. Ph. 4, 5. Th. 2, 15; fram allaim m. A\ 3,
2. T. 2, 1; mi£ allaim m. ft. 12, 18; af ubi-
laim in. th. 3, 2; triggvaim in. £. 2, 2; mannans
A'. 5, 11; m. maurjirjandain, <xvdQo<f6voi,Q T. 1,
9; m. ga|jivjandam, avdoaxodioratg T. 1, 10; od.
mans M. 5, 19. Mc. 8, 24. T. 6, 9. S/t. 38,
19; allans m. K. 7, 7. T. 2, 4; f>ans m. J. 6,
10, Sk. 49, 11; fans m. J>m kunjis X. 7, 31.
= J/« negativen Salze steht manna mit inehr
od. weniger abstracter Bedeulung Gr. 3, 6. 4,
220. 459 fiir a) avfl-QUJTlog : manna Jianuna ni
inimiiali'iii — fuiiramanvjuu.
227
.skaidai Mc. 10, 9; ni libaid in. LA, 4; ni luan-
hun aiv rodida in. J. 7, 46. Sk. 51, 9; ni vair-
]>i]> garaihts m. G. 2, 16; ni .skubla rind mann
rodjan k. 12, 4; ni ogands jalt maiinari L.
18, 2; ni og jah m. L. 18, 4; Daub iiiiAm
maune ni sal .life. 11, 2; ni aiu.sliuu auk i.st
m. L. 9, 50; ni aiii.slum in. jainai/r kau.si-ij > L.
14, 24; ni aiii.sliuu ai\ in. sal L. 19, 30; J^aiiei
sahv in. ni ainsliun T. 6, 16. — b) rig: svasve
ni ni.ilita manna M. 8, 2S; ni ni. - bidomjai
C 2, 10. — c) ni manna, ovStig: ni manna
- siujif. Mc. 2, 21; ni m. - innhla Mc. ■'), 3;
ni m. -iuliji Mc. 2„ 22; ni in. mag M. G,
24. Mc. 3, 27. J. 6, 44. 9, 4; m, ni nuhta Me.
5, 4; ni m. - dishulji{> L. 8, 16; ni in. - ga-
tils ist L. 9, 62; in. iiiiina ni gaf L. 15, 16; ni
m. - liva taujiji J. 7, 4; ni in. vail J. 7, 27;
ni. ni habaip J. 15, 13; ni auk ni. Iivanliun -
fijaida E. 5, 29; ni in. mis mityas t. 4, 16;
mann ni gatailiun - ni vailit L. 9, 36; ni vilda
vitan mannaii Mc. 7, 24; ni skuld ist usqiman
maune amiimmehun J. 18, 31; — d) manna ni,
ftqd'tig: ei manna ni viti M. 9, 30; ei in. ni
funfii Mc. 5, 43; ni fjanaseifss - aiv m. akran
matjai Mc. 11, 14; ni m. - frakuiini T. 4, 12;
ni ni. - uslusto E. 5, 6; sailiv ei mann ni qi-
f>ais M. 8, 4; ei m. ni qefseina Mi. 7, 36. L.
S, 56. 9, 21; ei m. ni qr{>i L. 5, 14.
manna hun, d. Ii. manna mil su/'fii/iertem bnn,
steht mtr in rerneinnidrn Siilzen; auch be-
schriinken sick die Casus natiirlich anf den Sg.
masc. Gr. 3, 7. 32. 739. Es Bbertetzt: 1) ovSfig,
iSiemand: ni maiiiialiun auk ist Mc. 9, 39; ni
kara Jiuk mansliun Mc. 12, 14; ni qefnin mann-
liun vailit Mc. 16, 8; ni m. skalkinodedum aiv
Iivanliun J. 8, 33. — 2) ur/diig, Niemand: saihv
ei mannnnn ni qijiais vailit Mc. 1, 43; ni m.
qifiais Mc. 8, 26; ri m. ni spillodedeina Mc. 9,
9; ei m. ni qefieina Jfc, 8, 30; handuns ni ni.
lagjais Lb. ad T. 5, 22; ni manuanliiin — goljaifi .
L. 10.4; ni m. Iioloji, ni m. anamahtjaid L. 3, 14.
mann isk s, menscfilicA, ui'iroioTitvog K. 4, 3;
TloV avf) nu'imov J. 12, 43: fram nianiiiskaiiima
daga A". 4, 3; hauhein manniska J. 12,43; man-
niskaiin vaiirdam Sit. 47, 16.
m an n i .-, k n fliis , in., humanitas, Mensc/tlich-
keit , mensc/iliches Wesen Sk. 62 : ufar insaht
inanniskodaus lohannfs Sk. 47, 19.
manna, hebr., uuvvct, Manna: matidedun manna
J. 6, 31. 49. 58.
ni anvus, Gr. I, 721, 'iroiuog, bereit Gf. 2,
728: manvus im qinian, hoiuu/g lyw iX&tiv k.
12, 14. Gr. 4, 102; fiana manvjana (so si. manv-
jan ?, da es zu visan ge/iiirt) visan k. 9, 5. Gr.
4, 526: ju manvu ist allata L. 14, 17. Gr. 4,
470; nifl Itvar sinteino ist m. J. 7, 6; kelikn
mikilata gastravif) manvjala Mc. 14, 15; rahnei]]
manvi , \pifaiyu Tt)v drcnavijV Jjb. ad L. 14,
2S; <Iu manvjaiin bvopan k. 10, 16.
it ii in a n v u s , Gr. 1, 721, anctoaoxivctOToq,
unvorbereitet : bigitand izvis unmanvjans k. 9, 4.
in a ii \ ii b a , adv., bereit Gr. 3, 109 : manvuba
babandans du fraveitan, iv iroifiw t%0VTig tx-
dixijoca k. 10, 6.
in a n \ jan, c. Ace, xaraoTt^nv ri, Etwas in
Bereitschaft setzen , zu rechte machen Mc. 1,
19; daneben c. Dat., ifotfta£tiV ft rtvi, fur
Jemanden Mssm. ad Sk. 43, 12: manvja izvis
stad J. 14, 3 ; hvar vileis ei galeijiandans manv-
jaima, ei matjais paska Mc. 14, 12; j.iinar manv-
jaij) unsis Mc. 14, 15; nascin fieina, fioei man-
vides L. 2, 31; manvei, liva du nabt matjau L.
17, 8; m. mis sali]bvos Phil. 22; manveijj vig
fraujius Mc. 1, 3. L. 3, 4; manvjan fraujin ma-
nagein gafabrida L. 1, 17; in. vigans imma L.
1, 76; sve m. imma L. 9, 52; gagga m. stad
izvis J. 14, 2; Jjans in skipa maiivjandans natja
Mc. 1, 19; Jsaimei manvif) vas Mc. 10, 40; in
fon fiata aiveino Jsata manvido unhulfiiu M. 25, 41.
fa ii rani an v jit n. c. Ace, praepararc aliquid,
Etwas vorbereiten: fauramanvjandci saivalos fiize
daupidane Sk. 43, 12.
29*
228
gamanvjan — marzjan.
gamanvjan, c. Ace, Eiwas bereit mac hen;
i^aQTiynv Tt, t. 3, 17; xccTaoTi&iv L. 6, 40.
R. 9, 22; xanQyal^tad-cti k. 5, 5; hoifta^uv
t. 2, 21; xaTaoxevd&iv M. 11, 10. Mc. 1, 2.
L. 7, 27 ; aaoaoxivd^uv It. 9, 2. 3. — abhan-
gig du c. Dot., tig ti 72. 9, 22. k. 5, 5. t. 2,
21 od. noog ti t. 3, 17: saei gamanveif) vig
[loinana faura J>us M. 11, 10. Mc. 1, 2. L. 7,
27; sac! jah gamanvSda uns du Jianima k. 5, 5;
du al lamina vaurstve godaize gamanvijjs t. 3, 17;
od. gamanvlds hvarjizuh vair£>ai L. 6, 40; ei ga-
manvidai sijaijb k. 9, 3; Axaja gamanvida ist k.
9, 2; lamba gavalida saihs jah gaitsa gamanvida
vas mis Neh. 5, 18; vgl. Lb. ad E. 5, 3; du
allamma vaurstve godaize gamanvi£> t. 2, 21; bi
kasam £>vairheins gamanvidaim du fralustai 72. 9, 22.
fau ragamanvjan, c. Ace, Etieas vorher
bereiten, TTQoiTOifid&tv ti R. 9, 23. E. 2, 10;
TlQoxaraQTi^ttV k. 9, 5 : ei fauragamanvjaina Jsana
fauragahaitanan aivlaugian izvarana k. 9, 5; Jaoei
fauragamanvida du vulj:>au 72. 9, 23; £>oei f. gu£>
E. 2, 10.
in a n vi {■> a, /., iroi/naaia, Bcreitschaft: in
manvij^ai aivaggeljons gavairf>jis E. 6, 15.
ma ran aj>a, cliald., {ictnuv d&d K. 16, 23.
marei, f., &dkuooa, mare, Meer Gf. 2, 819.
Gr. 3, 381: vindos (vinds) jah marei M. 8,27.
Mc. 4, 41 ; in. vinda mikilamma vaiandin urraisida
vas J. 6, 18; malma mareins 72. 9, 27; in diu-
pijaai vas in., iv tw ftv&<Z nsnoujxa k. 11, 25;
vegs mikils varf> in marein M. 8, 24; gasok vin-
dam jah m. M. 8, 26; aflaijj du m. Mc. 3, 7;
gasitan in in. Mc. 5 , 13 ; vas faura m. Mc. 5,
21; qam at m. Galeilaie L. 17, 6; daupidai vo-
sun in milhmin jah in m. K. 10, 2; hireikeim in
m. k. 11, 26; hindar marein, tig to ntnctv M.
8, 18. 28. Mc. 5, 21. 8, 13; tig to moav Tijg
■d-cddaaiig Mc. 5, 1; moav Tfjg tfaldoor/g J.
6, 22. 25; ufar m., moav Trg &a).c'.oorig J. 6,
1. 17; in m. M. 8, 32; rann in m. Mc. 5, 13;
ei fravaurpans vesi in m. Mc. 9, 42 ; vairp Jsus
in m. Mc. 11, 23; m. £>airhiddjedun K. 10, 1;
ana m. J. 6, 16. 19; faur m. Mc. 1, 16. 2, 13;
vifira m. Mc. 4, 1.
marisaivs, v. saivs.
Maria m, Maoidfi, Weibernamen : Mariam L.
1, 27. 34. 38. 39. 46. 56; ni ogs f>us, Mariam
L. 1, 30.
M a r j a o d. M a r i a , Maoia, Weibernamen : Marja
M. 27, 56. 61. Mc. 15, 40. 47. 16, 1. L. 8,
2. /. 11, 2. 32. 12,3 od. Maria L.2, 19; Mar-
jins Mc. 6, 3. J. 11, 1 od. Mariins L. 1, 41;
Marjin Mc. 16, 9. J. 11, 45 od, Mariin L. 2,
5. 34; Marjan J. 11, 19. 28. 31 od. Marian L.
2, 16.
marka, f, Mark, Grenze, [ifd-doiov Mc. 7, 24;
sonst oqiov Gf. 2, 846. Grr. 496: galei£>ands
af markom Tyre jah Seidone Mc. 7,31; qam in
m. ludaias Mc. 10, 1; ei uslij>i hindar markos
ize M. 8, 34; dugunnun bidjan ina galei|>an hin-
dar m. seinos Mc. 5, 17 ; galaif) in m. Tyre jah
Seidone Mc. 7, 24.
gamarko, /"., Grenznachbarin: Seina fairguni
ist in Arabia, gamarko J>izai nu Iairusalem (av-
otol%h 81 Ttj vvv 'hQovoce?Jju) G. 4, 25.
Markaillus, Marcellus, Mannsnamen: Markail-
laus {Lb.: Markailliaus) Sk. 44, 23.
markreitus, m. , (ictoyaQiTtjg , Perle Gr. 3,
380. I, 48: markreitum C. ad T. 2, 9.
Mark us, Mdoxog, Mannsnamen: Markus C.
4, 10; Marku t . 4, 11; aivaggeljo Jiairh M. Mc.
inscr.
Marf>a, Weibernamen: MarJ>a J. 11, 20. 21.
24. 30. 39. 12, 2; Margins J. 11, 1; Marfan
J. 11, 5. 19.
marytre, twv (mxqtvqcov, dcr Blutzeugen: ga-
min} >i marytrc £>ize - gabrannidaize Calend.;
vgl. Mssm. Sk. 182.
marzjan, c. Ace, oxavda?.i£eiv rwa, Jeman-
den argern Gf. 2, 829. Gr. 2, 268: jabai augo
afinarzjan — matjnn.
Ml
]>ein marzjai bnk J/. 5, 29. Mc. 9, 47; jabai
m. [»nk hamliis beiiia M. 5, 30. Mc. 9, 43; ja-
Lai fotus £>eins m. {>uk Mc. 9, 45.
afmarzjan, c. Ace, (lass.: hvas afmarzjada
A. 11, 29; ci ni afinarzjaindau J. 16, 1.
gamarzjan, c. Ace, dass.; im Pass., oxav-
daXi±io&ca, Anstoss nelnnen Mc. 6, 3; ab/iiin-
gig in c. Dat., ev rtvi, an Jemandcm M. 11,
6. L. 7, 23: bata izvis gamarzeib J. 6,61; jabai
mats g. brof>ar K. 8, 13; ci ni gamarzjau bro-
bar mcinana K. 8, 13; sahvazuh saei ganiarzjai
ainana Mc. 9, 42; saei ni gamarzjada in mis M.
11, 6. L. 7, 23; gamarzjanda Mc. 4, 17; ga-
marzidai vaurbun in bamina Mc. 6, 3.
marzeins, /*., axixvdaXov, Aergerniss: jbannu
gatanran(a) izt marzeins galgins Lb. ad G. 5, 11.
afmarzeins, f. , ana r>; , Aergerniss , Be-
trug: afmarzeins Mc. 4, 19; afmarzeinais £.4,22.
frabjamarzeins, f., Tihischung , Bet/tb-
rung des Verslandes: sis silbin frabjamarzeins
ist, rpQivanaxa iavrov, betriigt sick selbst Lb.
ad G. 6, 3.
ga marzeins, f., axavda).ov, Aergerniss:
hallu gamarzeinais R. 9, 33; ci ni satjaib bistugq
brobr aibbau gamarzein R. 14, 13 ; Iudaium g.
K. 1, 23.
mats, m., Speise, ftguaig J. 6, 27. 55. R. 14,
17. /•. 9, 10; somt /?pu//t«; im Plur. auc/i tm-
airia/xog L. 9, 12. Gf. 2, 904. Gr. 3, 460:
mats J. 6, 55. R. 14, 17. K. 8, 13; in mails R.
14, 15. 20; mata beinamma R. 14, 15; du m.
i. 9, 10; in m. C 2, 16; anabaud izai giban
mat, Sura^iv avrij do&rivat (fayiiv L. 8, 55;
in bana m. bana fralusanan ak m. Jiana visandan
du libainai aivcinon J. 6, 27; m. gif imma, if/uj-
pi£s airov R. 12, 20; gabarban mate T. 4, 3;
allans matins Mc. 7, 19; saei babai m. L. 3, 11;
et bugjaina sis m. L. 9, 12; batei vcis bugjaima
allai bizai manascidai m. L. 9, 13.
na lit a mats, in., diinvov, Nachlessen: hvci-
lai nabtaraatis L. 14, 17; ni ainshun-kauseib bis
n. mcinis L. 14, 24; at mikilamma nahlamata
anakumbjandans Sk. 49 , 16 ; nahtamat vaurbta
bain maistam seinaizc Mc. 6, 21; |>an vaurkjais
undaurnimat aij.jian n. L. 14, 12; manna turns
gavaurbta n. mikilana L. 14, 16; gavaurbtcdun
imma n. J. 12, 2; afar n., una to btimn,oai
K. 11, 25.
undaurnimats, »«., ixQiavov, Friihstack Gr.
2, 413. 429: {>an vaurkjais nndaurnimat aibbau
nabtamat L. 14, 12.
matibalgs, v. balgs.
m a i jan, essen (fresscn, von Thieren L. 15,
16); ftiftgiii oxup J. 6, 13; TQwynv J. 6, 54.
56. 57. 58. 13, 18; avvtaO-'uiv G. 2, 12; sonst
ho&it4V; auch du nalit matjan, iSunvtiv Lb. ad
L. 17, 8. Gr. 2, 583; — abhangig der Ace,
xi, Etwas M. 6, 25. 31. Mc. 1, 6. 2, 26. 3,
20. 7, 5. 8, 1. 2. 11, 14. 14, 12. 14. L. 4, 2.
6, 4. 7, 33. 10, 7. 8. 14, 15. 15, 16. 17, 8.
J. 6, 23. 31. 49. 53. 54. 56. 57. 58. 13, 18.
15, 28. R. 14, 2. K. 8, 13. 10, 3. 18. 25. 27-
11, 26. 29. th. 3, 8. 12. Neh. 5, 14. Gr. 4,
611. — Der Gcnit., ix Tivog, von Etwas J. 6,
26. 50. 51. AT. 9, 7. 11, 28. Gr. 4, 649; vgl.
Lb. ad K. 9, 7. — Den Dat inUr. Mc. 7, 2.
5. Gr. 4, 712. — af c. Dat, ctno Tivog Mc.
7, 4. 28. — at c. Dat, naoa Tivog th. 3, 8.
— mib c. Dat, ptra Tivog M. 9, 11. Mc. 2,
16. 14, 14. L. 5, 30. 7, 36. J. 13, 18. G. 2,
12: malja jab drigka L. 17, 8; ni m. miniz aiv
A'. S, 13 ; mib niotarjam jab fravanrb taiiu mat ji J >
(jab driggkib) M. 9, 11. Mc. 2, 16; saei m.
blaif L. 14, 15; jahai bvas m. J>is blaibis J. 6,
51; saei m. mcin leik J. 6,54. 56; saei m. mik
J. 6, 57; saei m. bana blaif J. 6, 58; gras in.
^2. 14, 2; saei m. jah drigki|> unvairjiaba, staua
sis silbin in. K. 11, 29; bva matjam M. 6, 31;
mib iiiotarjain jah fravaurbtaim matjid jah drig-
kid L. 5, 30; od. nibai matjib leik bis sunaus
mans J. 6, 53; ni matjand Mc. 7, 3; af raablja
ni in. Mr. 7, 4; unhvabanaim bandiim m. blaif
230
gamatjan — inaudjan.
Mc. 7, 5; m. af drauhsnom barnc Mc. 7, 28-,
m. jah drigkand L. 5, 33; £>arei paska mi£> si-
ponjam liieiiiaini maljau Mc. 14, 14; liva du
nalit in. L. 17, 8; ei matjais paska Mc. 14, 12;
ni £>anaseif>s us £>us aiv manna akran matjai Mc.
11, 14; saei f>is in. J. 6, 50; hvas akran Jaize
ni m. K. 9, 7; hvas miluks |)is avefjjis ni m.
K. 9, 7; sva Jais hlaibis in. K. 11, 28; ei ni m.
th. 3, 10; hva matjaif) M. 6,25; in. Jaata faur-
lagido izvis L. 10, 8; all m. K. 10, 25. 27 j ni
m. K. 10, 28; ja>f.e nu m. K. 10, 31; sva ufta
svc in. fjana hlaif A. 11, 26; hva matjaina Mc.
8, 2; ei m. Jjai J. 6, 5; ei seinana hlaib m. th.
3, 12; niatida Jjramsteins jah rnili]} haijiivisk Mc.
1, 6; hlaibans faurlageinais ni. Mc. 2, 26. L. 6,
4; ni in. vaiht L. 4, 2; saei ni. mi]> mis hlaib
J. 13, 18; mif. Jdudom m. G. 2, 12; hlaif ni
matidedum Neh. 5, 14 ; ni arvjo hlaib m. at hvam-
ma th. 3, 8; matidedu]) Tjize hlaibe J. 6, 26;
matidedun L. 6, 1. 9, 17; £>oei ni. sveina X. 15,
16; Jiarei m. hlaif 7. 6, 23; manna m. J. 6, 31.
49. 58; fpana saman mat ahmeinan m. K. 10, 3;
ei matidedi mi]) inima L. 7, 36 ; hva matidedeina
Mc. 8, 1; ei m. pasxa J. 18, 28; mat jam jah
drigkam K. 15, 32; nimif}, ma£>ji]p K. 11, 24;
ni gcbujs mis inatjan 7)7.25,42; Jianzci ni skuld
ist cd. Mc. 2, 26. L. 6, 4; nib hlaif m. Mc. 3,
20; haihait izaigiban in. Mc. 5,43; gibi]) im jus m.
L. 9, 13 ;hlaif us hiniina gaf im du m. J. 6, 31;
hvaiva mag sa unsis leik giban du m. J. 6, 52;
du galiugagudain gasalif> in. K. 8, 10; faursni-
\\\> du in. A'. 11, 21; ibai gardins ni habaij)
du m. jah drigkan K. 11, 22; afar f>atei ni. Sk.
49, 22; matjands L- 7. 34; nih hlaif m. L. 7,
33; sa m. jiaiuma ni matjandin ni frakunni, if)
sa ni m. J>ana matjandan ni stojai R. 14, 3; ina
matjandan mija £>aim motarjam Mc. 2, 16; mat-
jandans L. 15, 23; J>ai m. Mc. 8, 9; m. jah
driggkandans \>o at im L. 10, 7 ; ]iai m. hunsla
K. 10, 18; Jjaim matjandam J. 6, 13; sumans
gamainjaim handum inatjaudans Mc. 7, 2.
gamatjan, io&iuv, essen, eine Mahheit haf-
ten: gamatjis L. 17, 8; gamatidedun Mc. 8, 8.
in i |> m a t jan, c. Dat., avvtad-iuv rivi, mit
Jemandem itisammen essen: mijsmatjif) im L. 15,
2; fiamma svaleikamma ni ini]>inatjan K. 5, 11.
Matta|>an, Mcct&clt od. Marrcc&d, Manns-
namen: sunaus Malta] 'anis L. 3, 29. 31.
Ala tta[> ius, MccTTa&iag, Mannsnamen: sunaus
Mattajiivis od. Mattajjiaus L. 3, 25. 26.
M a t J> a i u s od. M a \> \> a i u 9 , MccTd-alog, Manns-
namen : Matfpaiu M. inscr. Mc. 3, 18 ; od. Ma{>
]jaiau Lb. ad M. 9, 9. L. 6, 15.
Blat|>at, Mca&dr, Mannsnamen: sunaus Mal-
fjatis L. 3, 24.
maba, m., axioh]^, Made, Wurm Gf. 2, 658.
Gr. 3, 365 : ])arei mafaa ize ni gasviltijs od. ga-
dau^ni]) Mc. 9, 44. 46. 48.
ma])!, n. , ayoou, Mar lit Gf. 2, 706. Gr. 3,
508. /, 170. Grr. 746: af mafda ni matjand
Mc. 7, 4.
in a |> l,j a n , kaXetv, Sermocinari, offentlichre den
Gr. 4, 829: fianaseifis filu ni mafplja mif> izvis
J. 14, 30.
majjleins,/ 1 ., Xa)ua, offentliche Rede : dnhve
majjlein meina ni kunnu|> J. 8, 43.
fauramajaleis, wi., Sprecher, Vorsteher;
ctQZiav M. 9, 34. L. 8, 41.; sonst dqyr,g od.
ciovv -: fauramajdeis synagogais vas L. 8, 41;
vas f. motarje, aoy^Tlhoinig L. 19, 2; f. {jiudos,
id-vdgx>]g k. 11, 32; ei veisjau f. Lb. ad Neh.
5, 14 ; fram f)is fauramaj>leis synagogeis sc. garda,
TTaoa tov aQyiavvaywyov L- 8, 49. Gr. 4, 261.
953; in fauraina])lja unhul]>oiio 717.9,34; f. baurgs
JSeh. 7, 2; fauramafljos Neh. 5, 15. 17: faur.v
ma|)lje Sk. 39, 4.
fauramaf>li, J)., Vorsteheramt: hlaif faura-
ma]3leis meinis Neh. 5, 14. 18 ; vgl. Lb. ad L.'oA.
M a f> u s a 1 , Ma&vadka , Mannsnamen : sunaus
Ma]>usalis L. 3, 37.
maudjan. c. Ace, suggerere alicui, Jemandem
gaiunildjan — nicl.
231
einhelfen , eingeben ; ihn erinnern Gr. 2 , 49 :
vaila ins maiideiji Sk. 47, 6.
gamaudjan, c. Ace. tier Perton mid Gen.
tier Suc/ic , vnn^uivijaxnv rivet rt , Jemunden
an Etwas erinnern, ihm Etwas einschiirfen J.
14, 26. t. 2, 14; c.lnf, av(cuitiv))v/.eiv I. 1,
6. Sk. 50, 12 Gr. 4, 99: gamaudja Jiuk anaqiu-
jan t. 1, 6; gamaodeij) iwii allis Lb. ad J. 14,
26; an|iaran.s ganiaudida gaunijan Sk. 50, 12;
Jiizei gamaudci t. 2, 14.
in a ii d i' i n s , /"., Erinnernng, Ermahnung : ufar
inaudciu Sk. 47, 5.
gamaudeins, f. , vttou vijaig , Erinnernng :
gamaudciii andiiimands Jiiios galaubeinais C. ad
t. 1, 5.
maurgins, rii.. Morgen Gf. 2, 852. Gr. 3, 153;
tteht ohne. Artie. Gr. 4, 384: vas maurgins, i\v
itQOit J. 18, 28; du niaurgina, avniov K. V>,
32; at niaiirgin vaurjiana, TtQiotaq yfVouivijg M.
27, 1; in in., rroioi 31c. 11, 20. 16, 9; ini to
JTflW'/' Mc. 15, 1.
*maurgjan, kiirzen Gf. 2, 851.
gamaurgjan, c. Ace, Etwas abkiirzen, ovv-
Ttuvtiv xi R. 9, 28; xoXoBoiv n Mc. 13, 20:
gamraflgida Jians dagans Mc. 13, 20; ni frauja
gamavrgidesU J>ans dagans Mc. 13, 20; vaurd
gainaur^jaiids li. 9, 28; vauid jjamaurgiji taujiji
K. 9, 28.
ni a ii in a n, itfQturiu' , sorgen , besorgt sein Gf.
2, 860. Gr. 2, 169; c. Dot, nvi , fiir od. mm
■Mm .1/. ii, 25. ftfc 4, 6. Gr. 4, 715. 839:
ni inaiiriiaiji -.aixalai iziarai M. 6, 25; ni in. M.
6,31; ni vaililai in. Ph. 4,6; inanrnands M.6,'27.
maurjir, n., tpovog, Mord Gf. 2, 855. Gr. 2,
143. 259. 3, 510; es ist /tiir.iigesetzt T. 6, 4:
mnurjir galavidt'dun Mc. 15, 7; inaurjira il/c. 7,
21. 6f. 5, 21. T. 6, 4.
maurjirjan , (fovivuv, morden; c. Ace. T.
1, 9. Gr. 4, 620: safe* maurjir.-i{> M. 5, 21; ni
maurjirjais M.5, 21. Mc. 10, 19. L. 18,20. A'. 13,
9; inaniiaiis inaurfirjandam, avSoorpovoig T. 1, 9.
in a n a in a ii r | > rj a , in., in'i'f tittmoxTovog, Men
sc/ienmfJrder Gr. 2, 412. 508: jains mana-
niaurjirja vas Lb. ad J. 8, 44.
mavi, f, Miidchen, acrig L. 8, 51. 54; nay
\t-ivog K. 7, 25. 28. k. 11, 2; sonst y.oiiaaiov
Gr. 3, 322. 336. /, 70 : so mavi M. 9, 24. 25.
Mc. 5, 42. 6, 28; jabai liu^ada m. AT. 7, 28;
] .ma atlan |>izos maujos L. 8, 51; Jiizai maujai
Mc. 6, 22. 28; mauja svikna k. 11, 2; mavi L.
8, 54; Li maujos K. 7, 25.
in a v i 1 ii , f, xoQccOiov, Mugdlein Gr. 3, 666 :
mavilo, du Jius qi]>a, urreis Mc. 5, 41.
megs, m., Eidam Gf. 2,629. Gr. 2, 27. 3, 321.
Grr. 468: megs vas Saikainciius Neh. 6, 18.
in cins, v. ik.
meki, «. , [u'c/cuoct , Schivert Gr. 3, 440. /,
57: meki alunins E. 6, 17.
m e 1 , n., 1 ) Zeit, iuqk li. 13, 1 1 ; %Quvog Mc.
9, 21. L. 1, 57. 4, 5. 8, 27. 29. J. 12,35. 14,
9, G. 4, 1. 4. f. 1, 9. TO. 1,2; *o/w* xaioog
— 2) im Plur., Schrift, yocifiuara J. 5, 47;
yna(fi] L. 4, 21; yowfcci Mc. 12, 24. Gf. 2,
714. Gr. 2, 54. /, 170. Grr. 746: usfullnoda
fata mel Mc. 1, 15; bvan lagg in. ist, ei fiata
varji iinma Mc. 9, 2 1 ; Aileisabaiji usfullnoda m.
du bairan L. 1, 57; m. mein ni naub ist, if) m.
izvar sinleino ist maiivu J. 7, 6; nieiiiata in. ni
nanli usfulliji ist J. 7, S; m. ist uns ju us sle-
pa urreisan A'. 13, 11. Gr. 4, 115; sai nu m-
vaila andancin /•. (i, 2: vairjiiji in., fan ni ns-
[uilainl t. 4 , 3; in. ineinaizos disMssais atist t.
4, 6; in stika nielis L. 4, 5; svalaud m. mi{>
izvis vas J. 14, 9; svalaud in. sve ist ft 4, 1;
bife qaui usfulleins m. G. 4, 4; mela gabaurfais
srinaizos, roi"^ ytvioioig Mc. 6,21; in. andanem-
jamina A. 6, 2; m. svesamma 7*7. 1,3: bi Jiamnia
in. R. 9, 9; du m. L.8, 13: du in. bveilos Th. 2,
17; du leitilauima ni. Sk 43, 12; in m. L. 20,
10; in jainaniina in. M. 11, 25. E. 2, 12; in
f annua m. Mc. 10, 30. L. 18, 30; in m. sei-
uaiuina L. 1, 20; in Jiamnia nu in. /. 8, 14; in
232
mcljan — gameljan.
m. {nilainais Sk. 39, 2; us fjamma m., « roi-
xov J- 6, 66; manag inel, noXXolq zgovoig L.
8 29. f>ata m. niubseinais £>einaizos L. 19, 44
naub leitil m. J. 12, 35; ixt pixgov J. 13, 33;
bandei m. liabam G. 6, 10; bata m. C. 4, 5;
at m. Mc. 12, 2; at m. svcsata G. 6, 9; faur
m . M. 8, 29. AT. 4, 5. Sk. 51, 4; und m. i.
4, 13 ; usfullnodedun mela bo in ausam izva-
raim L. 4, 21; usfulleinais mele E. 1, 9; melam
Lb. ad G. 4, 10; m. svesaim T. 2, 6;
in m. svesaim T. 6, 15; jainis m. J. 5, 47;
mela lagga, ix %qoV(ov Ixccvojv L. 8, 27; in alia
m., *v navxl XQovu> E. 6, 18; faur m. aiveina
t. 1, 9. Tit. 1, 2; ni kunnandans m. nih mabt
gubs Mc. 12, 24.
meljan, schreiben, d. h. Buchstaben zusam-
menlegen, neben einander setzen Gr. 4, 830;
avaxdaaea&ai L. 1, 1; anoyQcicfso&ca, nomen
profiteri apud censorcm L. 2, 3; sonst yQatpuV'
— die Person, an welche man schreibt f steht
im Dat. L. 1, 3. K. 5, 11. k. 1, 13. 9, 1. 13,
2. G. 1, 20. Ph. 3, 1. Th. 4, 9. 5, 1. T. 3,
14; od. wird durch du bezeichnet R. K. subscr.;
— the Sac lie im Ace, od. im Inf. K. 5, 11
od. es fo/gt batei, oxt, R. 10, 5. k. 13, 2 : mela
baim faura fravaurkjandam , batei ni freidja k.
13, 2; bata aljabro ni. k. 13, 10; batei m. izvis
G. 1, 20; sva m. th. 3, 17; bata bus m. T. 3,
14; Moses meleib bo garaihtein us vitoda, batei
libaib R. 10, 5; ni alja mcljam izvis k. 1, 13;
ei izvis meljaima Th. 5, 1; melida izvis ni blan-
dan K. 5, 11; jabai m. k. 7, 12; melida L. 1,
63; melei ahtautehund L. 16, 7; bokos afsatei-
nais meljan Mc. 10, 4; m. insaht bi bos vaih-
tins L. 1 , 1 ; gahabjo bus m. L. 1 , 3 ; du m.
izvis £. 9,1; bo samona izvis m. PA. 3, 1 ; m.
izvis Th. 4, 9 ; sa meljands bo aipistaulein /2.
16, 22; ei melidai vescina L. 2, 3; du Kaurin-
bium frume melida ist K. subscr. ; mais bugkeib
m. visan K. subscr. : du Rumonim melib ist R.
subscr.
a nit meljan, aufschreiben: urrann - anameljan
(cc7ioyQcnpcto~&ai, sich aufschreiben lassen) L. 2, 5.
f an rameljan, vorher abmalen: izvizci faura
augam Iesus fauramelifjs vas , otg xax btt&u'l.-
fiovg 'Iqaovg Tt^oiyqccrp} G. 3, 1.
g a meljan, schreiben, iyyowftw k. 3, 2
(dafilr inna gameljan k. 3, 3); nooyodfpeiv R.
15, 4 (vffl. Lb. ad L. 15,24); anoyQuytod-ai,
nomen sunm profiteri apud censorem L. 2, 1 ;
somt yQctrpuv, — das Part. Praet. auch fur
xo gij&iv M. 8, 17; t) yqayl] Mc. 12, 10. 15,
28. J. 10, 35. 13, 18. 17, 12. R. 9, 17. G. 4,
30; - die Person, an welche man schreibt, be-
zeichnet der Dat. Mc. 12, 19. L. 20, 28. A'.
5, 9. k. 2, 4. Phil. 21; — die Sache der Ace.
Mc. 10, 5. k. 2, 3; od. bi c. Ace, tuqi xivog
M. 11, 10. L. 7, 27. J. 5, 46; isti xiva Mc.
9, 12. 13 (auch wohl ntoi xov viov st. xu v'tiu
L. 18, 31); od. du c. Dat, ini xivi J. 12, 16.
od. ein abhdngiger Satz mit batei, oxi Mc. 11,
17. L. 4, 4. 19, 46. R. 8, 36 od., ist es ein
Gebot, batei -ei, oxi-'iva Mc. 12, 19; od. ei,
'iva L. 20, 38; — das Mittel, womit man
schreibt, der Dat. instr. G. 6, 11. Phil. 19; —
den Ort, wo geschrieben steht, ana c. Dat., ev
xtvv J. 6, 45. K. 5,9; od. in c. Dat. Mc.
1, 2. L. 2, 23. 3, 4. J. 8, 17. 10, 34. K. 14,
21. k. 3, 2; — den Zweck du c. Dat., tig xi
R. 15, 4; od. ein abhangiger Satz mit dubbe-
ci k. 2, 8 od. ei k. 2, 3. Gr. 4, 772: gamelida
izvis ana bizai aipistaulein, ni blandaib K. 5, 9;
bata silbo g. izvis, ei ni babau k. 2, 3; g. izvis
k. 2, 4; dubbe g., ei ufkunnau k. 2, 8; hvilei-
kaim bokom izvis g. meinai bandau G. 6, 11;
ik g. meinai bandau Phil. 19; g. bus Phil. 21;
gamelida izvis bo anabusn Mc. 10, 5; g. unsis
batei -ei nimai Mc. 12, 19; g. uns, ei nimai L.
20, 28 ; bi mik jains g. J. 5, 46 ; gamelei fimf-
tiguns £• 16, 6; gameljan allan midjungard L.
2, 1; aipistaule -gamelida in hairtam unsaraim k.
3, 2; aipistaule- inna g, ni svartizla k. 3,3; sva
ufmeljan — iiicrjun.
233
filu auk. sve fauragamcli{> var]>, ilu un.sar.ii lai-
scinai gamelij) varji A'. 15, 4; bi panci g.
ist M. 11, 10. L. 7, 27; sve g. ist in Esaiin
jiraufctau Mc. 1, 2; sve g. ist Mc. 7, 6;
bvaiva g. isl l>i sunn mans Mc. 9, 12; svasve g.
ist bi in. i Mc. 9, 13; iiin g. ist, Jatri liaitada
Mc. 11, 17. in vitoda bva g. ist L. 10, 26,
g. ist, Jiatci ist L. 19, 46; svasve ist g. J.
b, 31. 12, 14; ist g. ana jiraiifilum 7. 6, 45;
in viloila i/.vaiainnia g. ist J. 8, 17; niu ist
g. in vitoda i/.\ arainina .7. 10, 34; svasve g.
ist, jialci gadau[>janda It. 8, 36; svasve g. ist
R. 9, 13. 33. 10, 15. 11, 26. 15, 9. k. 8, 15.
9, 9; g. ist R. 12, 19. 14, 11. K. 1, 19. 4, 6.
9, 9. G. 4, 22. 27, in vitoda g. ist, {aatei rodja
K. 14, 21; f>ala vas ilu {annua g. J. 12, 16; qi-
jii[i {jata g. A. 10, 11; od. svasve gamelid ist
in vitoda fraujins L. 2, 23; g. ist in bokom L.
3, 4; g. ist, Jiatci libaid L. 4, 4; g. ist, invei-
tais L. 4, 8; g. ist, f>alei anabindif) L. 4, 10;
{>arei vas g. L. 4, 17; od. p>ata gamelido Mc.
15, 28. /. 10, 35. 13, 18. 17, 12. R. 9, 17.
G. 4, 30; f>ala g. |>airh Esaian praufetu M. 8,
17; liva Ut })ala g. L. 20, 17; all Jiala g. fiairb
praufctuns bi sunu mans L. 18, 31 ; vaurd Jjata
g. in vitoda ize J. 15, 25; vaurd Jjata g. K.
15, 54; bi [lamma gamclidin k. 4, 13; nih {xita
gamelido ussuggvn{> Mc. 12, 10; namiia izvara
gamelida sind in liiminani L. 10, 20.
u f in e 1 j a n , untcrschreibrn : ik ufmclida inscr.
N§ap. und Ani.
ii la r in e 1 ja n, c. Ace, iniyQcuptiv ri, Etwas
dariiber scfireiben; v.is ufarnieli fairinos is ufar-
mel$ Mc. 15, 26.
fauragameljan, Trooynctytiv, tor her schrei-
ben: sve fauragamelida in leitilamma E. 3, 3;
sva filu sve fauragamelijj varfj R. 15, 4.
gameleins, f., Schrift, yftttftfta, sonst yQu-
(fij: qaf> gameleins J. 7, 38. 42. T. 5, 18; in
gamrleinim k. 3, 7.
gilstrameleins, uTtoyQfttpr^ , Vencichniss
der Abgaben, Schutzimg : sob |<au gilstrameleins
frumista varj) L. 2, 2.
u fa r m e I e i n s , f. , iwyocupii , Ueberschrift :
In is isl (I manleika jab so ufarnielcins Mc. 12, 16
ufarnieli, n., dais. Gr. 3, 499 : vas ufarmelj
fairinos is ufarmelij> Mc. 15, 26; bvis habai|)
maiileikan jab ufarmeli L. 20, 24.
in el a, m., (tedtOff, Scheffel Gr. 3, 458: ei of
melan satjaidau Mc. 4, 21.
me Ha, m., aifojvij, Mond Gf. 2, 794. Gr. 3,
350. /, 57: mena ni gibi{> liuha{> sein Mc. 13, 24.
mi n n [>s, w., Gr. 1, 160. 4, 466, ftqv, Mo-
nat: sa menofis saibsta ist iiai L. 1, 36; in
nienof) saibstin L. 1, 26; menojium G. 4, 10;
iii('iiii[is (mil L. 1, 24; galuknoda himins du j*
ram [>rim jab m. saihs L. 4, 25. Gr. 4, 940;
vgl. Lb. ad L. 7, 21.
Merila, Mannmamen: Merila inscr. Neap.
*mers, famosus, bcrii/mit Gf. 2, 821.
vailamers, liiblich, i'v(pi]uog: Jnsbvab f>atei
vailameri, was wohl lautet Ph. 4, 8.
vajamerei, f. , (llaa<pjuia , Liislerung: in
vajamcrcins J. 10, 33.
merila, f., Gerucht, Kunde; (p>)ui] M. 9,
26. L. 4, 14; axon Mc. 1, 28; i,yo S LA, 37.
Gr. 3, 499. 4, 793. Grm. 703: usiddja merif>a
so and alia jaina air]>a M. 9, 26; usiddja m. is
and allans bisitaiuls Galeilaias M. 1, 28; m. ur-
rann and all gavi A. 4, 14; usiddja m. fram imma
and allans stadiiis L. 4, 37.
in er jan, c. Acc, Ettcas vcrkiindigen, bekannt
machen; dtc<).a?.HV Tt L. 1,65; evctyyt/Lifeod-ai
K. 15, 1. k. 11, 7. G. 1, 23: xarayyiUsiv
Ph. 1, 17. 18; sonst sojovooiiv ri; auc/i steht
aivaggeljon merjan p\r eiayyeU£t9&tU k. 10,
16, und das Partic. Praes. fur xt'jgvt. T. 2,
7. t. 1, 11; — die Person, der hum verkiin-
digt, bezeichnet der Bat. L. 4, 19. K. 9, 27.
15, 1. k. 11, 7; den Ort and c. Acc, tv rtvt
M. 11, 1; od. «£ ri Mc. 14, 9; in c. Dal.,
iv rivt Mc. 5, 20. L. 1, 65. G. 2, 2. T. 3, 16
30
234
usmcrjan — mes.
od. ei's ti Mc. 1, 39. L. 4, 4: aivaggeli, f>atei
merja in Jaiudom G. 2, 2 ; an£>arana Iesu mereij)
ft. 11, 4; m. galaubein G. 1, 23; £>atei merjam
R. 10, 8 ; veis m. lesu ushramidana K. 1, 23 ; jaf>£>e
ik jafxjse jainai sva m. K. 15, 11; ni uns silbans
m. ft. 4, 5 ; hvaiva merjand R. 10, 15 ; Xristu
m. Ph. 1, 15. 17; ei jah jainar merjau Mc. 1,
38; jabai bimait m. G. 5, 11; merjaifi ana hro-
tam M. 10, 27; aivaggeli, £>atei merida izvis /C
15, 1; arvjo gujjs aivaggeljon m. izvis k. 11,7;
merida qifjands Mc. 1, 7 ; idreigos daupein m.
Sk. 42, 6; f>anei veis ni meridedum k. 11, 4;
mcridedun, ei idreigodedeina Mc. 6, 12; mais
pamraa eis m. Mc. 7, 36; merei vaurd t. 4, 2;
merjan jtfe. 3, 14; m. and baurgs ize M. 11, 1;
m. filu itfe. 1, 45; m. in Daikapaulein ilfc. 5,
20; m. frahun£>anaim fralet L. 4, 19; m. jer
f rati j ins and an cm L. 4, 19; m. £>iudangardja gufis
L. 9, 2; aivaggeljon m. k. 10, 16; merjands L.
8, 39. T. 2, 7. tf. 1, 11; m. aivaggeljon Jiiudan-
gardjos gujss M. 9, 35. Mc. 1, 14; m. daupein
idreigos Mc. 1, 4. L. 3, 3; vas m. in synagogim
ize Mc. 1, 39. 2*. 4, 4; m. jah Jsiufsspillonds
£>iudangardja guf>s L. 8, 1 ; anfiaraim m. /if. 9,
27; inu merjandan R, 10, 15; Xristus merjada,
fiatei urrais K. 15, 12; allaim haidum Xristus
m. Ph. 1, 18; Jaishvaruh £>ei m. so aivaggeljo
and alia manasejj Mc. 14, 9; merits varjj in
fiiudom T. 3, 16; aivaggeljons , sei merida ist
C. 1, 23; in allai bairgahein ludaias merida ve-
sun alia \>o vaurda L. 1, 65.
us merjan, c. Ace, diacpqfiiyuv rivet, Kunde
von Jemandem verbreiten : usmeridedun ina in
allai airjsai jainai M. 9, 31.
vailamerjan, c. Ace. der Sache {od. bi c.
Ace, xl L. 4,43) und Dat. der Person (od. in c.
Dat, ev rivi k. 1, 19. E. 3, 8), Jemandem
eine frohe Botschaft bringen, predigen, verkiindi-
gen, xrjovaaeiv k. 1, 19; sonst ivayyeXi&o&ai:
in hvo satipo vailamerida izvis K. 15,2; vailame-
rida gavairf>i izvis E. 2, 17; vailamerjan K. I,
17; v. f>us £>ata L. 1» 19; du v. unledaim L.
4, 18; Jsatei jah {>aiin an£>araim baurgim v. ik
skal bi £>iudangardja gufis L. 4, 43; in ]>iu<lom
v. J>o unfairlaistidon gabein Xristaus £.3, 8; at
laisjandin imma-jah vailamerjandin L. 20, 1; vai-
lamerjandans L. 9,6; Jiiudangardi gujas vaila-
merjada L. 16, 16; saei in izvis Jiairli uns v.
k 1, 19; unledai vailamerjanda M. 11, 5. L. 7, 22.
vajamerjan, ftkao~<pt][ieTv, lastern; im Part.
Praes. fur /iXdafpr]fiog; — abh'dngig der Ace,
xivd Mc. 15,' 29. R. 14, 16. T. 6, 1 od. « s
rivet Mc. 3, 29: sa vajamereif) M. 9, 3; saei
v. ahman veihana Mc. 3, 29; naiteinos sva
managos svasve vajamerjand Mc. 3 , 28 ; jus
qi£>if>, Jjatei vajamerjau (fil.aOfpt][iHg) Lb. ad J.
10, 36 ; vajameridedun ina Mc. 15, 29 ; ei ga-
talzjaindau ni vajamerjan T. 1, 20; ikei faura
vas vajamerjands T. 1, 13; vajamerjandans t. 3,
2; ni vajamcrjaidau unsar \>vi\> R. 14, 16; ei
namo fraujins jah laiseins ni v. T. 6, 1.
u s m er n an, Gr. 1, 854. 4, 24, duQyto&cu,
sich durch das Gerucht verbreiten, auskommen:
usmernoda f>an Jjata vaurd mais bi ina L. 5, 15.
mere ins, f, xtjQvyfia, Verkilndigung, Pre-
dict: so mereins unsara K. 15, 14; aivaggeljons
mereinai Sk. 43, 14; in m. , sei gatrauaida ist
mis Tit. 1, 3.
vail a mereins, f, frohe Botschaft, xrj-
Qvyficc K. 1, 21; gutes Gerucht, sveprjftia k. 6,
8 : Jaairh J>o dvalijba fiizos vailamereinais K. I ,
21 ; fiairh vajamerein jah vailamerein k. 6, 8.
vaja mereins, f, Lasterung; Svgcprjfiia k.
6, 8; sonst ^Xaa(fii}fi'ta: vajamereins Lb. ad Mc.
7, 22. E. 4, 31 J hausidedu£> £>o vajamerein is
M. 26, 65. Mc. 14, 64; J>airh v. jah vailamerein
ft. 6, 8.
mes, n., mensa, TQane^a, Tisch Mc. 11, 15;
od. nival;, Tafel, Schttssel Mc. 6, 25. 28. Gf.
2, 874. Gr. 3, 433. 464 : ana mesa Mc. 6, 25.
28; dal uf m., vnoh'jviov, fovcam vel vas sub tor-
culari Lb. ad Mc. 12, 1; mesa skattjane Mc. 11, 1
midis — inikiliiiiii.
235
mid is, fiiaog, media*, mitten Gf. 2, 667; a
erscheint nur starkformig und arlikellos Gr. 4,
391. 516. 810: in midjaim im od. laisarjam, iv
fieou) avTuiv od. roiv SiSaay.a).u)v Mc. 9, 36.
Id. 2, 46 ; in m. (sc. vairain od. inannam), fig
fiioov Mc. 14, 60. LA, 35. 5, 19. 6, 8; f>airh
midjans ins, Sid /uioov ctVTlZv L. 4, 30. J. 8,
59; ana midjai dulji, rijs' toQT?^ fuoovoriq J.
7, 14; [tairli midja Samarian jah Galcilaian L.
17, 11.
in id jasv eipain », v. sveipan.
midjungards, v. gairdan.
mid urns, f. , to pioov , Mitte Or. 3, 511.
630. 4, 520: urreis in midumai Mc. 3, 3 J ga-
draus in m. f>aurnive L. 8, 7; ik insandja izvis
sve lainlia in m. vulfc L. 10, 3; usgaggif) us m.
izc k. (>, 17 J £>ala usnam us m. C. 2, 14; ana
m. tvaddje ligandei Sk. 42, 11.
mi d u in on d s, Gr. 1, 1017, fitohijs, Ver-
mittler: midumonds gufis jah manne T. 2, 5.
mikils, gross, stark; Ttohvg M. 7, 22. L. 5,
29. 6, 17. J. 7, 12; sonst ^liyag Gf. 2, 622.
Gr. 3, 608. 687: sah mikils haitada M. 5, 17;
vas drus is m. M. 7, 27; vegs m. varf> in ma-
rein M. 8, 24; vairfian m. Mc. 10, 43; vas m.
abraba Mc. 16, 14; vairf>if> m. L. 1, 15; sah
vairfnf* m. L. 1, 32. 9, 48; var£> huhrus m. L.
4, 25; praufetos m. L 7, 16; unsahtaba in. ist ga-
godeins rona Lb. mid C ad T. 3, 16; staina
inikilamma M. 27, 60; vinda in. vaiandin J. 6,
18; in m. garda t. 2, 20; at m. nahtamata Sk.
49, 16; nahtamat mikilana L. 14, 16; astans
inikilans Mc. 4, 32; varji skura vindis mikila
Me. 4, 37; vas managei motarje m. L. 5, 29;
hansa m. managcins L. 6, 17; birodeins in. vas
in managein J. 7, 12; saurga mis ist m. R. 9,
2; haurds mis usluknoda m. K. 16, 9; stibnai
mikilai M. 27, 46. 50. Mc. 1, 26. 15, 34. L.
1, 42. 8, 28. 19, 37. J. 11, 43; mi£> stibnai
in. L. 17, 15 ; usgeisnodedun faurbtai m. Mc. 5,
42 ; vas anahabaida brinnon in. L. 4, 38 : It-lands
slibna mikila Mc. 15, 37; spillo izvis faheid in.
L. 2, 10; gavaurhta dauht m. L. 5, 29; mahtins
mikilos gatavidedum M. 7, 22; varf> vis mikil M.
8, 26. Mc. 4, 39; nist m., jabai gagaleikond sik
k. 1 1, 15 ; ist gavaurki m. gagudei T. 6, 6 ; ni
vaiht mikilis hugjands Sk. 49, 6; ohtedun agisa
mikilamma /.. 2, 9; agisa m. dishabaidai vesun
L. 8, 37; obtedun sis agis mikil Mc. 4, 41; f>aim
ufar m. visandam , roig vntQi.icev k. 11, 5. Gr.
3, 108; od. kelikn mikilata Mc. 14, 15. = {sis
mikilins fiiudanis .)/. 5, 35; in spedistin daga
bamma mikilin duljiais J. 7, 37; J>ai inikilans
ize Mc. 10, 42; £>o ufarassau mikilon friafiva,
rrp vnegScMovaav dydntjv E. 3, 19.
inikil[>iilils, v. Jjugkjan.
mi ki lab a, ado., /xiydkwg, gross, sehr: fagi-
noda in fraujin mikilaba Ph. 4, 10.
in ik i Id u |>s, f. , magnificcntia , GrSsse: s\a
lauda is mikildufiais iiiaht Sk. 44, 1; niikildu|>
fraujins vuljsaus Sk. 43, 19.
inikilei, f, Griisse; fiiyt&og E. 1, 19; /«-
yakrfa L. 1, 49; fity akuoz >jg L. 9, 43. Gr. 3,
502. 509 : hva ufarassus mikileins mabtais is /.
1, 19; usfdmai vaurfiun ana [>izai mikilein guf»s
L. 9, 43; gatavida mis mikilein sa mabteiga L.
1, 49; m. atgiban guf>a:', d-avuaa&ijvai. C. u.
Lb. ad th. 1, 10.
mikil jan, c. Ace, Jemanden preisen, fiir
gross erkliiren; utya?.vveiv xivd L. 1, 46. Ph.
I, 20; sonst So!;dZtiv: andbahti mein mikilja R.
II, 13; mikileid saivala meina fraujan L. 1, 46-
n.ikilidedun guf> M. 9, 8. L. 5, 26. 7, 16; in
mis m. guf> G. 1, 24,- inikiljands guf> L. 5, 25.
mikiljandans guf> Mc. 2, 12. L. 2, 20. k. 9, 13 \
mikiljada Xristus Ph. 1 , 20; ei vaurd fraujins
firagjai jah mikiljaidau th. 3, 1 ; raikilids fram
allaim /.. 4, 15.
garni kil jan, c. Ace, ixiya).i)vuv zi, Etwas
gross machen, verherrlichen : gamikilida frauja
armahairtein seina bi izai L. 1, 58.
mikil nan. Gr. 1, 854. 4, 24, gross sein:
30'
236
milils — gaintinan.
mikilnan du ufarassau, fityakvvd-tjVai, fig ntgia-
OiUev, weiter kommen k. 10, 15.
*milds, mild Gf. 2, 725.
ii n wilds, Gr. 1, 719, aovopyog, ohne Milde,
HebJos: unmildjai t. 3, 3.
fria |> vamilds, liebevoll, liebreich: in iivis
misso friajbvamildai , iig ccXh]kovg fpiloOTOQyoi
R. 12, 10.
mildijpa, /"., tcc OTt?.ay%va, Milde, herzliche
Liebe: jabai hvo mildipio jah gableif>eino PA. 2,1.
mi Hi ma, »«., vstpsh], Wolke Gr.3, 388: varf>
milhina ufarskadvjands im (jah ufarskadvida ins)
Mc. 9, 7. L. 9, 34; uf milhmin vesun K. 10,
1} in m. K. 10, 2; in £>amma m. L. 9, 34; us
bamnia m. Mc. 9, 7. L. 9, 35; qimandan in
inilhmam Mc. 13, 26; qimandan mi£> in. himinis
Mc. 14, 62; fravilvanda in m. Th. 4, 17.
mil) ton, mililare, Sold a I sein: |iai militondans
OTQctTiVOfievoi, die Kriegsleute L. 3, 14.
mili|>, «. , jiif'A6, mel, Honig Gr. 3, 463: ma-
tida Jsramsteins jah milijj haijsivisk Mc. 1, 6.
miluks, /•., Gr. 1, 610. 4, 466, ydXa, Milch
Gf. 2, 721. Gr. 3, 463: miluks f>is »ve|>jis ni
matjai Lb. ad K. 9, 7.
mimz, »., r« x<«'«, Fleisch; vgl. Lb. ad C. 1,
22: ni matja mimz aiv C. ad K. 8, 13.
* mi n an, fr. 2, meinen, denken Gf. 2, 815.
Gr. 2, 30.
anaminds, f. , Gcdanke, Vernmlhivng : ana-
mindeis ubilos, vnovouu 7iovt}Qai C. ad T. 6, 4.
gamiii}>i, »<•, iivtia, Gedachtniss , Erinne-
rung: gaminjji marytrc Calend.; Jjatei gaming!
unsar habaif) god sinteino 7A. 3, 6; hvaiva un-
sveibando haba bi Jsuk g. t. 1, 3.
munan, Gr. 1, 852. /, 560, glaubcn, erach-
ten, wofiir halten; doxtiv L. 17, 9. J. 13, 29.
K. 4, 9. ft. 11, 16; rfftto&al k. 9, 5. Ph. 2,
3. 25; loyi&ofrcu R. 14, 14. ft, 10, 2. 11, 5.
12, 6. Ph. 3, 13; voui&v L. 3, 23. AT. 7, 26;
, oi'eo&at, Ph. 1 , 16; — abhiingig der Ace. Sk.
40, 2. 42, 4; der dopp. Ace. L. 3, 23. k. II,
16. Ph. 2, 3 undy too der xweite Ace. ein Inf.
ist, k. 9, 5. Ph. 2, 25; der Inf. k. 10, 2.
11, 5. PA. 1, 16. Gr. 4, 93; der Ace. c. Inf.
R. 14, 14. K. 7, 26. Ph. 1, 16. 3, 13. Gr. 4,
115; das Partic k. 10, 2; auch, ci-f>atei, on
J. 13, 29; od. £>ei, b'rt A'. 4,9: ni man L. 17,
9; m., £>ei guf> ustaiknida K. 4, 9; m. nu f>ata
go£> visan K. 7, 26; naudi|aaurft nu m. bidjan
k. 9, 5; m. gadaursan k. 10, 2; m. auk ni vaihtai
mik minnizo gataujan k. 11, 5; ik mik silban ni
J>au m. gafahan Ph. 3, 13; ibai hvas mik muni
unfrodana k. 11, 16; ibai hvas in mis hva m.,
ufar Jiatei gasaihvif), fir] Tig tig tf.i£ XoyiotfTai,
vxlo o fiXinil in k. 12, j6; J>arb munda sand-
jan Ph. 2, 25; mundedun, ei-f>atei qej)i J. 13,
29; anjsar anj^arana munands sis anhuman Ph.
2, 3; f>o leikinon us vambai m. gabaurf) Sk. 40,
2; niba fianuna munandin unhrain hva visan Lb.
ad R. 14, 14; munandans sik aglons urraisjan
Ph. 1, 16; ana sumans f>ans munandans uns svr
bi leika gaggandans k. 10, 2 ; Jjans ufarmiton m.
Sk. 42, 4; svaei sunus munds vas (tvo/iiZtTO)
Iosefis L. 3, 23.
gam u nan, Gr. 1, 852. /, 560, c. Ace. od.
Gen. Gr. 4, 662. 838, sich an Etwas erinnern,
einer Sache eingedenk sein; fivi/uovtveiv Mc.
8, 18. L. 17, 32. J. 15, 20. 16, 4. 21. G. 2,
10. E. 2, 11. C. 4, 19. t. 2, 8; iuuvt)axeo&ai
M. 5, 23. 26, 75. 27, 63. L. 1, 54. 72. /. 12,
16. K. 11, 2. t. 1, 4; avauiuvtjoxtoOcu Mc.
11, 21. 14, 72. k. 7, 15; xatiyuv K. 15, 2; —
abhiingig der Genit. M. 26, 75. L. 1, 54. 72.
17, 32. J. 15, 20. 16, 4. 21. G. 2, 10. C. 4,
19. t. 1, 4; — der Ace. Mc. 14, 72. K. 11, 2.
15, 2. k. 7, 15} — I^atei, on M. 5, 23. 27,
63. J. 12, 16. E. 2, 11: ni gaman J)izos aglons
J. 16, 21; ni gamunuj) Mc. 8, 18; jabai gamu-
neis, Jialei habaij) M. 5, 23; g. Xristu lesu ur-
risanana t. 2, 8. Gr. 4, 84; Joizei unledane ei
gamuneima G. 2, 10; gainuncif> qcnais L. 17,
32; g. £>is vaurdis J. 15, 20; g. f>ize J. 16, 4:
minimi — inissn.
Ul
^., Jiatei vcsuj.) E. 2, 11; g. mcinaizos Landjns
C 4, 18; gamunda vaunlis M. 26, 75; g. f>ata
vaurd Mc. 14, 72; gunnndedum, {>.iici qa|> M.
27, fi3; gamundcdun, jiali'i VM •/. 12, 16; ga-
iiiiiMaii triggvos L. 1 , 72 ; aivaggeli g. Lb. ad
K- 15, 2; gamuiiands Mc. 11, 21; g, arinabair-
tcins /v. 1, 54; g. {x'inaizc LagM /. 1, 4; ga-
munandius \>o nfliauseiu It. 7, 15; a I lata mein
gainunandaiis sijuj) K. 11, 2.
munan, c. /«/"., fttlktiv , gedenken Gr. 4,
100. 178.945; »n7 folgendem ei /"«r /1ov?.tvead , ai,
'ivn J. 12, 10: ei nuis munais gabairhtjau Jsuk
silban J. 14, 22; |>adci inunaida is gaggan L.
10, 1; m. Jiairbgaggan L. 19, 4 ; muuaidcduii us-
gaggafl J. 6, 15; m,, ei usqemeina J. 12, 10.
mints, mi., Gedanke, Absicht.Beschluss; ftovh)
E. 1, 11; MMtyM /-. 2, 11; nyod-toig Ii.9, 11.
£• 3, 11. i°. 3, 10; rrooiivtiia k. 8, 11; 7T(>o-
voia Ii. 13, 14. Gr. 3, 481: ei hi gavalcinai
■nuns gujjs visai Ii. 9, It; svasve fauraYst m.
du viljan k. 8, 11; inuua tf. 3, 10; bi in. viljins
seinis E. 1, 11; bi m. aive E. 3, 11; Ieikis inun
ni tanjai J> in lustuus Ii. 13, 14; ni sijum unvi-
lamlans muuins ize /.'. 2, 11.
^ « mu nds, /"., Andenken, Gedachtniss; fivtj-
noavvov Mc. 14, 9; c'cvt'tfivijOig K. 11, 24.25;
it nut E. I, 16. Gr. 3,521: gauuuidai (a/s liandgl.
zu iiiijivis.sciii) (\ ad T. 1, 5; du g. izos Mc.
14, 9 ; du ineinai g. K. 11, 24. 25 ; ganiund
\ auikjands E. 1, Id.
ii I in ii :i ii an , idierdenken : tifniuniiands, lis a bi
izvis ist Lb. ad Ph. 2, 28.
ii I a r in ii n no u, tmXt&dwrted tti, cergcsscn;
— aldtiingig der Inf. Mc. 8, 14; — tier Dal.,
rt Ph. 3, 14; iifaniiunuoii saivalai , fflrfHtjfn
Xtvia&ai rij *f>v%iji tlas Leben aufs Spiel sehen
Ph. 2, 30. Gr. 4, 663: ufarmunnodedun niinan
lilaib;m.s Mc. 8. 14: ufarniuiiiionds saivalai seinai
Ph. 2, 30; fiaim afta u. Ph. 3, 14.
in i n s oil. ni i n z . adv. . minder , weniger , minus
Gf. 2, 798. Gr. 3, 589. 61 1; ei mini frijoda,
ft ijiTQP ayanuiiai k. 12, 15; od. ni mins
saibstigum jerc, ut) iiXaxxov hTwv l^xovra T.
5, 9; ni vaiblai in. babaida ] >aim , oirdtv i'Ori-
()ijaa ru/v k. 12, 11,
ni i ii n i z a , Gr. 1, 756, kkiner, geringer; pi-
xaoe Mc. 15, 40; nixQQTtQtx; M. 11, 11. L. 7,
28; tkdaotov Ii. 9, 12. Gr. 3, 611: u minniza
(iiunia) in {liudaii^ardjai gu{>4 M. 11, 11. L. 7,
28; Jakobis £>is iiiiiiiii/in.s Mc. 15, 40; sa niaiia
skalkinoj) p>amma luiiinizin Ii. 9, 12; iiiinnixei
filaus aivaggeljons daii[ieinai Sk. 42, 13; man ni
vaiblai niik ininiiizo gataujan Jjaiin, ).oyi±oucti tti r
div voTiQijxivtu rtZv Is. 11, 5. Gr. 3, 587.
in i n n i s t s , Gr. 1 , 756, der kleinste, gcringste ;
/hixqos M- 10, 42; [uxQOTfQOf Mc. 4, 31. L.
9, 48; fiUfetOCOi iV. 5, 19. 25, 40- £. 4, 3;
t<j%ctTog M. 5, 26. Gr. 3, 612: minnist allaize
fraive iit Mc. 4, 31. = sa (tt. sab:) ininnista
liailada 1/. 5, 19; sa m. visands in allaiui izvis
L. 9, 48; f>ana minnislan kintu Lb. ad M. 5,
26 ; ainana \>\u\ minnistane M. 10, 42 ; ainamma
J^ize in. brofire meinaizc M. 25, 40; aina ana-
busne ] i/.n minnistnno M. 5, 19; mis in min-
nistin ist, ei ussokjaidau, iftol ti$ k\ayt,0X0V
iaxiv 'ira, mir ist es ein Geringes, dass K. 4,
3. Gr. 4, 573.
in in z n an , Gr. 1, 854. 4, 25, ilarrovod-at,
tick vermiiideni : miiiznaii Sk. 43, 2. 9. 47, 2.
*miss-, miss-, iibel- Gf. 2, 862. Gr. 2, 470.
missadeds, v. dcds.
missal ei k .s. v. lciks.
missaqiss, v. qi{>an.
inissataujands, v. taujan.
missn, adv., einandcr, icechselseilig; t't'/M/.tur
od. taVTiZv, wenn darin der Bet/riff' ran wech-
seheitig liegt Gr. 2, 470. 3, 13. 101. 516. —
1) allein stehend: a).li,)MV , einandcr: m. in
iu»i{ia visandans (nobis in\icciii insiili'iitt's) G. 5,
26; in. usbailandaiis (nos inviccm |irovocaulcs)
G. 5, 26; fjalci in. frijoji (quod vos inviccm
diligitis) li. 13, S t — 2) iwischen dent l*ron.
238
mitan — mital's.
poss. und (lessen Subst.: aXkqkwv, einer des
andern: izvaros m. kaurif>os bairaij), allriKutv
tec (IciQy fiaoxa&xe , einer trage des andern
Last G. 6, 2. — 3) neben dent Cas. obi. pi.
des Pron. pers.: a) aXXrjXtov, «) vorangestellt :
hei jah jus frijof> m. izvis J. 13, 34; fi) nach-
qestellt: ni f>anasei£>s nu mis m. stojaima R. 14,
13 J f>oei timreinais sind in uns m. R. 14, 19;
izvara m. K. 7, 5; jus skuluj) izvis m. |jvahan
fotuns J. 13, 14; skalkinof) izvis m. G. 5, 13.
ufliausjandans izvis m. E. 5, 21; ibai fram izvis
m. fraqimaindau G. 5, 15 J gavairfieigai sijai£>
m\\> izvis m. Mc. 9, 50; jabai friaf>va habaid
mib izvis m. J. 13, 35; vairj>aiduh mif> izvis m.
seljai E. 4, 32; ni birodei£> mif> izvis m. J. 6,
43; bi ]bata sokeif) mif> izvis m. J. 16, 19; ei
frijof) izvis m. J. 13, 34. 15, 12. 17; friafiva;
izvis m. faurarahnjandans R. 12, 10; andnimaif)
izvis m. R. 15, 7; goleija od. goljaif) izvis m.
K. 16, 20. k. 13, 12; jabai izvis m. beitif) jah
fairrinoj) G. 5, 15; usjjulandans od. J^ulandans
izvis m. E. 4, 2. C. 3, 13; ni liugaij) izvis m.
C. 3, 9; du frijon izvis m. Th. 4, 9; Jirafsteija
izvis m. Th. 4, 18. 5, 11; brojjralubon in izvis
in. friafivamildai R. 12, 10; £>ata samo in izvis
m. fra£>jandans R. 12, 16; ]bata samo frajjjan in
izvis m. R. 15, 5 ; friafnai in izvis m. jah allans
Th. 3, 12 ,• friajDva ainhvarjizuh allaize izvara in
izvis m. th. 1, 3; fiaini vopjandam seina m. L.
7, 32; \>o nu sis m. andstandand G. 5, 17; qe-
\>xm du sis m. Mc. 4, 41. L. 2, 15. J. 16, 17;
du sis m. andrunnun Mc. 9, 34; rodidedun du
sis m. L. 4, 36. 6, 11 j qifandans du sis m. L.
8, 25; sehvun du sis m. J. 13, 22; fiahtedun
mif> sis m. Mc. 8, 16; bilaikandans ina inif) sis
m. Mc. 15, 31; sokun mi£> sis m. J. 6,52; mi£>
sis m. sik undrunnun Sk. 41, 10; — b) lavxwv:
fragibandans' izvis ni. E. 4, 32; hva mi£> izvis m.
mitodedu£> Mc. 9, 33; du sis ni. sokjandans Mc.
9, 10; qifiandans du sis ni. Mc. 10, 26; £>ahte-
(lun du sis m. Mc. 11, 31; qefiun du sis ni.
Mc. 12, 7. 16, 3. J. 7, 35. 12, 19; sokidedun
mip sis m. Mc. 1, 27 ; eis ]bahtedun mi£> sis m.
L. 20, 5. 14.
mitan, fr. 2, metiri, messen, avxiptxgtiv L. 6,
38; somt (lexgslv Gf. 2, 891. Gr. 2, 25: in
Jjizaiei mitaf) mitijj, mitada izvis Mc. 4, 24; J>i-
zai samon mitadjon , fnzaiei mil id , mitada izvis
Mi. ad L. 6, 38; eis in sis silbam sik silbans
mitandans k. 10, 12.
garni tan, fr. 2, [i.egi£eiv, zumessen, zuer-
theilen: bi mita£> garaideinais , J>oei gamat unsis
gu£> mitaf) k. 10, 13.
usmitan, fr. 2, ausmessen, sich fortwahrrnd
aufhalten od. verhalten, wandeln, noXixevio&ai,
Ph. 1, 27; sonst ctvaoxQecpso&ou, iv xtvi: bveh
Jjatainei vairjjaba aivaggeljons Xristaus usmilai]>
Ph. 1, 27; fravaurhtim - in , £>almei jah veis allai
usmctum suman E. 2, 3 ; in anstai gufis u. (cod.
A usmcitum) in J>amma fairhvau Lb. ad k. 1,
12. Gr. /, 58; f>aiei bi sunjai usvissai usmetun,
o'hivtg negl xj)v aXrj&Hav i)ax6%i]aav t. 2, 18;
in garda guf>s usmitan T. 3, 15.
us met, n., Aufenthalt, Verhalten, Wandel;
avaaxQO(f?'i E. 4, 22. 71 4, 12; noXvtua E.
2, 12; ccyiuyr) C. ad t. 3, 10: vesuf) framajsjai
usmetis Israelis E. 2, 12; J>u galaista is-usineta
t. 3, 10; bi frumin u. E. 4, 22; in u. T. 4,
12; £>ize in guf>a usmete Mssm. ad Sk. 38, 17;
spilla vairjjan aivaggeljons n. Sk. 3S, 22.
mitaj>s, /"., Gr. 1,610. 4, 466, Mass, xuou^
L. 16, 7; sonst /uirgov Gr. 3, 523: mitads goda
jah ufarfulla jah gavigana jah ufargutana L. 6,
38; in Jjizaiei mitaf> mitif) Mc. 4, 24; bi m. ga-
raideinais, fioei gamat unsis gnj), m. fairrinnan-
dein und jah izvis k. 10, 13; bi m. gibos Xri-
staus E. 4, 7; du m. vahstaus fullons Xristaus
E. 4, 13; in m. ainis hvarjoh fero E. 4, 16;
svasve gu|) gadailida mita]b galaubeinais R. 12,
3; ni inu m. hvopandans k. 10,15; taihuntaihund
mitade kaurnis L. 16, 7.
niitiidjo — mif).
23H
mi tad jo, /"., fiiroov. Matt Gr. 2, 238: f>i»ai
samon mitadjon /.. 6, 38.
hi it on, c. ^4cc. , Etwat ermesten, uberlegen,
auf Etwat denken; fiovlivto&ai ri k. 1, 17;
StaXofi&a&at Mc. 2, 8. 9, 33; iv&vfitia&ai
, ilf. 9, 4; loyi&a&at K. 13, 5, 11. Ph. 4, 8;
axontiv Ph. 2, 4; qioovilv R. 8, 5: f>atei mito
£. 1, 17; nih mitof) ubil K. 13, 5; duhvc jus
in i l < > { > ubila in liairtam izvaraim M. 9, 4; duhvc
m. fiata in liairtam izvaraim Mc. 2, 8; f>o, fioei
leikis Mini, mil (mil If. 8, 5; svc niuklahs mitoda
K. 13, 11 ; hva mif> izvis misso mitodeduf) Mc.
9, 33; fiatci sva f>ai mitodedun sis Mc. 2, 8-
Gr. 4, 321; f>ata mitof) Ph. 4, 8; f>atuf>-f>an
mi mitonds k. .1, 17; ni f>o seina hvarjizuh mi-
tondans Ph. 2, 4.
ii 1 a r in i t o ii , daruber hi nuns sehen : f>ans_' ufar-
miton munandans Sk. 42, 4.
mi to ns, /"., Ermessen, Ueberlegung, Gedanke;
tvfrvptjotg M. 9, 4; loyi.Ofj.6g k. 10, 5; sohs<
dtcdoyiofiog: galaif> mitons in ins J>. 9, 46;
gasaihvands f>o mi ton hairtins ize L. 9, 47; in-
naf>ro us liairtin mannc mitoneis ubilos usgag-
gand Mc. 7, 21; ci andhuljaindau us managaim
liairtam m. L. 2, 35; du tveifleinai mitono R.
14, 1; \itands fios mitonins ize M. 9, 4; uf-
kunnands m. ize L. 5, 22; if> is \i.ssnh m. ize
L. 6, 8; m. gatairandans k. 10, 5.
garni tons, f. , dutvoia , Gedanke: viljans
leikis jali gamitone £. 2, 3.
m i f> , .«<e/s c. Dat. , »«'< G/'. 2, 659. Praepos.
110. Gr, 3, 257. 4, 770. 780. Es iibertetit:
1) /«ra two§ (Getelligkeit) M. 5 , 25. 41. 8,
11. 9, 11. 15. 26, 69. 71. 27, 54. Mc. 1, 13.
20. 29. 36. 2, 46. 19. 25. 3, 6. 7. 14. 4, 36.
5, 18. 24. 40. 8, 10. 14. 38. 9, 8. 11, 11. 14,
7. 14. 43. 54. 67. 15, 1. 7. 28. 31. 16, 10. L.
1, 28. 66. 2, 36. 51. 5, 29. 30. 34. 6, 3. 4-
17. 7, 36. 9, 49. 14, 31. 15, 29. 30. 31. J. 6,
3. 66. 7, 33. 8, 29. 9, 37. 40. 11, 16. 31- 12,
8. 17. 13, 18. 33. 14, 9. 16. 30. 15, 27. 16,
4. 32. 17, 12. 24. 18, 2. 5. 18. 26. R. 12, 15.
18. 15, 10. 16, 24. K. 7, 12. 13. 16, II. 12.
23. 24. k. 6, 15. 16. 13, 11. 13. G. 2, 1. 12.
4, 25. 30. 6, 18. E. 4, 25. 6, 23. 24. Ph. 4,
3. 9. a 4, 19. Th. 3, 13. 5, 28. th. 1, 7. 3,
16. 18. T. 1, 14. t. 4, 11; ni birodeif) m. izvis
nii.s.si) J. 6, 43; bi | iata sokeifi ni. izvis misso
J. 16, 19; — et bezeichnet die begleitenden
Ciiisliiiidr, dient alto iut Umtchreibung einet
Adv. der Art Mid Weite: m. agisa jah reiron
k. 7, 15; m. aijia M. 26, 72; ni. allai anaviljein
T. 3, 4; m. atvitainai L. 17, 20; in. aviliudam
Ph. 4, 6. T. 4, 3. 4; m. baitrein Sk. 52, 1;
m. balficin Sk. 52, 6 ; m. fabedai Mc. 4, 16. L. 8,
13. 10, 17. C. 1, II; m. allai fahedai Ph. 2,
29; m. gafraf>jein T. 2, 15; m. ganauhein 716, 6;
in. gariudjon jah inahein T. 2, 9; m. hairum jah
trivam Mc. 14, 43. 48; m. hatiza Sk. 51, 18;
m. allai hauhcinai jah qairrein E. 4, 2 ; m. hva-
|)ou L. 9 , 39; in. inalilai managai jah wiljiaii
Mc. 13, 26; m. milhmam Mc. 14, 62; m. moda
Mc. 3, 5 ; m. rimisa th. 3, 12 ; m. skeimam jah
haizam jah vepnam J. 18, 3; m. stibnai mikilai
L. 17, 15; mif) sunjai Sk. 37, 12; m. tagram
Mc. 9, 24; m. usbeisnai £.4, 2; m. managai
usblotcinai k. 8, 4; m. vrakom Mc. 10, 30; m.
\uljiau t. 2, 10. — 2) ovvTtvt, {Gemcintchaft)
Mc. 2, 26. 4, 10. 8, 34. 9, 4. 15. 27. Li,
56. 2, 5. 13. 5, 9. 19. 7, 6. 12. 8, 1. 38. 45.
9, 32. 20, I. J. 12, 2. 18, 1. K. 5, 4. 15, 10.
16, 4. 19. k. 1, 1. 21. 4, 14. 8, 19. 9, 4. 13.
4. G. 1, 2. 2, 3. 5, 24. E. 3, 18. 4, 31. Ph.
1, 23. C. 2, 13. 2a 3, 3. 4. 9. 4, 8. Th. 4,
14. 17. 5, 10. Sk. 39, 3. 41, 13. 43, 5. inter.
Neap.; auch m. vokra, ovv toxm L. 19, 23. —
3) (i'g Tiva: vairfiaiduh m. izvis misso seljai E.
4, 32. — 4) ev TlVl : m. faurafillja galafiofjs varj>
hvas K. 7, 18; missaqiss varf> m. Jm J. 9, 16;
missaqiss varf> m. Iudaium J. 10, 19 ; gavairjjei-
gai sijaif) m. izvis misso Mc. 9, 50; jabai friafiva
habaid m. izvis misso J. 13, 35; ni. valdufnj
240
inijpban — mota.
iah mahtai anabiudif) L. 4, 36; — 5) yard ri:
ei ra. valdufnja anabiodi£> Mc. 1, 27. — 6)tz«(>«
jlVi : m. izvis visi£> J. 14, 17. — 7) TToog TWa :
hvo gamainduf>e liuhada m. riqiza k. 6, 14; hvo
kamaqisse Xristau m. Bailiama /:. 6, 15; hva m.
izvis misso mitodeduj) Mc. 9, 33; Jiahtedun
m. sis misso qibandans Mc. 8, 16. L. 20, 5.
14; bilaikandans ina m. sis misso Mc. 15, 31;
sokun m. sis misso qibandans J. 6, 52; sokide-
dun m. sis misso qibandans Mc. 1, 27; m. sis
misso sik undrunnun Sk. 41, 9. — 8) m. tveih-
naim markom Daikapaulaios , ctva ftiaov rwv
ooiwv JixctTioliMg Mc. 7, 31. — 9) zur Vm-
ichreibung eines andem Ausdrncks : Jiamma vil-
jandin m. £>us staua, tw &i\ovti gov y.Qi&ijvca
M- 5, 40; vem m - smyrna, tGfiVQVifffievov oivov
Mc. 15, 23; m. mis vesun, nooguivovai uol
Mc. 8, 2 ,• namentJich der Verb. comp. mit avv :
hi. sis afargaggan, avrm ovvaxo).ovd-i' l aat, 31c. 5,
37 ; hi blandaib izvis m. imma, u >) avvai>afi.iyvvaQ-e
avT(Zth.3i 14; m.fiaim m.immadrobjandam, uera
tuiv avaraaittOTmi' Mc. 15,7; faginob m. mis,
avy%ccoriTi pot L. 15, 6. 9 ; garunnun m. imma,
ovvioxovtai avno Mc. 14, 53; insandidcdum m.
im, aWtTtanfja^itV ctvtoig k. 8, 22; ganimands
in. mis, ov[A.nctQaXafi(t)V G. 2, 1; mibinngalaib
m. lcsua, ovvugrjl&e rip 'b]aov J. 18, 15; Jaaiei
qemun m. izai, rovg avvcl&ovrag aizp J. 11,
33; m. ni qani siponjam seinaim, ov avveigrjX&s
toic uad-t]taig ccvtov J. 6, 22; vesun rodjan-
dans m. Iesua, i)aav av)J.rc?.0VVTtg tw 'Iijaov
Mc. 9, 4 ; sokjandans m. im, ovyrjTovvrag avroig
Mc. 9, 14; hva sokeij) m. bairn, %l av^rjTthe
rtoog avxovg Mc. 9, 16.
hi Zusammemetzungcn sleht mib : 1) mit Verb.
Gr. 2, 902; mibarbaidjan , mijifaginon, mifigag-
gao, mif>kaurjan, mifdiban, mifjlitjan, mijamatjan,
mijjniman, mifiqiman, mijaqifjan, mi£>rodjan, mi£>-
sandjan, mi{>satjan, mijbskalkinon, mibsokjan,mif>-
standan, mif>|3iudanon , mijoveitvodjan, mi£>visan,
mif>vitan ; — Bicomp. Gr. 2, 932 : mi|janakumbjan,
niibfrahinban, mibgadaubnan, mibgaleikon, mib-
ganavistron, mibgaqiujan , mibgasatjan , mibga-
sviltan, mibgatimrjan , mibgatiuhan , mifjgavisan,
mibinsandjan , miburraisjan, miburreisan, mibus-
hramjan, mibuskeinan; — Tricomp.: mibinnga-
leiban. — 2) mit Subst. Gr. 2,762: mibvissei;
mif>gaqumjjs, mi£>gasin£>a; mibgardavaddjus.
mibban, ) <,. . T
.;» . v. ban s. bata.
m j j> | > a li ei, '
mizdo, /"., fxio&og, Lohn Gr. 1, 65. 3, 491:
mizdo izvara managa in hirainam L. 6,23; vair-
bijj m. izvara managa L. 6, 35 ; vairf>s ist vaurstvja
od. vairjis sa vaurstvja mizdons seinaizos od. is
L. 10, 7. T. 5, 18; ei ni fraqisteijs mizdon sei-
nai M. 10, 42. Mc. 9, 41; andnemun mizdon
seina M. 6, 2. 16; haband m. seina M. 6, 5;
m. praufctis od. garaihtis .nimijj M. 10, 41 ; hvo
mizdono h;ili,iij> M. 5, 46.
mods, m. , Mulh, Zorn, ooy)) Mc. 3, 5; &v-
uog L. 4, 28. Gf. 2, 679. Gr. 2, 233. 3, 488.
522: fullai vaurfiun allai modis L. 4, 28; mi£>
moda Mc. 3, 5.
in o d a g s , voll Zorn , zornig : hvazuh modags
brojjr seinamma , nag 6 ooyi^ouivog no cidtX-
(fio ccvtov M. 5, 22. Gr. 4, 747; m. var]p, wo-
yia&n L 15, 28.
laggamodei, /., paxoo&vftia, Langmuth:
in laggamodein k. 6, 6 ; in managai 1. R. 9, 22.
mnkamodei, f., tTUHXtia, milde Gesinrmng :
bi qairrein jah mukamodein Xristaus k. 10, 1.
Moses, .Mwffijs, Mannsnamen: Mosps Mc. 1,
44. 7, 10. 10, 3. 4. 12, 19. L. 5, 14. 9, 30.
20, 28. 37. J. 5, 45. 6, 32. 7, 19. 22, R. 10,
5. 19. k. 3, 13 {cod. A Moscz). 15; Mosczis
Mc. 12, 26. L. 2, 22. J. 7, 23. K. 9, 9. k. 3,
7; Moseza t. 3, 8 od. Mose Mc. 9, 4. 5. L. 9,
33. J. 5, 46. 7, 22. 9, 29. R. 9, 15. K. 10, 2
und so st. Moses Lb. ad J. 9, 28. Gr. 1, 65.
/, 58.
mota, /"., Mauth, Zoll; rsXog R. 13, 7; sonst
tiXwviov Gf. 2, 700. Gr. 3, 489: sitandan at
motustat>S — ;iiii;imiintli|> I.
241
motai M. 9, 9- Mc. 2, 14; ]>ammei mota, inula
R. 13, 7.
ill (i t as 1 ;t |> s, v. -. t .i J s.
motareis, m., TiXwvrjg (i&vixog M. 5, 47},
ZUllner: motarcis L. 18, 10; sa m. L. 18, 11.
13; gasahv notari sitaudan L. 5, 27; motarjos
M. 6, 47. L. 3, 12. 7, 29; managai od. allai
m. jah fravaurlilai M. 9, 10. Mc. 2, 15. L. 15,
1 ; managei molarje mikila jali anjiaraizo L. 5,
29; frijouds in. jah fravaurhtaizc L. 7, 34; faura-
mafileis in., c<Q%iTik(oV>jg L. 19, 2; mi[> nio-
tarjam jali fravatirlitaim M. 9, 11; m'\\> |>aim m.
jah fravaurhtaim Mc. 2, 16. L. 5, 30.
' in «i i a ii, Gr. 1, 852. /, 500, locum habere,
Raum haben Gf. 2, 905. Gr. 2, 10.
gamut an, Gr. 1, 852. 7, 560, Raum haben
Gr. 4, 84. 92: vaurd mein ni gamot in izvis
(ov #<*»(>« iv vf.iiv, findet nicht Hi I full bei euch)
J. 8, 37; svasvc ju| -an ni gamostedun nih at
daura, ware firptirt %ioQiiv fajdi ret noog ri]V
&vgcev Mc. 2, 2 ; gamoteima in izvis, %woi]oaT£
?'j,utTj, mogen wir Raum, Beifall finden bei euch
/.-. 7, 2.
*motjan, begegnen Gr. 2, 10.
gamutjan, c. Dat., Gr. 4, 697, Jemandem
begegnen; unctvrav rivt, Mc. 5, 2. 14, 13. L. 14,
31. 17, 12; avvavxav L. 9, 37 (auch wold
avvt'iVTijOav st. avviioav) 9, 18; tonst imctv-
rciv TW, — du gamotjan, tig nncivrtjaiv Th.
4, 17 j g a 88 an gamotjan, vnavzav J. 12, 18;
vgl. Lb. ad K. 9, 25: gamoteif) izvis Mc. 14,
13; gamotida imma Mc. 5, 2. L. 8, 27. 9, 37.
J. 11, 30; gamolidedun imma M. 8, 28. L. 9,
18. 17, 12; gamotjan fiamma gaggandin L. 14,
3 1 ; iddjedun g. imma J. 12, 18 ; du g. fraujin
Th. 4, 17.
vif>r a gamotjan, c. Dat., Jemandem ent-
gegen gehen , begegnen Gr. 2 , 933 : urrunnun
vijiragamotjan imma, tl-ijl&ov fig V7iavT7]OtV
avrto J. 12, 13.
'inuks, lenis, sanft Gr. I, 62.
in uk a mud ei, v. mods.
*mul, it., Maul Gf. 2, 720. Gr. 3, 400.
f a u rm ii 1 jan , c. Dat., rfifiovv Jtva, Jeman-
dem das Maul verbinden: ni faumiuljais auhsau
J>riskaiidin Lb. ad K. 9, 9; tgL C. ad G. 2,21.
m u 1 d a , f, Slaub , xov$ Mc. G, 1 1 ; xovioyrog
L.9,5. G/.2,713. Gr. 2, 54. 3,379. Grm. 156:
ikslirisjaij) mulda \>o undaro fotum izvaraim Mc.
6, 11; m. af fotum izvaraim afhrisjai}) L. 9, 5
m ul dei ns, yoVxvg, ton Staub , irdisch: sa
fruma manna us airjiai muldeins K. 15, 47. =
hvileiks sa muldcina, svaleikai jah j ai muldeinaus
K. 15, 48.
in u n d o n sis, c. Ace. , axontiv two. , tich Je-
maiulen betrachten, sich tor ihm hiilen Gf. 2,
814. 4,30.688: mundof) izvis f>ans sva gaggan-
dans Ph. 3, 17.
mundrei, /'. oxonog, Ziel: bi mundrein afar-
gagga Ph. 3, 14.
in ii n | >s, »i., OTOfia, Mund Gf. 2, 811. Gr. 3,
400. Mssm. 8h 62: usluknoda munf>s is L. 1,
64 ; us ufarfullein hairtins rodeid m. is L. 6, 45 ;
in usluka munfns meinis E. 6, 19 ; bi £>o vaurda
anstais \>o usgaggandona us munba is L. 4, 22;
us m. Jieinamma itoja f>uk L. 19, 22; nehva
]?us Jjata vaurd ist in m. {leinaiiima R. 10, 8;
jabai andhaitis in ni. {scinamma fraujan R. 10,
9; m. andhaitada du ganistai R. 10, 10; ainhun
v.-iurde ubilaizc us m. izvaramma ni usgaggai E.
4, 29; us m. izvaramma ni usgaggai C. 3, 8;
svasve rodida J^airh munf) vcihaize L. I, 70; m
ni faurvaipjais, ov (fifuiiotiQ, du sollst nicht
das Maid verbinden T. 5, 18.
in ii n | > . 71. , dass. : mini J i unsar usluknoda du
izvis k. 6, ll.
ainamu ndi [>a. /"., tvoTijg, Einheit, Ueber-
einstimmung : fastan ainamundijpa ahmins E. 4,
3; mi tf garinnaima allai in a. galaubeinais jah
ufkun£>jis sunns gu£>s E. 4, 13.
31
242
Nabav — andanabti.
IVabav, Na/Sov, Stadtenamen: vairos Nabavis
Esdr. 2, 29.
nadrs, m., exiSva, Natter Gf. % 1051. Gr. 3,
364: kuni nadre L. 3, 7.
Naen, Natv, Ortsnamen: iddja in baurg nam-
nida Naen L. 7, 11.
Naggai, Nayyai, Mannsnamen: sunaus Naggais
L. 3, 25.
*nagls, m., iVa^e/ Gf. 2, 1016. Gr. 3, 470.
ganagljan, festnagcln: ganagljands ita du
galgin, noogijXojoag avxb ru atavQU C. 2, 14.
*nahan, Gr. 1, 560. 567, genugen Gf. 2, 1005.
Gr. 2, 44.
bin ah an, Gr. I, 560, diirfen, miissen: all
binah, rtccvra ig'totiv K. 10, 23;. hvopan b.,
xccvx<xo&ca Set k. 12, 1. Gr. 4, 235; all mis
binauht ist, navxa jitot e^taxiv Cad K. 10,23,
g a n a b a n , Gr. 1, 560 , genugen ; abhangig
der Ace, aoxtiv xivi J. 14, 8. k. 12, 9 od.
ccQXitov thai M. 10, 25. Gr. 4, 235; — der
Dat., ixavov tivai xivt, k. 2, 6. Gr. 4, 924.
951: ganah siponi, ei vairf>ai M. 10, 25; J>atuh
g. unsis J. 14, 8; g. £>amma svalcikamma anda-
beit £>ata k. 2, 6; g. f>uk ansts meina k. 12, 9.
g a n a u h a , m., cin Genilge Gr. 3, 487. /, 59.
SA. 62: mi£> ganauhin, jttfr aixaoxtiag T. 6,
6; ganauhan £>aurftais im fragaf Sk. 49, 21; allis
g. habandans, naoav avxccQxaav e%ovxtg k. 9, 8.
g a n o h s , ixavog, genug, hinreichend, viel; —
mit visan, aoxtiv J. 6, 7. Gr. 3, 614; — es
hat weder Artie, noch schwache Form GrA, 515;
— auch wiirde sich ein Genit. dazu schicke?i
Gr. 4, 761: ganohai L. 7, 11. K. 11, 30; ni
g. sind £>aim J. 6,7} managci ganoha L. 7, 12;
ganoh, nolltt, adv. J. 16, 12. Gr. 3, 97; jera
ganoha L. 20, 9.
ganohjan, Genilge leisten , befriedigen ; im
Pass., sich begniigen lassen: fsoei ufarassau ga-
nobida in uns, rjg intoiaotvotv tig ijfiag E. 1,
8 ; ganohjands ins vailaviznai Sk. 49, 20 ; gano-
hijss visan, avxapxrjg livat, Ph. 4, 11; f>aimuh
ganohidai sijaima, rovroig aQXiO&t]00{ii&cc T.
6, 8; g. sijaijj, als Randgl. iu valdaif) annom
izvaraim, aoxtio&e rolg oWcwioig vfxwv Lb. ad
L. 3, 14.
ganoh nan, Gr. 1, 854. 4, 24, c. Dat, zur
Genilge tcomit versehen sein: ganohnan gataujai
fria£>vai, ireQiooivocci rij' ctyctni] Th. 3, 12.
Nahasson, JSaaaauv , Mannsnamen : sunaus
Nabassonis L. 3, 32. Gr. 1, 71.
nabts, f. GrA, 610. 4,464, vv$, nox, Nacht Gf.
2, 1019. Gr. 2, 53. 3, 351. Grm. 425; es
schldgt den Artie, aits Gr. 4, 384 : qimi£> nahts
J. 9, 4; vasuh f>an n. J. 13, 30; n. framis ga-
laif) R. 13, 12 ; vitandans vahtvom nahts L. 2,
8; ni siu£> n., ni riqizis Th. 5, 5; naht slepand
Th. 5, 6; n. jah daga Mc. 4, 27. Th. 3, 10.
th. 3, 8. t. 1, 3; f>izai n. L. 17, 34; in n. J. 7,
50. 11, 10. Th. 5, 2. Sk. 52, 5; in fizaiei n.
galevips \arf> K. 11, 23; hva du n. matjau, xi
dimvt'joaj Lb. ad L. 17, 8; alia naht f>airhar-
baidjandans L. 5, 5 ; vas n. J>airhvakands L. 6,
12; n. jah dag (vv^&i)iiiQOV) in diupifiai vas
mareins k. 11, 25; nahtam jah dagam Mc. 5, 5.
L. 2, 37. T. 5, 5; dagam jah n. L. 18, 7.
nahtamats, v. mats.
andanabti, n., die Zeit gegen Nacht, der
spate Abend: bi£>e andanabti var£>, bxt pxpt
iyivtxo Mc. 11, 19; at andanahtja Yaur£>anamma,
otyiag yevofitvijg M. 8, 16. Mc. 4, 35. 15, 42;
od. a. vaurfianamma Mc. 1, 32 J at a. jujsan
Nuimuu — nnunaiibjnn.
243
usandin hvcilai, oxfjiag yjdtj ovor,g rijg wgag
flic. 11, 11.
Nairn an, Neiuetv, Mannmamem Nainian sa Saur
Lb. ad L. 4, 27.
♦naitjan, schmiihen, Idstern.
ganaitjan, c. Ace, anuovv tm>«, Jeman-
den entehren, besclt'unpfen Gr. 4, 618: insandi-
dedun gauaitidaua Mc. 12, 4.
naiteins, f. Gr. 1,605, fftaoytjftia, Litste-
ruiifl : naitcinos sva managos svasvc vajanitTJand
Mc. 3, 28; hva sa sva rodcib naiteinins Mc. 2,
7; saei rodcib n. L. 5, 21.
IVait n la |>cis, Mannsnamen: sunivc Maitofabcis
Esdr. 2, 22.
Nakor, SSctyiot), Mannsnamen: sunaus jSakoris
L. 3, 34.
namo, n., ovofict, nomen, Namen Gf. 2, 1079.
3, 487; — ilber die Verkiirzung im Plur. Gr.
1, 609. /, 46; — ilber den adc. Gebrauch des
Dot. Gr. 3, 135: bizuh namo Iosef M. 27, 57;
Jiizei n. Symaion od. Iaeirus L. 2, 25. 8, 41;
hva (ist) n. bein Mc. 5, 9. L. 8, 30; n. izos
Ailcisabcib L. 1, 5 ; n. bizos magabais Mariam
L. 1, 27; Ioliannnes ist n. is £. 1, 63; haitan
vas n. is lesus £. 2, 21; veihnai n. J^ein M. 6,
9; svikunb varb n. is Mc. 6, 14; veih n. is £.
1, 49; ci gali'iliaidau n. mein and alia airba R.
9, 17; ei n. fraujins ni vajamerjaidau T. 6, 1;
ci usliauhnai n. fraujins in izvis //(. 1, 12; in
namins mcinis J. 15, 21; namin Jacirus Mc. 5,
22; n. Laivvi L. 5, 27; saci haitaidau bauima
n. L. 1, 61; vas n. haitans Lazarus £. 16, 20;
n. haitans Zakkaius L. 19, 2; haitans vas n. Mal-
kus J. 18, 10; n. beinamma liubo It. 15, 9;
beinamma n. M. 7, 22; n. hvaramma £. 6, 22;
haihaitun ina afar n. attins is Zakarian L. 1, 59;
ana n. meinamma Mc. 9, 37. L. 9,48; ana bei-
nainraa n. £. 9, 49; bo svesona lamba haitib bi
n. J. 10, 3 ; in n. meinamma Mc. 9, 39. 41. L. 9, 50.
J. 14, 13. 14. 26. 15, 16. 16, 23. 24. 26; in mei-
namma n K, 1, 15; inn. beinamma£. 10, 17. /. 17,
11. 12; in [>einamma n. Mc. 9,38} in n.praufetaus
od. garaihtis M. 10, 41; in n. sinoncis M. 10, 42;
in n. fraujins Mc. 11, 9. L. 19, 38. J. 12, 13;
in n. fraujins unsaris K. 5, 4. E. 5, 20. C. 3,
17. I ft- 3, 6; in n. attins mcinis J. 10, 25; in
u. attins unsaris Daveidis Mc. 11, 10; in n. I'av-
laus K. 1 , 13 ; gasatida Seimoua namo Pailrus
Mc. 3, 16; haitais n. is lohanncn od. Icsn £. 1,
13. 31; hauhci n. beinata J. 12, 28; gabairhtida
| ciua I a n. man nam J. 17, 6; gakannida im n.
1 1 ciiia i a J. 17, 26 j h s :i7.ii li saei anahaitib bidai
n. fraujins A*. 10, 13; hvazuh saei namnjai n.
fraujins t. 2, 19; namne inmaideins Sk. 46, 2;
allaize n. namnidaize £.1,21; missalcikaim band-
vibs namnam Sk. 45, 21; gasatida im namna
Bauanairgais Mc. 3, 17.
namnjan, nennen, Keytiv E. 2, 11; y.aktiv
L. 7, 11. 9, 10; sonst ovoficc^nv; — beson-
ders bei Lucas gebriiuc/ilich st. haitan Lb. proli
XX; — c. Ace. st. colere numen alicujus t. 2,
19; im Pass. st. audiri d. h. esse E. 1, 21. 5,
3 ; sonst im Act, c. dopp. Ace, im Pass. c. dopp.
Nom. Gr. 4, 622: hvazuh saci namnjai namo
fraujins t. 2, 19; banzei jah apaustuluns nam-
nida L. 6, 13; banei jah n. Paitru L. 6, 14; us
bammei all fadreinis namnjada E. 3, 15; hori-
nassus jah alios unhrainibos aibbau faihufrikei
uili namnjaidan in izvis Lb. ad E. 5, 3; hvas
brobar namnids K. 5, 11; (bai) namnidans un-
bimaitanai fram bizai namnidon bimait, die sooe-
nannte Vorhaut, wie euch die sogenannte Be-
schneidung nennt Lb. ad £.2, 11. Gr. 4, 591:
baurgs namnidaizos Baidsaiidan £.9, 10; in baurg
namnida Nacn L. 7, 11; allaize namne namni-
daize £. 1, 21.
ganamnjan, dass.: tvos ganamnida vaihts
Sk. 40, 20.
*nanbjan, tcagen Gf. 2, 1092.
anananbjan, tcagen, anorokfiav R. 10,
20; sonst Totyav — c. Inf. Sk. 44, 24. Gr. 4,
668: anananbeib R. 10, 20; in bammei hve
31*
244
ganan{->jan — ananaiij>jan.
hvas a. k. 11,21; anananfndedun qiban Sk. 44,
24; anananjjjands Mc. 15, 43.
gananj>jan, naveod-ai, aufhbren Gr. 4,
668: gananf>ida rodjands L. 5, 4.
*naqa|>s, yvfivog, naclct Gf. 2, 1015; — mit
vair£>an bi c. -dec, vavayiiv nsq'i n, jacturam
facere alicujus rei, einer Sac/ie entblbsst wenlen
C. ad T. 1, 19: naqabs M. 25, 43. Mc. 14,
52; naqadana M. 25, 38. 44; ana n. sc. balg
Mc. 14, 51. Gr. 4, 263; naqadai A. 5, 3. {yvfi-
VTjtiVOfiev) K. 4, 11 ; bi galaubein n. vaurf>un
T. 1, 19.
naqadei, /"., yvfivortjg, Nacfctheit Gr. 3, 523:
naqadei R. 8, 35 J in friusa jah naqadein Lb. ad
k. 11, 27.
nardus, m., vdoSog, Narde: pund balsam's nar-
daus pistikeinis filugalaubis J. 12, 3.
*nas?, Gr. 2, 413.
veinnas, ndoovvog, trunken: veinnas T. 3,
3. Tit. 1, 7.
nati, n., 2Ve<i, dficpifthjOTOov Mc. 1, 16; sows<
A'xtuov G/: 2, 1116. Gr. 2, 64. 3, 466: vair-
pandans nati in marein Mc. 1, 16; sve natja
dishnaupnodedun ize L. 5, 6 ; afletandans Jio natja
seina ilifc. 1, 18; f>ans in skipa manvjandans n.
Mc. 1, 19; usfjvohun n. L. 5, 2; athahid £io
n. izvara du fiskon L. 5, 4; vairpan n. L. 5, 5.
natja n, madefacere, benetzen Gf. 2, 1114. Gr.
I, 47: natjan fotuns is tagram, fiQi%uv rovg no-
Sag avrov xotg Sdxovoi L. 7, 38.
ga natjan, dass.: si tagram seinaim ganatida
mcinans fotuns L. 7, 44.
\a[)an, IS'a&dv, Mannsnamen: sunaus Na£>anis
L. 3, 31.
Naubaimbair, November Calend.
Nauel, NiZs, Mannsnamen Lb. ad A. 6, 15.
Gr. 1, 47: Nauel i. 17, 27; Nauelis L. 3, 36.
17, 26.
nauh, hi, nock Gf. 2, 983. Gr. 3, 250: nauh
Af.27, 63. L. 14, 22.26. 18, 22. J. 7, 33. 12,35.
13, 33. 14, 19. 16, 12. R. 9, 19. K. 15, 17.
Sk. 39, 6. 40, 1. 43, 8. 50, 11. 51, 3; leitil
n., fitXQOv J. 16, 16; — mit der negat.: nock
nicht, oi>: ni n. habaifi Mc. 4, 40; ni n. fra£>-
ji{> Mc. 8, 21; ni n. galei£>a J. 7, 8; od. oimo):
ni n. frabji£> Mc. 8, 17; ni n. ist J. 7, 6; ni
n. usfullif) ist J. 7, 8; n. ni habais J. 8, 57; n.
ainshun manne ni sat Lb. ad Mc. 11, 2.
nauliban, \ T
• • 5 v - I 5313 -
nauhbanun, )
Naum, Naovfi, Mannsnamen: sunaus Naumis
L. 3, 25.
naus, m., der Todte; Tt&VJjxwg L.l, 12; sonst
vtxoog (vgl. vixvg, nex); bei Lucas st. daubs:
naus L. 7, 12; sa n. L. 7, 15; naveis L. 7, 22;
let {>.ins (IauJ>ans usfilhan scinans navins L. 9, 60.
n a vis, /"., todt: inu vitob fravaurhts vas navis
R. 7, 8.
gana vistron, c. Ace, -d-dnruv rivd, Je-
manden begraben: ganavistrofis vas K. 15, 4.
mibganavistron, c. Ace. und Dot., avv-
{rdntew rivd rivi, Jemanden mit Jemandem
begraben: mi£>ganavistrodai irama in daupcinai C.
2, 12.
naubsj f, dvdyxt], Noth, Zwang Gf. 2, 1032.
Gr. 2, 50. 3, 484. 489. 522. Sk. 62: batei
mahtais nau£>s ustaiknida vesi Sk. 37, 18; nau-
Jjai, vi, mit Gewalt Sk. 38, 1. 6; ana allai n.
jah aglon unsarai Th. 3, 7; bi n. Phil. 14. Sk.
47, 1. Gr. 3, 149; us n. k. 9, 7. Gr. 3, 151;
in naubim ft, 6, 4. 12, 10.
naudibandi, v. bindan.
naudi J>au rfts, v. baurban.
nan |->jan,f. Ace, Jemanden nbthigen, zivin-
gen; ftid&iv rivd L. 16, 16; sonst dvayxd&iv ;
— abhangig der Inf. L. 14, 23. G. 6, 12: f»ai
naufijand izvis bimaitan G. 6, 12; nau|sei innat-
gaggan L. 14, 23; diabulau nih naujjjandin Sk.
38,2; hvazuh in izai naujyjada Lb. ad L. 16, 16.
ananaubjan, c. Ace, dyyaoivuv rivd, Je-
manden nbthigen : jabai hvas Jsuk ananauf)jai rasta
aina M. 5, 41.
iNazaraiJi — anclaii«'i|>s.
2+5
Nazaraif), i\'a£a(>iT, Ortsnamen : in baurg Ga-
Icilaias, sei haitada N:i7.:irai{> L. 1, 26; frani Na-
taraif) Galeilaias Mc. 1,9; us baurg N. L. 2,
4; qain in N. L. 2, 51. 4, 16; gavandidedun
sik in baurg seina N a/:irai| > L. 2, 39.
Nazoraius, Na^w^awg , aus Nazareth :
lesus Nazoraius L. 18, 37; lesus sa N. Afc. 10,
47; mif> lesua |>amma Nazoraiau A/. 26, 71; Iesu
Nazoraiu jiana ushramidan J/c. 16, 6; Iesu J>ana
It J. 18, 5. 7.
Nazorenus, I\'a£wQi]v6g , dan.: mi[> lesua
jiaiiniia Nazorcinau /Hie. 14,67; bva uns jab J>us,
Iesu Nazorenai Aft". 1, 24; o<£. Iesu Nazorenu
L. 4, 34.
ne, verneint auf eine Frage Gr. 3, 709. 765,
und ubersetit: 1) nein, ov: ne J. 7, 12; ne, ne
M. 5, 37; Jiata ne ne k. 1, 17; ja jah ne, xal
xal ov k. 1, 18. 19; ne, ni im, ovx tuti J. 18,
25; od. oi%i: ne SA: 38, 6; ne, ak haitaidau
lohannes L. 1, 60. — 2) nicht: prf. nc fiana,
ak Barabban J. 18, 40.
nei, ov%i, nicht; ist nachdriicklicher, ah das
knne ni Gr. 3, 709: bvaiva nei mais Lb. ail
k. 3, 8.
nehv, nahe Gf.2, 999. Gr. 2, 53: atiddja nehv
razn, tjyyiae Tij oixia, ging nahe an das Huns
L. 15, 15.
nehv a, nahe, 1) allein stehend fur tyyiig Gr.
3, 119. 625. 4, 925: {)aim izei nehva E. 2, 17;
frauja n. ist Ph. 4, 6 ; f>atei n. ist asans Mc. 13,
28; fialei n. sijai Lb. ad Mc. 13, 29; vasuli
Jian n. pasxa J. 6, 4 ; vasuh f>an n. dulf>s Iu-
daic J.7, 2; vaurfwj) n. E. 2, 13; auch sunsei
n. vas, d>g i'jyytaiv L. 19,41. — 2) mit abhiin-
gigem Dat. Gf. Praep. 133. Gr. 3, 119. 4,
783, fur iyyvg Tll'og: n. skip* qimandan J. 6,
19 ; qcmun n. j >aiiiina stada J. 6, 23 ; vas n. Iai-
rusaulymiam J. 11, 18; n. J)us f>ata vaurd ist R.
10, 8; n. Iairusalem vas L. 19, 11; — n. visan
c. Dat, tyyi^nv xtvi: bif>eh £>an n. vas daura
f>izos baurgs L. 7, 12; bij>e n. vas £>an imma
Lb. ad L. 18, 40; od. tig n; bif>e n. ve»un
Iairusalem Mc. 11, 1; mi| J and n. vas is la!
reikon L. 18,35; bi|n- n. vas H(-f)sfagein L. 19,
29; — n. qiman imma, ttoogtyyioai avru Mc.
2, 4; n. at iddaljin, ftQog rjj xctTafiaOH L. 19,
37 ; n. saiva, naga ri}v kifivipj L. 5, 1 ; n. dau-
J>au, naoanh'wiov &avaxw Ph. 2, 27; n. andja
vas, prope finem erat Sk. 41, 6.
neh vis, adv., lyyvrtoov, nilher: unle mi ne-
hvis ist naseins unsara f>au £>an galaubidedum R.
13, 11.
nehvjan sik, c. Dat. , tyyi^uv tivi, sich
Jemandem niihern: vesunuf>-£>an imma nebvjan-
dans sik allai motarjos jah fravaurbtai bausjau
imma L. lb, 1.
atnehvjan, (mit sik Mc. 1, 15. L. 10, 11.
Gr. 4, 30) iyyit^uv, sich niihern; — abhiingig
ana c. Ace, ini Tiva L. 10, 9. 11; und c. Dat.,
ui%Qi Tivog: sa levjands mik atnehvida Mc. 14,
42; a. sik Jsiudangardi guj)s Mc. 1, 15; a. ana
izvis [jiudangardi guf>s L. 10, 9; a. sik ana izvis
Jnudangardi gujss L. 10, 11; a. dags 7?. 13, 12;
und dan{iau a. Ph. 2, 30.
nebvundja, »»., der Niichste; 6 ifrtOOS
R. 13, 8; sonst 6 nh}oiov\ — st. rf es griech.
Gen. steht dabei der Dat. L. 10, 29. Gr. 4,
746 od. ein Pron. poss. M. 5, 43. Mc. 12, 31-
L. 10, 27. G. 5, 14. E. 4, 25 : an hvas ist mis
nebvundja L. 10,29; friafiva nclivundjins 72.13,
10; miJ3 nebvundjin seinamma E. 4, 25; frijos
uehvundjan Jieinana M. 5, 43. Me. 12 31. L.
10, 27. R. 13, 9. G. 5, 14; |>aia da fVijon n.
Mc. 12, 33; saei frijo[> n. A'. 13, 8.
nei|>, w., (f&6vog, Neid Gf. 2, 1031. Gr. 2,
16. 3, 481: in ileitis M. 27, 18. Mc. 15, 10;
in n. jab baifstais Ph. 1, 15; misso in neifia
visandans, cd).i'j).oig (f&ovovvrtg G. 6, 26; ncif>a
G. 5, 21. T. 6, 4.
andanei£>s, c. Dat. Gr. 4, 960, auf Je-
manden neidisch, ihm feindlich , entgegen; =
246
Nerin
in.
haici - allaim mannain andaneibans sind , nciciv
av&QOJnoig ivavxiotv Th. 2, 15; batei vas an-
daneibo uns, o r\v vmvavxiov ijuiv C. 2, 14;
bata andaneibo, Tovvavriov , im Gegentheil k.
2, 7. Gr. 3, 101.
Nerin, JSyQtt Mannsnamen: sunaus Nerins L.
3, 27.
neb la, /"., Qccyig, Nadel Gf. 2, 998. Gr. 2,
99. 234. /, 92: bairh bairko neblos Mc. 10,
25. L. 18, 25.
ni, nicht, Gf. 2, 969. Gr. 3, 708. - For&e-
merkungen: 1) /h </er 3 sg. des Verb, subst.
ist eine Anlehnung durchaus hergebracht, also
nist st. ni ist; <Zee voile Form ni ist findet sich
nur R. 8, 9; dagegen steht immer ni im, ni is.
2) ni sieht gegen den griech. Text unmit-
telbar tor dem Verb, des Satzes Mc. 3, 12.
L. 8, 28. J. 12, 42. R. 8, 1. 9, 6. K. 1, 15.
4, 5. 6. 8, 13. 15, 10. k. 1, 9. 2, 3. 11. 9, 3.
13, 10. G. 6, 12. E. 2, 9. Ph. 2, 27. T. 3, 7.
6 1; diese Umstellung ist unrichtig angewandt
L. 8, 12. J. 14, 11. — 3) bei Verb., tcelche
mit einer Praepos. zusammengesetzt sind, ist ni
bisweilen zwischen Praejios. und Verb, gestellt
J. 6 22. 10, 1. — 4) ni veranlasst den Genit.
bei Verb., tvelche sonst einen andern Cas. for-
dem Gr. 4, 961. Lb. ad k. 4, 4: ni habandona
hairdeis M. 9, 36; in bizei ni habaida diupaizos
airbos Mc. 4, 5 ; ni bau habaidedeib fravaurhtais
J, 9 41 ; ni babandein hvamme aibbau mailc
aibbau bva svaleikaize E. 5, 27; jabai barne ni
bileibai Mc. 12, 19; ni bilibun barue L. 10,
31" ni vas im barne L. 1, 7; ni vas im rumis
L. 2 7; arbaide ni ainsbnn mis gansjai G. 6,
17; vielleicht auch inilons ni haband /. 15, 22",
doch steht auch der Cas., den das Verb, for-
dert, Mc. 4, 5. 6. 7. 17. 8, 16. 17. 12,
20. 22. L. 8, 6. 13. — 5) ilber ni bei ainshun,
aiv, bvanhun, bvashun, ju, juban , manna, man-
nahun, naub, nauhban, naubbanuh , banamais,
banaseibs, batain, batainei, be baldis, vaiht od.
vaihts, v. ainshun etc. = 1) ni c. Ind. Praes.
a) ov c. Ind. Praes.: in einem Hauptsatze: M.
6, 1. 24. 7, 18. 8, 20. 9, 12. 14. 26, 70. Mc.
2, 17. 18. 19. 3, 24. 25. 4, 13. 17. 7, 3. 4.
5. 18. 8, 18. 11, 33. 12, 25. 14, 68. 15, 31.
L. 5, 31. 36. 6, 41. 46. 8, 13. 9, 43. 58. 14,
20. 26. 27. 33. 16, 3. 13. 17, 9. 20. 18, 4.
J. 3, 3. 5. 5, 38. 6, 53. 7, 7. 34. 36. 8, 14.
21. 22. 35. 43. 45. 46. 47. 49. 50. 54. 9, 12.
21. 25. 29. 10, 10. 21. 25. 26. 33. 11, 9. 12,
35. 44. 47. 13, 36. 37. 14, 5. 10. 24. 15, 22.
16, 12. 16. 18. 19. 26. 17, 15. 16. 19, 6. 10.
R. 7, 15. 18. 8, 8. 9. 13, 3. 10. K. 1, 16. 5,
6. 7, 25. 9, 6. 10, 21. 11, 22. 12, 21. 13, 4.
k. 4, 1. 16. 6, 12. 7, 8. 10, 12. 11, 17. 12,
2. 14. G. 2, 6. 21. 4, 31. 5, 18. 6, 7. E. 5,
5. Ph. 1, 22. Th. 4, 9. ' 5, 1. 4. T. 2, 7. 12.
t. 2, 5. 13. 24. Sk. 39, 10. 40, 12. 48, 15.
17; ni im M. 8, 8. J. 8, 23. 16, 32. 18, 17.
25; ni is J. 19, 12: nist M. 10, 24. 37. 38.
Mc. 10, 40. 12, 27. 31. 16, 6. L. 6,40. 9, 13.
20, 38. J. 7, 16. 18. 8, 13. 9, 16. 11, 4. 13,
16. 14, 24. 15, 20. 18, 36. K. 12, 14. 15. 16.
k. 11, 14. 15. G. 3, 28. 5, 23. C. 3, 25; nist
auk R. 14, 17; ni ist R. 8, 9; blosses ni st.
nist 6?. 5, 8 od. ni sijub R. 9, 26; ni auk ist
L. 6, 43. 8, 17. R. 10, 12. th. 3, 2; ni auk
saihvis Mc 12, 14; ni auk skulun k. 12, 15;
ni auk magum k. 13, 8; ni auk ufbanjam uns k.
10, 14; ni bau man Ph. 3, 13; ni batizo ist k.
12, 1; ni goda sc. ist K. 5, 6; ni maht ist J.
10, 35; ni skuld ist M. 27, 6. J. 18, 31; ni
ganohai sind J. 6, 7; ni mahta sind T. 5, 25;
— in einem Relatie-Satze M. 10, 38. Mc. 4, 25.
9, 3. 38. L. 8, 14. 14, 27. 33. 15, 7. J. 6, 64.
7. 28. 10, 12. 16. 14, 17. k. 13, 3; ni im M.
3, 11. Mc. 1, 7. L. 3, 16. K. 15, 9. Sk. 42,
17; nist Mc. 9, 40. L. 9, 50. G. 1, 7; ni skuld
ist Mc. 2, 24. 26. L. 6, 2. 4; ni skulda sind
k. 12, 4; • — in Nebensiltzen; nach ei, on J.
13, 33. 16, 30. G. 1, 20; nist k. 1, 18.; nach
m.
Ml
jabai, h Mc. 11, 26. L. 14, 26. K. 15, 16. 29.
32. 16, 22. T. 3, 6. 6, 8; nist K. 15, 13; jabai
nist mabteigi als Randgl. iu cijjau L. 14, 32;
nach svasve, xa&wg: n ' > m J- 17, 14. 16; nach
sve, w« -Wc. 4, 27 orf. xa&wg J. 15, 4; iwc/i
fsammei, or* Afc. 7, 18; nacA ]>andci, mtm L.
1, 34; « J. 5, 47} b'rt J>/. 26,72. 74. Mc. 14,
71. L. 20, 21. J. 6, 36. 7, 52. 9, 30. 31. 16,
9. R. 7, 18. A. 11, 31. 13, 6. G. 2, 16; ni
im K. 12, 15. 16 ; nist Mc. 6, 4. 12, 32. J. 6,
24. JT. 15, 12. 58. E. 6, 9; fate! ni skuld ist
Mc. 6, 18; f>alei ni raibtaba gaggand G. 2, 14;
r«cA Jiei, or* A/. 6, 26. K. 15, 50; rocA unte,
yag R. 8, 7. A. 2, 11. 17. 10, 12. Th. 5, 5;
ni im L. 7, 7; nist /£. 13, 1; ni gof> ist Mc.
7, 27; o«". on M. 5, 30. A/c. 7, 19. 8, 2. 16.
17. 33. L. 9, 49. 14, 14. J. 8, 37. 43. 47. 10,
5. 14; 17. 15, 15. 19. 21. 17, 14. A. 11, 11;
ni im L. 18, 11. J. 8, 16; nist J. 8, 44. 11,
10. E. 6, 12; ni skuld ist Sk. 48, 18; ni kar-
ist ina J. 10, 13. — b) fit) (ibai ni, fit) OVX,
dock nicht) c. Ind. Praes. in Fragesatien: ni
magud, fit) Svvaa&e L. 5, 34; ibai ni babam,
fu) ovx iyouev K. 9, 4; ibai ni luliai|>, fa) ovx
tXirs K. 11, 22. — c) ov c. Ind. Fut. M. 10,
29. Mc. 13, 24. L. 1, 33. 37. 17, 22. 19, 44.
J. 7, 34. 36. 14, 18. 16, 7. 9. 33. 10, 11. K.
15, 51. A. 10, 8. 11, 10. 12, 14. 13, 2. G. 2,
16. 5, 2. 21. t. 3, i). 4, 3; so auch ni Jiau,
oid'e M. 6, 15. Mc. 11, 26; leitil ri ni saibvif),
[iixQuv xcel ovx hxfjta&t J. 16, 17. — d) ov
fit) c. Ind. Fut. J. 8, 12. 13, 38; — e) ov fit) c.
Conj. Aor.: ni urvairpa ut 7.6,37; ni usgaggis M.
5,26; ni uslci[)if> M. 5, 18; ni vair{:>ij> Mc. 13,
19 ; ni drigkid L. 1, 15; ni buggrei{i-ni [iaurseif>
bvanbun J. 6, 35; ni gadaii{inij> J. 11, 26 ; ni ni-
mif> G. 4, 30; ni bisnivam Th. 4, 15; ni laist-
jand J. 10, 5; ni fraqistnand J. 10, 28; ni ga-
]bliuband Th. 5, 3; jabai mats gamarzeij) brobar,
ni matja mimz aiv K. 8, 13; jabai bvas fastaif),
daufm ni gasaihvif) aiva dage J. 8, 51; ci ni
usiinliij), ov fit) TiXiotjre M. 10, 23 J ei ni fra-
qistei£>, ov fit) anoXiay M. 10, 42. Mc. 9, 41;
saei ni andnimifi-, ni (ni [>aub) qtuufj Mc. 10,
15. L. 18, 17; nibai managizo vairf>i{) -ni |jau
i]iini]i M. 5, 21; ni afdomjaml jab ni afdomjanda
L. 6, 37; J>ai izo (]>aiei) ni kausjaud Mc. 9, 1.
L. 9, 27. — f) in Relativ-SiiUen st. og fit) c.
Ind. Praes.: Jiatci ni skuld ist, was sie nicht
sollten Tit. I, 11; st. og av fit] c. Conj. I*raes.: .
saei ni b.ibai{> L. 8, 18; st. og iav fit) c. Conj.
Aor.: audags ist bvazub (sabvazuh) saei ni ga-
marzjada M. 1 1 , 6. L. 7, 23 ; st. ovx c. Partic.
Praes.: saei nist J. 10, 12; st. 6 ovx c. Partic.
Praes.: J^oei du Jiaurftai ni fairrinnand £.5, 4;
st. 6 fii) c. Partic. Praes. M. 7, 26. J. 7, 49-
10, 1. 12, 48. 14, 24. G. 4, 8. Th. 4, 5. 13.
T. 5, 13. Sk. 51, 24. — g) in hfltoth. Saturn
tt. iav fit) c. Conj. Aor.: jabai ni galei£>a, pa-
raklctus ni (jimi|> J. 16, 7; jabai ni galaubeif},
t;adau])iii[) J. 8, 24; jabai ni afletif), ni f>au atta
izvar afletif) M. 0, 15. = 2) ni c. hid. Praet.,
a) st. oi c. Ind. Praet. M. 5, 17. 7, 25. 10,
34. 11, 11. 17. Mc. 1, 34. 2, 17. 4, 7. 34. 5,
19. 39. 6, 19. 26. 7, 24. 8, 14. 9, 18. 28. 30.
10, 45. 11, 16. 31. 12, 20. 22. 14, 49.55. 56.
15, 23. L. 1, 6. 22. 2, 37. 43. 50. 4, 41. 5,
32. 6, 48. 7, 32. 44. 45. 46. 8, 19. 9, 40. 43.
53. 15, 28. 18, 4. 13. 34. 19, 3. 23. 48. 20,
5. 26. 31. J. 7, 28. 45. 8, 27. 29. 40. 44. 9,
18. 27. 10, 6. 8. 12, 16. 37. 39. 42. 14, 9.
16, 4. 17, 25. 18, 28. 19, 9. R. 9, 6. 31. 10,
3. A'. 7, 28. 15, 10. 16, 12. A. 2, 12. 12, 16.
G. 4, 14. C. 1, 9. Aeh. 5, 14. 15. 10. IS. Sk.
39, 14. 51, 7; ni sijum gabauranai J. 8, 41;
nist gaf>ivaids K. 7, 15; nist gabimdan t. 2, 9;
und mit auffallender Wieder hotting der negat.:
nib Juan auk fram mis silbin ni qam Lb. ad J.
8, 42; getrennt: ni auk vissa Mc. 9, 6; ni auk
vas .'/c. 11, 13; ni auk vihl.i J. 7, 1; ni auk
IaJ>oda Th. 4, 7; ni managizo (favizo) sc. vas
A. 8, 15; ni gabausi£> vas J. 9, 32; ni frabaubt
248
m.
vas J. 12, 5; ni gaaiviskofss varf> k. 7, 14; ni bigi-
tanai vaurbun L. 17, 18; aber ni varb uslutobs
2, 14; — in Relatic - Satien Mc. 13, 19. L. 8,
27. 19, 21. 22. R. 10, 13. 14. K. 4, 7. 15,
15. A. 11, 4; ni gavasifis vas L. 8, 27; ni kunf>
vas E. 3, 5 ; — in Nebensatzen nach dube ei,
«!>#' a>v L. 1, 20; wac/t in p>izei, ai'i?-' wv 2#.
19, 44. Sk. 51, 14; nach jabai, « i. 16, 11.
12. K. 15, 14. 16; nach jah J>an ei, itp ooov
M. 25, 45; nach £>andei, ft R. 11, 21; nach
£>arei, o?rot> Mc. 4, 5; nach batei, b'rt M. 11,
20. L. 8, 47. 10, 24. 14, 30. J. 6, 22. 12, 49.
T. 1, 9; nach niba batei, ii pi] on k. 12, 13;
nach unle , yao M. 9, 24. 25, 42. 43. L. 8,
52. 9, 56. k. 3, 10. t. 1, 7. 16; «««<?») K. 1,
21; <Ji6rt i- 2, 7; on J. 11, 15. 16, 3. Th.
5, 9; unte ni ungatevidai vesum th. 3, 7; nacA
ei : gasvikunj^jands , ei ni afvandida sik Sk. 39,
4; — 6) ibai ni st. fit) ov in Fragesdtzen : ibai
ni liausidedun R. 10, 18 ; ibai Israel ni fanb R.
10, 19; — c) st. fii]\ Joalei ni sahv, a fit]
kooaxfV , was er ehca nicht gesehen hat C.
2, IS; f>ana izei ni kun£>a , rbv fit] yvovja k.
5, 21; baiei ni vildedun, rovg fit) &eh']aceVTag
L. 19, 27; in bammei ni bigat, rw fti] evgtiv
k. 2, 12; in bizei ni babaida, Sue TO fit) tyeiv
Mc 4, 5. L. 8, 6 ; note ni babaida, dass. Mc.
4, 6; svasve ni niabta od. inabtedun, ioo~Tt fit]
ioyvuv od. Svvceo&cti M. 8, 2S. Mc. 3, 20.=
3) ni c. Conj. Praes., a) st. oil c. Ind. Praes. :
hvas siukif) jab ni siukau, bvas afmarzjada jali
ik ni tiindnau k. ll, 29; bvas satjijj veinatriva
jab akran bize ni matjai , bvas haldib avejji jah
miluks J>is avej^jis ni matjai K. 9, 7; — b) st.
ov c. Ind. Fut. Gr. 4, 75: ni sijau k. 12, 6;
ni maurbrjais M. 5, 21, so 31. 5, 27. 33. L.
4, 12. R. 7, 8. 13, 9. K. 9, 9. T. 5, 18; ni
sijaib M. 6, 5; ni usluk.simlaii JSe/t. 7, 3; —
c) st. /.it) c. Conj. Praes.: ni vairbaima G. 5,
26, so G. 6, 9. Th. 5, (i. /-. 4, 1 {cod. B);
— d) st. fir) c. Conj. Aor. : ni usvandjais M.
5, 42, so M. 6, 2. 13. Mc. 5, 7. 10. 19. L.
6, 29. 8, 28. 18, 20. R. 10, 6. C. 2, 11. T.
5, 1; ni tuzverjai Mc. 11, 23; ni hugjaib M_
5, 17, so M. 6, 7. 8. 31. Mc. 6, 9. L. 3, 8.
17, 23. th. 3, 13; — e) st. pr\ c. Opt. Gr. 4,
74: ni sijai, fit] yivoixo R. 7, 7. 13. G. 6, 14;
od. nis -sijai L. 20, 16. R. 9, 14. II, 1. 11.
G. 2, 17; ni rahnj(aidau), pi] cevroig loyio&iit]
t. 4, 16 ; vgl. ni banaseibs matjai, fit]xixi epdtyoi
Mc. 11, 14; — /') st. fii] c. Imper. Praes.: ni
haitais L. 14, 12, so R. 12, 21. K. 7, 21. T.
4, 14. 5, 19; ni skaidai Mc. 10, 9, so J. 14,
1. R. 14, 3. 16. K. 7, 12. 13. 18. E. 4, 26.
C. 3, 8. T. 5, 16; ni vairbaib ilf. 6, 16, so
M. 6, 19. 25. Mc. 13, 21. L. 6, 37. 10, 4. 7.
J. 7, 24. 7?. 12, 2. 14. 17. 13, 14. A'. 4, 5.
7, 23. 10, 28. 15, 33. 34. k. 6, 14. 17. G. 6,
7. E. 4, 26. 30. 5, 7. 11. 17. 18. C. 3, 9. 19.
21. Th. 5, 19. 20. th. 3, 14; ni frakunneina
T. 6, 2, so J. 14, 27 ; getrennt : ni nunu mata
beinamma jainamma fraqistjais R. 14, 15; ni
aftra skalkinassaus jukuzja usfiulaib G. 5, 1 ; ni
svasve fijand ina rahnjaib th. 3, 15; — g) st.
fit] c. Imper. Aor.: ni viti M. 6, 3; ni atsteigai
dalab L: 17, 31; — h) st. fit) c. Inf.: gamelida,
ni blandaib izvis K. 5, 9 ; bidja, ni vairbaib us-
grudjans £.3, 13; — i) st. ov fir] c. Conj.
Aor. : qiba , ei ahmin gaggaif} jah ni ust iuhai j >.
idyw TivtvfiaTi aiQinaxuti xal oil fit] rii^otjn
G. 5, 16; jabai hvas fastai, ni kausjai . tav Ttt;
Ti]gr]0t], oil fit] yevotjrai, J. 8, 52; — k) in
Relativ- Siitzen st. og oil c. Ind. Fut.: ni vaiht
auk ist gahulij>, |>atei ni andhuljaidau, jah fulgin,
balei ni ufkunnaidau M. 10, 26; ni auk ist ana-
laugn, J)atei svikunjs ni vairjjai , nili fulgin, £>a-
tei ni gakunnaidau L. 8, 17; ni ainshun auk ist
manne, saei ni gavaurkjai L. 9, 50; — st. bg
ictv pi] c. Conj. Aor.: nih allis ist hva fulginis,
Jjatei ni gabairhtjaidau Mc. 4, 22 ; — st. og ov u>)
c. Conj. Aor.: ni ainshun ist, saei ni andnimai
L. 18, 30; — st. iecv fit] c. Conj. Aor.: ni
111.
249
hvashiiu isl , saei ni andniniai Mc. 10, 30; —
rva nttnagai m<- ni andnimaiua iivia, hoot, av fir)
$i£un>Tai vfiag Mc. G, 11. L. 9, 5; in poei
baurge inngaggaip jali ni aii<lnimaina ir.vis , .'/-,■
/,V av 7io).iv iigioyi/a/rt xa'i fit) Si^iovrat vuug L.
10, 10; ■ I) in Neoensiitzen nach ei, also ei ni c.
Cotij. Praes., a) st. oxwg in) c. Conj. Aor. M.
ft, IS; ft) 'iva at] c. Conj. Praes. Mc. 4, 12.
L. 8. 10. ft. U, 29. A. 7, o. /.-. 1, ft 2, 3.
5. 9, 4. 12, 7. (.. ft, 12. a 3, 21. Th. 4, 13.
Phil. 19 ir///. LA. «f/ /:. I, 17); «?/cA wohl
(fvoiuoi'tt st. tpvoiovo&t K. 4, 6; getrennt:
ei ni - vairpai A'. l(i, 2} ei ni-taujaip G. 5, 17;
ei ni-sijai AVuV. 14; ;') 'iva fit) c. Conj. Aor.
Mc. 13, 18. L. 8, W. J. ft, 50. 7, 23. 12, 35.
44. Hi, 1. A. 1, 15. 17. 8, 13. k. 2, 11. 6, 8.
10, ft 13, 10. E. 2, ft ft/*. 2, 27. T. 3, 7.
Sk- 45, 8; d) x«l ov uij c. Conj. Aor.: ni
>lojid. ei ni stojaindau L. 6, 37; *) Mi; C. //?/".:
vileia ei ni ogeis A'. 13, 3; ei faurbiudais sumaim,
ei anparlciko ni laisjaina T. 1, 3; od. to fit) c.
Inf.: ci ni satjaip ft. 14, 13; ei hvas ui ufar-
gaggai Th. 4, li; ei ni qimau k. 2, 1; getrennt:
ei ni andvairpa ^alrauau k. 10, 2; od. TOV firj
C Inf.: ei ni sijai ft. 7, 3; od. lig To fit) c.
Inf.: ei ni linlitjai k. 4, 4; £) ei hvan ni ga-
Itaggqjais, iiijXvTi aoogxoipfig L. 4, 11; [sannu
nu ei-ni stojaip, won in) -y.oivirt K. 4, 5 ; —
tmili jabai, u/«o jabai ni c. Co«/°. Praes., a) st.
ti ov c. Ind. Praes.: jabai bvas ni liabai R. 8,
9; jabai ni Imljai sik qino , skabaidau A. II, 6;
jabai ni gababaina sik, liugandau A. 7, 9; jabai
bvas ni nfbansjai th. 3, 14; ft) li ur) c. Ind.
Praes.: ei bvas aijileikos laisjai jah ni atgaggai T.
li. 3; y) iav ut) <:. Conj. Praes.: jabai firiapva ni
baban A. 13, 2; 8) iav fit] c. Conj. Aor.: jabai ni
bileijai Mc. 12, 19; — nac/i fiatei, also j->atei ni
c. Conj. Praes. st. on ore. Ind. I*raes.: jabai qep-
jau, patei ni kimnjaii J.S, 55; — nach Jjei, n/so pei
ni c. Co»/. Praes. st. ort ou c. Ind. Put.: bvadrc
sa skuli gaggan , pei veis ni bigitaima ina J. 7,
35 ; — ni svasve ni babai , oil XCt&O OVX ijfli
k. 8, 14. = 4) ni c. Conj. Praet., a) in hy
polh. Stitzen: ip vcseis her, ni pau gadaupnodedi,
ti tjg wdt, ovx av tTi&vi]Xii J. 11* 21; ip vc-
seis her, ni pauh gasvulti, ei r)g utdi, ovx av
dni&avi J. 11, 32; iji blindai vcjciji, ni ]'au
babaidcdeij) fr.naurlitais, ti TVffkol i}Tl, OVX av
ifyni uiittqxiav J. 9, 41; i\> \>o vanrstva ni
gatavUedjau in im, fravaurht ni habaidedcina, ti
ret (Qya firj inoitjaa iv avtotg, rtfta^riav ovx
ii%OV J. 15, 24; if) jabai silbans uns staaidedeima
ni f>au-, ti yaQ lavrovg duxoivofiiv , ovx av
(ixQivofiiira) K. 11, 31; ni frauja gamaurgidedi
jniiis dagans, ni Jianh ganesi ainhun leike, ti urj
xvoiog ixoXoftiaai rag rj/AtQag, ovx av iaui&ii
naaa oayS. Mc. 13, 20; nih vcsi sa fram gnfia,
ni mahtedi taujan ni vaiht, ti ui) r\v ovtog naqic
&tov, ovx rjbvvaro noiilv ovdiv J. 9, 33; nih
qcnijau- fravaurht ni habaidedcina, ti fii] rjX&ov-
ctfiaQTiav ovx ii%ovJ. 15, 22 ; nih vesi sa ubiltojis,
ni pau vcis atgebeima pus ina, it utj 7]V ovrog
xaxonoiog, ovx av aoi naQtdwxauiv avrov J.
18, 30; nib frauja bilipi-pau vaurpeima, .-■////
xvQiog iyxarikimv-av iyivrj&r/uiv ft. 9, 29; so-
d a nn umgedreht: ni aihtedeia-ni vcsi, ovx ii%tg-
li pi] r}V J. 19, 11; ak fravaurht ni ufkunpedjan,
nih pairb vitop; untc luslu nili kunpcdjau , nih
\itop qepi ft. 7, 7; — It) hvan puk sehvum-
jah n i andbabtidcdeima pus , aori Ot li'douev-
xai ov dtt]XOVtjffafiiv aoi M. 25, 44; — \)nach
Conjunctional, ei ni c. Conj. Praet. st. 'iva fir]
c. Conj. I*raes. Mc. 3, 9; od. 'iva fir] c. Conj.
Aor. Mc. 3, 12. 5, 10. L. 8, 31. 9, 45. J. II,
37. 12, 40. 42. 18, 28. 36. k. 9, 3; od. ^ c.
Inf. L. 20, 7; od. rov ,«»'; c. Inf. L. 4, 42;
od. agog to ur) c. Inf. k. 3, 13. th. 3, 8; bipc
gasatidedi jah ni mahtedi, frivrog xa'i ur\ ioyy-
ovTog L. 14, 29; in piaeei ni kauridedjau
Neh. 5, 18; svaei ni mahtcdeima, ioOTi fiij Sv-
vaa&ai k. 3, 7 ; sve ni ncmeis , wg fir] haftiuv
K. 4, 7. = 5) ni c. Iwper. a) st. ut) c. Imper.
32
250
ni.
l*raes.: ni gret L. 7, 13, so Mc. 5, 36. 8, 50.
L. 1, 13. 30. 5, 10. 6, 30. 7, 6. 8, 49. J. 12,
15. R. 11, 17. 20. K. 7, 27; ni galanbei^ J.
10, 37, so M. 10, 28. Mc. 9, 39. 10, 14. 16,
6. L. 2, 10. 6, 37. 8, 52. 9, 50. 10, 20. 18,
16. J. 6, 20. 43; getrennt'. ni nunu in malis
gatair R. 14, 20; 6) st. fii] c. Conj. Aor.: ni
nunu skamai J)uk t. 1, 8; ni nunu ogeif) (izvis) M.
10, 25. 31. = 6) ni c. Inf. st. (ii) c Inf. M. 6, 1.
Mc 2, 18. J>. 2, 26. 18, 1. 20, 27. K. 5, 11.
7, 10. G. 3, 1. 5, 7. T. 1, 20. SA. 46, 1; ni
svaran allis 31. 5, 34; ni andstandan allis M. 5,
39; ni mais frajjjan 72. 12 , 3; ni ufarfrafijan
K. 4, 6; du ni vaurkjan K. 9, 6; du ni sprauto
vagjan th. 2, 2. = 7) ni c Partic. a) st. oj
c. Partic: ni gaumjands L. 6, 42, so k. 4, 8.
G. 4, 8. C. 2, 19; so ni fitandci G. 4, 27; 6;
st. ill] c. Partic: ni magands L. 1, 20, 40 31.
7, 19. 9, 36. 10, 28. Mc. 2, 4. 8, 1. 12, 24.
L. 2, 45. 5, 19. 6, 49. 7, 30. 42. 9, 33. 18,
2. K. 9, 20. 21. 10, 33. 11, 29. k. 4, 1. 18.
5, 19. 6, 9. 10, 14. 12, 21. E. 2, 12. 5, 27.
Ph. 3, 9. C. 1, 23. Th. 2, 15. T. 1, 7. Tit.
1, 14. SA. 40, 1. 41, 10. 51, 3. 14. 18. 52,
10. 15; sa ni maljands R. 14, 3; so J. 6, 64.
R. 8, 1. 9, 30. 10, 20. 14, 3. th. 1, 8; ge-
trennt: ni hauhijba frajjjandans R. 12, 16; ni
izvis silbans gavrikandans R. 12, 19; ni in augam
skalkiiioiiil.il]>, /it} iv 6(f&aX^.oSov7.uai,g C.3,22.
= 8) ni tor andern Wbrtem, als Verb.; nam-
lich in Gegensiitzen , a) icenn der Gegensatz
folgt: ni-alja, ov-a7.X i\ k. 1, 13; ni- ak, ov-
aUd M. 7, 21. 31c 9, 37. 10, 43. L. 4, 4.
J. 6, 32. 7, 10. 12, 9. 30. 13, 18. 15, 16. 17,
9. 20. R. 7, 15. 19. 9, 8. 11. 16. 32. 11, 18.
K.-7, 10. 14, 22. 15, 10. k. 1, 12. 2, 5. 3, 3.
6. 4, 5. 7, 12. 8, 5. 8. 10, 4. 18. G. 4, 17.
E. 2, 8. Ph. 2,6. Th. 2, 13. 4, 8. t. 1, 9.
Sk. 37, 6; ^}-ccUm J. 6, 27. R. 8, 4. 12, 16.
13, 13. K. 5, 8. Ph. 2, 4. T. 2. 9. Ti<. 1, 7.
Phil. 14. 5*. 46, 17. 20; — b) wenn der Ge-
gensatz torausgegangen ist , a) ni , qv Mc. 2,
27, J. 6, 58. 14, 27. K. 7, 6. 12. k. 5, 3. 7.
8, 12. 10, 3. 16. C. 2, 23. Th. 2, 17; ^>} R.
14, 1. £. 9, 7. C. 3, 2. 7'A. 4, 5. Tit. 1, 6;
/?) jah ni, ;«« oi- M. 7, 29. 9, 12. 31c 1, 22.
B. 7, 6. K. 10, 20. A-. 3, 13. 5, 12. 10, 8. 13,
10. G. 2, 14. 15. 16. 6, 4. Ph. 3, 3. G 3, 23;
xal fii] M. 5, 29. 30. *. 4, 7. 9, 5. G. 4, 18.
th. 3, 6; /) akei ni, ult ov R. 10, 2. K. 4,
4. 10, 23. k. 11, 6; wwrf <rac/t st. akei-ni? Mc
10, 27. — c) too der Gegensatz zu ergiinzen
ist: ni, ov: ni fairra is Mc. 12, 34; ni fairra
visandin L. 7, 6; ni sinteino Mc 14, 7. J. 12,
8; afar ni managans dagans L. 15, 13; afar ni
fdu Sk. 47, 5; Iudas, ni sa lskariotes J. 14,22;
ni allai R. 9, 6. 10, 16; ni £>ata sanio taui ha-
band R. 12, 4; ni svare R. 13, 4,- ni in snu-
trein vaurdis K. 1, 17; ni du unvisamma K. 9,
26; ni sve luftu bliggvands, log ovx asoa digwv
K. 9 , 26; ni du gavargeinai qi£>a k. 7, 3; ni
inu mitak) k. 10, 15; ni svaleikans k. J 2, 20; ni
sva £.4,20; ni sviknaba Ph. 1,16; ni laleiPA.3, &
1; od. fll\: usdaudein ni latai R. 12, 11; ni svarei
k. 6, 1; ni afmaindai G. 6, 9; ni sprauto th. 2,
2; ni diabulos T. 3, 11; ni mais 7'. 5, 9. =
9) ni vor Wortern, deren Begriff schlechthin
aufgehoben werden soil: J>o ni managein meina,
tov oil Xccov [iov R. 9, 25; in ni (so st. hmU.)
f?iudom, in ovx s&vh, iiber ein Nicht- Volk
Lb. ad R. 10, 19; hvaiva stojan jah ni stojan sa
sama mahtedi Sk. 46, 1. = 10) ni Jsatei, ov%
ort, non quod, nicht dass Jemand hiitte: ni
£atei fram Mose sijai (eoriv) ak us altam J. 7,
22; ni f>atei (ov% oxv st. i] ort?) £>o galiuga-
guda vaihts sijaina, ak K. 10, 20 ; ni fiatei frau-
jinoma izvarai galaubeinai, ak k. 1, 24; ni J>atei
vair£>ai sijaima, ak k. 3, 5; ni {jatei bi Jiarbci
qifiau Ph. 4, 11; ni £>atei gasokjau giba, ak Ph.
4, 17; ni £>atei attan sehvi bvas (icooaxev), nibai
J. 6, 46; ni Jiatei ni habaidedeima ((e%ofitv)
valdufni, ak th. 3, 9; ni Jsatei kannidcdi, ak Sk
mail.
2r, I
43, 22; unvollslmtdig ist: ni Jialei hi auhsum
(fii) tmv ftotov) K. 9< 10; — ai I ••■«■» - ak »***,
oj)^ b'ri-aAA' or/: ni |>eei kara vevi, ak nrtc
binbj vas J. 12, 6; of/, 017 *V« - «A.A' tvct: ni
beei tan rgaib, ak ei kt i[> /.-. 2, 4; — ni
batci -ak jalii. orf. ni untc-ak mite, tti'V bri-
u).X tin: ni jiatci aebvtlb ak £>atei nialidedu])
J. 6, 20; ni mile gauridai vesu]>, ak mite gwa
ridai vesub (In idrpigai It. 7, 9; — ni ei-ak,
017 1 vet - d'/.hi : ni ei (oi% 'ivet st. ovyao.) US-
kannjaima-ak fi& «// A". 5, 12; ni sva auk ei
an}>aiaini iu.sila ak /•. S, 13; ni ei vcis gakusanai
bugkjaima ak /•. 13, 7.\ «b*t st. ni ei few ;»(/»
tubal, ti in) A'. 7, 17;= 1 1) ui s*. oeyi, niinime,
tlurcham niclU: ni allai J. 13, 11; ib biaai
manascdai ni, x<<< OVjdi Tw xoautti J. 14, 22;
jali ni (Yam- A', 0, 1; ni silbins ak anbaris K.
10, 29; mid in tier Frnge st. nonne, nicht icahr:
ni dvala gatavida i;uj) bandttgein bis fairhvaus Lb.
ad K. 1, 20- = 12) ui st. ovdi, ncc, aitch
nicht: ni sa Mc. 12, 21; ni mik silban L. 7, 7;
ni ik A. 20, 8; ni auk bai bro[>rjus J. 7, 5;
ni Jink A'. 11, 21; ni nsbairan T. 6, 7; mid
mil I'nistelliiiig tier net/at.: mis ni tavidedtib
M. 25, 45; od. st. 6v3i, rite - quidem, ni'cAt e/w-
»»«/: ni »Va Mc. 14,59. A'. 14, 21; ni in Isracla
M. 8, 10. A. 7, 9; ni (ovdi st OVtt?) naudi-
bandjom Mc. 5, 3; oil. st. ovtif, nonne, dock
wold: ni J>ala ussoggvub A. li, 3. aa 1.3) ni st.
des it prirat-i ni sakja, ciua/og T. 3, 3; ni
faihufriks, («/ (/.«()^t'pog 7'. 3, 3; ni frobun,
fjyvoovv Mc. 9, 32. A. 9, 45; ni galaubjam,
anioTovtn)' t. 2, 13; ni galaubidedab, ijTrn&ri-
oafitv R. 11, 30. 31; ni galaubidcdun, i\7iiatt]-
ouv Mc. 10, 11. = 14) ni .«r. z«i 01) Jtavrwf,
mwZ j(/c/// Uberhaupt K. 5, 10; ib jnbai ni s£.
h c?£ ,'"/;■' "'" "'"''' «hsA< A 10, 6. = 15)
Urn fortgesetxle Vemtimmg zit bezeichncn, wird
gelirauchl a) ni-ni, st. oix-ovx K. 12, 15;
ovx-oiSi Mc. 14, 08. R. 9, 10. I;. 7, 12. G.
4, 14. 77*. 5, 5. «//. 3, 7. T. 2, 12; ouVf-our* jtfe.
12, 25. A. 20, 35. m, ptjpi E. 4, 26; ui]-ui}i)i
Mc. (i, 11; jtoyiM in, At Mc. 8, 26; uuch steltt ni
naub ni <A oi-icj-oi'()V Mc.8, 17; ni mannhun-ni
tl in,*'); i' nij()i T. 5, 22. — o) nili-ni, *t. ttif-fi,]
T. 3, 3; 6$T$*«vt4 L. 14, 35. 6". 6, 15. —
c) ni-nili, *<. ov-oi)<)i M. <i, 20. 7, t6. 10,24.
L. 8, 17. 17, 20. J. (i, 24. 13, 10. 14, 17. 10.
3. K. (5, 50. G. 1, 1. 3, 28. S/c. 37, 6. 44,
17; o'uTt-ovTi J. 8, 19; /.tTj-iiijot M. 6, 25.
Mc 12, 24. L. 17, 23. J. 14, 27. A. 4, 2. t.
1, 8; ftit-tti'iTt tit. 2, 2; moft «<«/<< jufian ni-
nili, *<. jtirjxtTi- tojd'i Mc.'2, 2; ni vailit-nih At.
4!l, 7; ni-nili pan, s(. oil - OvSi L. 6, 43. 44;
iii-nij)];an , st. nt)-tt>jt)i K. 5, 8. T. 1, 3; —
d) ni- ni-ni, st. fiij- fit)- pr) R. 13, 13; fitj-
ftrfii-itijdi C. 2, 21; — e) ni-nili-nih, st. oi-
oi)dZ-ovtii M. 6, 26; od. fttj-pn-fitjde L. 10,
4; — /) nili-ni-nili, st. ui) - ui]- ui) T. 3, 8;
— g) ni -nih-nih-nili, st. fiijTt etc. M. 5, 34;
od. ftij-fitjdi etc. L. 14, 12; — A; ni-ni-ni-
nili, oil etc. /«'. 13, 9; — - 1) ni-ni- ni- ni-ni-
ni-nili-nih, st. oil etc. K. 13, 4; — A) ni -ni-
ni -ni-ni -ni, st. fit) etc. Tit. 1, 7; — ni-
nih-ni- ni- nili - nih- nih- nili- nib «<. oi/r* etc.
R. 8, 38;— ro) niu-ni-niu-niu, st. oiix-ovx-
oi'-/j- "ix K. 9, 1.
n i b a , nisi , wctm nicht ; dient nur n/s Con-
junct. Gr. 3, 284. 724. 4, 702, mid iiderseht
1) ti tit], nisi, ausgenomnien , attsser Mc. 2, 7.
2i i. ftj 4. 5. 8. 8, 14. 9, 9. 29. 11, 13. L. 17,
18. 18, 19. J. 14, 6. 17, 12. R. 14, 14. *-. 1,
14. /.-. 2, 2 (cod. A). 12, 5. G. 6, 14 mid hin-
znt/esetzt t.2, 14, ixto< ii «;/', nisi forte, attsser
etica T. 5, 19; niba {>atei, m jkjj art, aitsser
dass R. 13, 8. h. 12, 13. £. 4, 9; niba saei
visifi, it>.v ui) rig ftiivi;, atisser tcer bleibt J.
14,6. — 2) nisi, xeenii nicht: a) c. Intl. Praes.
st. edv uij c. Conj. Aor. Mc. 3, 27. 7, 3. 4.
/. 15, 4. A*. 10, 15. 11, 23. t. 2, 5. SA: 39,
9; b) c. Ind. Praet. st. ixrog ii fit) c. Ltd.
Aor., es iciire denn, dass i/tr hiittet K. 15, 2;
32*
252
niliai
inn.
c) c. Conj. Praes., wo sonst jabai ni od. fiande
ni steht Lb. ad J, 10, 37; od. xav fit) c. Conj.
Praes. J. 10 , 38 ; d) c. Conj. Praet. : af) J>an
niba veseina, ai£>J)au qe]bjau du izvis, it §£ fit),
iinov av iifilv J. 14, 2; niba qemi , iav ftrj
il&tj th. 2,3. — 3) niba J>au , u fitjTt, av,
nisi forlasse , es sei denn K. 7, 5 ; niba £>au
Jsatei c. Conj. Praes., ii fitjn c. Conj. Aor.,
es sei denn, dass Lb. ad L. 9, 13.
nibai, dass. Gr. 3, 284, iibersetzt: 1) nisi,
u fit], ausffenornmen , ausser Mc. 5, 37. L. 6,
4. 9, 43. J. 6, 46. 10, 10. R. 11, 15. k. 2, 2.
(cod. B). — 2) c. Ind. Praes., iav fin c. Conj.
Aor., nisi, wenn nicht , es sei denn dass M. 5,
20. J. 6, 53. 65. 7, 51. 12, 24. — 3) in der
Frage c. Conj. Praes., nam, dock nicht etwa,
ftrj c. Ind. Praes. J. 7, 35; od. fir}Ti c. Ind.
Fut. J. 8, 22- — 4) nibai hvan c. Conj. Praes.,
st. utjTiOTB c. Conj. Aor., ne quando, dass nicht
etwa Lb. ad Mc. 4, 12.
nih, (ni-uh Gf. 2, 980. Gr. 3, 719) bezeich-
net: 1) non, nicht, oil: nib var£> h. 1, 19; nib
vait k. 12, 3; akei nih skama mik t. 1, 12; nih
naujsjandin ak uslutondin Sk. 38, 2; nih f>eei
taujau viljan meinana, ak J. 6, 38; od. fit): nih
niujan satidana T. 3, 6. — 2) neque, auch nicht,
ovde: nih ik Mc. 11, 33; nih jus J. 15, 4; nih
Xristus K. 15, 13. 16; nih-ak, ovde-cckXd R.
9, 7; nih-ak jah , nec-scd ctiam Sk. 49, 2. —
3) non od. neque, ov od. ovde bei andern Con-
junct.: nih allis, neque enim , ov yao Mc. 4,
22 ; ovti yotQ L. 20 , 36 ; nih \aiht auk,
oi'StV yag neque enim quidquam K. 4, 4 ;
nih f>an, ov yao J. 12, 47. 16, 13. Sh. 50, 5.
o 'Si yao J. 5, 22; nih £>an auk-ni qain, oi'St
yao - iXriXv&a Lb. ad J. 8, 42; nih J)an sve-
£>auh, ov Ss yao G. 6, 13; nih Jsan ainsbun sve-
fiauh, oi'Silg fiivroi J. 7, 13; und assimilirt:
ni£>J>an, ov K, 12, 21; ovSt M. 9, 17; ov yao
M. 9, 13. K. 1, 17; nif)J^an natih]>aiiuli, necdum
Lb. ad J. 11, 30; nif>f>an £>anasei£>s, ovy.iri Si
L. 20, 42. Gr. 3, 167. — 4) neve, fit): nih
ahjaif>, auch dilrft ihr nicht glauben M. 10, 34.
— 5) ne-quidem, nicht einmal, ovSi: nib Sau-
laumon M. 6, 29; ni vilda nih augona scina us-
hafjan L. 18, 13; nih mik silban K. 4, 3; i] ■
nih mag R. 8, 7; nih Tcitus G. 2, 3; nih (cod.
A) hveilohun G. 2, 5; nih saihvan T. 6, 10:
od. fitjdi: nih al daura Mc. 2, 2; nih namn-
jaidau E. 5, 3; od. fit]ti: svasve ni mahtcduu
nih hlaif matjan Mc. 3, 20. — 6) ovSi, nonne,
doch wohl: nih f>ata gamelido tissiiggvuja Mc.
12, 10. — 7) nih in hypoth. Satzen v. ni, 4.
— 8) nih in fortgesetzter Verneinung v. ni, 15;
ferner: nih -nih, st. ov-ovdi M. 6, 28. Mc. 4,
22; ovre-ovre M. 6, 20. J. 5, 37. 9, 3. G.
5, 6. Sk. 48, 13; ,u>jT£-^'rf M. 11, 18. L. 7,
33. T.i,7; nih hvanhun-nih, ovrt nioTWTt- ovti-
J. 5, 37; nih -nih -nih, firjelc. Mc. 6, 8; ut]Ti etc.
Th. 2,2; nih-nih nih-nih-nih£>an, filjTe etc. L. 9,3.
niu, (ni-u Gr. 3, 754) 1) vornan in den
Eingang eines direct fragenden Satzes gestellt :
nonne, nicht, nicht wahr, oil M. 6, 26. 7, 22.
27, 13. Mc. 4, 21. 38. 6, 3. 11, 17. 12, 24.
26. L. 2, 49. 4, 22. 9, 55. 15, 4. J. 6, 42.
70. 7, 19. 2*. 8, 48. 9, 8. 10, 34. 11, 37. 40.
14, 10. 18, 26. 19, 10. K. 9, 1. 24. 14, 23.
k. 12, 18; vito]i niu hauseif) G. 4, 21; —
ov X i M. 5, 46. 47. 6, 25. 10, 29. L. 6, 39.
14, 28. 31. 15, 8. 17, 8. 17. J. 7, 42. 11, 9.
K. 5, 12. 8, 10. 9, 1. 10, 16. 18; — ftt) ov X i
xal Th. 2, 19; — ov ut) L. 18, 7. J. 18, 11;
— fit) J. 18, 24; — niu ussuggvuji aiv, oi'Si-
nori aviyvoiTi Mc. 2, 25; niu andhafjis vaiht
od. ni vaiht, ovx atzoxoivt; ovd'iv Mc. 14, 60.
15, 4; — man andere niu in nih, ii fit) Lb.
ad R- 9, 29; niu ni in ni Lb. ad K. 1, 21. =
2) in directer Frage steht niu aufto od. niu
hvan st. fitjTtOTe, ob nicht vielleicht, ob nicht
etwa: bagkjandam allaim, niu aufto sa vesi Xri-
stus L. 3, 15; niu hvan gibai im guf> idreiga
C.adt. 2,25. = 3) £>au niu, necne, oder nicht:
nidva — iiininn.
233
skuldu ist unsis kaisara gild giban {>au niu (tj
oil) L. 20, 22; liva niik gatavtdej sva [>au niu
{i, oix) babai(> kasja valdufni gallons I!. 9, 21;
jiau (coil, li \)A\x\\) niu (ij oiix) kunnuj) izvis
/.-. 13, 5; {>au niu vitaf), i) ccyvoure R. 7, 1;
skuldii isl kaisaragild ^ilian kaisara, [>au niu gi-
baima (>] at) Smfuv) Lb. ad. Mc. 12, 14.
nidva, f.'l Gr. 2, 188, (tftotoig, der zernagende
Rost : {>am inalo jali nidva fravardei|> M. 6, 19;
[jart'i nih inalo nih n. fravardei{> M. 6, 20.
Nikaudemus, I\ix6Stj^iog , Mannsnamen : Ni-
kaudemus J. 7, 50 od. Neikaudemus (Lb. : Ne-
kaudcmus) SA: 39, I4j Ncikaudcmau (Lb. : Nei-
kaudaimau) Mssin. ad S/c. 52, 4; vgl. Lb. ad
M. 8, 28. .
ni m an, /V. 2, nehmen, annchmen, in Empfang
nehmen; crgreifen, erfassen, fangen Gf. 2, 1054.
Gr. 2, 30. — 1) allein stehcnd: Xaufiavuv Mc.
15, 23. J. 16, 24. K. 4, 7. 11, 24; hinzugesetzt
L. 1, 63. — 2) c. /Ice. Gr. \, 600.611: atgtiv
n M. 9, 6. Mc. 2, 9. II, 6, 8. 8, 34. 10, 21.
15, 21. 24. L. 6, 30. 9, 3. 23. 17, 31. 19, 21.
22. J. 8, 59 ; JuaTttC,iiv ti J. 10, 31 ; di%iOifai
n L. 16, 6. 7. A: 6, 1. 8, 4. II, 16. £.6, 17;
Xctufidvuv n M. 5, 40. 10, 38. 41. 27, 1. 6.
7. 48. 59. Mc. 4, 16. 7, 27. 8, 6. 14. 9, 36.
11, 24. 12, 3. 19. 20. 21. 22. L. 5, 5. 9, 16.
39. 20, 28. 29. 30. 31. J. 6, ;. 11. 7, 23. 39.
10, 17. 18. 12, 3. 13. 13, ISl 14, 17. 18, 3.
31. 19, 1. 6. R. 7, 8. 11. 13, 2. A'. 4, 7. 7,
28. 9, 24. 25. 11, 23. *. II, 4. G. 2, 6. Ph.
2, 7. Sh. 44, 14. 49, IS; antiapjimn* ti E.
6, 13; daneben der Dat. inslr., ?.au[2dviiv nvd
rii't, Jcimtndcn durch Etiras fangen A: 12, 16.
-af c. Dat., a't'guv ti dno xivog (fort von) L.
6, 29. 19, 24. J. 10, 18. 16, 22 od. dno-
laufldviiv tv dno nvoq (von her) C. 3, 24;
— ana armins, ivayxah^taOui riva, Jemanden
auf den Arm nehmen Mc. 9, 36 ; — at c. Dat.,
Ictfiftdvuv ti nccQct rivog (von der Seitc Je-
mandes her) J. 10, 18. Neh. 5, 15; od. nccga-
laitfidviw Tt naqd Tivog Th. 2, 13; — du c.
Dat., Xapfldvuv xt agog xi k. 11, 8; auch
du qcnai, lum Weibe Neh. 6, 18. Gr. 4, 823 ;
— du c. Ace, Kccfiftdviw ti nigi twos (in
Bezug auf, iiber) C. 4, 10 ; — fram c. Dat, Xap-
(idviiv xt imo xivog It. 11, 24; — in c. Ace
Xctuftdvuv Tivd ttQ ti,, recipcrc aliquem in J.
6, 21; — arbi niinan mi[> c. Dat., xXtjgovo-
fitiv fitxd Ttvog G. 4, 30 ; — us c. Dat., X«uj1ct-
vhv ti ex xivog G. 3, 2. — 3) c. Gen. der
Sache nnd at c. Dat., Xctufldvnv dno xivog
izagd nvog Mc. 12, 2. Gr. 4, 648. - 4) c
us c. Dat. , Xaufidviiv i'x Tivog , wo fur auch
der blosse Genit. hiitte stehen konnen J. 16,
14. 15. — niman f>atei, XafitJdvuv oti, anneh-
men, glauben dass J. 17, 8 : nimis, Jaatci ni la-
gides L. 19, 21; jabai n. qen K. 7, 28; saei ni
niiniji galgan scinana M. 10, 38; mizdon prau-
fclis n. M. 10, 41 ; ahma n. ina unhrains L. 9,
39; jabai Initial I n. manna J. 7, 23; ni bvashun
n. Jul af mis silbin J. 10, 18; us mcinamnia n.
J. 16, 14. 15; Jul falird izvara ni ainsbun n. af
izvis J. 16, 22; ains n. sigislaun K. 9, 24; guf>
mans ainlvairj>i ni n. (Randgl. zu ain!>iti[ii Lb.
ad G. 2, 6; ni n. arbi sunus [oiujos in i [ • sunau
frijaiios G. 4, 30; J>o vcitvodida is ni ainsliuii
n. SA: 44, 14: allala niniif> Mc. 11, 24; bidjai]>
jab n. J. 16, 24; af fraujin n. aiiilalauni arbjis
('. 3, 24; inij) fabedai niniaiid ila (sc. |iata vaurd)
Mc. 4, 16; silbans sis vargifia u. R. 13, 2; ci
aftra niman J^o (sc. saivala) J. 10, 17; niniai
galgan scinana Mc. 8, 34. L. 9, 23; ei n. bro-
{iar is f>o qcn is Mc. 12, 19. L. 20, 28; frvi
n. bvarjizub Icitil J. 6, 7; ni \aiht niniaiji in >ig
L. 9, 3; ai|>f)aii vaila Jiau sve unfrodana n. mik
A: II, 16; liilm naseinais n. E. 6, 17; ei riur-
jana \aip nimaina K. 9, 25; \>o anabiisn nam
at attin nicinaiiima J. 10, 18; fram ludaiuni lid-
vortiguns ainamma vanans n. h. 11, 24; bindar-
veisein izvis n. k. 12, 16; f>alei ni naint AT. 4.
7; nam svamm M. 27, 48; n. qrn Mc. 12, 20; u.
254
nfniman — andniman.
J™ qen L. 20, 30; n. £>o Mc. 12, 21. L. 20,
31; i\> is ni n. Mc. 15, 23; is sokjands spilda
n. L. 1, 63; n. anfpar \>o qen L. 20, 30; n.
J>ans hlaibans J. 6, 11; n. pund balsanis J. 12,
3; n. vastjos seinos J. 13, 12; n. hansa J. 18,
3; n. Iesu J. 19, 1; n. hlaif K. 11, 23; n. .lauhtar
- du qenai Neh. 6 , 18 ; vaiht ni nemum L. 5,
5 ; alnnan anf>arana nemujp , Jpanei ni nemuj) k.
11, 4; uzu vaurstvam vitodis alnnan n. G. 3, 2 j
du Jsanei n. anabusnins C. 4, 10; garuni nemun
bi lesu M. 27, 1; n. f)0 (sc. qen) Mc. 12, 22;
n. stainans J. 8, 59. 10, 31; n. astans J. 12,
13; eis n. bi sunjai, Jpatei fram Jpus urrann J.
17, 8; n. at im hlaibans Neh. 5, 15; sve ni ne-
meis K. 4, 7) ei at Jaaim vaurstvjam nemi akranis
£>is veinagardis Mc. 12, 2; ei n. galgan is Mc.
15, 21; hvarjizuh hva n. Mc. 15, 24; ei vaiht
ni nemeina in vig Mc. 6, 8; nim Jpana ligr £>ei-
nana M. 9,6; n. £>ata badi Jpeinata od. Jpein
Mc. 2, 9. 11; n. £>us bokos L. 16, 6. 7; nimijp
af imma £>ana skatt L. 19, 24; n. ina jus /. 18,
31. 19, 6; n., matji£> K. 11, 24; n. sarva guf>s
E. 6, 13; paida Ipeina niman M. 5, 40; n. hlaib
barne Mc. 7, 27; n. hlaibans Mc. 8, 14; n. Jjo
L. 17, 31; vildedun ina n. in skip J. 6, 21;
Jjanei (sc. ahman) skuldcdun n. J. 7, 39; aftra
n. ]do J. 10, 18; £>anei (sc. ahman) so manaseijps
ni mag n. J. 14, 17; anst gulps n. k. 6, 1; n.
anst seina k. 8, 4; nimands J>ata leik M. 27,
59; n. Jpans hlaibans Mc. 8, 6. L. 9, 16; n.
barn JUic. 9, 36; ana armins n. ita Mc 9, 36;
n. galgan Mc. 10,21; n., Jpatei ni lagida L. 19,
22; n. qen L. 20, 29; lev n. (to tt. nimandei?)
Lb. ad R. 7, 8. 11; n. andavizn du izvaramma
andbahtja k. 11, 8; vlit skalkis n. Ph. 2,7;
Jpanzei (sc. fiskans) n. Sk. 49, 18; Tpamma ni-
mandin af Jpus vastja L. 6, 29; af Jpamma n.
bein L. 6, 30; nimandan? Jpans skattans M. 27,
6; garuni n. M. 27, 7; n. ina Mc. 12, 3; n. at
uns vaurd hauseinais gubs Th. 2, 13.
ainiman, fr- 2, c. Ace, Etwas abnehmen,
fortnehmen ; ai'oeiv xi J. 11, 39; iufcaniiv xi
L. 1, 25; eupaiQtla&ai xi R. 11, 27. Sk. 37,
1 3 ; moiaiQtiv xi k. 3, 16 ; — daneben der
Dat., ai'ouv xi ano xivog Mc. 4, 25; — af c.
Dat., ai'ouv xi xivog Mc. 2, 21 od. ano xivog
M. 9, 16. L. 8, 18. 19, 26; dnaioiiv xivd
and xivog M. 9, 15; dnohaftfidvio&ai xwa
ano xivog Mc. 7, 33; d(paioua&ai xi ano
xivog L. It), 3: ban afnima fravaurhtins ize R.
11, 27; afnimib fullon af bamma snagin M. 9,
16; bandei frauja meins a. fauragaggi af mis L.
16, 3; saei a. fravaurht bizos manasedais Sk. 37,
13; ibai afnimai fullon af bamma Mc. 2, 21;
afuimij) bana stain J. 11, 39; afniman idveit
mein L. 1, 25; afnimands ina af managein sundro
Mc. 7, 33 ; ban afnimada af im sa brubfabs M.
9, 15. Mc. 2, 20. L. 5-, 35; batei habaib, a.
imma Mc. 4, 25; batei bugkeijp haban, a. af
imma L. 8, 18; batei habaib, a. af imma L. 19,
26; a. bata hulistr k. 3, 16.
andniman, ft. 2, annehmen, anfnehmen, tu
tich nehmen , mit sich nehmen , vernehmen ; —
du andniman, Kg fiexdfappiv T. 4, 3; — C.
Gen. , j.ttxala^(idvtiv xivog, Etwas geniessen
t. 2, 6; — c. Ace, dva).«[.ifldviiv xi, (arma)
capere E. 6, 16; sursum tollere T. 3, 16; mit
sich nehmen t. 4, 11; — dni%uv zi, Etwas
dahin Italic n M. 6, 2. 16; xivd, alicujus socie-
late frui Phil. 15; — dnoStyto&ai xiva, hospi-
tio excipere L.8,40; — dnoXafifidvuv xi, accipere
G. 4, 5; recipere L. 6, 34. 15, 27. 18, 30; —
St%iod-ai xiva, recipere, annehmen, anfnehmen;
in c. Ace, li'g xi L. 16, 4. 9; ana c. Ace, ei'g
xi L. 2, 28; ana c. Dat. ncegen der puss. Form
Neh. 5, 17; gasllich aufnehmen M. 10, 40.41.
Me 6, 11. L. 9, 5. 11. 53. 10, 8. .10. k. 7,
15. G. 4, 14. C. 4, 10; filrsorglich aufnehmen
Mc. 9, 37. L. 9, 48; animo accipere, pro vero
habere k. 8, 16. 11, 4; fidem doctrinae habere
L. 8, 13. Th. 2, 13; theilhaftig werden Mc.
10, 15. L. 18, 17; — sigdixtod-ai xiva k.
aiiilniiiiHii.
•i;>:>
(>, 17; — xoui^iaO-ai rt, ah Vergeltung er-
halten C. 3, 25; — ketfifidi'uv ti, ore sumere J.
13, 30. T. 4, 4; nttifmr J. 12, 4S. 13, 20;
accipcre Mc. 10, 30. L. 19, 15. K. 4, 7. Ph.
3, 12; (gamaodeia, v.-Toiwi/atv) rccordari t. 1,
5; — fiftiyuv, t/ciiics.wn K. 10, 30; — naoa-
dV^fffi'/rti ft, admittcre, locum concedcrc Mc. 4,
20. T. 5, 19; — naQahxufiaviiv , wiif si'c/t
nvliiiii'ii Mc. 4, 30. 10, 32. L. 9, 10; acciprtre
C. 4, 17; incnic accipere Mc. 7, 4. K. 15, 1.
3; at c. Z)a<. , a;id rM>otj K. 11, 23; ftapa
twos Th. 4, 1. </j. 3, 6; du c. /«/". Jfa, 7, 4;
— TCnoqSi^taihai Tivu^ cxcipere aliqucm L. 15,
2. Ph. 2, 29; — aQoglauftttVtad-cd tivcc, in
domiciling) recipere Phil. 12, 17; admittere ad
socictalcm R. 14, 1. 3. 15, 7; — vnobt%iod-cci
tivcc , Jemanden gastlich aufnehmen L. 19, 6 ;
andniman gastins, ^tvoSoxiiv T. 5, 10; andniman
Li attin, sumcre a(pud) patre(m) Sk. 46, 8: jabai
ik anstai andiiiina K. 10, 30; ik a. izvis k. 6,
17; mik andnimtj) M. 10, 40; a. [>ana sandjaa-
dan mik iV. 10, 40; saci ain Jsize svalcikaizc
barnc a. ana namin mcinamma, mik a., jah sahva-
/.iili saci mik a. , ni inik a. ak j l.ina sandjandan
mik Mc. 9, 37; saci ni a. fdudangardja gujis
sve barn Mc. 10, 15. L. 18, 17; sahvazuh saci
a. {lata barn ana namin mcinamma, mik a., jab
sahvazuh saci mik a., a. Jiana sandjandan mik L.
9, 48; sa fravaurhtans a. L. 15, 2; saei ni a.
vaurda meina J. 12, 4S; saci a. pana, f>anei ik
inaaadja, mik a., ij> saci mik a., a. J)ana sandjau-
dan mik J. 13, 20; sa atik ikafmla a., {satei skof>
C. 3, 25; £>aici bausjand fiata vaurd jab andni-
inand Mc. 4, 20; mif> fahcidai a. fata vaurd L.
8, 13; bi praizbyterein vroh ni andnimais T. 5,
19; ci aivcinana ina a. Phil, lb; saei ni andniiuai
•f falp> Mc. 10, 30; saei ni a. managfalf L. 18,
30; unmahtcigana galaubcinai andnimaif) A*. 14,
1; a. izvis misso R. 15, 7; a. nu ina in fraujin
mij> allai fahcdai Ph. 2, 29; a. ina C. 4, 10;
sva managai sve ni andnimaina izvis Mc. 6, 11.
L. 9, 5; ei a. samalaud LA), 34; in £>oei baurge
gaggaij) jah a. izvis L. 10, 8; in {>oei baurge
inngaggaif jab ni a. izvis L. 10, 10; ei | au a.
mik in gardius mcinans L. 16, 4; ei a. izvis in
aiveinos bb>i|>ros L. 16, 9; ei sunive sibja a. G.
4, 5; ik audnaui at fraujin, [>alci jah auafalh izvis,
]>alei frauja nam K. 11, 23; fatei a. K. 15, 3;
skilliggans "rig- a. inter. Aret.; jabai anduamt K.
4, 7; fata andhahti, fatci a. in fraujin C. 4, 17;
is and nam ina ana armins scinans L. 2, 28; a.
ina mauagei L. 8, 40; hailana ina a. L. 15, 27;
a. ina faginonds L. 19, 6; iii| >«■ a. fana hlaib
jains J. 13, 30; gu]b ina a. R. 14, 3; svasve
jah Xristus a. izvis R. 15, 7; bida a. k. 8, 16;
leik mans a. Sk. 38, 17; andnemum skilliggans
"rk - inscr. Neap. ; f atuh (sc. aivaggeli) jab and-
nemuf K. 15, 1 ; sve mijj agisa jab reiron a.
ina k. 7, 15; aivaggeljon an J >ara, foei ni a. /•.
11, 4; sve aggelu gufs a. mik G. 4, 14; ni-
mandans at uns vaurd bauscinais guf s a., ni svasve
vaurd mannc Th. 2, 13; svasve a. at uns, hvaiva
skuluf gaggan Th. 4, 1; ni bi anafilhara, foci
a. at uns th. 3, 6 ; andnemuu inizdo seiua M.
6, 2. 16; a. ina, sve vas in skipa Mc. 4, 36;
fatei a. du haban Mc. 7, 4; ni a. ina L. 9, 53;
ni fatei ju andnemjau Ph. 3, 12; sci gastins
andncmi T. 5, 10; if fu ina andiiim Phil. 12;
a. fana sve mik Phil. 17; fram ]>aimri veneid
andniman L. 6 , 34 ; f anzci (sc. matins) guf
gaskop du a. mif aviliudam galaubjandam T. 4,
3; arbaidjands airj-ios vaurstvja skal frumist akranc
a. t. 2, (i ; du garebsn daupcinais a. Sk. 40, 15 ;
ainlivarjanoli sva fdu sve vilda a. Sk. 50, 9 ; sa
andnimands izvis M. 10, 40; sa mik a. M. 10,
40; sa a. praufetu M. 10, 41; sa a. garaibtana
M. 10, 41; a. aftra fans t. 4, 11; is a. bi attin
\>o sverifa Sk. 46, 8; ufar all andnimandans
skildu galaubcinais E. 6, 16; andnumans varjb
in vulfiau T. 3, 16; ana biuda meinamma and-
numanai veisun Neh. 5, 17; mi£> aviliudam and-
numan T. 4, 4.
25«
atniman
nipnan
atniman, fr. 2, [lid-ioxavai, aufnehmen, an-
nehmen: saei galausida izvis -jah atnam in Jpiu-
dangardja smiaus friafvos scinaizos C. 1, 13.
bi ni m an, fr. 2, c. Dat., xlinxtiv xi, Etwas
wegnehmen, slehlen Gr. 4, 620. 701: binimaina
imma M. 27, 64.
disniman. fr. 2, c. ^cc, xaxt%eiv xi, Etwas
in Beschlag nehmen: allata disnimandans k. 6, 11.
Irani m an, />. 2, c, /Ice, Etwas nehmen, in
Besitz nehmen: franima izvis dn mis silbin, na-
Qah'jipOfiav Vfiag noog tfiavxov J. 14, 3; fra-
niniaii sis fiiidangardja, kafieiv tavxto ftaaiXiiav
L. 19, 12.
g a n i in a n , fr. 2, c. Ace. , Jemanden zu sick
nehmen, mitnehmen, nceQalafji^dviiv xiva Mc.
5, 40. 9, 2. L. 9, 28. 18, 31; mif sis, avfinccQa-
lafificcvtiv xiva G. 2, 1 ; — Etwas davon tra-
gen, erhalten, xh,oovouiiv xi K. 15, 50; xo-
fti&o&ai xi It. 5, 10; at c. Dat, aaQc'c xivog
E. 6, 8 ; — ganiman in kilf ein, in vamba, ouh-
iMfifiavetv tv yaaxgi, fo rij xoi?.ia, schwanger
werden L. 1, 31. 2, 21; — niente accipcre,
tnit dem Geiste auffassen, lemen; naoct'kaufia-
vtiv xi Ph. 4, 9; uavddvtiv M. 9, 13. J. 6,
45. E. 4, 20; af c. Dat.,cmo xivog Mc. 13,
38. C. 1, 7; at c. Dat., nctact xivog I. 3, 14;
in c. Dat, Sv xtvi, an Jemandem K. 4, 6: ga-
niniis in kilfein jah gabairis sunu L. 1, 31; ga-
nimip atlan Mc. 5, 40; fata g. at fraujin E. 6,
8; ei ganimai bvarjizub fo svesona leikis ft. 5>
10; ei in ugkis ganimaif frafjan K. 4, 6; at
livamma ganamt t. 3, 14; ganam J. 6, 45; g.
Paitru Mc. 9 , '-' ! jus ni sva ganemuf Xristu
£.4, 20; fatci jah galaisideduf izvis jah g. Ph.
4, 9 j g. af Aipafrin C. 1, 7; ganimif, hva sijai
M. 9, 13; af smakkabagma g. fo gajukon Mc.
13, 28; fiudinassu gufs ganiman K. 15, 50;
ganimands Paitru L. 9, 28; g. fans tvalif L. IS,
31; g. mif mis jah Teitu G. 2 , 1; faurfizei
ganumans vesi in vamba L. 2, 21.
mi |>niman, fr. 2, §i%to&cci, concipere, rer-
nehmen, auffassen: mifniman M. 11, 14.
u s n i in a ii , fr. 2, c. Ace. , Etwas herausneh-
men, fortnehmen; iS-aiofiv xi K. 5, 13; xa&cti-
qhv Mc. 15, 46. J. 15, 2; lafifiavtiv M. 8,
17. 27, 9. L. 6, 4; ft. 11,20; nagala[if}dvuv
L. 17, 34. 35; — abhdngig af c. Dat. , ano
xivog L. 8, 12; us c. Dat-, i'x xivog J. 17, 15.
K. 5, 13. C. 2, 14: usnimif vanrd Mc. 4, 15;
u. fata vaurd af hairtin ize L. 8, 12; u. ita J.
15, 2; jabai hvas u. k. 11, 20; ci nsnimais ins
us famma fairhvau J. 17, 15; sa unmahtins unsa-
ros usnam L. 6, 4; fata u. usmidumai C. 2, 14;
hvan managos tainjons fullos gabruko usnemuf Mc.
8, 19. 20; usnemun f rinstiguns silubreinaize M.
27, 9; u. leik is Mc. (i, 29; u. laibos gabruko Mc.
8, 8; usnimif fana ubilan us izvis silbam K. 5,
13; usnimands ita Mc. 15, 46; ains(aina) usni-
mada L. 17, 34. 35.
an da n cm, «., KFjipig , Einnahme: in rafjon
gibos jah andanemis Ph. 4, 15.
a n 1 1 a ii < ■ m c i g s , avnyoutvog, gem aufneh -
mend, roll Anhanglichkeil : andanemeigs vaurdis
Tit. 1, 9.
a nd nn ems, angenehm, Sixxog, L. 4, 19.24,
k. 6, 2; anodixxog T. 2, 2. 5, 4; vaila anda-
nems, tinoogStxrog k. 6, 2. 8, 12: andaaems
ist in gabaurfai seinai L. 4, 24; fata isl gof
jah andancm in andvairfja gufs 7'. 2, 3. 5, 4;
mel vaila a. ft. 6, 2: vaila a. ist k. 8, 12; mela
andancmjainma k. 6, 2; jer fraujins andanem L.
4, 19.
a n d a i! u in ( s , /*., Aufnahmc ; avcthjxpig L. 9,
51; ngogh]if.'ig R. 11, 15; sonst uno8oyf\: an-
danumts R. 11, 15; dagos andaiiumlais is L. 9,
51; allaizos a. vairf 7'. 1, 15. 4, 9. Gr. 3,
514 521.
a r b i n ii m j a , m., xl^oovouog, Erbnehmer, Erbe :
arbinumja G. 4, 1 ; sa a. Mc. 12, 7. L. 20, 14.
n i p n a n , Gr. I, 854. 4. 26, betriibt sein, tranern.
gwripoaa — gpuit>jis.
2S1
ganipnan, Gr. t, 854. 4, 26, oivyva&v,
belrillit sein, in e Gen., ini Tivi, iiber Etwas:
ganipnand* in ]>is vaunlis Me 10, 22.
'nisan, fr. 2, sanari, geheilt, gerettet werden;
gmmen Gf. 2, 1098. Gr. 2, 26.
ganisan, /'/'■ '-, Otufad&at, gerettet werden.
f/enescn ; abhuiigig | airb e Ace., diuTlVoq, durc/i
Haas A. 15, 2. T. 2, la. Gr. 4, 670: gaiiisa
itf. 9, 21. Me 5, 28; ganiaia £6. ad R. 10, 9.
ganiaip J. 10, 9. ft. 10, 13; g. [<.m li baroe
gabaorp '/'. 2, 15; |>airh patd jah ganiaip K.
15, 2; ganisaod ft, 9, 27. 11,26; ci ganisai itfe.
5, 23. A'. 5, 5; ei ganisaina L. 8, 12. A. 10,
33. '/'/<. 2, 16; ganas M. 9. 22. A. 8, 36; ga-
ncMin Mc- 6,- 56; iii J auli gaocti ainliun leike
Mc. 13, 20; ganisan Mc. 10, 26. L. 18, 26.
T. 2, 4; paim ganisainlam A'. 1, IS. k. 2, 15.
San is In, f. , awTtjoia, Iletluny , Genesung,
He'd Gr. 3, 516: vai}> ganists piudom /£. 11,
If; ganiataia Ph. 1, 28. Th. 5, 9 mm<Z als
Randgl. :u gafretdeioaia , rijfi ntQinou'tOttaq E.
1. 14; g. itvaraiioa £. 1, 13; du ganiatai A*. 10,
10. k. 7, 10. Ph. 1, 19. t. 3, 15; ei jah pai
ganist gatilona {. 2, 10; gavaurlitedi manne g.
Sk. 38, 1.
nasjan, (•• Ace, aw'Zuv xtva, Jemanden ret-
Ini , errelten . u.s c. Dut., at Tivo$ J. 12, 27.
Gr. 4, 634: oasei unsis Jf, 8, 25; n. {mk tilban
ti>. 15, 30: n. ritik i.s pizai livcilai J. 12, 27;
qitnaiu Helia nasjan ina M. 27, 49; skuldu ist
-aivala n. aippau usqistjan ^!/c. 3, 4; saci allis
vili sai\ala seina n., fraqUtcip ixai L. 9, 24; ni
<|ain taivalom qiatjan ak n. L. 9, 56; qam o.
pans fralusauans L- 19, 10: qam fravaurhtans n.
'/'. 1, 15; {lis nasjamlins uns t. 1, 9.
nasjan ds, m., Gr. 1, 1017. 4, 522, owTtjg,
Retter, Heiland: nasjands L. 2, 11. Sk. 39, 6.
40, 7. 46, 18; n. leikis E. 5, 23; n. allairc
manae T. 4, 10; gamains allaize n. Sk. 37, 5;
nasjandia unsaris T. 1, 1. 2, 3. t. 1, 10. 7'i<.
1, 3; n. laiscinai Sk. 38, 13; du gupa nasjand
mcin.mnna L. I, 4/"; n. unsaranmia Til. 1,4;
po bi nasjand S£. 43, 8; n. usbcidam Ph. 3, 20.
ga nasjan, c. Ace, machen, dais Jernand
genest; i/tn retlen, heilen; icca&cd tvvu L. 4,
18. 6, 19. J. 12, 40; dutao'>±tiv L. 7, 3; tontl
oJ)£tiV (to audi st. QoHtyoYtiv Lb. ad L. 17,
33): j'lik silban ganasjis 7'. 4, Hi; ganasjij) jm
Mc. 8, 35- A- 9, 24. 17, 33; fi ganasjau in.,
nascd J. 12, 47; ci g. simians us im li. 11, 14;
ci hvaiva simians g. K. 9, 22 ; ci aliau ganasjais
K. 7, 16; galaubcins {iciua gan.isida [mk M. 9,
22. Mc. 5, 34. 10, 52. L. 7, 50. 8, 48. 17,
19. 18, 42; an{>arans g. Mc. 15, 31; g. allans
L. 6. 19; ci ganasidedjau ins J. 12, 40; ci ^a-
nasidedi fiana skalk is L. 7, 3; saivala seina ga
nasjan Mc. 8, 35. L. 6, 9. 17, 33; sik silban
g. Mc. 15, 31; du g. Jians gamalvidans L. 4.
18; g. f>ans galaulijandans K. 1, 21; gauasjada
L. 8, 50; anstai sijum ganasidai E. 2, 5; anstai
sijufj g. E. 2, 8.
naseins, /"., Rettuiiff, Heil, ao>Tt,uiov L. 2,
30. 3, 6. E. 6, 17; sojist aiartjoia: naseins
] omnia garda varf) L. 19, 9; nehvis ist n. un-
sara R. 13, 11; baurn naseiuais L. 1,69; kunfii
ii. /-. 1, 77; in izvaraizos gapilaibtais jab n. k.
1, 6; in daga n. /.-. 6, 2; hiim n. E. 6, 17,
venai n. (cod. B: nasscinais : vgl. Lb. ad G. 5,
15) Th. 5, S; du nascinai A*. 10, 1: giban na
tela us (ijanilain unsaraim L. 1, 71: ;elivun augona
incina n. ficina L. 2, 30; gasaih\ip> all leike n.
gufjs L. 3, 6.
in" pan, fr. 2, c. Ace, oM.aufidviod-cei tivi,
Jemanden untersliitzen Gf. 2, 1024. Gr. 4, 614:
nifiais pos Ph. 4, 3. Gr. 4, 944.
nipjis, »»., ovyytviiq, Vcrwandter. fetter, Gr.
3, 321. 333: sah nipjis vas , pammci afmaiinait
Paitrus auso J. 18,26; pai nipjos mcinai A*. 16,
21; nij^jans pcinans L. 14, 12.
gani|>jis, in., dass.: ganipjos itos L. 1,58;
in ganipjam Mc. 6, 4. L. 2, 44.
33
258
nijjjo
on.
ni|)jo. /'., ovyyivtjg, Verwandle, Base: nijjjo
jjeina L. 1, 36.
•niuhsjan, visitare, explorare; besuchen, unter-
suchen Gf. 2, 1104. Gr. 2, 22.
bin in lisj'nn , c. Ace, xaxaaxontlv ri, einer
Sache nachspuren, nachstellen: fiaiei innufslupun
biniuhsjan freihals unsarana C. ad G. 2, 4.
ninhseins, /., inctyxonrj, Beschaunng, Heim-
suchuvg: Jsata mel niuhseinais Jieinaizos L. 19,44.
n iu j is , ncu, veog M. 9, 17. Mc. 2, 22. L. 5,
37. 38. K. 5, 7. C. 3, 10. (niuja satids, vtorpv-
tog, neugeboren T. 3, 6); ayvaqzog Mc. 2,21;
sonst xccuvog. Es ste/it dem fairnis entgegen,
teie juggs dem aids od. sineigs Gf. 2, 1 109. Gr.
3, 618: niujis daigs K. 5, 7; plat fanins od.
snagins niujis Mc. 2, 21. L. 5, 36; du ainamma
niujamma mann E. 2, 15 ; n. (sc. mann) Jiamma
ananividin C. 3, 10; in balgins niujans M. 9,17.
Mc. 2, 22. L. 5, 38; niuja gaskafts k. 5, 17.
G. 6, 15; niujaizos triggvos k. 3, 6; anabusn
niuja J. 13, 34 ^ in niujamma scinamma hlaiva
M. 27, 60. Gr. 4, 567; vein niujata M. 9,
17. L. 5, 37. Gr. 4, 470; vanr^un niuja alia
k. 5, 17. = sa niuja Mc. 2, 21. L. 5, 36; af
fjamnia niujin L. 5, 36; Jaamma n. mann E. 4,
24,- niujan satidana T. 3, 6; hvo so laiseino so
niujo Mc. 1, 27; so n. Iriggva K. 11, 25; vein
fiata niujo Mc. 2, '22; £>ata n. vein L. 5, 37.
niii.ji |>a, /". , xaivoTiig, Neuheit: in niujif>ai
all mins R. 7, 6.
anan i uji f> a , /'., dvaxaivoiat-g, Erneuerung :
ananiujijsai Lb. ad II. 12, 2.
inniu ji[:> a, /'., tk iyxcavia, Erneuerungsfesl :
varjj Jjan iimiujijja in lairusaulymai J. 10, 22.
an a niujan, avaxccivovv, erneuern: ei-anu£>-
£>an niujaif) alimin fra]bjis izvaris , avai>60VO&cu
d£ tw nviVfictTi tov vooq vfA-wv E. 4, 23; sa
innuma ananiujada k. 4, 16; gabamoj) niujamma
(sc. mann) piamma ananividin du ufkunjjja C.
3, 10.
n ink] alts, v. klalis.
niuklahei, v. klahs.
niun, ivvia, novem, neun Gf. 2, 1091. Gr. 1,
762. 4,744; I) dec!.: in niuntehundis jali ninne
garaihlaize L. 15, 7; — 2) indecl.: £>ai niun
h. 17, 17; £>o niuntehund jah n. L. 15, 4.
niun linn da, v. hund.
niuntehund, v. tebund.
niun da, Gr. 1, 764, evvarag, der neunte Gr.
3, 638: niundon hveilai Mc. 15, 34; und bveila
niundon M. 27, 45. Mc. 15, 33; bi liveila n.
M. 27. 46.
niutan, fr. 5, c. Gen. Gr. 4, 650, einer Sache
geniessen', 6vivaa&ai tivog Phil. 20; tvyyu-
VHV Tivog L. 20, 35: ik f>eina niutau, ab.s te
juvari velim Phil. 20. Gr. 4, 74; vairjiai sind
jainis aivis niutan jab usstassais L. 20, 35.
g a n i u t a n , fr. 5, c. A'cc. , oeXXafifidviiv n,
Etwas fartgen L. 5, 9 ; daneben c. Dat. inslr.,
ccyQtvHV ri nvi Mc. 12, 13. Gr. 4, 601. 639:
in gafabis Jaize fiske, fianzei ganutun L. 5, 9;
ei ina ganuleina vaurda Mc. 12, 13.
nuta, m., Fanger, Fischer, d?.i{vg Mc. 1, 17:
nianne sind nutans, ccv&QW7iovg ear} ^oayowv Lb.
ad L. 5, 10; galauja igqis vairfian nutans maniic
Mc. 1, 17.
un nut is, ch'oijrog, unnilti: in lustuns uiana-
gans nnnutjans jab skafiulans C. ad T. 6, 9.
not a, in., Ttotfivi;, Hintertheil des Schiffes Gr.
3, 495. 784: vaS ana notin Mc. 4, 38. Gr.
4, 771.
nu, adv., Gf. 2, 976; 1) Mm, jetzt Or. 3, 249;
ft) vvv M. 27, 42. 43. Mc. 10, 30. 15, 32. L.
6, 21. 25. 19, 42. J. 8, 40. 9, 21. 41. 11,22.
13, 36. 14, 29. 15, 22. 24. 16, 5. 22. 32. 17,
5, 13. 18, 36. R. 11. 30. 31. 13, 11. K. 7, 14.
12, 20. 16, 12. k. 5, 16. 6, 2. 13,2. G. 2,20.
3, 3. 4, 9. 29. E. 3, 5. 10. 5, 8- Ph. 1, 20.
30. 3, 18. t. 1, 10; auch zu Anfange eines
Satzes L. 2, 29. J. 8, 52. If, 8. 12, 27. 31.
13, 31. 16, 29. 30. 17, 7. k. 7, 9. G. 1 , 23.
C. 1, 24; s«. ewes Adj. nach dem Art.: £>iia
■
illilill — |.aimu.
2*1*
§1
nu lairusalcm G- 4, 25, [><> nu aid t. 4, 10:
libainais j>izo.» nu jali {>izos anavair{>oiis T. 4, 8;
««.r/r |>is nu vaurkjaniliiis £. 2, 2; fraui liiuiina
nu, i'.nu tuv viv, von jctzt an L. 1, 48.
5, 10. A. ft, It); uud liila nu , bis jetzt Sk.
43, 17; es steht nu grgcit den griech. Text
L. (., L>."». <;. 2, 20. — b) vvvi R 7, 17. A".
12, 18. 15, 20. C. I, 21. 26. 3, 8; on tu s<.
vvvi R. 7, 0. A'. 6, II. /. 8, II. 22. E. 2, 13.
— c) uurt M. 9, 18. ./• 13, 33. 37. 16, 12.
31. K. 1 ), 12. l(i, 7. 6'. 4, 20. Th. 3, 6; i^
nu, uqti J. 9, 2ft; brnva nu, ;rwg ovv i'tori
Lb. ad J. '.I, 19; mill |>() nu Iiveila, a.%01 T)%-
(inn iigetS A'. 4, II. =3 2) nun, demnach, also,
folglich, titil/iiii Gr. 3, 282 ; al.sdann steht nu
nic m Anfange ties Slides a) ovv (nach dem
ersten U'orte des Satrcs): if> nu Sk. 45, 20 ;
jabai nu M. 5, 23. 6, 22. 23. L. 16, 11. J. 6,
62. S, 36. 13, 14. 18, 8. €. 3, 1. Phil. 17 .
p£f« nu Af. 10,31; sai nu, idi ovv R. 11,22;
Spa ot/i> £J. 2, 19 mid so st. jau nu? R. 7, 25;
f>an nu|jtf.6, 2; Jiannu nu, uqa ovv R. 14, 12. 19;
jiaiinu nu jai, ma ovv R. 9, 18; uevavvye R. 9,
20; s\a nu Jlf.6, 9; svab nu L. 14, 33; hvaiva nu
J.6, 42. 10, 14, live nu £.7, 31; Iiva nu McAb,
12. L. 20, 15. R. 7, 7. 9, 14. 30. K 10, 19-
26; uvaf>ar nu L. 7, 42; ]>u nu A. 4, 7. f.2, 1. 3;
hvazuli od. sabvazuh nu saei M. 7, 24. 10, 32;
hvazuh nu sa J. 6, 45; saei nu G. 3, 5; [aid
nu itfe. 10, 9; fcata nu £. 4, 17. Sk. 37, 10;
fiatujjjjan nu , tovto ovv k. I, 17; £>anuh nu,
roJJTov pjy ow Ph. 2, 23; ^o nu Sk. 44, 20;
bidjip nu M. 9, 38. A. 10, 2; hait nu M. 27,
64; saihviji nu A. 8, 18; usyibij^ nu R. 13, 7;
t>0/. A. 20, 25; usvairuam nu R. 13, 12; dau-
[jeif> nu C. 3, 5 ; sijai£> nu M. 5, 48 ; vaurkjaiji
nu L. 3, 8; ufkunnai{> nu K. 16, 18; Yair£>ai£>
nu E. 5, 1; standaijj nu E. 6, 14; andniinaij)
nu Ph. 2, 29; qaf> nn J. 8, 24; vileidu nu J.
18, 39, qif>a nu «. 11, 1; qi^ais nu R. 11, 19;
t.idja nu R. 12, 1. E. 4, 1. T. 2, 1; man nu K. 7,
86; fagino nu k. 7, 16; viljau nu T. 2, 8. 5,
14; skal nu T. 3, 2; skulum nu Sk. 46, 11,
babandau* nu k. 3, 12; galrauandans nu A*. 5,6;
vitandiM nu A. 5, 11; all nu bagme A. 3, 9.
.-.iljti ■> nu L. 20, 29; nsfalletw nu R. 13, 10
uauili| :« ni-f't nu k. 9, 5; sniiiinimilos nu Ph. 2,
28; :;.-i(1ipIi nu vas Sk. 38, 10; {■•••la nu J)iu[:>eigo
R. 7, 13; s <> nu falicds meina Sk. 43, 1; (nach
dem zweiten IVorte) if> saei nu Al. ft, 19; ni
]>auamai.s nu A*. 14, 13; faur Xriitu nu /•. 5.
20; filu gabaurjaba nu /-. 12, 9; jabai bvo nu
Ph. 2, 1; s\a managai nu sve C. 2, 16; gaba-
inop> izvis nu C. 3, 12; inub pis nu, Toiyaoovv
Th. 4, 8. Sk. 38, 17; bi garchsnai nu Sk. 42,
21; (irn griech. ovv nach dem ersten Worte
Lb. ad t. 1, 8) ni galeikojs nu M. 6, 8; ni
maurnaij) nu M. 6, 31; ni vairjiaij} nu £.5,7;
ni manna nu C. 2, 16; qifiis mis nu R. 9, 19;
J>o baliandans nn k. 7, 1 ; bvileika vas nu G. 4,
15; (nach dem dritten IVorte) if> in Jmei nu
■SA'. 3S , 21; in {^izai usstassai nu , tv Ttj ow
I'.vuaxaan L. 20, 33; es fehll im griech. J. 13,
32. K. 16, 16. E. 6, 10. Ph. 4, 4. — b) Zoa
R. 7, 21. — c) Ss J. 5, 47. R. 7, 20 K. 15,
12. k. 4, 13. C. 5, 17. — d) rolvvv: us nu
gibif) Lb. ad L. 20, 25; aj->f>an ik nu, iyw
roivvv K. 9, 26. — e) Hots, desshalb, svaei
nu R. 7, 4. K. 14, 22. 15, 58. *. 4, 12.
Ph. 4, 1. Th. 4, 18; il> nu sve G. 4, 16.
ajifian nu R. 7, 12; fiannu nu ei K. 4, 5. —
f) jabai nu st. ti itiV yap k. 11, 4; afsjian sai
nu st. torn) Si Lb. ad k. 12, 16.
n ii n u , adv., demnach, oiv M. 10, 26. 31. t.
1, 8 ; fehlt sonst im Griech.; die Form scheint
verslarkt zu sein , tceil nu nicht nach ni und
nicht zu Anfange elnes Satzes steht Gr. 3, 282 :
ni nunu ogeif) od. ogeif) izvis ins M. 10, 31.
26; ni nunu - fraqistjais R. 14, 15; ni nnnu-gatair
R. 14,20; ni nunu skamai fmk Lb. ad t. 1,8;
nunu nu faginofi Lb. ad Ph. 4, 4.
|> a n nu, adv., ja, tcohl, also Gr. 3,282; aga
33*
260
null — parakletus.
Lb. ad G. 2, 17. — aga k. 5, 15. G. 3, 29.
5, 11 und so st. f>an? Lb. ad K. 5, 10; st. f>au?
Z6. ad K. 15, 14; si. £>anuh? Lb. ad R. 7, 3.
K. 15, 58; s«. £>au nu? L6. «</ /2. 10, 17. —
agayi M. 7, 20. — won K. 5, 8. — hvas
jjannu, r/g aga, quisnam Mc. 4, 41. — fiannu
himugesetzt Lb. ad Mc. 14, 6. A*. 6, 3. —
j).-mnu nu st. aga G. 4, 31; aga vvv Lb. ad
R. 8, 1; aga ovv R. 9, 16. 18. 14, 12. 19.
G. 6, 10. Th. 5, 6; lomov ovv Th. 4, 1; wort
K. 4, 5. — jjannu nu jai manna , aivovvyt (u
av&gwm R. 9, 20.
null, adv., fragend st. nun, ovv Mc. 12, 9;
ydg K. 7, 16. Gr. 3, 282. 759 : hva nuh taujai
Mc. 12, 9; hva nuk-kant Lb. ad K. 7, 16.
an nuh, adv., ovxovv, alsonicht; in subjecli-
ver und negativer Frage Gr. 3, 756: annuh
£>iudans is £>u J. 18, 37.
Ny in fas, ISv^iwdg, Mannsnamen : golei|:> Myni-
fan C. 4, 15.
o.
O, ova, ei, pfui Mc. 15, 29; sonst w, o Gr. 3,
288: o sa gatairands J>o alii Mc. 15, 29. Lb. ad
L. 6, 20. Gr. 4, 560; o kuni ungalaubjando Mc.
9, 19. L. 9, 41; o unfrodans Galatejs G. 3, 1.
Obeid, 'SlfttjS, Mannsnamen Gr. /, 58: sunaus
Obeidis L. 3, 32.
Odueias, 'ilSovtag, Mannsnamen: u.s sunum
Oduciins Esdr. 2, 40.
ohteigo, v. uhteigo s. uht.
o s a n n a , waavvd, Hosianna Mc. 1 1, 9. 10 J. 12, 13.
Oseas, 'Sioiji, Mannsnamen: svasve jah in OseYn
gif>$ R. 9, 24
P.
P a i d a , /'., %ixwv, Lelbrock Gf. 1, pr. IX. 3, 327.
Gr. 1, 397. 3, 447. Rein. F. XXV: paida ni
varjais L. 6, 29; p. fieina niman M. 5, 40; ni
vasjaija tvaim paidoni Mc. 6, 9; sa habands tvos
paidos L. 3, 11; nib pan tveihnos p. baban
L. 9, 3.
gap aid on, mit einem Leibrocke bekleiden,
dann iiberhavpt bekleiden: gapaidodai brunjon
garaihleins . tvSvad/Ltevoi tov &wgaxa r^g di-
xaioovvijg E. 6, 14. Gr. 4, 644.
paintekus te, Pfingsten: und paintekusten, ewg
trie 7itVT7]xoOTijg K. 16, 8.
Paitrus, Ilfrgog, Mannsnamen: Paitrus M.26,
69. 75. Lb. ad M. 3, 18. 8, 29. 32. 9, 5. 10,
28. 11, 21. 14, 54. 72. L. 5, 8. 8, 45. 9, 20.
32. 33. 43. 18, 28. J. 6, 68. 13, 24. 36. 37.
18, 10. 15. 16. 18. 25. 26. 27. 6?. 2, 9. 11;
Paitraus M. 8, 14. ./. 6, 8; Paitrau M. 26, 73.
Mc. 8, 33. 14, 66. 70. 16, 7. L. 7, 40. J. 18,
11. 17. Lb. ad G. 2, 7. 8. 14; Paitru Mc. 5,
37. 9, 2. 14, 67. L. 6, 14. 8, 51. 9, 28. J.
18, 16.
papa, m., nanag, papa, Vater, nls liezeic/uiuni/
eines hoheren Geistlichen Cast, ad k. p. 84:
bi Vcrekan papan Calend.
parak letus, m. , Tiagd'/.hjzog, Truster: para-
paraskaivc — |iraiiictus.
2HI
klelus J. 15, 26. 16, 7; sa p. J. 14, 26; an|>a-
rana parakletu J. 14, 16.
paraskaive, nccQaoxtV)) , Itusttag: vas para-
■kaive, saci ist burnt sabbalo Mc. 15, 42; iftu-
iniii daga, saci ist afar paraskaivein Lb. ad, M.
27, 62; rgl. £fc «</ & 15, 9.
pa ska, od. pasxa, f. , naayn, Pascha , Osier-
/'est LI), ad Ic. 9, 2: vas nebva pasxa so dnljos
ludaic 7.6,4; or/, afar tvans dagani paska vair-
])if> M. 26, 2; p. unsara afsnij^ans ist faur uns
Xristus K. 5, 7, at dulji paska L. 2, 41; ei
iiiali(]('<lciiia pasxa J. 18,28; in p. J. 18,39; od.
]>an paska salidcdun Mc. 14, 12; fiarei p. mat-
jau Mc. 14, 14.
Pa un tills, UovTiog, Mannsnamen: Pauntiau
Peilatau M. 27, 2,; od. Paunteau Peilatau Lb.
ad T. 6, 13. Gr. 1, 59 , od. Punliau Peilatau
L. 3, 1.
paurpura, od. paurpatira, /'., noQ<[ji<oa,
Ptirpur Gr. 3, 559. 563. /, 47: gavasidedun ina
paurpurai t!/c. 15, 17, andvasidedun ina Jiizai
p. Mc. 15, 20; or/, gavasids vas paorpaurai L.
l(i, 19.
paurpurods, nogcpVQOVf , jmrpurn : vastjai
[laurpurodai gavasidedtra ina J. 19, 2. = £>o
paurporodoh vastja J. 19, 5.
Pavlus, JIavkog, Mannsnamen: Pavlus K.
I, 13. k. 1, 1. 10, 1. G. 1, 1. 5, 2. E. 1, 1.
3, 1. C. 1, 23. TL 2, 18. /A. 1,1. T. 1, 1.
77/. 1,1. Phil. 19, Pavlaus £& «e/ K. 1, 12.
13. /.'. inter. C. 4, 18. //*. 3, 17; od. meinai
bandau Pavlus l.b. ad K. 16, 21; rgl. Lb. ad
L. 2, 1.
*peika, /'., ficus, Fic/ile Gf, 1, pr. IX. Gr. 1,
55. 2, 412. 3, 377. /, 68.
p e i k a b a g m s , v. bagms.
Peilatus, Jlilnrn.; Mannmamen: Peilatus M.
27, 13. 17. 58. 65. Mc. 15, 2. 4. 5. 9. 12. 14.
15. 44. J. 18, 29. 31. 33. 35. 37. 38. 19, 1.
4. 6 8. 10. 12. 13; Peilatau .)/. 27, 58. 62.
Mc. 15, 1. 43; Pauntiau P. M. 27, 2; Paunteau
P. T. 6, 13; Puntiau P. L. 3, 1. Gr. I. 48.
pistikeins, niari/.og, uncerfalsc/U, echt: oar-
daus pistikcinis filugalaubis Lb. ad J. 12, 3.
plapja, /"., nXarua, Strasse Gr. 1, 55. 3, 396
Grr. 804: in gaqam^im jali vaibstam pjapjo Lb-
ad M. 6, 5.
plats, ;«., inipkiftta, Flicken Gr. 1, 1068. G/.
3, 363: du plata M. 9, 16. Gr. 2, 722. pl.t
fanins od. snagins niujis Mc. 2, 21. L. 5, 36.
pi ins jan, oqxhoO-cu, lumen Gr. I, 1068: ni
plinsideduf) M. 11, 17. L. 7, 32 ; dauhtar ll.ro-
diadins plinsjandein Mc. 6, 22.
*praggan, (pragga, paipragg'.' Gr. /, 565), pre
mere, dr art gen Gf. 3, 827.
an a pragga n, (anapragga, anapaipragg:' Gr.
/, 565) bedriingen: in allamnia anapraggaoai, iv
navfi {rliftonivoi k. 7, 5.
praitoria, od. praitauria, od. praito-
riaun, Ttnaixwoiov , Amlswolinung des Law!
pflegers : innana cardie, fiatei ist prailoriaun Mc
15, 16; if) eis taubiin lean in prailoriaun J. 18,
28; od. i]-> eis ni iddjedun in praitoria J. IS.
28; od. galaif. in praitauria J. 18, 33. 19, 9.
praizby tairei, od. praizb y terei, /'. , das
Presbyter turn, die Aelteslen ; TTQtgSvTtQiov TA,
14. 5, 19; oi nntgfivTioot Tit. 1,5: afar ana-
lageinai bandive praizbylaircins (so st. praizbytai-
reisi') Lb. ad T. 4, 14; bi praizbytcrcin vroh
ni andniniais T. 5, 19; od. in Jizcei gasatjais
and baurgs praizby taircin Tit. 1, 5.
p ran fetus, od. praufetes, TtQucriji^ Pro-
p/iel, Weissager Gr. 1, 601. SA: 87: nist prau-
fetus unsvers niba in gabaurfiai seinai Mc.d, 4;
£>u barnilo p. baubistins baitaza Jj. 1,76; p. mi-
kils urrais in unsis L. 7, l(i; maiza in baurim
qinono p. lohanne nist L. 7, 28; sa ij» \c-i p.
L. 7, 39 ; p. sums \>he airizane usstoj) L. 9, 8.
19; sa ist bi sunjai p. sa qimanda in \io mana-
se{) J. 6, 14; p. us Galeilaia ni urreisif> J. 7,
52; p. ist J. 9, 17; qaf> sums ize sves ize p.
262
liugiiapraufelus — pund.
Tit. 1, 12; jabbe veilis jabbe p. visands Sk.
44, 6; od. praufetes ist Mc. 6, 15; £>atei bi
sunjai p. vas Mc. 11, 32; sa ist bi sunjai sa p.
J. 7, 40; in namin praufetaus M. 10, 41 ; Esaeiins
p. L. 3, 4. J. 12, 38; od. Eisaeiins praufetus
L. 4, 17; od. mizdon praufetis M. 10, 41; ma-
nagizo praufetau M. 11, 9; Esaiin p. Mc. 1, 2;
uf Haileisaiu p. L. 4, 27; od. mais praufetu L.
7, 26; praufetu M. 10, 41. 11, 9. L. 7, 26;
bairh Esa'i'an p. illf. 8, 17; bairh lairaimian p.
M. 27, 9; lohannen p. visan L. 20, 6; praufe-
leis J. 8, 52. 53 ; vitob jah p. M. 7, 12. L. 16,
16; allai p. jah vitob jHf. 11, 13; managai p.
jali £>iudanos L. 10, 24; ains bize praufete Mc.
6,15; ainana p. Mc. 8, 28; bairh munp veihaize
bize fram anastodeinai aivis p. seinaizc L. 1, 70;
ni ainshun p. andanems ist L. 4, 24; ana grun-
duvaddjau apaustaule jah p. E. 2, 20; f>airh p.
vaurda Sk. 48, 8; praufetum L. 6, 23; ist ga-
melib ana p. J. 6, 45; baim veiham is apauslau-
lum jah p. E. 3, 5; svesaim p. Th. 2, 15; prau-
fetuns E. 4, 11; vitob aibbau p. M. 5, 17; all
bata gamelido bairh p. i. 18, 31.
liugnapraufetus, m., \pivdo7iQorfii\Tiig, Lu-
(ienprophet: atsaihvib faura litignapraufetum baim
ize qimand M. 7, 15.
galiugaprau fetus, »«., dass.: galiugaprau-
feteis Mc. 13, 22; galiugapraufetum L. 6, 26.
praufeteis, /'. , TTOorpiirig, Prophetin: vas
Anna praufeteis L. 2, 36.
praufeti, it, noofpiTiin, Prophezeiung, Weis-
safftmg: praufetja , i) aoorpr/nia K. 14, 22; p.
gatairanda K. 13, 8; bi baim faura faursuivan-
dam ana buk praufetjam T. 1, 18; p. ni frakuii-
neib Th. 5, 20.
praufetja, bl, im Plur. st. /'; nQotfiirtiu.
die Gabe der Weissayung: jabai habau praufet-
jam Lb. ad K. 13, 2; bairh p. T. 4, 14.
p r a u f e t j a n , noocpTjitvuv, propheteien, weis-
sagen\ abhangig der Dat., Ttvi, Jemandem M.
26, 67; — bi c. Ace, rttQi rivog, iiber Jenian-
den Mc. 7, 6: praufetjam K. 13, 9; jabai allai
praufetjand K. 14, 24; praufelida L. 1, 67; ba-
tei vaila p. EsaYas bi izvis bans liutans Mc. 7,
6; niu beinamma namin praufetidedum M. 7, 22 ;
praufetei Mc. 14, 65; p. unsis M. 26, 67; prau-
fetjands K. 11, 4; praufetjandci K. 11, 5.
Priska, IlQiay.iXku, Weibernamen : Priska A'.
16, 19.
p s a 1 m a , od. p s a 1 m o , /"., tfjakfiug , Psalm :
bvarjizuh izvara psalmon habaib K. 14, 26; in
bokom psalmo L. 20, 42 ; auch steht psalmo . .
am Rande von cod. A, Lb. ad E. 4, 8; rod-
jandans izvis in psalmom jah hazeiuim jah sag^-
vim ahmcinaim E. 5, 19 ; talzjandans izvis silbans
p., hazeinim, saggvim ahmcinaim C 3, 16.
puggs, hi?, fictXciVTiov, Geldbeutel Gf. 3, 341.
Gr. 1, 55. 3, 449: ni bairaib pugg nib mati
balg nih gaskohe L. 10, 4.
pund, n. , ?.irQCc, pondo , Pfund Gf. 3, 342.
Gr. 1, 55. 3, 559. /, 47: nam pund balsani>
J. 12. 3.
qninon — quia.
>M
Qainun, weinen, Leid tratjen; XoirttO&<H M.
11, 17; tmist Titvftnv Gf. 1, 888. Gr. 2, 13;
c. Ace, mvOtlv rivre, Jemanden bewcinen k. 12,
2t; il>ai qaino nianagans £'.12,21; ni qainoilcdii]>
M. 11, 17 J qainon M. 9, 15; j>aim miji hwi
vUaodain qainondam jab gretaadaa Mc. 10, 10.
qairnus, /'.?, niola, Milhle Gf. 4, 680.
asiluqairnus, f.f, ui>?.og uvtxog {so st.
>.n'h>g fivhxog), die Miihle, die der Esel Iritl,
Eselsmiihle Gr. 2, 443 : ci galagjaidau asilnqair-
nus ana halsaggan is Mc. 9, 42.
qairrus, i'/Xiug, saiifliniitliifj: skal qairrus vjsau
vi]>ra allans /.. 2, 24.
qairrei, f, TToaorrjg, Sauf'tmuth : qairrei G.
"), 22; in alunin qairreins G. 6, 1; bi qairrein
jail nmkainodciii \ri>laus /-. 10, f: mi[> alia!
bauncinai jali i|. E. 4,2; gabamoj:) izvis q. C.
3, 12; i" q. (alzjands /. 2, 25; laistjais qairrein
'/'. 0. II.
*qal,. w., itiii -ialii.s, liiiiiiliyunr/ Gr. 2, 29.
unaqal, n. , lieriihifjung , Rtiftc : biarbaidjan
afiaqal, cfi?.oruiHOirai rjOvyu'Ctiv Gast. ad Tk.
4, 11.
(partus, Kovcorog. Mumisimmen : Qarlns R.
K), 23.
qens, /'. Gr. 1, (ill, yvrii, uxor, Elicweih Gf.
4, 677. Gr. 2, 56, 3, 322: qens is M. 27, 19;
speifomista allaite gasvah oil. tpediata ailaize ga-
.lai.jmoda jali so q. Mc. 12, 22. L. 20, 32;
hvarjanima ize oil. hvarjis £>ize vairfsijj q. Mc.
12, 23. L. 20, 33; q., soei aig aban, ni adetai
pana aban A'. 7, 13; q. {icina Aileisabaijj ga-
bairid snnu jras L. 1, 13; q. nirina L. 1, 18;
inkilJMi varf) AileisabaiJ-i q. is L. 1, 24; Iolianna
q. Knsins L. 8, 3; nf vaira <j. /■'. 7, 2; q. so
ongahiflbjandei A". 7, 14; ainis abins q, 7 1 . 5, 9;
«</. qtins is i. 1, 5. G'r. I, 49. /, 58; »ei in
fragiftim vas ininia q. L. 2, 5; i" llairodiailin-.
qcnais Filqqians Mc. 0,17; q. I.odis L. 17, 32;
vair ist liaubif) q. E. 5. 23; ainaizos q. aba T.
3, 2. Tit. 1,6; ainaizos q. abans T. 3. 12;
qenai A. 7, 10; bflajjai q. A/c. 12, 19; ailii.-
dun J:>o du q. Mc. 12, 23. L. 20, 33; nam ilu
q. Nell. (), 18; in q. K. 7, 14; gabundans od.
galausifjs is q. A. 7, 27; qcn afsatjan Mc. 10,
2; hva/.ub saei aflelai q. M. 5, 31; saci allailoli
q. Mc. 10, 29; fmc aflelandanc q. L. 18, 29;
bvaznli saci aflelij) q. seina M. 5, 32. Mc. 10.
11. L. 16, IS; q. ni fraletan A". 7, 11 ; q. linijaida
L. 14, 20; jabai nimis q. (Xaflijg yvvaua st.
yr)Ulft) A. 7, 28; ci nitnai bro£>ar is {mi q. i>
Afc.12, 19. L. 20, 29; nam q. Mc. 12, 20;
nam f>o q. L. 20, 30; baban q. brofirs Uxini-
Mc 6, 18; aJgartds q. L. 20, 28; jabai Ums
broJ">ar q. aij>i ungalaiibjandein K. 7, 12; bi Ilr-
rodiadcin q. brojirs is Z/. 3, 19; jabai b\as ni
fijaij? q. L. 14, 26; Jialci q. Jicina tjanasjais A'.
7, 16 ; ni sokci q. K. 7, 27 ; saci scina <). fri-
jo]^ E. 5, 28; qencs scinaim abiiam iifhansjaini
Lb. ad E. 5, 22; svab q. abnam scinaim E. 5.
24; jus vairos frijojs (]cniiis hvaroa E. 5, 25.
C3, 19; vairos skiibin frijon seinos q. £.5,28.
nnqeni j>s, Gr. 1, 1018, teyauog, unbeicribt:
[>aim nnqenidam K. 7, 8.
qino, /'., Gr. 1, 611. 4, 960, femina, yvvt\,
Weib Gr. 3, 322: qiuo Mc. 7, 25. L. 7, 37. All,
6. r.2,11. 14; so q..V. 9, 22. Mc. 5, 33. L.7.26.
L. 7, 39. 8, 47; suma q. L. 15, S; q. bloj>a-
rinnandci M. 9, 20; q. \isandci in runa blof)is
L. 8, 43; jabai q. aflctiji aban seinana Mc. 10,
12; q. f)an bairijj J. 16, 21; lianbij) qinons aba
K- 11, 3; qinon A. 11, 6. T. 2, 12; oVTJmm
2<>4
qinakumls — qinian
q. L. 7, 44. 50; du q. viduvon L. 4, 26; vaur-
feanana us q. G. 4, 4; hvazuh saei saihvijj q. du
iuslon izos M. 5, 28; f>o q. L. 7, 44; svistar
(j. bitiuhan K. 9, 5; £m qiuon Lb. ad K. 7, 16;
qinons Mc. 15, 40. X. 8, 2; q. manages M.27,
55; in baurim qinono M. 11, 11. L. 7, 28; q.
suina visandci in runa blojsis Mc. 5, 25; livoli
q. K. 11, 5; |>iu£)ido J>u in qiuoni L. 1, 28.
42; q. gahaitandeim gu£> T. 2, 10; qinons T.
2, 10; qinons 7'. 2, 9. 3, 11; inuli q. jah barna
Sk. 49, 15; jus qinons C. 3, 18.
qinakunds, v. kuni.
qineins, iceiblich , i»i Neulr. Weib Gr. 1,
(ill. 2, 944. 4, 272: af anastodeinai gaskaftais
guinein jab qinein (d-i,),v) gaUtvida guf> Rle. 10,
6 ; frahun£>ana tiuband qineina (yvveeixctoice) afhla-
{->aua fravaurbtim t. 3, 6.
qiinan, fr. 2, venire Gr. 1, 47, kommen Gf. 4,
655. (Jr. 2, 30; gewbhnlich foytaQ-cti, auch
ugioyta&ai M. 5, 20. Mc. 10, 15. L. 9, 34.
18, 17; ilioytG&ai Mc. 1, 3S. 5, 14; (mif> re.
Dat.), Gvvinyio&ai rivi J. 11, 33; yiyvto&cu
Mc. 1, 1!. 4, 17. 9, 33. J. 6, 19. 25. i. 1, 17;
nctoctyiyvtadca Mc. 14, 43. 2,. 7, 4. 20. 14,
21. 19, 6. A'. 16, 3. Sk. 41, 1; ijxuv M. 8,
11. Mc. S, 3. L. 15, 27. 19, 43. J. 6, 37. 8,
42; y.aict[ictivtiv Mc. 3, 22. J. 6, 51; nuotivcei
J. LI, 2S. G. 4, 20; nebva c. Dat., TTQogiyyi-
S.tiv rivi Mc. 2, 4; — et enlhiilt nicht bloss
ilcn Beyrifl' des Ge/tciis, sondern zngleich audi
den des Bleibem Gr. 4J 806; — in der Er-
-.iihlung stekt qam st. iQytTca Mc. 1, 40. 10, 1.
J. 16, 32; qemun st. egyovrcu Mc. 2, 3. 3,31.
5, 35. 8, 22. 10, 46. Gr. 4, 140; — abhangig
af c. Dat., (<7tu ni'og Mc. 3, 22. 15, 21. /.-. 1,
16. 11, 9; — ana c. Dat., trzi rivet L. 19, 5. 43.
E. 5, 6. C. 3, 6; — ana c. Ace, lis xi Mc. 8,
10. G. 1, 21. Sk. 44, 15; km riva J. 18, 4; —
and allans gaujans, tig naoctv TlJV moiyuQov L.
3, 3; — at c. Dat., nQoq rivet M. 7, 15. Mc 1,
40. 2, 3. 3, 8. 9, 14. 10, 50. L. 1, 43. 7, 4.
7. 20. 8, 35. 15, 20. J. 6, 44. 65. 10, 41. 11,
45. 14, 6. 18. 28. 16, 7. K. 16, 5. 11. 12. k.
1, 15. 16. 2, 1. 12, 14. 13, 1. G. 4, 20. C. 4,
10. Th. 2, 18. 3, 6. T. 3, 14. t. 4, 9. Nek. 5,
17. Sk. 52, 4; ini two. Mc 11, 13; ti'g ti
Mc. 7, 31. J. 12, 12; — du c. Dat., tig ti J
9, 39; TtQog Ttve< J. 6, 37; du jsamina, fig
tovto J. 18, 37; du£>e, tig tovto Mc. 1, 38;
dujjjie, due tovto J. 12, 27; — fram c. Dat.,
ano Tivog M 8, 11. Mc. 5, 35. G 2, 12. Th
3, 6; — bindar marein, tig to ninety M. 8, 2>-
Mc. 5, 1 ; — in c. Gen., diet rivet J. 12, 9 ; —
in c. Dat, i'v rivi Mc. 13, 26; ti'g ti, M. 5,
20. 8, 14. 28. 9, 1. 23. 28. Mc. 1, 14. 29. 5,
1. 6, 1. 8, 22. 9, 33. 10, 1. 15. 46. 14, 54
L. 2, 27. 51. 4, 16. 8, 17. 51. 9, 34. 15, 6.
17. 18, 17. J. 6, 24. 9,39! 11, 30. 12, 12. 27. 40.
18, 37. k. I, 21 7, 5. G. 2, 11. T. 1, 15. 2.
4. (. 3, 7; in garda qumans, iv Ti} oixia ytvo-
utvog Mc. 9, 33; — in c. Ace, ;i'g ti J 0,
14. 11, 27. k. 12, 1; - mif> c. Dat., utra
Tivog Mc. 14, 62; cvv tivi h. 9, 4; avvio-
ytaOcti rivi J 11, 33; — nebva c. Dal., fyyvg
Tivog J. 6, 19. 23; nnogtyyi'Ctiv Tivi Mc. 2.
4; — und c. Ace, iwg Tivog L. 4, 42; tig ti
L. 18, 5; — us c. Dat., ano Tivog Mc. 7, 1;
tx Tivog Mc. i, 11. 9, 7. J. 6, 23. 51. 7, 41.
42. 12, 28. Nek. 5, 17. Sk.U, 9. 15; — fair-
rafiro, [icf/.QO&iV Mc. 8, 4; her L. 7, S; htdi
M 8, 29. J. 6, 25; bvafro, 7l6(hv J 8, 14;
iupafjro, avoj&tv S/c. 43, 21. 44, 2; — ei, aw.
J 10, 10. 12, 9. 47. 16, 32. 18, 37; dujje ei.
'ivet Mc. 4,21;— der Inf. M. 5, 17. 8, 29. 9.
13. 10, 34. 35. Mc. 1, 24. 2, 17. 5, 14. 10, 45
15, 36. L 1, 59. 3, 12. 4, 34. 5, 32. 6, IS
9, 56. 19, 10. th. 1, 10. T 1, 15. Sk. 37, 5.
(im Griech. das Part. Fut.) M. 27, 49. Gr. 4,
97; — im Partic. Mc. 1, 14. 40. 2, 3. 5, 35
L. 2, 16. 19, 16. 18. 20. J. 6, 24. 9, 7. 11,
33: bvaf.ro qima J. 8, 14; aftra q. J. 14, 3;
jabai q. aftra k. 13, 2; q. at izvis J. 14, 18.
qimau.
K. 10, 5. L 12, I; galci{>a jab q. at iznis J.
14, 28; bi |>amma mela <|. /.'. 9, 9; bi{.c q. K.
l<i. 3; q. in siunini jab andliuleiiiin.s fraujins A.
12. I; sill.a S|>rauto <|. Ph. 2, 24; unte q. 7'.
4. 13. qiraid L. 7, 8; «</. qimi£> J»7. 8, 9. ifc.
1, ;. 4, 1.0. ». 22. 12. 9. L. 8, 12. 17, 20.
SO, Id. J. 9, 4. 11, 2Q. 12, 15. 14, 30. A'. 16,
12. Th. 5, 2: Date q. itf. 10, 23; l»i| >< q. i»/c.
4, IT. A. 9, 2ti. J. 7, 27. K. 13, 10; ibai lu-
karn q. du|>c ej saljaidau J/c. 4, 21; [>an q.
Mc. 8, 38. J. 7, 31. 15, 20. 16, 13; ni ]>auh
<>d. ni q. in izai Mc. 10, 15. A. 18, 17; tin
mis q> J. 0, 37; iliai faau us (ialeilaia Xristus
<j. J. 7. 41; us fraiva Daveidfi q, J. 7, 42;
|>iulis «]., nibai ei stilai J. 10, 10; q. in lairau-
tVUyaui J. 12, 12; q. at atlin J. 14, 6; q.
bveila, ei saliva/iib £>uggkeif) J. 10, 2; q. at
izvis J. 10,7; q. hvcila, {lanuii rodja J. 10,25.
q. hvcila jaii nu qam , ei dutahjada livarjizuh J.
10, 32; q. Iialis ana siinnin nngalaubeinaii A. 5,
0. C. 3, 0; f>an q. (st. qemi ;') usliaulijan Lb. ad
III. 1, 10: niba q. (st. qemi '.') th. 2, 3; ni [)au
qimiji in [uudangardjai himine M. 5, 20; izei
qimanil at izvis M. 7, 15; Irani urrunsa jali saggqa
q. 31. 8, 11; q. dagos jali {ian afnimada A. ,5,
35 : q. dagOft, (.an gairneij) A. 17, 22; q. dagos
ana j)iis L. 19, 43; jabai q, mi|> mis k. 9, 4;
unto ik qimau A. 19, 13; bi{c q. K. 16 , 2 ;
ej allra in saurgaj ni <j. at izvi.s k. 2, 1 ; ja[>[ie
q. /■*//. 1. 27 J qimai M. 6, 10; [>atei ni in sw-
kunjiamma q, A. 8, 17; bijjo q. A. 14, 10. J.
In, 4; unlc q. A'. 4, 5. 11, 20; jabai q. K. 16,
10; ei q. at mis A'. 10, 11; jabai q. al izvis V.
4, 10; Will qimaiau nasjan oil. atbafjan M. 27,
4'.). Mc. 15, 30; ni qam gatairan M. 5, 17; ni
,,. lafcon M. 9, 13. Mc. 2, 17. A. 5, 32, ni q.
lagjan M. 10, 34; q. skaidan M. 10, 35; dujie
q. V/c. 1, 38; af mis silbin ni q. J. 7, 28: hvajiro
q. «/. 8. 14; ik fram gnjia urranri jali q. J. 8,
42$ fram mis silbin ni q. J. 8, 42; ilu stauai
ik in [annua fairbvau q. J. 9. 39; ik q. , ei
aigcina J. 10, 10; duLijie q. in Jjizai liveilai J.
12, 27. ik liubad in {>amma fairbvau q. J. 12,
46; ni q., ei stojau J. 12, 47; du Jiamina q. in
| 'amma fairbvau, ei veitvndjaii J. 18, 37, q. in
Ivaurinjon k. 1, 23; q. ana fera Saurai.s G. 1.
21; qamt ber balvjan M. 8, 29; q. fraqiftjan
Mc. 1, 24. L. 4, 34; bvan ber q. A. 0. 25.
qam li. H, 18. 27, 57. Mc. 1, 9. 5,33. 9,13.
14, 43. A. 8, 41. 15, 27. J. 8, 20. 11, 28. 17,
1. G. 4, 4; q. in seinai baurg M. 9, 1; q. us
biminam Mc. 1, 11; q. in (ialeilaia mcrjands Mc.
1, 14; q. at iinma bidjands ina Mc. 1, 40; q.
in l.mda scinaiiima Mc. 6, I; q. at niarein
Mc. 7, 31; q. ana fera Magdalan Mc. 8, 10: q.
stibna us Jianinia milbmin Mc. 9,7; q. in Ka
farnaum Mc. 9, 33,- q. in markom ludaias Mc.
10, 1 ; ni q. at audbabl jam ak andbabtjan Mc.
10, 45. Gr. 4, 58; q. at lesu Mc. 10,50; unte
q. in garda, tug taw Hi ri,v (ivh',v Mc. 14,
54; q, in I^izai alb L. 2, 27; q. in i\azaraif> L.
2, 51. 4, 16; q. and allans gaujans L. 3, 3; ni
q. qistjan L. 9, 56; q. at attin seinamma L. 15.
20; bifie q. ana Jiamma stada L. 19, 5; q. sok-
jan L. 19, 10: q. qiJ>a«Jl L. 19, 16. 18. 20;
q. saibvands J. 9, 7; q. in veibsa J. 11, 30;
sunsei q. J. II, 32; sei q. at dulj>ai J. 12, 28:
q. bveila izos J. 10,21; qinii]> bveila jab nu q„
ei J. 10. 32; q. in Antiokjai 6r. 2, 11; q. in
jemima fairbvau nasjan T. I, 15; q. afhrainjan
Sk. 37, 5; Ipaubjabai us bimina ana airfia q.
Sk. 44, 15; qemun M. 7, 25. 27. Mc. 3, 31.
4, 4. (i, 29. L. 5, 7. J. 10, 8. G. 2, 12. Sk.
41, 1; q. in garda Mc. I, 29; q. at imma bai-
randans Mc. 2, 3; q at imma Mc. 3, 8. J. 10,
41; q. bindar niarein in lauda Gaddarene Mc.b,
1; q. saibvan Mc. 5, 14; q. fram f>amma >vn.i-
gogafada qijiandans Mc. 5, 35; fairrafiro q. Mc,
8, 4; q. in lie] aniin Mc. 8, 22; q. in lairikon
Mt. 10, 46; q. bimaitan L- 1, 59; q. sniumjan
dans L. 2, 16; q. dagis vig L. 2, 44; q. daup-
jan L. 3, 12; q. und ina L. 4. 42; q. bausjan
34
266
t|iinan.
L. <6, 18; q. at ksua £,. 8, 35; q. in {lamma
inilhmin L. ®, 34 ; q. lis Tibairiad.au nehva J>anrma
stada J. 6, 23; <|. in Kafarnaum sokjandans J. 6,
24; £>aiei q. mif> ieat gretandans J, 11, 33; q.
ni n'n tlesuis amis, ak ei sehveina J. 12, 9; alia,
|>oei q. ana ina J. 18, 4; ei ik qemjau gatairan
if. 5, 17; f>atei q. lagjan M. 10, 34; nih q. J.
15, 22; ei qemi at mis L. 1, 43; ei is q. at
izvis K. 16, 12; orf. ei qimi jah ganasidedi,
omog i?.&wv diaeioo}] L. 7, 3. Gr. 1, 36. /,
59 ; <cgL Lb. ad L. 8 , 56 ; faurfiizei qemeina
sumai fram lakobau G. 2, 12; qim M. 6, 9; q.
faer L. 7, 8; qiman AT. 11, 14. Mc. 9, 11. L.
14, 20. 7. 7, 33. 36. 8, 21. 22. 13, 34 5 nehva
q. imma Mc. 2, 4; at Jros q. L. 7, 7; q. at
wis J. 6, 44. 65; q. at izvis Ic. 1, 15. 12,
14. G. 4, 20. Th. 2, 18; af Makidonjai q. at
izvis ft. 1 , 16 ; in ufkunfja sunjos q. T. 2,
4. t. 3, 7; q. at fws sprauto T. 3, 14; q. at
mis sprauto t. 4, 9; qimands i!f. 8, 7. 9, 18.
Mc. 5, 23. 9, 12. 14, 45. 15, 43. L.' 14,
21. 15, 25. 18, 8. 19, 23. J. 11, 17. 16, 8. /-.
2, 3. 12, 20. E. 2, 17. t. 4, 13. Sk. 38, 5;
q. in garda M. 8, 14. 9, 23. L. 8, 51. 15, 6;
q. at siponjam Mc. 9, 14; q. at imma Mc. 11,
13; q. in sis L. 15, 17; q. in Trauadai k. 2,
13; q. in Rumai t. 1, 17; sa iupa£>ro q. Sk. 43,
21; sa qimanda M. 11, 3. Mc. 11, 9. L. 7, 19.
20. J. 12, 13. Z-. 11, 4; sa q. £iudans L. 19,
38; sa q. in Jio manaseji J. 6, 14; sa in J>ana
fairhvu q. J. 11,27; qimandin imma hindar ma-
rein in gauja M. 8, 28; q. in garda M. 9, 28;
in aiva pamraa q. L. 18, 30; at q. Teimau£>aiau
at unsis fram izvis Th. 3, 6 ; q. at imma Sk.
52, 4; qimandan in oil. mif> milhmam Mc. 13,
26. 14, 62 J q. af akra Mc. 15, 21; nehva skipa
q. J. 6, 19; vulf q. J. 10, 12; q. mik k. 12,
21; qimandans M. 9, 10 27, 64. Mc. 12, 14;
q- us lairusaulymim Mc. 7, 1 ; q at lesua L.l ,
4; q. at imma L. 7, 20; q. af Makidonjai A. 11,
9; J>ai af lairusaulymai q. Mc. 3, 22; f>ai q. at
Marjiti J. 11, 45; J>ai q. at unsis us Jiiudom
Neh. 5, 17; qimandam unsis in Makidonjai k.
7, 5; qimandei M. 7, 25; so q. J)iudangardi Mc.
11, 10; und andi q. L. 18, 5; at qimandein
anabusnai ft. 7, 9 ; ifl garda qumans Mc. 9, 33 ;
sa us himina qumana J. 6, 51. Sk. 44, 9 ; £>iu-
dinassu gu£>s qumanana Mc. 9, 2; iupaj^ro q.
€k. 44, 2.
an a qiman, fr. 2, c. Ace, tu Jemandem hin
treten Gr. 4, 864 : anaqam ins , tniavrj uvxoig
L. 2, 9.
bi qiman, fr. 2, c. Ace, ifpiorao&ai rtvi,
Jemanden tiber fallen : unveniggo ins biqimif) fra-
hists Th. 5, 3.
fan r a qiman, fr. 2, mit in andvairjsja c. Gen.,
nQoeQ/jad-ai ivcimov nvog, w Jemandem ker-
gehen; fauraqimid in andvairjjja is L. 1, 17.
fraqiman, fr. 2, c. Dot. Gr. 4, 619. 690,
Etwas vert/tun, verzekren; Sanavav ft Mc. 5,
'X. k. 12, 15. Nek. 5, 18; ixSanavuv k. 12,
15. avcclioxuv L. 9, 54. G. 5, 15; noogava-
Xiaxuv L. 8, 43 : ik gabaurjaba fraqima jab fra-
qimada faur saivalos izvaros k. 12, 15; fon fra-
qimai im L. 9, 54; soei in lekjans fraqam al-
lamma aigina seinamma L. 8, 43; fraqimandei
allamma seinamma Mc. 5, 26; ibai fram izvis
misso fraqimaindau G. 5, 15; vas fraquman da-
gis hvizuh stiur - a-, lamba gavalida -q - Neh. 5, 18-
gaqiman, fr. 2, convenire, 1) zusammen-
kommen, ovvuytaO-ai M. 27, 17. Mc. 2, 2. (du
c. Dai., no6g riva) M. 27, 62. J. 18, 20. (sa-
mana, Ml to ccvto) K. 14, 23; avvuvav L. 8,
4 -, (du c. Dat.) GviinoQtvtad-ai. TiQog tivu Mc
10, 1 ; ovvEQyjodca J. 18, 20 (bi e. Ace, nqbg
roil? nwi riva) Lb. ad J. 11, 19. (us c. Dat.)
tx nvog) L. 5, 17; — gaqiman sik du c. Dat-
Gr. 4, 30, evvayiodtu troog riva Mc. 7, 1.
Mi riva Mc. 5,21; ovitxoQtvto&cci noog riva
Mc. 10, 1; — 2) in c. Dat., xaxavrav tig ti,
zu Etwas Idnkommen, Etwas erlangen Ph. 3,
11; — 3) gaq!mi|>, avt'ixn, convenit, es gebiihrt
ini|>i|iinrni — fraqistnan
267
sich V. 3, 18: gaqinii^ alia aikklefjo samana k
14, 23; sve g. in fraujin C. 3, 18; fcarei sin-
teino ludaicis gaqimand J. 18, 20, ei hvaiva
gaqimaii in us.stassai Ph. 3, 11: gaqeniun Mc-
2, 2; q. du IVilatau ->f. 27, 62; g. bi Marfan
J. II, 19; g. Stk inana^eins filu du inline Mc.
j, 21. 7, 1. 10, I ; vi'sun gaqumanai us allamma
haimn L. 5, 17; ^.iqiiinaiiaim im M. 27, 17; g.
hiumam managaipi />. S. 4.
mi |>(jiman, fr. 2, mitkommcn : mi{> ni qam
stponjan senaim in Jiaia skip, oil ovvtuztihftt
1014 fiai/tjTai^ (tvroi iig to rcXuiov J. 6, 22.
u&qiman, fr. 2, c. Ace, itTiuxnivtiv ttva,
Jenumden liidten Me 12, 5. J. 7, 1. 19. 20.
8, 40, graiiltntich v. Dat., Jemandem den Tod
geben, den Todcsstreich vvrsehen; ungewiss ist
tier Cas. J. 16, 2. Gr. 4, 619. 690: boka us-
qimi{) /•. 3. 6; izei u. izvis J. 16, 2; usqimand
■una Mc. 9, 31. 10, 34. L. 18, 32; nibai us-
qimai sis silbin J. 8 , 22, Jviiili ]>o nsqam K.
7, 11; undgreipandans ina usqrmun Mc. 12, 8.
/,. 20, 15; t>aiei jab fraujin u. lesua Th. 2, 14;
ci iinnia usqemeina Mc. 3, 0; ei jab Lazarau u.
J. 12, 10; usqimam iuinia Mc. 12, 7; bliggijp
ber jah usqimip faura mis L. 19, 27; saivalai
ni maganilaiu usqiman M. 10, 28; vilda inima
u. Mc.b, 19; skuida ist u. Me 8, 31. L. 9, 22.
sokiilnlun ina [iai Indaieis u. J. 7, 1 ; hva niik
sokeifi u. J. 7, 19; bvas J^uk sokeijj u. J. 7, 20;
(lanimei sokjand u. J. 7, 25; sokeij) mis u. J. 8, 37:
sokei|> mik u. J. 8, 40", unsis ni skuld ist u. mannc
ainuninieliun J. 18, 31; sumansuh Jpan usqimandans
Mc. 12, 5; ]jans usqimandans leika M. 10, 28.
q u ni s , m., Ankunft, Erscheinen, Aimesenheit,
fTiKfctvua T. 6, 14. t. 4, 1. 8; sonst rxctQovaia
Gr. 3, 491. 487. 4,806: qums leikis lasivs Lb.
ad k. 10, 10; in qumis Staifauaus K. 16, 17 ; in q.
(so it. quma?) fraujius th. 2, 1; in quma is K.
15, 23. k. 7. 7 ; in q. Teitaus k. 7, 6 ; in is q.
Th. 2, 19; in q. fraujins Th. 3, 13. 4, 15. 5,
23; und qum (to st. quma?) fraujins T. 6, 14;
[i.iirb meinana q. aftra dm iavis Ph. 1 , 26 ; bi
q. is I. 4. 1 ; | aiei Irijond q. is t. 4, 8.
gaqum|)i,/'., ZusammenJamft, Versammlutuj \
avvidgtov M. 5, 22, tmnt ovvnymyi] Gr. 3,
521: skula vair{-ii[> -.Kjumli.ii M. 5, 22; in. g.
J. 18, 20; in gaqum[)im M. 6, 2. 5 ; in g. iw
M. 9, 35. L. 4, 15; us g. drciliand iivis, (tnodW-
uyJiyov^ xoiTjWjvoiv ipa^ J. 16, 2.
q i s t j a n , c. Dat., Ettcnt verderben (if, 4, 680.
(it. 2, 45. 3, 411. Lb. yrol. XX: saivaloo.
qi.sijan, VHJjtis uno'Kiaui L. 9, 56.
fraqistjan, c. Ace, t'tnoXivvcu tj, Hums
verderben L. 17, 27. J. 18, 14; gewohnUeh c.
Dat.: lwcifclhaft itt der Cas. Mc. 1, 24. L\
4, 34. K 1, 19. Gr. 4. 619.690: fraqistja sou-
trcin Jiizc snutrane iT. 1, 19; saci fraqistcij> sai-
valai siinai M. 10„ 39. Mc. 8, 35. L. 9, 24. 17.
33; f. izai M. 10, 39. a/c|8, 35. L. 9, 24. 17,
33- J. 12, 25 ; ei ni f. mirdon seinai M. 10, 42.
Mc. 9, 41; ni niata Jicinamma jaiiiamma fraqist-
ja is R. 14, 15. Gr. 4, 673; <i fraqistjai J. 10, 10;
ei ni fraqistidajize ainimmielniii J. (8, 9j fraqislida
allans L. 17,27; f. allaim L. 17, 29; saivalai jab
leika fraqisljan M. 10, 28; tons od. unsis Mc. I,
24. L. 4, 34; ainaua mannan f. J. 18, 14; sis
silbin fraqistjands L. 9, 25 ; ni fraqistidai k. 4, 9.
ii s q i s t j a n , :u Grunde richtcn , verderbtii.
todteii; axoxTirirtiv Mc. 3, 4. 9, 31. L. 6, 9;
sonst artoM.vvai, — c. Ace, Mc. 9, 31. 12, 9.
L. 19, 47; «»«( c. Z>a/. Gr. 4, 619. 690: us-
qisteifj {>ans vanrslvjans Mc. 12, 9. u. aurtjam
| aim L. 20, 16; ei usqistidedi imma Mc. 9, 22:
hvaiva imma usqistidedcina Mc. 11, 18 ; saivala
nasjan aijijiauusqistjan Mc. 3, 4. L. 6, 9: bokarjos
sokideilun ina u. L. 19, 47; usqistijas Mc. 9,31.
Iraqistnan, Cr. 1, 854. 4, 23, dxo/J.vo&m,
pcrire, z« Grunde gehen, wnkommen: ik buhrau
fraqistna L. 15, 17. Gr. 4, 673.714; fraqistnij.
ana Jjeinamma vitubnja K. 8, 11; fraqistnam Jf. 8,
25. J/c. 4, 38. L. 8, 24: balgeis fraqistnand
A/. 9, 17. Mc. 2, 22. L. 5,37; ni f. aiv J. 10,
34*
2<>M
qistcins — qi[>an.
28; e\ fraqistnai ains li£>ive j^einaize M. 5, 29.
30; I^ei vaihtai ni f. 7. 6, 12. Sk. 50, 17; fra-
qistnoda J. 17, 12; fraqistnodedun K. 15, 18;
in fwim fraqistnandam k. 2, 15.
qi steins, f, bli&oog, Vertlerben: du qistei-
nai kikis K. 5, 5.
fraqisteins, f. , «;ttoA«a, Verschwendung :
fraqisteins (so erganzt Lb. . . teins) ] >is balsanis
varf> Mc. 14, 4.
qi|>an, fr. 2, sagen, spree hen, meinen, nennen
Gf. 4, 636. Gr. 2, 26; geicbhnlich fur Xiyw,
«'(B»jx«, tQui, tinov , ifjge&yv: dock auch fur
(fc'<vca M. 8, 8. 27, 11. 65. 2,. 7, 41. 44. J.
9, 38. K. 10, 15. 19. 15, 50. *. 10, 10; laltlv
K. 9, 8. A. 11, 23; uvriUyuv Lb. ad L. 20,
27; garaihtana qi£>an sik, dixaiovo&cci, sick fiir
gerecht erklaren Lb. ad G. 5, 4; ubil qif>an
c. Dat., xaxokoyeiv riva, Jemandem fluchen
Mc. 7, 10; vaila qif>an c. Dat. , xalcSg "kiytiv
riva, aliquem belle alloqui, Jemanden loben L.
6, 26. — Die Person, der man Etwas sagt,
bezeichnet der Dat, rivi M. 5, 18. 20. 21. 22.
26. 28. 32. 33. 34. 39. 44. 6, 2. 5. 16. 25. 29.
7, 21. 22. 8, 4. 10 11. 13. 9, 28. 10, 23. 27.
42. 11, 7. 9. 11. 22. 24. 25. 40. 41. 45. 26,
1. 73. 27, 17. 65. Mc. 1 , 17. 30. 41. 44. 2,
9. 11. 19. 27. 3, 9. 28. 4, 2. 11. 5, 8. 33. 6,
4. 11. 7, 11. 14. 35. 8, 12. 26. 9, 1. 13. 18.
41. 10, 15. 24. 29. 32. 11, 3. 23. 24. 33. 12,
1. 26. 13, 21. 14, 9. 14. 69. 72. 16, 8. L. 3,
8. 4, 3. 12. 23. 24. 25. 5, 14. 6, 27. 39. 7, 9.
41. 47. 8, 56. 9, 21. 27. 10, 12. 24. 14, 12.
16. 24. 15, 7. 10. 21. 16, 5. 9. 17, 23. 34.
37. 18, 1. 8. 14. 29. 19, 26. 40. 20, 2. 3. 8.
J. 3, 3. 5. 6, 26. 32. 36. 47. 53. 65. 7, 6. 8,
24. 27. 34. 39. 41. 51. 58. 9, 11. 15. 17. 27.
37. 41. 10, 1. 6. 24. 26. 11, 23. 40. 12, 24
13, 16. 19. 20. 25. 28. 29. 34. 38. 14, 5. 6.
9. 22. 28. 29. 16, 4, 5. 7. 12. 18. 19. 20. 23.
26. 18, 4. 5. 6. 8. 16. 31. 33. 34. 37. 38. 19,
4. 5. 6. 10. R. 9, 12. 19. 26. 11, 13. 12, 3.
K. 7, 8. 12. 11, 22. 15, 51. k. 6, 13. 8, 8.
12, 8. G. 4, 21. o, 2. Ph. 3, 18. Th. 4, lb.
Phil. 19. JSeh. 7, 3. Sk. 43, 3. 50, 15; — od.
du c. Dat, rivi M. 8, 7. 10. 19. 20. 21. 22.
26. 32. 9, 2. 6. 9. 11. 12. 15. 24. 28. 37. It,
2. 4. 25, 40. 26, 71. 75. 27, 13. 64. Mc. 1,
38. 40. 43. 2, 5. 8- 10. 14. 16. 17. IS. 24. 25.
3, 3. 4. 5. 23. 32. 4, 13. 21. 24. 35. 38. 39.
40. 5, 9. 19. 31. 34. 36. 39. 41. 6, 10. 18. 22.
24. 7, 6. 9. 18. 27 28. 29. 34. 8, 1. 17. 19.
20. 27 29. 30. 34. 9, 1. 5. 12. 23. 25. 29. 31.
35. 36. 10, 5. 11. 14. 18, 20. 21. 28. 37. 38.
39. 42. 49. 51. 11, 1. 5. 6. 14. 17. 21. 22. 23.
28. 29. 33. 12, 14. 15. 16. 17. 24. 32. 34. 36.
37. 14, 12. 13. 48. 61. 65. 70 15, 2. 12. 14.
16, 6. 7. L. 1, 19. 30 35. 2, 10. 3, 7. 4, 3.
6. 9. 5, 5. 24. 27. 6, 2. .5. 8. 10 42. 7, 6. 8.
9. 13. 14. 22. 43. 44. 48. 8, 25. 48. 49. 9, 12.
20. 47. 58. 60 10, 9. 18. 28. 14, 10. 15. 21.
15, 6. 12. 18. 27. 29. 31. 16, 2. 6. 7 15. 17,
5. 6. 8. 14. 19. 36. 18, 19. 22. 29. 42. 19, 17.
19. 22. 24. 25. 31. 32. 40 45. 20, 25. 34. 42.
45. J. 6, 12. 25. 29. 30 35. 43. 53. 61. 67.
7, 9. 21. 26. 45. 52. 8, 13. 14. 19. 21. 23.
25. 28. 39. 42. 48. 52. 9, 7. 10 12. 24.
30. 34. 40. 10, 7. 24. 11, 7. 8. 11. 14 24.
32. 34. 39. 44. 46. 12, 22. 35. 13, 12. 2S. 33.
36. 37. 14, 8. 23. 26. 15, 20. 18, 11. 17. 25.
30. 31. R. 9, 15. 17. 20. K. 12, 21. G 2, 14.
Sk. 46, 19. 51, 6; — tiq6$ nvu Mc. 4, 41. 10,
26. 12, 7. 12. 11), 3. L. 1, 13. IS. 34. 61. 2,
15. 34. 48. 49. 3, 12. 13. 14. 4, 23. 43. 5, 4.
10. 22. 31. 33. 34. 36. 6, 9. 7, 40. 50. 8, 21.
22. 25. 9, 3.. 13. 14. 23. 33. 44. 50. 57. 59.
62. 10, 2. 26. 29. 14, 23. 25. 15, 3. 22. 16, 1.
17, 22. 18, 9. 31. 19, 5. 8. 9. 13. 33. 39. 20,
1. 3. 9. 19. 23. 40. J. 6, 5. 28. 34. 7, 3. 35.
50. 8, 31. 57. 11, 21. 12, 19. 16, 17. R 10.
21; — hinzugesetzt ist du imma Mc. 1, 37. L. 9,
13. J. 9, 35; du im L. 9, 55; fortgelassen
aim L. 14, 18: J. 6, 9. 9, 26. 16, 29; airoig
qil>an.
2m
Ur 10, 3. L. 3, 11. J. 6, 20. Gr. 4, 829. -
nbhlingig der Dat. inttr.: vaunla M. 8, 8. L.
7, 7; stibnai mikilai L 8, 28. Gr. 4, 712. —
Dasjenige, was man spricht, bezeichnct der Ace.:
[»U L 9, 21. 34. 19, 28. J. 6, 6. 59. 7, 9.
39. 9, (i. 22. 11, 28. 43. 12, 6. 33 41 13,21.
14, 26. Ifi, 5. 18, 1. 22. 34. 38. A'. 7, 7. 9,
8 15, 50. £ 4, 17. Phil. 21. (hinzugesetzl)
Ml. 1, 42; fto J. 11, 11. (is folgt \>oe\) Mc.
10. 32, l>atei M. 10, 27. Mc. 11, 23. L. 8,
46. J 10, 41. 12, 38. 16, 18. 18, 21. K. 10,
15, t. 2, 7, Jiishval) f>ei Mc. 11, 23; liva M.
28, 70. Mc. 14, 08. L 7, 40. 9, 33. 18, 6. •
J. 9, 17. 12, 27. 16, 18. R. 7, 7. 9, 30. 10,
8. A. 10, 19. G. 4, 30; ni-vail»t Mc. 1, 44.
16, 8. J. 7, 26; ganoh J. 16, 12; f>ata vaur-
{>ano £. 8, 56; gajukon Mc. 12, 12. L. 4, 23.
5, 36. 6, 39. 15, 3. 18, 1. 9. 19, 11. 20, 9.
19. J. 10, 6. 16, 29; runa K. 15, 51; sunja
Mr. 5, 33. J. 8, 46. 16, 7. R. 9, 1. k. 12, 6.
T. 2, 7. («A>;i9-iJ£) L. 9, 27; vaurd 7. 7, 36.
15, 20. 18, 32. — c. ^4cc, Etwas meinen, von
Jemandem sprechen Mc. 14, 71. L. 9, 31. J.
J. 6, 71. 8, 27. K. 10, 29. S/fr. 39, 12; l>anei
c]i|)is, Jv-itri ist, ov Xiyitg, ort tariv , von dem
du sagst, dass er ist J. 8, 54. 9, 19; — after
stent jedoch l>i c. Ace, TUQiTivog, von Jeman-
dem M. 11, 7. Mc. I, 30. J. 7, 39. 9, 17. 10,
41. 11, 13. 13, 18.22.24. 18,34. e. dopj>.
Ace. Mc. 12, 37. 16, 12. J. 10, 35. 15, 15.
(i. 5, 4. Ph. 3, 18. S/c. 44, 24. Gr. 4, 622.
(der iteeite Ace. adjecHtisch) Mc. 10, 18. L.
18, l!t. 8k. 44, 2. Gr. 4, 626. (od. ein Parlic.
st. da griech. Ace. c. Inf.) R. 15, 8. t. 2, 18.
in c. Dat., iv nvi: in sis L. 16, 3 (so st. in
$ik?) M. 9,21. 6V. 4, 821 j in avis L. 3, 8; in
sis silbin A'. 18, 4; in sis silbani M. 9, 3. L.
7, 49; in gajukom Mc. 12, 1; in laiseinai soinai
Mc. 4, 2. 12, 38; in timid vciliamma Mc. 12,
36; in vitoda fraujins L. 2, 24; in bokom nsalmo
L. 20, 42; in OseVn R. 9, 25; in hainin sci-
namma R. 10, 6. — {aairli c. Ace., Sttt TlVOg
M. 27, 9. L. S, 4. L/«y< (M ubhiingigen
Satze ein Zweck, so steht ei */. Vvr< Mc. 3, 9.
9, 18. L. 4, 3; od. st. eines hnper. G. 5, l»>
o</. j<. , eines Inf. Mc. 8 , 7. ^«c/t mu'jv/ </»t
Inhalt eines Gcboics bezeichnet dureh den Con-
junct, st. des Ace. c. Inf. L. 9, 54; der eines
Verbotes dureh ni e. Inf. st. ia) e. Inf. M. 5,
34. 39. R. 12, 3. Gr. 4, 101. 116; sonst wird
der Inhalt des Gesagten ansgedriickt dureh
den Ace. c. Inf. Mc. 8, 27. 12, 18. L. 9, 18.
20. 20,27. 41. J. 12, 29. *. 4, 6. Gr. 4, 115; od.
es steht fiatci, on 31. 5, 20. 22. 28. 31. 32.
6, 5. 16. 29. 8, 11. 11, 24. Mc. 3, 28. 12,32.
35. 14, 14. L. 3, 8. 4, 25. 10, 12. 24. 14, 24.
15, 7. 18, 8. 29. 19, 26. 40. J. 6, 36. 68. 7.
42. 8, 24. 48. 55. 11, 40. 12, 34. 13, 21. 16,
15. 23. 18, 8. K. 15, 12. G. 5, 2. T. 4, 1.
Phil. 19. St. 52, 8; od. £>ei, oft J. 16, 20.
26. K. 15, 50 (hinzugeselzt) J. 13, 38; od. ei,
on Mc. 16, 7. J. 9, 17. 18, 37; od. ei ni, or
«>; Jf. 10, 23. 42. Mc. 9, 41,- es ist on fort-
gelassen K. 15, 27. GewShnlich si ml die Worte
unmittelbar angegeben: geht ihnen on vomit.
so steht Jialei *. 9, 18. 27, 43. 47. Mc. 1, 14.
37. 40. 2, 12. 3, 11. 21. 22. 5, 23. 28. 35. 6,
4. 14. 15. 16. 18. 7, 6. 18. 20. 9. 1. II. 13.
31. 11, 3. 12, 6. 7. 14, 58. 69. 72. L. 1, 24.
61. 4, 41. 43. 5, 20. 7, 4. 10. 8, 49. 9, 8.22.
14, 30. 15, 2. 17, 10. 19, 7. 9 31. 41. J. 6,
14. 42. 7, 12. 8, 33. 9, 9. IS. 23. 4l. 10, 41.
11, 31. R. 9, 12. A'. 1, 15. 12, 15. 16. k. 6,
10. Si. 51, 8. (hinzugeselzt) L. 17, 34. K. 10,
28; od. untc Mc. 9, 11. R. 9, 17: od. ei J.
13, 33. 18, 9. — es ueicht vom Griech. ab,
einmal der Gcbraueh des Conjunct. Mc. 1, 27.
9, 11. J. 8, 55. 10, 36. K. 1, 15; and. wo er
vielleicht wegen ana steht Mc. 3, 41. L. 1, 00.
8, 25; od. uegen des Fut. L. 1,34. J. 16, 20.
und dann der des Praet. st. des erzuhlenden
Praes. Gr. 4, 140. Lb. ad M. 8, 20; « steht
270
tjif^an.
namlich qa£> fur Xiya, M. 8, 7. 20. 26. 9, 6.
9. 24. 28. 37. 26, 71. 27, 13. Mc. 1, 38. 41.
43. 2, 5. 10. 14. 17. 3, 3. 4. 5. 34. 4, 13. 35.
5, 9. 19. 36. 39. 41. 7, 28. 34. 8, 1. 12. 17.
29. 30. 9, 5. 19. 35. 10, 11. 23. 24. 27. 42.
51. 11, 1. 21. 22. 33. 12, 16. 14, 13. 45. 61.
63. 67. 16, 6. L. 16, 7. 19, 22. J. 6, 5. 8.
12. 20. 7, 6. 50. 8, 39. 9, 13. 11, 7. 23. 24.
27. 39. 40. 44. 12, 4. 13, 24. 25. 28. 31. 36.
37. 14, 5. 6. 8. 9. 22. 18, 5. 17. 26. 38. 19,
4.5.6.9. 10. T. 5, 18; qe£>un fur teyovai M. 9,
28. Mc. 1, 30. 37. 2, 18. 4, 38. 8, 19. 11,28.
33. 12, 14. 14, 12. L. 17, 36. J. 9, 17. 11, 8.
34. 12, 22; dagegen qi£>if> st. iintv k. 6, 16:
qi£,a ft. 10, 18. 19. 11, 1. A. 10, 15. G. 4, 1.
Ph. 3, 18; aftra q. k. 11, 16. Ph. 4, 5; £>atei
q. L. 6, 46. A. 10, 15. t. 2, 5 ; f>ata q. A. 7,
7. E. 4, 17; ufar J>atei q. taujis Phil. 21; sunja
q. J. 8, 46. ft. 9, 1. k. 12, 6. T. 2, 7; f>uhtu
q. A. 10, 29 ; £>anasei£>s izvis ni q. skalkans /.
15, 15; q. Xristu lesu andbaht vaurfianana R.
15, 8; ni bi allans izvis q. J. 13, 18; svasve
unvita q. k. 11, 22; ni du gavargeinai q. k. 7,
3; bi unsverifiai q. k. 11, 21; in unfrodein q.
k. 11, 21; iba bi raannam £>ata q. AT. 9, 8; Jaus
q. Mc. 2, 11 5 q. £us M. 5, 26. L. 7, 47. J
3, 3. 5 1 du fms q. ill. 5, 41. L. 5, 24. 7, 14;
q . izvis M 5, IS. 6, 2. 25. 8, 10. It, 9. 11.
22- 25, 40. 45. Mc. 6, 11. 8, 12. 10, 15. 29.
11, 23. 24. 29. 14, 9. L. 7, 9. 28. 15, 10. 18,
14. 17. J. 6, 26. 32. 47. 53. 8, 51. 58. 10, 1.
12, 24. 13, 16. 19. 20. 14, 12. Sk. 39, 9. 40,
11; q. izvis, f>atei ill. 5, 20. 6, 5. 16. 8, 11.
11, 24. Mc. 3, 28. 9, 1. 13. L. 3, 8. 4, 24.
10, 12. 24. 14, 24. 15, 7. 17, 34. 18, 8. 29.
19, 26. 40. J. 8, 34. 10, 7. 13, 21. 16, 23.
G. 5, 2; ik q. izvis M. 5, 44; ni svasve frau-
jinonds q. izvis k. 8, 8; izvis q. L. 6, 27. J.
13, 34. R. 11 , 13; ik izvis q. L. 16, 9; nih
od. ni ik izvis q. Mc. 11, 33. L. 20, 8; q. du
bamma L. 7, 8," q. du imma L. 15, 18; q. £>aim
unqenidam K. 7, 8; f>aim anfvaraim ik q. A'. 7,
12; sve frastim q. k. 6, 13; J>atei q. izvis in
riqiza M. 10, 27; ik sunja izvis q. J. 16, 7;
runa izvis q. A. 15, 51; ik q. izvis, Jjatei M. 5,
22. 28. 32 ; bi sunjai q. izvis , jbatei L. 4, 25 ,
q. J)us, J>ei ni hrukeif). J. 13, 38; q. izvis, Jbei
greti£> J. 16, 20; £>ata q., £>ei ni magun A'. 15,
50; q. izvis, \>t\ ik bidjau J. 16, 26; q., ei
gaggaij) G. 5, 16; q. izvis, ci ni M. 10, 23.
42. Mc. 9, 41; ik q. izvis ni svaran allis od. ni
andstandan allis M. 5, 34. 39; q. allaira ni mais
fraf>jan R. 12, 3; und qijiub f>an izvis sunja
L. 9, 27; qifnih J>an izvis, £>alei M. 6, 29; —
qifsis Mc. 5, 31. L. 8, 45; £m q. M. 27, 11.
Mc. 15, 2. J. 8, 52; f>u q., ei im J. 18, 37;
q. mis R. 9, 19; abu J>us silbin £>u J>ata q. J.
18, 34; gajukono ni ajnohun q. J. 16, 29; hva
q. M. 26, 70; hva f>u q. Mc. 14, 68; hva roik
q. £.iu£>eigana 3fc. 10, 18. L. 18, 19; f>u hva
q. bi £>ana , ei uslauk J. 9 , 17; hvaiva ]:>u q.
J. 14, 9; hvaiva f>u q., fatei J. 8, 33. 12, 34;
— q$if> Jfc. 11, 31. 14, 14. L. 5, 39. 20, 5.
J. 8, 22. 16, 18. R. 15, 10. 11. A. 15, 27.
35. A-. 6, 2. E. 4, 8. SA-. 48, 3 ; q. frauja R. 12,
19. 14, 11. A. 14, 21. k. 6, 17. 18; q. f>ata
gamelif) R. 10, 11; Esaias q. R. 10, 16. 20;
Moses q. R. 10, 19; saci q. M. b, 22; sva q
R. 10, 6; sve q. L. 20, 37. Sk. 47, 2; hva q.
L 9, 33. 18, 6. J. 16, 18. R 10, 8; hva q.
J>ata gamelido G. 4, 30; vitof) f>ata q. A. 9, 8;
f>atei q. Mc. 11, 23; Jiishvah £>ei q. Mc. 11,
23; q. ina fraujan Mc. 12, 37; saei q. brof>r sei-
namma M. 5, 22; hvazuh saei q. mis M. 7, 21;
q. £aim M. 25, 41; Jaatci q. unsis J. 16, 17;
andhafjands q. du im M. 25, 40; q. du im J.
11, 11; q. du imma L. 17, 8; q. du fraujin
meinamma Mc. 12, 36; q. du Andraiin J. 12,
22; du Mose q. R. 9, 15; q. in bokom psalmo
L 20, 42; svasve jah in Osein q. R. 9, 25;
hvaiva nu q. sa, f>atei J. 6, 42 ; q. gu£> , Jsatei
k. 6, 16; svikunfiaba q., £>atei T. 4, 1; q. £>ata
i|i|,;ui.
271
gamclido du Karaoni , unte R. 9, 17 ; — jahai
qi[«m Mc. 11, 31. £.20, 5. 6; niu vaila q.
rcij, |iatei is J. 8, 48; hva nu q. /£. 7, 7. 9,
14.30. /£ 10, 19; J>atu[>-£an izvis q. in vaurda
fraujins, f>atci Th. 4, 15; — qif>ij> L. 7, 33.
34; jus q Mc 7, 11: vaila q. J. 13, 13; q
mis jus G. 4, 21; I'anci q. Mc. 14, 71; ei tau-
jau {>ammci q. fiiudan Judaic Mc. 15, 12 ,• jus
hvana mik q. visan Mc. 8, 29. L. 9, 20; Jianci
jus q., fiatei J. 8, 54. 9, 19; jutei in vitoda ga-
railiUns q. iivi.s G. 5, 4; q. mis \>o gajukon L.
4, 23; nu q., {>atei J. 9, 41; jus q., f>atfi va-
jamerjau / 10, 36; — qtyand M. 11, 19. Is
17, 21. (<pw) k 10, 10; I«n q. 7%. 5, 3; q.
mis M. 7, 22; vaila irvis q. L. 6, 26; q. iivis
£/. 17, 23; vaiht du imma ni q. J. 7, 26; q.,
f>atci skuli Mc. 9, 11; niu q, Jiatei K. 14, 23;
hvaiva q. , J>atci Mc. 12, 35. #. 15, 12; f>aiei
q. usslass ni visan Mc. 12, 18. L. 20, 27; hvana
mik q. mans visan Mc. 8, 27; hvana mik q. visan
Jios managcins L. 9, 18 ; hvaiva q. Xristu snnu
Daveidis visan L. 20, 41; — hva qifiau J. 12,
27; hva q. iivis K. If, 22; ei ni q. jus /•. 9,
4; «-i ni q. {mis, Jiatci skula is Phil. 19; ni {ba-
te! |>i {sarbai q. /V*. 4, 11; qifjais nu R. 11,
19; i'i matin ni q. :lf. 8, 4; ei mannhiin ni q.
vaiht Mc. 1, 44; ni mannhuu q. Mc. 8, 26; ni
q. in hairtin {leinamma ft. 10, 6; - saei ubil qi]>ai
attin srinamma Jfc. 7, 10; J>ishvainh ci q. <]<i [>aiiinia
fairgunja Mc. 11, 23; saei q. L. 17, 7; jahai q
manna atlin se tnam ma Mc. 7, 1 1 ; jahai hvas iggqis q.
.Vc.11,3; jahai hvas izvis q. Mc. 13,21; jabai hvas
q.,f>alei K. 10, 28; jahai q. fotus Of/.auso, {r>atei A'.
12,15. IS; «'i q. <lu {ms L. 14, 10; ci hvas ni q.,
jiatei daupidcdjau A'. 1, 15; qijiaits, £>*tci gair-
ne\\> Mc. 11, 3; q. du imma, f>atei gairneij) L.
19, 31; q. [>amma heivafraujin , Jialei Mc. 14,
14; — vileiau ei qi{>aima L. 9, 54; — qi^aiji
M. 10, 27. L. 10, 5. 10; q. Arkippau C. 4, 17;
svah jah jus q. , fiatei L. 17, 10 ; — ibai ufto
qif>aina du managein M. 27, 64 ; — qa£> J. 10, 36.
11, 42. 16, 19; ik q. J 10, 34; svaave q. ft.
9, 3; q. im Neh. 7, 3; q. iivis J 9, 27. 10.
25. 26. 14, 29; ik q. iivis J. 14, 28. 16, 4; q
do Paitrau G. 2, 14; q. du ludaium J. 13, 33.
•£alei q. ik J. 18, 21; JjateJ q. du iivis J 14.
26; Jia'tci ik q. du iivis J. 15, 20; ik iivis q.
frijonds J. 15, 15; fiamei ufta q. iivis fians
fijands galgins Ph. 3, 18; q. iivis, \>alei J. 6,
36. 65. 8, 24. 18, 8; q., {>atei J. 16, 15; niu
q. f>us, J>atei J. 11, 40; q. siponjam j.rin.iim.
ci usdrebeina Mc. 9, 18; f>ata itvis fram fruma
ni q. J. 16, 4; — vaila qast L. 20, 39; vaila
hi sunjai q., J>atci Mc. 12, 32; — qaf> M. 9, 4.
22. 27, 63. Mc. 3, 34 4, 9. 26. 30. 5, 7. 30.
6, 24. 7, 10. 8, 12. 24, 9. 22. 39. 10, 27. 14,
6. 45. 62. 63. 67. 15, 39. L. 1, 28. 38. 41
4ti. 2, 28. 4, 24. 6, 20. 7, 14. 41. 8, 4. 45.
52. 9, 9. 43. 61. 10, 21. 23. 14, 18. 19. 20.
22. 15, 11. 17. 16, 6. 7. 17, 6. 20. 18, 6. 16
24 27; 28. 41. 19, 12. 20, 13. 17. J. 6, 9 10
20. 26. 41. 65. 7, 16. 33. 9, 11. 13 3ti. 38.39.
11,4.25.34.39.41.12,4.7.30.39.44. 13,11.31
17, 1. 18, 17. 25. 2(5.29. A'. 11, 24. Tit. 1, 12
Sk. 39, 16. 40, 3. 45, 10. 43, 20. 49, 3. JO;
q. gameleins J. 7, 38. T. 5, 18; jah q., Uyt»v
L. 1, 67; qafmh, tiywv J. 8, 12. finoJv J.
18, 22; andhafjands q. M 8, S. Mc. 9, 17. 19
10, 3. 29. 12, 35. /,. 3, 11. 4, 8. 6, 3. 7, 43
9, 20. 41. 49. 10, 27. 30; andhafjands imma q.,
aniXBl&tj avtiu J. 13, 36; andhafjandci i). L.
1, 60; q. mis J. '.), It /•. 12, 8} STJtfTB q. du
iivis Mc. 16, 7; <]. iiiuna M. 8, 4. Mc. 1, 41;
5. 8. L 14, 16. 15, 21. J. 9, 37. 11, 27. 13.
25. 28. 14, 5. b. 9. 22. 18, 3). 37. .38. 19, 10.
hvaiva iiiuna q, Mc. 12,1'ti; aiidhafjainls <|. imma
L. 4, 12; q. «lu imma 31. 8, 7. 19. 20. 21. 22
9, 9. 11, 2. 27, 13. Mc. 1. 4i. 2, 14 b. 9. 19.
7, 28. 34. 8, 30. 9, 23. 10, IS. 21. 51. 11,
14. 21. 12, 32. 34. 14, 61. L 1, 13. 2, 48. 4.
3. 6. 9. 5, 27. 0, 10. 7, 44. 9, 57. 58. 60. 62.
10, 26. 28. 14, 15. 15, 27. 31. 16, 2. 6. 7. 17,
272
<l»t>
up
19. 18, 19. 21. 22. 42. 19, 5. 17. 22. J. 9, 7.
35. 11, 24. 39. 13, 28. 36. 37. 14, 8. 23; and
hafjands q. du imraa Mc. 10, 20. 51. 15, 2. L.
1, 19. 5, 5; q. izai J. 11, 23. 40; q. dn izai
fife. 5, 34. 41. 7, 27. 29. L 1, 30. 7, 13. 4S.
8, 4S; andhafjands q. du izai L. 1 , 35 ; q. im
M. 9, 28. 27, 17. 65. Mc. 1, 17. 2, 19. 27.
4. 11. 7, 14 10, 36. L. 17, 37. 20, 8. J. 6,
32. 7, 6. 8, 39. 58. 9, 41. 16, 19. 18, 4. 5. 6.
31. 3S. 19, 4. 5. 6; andhafjands q. im Mc. 10,
24; q. du im M. 8, 26. 32. 9, 12. 15. 24. Mc
I, 38. 2, 8. 17. 25. 3, 4. 23. 4, 13. 21. 24.
35. 40. 5, 39. 6, 10. 7. 9. 18. 8, 1.17. 20. 29.
34. 9, 1. 29. 35. 36. 10, It. 14. 38. 39. 42-
II, 1. 15. 16. 14, 13. 15, 14. 16, 6 L. 2, 10.
49. 3, 13. 14. 4, 23. 5, 34. 6,9. 8, 22. 25.
% 3. 13. 20. 47. 50. 55. 10, 2. 18. 14, 25.
16, 15. 17, 14. 17. 18, 29. 31. 19, 13. 20, 23.
25. 40. J 6, 29. 35. 43. 53. 61. 7, 21. 50. 8,
14. 21, 23. 25. 2S. 42. 9, 30. 10, 7. 11, 44.
12, 35. 13. 12; svasve q. du im L. 19, 32; q.
du im svikunbaba J. 11, 14: andhafjands q. du
im M. 11, 4. Mc. 9, 12. 10, 5. 11, 22. 29-
53 12, 17. 24. 14, 48. 15, 12. L. 5, 22. 31.
r, 22. 8, 21. 19, 40. 20, 3. 34; q. siponjam
seinaim M. 26, 1. Mc. 10. 23. Sk. 50, 15; q. du
siponjam L. 17, 22. J. 11, 7; q. du siponjam
linam, M. 9, 37. /,. 9. 14. 44. 16, 1. 20, 45.
J. 6, 12", q. ]>amma hundafada L. 16, 5; q. I>aim
J. 9, 15; q. bairn gahlaibam seinaim J. 11, 16;
q. dauravardai J. 18, 16; q. du baini afarlaist-
i&ndait) M. S, 10; du bairn fauraslaudandam
a L. 19, 24; q. du bamma uslibi" M. 9,
% 6. Mc. 2, 5. 10. L. 5, 20. 24; q. du
Mc. '■>, 3. 5. L. 6, 8; q. du marein Mc. 4, 39;
baini jainar M. 26, 71; q. du bamma mann
b, dn bamma synagogafada Mc. 5, 36 ; q. du
biiaj maujai Mc. 6, 22; q. du aibein seinai
Mc. 6, 24; q. du Icsua L. 9, 33. 10, 29. J.
11, 21. 19,9; andhafjands q. du lesua Mc. 9, 5;
q. du bamma aggilau L. 1 , 18. 34; q. du Ma-
riin L. 2, 34 ; q. du }> a ' m manageim L. 3, 7 ;
du \>ha\ managein q. L. 7, 9; q. du Seimonau
L. 5, 4. 10. 7, 44; q. du Paitrau J. 18, 11.
17; andhafjands q. du Paitrau L.7, 40; q. du bizai
qiiion L. 7, 50; q. du all aim L. 9, 23; q, du an-
[laramma L. 9, 59; du anbaramma q. L. t(i, 7;
q. du skalka scinamma L. 14, 21; q. du Jiamma
skalka L. 14, 23; q. du skaikam seinaim L. 15.
22; q. du atlin L. 15, 12; andhafjands qa]) du
attin L. 15, 29; q. du fraujiu L. 19, S. 20.
42; q. du bamma L. 19, 19; q. du Filippau J.
6, 5; q. du £>aim tvaiihim J. 6,67; q. du bajm
ludaium J. 8, 31; bidjands du attin q. Sk. 46,
19; bij>c q. b ala Mc. 1, 42; \™ta q. J. 0, 6.
59. 12, 6. 33. 41; bo q. J. 11, 11; baU> vaurd
batei q. J. 7, 36. 12, 38. 18, 9. 32; q. amen
Nelt. 5, 13; q. gajukjon L. 19, 11; q. b ana
Iudan J. 6, 71 ; jabai jainans q, guda J. 10, 35;
q. b° veilion gabaur^ Sk. 39, 12; q. imma alia
})o sunja Mc. 5, 33; du im fyo gajukon q. Mc.
12, 12. L. 20, 19; q. gajukon du im L 5, 36;
q. gajukon im L. 6. 39. 18, 1; q. du im b°
gajukon L. 15, 3; q. du sumaim bo gajukon L.
6, 39. 18, I; q. du im b° gajukon L. 15. 3;
q. du sumaim b° gajukon L. 18, 9; b° gajukon
q. im J. 10, 6; attan im q. J. 8, 27; b ala 1-
hi ahman J. 7, 39; allata, b a ' e ' '!• 'ohannes hi
ina J. 10, 41; q. bi daubu is J. 11, 13; hi
banei q. J. 13, 24; stibnai mikilai q. L. S, 28:
miji sunjai q. Sk. 37, 12; q. in sis L. 16, 3.
(so St. in sik?) M. 9, 21; q. in sis silbin L.
18, 4; q. im in laiseinai seinai Mc. -i, 2; q. du
im in laiseinai seinai Mc. 12, 37; q. in ahmin
veihamnia Mc. 12 , 35 ; q. , batei M. 27, 43.
Mc. 5, 28. 6, 14. 16. 7, 20. J. 9, 9. 18; niu
gameleins q., b ate ' J- 7, 42; sve <\. imma, b ale '
Mc. 14, 72; q. im, Jiatei Mc. G, 4. 9; du lle-
roda q. , Jjatci Mc. 6, 18; q. du imma, b alt ''
L. 19, 9; q. du im. b a te' Jtfc ( -N 31. L 4.
43. 6, 5; andhafjands qa]) du im, Jjalei Mc. 7,
fi; q. . ei Mc. 8, 7; q. b a ' m siponjan seinaim,
(|i|>;ni.
273
ei Me. 3, 9; saei q. ur - riqi/;< liulcij . skeinaii
k. 4, I); — .,.■!>,■,. M. 9, 34. 27, 4. 6. 49. Me.
3, 30. 8, 5. 20. 10, 4. 15, 31. 35. L. 4, K.
7. 20. 9, 8. 54. 18, 2(i. 19, 34. 20, 10. /. 6,
42. lid. 7, II. 12. 20. 25. 31. 40. 41. 8, 22.
•i, 8. It), ft. 28. 10, 20. 21. 11, 12. 30. 37.
It, 29. 18, 7. 19, 2; a.idliafjai.dan.s q. M. 2(i,
Mi. L. 9, 19. 20, 24. 39; andhafjandant Imraa
q., anatQi&iiaav ccvtiZ J. 18, 5; q. imma J.
8. 41. 16, 29; q. da immi M. 9, 28. Mc. 2,
18. 24. 3, 32. 4, 38. 5, 31. 8, 19. 10,37. 39.
11. 28. 12, 14. 10. 14, 12. 05. L. 3, 12. 5,
;;. 9. 12. 13. 19, 25. .39. 20, 1. J. 0, 25. 28.
30. 34. 7, 3. 52. 8, 13. 19. 25. 39. 48. 52. 57.
9. 10. 12. 24. 34. 40. 10, 24. 11, 8. 34. 18, 25.
30. 31; andbafjaiidans q. (lu imina L. 17, 36;
q. du im Mc. 11, 5. 0. L. 0, 2. 19, 33. J. 7,
45. Sk. 51, 6; q. du sis misso Mc. 4, 41. 10,
3. L. 2, 15. J. 7, 35. 12, 19. 16, 17; q. Paitrau
M. 20, 73; q. du Paitrau Mc. 14, 70; q. du
J'aiiu Hpoajam is M. 9, 11. Mc. 2, 16; q. du
lesua J. 12, 22; andbafjandans q. du lesua Mc.
11, 33; q. du fraujiu L. 17, 5; q. du {lamina
blindin J. 9, 17; Jiata q. J. 9, 22; q. urruns is
L. 9, 31; ni q. mannliun vaiht Mc. 16, 8; q.
imma bi ija Mc. 1, 30; Juis q. Li mik J. 18,
34 ; q. in sis silbam M. 9 , 3 ; q. du im, J>atii
gatavida lesus J. 11, 47; q. , J>alei M. 27, 47.
Mc. 3, 21. 22. 6, 15. L. 9, 8. J. 0, 14. 7, 12.
9, 9. 23. 10, 41; q. du imma, Jutei Mc. 1, 37;
q. du izai, Jatoi L. 1, 01; q. du sis misso, Jia-
tei Mc. 12, 7; q. J>eib\on vairjian J. 12, 29;
»>e q. sumai A', tultscr. — jabai qejijau, Jiatei
ni kunnjau ina J. 8, 55; aijijiau q. du izvis J.
H, 2; — ei mann ni qe|>i L. 5, 14; Jiatei is
bi slop q. J. It, 13; bi hvarjana q. J. 13, 22;
J atti q. imina lesus J. 13, 29; — aijijiau jus
150 tt. jabai?) qijieij") du bainabagma Jiainma Lb.
ad L. 17, 6. Or. /, 59; tgl. Lb. ad L.S, 56;
— ei mann ni qejieina Mc. 7. 35. ei mannliun
ni q. bi ina Mc. 8, 30; od. ei mann ni qij ciiia
[at a od. Jiata vaurjiano L. 9, 21. 8, 56 ; —
qij> L. 7, 40. 42; q. vrarda V. 8, 8. L. 7, 7;
<|. Jiamina slaina, ei vairjiai L. 4,3; q. unsis L.
20, 2; q. unsis andaogiba J. 10,24, qi|>am Mc.
11, 32.; — (|i['il> du im L. 10, 9; q. mis L
20, 3; ?<mZ qifiiduli du siponjain is, ei faurbi-
gaggib Mc. lfi, 7; --- hvajiar istazetizo qijian I ml
du q.) Jiamina Balifrin, Jjau q. M. 9, 5. J/c. 2,
9. L. 5, 23; diigami liropjau jab (|. Me. 10,47.
dttgattfl q. |)aim manageim bi lolianueii M. 11,
7; dogann q. du imina 3fc. 10, 28; dugann im
q., Jioei babaidediin Mc. 10, 32; dugann im in
gaiokon q. Mc. 12, 1; dugann q, bairn faura-
standandam, Jiatei Mc. 14, 69; ni diiginnaij) q.
ill izvis L. 3, 8; diiguniiun q. in sis silbam L.
7, 49; dagafln du managein q. f>o gajukon L.
20, 9 ; bvaiva magt q. du brof>r Jieinamma L.
6, 42; skal Jius bva q. L. 7, 40; iiisandida q.
Jiaim liaitanam L. 14, 17; ganoh skal q. izvis J.
16, 12; ni mag augo q. du liandau K. 12, 21;
Jiaiei ainana aiiananjiidedun q. attan jah sunu
Sk. 44, 24; — afaiaik qijiands Mc. 14, 68;
anaaiauk q. Sk. 48, 12; anabauf) im q. Mc. 8,
15; andbait q. Mc. 1, 85. 8, 33; andbafjifi im
q. M. 25, 45; an.lbof q. Mc. 3, 33. 9, 38. 15,
9. L. 3, 16. 4, 4. 8, 49. J. 12, 23; attaitok q.
M. 8. 3. 9, 29. L. 5, 13; baj> ina q. Me. 5,
23. 10, 17. L. 5, 12; duatiddja bidjands ina jab
(|. M. 8, 5; dragkida ina q. Me. 15, 36; draus
du knivani q. L. 5, 8; faurbauji q. , Jiatei skal
/,. 9. 22; fralailot ina q. L. 8, 38; frab ina q.
M. '17, It. Mc. 15, 4. L. 8, 30. 18, 18. 41,
frab ins q. L. 9, 18; frab q. du im Mc. 8, 27;
gaggiji q. du imma, Jiatei gadaiifinoda L. 8. 50;
gabvotida q. du imma Me. 9, 25; gabvolida
imina q. L. 4, 35; galaboja q. du im L. 15, 6;
gavandida q. M. 27, 3; gavandjai sik q. L. 17,
4; gaf im bandvon q. Mc. 14, 41; gaiglWt q..
Jiatei L. 19. 42; hronida q. J 7, 28. 37; inagida
ins q. M. 9. 30; iiisandida q. L. 7, 19. 20. 19,
30: iiisandida ina q. Mc. 8, 26; iiisandida n..
35
2U
t]i[>an — afqif>;in.
J^atci gaaistand Mc. 12, 6 ; insandida q. du imma
L. 7, 6; invait ina q. M. 8, 2. 9, 18; kannida
q. Sk. 43, 20; laisida q. du im Mc. 11, 17;
Iaisei£> ins q. Sk. 43, 9; laugnida q. M. 26, /0;
merida q. Mc. 1, 7; melida q. L. 1, 63; mau-
deif) q. Sk. 47, 6; nam q. A'. 11, 25; qam q.
L. 19, 16. 18. 20; qam q., fate! J/c. 1, 15;
qam q. du imma, J>atei Mc. 1, 40; rodida sis
ains q. L. 7, 39; qaf> q. Mc. 12, 26. L. 15, 3.
18, 2; sloli in brusts scinos q. L. 18, 13; uf-
hropida q. M. 27, 46. Mc. 1, 23. L. 4, 33.
9, 38. 18, 38; usbar q. Sk. 49, 8; usto£> frai-
sands ina jah q. L. 10, 25; ustaiknida q. Sk.
39, 8; dugann usvairpan q. du im L. 19, 46;
vopida q. Mc. 15, 34. L. 8, 54; gaskeirjands
q. Sk. 40, 10; iupajnro qumanana q. Sk. 44, 2;
q. £>ata iddja Xr. 19, 28; f>ata q. ufvopida L. S,
8; £>ala q. gaspaiv J. 9, 6; f>ala q. hropida J.
11, 43; £>ata q. indrobnoda J. 13, 21; Jiala q
usiddja J. 18, 1; £>ata q. galaif) ut J. 18, 38;
Jsatuh Jian q. ataugida SA\ 41, 5; — Ksaciins
praufctaus qijjandins L. 3, 4;- — Jjata imma qifian-
din L. 9, 34; Jiata q. imma J. 18, 22; — J>airh
EsaVan od. Iairaimian qijiandan M. 8, 17. 27, 9 ;
q. ina, Jsatei Mc. 14, 58; — fullai vaurj^un agisis
qifiandans, Jjatei L. 5, 26 ; andliafjand q. M. 25,
44; andhofun q. Sk. 51, 9. 52, 16; andhofun
q., f>atei Sk. 49, 9; atiddjedun q. M. 9, 14;
athabaidcdun sik q. Mc. 10, 35; bedun ina q.
M. 8, 31. J. 12, 21; bedun ina q., Jjatei L.
7, 4; duginnaina bilaikau ina q., £>atei L. 14, 30;
birodidcdun q. L. 5, 30; birodidedun q., Jialei
X. 15, 2. 19, 7; frehun ina q. Mc. 12, 19. L
3, 10. 14. 8, 9. 20, 21. 27. J. 9, 2. 19; frebun
ina q„ unlc Mc. 9, 11; iddjedun q., fiatci J. 11,
31; galagidedun in bairtin seinanmia q. L. 1, 66;
galiug veitvodidedun q. , Jialci Mc. 14, 57; ga-
qemun q. M. 27, 62; gavandidedun sik q. L. 10,
17; baubideduu q., £>atei Mc. 2, 12; dugunnun
hazjan q. L. 19, 37; hropidedun q. M. 8, 29.
Mc. 11, 9. J. 18, 40. 19, 6. 12; hropidedun
q., Jjatei Mc. 3, 11; insandidedun aim q. L. 19,
14; laistidedun hropjandans jah q. M. 9, 27; ni
maurnaif) q. M. 6, 31; mikilidedun q., {>atei L.
7, 16; ohteduu q. M. 27, 54; qemun q., £>atei
Mc. 5, 35; qefiun du imma q. L. 20, 1; rodi-
dedun du sis misso q. L. 4, 36; sildaleikidednn
q. M. 8, 27. 9, 33. Mc. 6, 2. 7, 37. J. 7, 15;
sildaleikidednn q. du sis misso, h\as siai sa L-
8, 25; slobun q. M. 26, 67; sokidedun od. so-
kun mij) sis misso q. Mc. 1, 22. J. 6, 52; du-
gunnun Jjagkjan q. L. 5, 21; Jaahtedun mifs od.
du sis misso q. Mc. 8, 16. 11, 31. Li 20, 14;
Jiahtedun mif> sis misso q. , Jiatei i. 20, 5;
urraisidedun ina q. M. 8, 25. Z#. 8, 24; usgeisno-
dedun q. du sis misso Mc. 10, 26; ushofun
stibna q. L. 17, 13; usmetun q. usslass ju vaur-
f>ana t. 2, 18; vopidedun q. du imma Mc. 10.
49; vajameridedun q. Mc. 15, 29; hazjandane
guji jab qifiandane L. 2, 13; — k>aim qifian-
dam L. 7, 32; q. sis Sk. 43, 4, at jainaim q.,
J^atei Sk. 52, 8; — atiddja du imma qi^andei
L. 18, 3; baj) q. Mc. 6, 25; draus imma du
fotum q. du imma J. 11, 32; dual iddja q. M.
26, 69; gabaitif) q. L. 15, 9; galaugnida sik
q., fatei L. I, 24; insandida q. il/. 27, 19;
stibna us himina varji q. X. 3, 22. 9, 35; f>ata
q. galaif) J. 11, 28; — bedun qifiandeins Mc.
5, 12; insandidedun du imma q. J. 11,3; hrop-
jandeins jah q., Jjalei L. 4, 41; — £>arci qijiada
im R. 9, 26; — q.'Jw ist M 5, 27. 38. 43.
I/. 4, 12; q. ist Jiaim airizam M 5, 21. 33; q.
ist in vitoda fraujins L. 2, 24; q. ist, )>atei M
5, 31; q. ist izai, fiatei It. 9, 12; nanio is f>ata
qijbano fram aggilau L. 2 , 21; J>ata gamelido
J^ata q., »'/ yQcttp) i] Xiyovoa Mc. 15, 28; f>at»
q. J^airh Iairaimian M. 27, 9; — vaurdis lesuis
qijjanis (iiqijxotoq) du sis Lb. ad M. 26, 75 ;
— ufar all qijjano (Lb.: qifianana st. qifjaua?)
gu]) th. 2, 4; — \>o qijjanona L. 18, 34.
afqijian, fr. 2, c. Dat., einer Sache cnt-
sagen: saei ni afqif>i£> allamma aigina seinamma.
:inatji|>;ui — qms.
275
ug '■<■/. ctnoraoatTCti nam roiq kcvtov vn«(j-
Xtivoiv L. 14, 33.
a nnq i ]> a ii , fr. 2, schwiiltvn, jhiclivn : ilu live
jiiaqili.iiil.iii, W fl/.i'jufijitoviica K. 19, 30.
andqi}>an, />. 2, <■• />«/. Gr. 4, 695, «WO-
TccaoiaOed TlVl, Jeiiiaiifltu viTulis<ltiiden L. 9,
61; avvxv/yuviiv Tin, conventre ran aliquo,
/m7 Jemandem s/irec/irn L. 8, 19: ni mahledun
amli|ij>an i i ii in a faura BMnageia /,. 8, 19: uslau-
bei mis I, [aim A. 9, 61.
fa uriji |>a n, />.-', vcrrrdett, able /men; nao-
amto&m L. 14, 18. 19; c. Dat., cc&irtiv rt
6. 2, 'J 1: ni l"aiirqi[>a anstai giip>s G. 2, 21;
duguiinun faurqij)aii Z<. 14, 18 ; liabai mik faur-
qi[janana L. 14, 18. 19.
ianraqi |>an , fr. 2, torhersagen , fT(»oijri/-
itinv M. 11, 13; fORri nnoliyuv: — C* /" tt fy*
^atei, ort A. 7, 3. 13, 2. G. 6, 21. 77*. 3, 4:
fauraqaj>, Jialei ^ J j ii | > jt. 7, 3; f. jali aftra faura-
gateilia, ]iatei ni freidja k. 13, 2: fialei faur(a)-
qij.i izvis, sve ju f. , Jintei ni v.iirjiand Lb. ad
G. 5, 21; svasve fauraqaji EsaYas It. 9, 29 i
fauraqejmni izvis, Jialei anavairji vas uns Th. 3,
4; svasve jah f. izvis Th. 4, 6; fauraqefiun M.
II, 13.
fraqijian, fr. 9\ t. Ace. Gr. 4, 618, tx&t-
tiiv r< , sith f/i'f/en fittest erkliiren Lb. ad L.
7. 30 . ttttTetQttO&tti rivet, Jemmidnt rvrtvihischen,
crr/liirhen : jnnd fraqast :V<-. 11,21; runa guf>s
fraqcfrmii ana sik L. 7, 30; Jians fraqifiandans
izvis L. (i. 28; fraqijianai sind J. 7, 50. Sk. 51,
25: ]>aim fraqij annm Sk. 52, 12; jus fraqi[5a-
nans M. 25, 41.
g a q i f> a n 8 i s , fr. 2, tfcft bvsjtrechen Gr. 4.
30: gaqc].iin .-is, avvniirnVTo, constituerant aptid
»e J. 9. 22
in i J> <j i |> a n , fr. 2, miteinreden, tcidvrstreilen :
ei ui mijiqifiaina 5/-. 45, 8.
usqi[ian, fr. 2, c. Ace, diayTjuiZeiv Tt,
Ettcai anssjrrechen. ruclitbar mac hen: dugann
oierjau filu jah usqij an [ata vaurd Mc. 1, 45.
qi|.lo, «.. Wort, l{,d,-: J :.l.i <|i|dn Sk. 46, 16.
anaqiss, /'., ri'/.ctiKf i/uict , Sclniiiihride: ana-
qiss C 3, 8; anaqisseis r. 6, 4. Gr. 3, 516.
»a (| i 88, /., to outitforov, Verabre.dung, Uebt r
vhikuuft: m gaquaai A'. 7, 5.
inissaqi&s, /". , oyiau« , Zw'utpalt , Worl-
streit Gr. 2, 470: mkaaqkl in j^izai inanagcin
varf) bi ina J. 7, 43; in. var{) nii{) im J. 9, 16.
in. aflra varj> nii|> lndaiiim in ])ize vaurde J. 10, 19 ;
samaqiss, /., avttifiovijGiq, Uebereimtimmung
in Worten: bvouh ]^an samaqisse Xristau mi|>
l.ailiama /'. ('), 15; bvouli J)an s. albs gups mi}>
galingan /.' 6, 16.
|)iu |>iq iss, /'., evXoyUt, Segeti: slikls £>iu
jiiqi».sai>, der gesegnete Kelch K. 10, 16.
usqiss, /"., xctTr/yoQiu, das BeriichtigUein:
in usqissai usstiurcins C ad Tit. 1, 6.
vailaqiss, f. , tv).oyia, Segcn: vailaqiss
k. 9, 5.
gaqiss, iibireinstimmend : gaqiss in vitoda,
ovurftjut tw routu K. 7, 16. Gr. 4. 749; ga-
qissans vair|5an nasjandis laiscinai Sk. 38, 13.
unqe|)is, aootjToq, unaussprechlich: bausida
unqebia vaurda, {toei ni skulda sind maun rodjan
/;. 12, 4.
qi|>u.s, »»., venter: Bauch, MuitcrJcib; XOtXia,
L. 1, 41. 42; ni)TQn L. 2, 23: arounyy^ T.
5, 23. Gf. 4, 650. Gr. 3, 406: akraa qtftatii
]cini> L. 1. 42; in q. Jieinis T. 5, 23; in qi-
] ■an izos L. 1, 41; uslukamls qij=u L. 2, 23.
qi Y> u hafts, v. bafts.
1 a u s q i [> i • s , leeres Mugens, uitchtern ; vijortz :
jabai fraleta ins lausqij^rans Mc. 8, 3.
la usqi|)i-ei, f., vijfTTtict, Niichtcrnltcit, I'a
stent in laiisqi{>rein k. 6, 5; in lausqij>reim k.
11, 27.
qius, ywv, lebcndig Gf. 4, 632. Gr. 2, 52.
/, 47: saud qivana R. 12, 1; sve qivai ('. 2,
20: nisi gu£> daufiaize ak qivaizc Mc. 12, "27.
L. 20, 38; qivaim jah daii[iaim fraujino[i Ii. 14,
9: taei skal stojan qivan* jah danjians {. 4, 1.
35*
■Mi\
hi.m|mi| nlinjitNi
ii H ni| i n i i I" . / '< vhili i Mmilli)
mm /m H , i if ii in i • 1 4 1 1 1 |
/ . i,
H H.| in | mi . . I
,/lll /./liHl/ll/ ,1 r ,,,,|. /
"I I ' "| Ilttl kill /' ll, I.I, | ."i
1 ""I ' f|IH|i.i. Iiii I ■ I .
mi | * fl .1 .| t ll || .. . . I in,..
nhupAmi — n Mi
./.l Ihll I ' . ,.,/ H,i|, , /),,/ 'HI' till
t ''.II mi] "i" "i i \n i hi / .', .i I'M-
|< ii ' '.', I |
K«<|i ll nit ii , (if, I, N.14. 4, 'Jl, iticilrr all/
Mil N "I I, I.<ll,i'l !,■<■■! I , I A I .
"I I ■ I I • " I I " /■'
• I i •• in mi | >n , / , i /in. ., I / • K<l,lii//.iil (.,
I, , i |n | i-. i hi ii ibtirl i .|i..i.iMii|..i /.. ft, (i.
I" it I' l> it ii m r i , AiYh , (.1, i / ,i'h
i
I il.hfl, Ai-Ai , , '« ' i i
II us;
IU»>«. WtlNfOttlOMCM imljiii tV«g«\U
Mtfili, •♦. . NnfA. ftWAtat, a
I | I I ,.,v,'i. < I . .
i u
i i i , v il>.t I» n,
It Uy «*M |MM fV
I, ttV » >i« | ■
lARIKttW, «\ Ikrti I. > . i >|» ly^OfVVfW
lMNt(^)frr M^,- *t Nt£«tottWlli< Simun
K> Uiti* I lltM
Itt.l I
<<««.««, | /V. fe 4. (>.M, wt^fct*
IhwWwwk js^t tab* wt J. M, Ii,
& t» lV »<»K • <»»V>Wl.s R ll
V*l* »*«** *. V»H «y wf jkvl+s m i ni
■ ■■■ K I r^mHM *«
I i il ii i i ,i ■ i ii • is. i I i,r/,ii-sl, ilm Ami ilrs
I ■ fuliifT.1 i'i|.i |>is « i.il< -il.ii.is III nuli'is.
I.h. ml
1.
i i It njun, c. ^ec., V" i ' '"'"•' '"■'■
ffw., MwiMy n ^ l •'"
tfinV* t. /**<„ tUoytir cm n. JnmiHiltin
h«im in Ktthmmt tri*9** PAH. IS; ..«/. )
. JrmumfVm Mini SNrrrAitffN.
wffiwAfMiH A. 4, 19 f 4. 1(>. — c. <fepf». .4rr..
Anftrti /*r, «rAt«t «m>. c wc A fW tt wit/.
#•*.'.'.(>. 7 c l. I tfefMM rwtaJM,
/ ". «i»oA *4#A|. i*r W«* nm'd acA
**♦, *V*«\r$wi *'v fA 3. 15. leyt+ttihri «i>
N ' •*. *t. <fo tirWfV>
!**(,, A*>«v«Krm n#r«i t*»K
* Act. c. Ai/., ^MArtttn. j l w t m Pk .\
4. IKS, r«ki*«|> MtMivi L. 14
MM tY*wp*$ «Hmm« *T«n|xM rMrJMW nKnuM
«m»m As 7> *i f*t*ft r. m XristwM jJwJmi >i*»»
M- X 7, •» ^<* tttWnMb >kM «*k falrit* p^w
M t'rMJMtt iMtCM *«*<■»)»&» Ml «lbwK
> > *» w >witwt fw w%^t t > t ^m i t itm SI St, 16.
OT
bata mm rahati PhU. 18. * rabapads •
Mi« he A. 5, 19; baraa gabaiti*
4a fraira ft 9, 8; m raaajairda., Lb. ad I
aaib — lifc^ii— rabsib* »a* Jf«r. 15, 28;
rakaidii icmi t«e laatba ilaaktaii ft 8, 36.
faararahajaa, */;*«t rretmem. i ai aa e fraTra
rf. %Qotffdo&cu ftmari ammtm): treribai tiro
miuo (aararaJ»padaas ft 12, 10.
garahajaa, Tiunn'ttu. -. mtamme n i e c kmem,
abtehitzem: aadvaarbi fci* raw-bodm*, batei ga-
nbaiiHaa fraaa ,«n», braefo Jf. 27, 9.
rahtoa, porrigm, darreicken: bi aadhabti, ba-
uri rabtoda da Teibanm, ;wpt Trjs duaawia^
Hi rovg ayiovif tarn wicker SUmer. die den
Hcilige* getcUekt L
Raibaikka, ' Ft loam, Wcibenameu: Eat-
baikka ft 9.
♦rai.i, besUmmt Gf. 2, 479. Gr. 2. 14.
g a raids, SurriTcr/uiroi, bereU, angt'srdnet .
■far fvatti garaid lijii izri* ft 3, 13. = bo ga-
raidon gardua &L 38, 8.
raidjaa, e. Ace. Eitcat bettimmejt, eerard-
»em: Tito|> Jwe aafanrveuaae amtadcdg limiini
titob raidida aagoo kalboas SL. 41, 23; raiktaba
r a i d j and an raatrd soajos, of&OTOUoina tow 16-
yow rr,i airfttiag t. 2, 1
ga raidjaa, c Ace-, nootiO-ta&ui r*, Eitrat
bettimmem E. 1. 9; c. Dal., iunccrrttw ad.
SunarxfC&ai Tin. Jemmmdem befehlen, anord-
aca; *ra*Te garaidida aikklesjom Galatiais A
1; jrarve ik boi g. 77/. 1. 5; aaa Ifikaiaai,
bod garaidida ia imma /«* feuuto/l ia cod J
rf. bi Tiljiii. saei favragaleikaida i— i) L6. ad
E. 1, 9.
garaideias, f.. Aifrrdmaig, Salzung: iuz-
recyj] ft 13. 2; ioyua E. 2, 15; coast zccrivr:
ritodu garaideins, rouo&HTta ft 9, 4; bi mitab
garaideiaau £-. 10, 13; gob* garaideinai aadstob
ft 13, 2; bi g. aasarai 4. 10, 15; fcbai g ga-
laiiian* *ind G. 6, 16; *a*aoa gaggaa g. «. 3.
16; aaa kaka .r i.a.n *itob
aiaa gataaraad* £ 2. 15.
raihta, recta*, reekt, yerecld. burnt, -
tamtt riebUa. yerade, tv&i; Gf.2. 399. 6
629. /, 52. Grr. 748: ralrias *aarkob (taigM
Me. 1, 3 J^. 3, 4; Takl>ib f*ta rraaaa d.
naiiiaii X 3, 5. Cr. 4. 263. = *
cad A better: garalrta; ftaaa t. 4, 8-
raraihls, Sizaioz. gereehi-. —
&aun*if&cu 6. 2, 16; — garaaktaaa
ad. gaabaajaa, te»ir X 7. 29. 16, 15. C 2,
17. T. 3, 16; aaf. rtittovw Ph. 3. 12: — ga-
rafcriai &**, Scuunrr Lb. ad G. >. 4: —
tat Campar. wit ^ateikan. iatamiw L. 18.
14: garcaku £ 2. 25. 77/ 1. 8; g. gadkaaafM
,i po p/k 3, 12; rarfMb g. XaV aaf 6
16; g. gado— > wrb T. 3, 16, gara-atb
10, 41; (. iiaa l aaaii F. 1. 9-, garaaktaaa Jt
10, 41; rair g jab «eaVaaa JTc 6, 20; g *V
aadedaai gab i 7, 29; atta -ara»ta J. 17.
25; ei Tcsciaa garaaktai />. 18, 9; ei §. daa»-
iaiadao & 2, 17; d g. vairbai-a ft 2, 16:
garaiblaiK L. 1, 17. 15, 7; ganaktaas Jf. 5,
45. L. 5, 32; jaxei g. d oaai i{ » mis naVaa* i.
16, 15: g. Tuao i. 20, 20; jazei ia
aibib oris ft 5, 4; anaarai t«3» pi)
jab bkabtiga R. 7, 12; toka
•»b» <*. 1. 5; brassda garaakta gab* ft H.
22: bisinah balei garaakt Pk. 4, 8: jafcai g. irt
at g«ba /*. 1, 6; garaakt jah kVaa*«a be»Ua-
atkaosaib C4,l: Tcsaa garaaku ba ft 1, 6 =
*a garaikta staaa t 4, 8; baanau fa-aia aa ti a M.
27, 19: bai garaiktaa* Jf. 25, 46; bo
«taaa / 7. 24. aat Im Camper..
ga t aib aa« , o Stdizauauirog ft 18, 14.
raihtaba, arfc, 6$&*z, reekt, riektia Gr.
3, 109. 122: rodida raiktaba Me. 7, 35; r. rtaai
dei ft 7, 43; r. aadboft ft 10, 28; r. r«d« pb
Iabrii ft 20, 21; ai r. gaggand, oax ag j * — -
dovat ft 2, 14; r. raidpadaa, oQ&ino*oirTn
t. 2, 15.
278
garaibtaba — ratjan.
garaihtaba, adv., Stxctiug, gerecht K. 15,
34. Th. 2, 10. Sk. 41, 21. 48, 11.
garaihtei, f. , Sixmoavvtj , Gerechtigkeit;
auchdixceko/iict, VorsichtL. 1, 6./?.S, 4: garaihtei
/,'. 14, 17. G. 2, 21. PA. 3, 9. S£. 37, 7; g.
vitodis R. 8, 4; so us galaubeinai g. /i.,10, 6;
g. guf>s A. 5, 21; izvaraizos garaihteins M. 5,
20; vitof> g. K. 9, 31; andbaliti g. k. 3, 9;
vepna g. k- 6, 7; andbalitos g. k. II, 15 j ve-
nais g. G. 5, 5; brunjon g..'£. 6, 14; vaips g.
<. 4, 8'. g. garehsn S£. 37, 19; in g. gaaggvein
Sk. 38, 7; fizosdu gu£>a g. SA. 38, 17; ga-
raihtcin It. 6, 14; in sunjai jah g. L. 1, 75; in
g. jah veihif>ai sunjos E. 4, 24; in allai selein
jah g. jah sunjai E. 5, 9; in g. R, 9, 28. t. 3,
16; g. guf>s R. 10, 4; bi g. piizai, sei in vitoda
ist Ph. 3,6; nnsarai g. Sk. 37, 7; du g. R.
10, 5 ; Jiiudos ni laistjandeins garaihtein gafaifahun
garaihtein, a£>J>an garaihtein Jdo us galaubeinai R.
9, 30; unkunnandans gu£>s g. jah seina g. sok-
jandans stiurjan R. 10, 3 ; mcina g. \>o us \itoda
Ph. 3, 9; laisljais g. T. 6, 11; laistei g. <. 2,
22; g. veitvodjands Sk. 44, 6; in allaim ana-
busnirn jah garaihteim L. 1, 6.
ungaraihtei, /"., avouict, Ungercchligkeit :
hvo dailo garaihtein mi£> ungaraihtein /i. 6, 14.
garai h ti [>a, f., dtxaioovvt], Gerechtigkeit:
du garaihti£>ai X6. ati /?. 10, 10; bi garaihtij^a
J. 16, 8. 10.
garaibtjan, c. Ace, dixcuovv rivet, Jeman-
den rechtfertigen K. 4, 4; sonst xctnv&vvtiv
r«, Etwas richtcn, hinlenken: garaihtjai vig un-
sarana du izvis Th. 3, 11; g. hairtona izvara in
fria£>vai gufis th. 3, 5; du garaihtjan fotuns un-
sarans in vig gavair£>jis L. 1, 79; ni in Jiamina
taraihtijss im K. 4, 4.
at gar aib tjan, c. Ace, tnidwQ&ovv Tt,
Ettoas dazu vollends einrichten : in £>izeei vanata
itgaraihtjais Tit. 1, 5.
garaihteins, f., inavoQ&uaig, Wicderher-
tie flung. Verbesserung : du garaihteinai t. 3, 16.
raihtis, adv., hat stets abstracten Sinn und.
wie es scheint, voch schwiichern ah allis Gr.
3, 88. 122. 281; es iibertriigt, in den Anfartg
eines Satzes gestellt , fitvnvvye, imo vero , ja
Lb. ad R. 10, 18; vgl. auk Lb. ad J. 9, 30;
— sonst stcht es immer nach und iibertriigt :
1) yctQ, denn (hinter dem ersten Worte) M. 11,
18. Mc. 7, 8. 25. 8, 3. L. 1, 18. 7, 33. 17,
24. R. 11, 30. 12, 4 und so st. qwl Lb. ad
Mc. 12, 37; verstiirkt auk raihtis Mc. 6, 17. 7 :
19; — (hinter dem m-eitcn Worte) hvap>ar ht
raihtis, rig yctQ iariv M. 9, 5; izvara livas r.,
rig yctQ *§ vpwv L. 14, 28; sve leik r., xa-
■Q-aneo yctQ ro awuct K. 12, 12; iilinlich Sk.
40, 22. 46, 4 und Sk. 39, 2. 40, 17. 28. — B)
Trio, doch, elwa: unte r., eTTeidijTliQ, si quidem,
rffl doch L. 1, 1; at r. niann ussatidamma Sk. 40,
15; sve r. maniQ k. 8, 7 ; J)au r., i]7liQ, als etica Lb.
ad L. 18, 14; vgl. prol. AT///.— 3) /«?v. ik r.
Psvlus Kt. 2, 18; sa r. vilja Lb. ad R. 10, 1; und
in Gegensahen: r. - i\> , fiiv - di M. 9, 37. J.
16, 9. /Z. 14, 2. *. 10, 10. G. 4, 24. t. 1, 10.
Sk. 42, 12. 43, 12 und auch wohl R. 8, 10.
14, 5; r. -Jan, ttiv-dt Ph. 1, 15; vgl. sum
r. - an £>aru{i})an Mc. 4, 4; anjj.-irana r. - anj^ara-
nuh £>an Mssm. ad Sk. 53, 3 ; o</. r. - a£>f>an, fiiv-
Sf k. 8, 17. 10, I ; und, wo fiiv fehlt, G. 2, 15-
*raip, n. , funiculus, Riemen Gf. 2, 49R. Gr.
1, 346. 2, 412. 3, 450. Grr. 425. 540.
s k a u d a r a i p , w. , iuag , Scliuhriemen : and-
bindan skaudaraip skobe (skohi.s) is Mc. I , 7.
L. 3 , 16; ei anahneivands andbindau s. skohi*
is Sk. 42, 18.
raka, hebr. Schimpfivorl, yuxct M. 5, 22.
Rama, Ortsnamen: vairos llama Esdr. 2, 26.
rasta, f., uihov, Meile Gf. 2, 551. Gr. 3,489 :
jabai hvas Jauk ananau^jai rasta aina M. 5, 41.
ratjan?, bestinrmen, verordnen: du Jiamma *»-
tidai (wohl in satidai im andern) si jam, *»V rot'io
xtifti&ct Lb. ad Th. 3, 3.
raj > jan
reh.sn.s.
27U
*ra|>jaii, ft. 3, liiltkn Gf. 2, 444 Gr. 2, 10.
garaj>jan, /V. 3, c. Ace., ayitftiHV rt, Et-
icas ziihlen: tagla baubidis alia garaJMna rind
If. 10, 30.
raj>jo, /"., ratio, Ao';'0t;, Ruchntmg, Bertck
tiuiiff L. 16, 2. /»/*. 4, 15; Rechenschaft /.'
14, 12; aQt&fiqe, Zahl J 6, 10. W. 9, 27. GY
3, 502: jabai rajijo sunivc Israelis veil (VUTC
maliiia marcins H. 9, 27; mis gamainida in rajjjnn
gibo.s jali andancinis I'll. 4, 15; \airos r. s\a>\<-
fmif [msundjos J. 6, 10. Gr. 4, 891 ; usgif rajijon
fauragaggjis £>einia jL 10, 2; livarjizuli unsara
Irani sis r. nsgibij) guf>a It. 14. 12.
ra|>s, leicht Gf. 2, 450; im Compar.: raj>izo
ist ulbandau [>airbl«i]ian , ti'xoTtioTinov taxi xcc-
ui}h>v ttkeWth h. 18, 25. Gr. 4, 931.
•raubon, rauben Gf.2,3b7.Gr.'2, 19. GYr. 635.
bi raubon, c. Ace, Jemanden berauben; ix-
Svtiv Tivu L. 10, 30; avlciv Tivct k. II, 8;
es wiirde einen siichlic/ten Bat. fordern Gr.
4, 640: anjiaros aikklcsjons birauboda /-. 11, 8;
biraubodedun ina L. 10, 30.
rauds, roth Gf. 2, 681. Gr. 2, 21. vullai rau-
dai Sk. 42, 3.
* rau lit jan, ziirnen.
inrauli tjiin, Hityiudoi'rai, ziirnen , bckiini-
mert scin : inraubtida alnuin 7.11, 33; inraubtijis
in sis silbin ./. 11, 3S.
raupjan, e Ace. Gr. 4, 649. 652, tu.ltiv n,
Etwas ausraufen Gf. 2, 499: rtapidedao alisa L.
6, 1; dugunnuu skevjandans raapjan alisa Mc.
2, 23.
rau s, »«., xalauog, liohr Gf. 2, 545. Gr. 2,
50. 3, 3/0. /, 508 : sloliun is liaubif> rausa Mc.
15, 19; raus frani vinda vagidata (vagid) M. 11,
7. L. 7, 24; lagjands (galagjands) ana r. M. 27,
48. Mc. 15, 36^
razda, f , die eigcnthiimlic/te Amdrucksweise
eines hdivkbutmt, Stammcs, od. Volkes; a/so
Sprache, Mundart, Zunge; lahci M. 26, 73.
Mc. 14, 70; sonst yhZaoct Gf. 2, 534. Gr. 3,
489./, I: razda [x-ina bandv<;i[> ]mk M.Jt>. ~,.i. r.
|)cina gatftlka i^ 1 41ft 14, 70; ja|>J>e razdai b\as
rodjai A'. 14,27, razda babai[> A'. 14,26; razdos K.
13, 8; r. du bandvai sin.l A 14, 22; andbaitijj
alia razdn i.-uj>a It. 14, 11; skcircins r. A'. 12.
10; in an}>araiin razdom, it ixHjoyhvoaoig A.
14, 21; n.djai.d r. allai K. 14, 23
razii, n.. Hum, MM4 Mc. 11, 1/; sotul oixitt
Gr. >, 420: razn iiic-in razn bido bailada allaim
]:iiiiloiii Me. 11, 17; mi nsvallrins j.is raznis L-
6, 49; in rasna L. 17, 31; in r. I>is farasaiMi
L. 7, 37; in [>aniina r. M. 5, 15; lii jainamina
r. M. 7, 27. L. 6, 48; bi [lamma r. jainaiiiina
M. 7, 25; saei gatunrida razn ana staina (mal-
min) M. 7, 24. 26; mann timrjandin r. L. 6,
48; usbangcijj r. L. 15, 8; aliddja neliv r. L.
15, 25.
garazna, ;«., yeirov, Nuchbar Gr. 4, 510.
740: garaznans J. 9,8; garaznans L. 14, 12. 15,0.
garazno,/!, {/ ytinov, Xac/tbarin: garaanona
L. 15, 9.
■■ redan, (roda, rairojj Gr. I, 566) consiliari,
beralhcn, iiberletjen.
garedan, (gareda, garairo|> Gr. /, 506) c.
Ace, aijovoiia&ai ti, pir Ettoas sorgm, auf
EftOOt bcduchl srin: gartdandans goda k. 8, 21.
u nd red an, (undrcda, undrairoj) Gr. I, 566j
besorrjen, ffeirii/iren: imandsok izvis undrcdan mag
kunl>i Sk. 47, 20.
urredan, (iirreda, nrrairojj Gr. I, 500) (ioy-
IMtti£tO&at , praeciperc , Sutzunqen aufstellen .
bva f>anaseif>s sve qivai in Jiainma fairlnau urrr-
dil> C. 2, 20.
fauraga redan, (fauragarcda, fauragarairoj)
Gr. I, 506) c. Ace, Ttoooqi^nv tivu, Jeman-
den vorher bestimmen E. 1 , 11; dancben du
c. Dat., it's Ti E. 1, 4. Gr. 4,691: fauragarai-
roJ> uns du sunive gadedai E. 1, 4; fauraijarc-
danai /.. 1, 11.
garedaba, adv., ivax^uurojg. ehrburli 13.13.
* r e h s n s , f, Hcstimmung.
280
garehsns
mif>urreisan.
garehsns, f, aoo&iOfticc, Bestimmung, An-
ordnung; auch die. bestimmte Zeit G. 4, 2: so
garehsns Sk. 41, 6; so bi ina g. St. 43, 11;
fastaida (sc. vesi) garaihteins g. (Mssm.: fastaida
garaihteins garehsn) Sk. 37, 19; in manne ga-
rehsnais Sk. 44, 16; bi garehsnai Sk. 42, 21;
bi g. gufis Sk. 52 , 4 ; du daupeinais g. Sk. 40,
21; und garehsn attins G. 4, 2,- du g. daupei-
nais andniman Mssm. Sk. 40, 14; £>o, sei ustau-
hana habaida vairfian fram fraujin, g. Sk. 37, 11 ;
f>o faura ju garaidon g. Sk. 38, 8.
reiks, m. Gr. 1, 610. 4, 466, rex, ccq%(ov, Herr-
scher, Oberster, Obrigkeit Gf. 2, 387. Gr. 2,
16; iiber den Artie. Gr. 4, 389; es konnte bei
reiks ist der Dat. stehen Gr. 4, 746 : reiks ains
M. 9, 18; sa r. £>is fairhvaus J. 12, 31. 16, 11;
in garda ])is reikis M. 9, 23; bi reik valdufnjis
luftaus E. 2, 2; f>'in reiks J. 7, 26 R. 13, 3;
sums reike L. 18, 18; ains r. Sk. 52, 11; ainshun
r. Sk. 52, 3; ainshun J>ize r. J. 7, 48. Sk. 51,
22. 52, 9; us £aim reikam J. 12, 42.
Frijaareiks, Mannsnamen: f)ize ana gutjaiu-
dai managaize marylre jah Frijpareikeis Calend.
reiks, angesehen, m'dchtig, vornehm. = J>ize
reikjane Iudaie Nek. 6, 87. = Im Superl.: in
f>amma reikistin unhul£>ono, iv TiZ ag-^oVTi T<Zv
Saiuoviiov Mc. 3, 22 ; Jiamma r. gudjin, ru uo-
X uosl J. 18, 22.
reiki, n. , a^yji , Reich , Herrschaft Gr. 3,
499: ]>an gatairija all reikjis jah valdufnjis jah
mahtais K. 15, 24; ei atgebeina ina reikja jah
raldufnja kindinis L. 20, 20; reikja R. 8, 38.
C 1, 16; ufaro allaize reikje E. 1, 21; reikjam
jah valdufnjam £.3, 10; vijara reikja jah \al-
dufnja £.6, 12; r. jah valdufnja gatarhida C.
2, 15.
reik in on, c. Dat. , aoyeiv Ttvog, iiber Et-
icas herrschen Gr. 4, 691: saei J>izai manascdai
reikinofj J. 14, 30; r. £>iudom Lb. ad R. 15,
12; reikinon Jjiudom Mc. 10, 42.
I
reiran, zittern; otitadai M. 27, 51; sonst
TQUitiV. airfia reiraida M. 27, 51; reirandei L.
8, 47; ogandei jah r. Mc. 5, 33.
reiro, /"., Zittern; anauog M. 27, 54; sonst
roouog Gr. 3, 491: dizuh J)an sat ijos reiro jah
usfilmei Mc. 16, 8; mif> agisa jah reiron k. 7,
15; gasaihvandans Jso reiron M. 27, 54.
reisan, fr. 4, auf stehen Gf. 2, 536. Gr.2, 16.
urreisan, fr. 4, an f stehen, sich erheben; uva-
OTiivai Mc. 5, 42; Suyt'tQta&ca Mc. 4, 39;
sonst iyeigeiv od. tyeioeaiTca; — abhiingig in
midumai, eig to fieoov Mc. 3, 3; us c. Vat.,
ex nvog J. 7 , 52 ; so us slepa , t!- vnvov R.
13, 11 und haufig us daupiaim, ex od. ano tuv
vexowv : afar ]>rins dagans urreisa M. 27, 63 ;
slepi]3 jah urreisij) naht jah daga Mc. 4, 27; saihv
£>atei praufetus us Galcilaia ni u. (iyrjyeQTat,) J-
7, 52; daufiai urreisand M: 11, 5; bi daujsans,
fiatei u. Mc. 12,26; u. galiugaxristjeis Mc. 13,
22; naveis u. L. 7, 22; u. dau^ans L. 20, 37.
K. 15, 35; jabai dau^ans ni u. K. 15, 16. 29.
32 ; urrais 31. 8, 15. 9, 25. Mc. 2, 12. 5, 42.
16, 6. K. 15, 4 13. 14. 16. 17; ni u. in bau-
rim qinono maiza Iohanne M. 11, 11; praufetuj
mikils u. in unsis L. 7, 16; u. us daujpaim M.
27, 64. Mc. 6, 14. 16. L. 9, 7. K 15, 12. 20;
u. sprauto, eyeioivai rayy J. 11, 29: managa
leika J^ize ligandane veihaize nrrisun M. 27, 52;
urreis, eyeute Mc. 2, 9. 11. 5, 41. 10, 49. L
5, 23. 24. 6, 8; eyeioov L 8, 54; eyfo&rjTt,
L. 7, 14 ; eyeiQai M. 9,5; u. in midumai, iyeiQS
lig to fieoov Mc. 3, 3; urreisip) Mc. 14, 42.
J. 14. 31; urreisan L. 9, 22; us slepa u. R. 13,
1 1 ; urreisands M. 8, 26. 9, 6. 7. 19. Mc. 4,
39. L. 6, 9. 8, 24; J^amma us dauj>aim urrcisan-
din R. 7, 4; £>ainma faur sik gasviltandin jah u.
k. |5, 15 ; Xristu lesu urrisanana uj daufiaini I.
2, 8.
mi]) urreisan, fr. 4. avviyiioto&<ti, mil
auferstehen C. 2, 12; c. Oat., rtvi, mil Jeman-
laisjan
nun, .ii
2Hl
dem C, J, 1. iiii[)»rri»u|i C 2, 12, jabai nu
m. \ristau (J. 3, t.
taisjan. e. Ace, ifctyuQuv rurc. Jemtinden
aufslclivii fusseii, enceohm: rai.sida |uk A'. 'J, 17.
urraisjan, c. Arc, Jinimidni uu/'ite/ieii las-
sfn. etweoLtn; El mis v tre g t n ; gtw&hmUeh ;.i
our reft:. jedoch auclt Suyiiftiv Me. 4, 38.
L. & 24. '. Ii, 1,S; (hkattcvat J. 6, 40. 44. .04;
ibtmtamt A. 20, 28: ixufinuv Ph. 1, 16;
— diimlicn stclil dcr /Jul. A 1, li!). ,'!. 8. 20.
28. Ph. I, U>, ua c. /) >t i., ■■/. rtvos A. 3, 8: liiiu-
fiff us <]aii['.iiin, tx vr/.ouiv J. 12, 1. 0. 17. A.'.
10, !). G. 1. 1. E. 1, BO. C. 2, 12: urraisja i.ia
ik J. li, 40; ik u. ina J ti, 44. ,04; un.sis } airL
lesti iirraisriji k. 4, 14; u. ilauj ans $£, 46, 11:
f'i urraisjai fraiv bro|>r sciiiaiuma L. 20, 28 ; ur-
raisid.i f) ( . ■<>(/. in;, Me. 1, 31. 9, 27; h. Iiaurii
naM'inais nnsis in -arda Daveidis L. 1,60: j'aiici
ii. ii.* .lanj.aiin J. 12, 1. 0; u. ina us dau]>aim
J- 12, 1/; jalci ^u|) ina u. us dauj aim (so st.
urrai.si daiijiaim?) A/V ltd It 10, 9; I>atei u.
Xristu , f;anoi ui u. K. 15, 15; ize od. safll u.
ma u.f daujiaim 6r\ 1, 1. C. 2, 12; urraisidedun
kt M, 8, 2.0. Me. 4, 38. A/>. ad A 8, 24;
Jiatei ina^ gujj us stainani ].aiui urraisjan barna
Aliraliama //. 3, 8: anions u. bandjoni mciiiaiiii
Ph. 1. l(i; sa uiraisj.Hids (Yaujan /,-. 4, 14; u.
ma us daujjaini E. 1, 20; ilu gujja Jiaiiima ur-
raiajandin daujjans /• 1,'J; marci vinda mikilaiiiina
vaianilin urraisida wis ./. I), 18.
m i [y u rr a i s j a n , ovvtytipu i\ mil nuferuechen :
niijuirraisidai (cod. A: inijjurraisida) Lb.adE. 2,6.
urrists, /'., fytoing, Auferstcliung Gr. 3,516:
alar urrisl. is .1/. 27, ,03
Hesa, Piiaic, Maniisiiiiinnt . tuaaus lusins A.3, 27
* r i g g v s V
i ii in a ii a i 1 i g £ v s , ctvrjfiifJOf, uvgeziiltmt, wild :
unmanariggvai (cod. A: unmauarigvajj Cast, ad
i. 3, 3.
rign, »„ feoyj,, Hegeu Gf. 2,441. Gr. 3, 3SS:
atiddja dalaji ri^n M. 7. 25. '27.
rignjan, [ior/nv, reynen L. 17, 29; reonen
tasseu M. -5, 45. Gr. 4, 228: ri^iiciji an.,
raililans, fi([iy;i tni ducaiovg M. 5, 40; rigplda
s\ilda jali fuiiiii us liiinina, t'linS.i rtvo y.rtl !tiii>v
un ov(j«voii L. 17, 29.
rikan, fr. 2, c. Ace, Etwus unltiiitfcn: liaurj..
fuiiiiis rikis ana lianliij. is, i<v/tit(iy.(tg nvoog (li»
(itvans tni Ti)v y.ufc.'t.ifV ftvrov Ii. 12, 20
ufrakjan, imonceo&cu , rich hinmtftieken
(iiiimlich die Vorhaul) K. 7, 18: liandu, ixrti-
vnv Tl)v yitQa, die Hand in die llidie recken:
n\ ufrakjai A'. 7, 18: ufrakci fio liandu J.cina,
jali ufraikida (]<aruli is ufrakidaj Mc, 3, ft. L.
6, 10; ufrakjands liandu M. 8, 3. Mc. 1, 41
L. 5, 13.
bireks, od. bireiks, f/efiihrdel; init visan od.
vairjaan fur xivSvvtvuv Gr. 2, 27. 518. /, 58:
veis bireikjai sijum K. 15, 20; birekjai vaurjnin
L. 8, 23.
bireikei, f. , xivdvvog, Gefahr: bircikciu.
alivo, b. vaidedjanc, b, us kunja, b. 01 jiudoiu.
b. in baurg, b. in auju'dai, b. in unrein, b. in
galiugabropirum It. 11, 26.
rim is, n., >)avyict, lluhc: mijj riinisa Cast, ad
th. 3, 12.
rinnan, fr. 1. renneii, tan fen, Totyttv Gf. 2.
513. Gr. 2, 34; — abhihigig in c. Ace, OQffav
tig ti Mc. 5, 13. L. 8, 33: — us c. Dat., i*
itjytoOcti i/. rtvog M. 8, 28; od. oiir i;< r/i'oc
J. 7, 3S; — samaj), ovvTuiyttv, zusiiiiimodaufen
Mc. 9, 25. Gr. 3, 201: ik nu sva r'uiua ni du
uiivisamma K. 9, 26; rinnand K. 9, 24; ahvos
us vambai is r. vatins libanilins J. 1, 38; ibai
svare rinnan G. 2, 2 : sva rinnai] > , ri ^arinnaijj
A'. 9, 24; rami jali invait ina Mc. 5,0; r. s<.
bair.la and driuson in marcin Mc. 5, 13; r. so
\ripus and driuson in jana marisaiv L. 8, 33;
samap r. managei Mc. 9, 25: runnuja vaila G-
5, 7; ibai svarc rinnau aij.j an ruiinjau G. '2,2.
ni rinnandins Ii.9, 16; us lilaivasnom riuiiaudau.-
36
2*2
!)l(»l>ariniiaii(lfi — 11 milium.
M. 8, 28; Jjai in spaurd r. , diejenigen, welr.he
in die Bahn einlaufen Lb. ad K. 9, 24. Or-
4, 808.
b I o |> a V i n n a n d e i , Partic. Praes. f, aifio(j-
Qoovaa, mit dem Blutflusse behaftet: qino blo-
[mriiinamli'i M. 9, 20.
an drin n a n, fr. 1, entgegenrennen, streiten:
du sis misso andruniiuii, ngog a\h)).ovg 8uXt%-
&>]<jccv, sie halten mit einander verhandelt Me
9, 34.
atrinnan, fr. 1, hinzurennen; atrinnandans,
io%6uivot L. 16, 21.
hiriniian , /'r. 1, c. Ace, xvxlovv rivet, Je-
manden umdriingen J. 10, 24; niQiTQi%uv xi,
uberall in einer Gegend umherlmifen : birunnun
ina J. 10, 24; birinnandans all Jjata gavi Mc.Q,
55. Gr. 4," 870.
d ii r i n n an , fr. 1, hinzurennen; £Q%eo&ai M.
8, 2; 7lQogXQt%uv Mc. 9, 15: durinnands M. 8,
2; durinnandans Mc. 9, 15.
lairr in n an, fr. 1, sich erstrecken, reichen ;
— abhangig du e Did. , zu Etioas ' E. 5 , 4 ;
mid c. Ace, bis an Jemanden, twixvuo&ai ayoi
xivog k. 10, 13 od. tig xiva k. 10, 14: J^oei
. du paurftai ni fairrinnand, xa oix avrjxovxa E.
5, 4; ni fairrinnandans und izvis k. 10, 14; mi-
taj> fairriniiandein und jah izvis k. 10, 13.
fa ii rr in nan , fr. 1, c. Ace. Gr. 4, 868, voran-
rennen vor Jemandem, Vorliiufer sein: Iohannc
pamma faurrinnandin aivaggeljon Sk. 41, 18.
frarinnan, fr. 1, mit in c. Ace, Titqininxtiv
Xivi, sich vcrluufen, gerathen unter : in vaided-
jans frarann L. 10, 30.
gar in nan, fr. 1, erlaufen, dure It Laufen er-
langen, xaxcdccufiavtiv AT. 9, 24;— zusammen
laufen, vncr/HV J. 12, 11; abhangig samap,
ovviQzeo&ai K. 14, 26; at c. Dat., iniavv-
uyto&ai noog ti Mc. 1, 33; in c. Ace, y.axav-
rav ei'g to E. 4, 13; iiiip c. Dat, avvioyjaircci
xtvt Mc. 14, 53; der Inf., ovvegytad-ai L. 5,
15: uhVp garinnaima allai in ainainundipa galau-
beinais £.4, 13; pan samap garinnaip K. 14.
26; ci g. K. 9, 24; garunnun J. 12, 11; g. mi{>
imma Me 14, 53; g. hausjou L. 5, 15; so
baurgs alia garunnana vas at daura Mc. 1, 33.
ii n dri mi a ii, fr. 1., e Ace, bis zu Jeman-
dem hinlaufen, ihm zufallen : gif mis , sei uml-
rinnai mik, dail aiginis, dog uoi xo iniflaX't.ov
fifQog xtjg ovoiag L. 15, 12 ; mip sis misso sik
undrunnun sumai, inter sc invicein conrurrebant
aliquot Sk. 41, 10.
urrinnan, fr. 1, auslaufen, ausgehen, uuf
gehen; avecfiaivtiv Me 4, 8. 32. L. 2, 4. J.
12, 20; avaxelluv Mc. 4, 6. 16, 2. Neh, 7,
3; i^ccvccxelXtiv Mc. 4, 5; eoyiadca L. 7, 33-
34; i&Qxto&cu Mc. 4, 3. 8, 11. 14, 48. L. 2,
1. 4, 14. 35. 8, 3. J. 8, 42. 11, 44. 12, 13.
16, 27. 30. 17,8; if/.tiv R. 11, 26; txTioqtvtatfat
J. 15, 26; — abhangig af c. Dat., uno xivog
L. 4, 35; and c. Ace, xaxd xivog L. 4, 14;
du c. Dat., tni xtva Me 14, 48; fram c. Dat.,
citto xivog J. 16, 30; od. tx xivog J. 8, 42.
16, 27; od. mtou xivog L. 2, 1. J. 15, 26. 17,
8; in c. Ace, tig xi L. 2, 4; us c. Dat., into
xivog L. 2, 4; od. ex xivog R. 11, 26; der
Inf. Mc. 14, 48. J. 12, 13; du e Inf. Mc. 4,
3. L. i, 9. 8, 5. R. 11, 26; ei, 'iva J. 12, 20:
urrinnif) jah vairfjip) allaizc grase maist Mc. 4,
32; izei fram attin u. J. 15, 26; u. us Sion sa
lausjands du afvandjan R. 11, 26; und Jiatei ur-
rinnai sunno Neh. 7, 3; ik fram gufia urrann J.
8, 42. 16, 27; fram Jjus u. J. 17, 8; f>atei {ju
fram gufia urrant J. 16, 30; urrann du saian Me
4, 3. L. 8, 5; suns u. Mc. 4, 5; hlauLs imma
u. du saljan , eXayt xov itvpiaaca L. 1 , 9 ,• u.
gagrefts fram kaisara Aguslau L. 2 , 1 ; u. us
Galeilaia in Iudaian L. 2, 4; merijia ti. and all
gavi bisitande bi ina L. 4, 14; sa unliuljia u. af
iiiima L. 4, 35; u. matjands L. 7, 33. 34; u.
gabundans J. 11, 44; sve du vaidedjin urrunnufi
mif) liairum jah trivain giri[»an mik Me 14, 48 ;
urrunnun Mc. 8, 11; u. vij^ragamoljan imma J.
iliiiitriniiiui — riurei.
•m
12, 13; « iiriiniiaiiiliii tumiiii /He. 4, t>. lb, 2;
[ii/.r urrinnaiulanc . ci iimleina J. 12 . 20; gaf
akran urrinnando jail \ahsjando Me. 4, 8.
duatrinnan, fr. 1, fffQCTgfrfM'* hiir.urm-
iirn <lr. g, 982: 'lu:il i iiinaiiilv ,1/r. 10, IT.
riniui, /., yiiaitijii',^, Uiitstiiiclt dr. 3, .'185:
ufar rinnnn £>o kaiilion J. 18, 1.
ii rraiin jan . c-. Ace., Etirns aufgehn /usscn:
.suiinoii mum urraimeij> ana ubilans jab gpdftflf,
mv ')]hi>v (cvtov ui'(cTf/.'/.:t im 7iovi,:Hivg xu'i
aya&avg M. 5, 45.
ufarranneins, /'., adspersio, liespreugung ■
judaivisknm iilairaiiiHiniiii Sk. 41, 16.
runs, ml Gr. 1, 599, (iouttog, Luvf t. 4, 7;
runs bh>l>is, (woig diaurog, Blidfluss Gr. 3,
481. 515: gastoJ> sa runs l)lo|>is izos L. 8, 44;
\is.indei in runa ldojiis file. 5, 25. L. 8, 43;
run nstaub t. 4, 7; r. gavaurhtcdun sis (wnutjOiV,
stiirzte sich) fil. 8, 32.
garuns, /'. , der Ort, wo das Volk zusam
menlauft; ayoQa, filarkt L.7,32; Qvuih Strasse
M. 6, 2 : J>aim in garunsai sitandam L. 7, 32 ;
rgl. fit. 11, 1G; in gaqumjiim jah in garunsiiii
>/. (>, 2.
ii rrun s, m. Gr. 1, 599, Ausgang, e$,odog L.
9, 31; Abtritt, arftdom' file. 7, 19; Aufgang,
aVHToh'i L. 1, 78 ad. uvaroXai M.S, 11: ga-
\eiso[> unsara urriins us liaulii^ai L. 1, 78; fram
urrunsa jah saggqa qimand M. 8, 11; in u. us-
gaggif) file. 7, 19; qefmn urmns is L. 9, 31.
garunjo, f, die zusammengelaufene Wasser-
jlidh. Ueberschwemmung ; n/.ijtiiti'na Gr. 3, 502:
at garunjon vaurj^anai L. 6, 48.
riqis, n, Dunkelheit, Finsterniss ; axoria fil. 10,
27. J. 6, 17. 8, 12. 12, 35. 46; sonst axuxog
Gr. 3, 626: var[> riqis ufar allai airpai fil. 27,
45; r. varf> ana allai airjiai file. 15, 33; r. ju-
\>m vm\> J. 6, 17; od. jabai nu liuha£> {sata in
Jjiis riqii ist, £>ata riqiz livan filu fit. 6, 23. Gr.
1, 65; ei r. izvis ni gafaliai J. 12, 35; vesup>
simian r. E. 5, 8; usvairpam od. ni gainainjaij)
vaiirstvaiu riqizis Ii. 13, 12. E. 5, 11. galiuhuij
analaiigu r. K. 4, 5; vijira jians fairlim haban
dans r. {jis /! (i, 12; sari >;alau<.ida uvis u
valdufuja r. ('. 1, 13; "i *iuj> nalits, ni r. Th
5, 5; patfi qa|> i/.vis in ri(|iia .'W. 10, 27; j aiii;
in r. jab sk jilau <!au| jus silainlauj L. 1, 79; ni
glj - ; i[> in r. J. 8, 12; Jiaci gag^i}. in r. J. |'J
35: in r. ni visai J. 12, 4li ; ni sijuj> in r. 7'/,.
5, 4; saci qa[i ur-r. liubaj) skcinan /-. 4. I
livo yaniaindujx' liuhada inij< r. /-. (i, 14; nsv.iii
panda in riqis l>ata hindumislo .'/ 8, 12.
i iqiziin-, dunkcl, rerfinttert : riqiitinai ga-
bui;dai, toxoTiafiivoi Tjj ducvoiu E. 4, 18; ri-
qiicin vairjiija, OXOTtlVOV tozai fil. 6, 23.
r i q i z j a n , axouytoO-ai, sich verfimtem, dutt-
kel iverden : sauil riqiici|» Me. 13, 24.
*riuds, e/trbar Gr. 2, 21.
ga rinds, aifivas, ehrbar: gariuds T. 3, 2 J
gariodans 7'. 3, 8; gariudos 7'. 3, 11; Jiisbval,
\.:,U-\ -ariuil /•»//. 4, 8.
gariudi, 7i., OiflVOTrtS, EhrbarkcU: in allai
gagudcin jab gariudja T. 2, 2.
gariudjo, /;, aidu>g, Se/uun/uiftigkHt: iniji
i;ariudjon jab inahein 7'. 2, 9.
rims, vergdnglic/i, sterbliclt; ifvijTug k. 4, 11:
TTQoexcaoog k. 4, IS; (fOaoTug K. 9, 25. 15.
53; (fiZ-ugofiivog E- 4, 22; mit \air£>an fur
(fdiiQta&cti, k. 11, 13: «'i riurjaua vaiji niniaiua
K- 9, 25; in riurjanima lcika unsai annua k. 4,
11; J>o gasaihvanona riurja siud /. 4, 18; og,
ibai aufto r. vairjiaina frajaja iivara af ainfalbein
//. 11, 3. = ci aflagjaij) jus J)ana fairnjan man-
nan Jiana riurjan bi lustuni afmarzeinais E. 4,22
skula ist ]>ata riurjo gabamnn unriurcin K. 15, 53.
unriurs, ucf&ciQiog, untergiiuglich : af>{>an
pis ci riurjana vaip nimaina, if> vt-is unriuriana
/K.9, 25; daujians usslandaud unriurjai A'. 15,52.
riurei, f, (f&ooa, Vrrgiinglichl.tit , Unter-
gang , Verderben; nib riurei unriurcins arbjn
vairjii{3 K. 15, 50 j {jalei ist all du riurcin C. 2,
22; us Jjamma lcika jah sneif>i£> riurcin C 6,8.
-36*
2«4
nnriurci
rodjan.
unriuiei, f., drp&agaia, Unvergungllchkeit:
nili riurei unriureins arbjo vairj>i£> K. 15, 50;
in unriurein E. 6, 24; gahamon v. K. 15, 53;
libain jah unriurein /. 1, 10.
riurjan, c. Ace., (fd-tiouv n, Etwas ver-
derben: riurjand sidu godana gavaurdja ubila K.
15, 33.
rodjan, verba eolligere; sprechen, reden Gr. 2,
10. 4, 829; Sialcduv L. 6, 11; ovUuXhv L.
4, 36; liytiv L. 4, 21. 7, 24. 39. 20, 21. J.
8, 26. 45. K. 15, 34. T. 1, 7; sonst IcdtTv,—
abhiingig der Ace. : liugn J. 8 , 44; naiteinins
Mc. 2, 7. L. 5, 21; runa C. 4, 3; sunja J. 8,
40. 45. E. 4, 25; vaurd itfe. 2, 2. 4, 33. S, 32.
L. 2, 50. J. 6, 63. 8, 20. 12, 48. 14, 10. 15,
3. k. 12, 4. Ph. 1, 14; allata k. 7, 14; ni vaiht
J. 18, 20; manag J. 8, 26; sva f.lu J. 16, 13;
bva Mc. 9, 6. J. 18, 21. T. I, 7; Jwta 3f. 9,
18. X. 9, 11. J. 8, 26. 28. 30. 38. 12, 36. 15,
11. 16, 1. 4. 25. 33. 17, 1. 13. Tit. 2, 1. SL
52, 1; f>atei J. 10, 6. A. ll, 17; — der Dat.,
tivi , indem es dem Begri/fe von qi£>an nafier
tritt Mc. 2,2. 4, 34. L. 1, 45. J. 6, 63. 8,
40. 14, 10. 15, 3. It. 16, 1. 4. 6. 25. 33. 18,
20. li. 7, I. K. 14, 21. 15, 34. k. 7, 14. E. 5,
19; rodida sis, ttntv tv tacnZ L. 7, 39; —
der Dat. irtstr.: razdai K. 14, 27; razdom
K. 14, 23; gajukom Mc. '4, 33; — af sis sil-
bin, ct(f htVTOV J. 14, 10. 16, 13; — bi c.
.Mat., xard rivu k. 11, 17; — bi c. Ace, ntqi
nvog L 2, 17. 33. 38. 7, 24. 9, 11. J. 7,
13. 8, 26. 9, 21. 12, 41; — du c. Dat,
rivi M. 9, 18. Mc. 4, 33. L. 1, 22. 2, 17. 50.
9, 11. J. 8, 12. 25. 9, 29. 10, 6. 12, 29. 15,
22. 18, 21. 19, 10. Th. 2, 16. Nek. 6, 19;
no6g Ttva L. 1, 19. 55. 2, 18. 20. 4, 21. 7,
24; du sis misso, noog d?.h)Xovg L. 4, 36. 6,
11; und, um den Zweck zu bezeichnen, noog
ri Mc 14, 9. K. 15, 34. Sk. 52, 14; — faur c.
c. Ace. Sk. 52, 14; — frani sis silbin, dtp
iavrov J. 7, 17. 18 ; — in c. Gen., into rvvog
k. 12, 19; — in c. Dat., tv tivi st. des Dat.
instr. J. 16, 25. K. 14, 21. E. 5, 19; sodann,
um auszudriicken, wo, oder vor wem man redet,
st. des Dat. L. 2, 38; st. tig c. Ace. J. 8,
26; st. tv c. Dat, J. 8, 20. 17, 13. k. 13, 3; in
andvairf>ja k. 2, 17. 12, 19. Neh. 6, 19; -
mij> c. Dat., utrce nvog J. 9, 37. E. 4, 25,
avXlctltlv rivi Mc9, 4; — piairh mun£> c. Gen.,
did ordfiaTog rtvog L. 1 , 70 ; — us e. Dat.,
i'x Tivog L. 6, 45. J 8, 44. 12, 49. k. 2, 17.
Sk. 44, 4. 7. 17; — ^atei, on L. 4, 21: £>au iku
fram mis silbin rodja J. 7, 17; f>atei jab r. du
izvis J. 8 , 25 ; [>ata r. in £>amma fairlivau J. 8,
26; J>ata r. J. 8, 28; Jjatei gasahv at altin inei-
nainiua, r. J. 8, 38; \>o vaurda, {joei ik r. izvis,
af mis silbin ni r. J. 14, 10; J>anub izvis ni
Jjanaseijjs in gajukom r. J. 16, 25; J>ata r. in
manasedai J. 17, 13; kunnandam r. II. 7, 1;
in anf>araim razdom jah vairilom anj^araim r. nia-
nagein pizai K. 14, 21; du aiviskja izvis r. K.
15, 34; Jiatei r., ni r. bi fratijin k. It, 17; raid-
taba rodeis L. 20, 2! ; nu andaugiba r. J. l(i.
29; du mis ni r. J. 19, 10; us ufarfullein hair-
tins rodeid mun£>s is L. 6, 45 ; od. rodeiJ> nai-
teinins Mc. 2, 7. L. 5, 21; saei fram sis silbin
r. J. 7, 18; andaugiba r. J. 7, 26; £>an r. liugn,
us scinaim r. J. 8, 44; saei r. mij> Jius J. 9,
37; r. af sis silbin J. 16, 13; sva filu sve hau~
seif>, r. J. 16, 13; ak us hlutrif>ai, ak svasve us
gufia in andvairFpja gufis in Xristau rodjam k. 2,
17; in ]>izei jah r. k. 4, 13; in andvairjjja gufjs
in Xristau r. [jatupijjan all in izvaraizos gatim-
reinais k. 12, 19 ; jabai rodjand razdom alia! A*.
14, 23; liva r. P. 1, 7; silba bi sik rodjai J. 9, 21 ;
jappe razdai hvas r. K. 14, 27; rodjaip) sunja hvar-
jizuh mif) nehvundjin seinamma E. 4, 25;p>ovaurda,
{joei ik rodida iivis J. 6, 63; izei sunja izvis r. J.
8, 40; ik Jbatei sunja r. J. 8, 45; vaurd, J>atei r. J.
12, 48; ik us mis silbin ni r. J. 12, 49; patei r.
izvis J. 15, 3; J^ata r.izvis J. 15, 11. 16, 1.4.6.33;
J>ata in gajukom r. izvis J. 16 , 25 ; ik andaugjo r.
nnrodjands —
urriigks.
2«:>
mauasedai J. 18, 2U; Jdubja ui r. vaiht J. 18, 20;
jaliai nbilaba r. J. 18, 23; svc niuklabs r. K.
13, II; in 1 '''■'' jali r. /.-. 4, 13; m if • J >.in*-i is
rodida J>ata du ini M. 9, 18; r. sa dumba M.
9, 33; r. im vaurd Me. 2, 2; svaleikaim niana-
gaim gajiikom r, d< im jiata vaurd Mc. 4, 33;
inuli gajukon ni r. im Mc. 4, 34; r. raihlaba
Mc. 7, 35; svikunjiaba Jiata vaurd r. Mc. 8,
32? ntin r. du attain uiisaraim L. 1, 55; r.
|du[)jands guj> L. 1,04; r. ]>airb iiiiim|> veibaizc
/„. 1, 70; r. hi ina in allaim L. 2, 38; fatei r.
du im L. 2 , 50. J. 10, fl ; r. sis ains qif>ands
L. 7, 39; r. du im \>o bi {diidaiigardja gujas L.
9, 11; baljaaba r. bi ina J. 7, 13; ni hv.inhun
aiv r. manna, svasvc sa manna J. 7, 46. SA: 51,
9; du im Iesus r. ijajnili J. 8, 12; Jjo vaurda
r. in gazaufylakio J. 8, 20; [>atei du Mose r.
-uj) J 9, 29; aggilus du im r. J. 12,29; fiala
r. Iesus J. 12, 30. 17, 1; r. bi ina J. 12, 41,
allata izvis in aunia rodideanm m A. 7, 14; ro-
(liilednn du tot inisso L. 4, 30. 6, 11; ]inli
ban mijj baitrcin [ivairbeins r. SA. 52, 1; r.
du imma in andvairjija meinamma I\eh. 6, 19;
iiih rodidedjau du im J. 15, 22; bva r. du
im J. 18, 21; bva rodidedi Mc. 9, 6; if. bu
rodci, j^atci gadofljft Tit. 2, 1; rodjan E. 6,
20; ni fralailot r. fios mauagcins Mc. 1, 34;
gatanjijb onrodjandana r. Mc. 7, 37; r. du J)us
L. 1, 19; ni magands r. L. 1, 20; ni mabta du
im r. L. 1, 22; dugann r. du im L. 4, 21; ni
lailot [ins r. L. 4, 41; dugann r. L. 7, 15; du-
gann r. da managt'in bi lobanncn L. 7, 24; ma-
nag skal bi izvis r. J. 8, 26 ; f>oei ni skulda sind
nianii r. /.•. 12, 4; vaurd gubs r. /-•//. 1, 14;
du r. runa Xristaus C. 4, 3; svasvc skuljau r.
C. 4, 4; du fjiudom r. Til. 2, 10; rodjands qaji
du Seimonau L. 5, 4; us vaurdaliai vistai r. SA:
44, 7; us airfiai r. Sk. 44, 17; du gasabtai faur
ina r. SA - . 52, 14; f>is in mis rodjandins Xristaus
k. 13, 3; naubjaan imma rodjandin Mc. 5, 35.
L. 8, 49; nauhbanuh at imma r. Mc. 14, 43;
bala imma r. J. 8, 30; us air} ai rodjandan SA:
44,4; vcsun rodjaud.uis mi|> leaqa Mc- 9, 4;
r. izvis in [isalmom E. 5, 19; rndjaiub in-, boci
ni skulda sind T. 5, 13; rodjada du gainuiidai
izos Mc. 14,9; batci rodeib va» du im bi [ at.i
barn L. 2, 17; svasvc r. \as du im L. 2, 20;
g ; ahausjands fiata vaurd rodij) Mc. 5, 36; bofi
rodida vcsun bi ina L. 2, 33; {'izc rodidauc izai
fram I'raujin L. 1, 45; bi fo rodidona fram j aim
bairdjam ilu im /.. 2, 18.
un rodjan ds, Gr. 1, lOlti, nic/tt rethiut.
stutnm, twHfOQ Mc. 7, 37; statist i'.hu.ug. \»
abma {iu unrodjands jab bauj)s Me'. 9, 25 ; ba
bandaii alinian unrndjaudau Mc. 9, 17; i,alauji|>
unrodjandans rodjan Me. 7, 37.
bi rodjan, mnrren , sich iinti'tlUg iiussirn:
diayoyyv£tiv L. 15, 2. 19, 7; tonst ;«;■; ■iCttt 1 .
— abhangig tier Ace. J. 6, 61. 7, 32; bi c.
Ace., ntQi tivog J. 6, 41. 7, 32; do e. Dat .
JlQoq TlVa L. 5, 30: birodidedun L. 15, 2. 19,
7; b. {jata J. 0, 61; b. bi ina J. 0, 41; b. d.i
siuoiijam is L. 5, 30; ni birodeib mij» izvis inisso
J. 6, 43; Jio managein birodjandcin bi ina bad
J. 7, 32.
m i[) rodjan, c. Dat , av?J.cdtiv rivi, tnit
Jemccndem reden : vairos tvai mifrodidedun imma
L. 9, 30.
birodeins, /'., 'Able Nachrede; yoyyvOftOS
J. 7, 12; xarakalia A. 12, 20: birodeins inikila
vas in managein J. 7, 12; birodeinos I;. 12, 20;
rgl. Lb. ad G. 5, 20.
roh.sns, •/"., awiij, Vor kalle Gr. 3, 427: uta
sat ana robsnai )/. 26, 69; visaudin Paitrau in
r. dalafa Mc. 14,06; mijdnngalnij) in robsn Jds
gudjins J. 18, 15.
Hufus, ' Povcfog, Manmnamen: attau Alaiksan-
draus jab Rufaus Mc. 15, 21.
*rugks?
urrugks, verworfen : ussateinai urrngkai (liand-
gl. in cod. A zu: vistai barna batizis), ab orighie
rcprobati Lb. ad E. 2, '3.
'2h<;
Rumu
sabbato
I . ii in a , Puiuv , (trtsnamcn Gr. /, 48. 60 : ql-
tnandi !n llumai t. 1, 17.
K ii in <> n e i » , ' Fwpaioi, Komani, Viilkernamen :
du Riimoniin ustaub; du riumonim nicli[> ist M
kaurin[>on R. subset.
in m s, m . , tojios, W«wn £/"■ 2, 508. Gr. 3,
4SS: ni vas im rumis in slada ]>ainma L. 2, 7.
rums, tv(>v%(d(>og, geriiumit; : rums vigs ill. 7, 13.
■ I i i ii m ii a n , Gr. 1, 854. 4,23, nlcczvvio&ai
sich erweilerir. unuinnaif) j.-ili jus /-.(», 13; liairlo
unsar urruiiiiioda (eof/. /i: ii.srumnoda) k. 6, 11.
run a, f'., Gelie.imiihs , t/c/icinicr Iieschltus Gf.
2, 523. (?r. 3, 489. Grm. 583; /Stowl/} 2/. 7,30.
K. 4, 5; avfiftovhov M. 27, 1; *o»w< /ti/cmj-
QHQV. t'i andbiiloinai gakannida vas mis so runa
J2. 3, 3; r., sci gafulgina vas, i\> nu gasvikun}\iida
\ar]> C 1, 2(3; unsalitalia mikils ist gagudeins
r., ><>ii gabairhlifis varf> Lb. ml T. 3. 16; "i
viljau iivis (unveisan.s) [>i/.os runos li. II, 25:
r. fuzos gafulginons £. 3, 9; [>izos r. C. 1, 27;
in runai Xristaus /.'. 3, 4; runai ncmun bi Icsu
Lb. ud M. 27, 1; kunnan r. £>iudangardjos gu£>s
Mc. 4, 11; r. gujis fraqejiun ana sik Lb. ad
L. 7, 30; r. uvis qij^a K. 15, 51; kannjan unsis
r. viljins seinis E. 1, 9; kannjan r. aivaggt'ljous
L. 6, 19; du rodjan r. Xristaus C. 4, 3; liaban-
daus r. galaubcinais in hrainjon gahugdai T. 3,
9; kunnan runos £>iudinassaus :;u|>s L. 8, 10;
galiuhlcifi r. liairtane K. 4, 5; jabai vitjau allaizt-
r. K. 13, 2.
garuni, n. , avfiftovfoov, Berathschlayuitg.
llatlt: garuni ncmun bi Icsu M. 27, 1; g. ni-
inaiiilaiis M. 27, 7; g. gatavidedun bi ina Mc.
3,6; g. laujandans mija Jjaim sinistam itfe. 15, 1.
birunains, f. , geheimer Beschluss : Jiairh
Herodes bi runa in <SA\ 4l, 7.
s.
s .i «'i .; v. jjata.
sah, ]
Snbaillius, Manusnainoi: Sabailliaus Sk 44,
23 45, 21.
*abak|»ani, hebr., iwfictyd-uvt [dm hast, mich
rrrlassai) M. 27, 46; sibak|>anri Lb. ad Mc.
15. 34.
s a ban. «. , aivSuv , /'cinrs Linnet) Gf. 6, 67.
Gr 3, 561: bivand ita sabana brainjamma M.
27j 59.
Sabao|>, 2aj3a<»& , Betirnintitf/ Goltes: frauja
febktff) K. 9, 29.
sabbato, hebr.. oaftftctTOV, TagderRuhe: sab-
bato in mans varj' gaskapans >/< . 2, 27; bij'r
var|> s. Mc 6, 2; va* s J. 9, 14. paraskaive.
saei ist fruma s. (7i()oodftficcTOV) Mc. 15, 42;
fasta tvaim sin£>am sabbataus L. 18, 12; od. in
visandins sabbate dagis, ducytVOflivov TOV oafi-
fictxov Mc. 16, 1; fdu air p>is dagis afar sabbate.
Xiav nQw't Ti'jg fuag octfifiaxwv Lb. ad Mc. l(i,
2; od. in sabbato dagis, Sut to (i(t;W«roi' Mc. 2,
27; f>amma sabbato Mc. 2, 28; in sabbato J.
7, 22. 23; sabbato daga, rof s a it t 3 (3 act, Mc. 1,
21. 3, 2; fV rot's oaftftaat. Mc. 2, 23; £>anuna
sabbato daga, roii aa^SuTov L. 6, 5; in sabbato
daga, ii' Tip ff«/?/?arw L. 6, 7 ; in sabbato anjiaram-
ma frumin, tV oafrSaTlu 8tVTtQ07TOWTwL.%,\.; in
daga sabbato, *V r>jijfteocc ruiv occfifiaTwv LA, 1(>.
in an}>aramma daga sabbato, *V hiou/ oafifttxTUi L
ti. (i; in murgin I'nimin sabbato, 7l{)U)i 7t{>iuTi,
fieaov Mc. 16,9; sabbate daga, to oafiflatov J
9, 16; aiiilivarjanob sabbate, y.atct itittv att
afarsabltate — saihvan.
2H1
TUV K. 16, 2; .sabbalini, iv rolg mtftflaOlV L.
4, 31; oil. sabbatum, accfiflntiov Lb. ad C.
2, 16; oil mbbtta dagam, roig odftfiaaiv L.
(i, (I; in nb ll o dagam, Iv rots odfiftctoi L,
6, 2.
afarsabbate? Viclleickl liest man richtiijtr :
|>i.N digit afar.sabb.ilc , lies zwelli'lt Sii/ibatstni/rs
Mc. 16, 2. So kiess ekemals der Diciistaij, in
eiiiii/eii (iri/ciidrn A/termoiitai/ fzvciter iMonlai/)
Grr. 820.
s a il (I ii k a i u s , hi , a (iUSo i fKmtoi , Sad (Inciter :
saddukaicis Mc. 12, 18. Gr. 1, 601; sumai sad-
dukaic h 20, 27.
sai, en, ecce, «'(•/«; Gr. 3, 247. 305. /, 93;
M iibersctzt: I) a J/c. 2. 24. LA «</ itfc. 3,
M 11, 21 15, 4 J. 7, 26. 11, 3. 35. 12, 19
16, 29 19, 4. 64.37, 13.43,6; .sai {.ana sta{>,
Wt o roffofi £A, «'J Mc. 16, 6; sai mi (st. aaikgga?}
-aliaiisi ( lc(lui>, i'()f riv ijxovoart M. 26, 65. 6r.
3, 12. /, 93;— 2) Hi Go, 2; sai M sclem jab
hvasscin garaihta g»f>t ft. 11, 22; — 3) jfct!
1/ 8, 2. 24. 29. 32. 34. 9, 10. 20. 32. 11, 8-
10. M*. 1, 2. 3, 32. 4, 3. 5, 22. 10, 28. 33.
13, 21. 23. 14, 42. 15, 35. L. 1, 31. 36. 38.
44. 48. 2, 10. 34. 48. 5, 12. 18. <i. 2.5. 7, 12.
25. 27. 34. 37. 8, 41 9, 30. 38. 39. 10, 3. 19.
25. 15, 2!). 17, 21. 23. 18, 28. 31. 19, 2. 8.
20. J 12, 15. 16, 32. ft. 9, 33. K. 15, 51. /
5, 17 6, 2. 9. 12, 14. G 1, 20; — 4) ibtn
G 6, 11; — 5) hinzugesetit Mc. 10, 23 ; —
ti> iibersctzt ani/ckihii/tes i, inileni nu ad slelit
fur vvn Lb. nil It 7, 6. A. 5, 11. k. 8, 11.
22. E. 2, 13; jcdoclt (tuck fur viv G. 4, 9; —
7) sai nu, clnrc oi'V , jam i^itur, ergo fc', 2, 19
M»rf so audi wohl st. jan nu Lb. ad 11. 7, 25 ;
daijeijcn siai nu \st. sai nu !') tvrtu Lb. ad k.
12, 16; — 8) sai jau ainsbun, fi>i rig, nuni(|iiis
doch nickt elwa einer J. 7, 48. Sk 51, 22; —
9) untc sai libam, ort vvp £iiuiv Tk. 3, 8; —
10) suns sai (tiiftvg) iindre man in sunsaiv Lb.
ad Mc. 1, 12.
saian od. saijan, (safe, sate Gr. |, 5(><i
onttQiiv, silen Gf. 6, 54 Or. 1, 70. Sk 62
abhiimjni der Ace. Mc. 4, 14. L. 19, 21. 22
Gf. 6, 7; aoer saian fraiva, role vaiqian fraiva.
oniintiv tov OTtoQov Mc. 4, 3. L. 8, 5. Gr. 4,
710; — ana c. Dat., fats' rt Mc. 4, 16. 20; —
ana c. Ace, ini Tirog Mc. 4, 31; — in ft. Dat.
its r» 6. 6, 8; — in c. Ace, «'v it Mc. 4,
18: vaurd saijif) Mc. 4, 14; od. saci ,saiij> (ftftaf.
il: saiji[>i us ga^a^kja k. 9, 6; saci I, in ])iu
ficinai k. 9, 6; Jialei s. G. 6, 7; sad s. (cod
A: saijij)) in lcika od. in alimin G. 6, 8; »aian<!
1/. 6, 26; Jiati-i ni nJM Z«. 19, 22; ]>alei ni
saisost L. 19, 21; inij>[iani'i >.iiso Mc. 4, 4. L.
8, 5; urraun saiands (sa saiands) du saian fraiva
leioamna Mc. 4, 3. L. 8, 5; sa saijand* Mc. 4,
14; |>ana saiamlan k. 9, 10; j>arri .saiada ]>at.i
\aurd .1/r. 4, 15; J>an s. ana air]>a Mc. 4, 31.
j>aii s. Mc. 4, 32; [ai ana stainabamina >aianans
Mc. 4, 16; |'.\i in [.iiiiiiiins s. Mc. 4, 18.
in saian, (insaia, insaiso Gr. I, 566) hinein-
siicn: vaurd Jiata insaiano in liairtnni izc, ruf
Xoyov tov tonaouivov iv reefs xaodiieig hvtwv
Mc. 4, 15.
sai lis, indeci, fir, sex, seeks Gf. 6, 152. Gr. 1.
762. 4, 742: afar da-ans saibs Mc 9, 2; du
jcram {>rim jab incnojis s. L. 4, 25
sai lis t i^j ii s, v. dgaa.
Miilisla, txro^:, der seckstc 6"r. 3, 637. 4, J4
N iiit'iio|\s saibata Mi izai /y. 1, 36; in uieiio]>
saihstin //. 1, 2(5; bijji: var{) bvcila saihsto Mc.
1."), 33-j Irani sai lust on bvcilai M. V7, 45.
sai b van, jr. 2, seken , erblicken , auf Kticas
kinb/icken , Hints anblickrn , 5i'rA ror Ltiras
Aitai f.'/' B, 110. 6>. 2. 28j .v'/.^.ir M. 5,
28. 6, 4. 6. |& jtfe. 4, 12. 24 :,. 31. 12, 14
38. 13, 23. L. 8, 10. 16. 16. 9, lij. 10, 23
24. J. 9, 7. 15. 19 21. 25- 39. 13, 22. K. 10,
18. 13, 12. 16, 10. X- 10, 7. G 5, 15. Ph. 3,
2. C 4, 17; r'rtda^ca M. 6, 1. 11, 7. 8.
9. L.7, 24. J. 11, 45; Vtwodv 1/ 27, 55.
28S
sailivan.
Me. 15, 40. 47. J, 6, 40. 7, 3. 9, 8. 12, 19.
45. 45. 14, 17. 19. 16, 10. 16. 17. 19. 17,24;
sonst oodv; — es steht allein M. 6, 4. 6. 18.
Mc 4," 12. 13, 23. L 8, 10. J. 6, 30. 9, 7,
15. 19. 21. 25. 39. 11, 34; — abhdngig der
Ace. M. 5, 2S. It, 7. 8. 9. Mc. 4, 24. 5, 22.
32. L 2, 15. 20. 30. 8, 16. 35. 10, 23. 24.
14, 18. 20, 37. J. 6, 26. 40. 46. 7, 3. 8, 57.
9, 8. 11, 45. 12, 9. 41. 46. 14, 17. 19. 16, 10.
Ill 17. 19. 22. 17, 24. 18, 2(i. 19, 6. K 9, 1.
10, l«. 16, 71 k. 10, 7. C. 2, 18. 4, 17. T. 6,
16. S£ 48, 20; dutch attract, stcht der Gen.
L. 19, 37. Gr. 4, 658; — der dopp. Ace. M.
25, 38. 39. 44: and. wo der zice'dc Ace. ein
Parlic. iat, Mc. 5, 31. 9, 38. Gr. 4, 126; —
dti sis misso, tig rY/.'/.t'j/.Ovg J. 13, 22; — faura
c. Dat., [i'l.kTiiiv ccTtij rivug, slch vor Ettcas hit-
ten Mc. 12, 38; — in andvairbja manne, ug
aooGwnov avfroojiriov, liominum rationem habere
Mc. 12, 4: — {bairn c. Ace., Stct Tivog K. 13,
12; ■ — aflra, itg tcc oniom , riickwiirts L. 9,
62; fairrafjro, ctlto uctxoo&ii' ■ rati feme M.
■j7. 55. Mc. 5, 6. 15, 40: — du c. Inf.,
rioog to c. Inf. M. 5, 28: — ■ ein Fragesatz
Mc. 4, 24. 5, 14. L. 8, IS. It. 7, 11; durch
u,
:/: bezeichnet M. 27, 49. Mc. 15, 36; — {sa-
le",, or* J. 6, 22. 7, 52. 9, 8. 12, 19. Sk. 52,
17; — ei , cave ne, sicA hiiten , sich vorsehen
M. 8. 4. 9, 30. Mc. 1, 44. S, 15. K. 16, 10;
— ibni, tdj G. 5, 15: saihva J. 9, 15.25; aftra
s. izvis ./. 16, 22; saihyis bo managein breihan-
ilein bnk Mc. 5, 31: nl s. id andvairpja manne
Mc. 12, 14; hvazuh saei saibvib qinon da luston
litis M. 5, 28; saei %■. in fulhsnja /!/ 6, 4. 6.
18; hvazuh saei s. bana sunu J. 6, 40: bvaiva
nu a. ./. 9, 19. 21: saei s. mik, s. bana sandjan-
dan mik J. 12. 40: ni s. ina J. 14, 17; so ma-
naseibs mik ni banaseibs s. J. 14, 19; let ei
saihvam, qimaiu M. 2.7, 49. Mc 15, 36; s. nu
jDairli skugi;\an in frisalitai A. 13, 12; pOei
jus saihvib L 10, 23; ]>aiei jus s. L. 10, 24;
s., batei ni boteip vaiht J. 12, 19; jus s. mik
J. 14, 19; ni banaseibs s. mik J. 10, 10; ni s.
mik J. 16, 16. 17. 19; bo Li andvairbja s. k.
10, 7; audaga augona, boei saihvand, boei jus
saihvib L. 10, 23; saihvaima vaurd bata vaur-
bano L. 2, 15; ei s. J. 6, 30; ei saihvandans
saihvaina Mc. 4, 12; ei bai inngaggandans s. liu-
liad L. 8, 16; ei jab ];ai siponjos s. vaursl\n
peina J. 7, 3; ei pai unsaihvandans s. J. 9, 39:
ei s. vulbu nieiiiana J. 17, 24; sve qibib : sah\
fraujan, tug Uyii y.iiQiov Lb. ad L. 20, 37; niu
puk s. ik in aurtigarda mip> imma J. IS, 2(..
niu lesu Xrislau fraujan s. K. 9, 1; Abraham
sahvj J. 8, 59; sa saliv altan J. 6, 46; bafl s.
vulbu is J. 12, 41; patei ni s. C. 2, IS; Jane,
g. manne ni ainsliun T. 6, 16; hvanuh pan ]>uk
selivuiu gast od. siukana aibbau in karkarai M.
25, 38. 39; hvan buk s. gredagana M. 25, 44;
s. sumana usdreibandan unbulbons Mc. 9. 28;
ni patei selivuj) laiknins jab fauralanja J. 6, 26:
selivun, hvar galagibs vesi Mc. 15, 47: s. augopa
niein.i nasein peina L. 2, 30; in allaizo po/i
mable jL. 19, 37: s. , bstei skip anpar ni \as
jaioar J. 6, 22; s. du sis misso J. 13, 22; bij i
s. ina J. 19, 6; is siun s. Sk. 48, 20: fain] i.i
sehvi Xrislu L. 2, 20; ni batei atlan s. hvas
J. 6, 46; ei jah Lazaru sehveina J. 12,9: sailn
ci inann ni qip>ais M. 8, 4; £. el nianidmii ui
qipais vaiht Mc. 1, 44; s. batei praufelus lis
Galeilaia ni urreisip J. 7, 52; biri jab s. J. 11
34: s. silbo bata bi gub saurgan izvis hvelauda
gatavida izvis usdaudein k. 7, 11: s. jjata .ltn!
babli , ei ita usfulljais C. 4, 17; saihvats, ei
manna ni viti M. 9, 30. Gr. 4, 83; saibvib, h\.i
hauseip Mc. 4, 24; s.. ei atsaihvib izvis Mc. 8.
15: s. faura- Mc. 12,38; jus s. Mc. 13, 23; s.
nu, bvaiva bauseij) L. 8, 18; s. Israel bi leik.t
A'. 10, 18; s. (cod B: saibvaip), ei uiia«;:iul .
sijai at izvis A. 16, 10; s., ibai fram izvis mis.«(i
fraqiinaindau G. 5, 15; s. Jans bundans, .-. j.an-
ubilans vaurstvjans, s. po gamaitanon Ph. 3. 2 ;
unsailivamls — gasaibvan
2m9
•>., ibai livas usgiblai Th. 5, 15; du saihvau im,
noog to &ta&Fjvai avxoii; M. 6, 1. Gr. 4, 57 ;
bva usiddjeJuI. s. M. 11, 7. 8. 9. L. 7, 24. 25.26;
»., Iiva veal Jiata vaurjiano Jlfc. 5 , 14 ; vlaitoda
s. f>o [jala taujandein Mc. 5, 32; ni s. (Infra
L. 3(26; usiddjedun s. J>ata vaurjiano £i. 8, 35;
\ildedun i., J^atei jus saibvif.) L. 10, 24; f>arf
•. | >at.i L. 14, 18; ni viljau iivis mi jiairblci-
|>ands s. A' 16, 7; saihvtods leiu fairraf>ro Mc.
5. ti ; k. ina Mc. 5, 22; ». aftra L 9, 62;
(jam s J. 9. 7; ci saibvandans saibvaina Mc.
4, 12; ei s. ni gasaibvaina L. 8, 10; Jiai s. ina
I'.iin-jiis, Jsatei is bidagva vas J. 9, 8; ei J>ai
s. blindai vairjjaina J. 9, 39; s. , Jiatei gaJb-
vida J. 11, 45; fairra£>ro saihvandeins M. 27,
55. Jfe 15, 40.
unsaihvands, Gr. 1, 1016, nicht selieml :
jiai unsaihvandans, ol fit) fiXinovxt^ J. 9, 39.
andsailiran, fr- 2, c ^cc, Etwas ansehen,
beriicksichligen: hi amlsaibvis andvairfn, OvActfl-
Srcvn^ Tiouawnov L 20, 21; andsaibvands (co<£.
i?: atsaibvands ) {)uk silban , axoniuv otavfov
G. »., i.
atsaihvan, fr. 2. darauf sehen , achten ;
abhfatgig der Gen., nQ<isi%HV rivi T. 1, 4. 4,
1. 77<. 1, 14; d» c. Dot., ui^tai nvi T. 4,
l(>; atsaibvan sik silban, ibai-, oxontiv tavTov,
it i t G. 6, 1; — sich liiiteiif in Acid nehmen;
afik&nffig (aura c. lint., 7ZQO£i%uv una rivog
M 7, 15. L. 20, 46; </cr Inf. ni laujan, jrooc;-
«-jf«D xi, noiuv M. 6, 1. f.Y. 4, 101; a«c/t at-
saihvan sis (oil. sik ?) c. Gen. , fiXtTtiiv ano
rtvoc Mc. 8, 15: saihvib, ei atsaihvij) izvis £>is
Ix'istis farei.sair Mc. 8, 15; ni£>J:>an atsaibvaina
^(lille T. 1, 4; atsaibv du |)os silbin T. 4, 16:
atsaibvifi ni laujan M. 6, 1 ; a. faura liugnanrau-
IVtuni M. 7, 15; a. faura bokarjam L. 20, 46:
alsaibvands (cod. A: andsaibvands) £>uk silban,
ibai jab [ni fraisaizau G. 6. 1; atsaibvandans
ahmane airzijjos T. 4. 1 ; ni a. judaiviskaizr spilli
7Yf. 1. 14
bis a ih van, fr. 2, c. Ace , ntQifiUtuo&ai
tj, Etwas ringsherum beschauen Mc. 3, 34. 10.
23. 11, 11. xarccvotiv rt, Etwas bemerktn L-
20, 23; — c. Ge«., nnovoiiaQ-ai u, sein Augen
merk auf Etwas richten Ii. 12, 17: bisaihvandi
k-sus qa{> Ml 10, 23; b. alia Mc. II, 11; b
bisiinjanr {sans bi sik sitandans Mc. 3 , 34 ; b.
ize iinsi'b in L. 20, 23; bisaibvandans godpi Vi
12, 17.
gas a ill Tan, fr. 2, c. Ace, Etwas sehen.
schauen; ffteTttiv Tt ft 11,4. » 8, 18.23. 24. L.
44. 8, 10. J. 9, 41. 11, 9. «. 7, 23. fe 4. 18
7, 8. 12, 6; tn/llirtHV Mc. 8, 25; ittaod-cti
Mc. 16, 11. L. 5, 27; frewouv Mc. 3, 11. 5.
15. 38. L. 10, 18. 14, 29. J. 6, 19. 62. 8, 51.
10, 12 ; sonsl uocii', audi aifoocev Ph. 2, 23 ;
im Pass. st. (fttivtoftca M. 6, 16. 18. auch
ste/lt -asaihvan st. vitan Mc. 12, 15. 28. L. 8,
53; und umgekeltrt M. 9, 4. 27, 4; — ab/iiin
gig at c. Dal., ttciocc rwt 7.8,38. Sk. 44, 18.
— bi sik, nigi cevrov M. 8, IS; — in c. Dal.,
iv Tin Ph. 1, 30. 4, 9; — der Ace. eines Adj
Mc. 11, 20; od. eines Pariic. M. 8, 14. 9, 9.
Mc. 1, 10. 16. 19. 2, 14. 16. 5, 15. 7, 2. 8,
24. 9, 1. 13, 26. 14, 62. 67. 16, 5. L. 5, 2. 27
9,49. 10, 18. 18, 24. J. 6, 19 10, 12 11, 33. Ii.
7, 23. Gr. 4. 126; im Pass, der Nom. eines Adj.
M. (i, 16. 18; — der Inf. Mc. 13. 29. J. 6.
62. Gr. 4,115; - fjatei, on M. 27, 3. Mc 9. 25.
12, 28. L 8, 47. 53. J. 6, 24. k. 7, 8. Sk. 40,
8: gasaihva mans Jiatpi sve bagmans g. gat;i;aii-
dans Ml: 8,24. g. vitoj) andvaibando 72.7,23.
g. fiatci gaurida A. 7, 8; g., bva bi mik ist Ph.
2, 23; gasaibvis Jio qinon L. 7, 44; g. \ul]>u
gujjs J. II, 40; i;asaibvi[> nascin gujis /,. 3. b ;
dauf)u ni g. J. 8, 51; g. vulf tjimandan J. 10.
12; liubaj) £>is fairbvaus g. J. 11,9; g. jbuk
anakumbjandan K. 8, 10; ufar {jatei g, libbau
gahausci{} bva us mis k. 12. 6; gasaibvain J. 9,
41: g. vulf>aga L. 5, 26: Jsatei gahauteib jab
37
2!>0
ungasaihvjins.
gasaihvif) M. 11, 4; augona habandans ni g. Mc.
8, 18; f>an g. £>ata vairf>an Mc. 13, 29; g. £>ana
sunu mans sitandan Mc. 14, 62; Jbaruh ina g.
Mc. 16, 7; ni g. L. 17, 22; g. sunu mans us-
steigan J. 6, 62; g. ina J. 14, 7; g. mik J. 16,
16. 17. 19; £>oei g. in mis Ph. 1, 30; gasaihvand
£>ana vodan sitandan Mc. 5, 15. Gr. 4, 140;
g. fiiudinassu guf>s qumanana Mc. 9, 1 ; g. sunu
mans qiniandan Mc. 13, 26; g. f>iudinassn gaps
L. 9, 27; g. lesu gaggandan J. 6, 19; £>ai gup
g. SA". 48, 21; atbairij> mis skatt, ei gasaihvau
Mc. 12, 15; ei g. izvis Ph. 1, 27; ei gasaihvaima
M. 27, 42. iJ/c. 15, 32 ; ei g. andvair{:>ja izvara
Th. 3, 10; ei gasaihvaina izvara goda vaurstva
M. 5, 16 J ei saihvandans ni g. L. 8, 10; gasahv
satanan driusandan L. 10, 18; f>atci g. at attin
meinamma J. 8, 38; gasahvt ina J. 9, 37; ga-
sahv J. 8, 56; g. svaihron is ligandein M. 8, 14;
g. mannan sitandan M. 9, 9; g. ina M. 26, 71.
L. 15, 20; g. usluknans himinans Mc. 1, 10;
g. Seimonu jali Andraian vairpandans Mc. 1, 16;
g. lakobu Mc. 1, 19; g. Laivvi sitandan Mc. 2,
t4; g. aulijodu Mc. 5, 38; g. bairlitaba allans
Mc. 8, 25; g. filu managcins bi ins Mc. 9, 14;
siufl g. L. 1,22; g. tva skipa standandona L. 5,
2; g. motari sitandan L. 5, 27; g. Abraham fair-
raf>ro L. 16, 23; g. manage!, ]batei nist J. 6,
24; g. ija greitandein J. 11, 33; saei g. mik,
g. attan J. 14, 9;J)atei g. jah gahausida Sk. 44,
12 ; £>oei g. jag gahausida at attin Sk. 44, 18 ; ps-
tei gasehvuts L. 7, 22. Gr. 4, 191; aiv sva ni
gasehvum Mc. 2, 12 ; g. sumana usdreibandan
L. 9, 49; gasehvuf) mik J. 6, 36; Jialei g. in
mis Ph. 4, 9; siun is g. Sh. 48, 14; Jnaih J>an
ina gaschvun Mc. 3, 11; Jsaiei g., hvaiva varp>
Mc. 5, 16; ni £>anasei]bs ainohun g. Mc. 9, 8;
f>atei g. Mc. 9, 9 ;, g. f>ana smakkabagm ]baursjana
Mc. 11, 20; g. juggalauf) sitandan Mc. 16, 5;
in allaize J>izeci gahausidedun jah g. L. 2, 20;
g. vuljsu is L. 9, 32; ni vaiht fjiiei g. L. 9,
36; ni g. L. 10, 24; g. taiknins J. 6, 2; g.
mik J. 15, 24; ei gasehvi ina L. 19, 4; ei g.
dag meinana J. 8, 56; und gau hva sehvi Mc.
8, 23; gasaihvan J>uk X. 8, 20. i. 1, 4; ina g.
L. 9, 9; sununs mans g. L. 17, 22; g. lesu L.
19, 3. J. 12, 21; andaugi izvara g. TA. 2, 17;
unsis g. Th. 3, 6; g. Jiiudangardja gu{is SZ\ 39,
10; gasaihvands L. 1, 12. 7, 39; g. hiuhmans
bi sik M. 8, 18; g. galaubein ize M. 9, 2. Mc.
2, 5. Z,. 5,20; g. f>o Af. 9, 22. L. 7, 13. «k 37,
10 ; g. haurnjans haurnjandans M. 9, 23 ; g. pas
managcins M. 9, 36; g., ]?atci varjb M. 27, 3;
g. siponjans Mc. 8, 33; g. ina Mc. 9, 20; g .,
£>atci rami Mc. 9, 25; g. smakkabagm lairra£>ro
habandan Mc. 11, 13; g. ize liutein Mc. 12,
15; g., £atei andhof Mc. 12, 28; g. ina, {jatei
andhof /Jfc. 12, 34; g., £>atei uzon Mc. 15, 39;
g. lesu L. 5, 12. 8, 28; g. ]bo milon L. 9, 4; ;
g. ina gaurana vaurjianaiia L. 18, 24; g. Jao baurg
L. 19, 41; f>ana anavairf>an dom is g. jah f>atci
habaida 8k. 40, 7; gasa!hvandans L. 2, 17. 9,
54. 18, 15. 19, 7; g. ina M. 8, 34. Jfc 9, 15.
i. 2, 4S. 20, 14. Ph. 2, 28; g. £>o reimn 717.
27, 54; g. ina matjandan Mc. 2, 16; g. sum.ins
matjandans Mc. 7, 2; g. £>ata vaurjjano L. 8,
34; g., pSatei gasvalt /». 8, 53; {^ana g, L. 20,
13; g. J>oei gatavida taikn J. 6, 14; g. Marjan,
fjatei usstofa J. 11, 31; g. f>atei gatrauaida va.s
6'. 2, 7; f>ai g. L. 8, 36; aliai {;ai g. L. 14,
29; gasaihvandei L. 1, 29. 18, 43; g. 1'aitni
vannjandan sik Mc. 14, 67; g. ina Mc. 14, 69.
J. 11, 32; g., jbatei ni galaugnida L. 8, 47; ga-
saihvandeins M. 9, 8; ei ni gasaihvaizau maintain
iastands M. 6, 18; ei gasaihvaindau mannam fa-
standans 31. (i , 16; gasaihvans var|> fram izai
Mc. 16, 11; g. ist inanagizam A". 15, 6; }>ai ga-
saihvauans in vuljiau L. 9, 31; pa gasaihvaiiona
h. 4, 18. C. 1, 16; p'n.c gasaihvanane k. 4, 18
ungasailivans, Gr. 1, 1018, nnyesehen.
Hiisichtbar; ut) fainouivog k. 4, 18; sonst
ao^cnog: saei ist frisahts gujis inigasaihvanin.^
od. ungasaihvanis k. 4, 4. 7/6. arf G 1, 15 ; mi
insaibuin — saivaki.
d\H
liln.iii.iiiiin.: 7'. I, 17; |j(i ungasaibvanona /.-. 4,
18: |ii/.c iiu^a.saibvaiianc /'. 4, 18.
in Haiti van, ft. 2, onf i'.hrns hiiischtu; uru-
(jKuui* Mc 10, 4j ittytpXutB&dm Mc. 9, 8;
u/t/iiiiif/itf iup, avaftktatai L. 19, 5; — <lu
c. />«*., ('(rurDJnuv ••/_■ n /,. 9, Hi, ;i,f/.i-r:iv
an Mc. 10. 21. 2/. 14, 07. L. 20, 17 od.
«'»• r/ .1/. (i, 20; itufiiMitv ini rt L 1, 48.
9. 38; - tlet /»/'., Hf(>i>i<r c. Inf. L. 1, 20:
ins.ibv afniiuan L. 1. 25; i. du bnaivcinai L. 1,
48; iamihvib <lu faglam M. 0, 26; insaibvau du
miiui iiii'iri.iiiiiiia L 9, 38; iiisaibvands du iuima
Mi. 10. 21; i. du iui J7c. 10, 27. L. 20, 17;
i. du liiiuina L. 9, 10: i. iup Jj. 19, 5; in-
saibv .-nutans Mc. 9, 8; iusaibvandri du imma Mc.
14, 07: insaibvandrins Mc. 16, 4.
] > a i r lis a i li v an, />. 2, c. ^cc, xaronryi-
Z.tOi>cit ti. El irus durc.hxchuueti , hindutchblicken :
vulfiu fraujins Jiairbsaibvandaiis /.'. 3, 18.
nssailivan, ft. 2. unu^'/.t^tti', sein Grsicht
tciedet ethullen; — c. Ace. ntoiftimod-ai rt,
lin-uuisnicere aliqnid, sic/t nuch Etwus uiiisvhen
Mc. 3, 5. L. 6. 10; — du c. fiat., uyaiXt-
nnv tig Tt, uufblickcn, in die Iliihc blicken zu
Mc. 7. 33: rtjl. Mc. 8, 24: blindai ussailn and
M. II, •'). /,. 7, 22: ei ussaihvau Me. 10, 51.
L. 18, 41; ussabv J. 9. 11; ussabv /17c. 10,52.
I. 18, 43. J. 9. 15: Jatci is blinds \t\si jail
iiaaphvi J. 9. IS: ussaibv L. 18, 42; gatavida
ma Btimilrvan Mc.9, 25. uwajbvands Mc. 8, 24;
ii ins m\\-> nioda /J/c. 3, 5; u. du hiniina Mc
7, 33: u. allans ins Z. 6, 10: {)ans fadrein is
[jis ussaihvandins J. 9, 18.
du gusaih v an , /'/•. 2, ooav , hinsehvii: <lu-
-asailivauds /A nr/ jtfe. 10, 14.
usgasaihvan, />•. 2, buuv , etblicken . it-
kennen: bijic us^asabv. ]>a*ei ni raibtaba gaggaad
G. 2, 14.
Saikaineias, Ei%tvuig, Munnsmimin. m
vas Saikainciins iWA. 6, 18.
* s a i I , «., *>// C/: 4. 187. Gt. 2, 44.
i n s a i 1 j a n , c. Ace, yiu.uv n, I. tints an
Seilvn hinuiderlatteu : iiisailidcduii | ata liadi
Mc. 2, 4.
•S a i I I a u in , 2,'i)./.i>vti, Munnsnumen: *unju» Sail-
lauinis Esdt. 2, 42.
Saimaiein, Stfttt, Munmnnmeit: sunaus
uiaiqinis /. 3, 20.
Nit i n j a ii , ,'Ji>t'.<)vr;ti' , retzic/ieu , ziiijvtn: jabai
sainjau T. 3, 15.
Seinnaa, ~tvc<u, Mamimmnen: sunjus Sain-
naVpa Ij(i ml Esdr. 2, 35.
sair, n., Schwerz; 68inr% T. (i, 10; wdiv Tli.
5, 3. Gf. 6, 267. Or. I, 54. 03: sair qij.ubaf-
tonl Th. 5, 3; iik tilbans ^a{jivaidcdim sairam
inana^nini T. 6, 10.
Sairok, 2.'{oov%, Mannsnaincn: sunaus Sairokb
L. 3, 35.
saivala, f, yvyj], Seele Gf. 6, 183. Gr. 3.
390. 508. Gtm. 477: niu saivala mais ist fodci-
nai M. 0, 20; mikilcid s. iiiciiia iraujan L 1,
40; s ini'iiia ij.ulrobnoda J. 12, 27; s. jah leik
unfairinona gafastaidau Th. 5, 23; hva t;ibi{i
inanii.i iiiiiiaidcin saivalos seinaizos Mc. 8, 37;
ni iiiaiii'iiai]) saivalai izvarai M. 0, 25; s. jab Icika
fraqistjan M. 10, 28; saci fraqisteib s. s' inai
Mi 10, 39. Ml. 8, 35; -asleihi]) sik s. scinal
Mc 8, 3(i; us allai s. Mc. 12, 33: us allai s.
{jeinai Mc. 12, 30. L. 10, 27; ik vcitvod ^u]
anabaila ana meinai a. X. 1, 23; ainai s. saniana
arbaidjaiidaus Ph. 1, 27; ufarmunnonds s. scinai
Ph. 2, 30; us s. vaurkjaiji C. 3, 23; us s. jab
leika Sk. 40, 10: taei bigitqb saivala scina M.
10, 39 : s. nasjan od. ganasjan Mc. 3, 4. L. 0.
9; saei vili (sokcij)) s. scina nasjan od. ganasjan
Me. 8, 35. L. 9, 24. 17, 33; gibaii s. scina faur
inanagans sauu Mc. 10, 45; {u-ina silbons s
liairbyaijt^iji bairus L. 2.35; jabai bvas ni fijaij>
seina silbins s. L. 14, 26: s. scina la^ji{> faur
lamba J. 10. 11; s. mcina iMja faur j>o laiuba
J. 10, 15; ik lagja s.» mcina J. 10, 17; nnd Ina
s. unsara babis J. 10, 24; saei fiaiji s. scina J
37*
292
sainasaivals — gnfrisahtjan.
12, 25; s. mcina faur J>uk lagja J. 13, 37; s.
£>eina faur mik lagjis J. 13, 38; ei hvas s. seina
lagii£> faur frijonds scinans J. 15, 13; all saivalo
ufhausjai R. 13, 1; saivalom qistjan L. 9, 56;
ik gabaurjaba fraqima jah fraqimada faur saivalos
izvaros k. 12, 15 ; fauramanvjandci s. £>ize dau-
pidanc Sit. 43, 13.
sainasaivals, ovfitpv%og, einmiithig: sama-
saivalai Ph. 2, 2.
saivs, »i., lifivt], See Gf. 6, 56. Gr. 3, 382:
vas standands nehva saiva Gainncsaraif> L. 5, 1 ;
standandona at £>amma s. L. 5 , 2 ; vair{> £>izc
saive, inscr. Neap.
marisaivs, IB., rfa«. Gr. 2, 442: galeif>am
hindar £>ana marisaiv i. 8, 22; atiddja skura vin-
dis in f>ana in Ay. 8, 23; rami in {>ana m. L.
8, 33.
sakan, fr. 3, tidxea&ai, slreiten, mnken t. 2,
24; mi£> sis misso, ngog aXhfjXovq J. 6,52; —
— c. Dat. Gr. 4, 686, inwiuciv xivi, Jeman-
den anfahren Mc. 10, 13. L. 19, 39. Gf.Jo,
74. Gr. 2, 11. 203. Grr. 855: sokun J>aim bai-
randam Mc. 10, 13; s. mif) sis misso J. 6, 52;
sak £>aiin siponjam £>cinaim jL. 19 , 39 ; ni skal
sakan ak qairrus visan t. 2, 24.
and sakan, fr. 2, bestreiten: du taiknai and-
sakanai, sig atjfiiiov avriliyopmov L. 2, 34.
unandsakans, Gr. 1, 1018, unbestritten :
Jjo veihona vaurstva, unandsakana vitandona Mssm.
ad Sk. 47, 23.
ga sakan, fr. 3, c. Dat. Gr. 4, 686. 717,
tniTif-iciv tivi, Jemandem drohen, vcrbieten M.
8, 26. Mc. 4, 39. L. 4, 39. 41. 8, 24. 9, 55.
17, 3. S/c. 45, 17; — c. Ace, emarouiytiv
rivet, Jemanden turn Schteeigen bringen Tit. 1,
11; D.iyyuv nvd, Jemanden iiberfu/tren K. 14,
24. T. 5, 20. t. 4, 2. Tit. 1, 9. 13. Sk. 44,
22. 49, 6; daneben bi c. .dec, ji^t rivog L.
3, 19. J. 8, 46. 16, 8 : bvas izvara gasakijj mik
bi fravaurht J. 8, 46; qimdtads is g. J>o manaseji
bi fravaurht J. 16, 8; gasok vindam M. 8, 26;
g. vinda Mc. 4, 39. Zr. 8, 24; g. {jizai brinnon
L. 4, 39; g. im L. 9, 55; Jarasabaljpein andbei-
tands g. Sk. 45, 17; gasak t. 4, 2; g. imma L.
17, 3; g. ins Tit. 1, 13; £>ans fravaurhtans g.
7'. 5, 20; £>ans andstandandans gasakan Tit. 1,
9; £>anzei skal g. Tit. 1, 11; du g. \w afgudon
haifst Sk. 44, 22; gasakands im L. 4, 41; ga-
sakada Sk. 49, 6; g. fram allaim K. 14, 24; ga-
sakans fram imma bi Herodiadein L. 3, 19.
in sak an, fr. 3, c. Ace. der Sache und Dat.
der Person, Jemandem Vorschriften ertheihn,
inoTifrto&cu T. 4, 6: maht insok Sk. 44, 1;
|>atu!i £>an i. Sk. 45, 6 ; £>ata insakands bro£>rum
T. 4, 6; at Neikaudemau insakandin im Sk. 52,
6; }>o nu insakana vesun fram Iohannc Sk 44, 20.
u s s a k a n , fr. 3, c. Ace. der Sache und Dat.
der Person, Jemandem Etwas ausfuhrlich er-
brtern : ussok im aivaggeli, dvt&iui]V ctvioig to
evayy.iliov G. 2, 2.
anain sakan, fr. 3, TiQogctvatid-iaOai, in-
super traderc, der friihern Erortermig hinzu-
zufilgen: mis ni vaiht anaYnsokun G. 2, 6.
sakja, m., Streiter: ni sakja (Lb.: ni sakjis
st. sakjas?), cifiayog T. 3, 3.
sakjo, f, Streit, pdyjy. gabairand sakjons
t. 2, 23.
frisahts, f, Bild, Beispiel, Rathsel; ii'xojv
K. 15, 49. k. 3, 18. 4, 4. C. 1, 15. 3, 10;
CMtaf Ph. 3, 17. th. 3, 9. T. 4, 12; vndduyau
J. 13, 15; VTioTVTuaoig T. 1, 16. 1. 1, 13; ai'viyfia
K. 13, 12. Gr. 2, 203. 3, 626: saei ist frisahts
gii£>s k. 4, 4. C 1, 15; f. sijais £>aim galatibjan-
dam in vaurda Lb. ad 7.4, 12; du frisahtai 7'.
1, 16; du f. atgaf izvis J. 13, 15; ci uns silbans
du f. gebeinia th. 3, 9; saihvam p>airli skuggvan in f.
K. 13, 12; bi f. Jsis C. 3, 10; sva bairaima frisaht
£>is himinakundins A'. 15, 49; £>o samou f. inga-
leikonda Lb. ad k. 3, IS; svasve babai]> f. unsis
Ph. 3, 17: f. habands hailaizc vaurde t. 1, 13.
gafrisah tjan , abbilden: gafrisahtiji in stti-
nam, ivTiTvmouivi] tv ).i&ot.g k. 3, 7.
galiisahtiian
sokjan.
293
gafrisalitnan, Gr. 1, 854. 4,23, ein Abbild
sein: du luiljai gafrisahtnai in (izvis) als Randgl.
•u : ante gabairbtjaidau Xristaus in izvis, ayptg
ov uoiHpuid-ii Xyiaxog iv vuiv Lb. ad G. 4, 19.
gasahts, f., fktyxos, Vorwurf, Tadel: <lu
^asabtai /. 3, 16. Sk. 51, 11; du g. jainaize un-
scleins Sk. 52 , 14 ; ni usfnilandans J >o gasabt
SI,. 52, 15.
i n s a li t s , f., (Su'jyijOis, Enilhlung, Erlirterung,
Heweit: insahts Sk. 47, 2; Li silbius (st. sil-
boos?) apaaatmlau insahtai K. subscr.; bi Sa-
Lailliaus i. Sk. 45, 21 ; at svaleikai jah sva bairhtai
i. Sk 46, 12; mcljan insalit bi £>os vaihtins //.
1, 1; ufar i. manniskndaus Sk. 47, 19.
unsahtaba, adc, ouokoyovpevwg, unbestrit-
ten T. 3, 16.
u it .indsu k s, unwiderlegbar : unandsok kun{>i
Sk. 47, 20.
sokns, f, £ijTr;oig, Untersuchung : {^oci sok-
nini andslaldand mail T. 1, 4; siukands bi sok-
nins jali vaurdajiukos T. 6, 4; \>os dvalons jab
untnlons s. bivandei t. 2, 23.
sitkjan, C. Ace, quaerere aliquid; Etwas
tucheii, untermchen; gewbhnlick L,r l rtivTi; dock
tiuch avc(L.i]T6tv L. 2, 44; tm&Ttiv M. 6, 32.
Mr. 8, 12. L. 4, 42; ov&rtiv Mc. 9, 10. (sa-
inana) 12, 28. (mi|> c. Dat.) 1, 27. 9, 14. 16.
ahtiv L. 1, 63; atteul&ai Mc. 11, 24; — ab-
liiingig veitvodifja ana c. Ace, ficegrvoiav xaxa
uvoc; Mc. 14, 55; — bi c. Ace, tuft tivo^
J. 16, 19. Sk. 43, 3; — du c. Dat., nagee
meg Mc. 8, 11. Sk. 43, 3; — mif) c. Dat,
Zrixiiv utrcc rivog J. 16, 19; au^ijTiiv tivi Mc.
9, 14 od. agog Tiva Mc 1. 27. 9, 16; — der
Inf. Mc. 12, 12. L. 6, 19. 9, 9. 17, 33. 19,2.
47. 20, 19. J. 7, 1. 19. 20. 25. 30. 8, 37. 40.
10, 39. 11, 8. 19, 12. R 10, 3. K. 7, 27. Gr.
4, 115; — der Ace. c. Inf. J. 7, 4. Gr. 4,
115; — ei c. Conj. st. des griech. Inf. G. 2,
17; — tin Fragesatz Mc. 9, 10. 11, 18. 14,
11, L. 5, 18: ik ni sokja liaulicin meina J. 8,
50; ni 5. izvaros aihlios ak izvis k. 12, 14; Ina
Jiata kuni taikn sokrij) Mc. 8, 12; •>. ^Ia-j,\aba
L. 15, 8; saei 5. saivala seina ganasjan L. 17,
33; s. sik uskunjiana vi.san J. 7, 4; iiaulii]>a .vina
s. J. 7, 18 ; saei s. Iiauliij>a | ■ I > sandjandins tik
J. 7, 18; livas fiuk s. usqimau J. 7, 20; saei
s. jab .stojij) J. 8, 50; ni s. sein ain K. 13, 5;
liva sokcij) mi{) [iaim Mc. 9, 16; allata J i.sli\ali
f)ci bidjandans s. Mc. 11, 24; lesu s. Mc. 16.
6; ». mik / 6, 26. 7, 34. 36. 8, 21. 13, 33;
bva mik s. usqimau J. 7, 19; I. mis usqiinaii J.
8, 37; s. mik usqiman J. 8, 40; bi ]>ata s. mi]>
izvis misso J. 16, 19; hvana s. J. 18, 4. 7; jabai
nu mik s. J. 18, 8; kustu s. |>is in mis rodjan-
dins Lb. ad A: 13, 3; all auk Jiata ])iudo» sok-
jand M. 6, 32; allai f>uk s. Mc. 1, 37; uta ».
Jiuk Mc. 3, 32; {laimiK'i s. uscjiinan J. 7, 25;
Krekos bandu^L'iii s. K. 1 , 22; ni ainsliuu sein
sokjai K. 10, 24; saei s. gu{> Sk. 37, 1; blaif
I .mi .intaj dcis meinis ni sokida iV(7(. 5, 18 ; sokid.i,
bvaiva gatilaba ina galevidedi Mc. 14, 11; s. ina
gasaihvan L. 9, 9; s. gasaihvan lesu L. 19, 2;
s. Pcilatus fraletan ina J. 19, 12; usdaudo s. mik
t. 1, 17; sa alta fieins jah ik vinnandona soki-
dedum fiuk L. 2, 48; bva £>atei sokidedujj mik
L. 2, 49; svaei sokidedun mip> sis misso Mc. 1,
27; s., bvaiva imma usqistidedeima iWc. 11, 18;
s. ina Midgretpan Mc. 12, 12; s. ana lesu veil-
vodi|>a Mc. 14, 55; s. ina in ^auijijam L. 2,
44; managcins s. ina L. 4, 42; s. , bvaiva ina
iiinatliereina L. 5, 18; alia lllli fi s. attekan
imma /.. 6, 19; bokarjos s. ina usqistjan L. 19,
47; s. Jiai bokarjos Dslagjan ana ina handuns L.
20, 19; s. ina pai ludaicis usqimau J. 7, 1; lu-
daieis s. in Jaizai dulji.-ii J. 7, 11; s. ina ijafalian
«/. 7, 30. 10, 39; s. ]:>uk nlvairpan slaiuam ln-
daieis J. 11, 8; ni sokci lausjan K. 7, 27; ni .•-.
qen K. 7, 27; poei iupa sind, sokeiji C. 3, 1';
qam sunus mans sokjan jab nasjan Jjaus fralusa-
nans L. 19, 10; sokjands spilda nam L. 1, 63;
ni s., Jiatei mis bruk sijai A'. 10, 33 sokjandans
294
jjasokjan — ussaljan.
du imnia taiku Mc. 8, II; s., liva ist Jiata us
Aanbaim usstandan Mc. 9, 10; s. Iesu J. 6,24;
seina garaiblein s. stiurjan R. 10, 3; jabai s., ci
•araibtai domjaindau in Xristau , bigitanai sijum
(i. 2, 17'. bairn Li sviknciu du ludaium sokjan-
ilam Sk. 43, 3; sokjandans mib im Mc. 9, 14;
• abausjands ins sainana s. Mc. 12, 28; sokjan-
rlons ina L. 2, 45.
gasokjan, c. ^Icc, Etnas suchen; &tuv
n R. 10, 20; imyqrih' rt PA. 4, 17: ni batei
gasokjau giba , ak gasokja ak(ran) Ph. 4, 17;
mib Jsaini niik ni gasokjandam R. 10, 20.
mi bsokjan, c. Dal. , ov&Tih' tivi, mit
Jemundem suchen, dispitiiren: dugunnun niib-
sokjan imma Mc. 8, 11.
ussokjan, c. Ace, Jemanden ausforschen,
imtersuchen, yericht/ich rerhoren; tgtwav J.
7, 52; dia/.oivtiv nvd K. 4, 7; sonst avuy.oi-
rtiv : nib niik silban ussokja K. 4, 3; saei us-
sokei[> inik K. 4. 4; bvas buk u. K. 4, 7; us-
sokei jali saibv J. 7, 52. Sk. 52. 17; vibra bans
niik iissokjandaus K. 9, 3: ussokjada fraiii allaim
A'. 14, 24: pi frani izvis nssokjaidau Lb. ad
A 4, 3.
sukeins, /'., das Snellen, die Untersuchuny :
varb sokcins us sijionjam lobannes mi]> ludaium
l)i sviknein Sk. 41, 12; ciban garaiblaba var],
bi sviknein s. gavagida Sk. 41. 22.
sokareis, in., gv'Cijtijtijc, sophista, Forscher:
livar sokarcis bis aivis K. 1, 20.
>akku&, /«•, ociy.y.og. Sack Gf. 6, 73. GV. 3.
450: in sakkau jab azgon M. II, 21; in sakkum
jab trieon sitandeins L. 10, 13.
Sal am. Jb'«/.<4, Maniisname.ir. sunaus Salami's A.
3, 35; -»5r7. A6. ad k. 6, 15.
Salami el, 2a'/.a(hi]'k, Mannsnamen: sunaus
Satabielis A. 3, 27.
salbon, sutben Gf. 6, 191. Gr. 2, 78; uvgii.nr
Mc. 14, S; /oi«i' *■ 1, 21. sonst cdii(fnv\ —
abhiinyiy der Ace. M. 6, 17. Mc. 14, 8. k. 1.
•jl; _ ,/ rr />„/. inslr. L. 7, 46. J. 11, 2. 6V.
4, 639. aleva baubid mcinata ni salbodes A. i .
46; soei salboda fraujan balsana J. 11, 2; salbo
baiii)i[> fiein M. 6, 17; salbon mein leik Mc.
14, 8; sa salbonds uns k. 1, 21.
gasalbon, salben; y_ginv L. 4, 18; sonsl
a)M(fiiv; — abhiinyiy der Ace. Mc. 6, 13. 16,
1. L. 4, 18. 7, 39. J. 12, 3; — der Dat. instr.
Mc. 6, 13. L. 7, 39. 46. Gr 4, 639: gasalboda
mik A. 4, 18; g. J^amma balsana A. 7, 39: bal-
sana g. fotuns meinans A. 7, 46; g. fotuns tenia
J. 12, 3; gasalbodcdun aleva managans siukans
Mc. 6, 13; ei gasalbodedeina ina Mc. 16, 1
salbons, f, uvgov, Salbe: daunais bizo.-
salbonais J. 12, 3.
saldra, /"., lirgaTti/.ia, scurrilitas, schmutiiyer
Will: saldra E. 5, 4.
saljan, opfern Gf. 6, 174. Gr. 2, 54. Grm.
25. 690. Grr. 555. 893; b*tei saljand Kudos,
skobslam saljand, a &vu t« e&VT], (iamoviotg
t/Vfi K. 10, 20; Jian paska salidedun , ot& to
nao%a e'dvov Mc. 14, 12; du saljan, rov irv-
- fiiaaai A. 1, 9j hunsla s. guf>a, 'J.ctTQiiuv noo$~
(pevHV TO) fttuj J. 16, 2; f)atci galiugam saljada,
iiSo,l6&vTov Lb. ad K. 10, 19.
ga saljan, dass.: gasaljands sik faur mis linns)
jab sauTi guba SA - . 37, 8; galiugagudam od. ga-
liugam gasalij) . hSm/mOvtov . Gblzenopfrr K.
8, 10. 10, 28.
saljan, Herberye neltmeu, b/eiben Gf. 6, 176
Gr. 2, 54; jWM*!' Jfc. 6, 10. L. 9, 4. J. 10.
40. 11,6; y.caalvtiv L. 9, 12; — abhiinyiy at e.
Z>«<. , £,iVUio~&ca nctQtt tivl K. 16, 19; ^t(-
(ttviiv nooz riva K. 16, 7; naQapuvtiv .tooc
rtva A*. 16, 6; — in c. Dai. , rigoguivnr ev
TWi T. 1, 3: at izvis vaitei salja A'. 16, <) : at
J^aimei jab s. K. 16, 19; bar saljaib flfc; 6, 1(1;
ei saljaina A. 9, 12 j salida jainar J. 10, 40; s.
in baniniei vas stada J. 11, 6; bar saljib A. 9,
4; saljan at izvis A". Hi, 7; s. in Aifaison T. 1. 4.
ussaljan. y.«TO.h'uv. Herberye ne/uueu. du
s;ili[nos — saiiijiin
is\:>
(rawiurlilis mans -alai[> in gard ussaljan Lb. ad
L. 19, 7.
s h I i [> v o s , /". pi., Herberge ; uovi) J. 14, 23 ;
uovrti J. 14, 2; xaxnlvuu Mc. 14, 14; !~ivia
Phil. 22i Gr. 3, 427. 524. 532. hvar sind sa-
libvos, jiarei naska matjan Mc. 14, 14; in yarda
.itlins inciuis s. manayos siud J. 14, 2; salijivns
at imiiia gataujos J. 14, 23; manvei mis s.
nut 22.
Salmon, 2aXfuii0, \Jannsnamen: sunaus Sal-
monii L. 3, 32.
Salome, Ettkiafrt), Weibernamen: Salome Mc
15, 40. 10, I.
salt, «., ul«g, S* (y 0, 2*85 Gr. 3,381. /,46:
gAf) salt; i[> jaliai salt unsaltan (hand) vair£>i£>,
hv« garapbda Mc. 9, 50. L. 14, 34; hvarja-
Inli liun.-le salla sallaila Mc. 9, 49; vaurd izvar
sinli-ino in anslai s. yasiinofi siai C. 4, 0; ha-
l)ai[i in izvis salt Mc. 9, 50.
saltan, (salla, saisall Gr. /, 565) «?.i2;iv, sal-
zn> : hvarjaloh Imnsic salta sallaila Mc. 9, 49.
unsaltans, Gr. 1, 1018, uvct7.og, ttngesal-
zeii: jabai sail unsaltan vair[ii[) Mc. 9, 50.
s a m a , derselbe , der niimliclie Gf. 6, 20. Gr.
2, 55. 3, 4. 046. 4, 519. SA-. 72. E» iibrrlriigt.
1 ) allein sle/iciul, a) ohne Arlic. I sania is, idem
illi- S/'. 47, 2 ; sari gatavJoa f>oba du samin, o rrot-
>;ff« s - r« aiufoxeoatv E. 2, 14; samo (Yai{>jai[i, ro
orrro aoovii'&t k. 13, 11; ei s. hngjaima jah s.
fra]>jaima, rw «i)rw aToiynv Ph. 3, t0; — /y) (Hit
Artie: 6 avrog: s.i soma »S/,\ 40, 1. 50, 13; ains
jali sa sama Sk. 45, 20; ain ist jali Jiata samo
|iizai biskahanon If. 11, 5; ]>amniuli samin Sk.
40,21; ^atuli samo jali M. 27, 44; [>ata s. tan-
jand M. 5, 40. 47. L. 0, 33; j'ala s. laujai]>
E. 6, 9; hi |>ata s. frelnin ina Mc. 10, 10; ei
[wla s. hngjaiji Ph. 2, 2; {>ata s. viinmij) jali
jus Th. 2, 14; j>ata s. in izvis inisso frajijan-
dans R. 12, 10; ]>ata s. frajijan Ph. 4, 2; ]io
samona ixvis ineljan Ph. 3, 1. — 2) bei einem
Subst., a) ohne Artie, nackgestellt , fig: ana
li-ra samin L. 17, 34; du leika samin Lb. nd
Mc. 10, 8; — b) mil Artie: it mvtifi sa lama
K. 12, 11; |>amma samin It. 9, 21. k. 12, 18.
f>ana saman K. 10, 3. k. 4, 13; }>aim tatuaiu /.
12, 18; j)iiai samon L. G, 38; [>o sammi /..•>.
IS. 8, 10. Ph. 1, 30. 2, 2; |>izo samono k. I.
0; [latasamo k. 3, 14; |>amma samin L. 2, 8, | Hi
samo R. 12, 4. K. 10, 3. /.. 6, 1.1 Dock debt
(inch: sama frauja allaize , it (tiirog y.vowg 1UXV
TutV R. 10, 12; im jali izvis sama frauja isl in
liiminam , avriuP xui i'tiuji' it /.vitiog tortv tv
ovQccvotg E. b, 9. — 3) /« Zttsniiwicnutzitiiyeii
Gr. 2, 671: samafrafijis , saiiiakiins , sainalaud.-,
samaleiks, samaijiss, samasaivah, sainaleiko
lust ns am s, f/T«,To'i9->jroSi ersehnt Gr. 2, 573.
= urof>rjns mciiiai liubaus jali luslii.saiiians Ph. 4, 1.
s a in a n a , adv., ztisumincn, zitt/triih ; 1) <<■«';
6'. 4, 3. T. 5, 13. S£. 37, 2; «•! s. n.ij> imma
liuaima Th. 5,10; — 2) *Vu To aVTO: malaii-
deins s. L. 17, 35; jaliai -aijimi[> alia aikklesjo
s. Af. 14, 23; — 3) ovv- in Verb, comp.: s.
arbaidjandans, ovva&?.ovvng Ph. 1, 28; bralita
».. avvaycr/tov L. 15, 13; du mij>easviltan jab
s. liban, iig to ovvanofravtiv xal Ov^fjv Lb.
ad k. 7, 3 ; gahausjands ins s. sokjaiulans, ctxov-
occg avrtZv ovl,}jtovvtiov Mc. 12, 2S; ryl. Gr.
3, 201.
sama|), adr., nach eilt mid dcinselben Ortr
hin Gr. 3, 201, st. aw- in Verb, comp.: s.
^yan, awayiodcu K. b, 4; s. yarinnan, aw-
ioyia&ca K. 14, 26; >. gavandjan, irohl avv-
(Qytaffci st. irrl to avTit uvea, Lb. ad K. 7,
5; s. rinnan, trtiavi'Torynv Mc. 9, 25.
Samaria, SauaQita, Landemamen ; pairh midja
Samarian jah (jaleilaian L. 17, II.
Samareites, ScffiaQHTijg, Eintco/nier com
Samaricn: Samareites L. 17, 16. J. 8, 48; in
liaim Samareite L. 9, 52.
s a m jan, im ge fallen suchen; samjan si 5 , tvxgo-
o~W7l? t (lai G. 6, 12. Gr. 4, 30; mannam sam-
jandans, c'tvQ-QwTtanioxoi C. 3, 22.
2.46
Saraipta
saar«a.
Saraipta, EctQtnta, Ortsnamen: insandif>s vas
in Sairaipta Spidonais L. 4, 26.
Sarra, Socket, Weibernamen: vairjsif) Sarrin
sunus R. 9, 9.
sarva, n. pi., Waff en; onla R. 13, 12; ncev-
nnlia E. 6, 11. 13. Gf. 6, 267. Gr. 3, 446:
gavasjam sarvam liuhadis R. 13, 12; gahamo[>
izvis s. gu|:>s £.6, 11 ,- nimif) sarva gu£>s E. 6, 13.
satana, od. satanas, *»., aar«vas, Satan:
satana Mc. 3, 26. J. 13, 27. K. 7, 5. A-. 11, 14.
Th. 2, 18; od. satanas Mc. 3. 23. 4, 15; aggi-
lus satanins k. 12, 7; satanin ilfc. 1, 13. k. 2,
11. r. 1, 20; satanan Mc 3, 23. L 10, 18;
salana Mc. 8, 33.
*«apan,/V. 3, salt sein Gf.6, 153. Gr. 2, 43.
sa{>8, satur, satt, ifi7it7i'/.ria/.ievog L. 6, 25;
xixootofiivog K. 4, S; — mit vairfsan, ifinh]-
ti-to&ai J. 6, 12. Sk. 50, 15; sonst yoQTu-
Zto&cti; — sad itan c. Gen., sich an Etwas satt
essen, yiui^uv rt)v xoiXiav civtov ano rivog
L. 15, 16; xoordZtodcu ano rivog L. 16, 21.
Gr. 4, 627. 729: sads vair£>an Ph. 4, 12; gair-
nida sad itan haurne L. 15, 16; od. gairnida sajj
itan drauhsno L. 16, 21; sadai siju£> A*. 4, 8;
s. vairf>if> L. 6, 21 ; s. vaur^uf> J. 6, 26; s.
vaur^un Mc. 8, 8. L. 9, 17. J. 6, 12. Sk. 50,
15 ; let faur£>is sada vairf>an barna Mc. 7, 27.
i= jus sadans nu L. 6, 25.
sop?, "., nkrjnfiovi), Siittigung: du so]ja lei-
kis C. 2, 23.
gasoJ>jan, c. Ace, Jemanden siittigen: c.
Gen. der Sache, ififiXrj&iiv xiva rivog L. 1,
53 ; c. Dat. instr., yoQtd^nv rivet rivog Mc. S,
4. Gr. 4, 674: gredagans gasojaida £>iu]be L. 1,
53; hvajjro {sans mag hvas gaso{:>jan hlaibam
Mc. 8, 4.
Saudauma, 26doua, Ortsnamen : sve Saudauma
J^au vaurfipima R. 9, 29.
Saiidaumus, m., Eintcohner der Stadt So-
dom: air£>ai Saudaumje M. 11, 24; us Saudau-
mim L. 17, 29; od. Saudaumjam M. 11. 23.
i»/c. 6, 11. L. 10, 12.
s*uil, w. GV. 1, 606. 611, i',hog, sol, .Sonne
Gr. 3, 349. Grm. 400; *<cA< o/jne Artie. Gr.
4, 383: f>an gasaggq eauTl Mc. 1, 32; s riqi-
ie\f> Mc. 13, 24.
Saulaumon, 2o/.o(iu>v, Mannsnamen : Saulau-
mon iW. 6, 29 ; in ubizvai Saulaumonis J. 10. 23.
•sauljan, beflecken Gf. 6, 186.
bisauljan, fiutivtiv , besudeln: ajj^an all
hrain hrainjaim, i£> bisaulidaitn jah ungalaubjan-
dam ni vaiht hrain, ak bisaulida sind ize jah aba
jah mijjvissei Tit. 1, 15.
bisaulnan, Gr. 1, 854. 4, 23, (xiaivta&ai,
sich besudeln, sich verunreinigen : pi ni bisaul-
nodedeina J. 18, 28.
bisauleins, f, ^tokvofiog, Besudelung . af
allamma bisauleino (so st. bilauseino?) Lb. ad
k. 7, i. Gr. I, 605.
sauls, /., arikog, Saule Gf. 6, 186: sauls jah
tulgif>a sunjos T. 3, 16; f>aiei Jjuhtpdun samkk
visa.! G. 2, 9.
saun?, n.?, Ivtqov , Siihne Gf. 6, 242. Grr.
622. Gr. I, 56S: giban saivala spina fanr nia-
nagans saun Mc. 10, 45.
ussauneins, f, Aussbhmmg , Versoltnung :
ei manaspdais gavaurhtcdi ussaunein Sk. 37, 9.
Saur, ft*, 2voog, der Syrer: Naiman ta Sanr
L. 4, 27 ; at (visandin kindina Syriais) raginondin
Saurim Kyreinaiau Lb. ad L. 2, 2.
Saur a, 2vota, Liindernamen : qam ana feta
Saurais jab Kileikiais G. 1, 21. Gr I, 48.
Saurinifynikiska, v. Fynikisb
saurga, f, Sorge ; fiiQiuva Mc. 4, 19. L. 8,
14. k. 11, 2S; sonst Jtwnj G/". 6, 274. Gr. 3,
489: so saurga izvara du fahedai vairf>ib J. 16,
20; s. mis ist mikila R. 9, 2; so bi guh 4. k.
7, 10; s. meina allaim aikkesjom k. 11, 28; ci
aftra in saurgai ni qimau at izvis k. 2, I ; ibai
aufto managizpin s. gasiggqai sa svaleiks *. 2, 7 .
saurga haban J. 16, 21. 22. k. 2, 3; s.iurgos
Bqurgan — seina.
2«n
|)i/,oi libainai* Mc. 4, 19; af saurgom /-
8, 14
saurgan, hvntiod-at, sorgen, in Sorge sein;
— bi c Ace, pufffnw tugi wos M. 6, 28.
Gr. 4, 613. 664. 839: l)i vastjos hva saur-
gaij> M. 6, 28; oi f>eei SMtrgaiJ) k. 2, 4; ei ni
s. Tfi. 4, 13; saargaideduf) lii gu|> A. 7,9) J > ;» i .«
Li gu[> Morgan ixvis k. 7, 11. Gr. 4, 58: saur-
gandaxu /-. 6, 10; jus >. vair|>i]), vpti^ Xvntf-
&?'iaia»t J. 16, 20.
sau[>a, f, ratio, Grand: in bvo »au)>o. riVt
/.o;w A" 15, 2.
8au[>», /«., ii vaia, das Offer eincs grschlach-
teteu and gekochien Thiers Gf. 6, 164. Gr. 2,
21. 3, 326. 495. Grm: 25.690: aigaf sik silban
od. gasaljands sik faur uns hunsl jab sauj) ^"(:i
//'. 5, 2. Sk. 37, 8; od. usgihan leika izvara
saud qivana Ii. 12, 1. Sk. 61; managizo ist al-
laim ]>aim allbrunstim jali saudim Mc. 12, 33.
Seidona, Sidwv, Ortsnamen: in Saraipla Sei-
donais L. 4, 26; vgf. Lb. ad L. 2, 2; Tyrai
jab Seidpoai L. 10, 13. 14; J)ai bi Tyra jah
Seidona Mc. 3, 8.
Seidoneis, die Einwohner der Sladt Si-
don: in Tyre jab Seidonc landa Lb. ad M. 11,
21; in markos (af markoin) Tyre jah S. Mc. 7,
24. 31; f>ize faur man-in Tyre jah S. L. 6, 17;
Tyrim jab Seidonim M. 11, 22. Gr 4, 290.
Srim on, £iucjv, Mannsnamen : Seimon Mc. 1,
36. L. 5, 5. 7, 43; S. Paitrus L. 5, 8. J. 6,
68. 13, 24. 36. 18, 10. 15. 25 ; Seimonis Mc. 1, 29.
30. 6,3. L.5, 3. J. 6, 71. 12, 4. 13, 26: J.is S.
Lb. ad Mc 1, 16. L. 4, 38; Seimona Mc. 3,
16. L. 5, 10. 7, 44: Seimon L. 6, 14. 15; od.
Seimona Mc. 3, 18. 15, 21; Seimon L. 7, 40.
•Seimonus, dass.: Paitraus Scimonaus J. (>,
8; Scimonau £.5, 4; Seimonu Mc. 1, 16.
Seina, Siva, Namen eines Berges: Seina fair-
guni ist in Arabia gamarko £>izai nu Iairusalem
G 4, 25; af fairgunja Seinai G. 4, 24.
seina, Gr. 1, 780, sein Gf. 6, 6. Die drei
lie/lexiccasus seina, sis, sik gelten fur title Ge-
schlechler und fiir jeden Numertu , ganz toie
die lot. sui, sibi, se Gr. 4, 321-4. Sie stehen
/, tcenn das Pron. 3 prrs. zum stehenden Verb.
grliihl und uuf dessen Subject sich beiieht; 1;
al/i'iii stehvnd : a) im Griech. tin einfuches
Verb-- act. od. pass. od. med. : cc) sg. in. : ohta
sis Mc. 6, 20. J. 19, 8; bvo Jiaurfte gataujijj
sis L. 9, 25; gavasida sik M. (i, 29; gavandjai
sik L. 17, 4. 32; gavandida sik L. 4, 1. 14. 8,
3& 40. 17, 15. 19, 22; alvandida sik L. 19, 15;
afvandida sik Sk. 39, 4; ushof sik M. 11, 1-
usbailiah sik M. 27, 5; gasleipi]) sik Mc. 8,36:
skamaip sik Mc. 8, 38. L. 6, 26 ; skamaida sik
/. 1, 16; gaskamai sik ik. 3, 15; inmaidida sik
Mc. 9, 2. ataugida sik L. 9, 8. AT. 15, 7. 8;
gahaftida sik L. 15, 15; idrcigo $ik L. 17, 3;
gafalb sik J. 8, 59. 12, 36; skaftida sik J. 12,
4; skaidaip sik K. 7, 15; sik gaparbij> K. 9,
25; gakann sik K. 15, 28; gaunledida sik it. 8,
9; gagaleikojp sik k. 11, 14; dugavindip sik /.
2, 4; afgaf sik Phil. 15; — jl) pi. m.: obtedun
sis itfe. 4, 41. J. 6, 19. 9, 22; gavandidcdun
sis L. 2, 20. bugjaina sis L. 9, 12; gaqepun
sis J. 9, 22; atangidedun sik M. 27, 53; ga-
vandjaina sik Mc. 4, 12; gavandidcdun sik L. 2,43.
10, 17; gavandjand sik t. 4,4; gaqeman sik Mc. 7,
1; atbabaidcdnn sik Mc. 10, 35; afskaiskaidun
sik L. 9, 33; galisand sik L. 17, 37; varmide-
dun sih J. 18, 18; gatidgjand sik Ii. 11, 23;
gagaleikond sik it. 11, 15; afvandidedun sik I.
1, 15; mi|j sis misso sik andrunnun Sk. 41, 10:
galaisjaima sik Sk. 45, 7; — y) sg. f.: gaVddja
sik Mc. 3, 20; gavandida sik L. 1, 56; atnebvida
sik L. 10, 11; huljai sik K. 11, 6; galaisjai
sik T. 2, 11; — d) pi. f: obtedun sis Mc.
16, 8; idreigodedun sik M. 11, 20; galcsuu
sik Mc. 4, 1; gaqemun sik Mc. 5, 21. 10, 1;
laisjand sik T. 5, 13; — t) sg. n. : fairra
habaip sik Mc. 7, 6; gahveilaip sik L. 10,
6; — £) pi. n. : run gavaurhtedun sis Af. S,
38
t2, mrm-,
a m. i«, » — ft) «*f, «) *§.
■ 1.7, 39; ci ailM ai ah ak £. 4, 2"
t t, 42: fra. ak n£ja. «r»^ *. 14, 13:
*f> i. ak £ 16. 3; ftaa4*af> - » J. 11 32.
<k* ji'TiIiHii r—ihiitf-J i,l '1 af ak
A t 2, 21, «$n aft t,ilT|ili Jfc. 3, 24:
Jfc. k' A ra4pi J. 9, 21; — £ at «Td^
*ak»ak Jfc2,«:£a«
£.18,9; Jaasaalakl 4,3;
1 1 IpI ■ -* «k Jfc 8, 14; M l ill * ->
ak Jfc. 9, 8-, - fcak-J -1- i. « Jfc 4.
<3; i, ii ril * 41 16, 14; fayfr- „ A
£ 7, 3D; — D «F /"-- 9* - ■» *• * «.
■aakaai ak a*ia 7.8,' 22; ataa. a. a. -at£> ft!
1L »: «. ^ ft ifjaa ■■■!■■■ ki G. 6, 3, ?$> »
a a. £. 18.4: «fluafxa bit Jfc. 5. 39; faaa
a. a. «** X 7, 18: raiafc af a. a. J. IS, O;
fca- a. a. tmipi K. 18, 2; f^agftjal * «■ «- *- 10,
7; ia a «. 1 it Iji bakal G. 6. 4; eaabai -
■.at. S 2, 14; kwidai aft aa*aa Me. 8, 34;
aiafcai a. a. Zt 9. 23; an iaafcdf* * Wai i r a f i > a.
i- L- 14. 1L IS. 14. -*^ a. a, X. 11, 34;
a. a. gaf» aaaai gata*ia* t 19, 7; fii alai a. *-
J 19, 12; galkni .. * K. 11. 28; a. a.
t 10, 18. gaf a *. G. 1, 4; aftgaf
«. a. £L 4. 2; a. a. aleaf £ 3, 2S; a. a. fisjaj>
£ 8, 28; a. a. a rfa a iUj XL 2, 7; gahaaaiia a.
a. Ft 2, 8: a n ala fi a) u Jfc. 3- 26. — 0)fL
JL9,3;aft A*m, a*r*a- t 6, 5. £. 4, 19
«. * gj{. ai a ii r iii F. 8, 99? — y> aa. au ai
fiakft ak. dU JJ. 14. 14 —
mmm Jfc. 4, 4L £ 2, 15. i 18.
17; f Alt laa «$>.».Jfc. S,16:4»».ai
9, 34 «q> «. «. ck
St 41, 10; nflrii. 4. «. «. L. 4. 35. 6.
11; aafcaa -3> a. at. J. 6, 42: atfcaa. ait a,
JL 13, 22; — 3) jat «..- » - ak -»• W-
G. 3, 17. — ft; /mo.,-: a-) at ■..-
-> » -k» Jfe 1, 27; lll l
4. *. am. Jfc. 9, 10 ] aVli laa 8a a. aa. Jfc 11.
31; J An l aa mi[, f . «. £ 20, 5. 14: «*£*>
8aa.aa.4k.fl 35. 12, 19: — £ at /:.-
ak aaiaaa Jfc. 16. 3. = //. Et *ekt
ftyA a Fcf4^ 1) aa/ afaaaot 8a4/.
, ay hn emem bf- m) im Grieek em
Wen, met m\ aagatr kaana aic M.
3, 41; o-p. ak «. 8. 12 - /I) la«»: a,
aa..- r ' ak Z. 19, 12; afl aiT jia ak Pt-
3. 21; asraaaitaaa A kmipm L. 10, 29; —
a) ak a«aa, imnm. m. m -. akraa kaicaa af ak
aaWa X 13, 4; [»U 8a 8«kai ait aaljw *~
A mVm Me. 12, 33; a. a b ""i" *«•- ",
31; afaftaa a. a. t 2, 13: - a^ at..- <^». -
W aaaa*..- aa. -.: ««aajaa4a al JT
J. 18, 18- 24. ■ I aft C 2, 13; «*-
aft C 2, 18; afafcdjwli A fit 2, 4;
* *c 14, 67; fa i . irj .il. aft Jf.
0. 22. Me. 5, 3a 8. 33- L. 7, 44. 9, 24
■ ■ !). ■< . «3c X. 7, 9; - jat *.- jtl| M
•k fle.2,8; mm i f ■ il j . Ii. «k «-^ Ttt.
1,14: b n -ijaaii— Al 7, ML 9, 89; att^aa-
4aaa aaV 1* 14, 1; l,H,*rTii In A L It, 13;
mfUmrm t. 3, 2; a«u,AJaii«i
t 3, 3; — jat «..- f» atjakft*.
A 18ialiai r. 4, 24: laiaj ■■ ii.ai ■ aft (
— fi) mvvi'. m. aa.- aa
Jfc. fl,8: limili aa ak L. U
ak t 4, 19; Hiiluli ak L, 18, 11: aafsar
-«* * -*— I*- 2, I
|> haUtaka ia ak C. 2. 14; g^
k' aft Jt 8, 18;
4. 4; aft a^jS^arf* It 2. 4 ;
&L 37, 8, aipaaas Uk airl aka»4aaa M. 44. o
and|>»g^aa4k* »i Si. -W, 2; — pL f.. Uifm-
.leias sik T. 2, 9; — J) W iOhin, JBTSw: at.
«.: sis sakia fraapstjaaas X. 9, 25. *itaa4s -
|lXt, 61 inrauktifs ia V 5 J. It. 38;
afsUkaaJs fija|>»a ia s. s. £. 2, 16: {:U at«i-
U&> sik silhaB & ft 20; » £aVaa4s nf
- pLm.: gado-jan »•* •*• !*■> » k «•-
ak « ia sis siikaai sik siU
jak gui— JTihii sik sJkaas 4a
ni fraftaaJ. X 10, 12. — 1) si* aaiis©.
^iijjioii: pL mu: k a Saa a rira in au*£> ss busso
Jfc. 15, 31; a$aa4aas 4- % au X.8,25, aaci
\saim Toajaaaaat nam* busso I *•*-
ro.,-: ajjjaaeass da sis busso Jfc 10, 26. —
2) aa/ aW Saa>. As tUJuxJen JVri, •) «W
rtarai /«/'. c crvra»: so- b»-: katkait iaa liakaa
da »is X. IS, 40; kaikak %opjaa J. si* X. 19,
15; — aa. f: ai al— ip.iria sik -akakaa St
51 4 — i friTw: *o. a*.; ptaarkta t»afif 4a
risaa mifi sis Jfc 3. 14. ai frihil a l liaoaaa
ue auf> sL> aiarcja^an Jfc 5, 37; aaf> 4a f>aiai
. — /*i av: b«4aa ina gaVifraa tairra s*s X
tawi ai TiMcdaa «ik ^iadaaoa afar sis
. — 7 I in der cmmstrmct a*« Ace.
c. la/*., aw aa Grieck e*Ti>, c Ja/1: sokei|>
sik a*kaaf>aaa \isaa J. 7. 4: ai varra rakaiaa
visaa sik galdka PL 2, 6; Biamadiiw sik «ftlaar
amisiaa PL 1, 16: aacJ jakai kvas taU aia }>
sik silaan XrisUa* \isaa. t* r*; xxtn&f* imrrm
S^tcroi tarmt 4. 10, 7; £>aas as
jia4iar sik «aniktaas visac
anrroiv Jwaaaav «•« 1-20,21'. — 4) in cuana
PmHic,, a) atrw: ufkaa^-a ia sis silkia |>o as
sis atakt atgaagaaaeia Jfc. 5. 30; — p*} mvr*}:
sm. mu: eaaaaaaa taanlts aftraait 4a sis Jf. 26,
75; gaf (xaaa a»ij> sis \uaadim Jfc 2, 26. L.
^aobuip {>aas a»|> sis Jfr. 5. 40; ei ga-
vrikai ^aos „i*alkli*s sciaaas {raas vaajaaaaas
4a sis L. r <iu (>aiak g ah ak p a di ai sis
ak S4. 43. 4. 4a ]
•aed. «a|> L 7, 9.
JL 12,48; aii
13, 16, gakaa. i.
ia 12; sad s*i.«i|> aaaai>a |am
J. 7. 18: g»a-aT»4i fxaaa ki ale
aa|» faaaaaa ■HnT sak X. 14. 12; saaa
-aa***.* c*~*p* t»- a> j, . ^ ai K a aaa si 4.
14,3l.-^ai:«>aiaaa-4aa.lik*iaa^.«a J
bar sik «OTa%aa4ai 4. 5, 15: L>ai braiaarau
{>aas fri|aa4aas ai fri]oa4 X. 6. 32.
seias, saas
afccsWrf aar rfartfc Gr. 4. 513, i
mtriek 4tm /innaaTrim Cca.
F«ra,ai
ajc4 tnnaa
•Vst, aaaa « ak4 mmf •fttmm Smlf. aa*
W« jlcicaaVa aocJca Gr. 4. 340 - /. aakaa
sttmtmdi scats. aW iri'aiji arf. at«r abaar: 1}
rod«> JL 8. 44: ai aiaskaa scia (n <oroi
slaa* seiaakc (cmf) Jfc b. 21: skaUa 4W
I ■ ! ■ » aaaa. afffta raL{*. «4. 38. 19; -
2) mmf pL «*.: - {* seiaa (ni mar) k^
jiaakaaitoa4aas«-2.4;— 3 mmf *m. f„ : fraa>-
!_■ -M, aaaaaa a - g * _» a ■•» _ »
Jfr. 5, 26; fciab^a ai soko|> xia aia ,ra <aa>-
n\>» JL 13, 4: — a4a* o 4ktakia4a kTaribak
4a sciaa, (Mr aa »a — a »>^ i t Smbtii^ «^ nx Smmm.
tfL LLmm J. 16. 32. Gr. 4, 76V = // B*i
mf-BM. : satri aaii a^ai atba sciaaaaaa ai(4>aa ;
k. 7. 10: ci fiaUfai alia k
tk. 1. It.— •< »..: fwij,, ,
23. ami Jfr. 10. 7. Ak 2, 30: sciaa Jfc 1.
,iaa* Jfr scia JT. 8, 20. X. 15.
300
seins.
12; seinaim C. 2, 14; seina L. 18,' 13 ; — /?) auf
pi. m.: leik sein usliramidedun G. 5, 24; bid-
jandans tins niman anst seina k. 8, 4; — y) auf
sg. f.: abin seinamma K. 7, 11; allamma aigina
seinamma L. 8, 43; tagram seinaim L. 7, 44;
— c) . . avrov: bezogen a) auf sg. m.: sei-
namma L. 1, 51. 54; seinaizos L. 1, 15. 72;
seinai E. 1, 20. 4, 16; seinamma L. 10, 1;
seina Th. 2, 11; — fi) auf sg. f: so inkilfio
sunau in aldomin seinamma L. 1,36; — d) o ■ .
avrov, bezogen a) auf sg. m. : seinis Mc. 8, 38.
L. 1, 69. 16, 5. R. 9, 23. G. 4, 6. E. 1, 5
9. 11. 3, 16 5 seinamma M. 5, 22. 6, 29. 10,
24. Mc. 6, 4. 8, 12. 10, 7. 12, 19. L. 1, 23.
3, 17. 5, 29. 9, 26. 14, 21. 15, 20. 18, 14.
20, 28. J. 13, 16. 15, 20. R. 11, 1. E. 1, 6.
4, 25. (ni fraleti£> ina ni vaiht taujan attin sei-
namma aifjjsau ai£>ein seinai Mc. 7, 12) ; seinana
M. 6, 27. 9, 7. Mc. 1, 6. 8, 34. L. 5, 25. 6,
40. 9, 23. 14, 17. 26. 27. G. 4, 4. E. 3, 16.
Th. 4, 5 ; auch ahman seinana veihana Th. 4,
8. Gr. 4, 567; bad ina gaggan in gard seinana
L 8, 41; seinaize Mc. It, 1. 14, 13. L.7, 19.
19, 29; seinaim M. 9, 37. 11, 2. 26, 1. Mc/6,
7. 4, 34. 8, 6. 10. 34. 10, 23. L. 4, 10. 6, 20.
9, 14. 43. 15, 22. 16, 1. 20, 45. J. 6, 3. 12.
22. 18, 1. 2. Th. 3, 13. Sh. 43, 3. 50, 16;
seinans Mc. 7, 33. 8, 27. 9, 18. 31. 13, 27.
L. 2, 28. 6, 13. 15, 5. 19, 13. J. 15, 13; sei-
naizos Mc. 6, 21. 8, 37. L. 1, 48. 7, 16. 10, 7.
15, 16. J. 3, 4. E. 1, 5. 2, 7. C. 1, 13. Sk.
39, 19. 40, 5 ; seinai M. 10, 39. 42. Mc. 4, 2.
6, 4. 8, 35. 36. 9, 41. 10, 50. 12, 38. L. 1,
68. 4, 24. 7, 12. 9, 24. k. 11, 3; seina M. 5,
32. 45. 9, 38. 10, 39. Mc. 8, 35. 10, 11. 45.
13, 16. L. 1, 58. 9, 24. 62. 16, 18. 17, 33.
J. 10, 11. 12, 25. 13, 18. 15, 13; seinos Mc.
14, 63. L. 18, 13. J. 13, 12; seinis L. 6, 45.
k. 2, 14. C. 2, 19; seinamma M. 5, 28. Mc.
6, 1. 11, 23. L. 8, 5; audi Mc. 4, 3; sein M.
7, 24. 26. Mc. 13, 25. L. 3, 17. K. 11, 4. Tit.
1, 3 od. seinata L. 9, 51; seina L. 6, 20. 16,
23. J. 17, 1; — /?) auf pi. m.: seinis E. 4, 17;
seinana Mc. 1 , 20. (frijondans viljan seinana,
(flXrjSoVOl t. 3, 4); seinans L. 16, 4; seinaizos
Sk. 51, 18; seinai M. 6, 7. X. 2, 8; seina i!/.
6,2. 5. 16. J. 15, 22; seinaizo L. 5, 15. 6,
18; seinaim Mc. 1, 5. 11, 8. L. 19, 36; seinos
Mc. 11, 7; seinamma L. 1, 66; seinaim J/c. 2,
6. L. 3, 15; seina 31. 6, 16. jWc. 15, 29; —
;') auf sg. f. : seinamma Mc. 7, 30. L. 1 , 56.
7, 44. J. 11, 2. 12, 3; seinana Mc. 10, 12. L.
2, 7; seinaim L. 1, 18; seinai Mc. 6, 24. 28.
L. 2, 36; seina J. 11, 28; seinis L. 7, 38;
seinamma L. 2. 19. 51; sein K. 11, 5. 6; sei-
naim flf. Ill, 19. L. 7, 35; — (?) aw/>£ «.;
ba framaldra dage seinaize vesun L. 1, 7; ga-
vandidedun sik in baurg seina L. 2, 39 ; £>oei
usfulljanda in mela seinamma L. 1, 20; — c)
ttiirov 6 . ., bezogen auf pi. m. : vastjos seinos
L. 19, 35 ; — f) u avrov . . , bezogen a) auf
sg. in.: allamma aigina seinamma L. 14, 33; —
/?) auf pi. m. ; leika seina E. 5, 28 ; — g) 6 . ■ 6
avrov , bezogen auf pi. m. : in kunja seinamma
L. 16 , 8 ; — h) 6 i'StOS ■ ■ i bezogen a) auf
sg. m.t (mata) seinamma K. 11, 21; — i'J) auf
pi. f: abnam seinaim E. 5, 24. Gr. 4, 354; —
i) 6 . ■ 6 i'diog, bezogen auf sg. m.: hauhij^a
seina J. 7, 18; — /;) . . avrov, bezogen a) auf
sg. m.\ vas ana aujsidom und dag ustaikneinais
seinaizos da Israela L. 1, 80; ei gu£> gibai izvis
ahman handugeins jah andhuleinais in ufkun£>ja
seinamma El, 17; — (j) auf pi. m.: distahida
mikil^uhtans gahugdai hairtins seinis L. 1, 51; —
;') auf pi. f. : Jnozei andbahtidedun im us aigi-
nam seinaim L. 8, 3; — I) 6 . . avrov, bezo-
gen a) auf sg. m. : gaband ina in qenais Filip-
paus brof>rs seinis Mc. 6, 17; saei inmaideijj leika
bauneinais unsaraizos du ibnaskaunjamma leika
vul£>aus seinis Ph. 3, 21; habands vinfiiskauron
in liandau seinai L. 3, 17; usgat y gandin irama
jainfiro mif> sinonjam seinaim Mc. 10, 46 ; var|}
seinaigairns — nnsels.
tO I
mi[>|>anei gudjinoda is in \ ikon kunjis scinis L.
I, 85 galai[> inn Li biulilja scinatnnia (xarcc to
iitoO-og avrtu) L. 4, 16; — ft) an/' pi. m.: du-
1 1 1 1 ri 1 1 11 bidjan ina galcifiaii liimlar markos scinos
ilfc. 5, 17; in <l.-ml)i[u>s liairtanc seinaizc E. 4,
18] — y) auf sg. in. und f, also pi. it.: ^oleip
i/\is- Akvila jali Priska nii[> ingardjon scinai
aikklesjon K. 16, 19; — 2) seins . ., a) 6 iav-
tov . ., bezogen a) auf sg. in.: seinana /2.8, 3;
srinaizos Sk. 50, 5; seinai Th. 2, 12; scina E.
.'), 28; sein E. 5, 29. Th. 4, 4; — ft) auf pi.
m. : seinana th. 3, 12; let jians dau]>ans fillian
spinalis (lauj>ans M. 8, 22. L. 9, 60; vairos sku-
lun frijon seinos qenins E. 5, 28 ; — 6) ctVTOV
it . ., bezogen auf pi. in.: seinos fravaurhtins
Tit. 2, 16; — c) 6 . . avroi, bezogen auf sg.
f : skalkiuop inij) scinaiin barnam 6'. 4, 25 ; —
d) 6 tdtog . •, bezogen a) auf sg. in.: seinamma
/.' 14, 4. T. 3, 4. 5; seinai M. 9, 1. Lb. ad
L. 2, 3. K. 15, 23; — ft) auf pi. nt.l scinaim
T. 3, 12; seinans T. 6, t ; seina garailitein sok-
jandans R. 10,3; seina anafilbandam datipcin SA:
41,9; <lu scinaiin lustuni dragand sis t. 4, 3; —
;■) aitfjil.f.: qenes seinaim alinain ufliausjaina E.
5, 22. — 3) sa . . seins, a) 6 . .: qap {>aim
^alilailiani seinaim J. II, 16; — b) 6 . . aVTOV,
bezogen a) auf sg. in. : in |>amma liuliin snnau
seinamma E. 1, (i; vcibaize pize frain anastodei-
nai aivis praufcle seinaizc L. 1, 70; paim Ivalif
siponjam seinaim M. 11, 1; paim siponjam sei-
naim Mc. 3, 9; pans siponjans seinans Mc. 8,
33; {nans gavalidans seinans Mc. 13, 27. L. 18,
7; in [>o asan seina L. 10, 2; {>ala sves seinata
L. 15, 13; alia po vaurda seina Mc. 1, 18. —
4) seins silbins . ., suns ipsins , sein cigen Gr.
4, 720; st. o iaviov . . : jabai In as ni (ijaip
scina silbins saivala L. 14, 26; sein silbins leik
frijoj) E. 5, 28; — .. seins silbins, o. . lavTOV :
vaurstv sein silbins kiusai bvarjizuh G. 6, 3.
seinaigairns, v. gairns s. geiran.
seiteins, v. sintcins.
8eif>us, split Gf, 6, 155. Gr. 3, 97. 258. 4,
246. 924: |>u scijui var{>, 6y/ia$ yivouivi^
M. 27, 57; sve s. varp, u>g oipia tyivixu
J. 6, 16.
I ■ .1 n n.se i [>s, adv., weiter, noch Gr. 2, 770.
3, 89. 222. 590: hva panascips . . urrcdij., ri
SoyuctTi&o&i C. 2, 20; sonsl iminer tint der
negiit. st. nlxiri od. ftrptirt, nic/it mehr. Es
steht 1) ni panascips, a) st. oixeri: so mana-
scijis mik ni p. sailnij) J. 14,19; ni {>. saibvij)
inik J. 16, 10; panub izvis ni J>. in gajokom
rodja J. 16, 25; ni f>. im in }>ainma fairli\au
J. 17, 11; nu ni f>. ik sc. liba G. 2, 20; s\ari
ni f). is skalks G. 4, 7; jan ni f>. fastaida ga-
raihtcins garehsn SL37, 19; und bei gchiiufter
negat.: ni }>. ainobnn gasebvun Mc. 9, 8; ni[>[>an
h. gadaursledun fraibnan ina ni vaihtais L. 20,
40, — b) st. [iiy/.tTt.: ei p>ai libandans ni \>. sis
silbaut libaina /,-. 5, 15; ni \\ usdaudjain.i SI;.
41, 16; auch ni {->. us f>us aiv akran manna
matjai Mc. 11, 14. — ' 2) J^anascifis ni, a) st.
oi'xiri: svasve \>. ni siud Iva Mc. 10, 8; J). HUp
aa ni iddjednn J. 6, 07; f>. lilu ni maplja
lip izvis J. 14, 30; p. izvis ni qipa skalkans
J. 15, 15; <'i freidjands izvara ]>. ni ij.-nn /•. 1.
23; ainshun p. ni gadaursta ina fraibnan Mc
12, 34; ju p. ni im vairps L. 15, 19. 21; —
h) st. iiifshb: p. ni galeipais in ina Mc. 9, 25.
ei p. ui sijaina E. 4, 14; ei p. ni gaggai{> E.
4, 17; p. ni blifai E. 4, 28. — 3) nih . . pana-
sci]is, ovts . . en: nib allis gasviltan p. magun
L. 20, 36. — 4) ni panascips ni, ovxtri Lb. ad
J. 8, 42: ni [). ui gaman J. 16, 21; akci nu
i)i p. ni kunuuni ina k. 5, 16.
sels, gut, tanglich, brauchbar Gf. 6, 179. Gr.
2, 54. 3, 602: sell isi, yorjcitiiercei K. 13, 4;
scljai, ynijOToi £.4,32; in bairtin godamma jab
scljainma, iv xaoSir; xu'lS, xcu aya&ij L. 8, 15.
tinsels, iibel, bbsr, niitniiglich; t'«fi).ayct&og
t. 3, 3; sonst xovi t oog Gr. 3, 605: unseljai t.
3, 3; jabai logo {icin unsel ist M. 6, 23: augo
1 111 ma
mi
30*
selci — dissiggqan.
u. Mc 7, 22. as bis unseljins Lb. ad E. 6, 16.
Gr. 4, 526; bainma unseljin M. 5, 39; unselja
skalk jab lata L. 19,22} bairn unfagram jab un-
seljam L. 6 , 35 ; ei bairgais im faura bamma
unscljiu J. 17, 15.
s e 1 e i , f., Giite, Tuuglic/ikeit, Brauchbarkeit ;
liycnt-wovvrj E. 5,9; sonst xotjOTOTtis : selei G.
5, 22; in selcin k. 6, 6. E. 2, 7; in allai s. £.
5, 9; jabai bairbvisis in s. It. 11, 22; selein
C. 3, 12 ; sai nu s. jab bvassein garaihla gubs
unit ana bus s. It. 11, 22.
unselei, /"., Bosheit, Schkclttigkeit , Un-
tauglichkeit ; xaxic. E. 4, 31. C 3, 8; ddixicc
t. 2, 19; sonst novr/oia (so st. nccvovoyiu Lb.
ad. L. 20, 23): in beista balvaveseins jah unsclcins,
,iv £vuti xaxiag xal nov^oiaq A - . 5, 8; vibra
bo abraeinona u. E. 6, 12; in u. scinaizos Sk.
51,, 18; du gasahlai jaiuaize u. Sk. 52, 14; raib
allai unselein E. 4, 31; afstandai af u. t. 2, 19;
frakunnan u. bis faurbis uslutondins <SA\ 38, 14;
bisaibvands ize unselein Lb. ad L. 20, 23 ,• afla-
Mtb jab jus u. C. 3, 8; u. ize Sk. 51, 2; jai-
naize u. SA. 51, 14; unseleins Mc. 7, 22.
S e m , ^)(W, Manmnamen : sunaus Semis L. 3, 36.
seneigs, y- sins.
Seb, 2>)&i Mannsnamen: sunaus Sedis L. 3, 38.
*sebs, od. seibs, f, Saat Gf. 6, 55. Gr.
1, 52. 2, 235. 467. 3, 393. 522. Grm. 457.
manasebs, od. ma naseibs, /"., xoauog,
Memchensaut, Well ; <ri« /est t'm/iier i/» Ge-
leite des Artie, auf Gr. 4, 388: manasebs J.
16, 20; so m. J. 7, 7. 14, 27. 31. 17, 14. 21.
23. 25; od. so inanaseds /. 12, 19. 15, 18. 19:
od. so manaseids J. 14, 17. 19. Gr. 1, 36. /,
58; ik im liuhab manasedais J. S, 12; in bizos
in. libainais J. 6, 51; bizos m. ussaunein Sk.
37, 9; fravaurht bizos m. Sk. 37, 14; mana-
sedai J. 18, 20; in m. J. 17, 13. E. 2, 12,
bizai m. J. 6, 33. 7, 4. 12, 31. 14, 22. 30.
K. 4, 9; allai bizai m. £. 9, 13; manaseb k.
5, 19; in m. J. 17, 18; and alia m. Mc. 14, 9;
bo m. 7. 16, 8; bi bo m. J. 17, 9; in bo m.
J. 6, 14; od. manased J. 12, 47; bo m. alia
L. 9, 25.
*sibis, friedlich, einig Gf. 6, 65. Crrr. 467.
unsibis, ungesetilick, gotilos : unsibjaim (in
cod. A als Randgl. afgudaim) T. 1, 9; mib u.,
(Atxa dvofxwv Mc. 15, 28; jus vaurkjandans un-
sibja (so si. unsibjana?, dvouiuv) Lb. ad M.
7, 23.
sibja, /"., Verwandtscliaft : suuive sibja, vio-
&eaiav, Ankindung Lb. ad G. 4, 5.
f r as ti sibja, f, vioirtoia, Ankindung: bi-
zeei ist frastisibja R. 9, 4.
gasibjon, c. Dat. t diah/.ciino&ca ztvi, sich
mit Jemandem versbhnen: gagg gasibjon brobr
beinamma M. 5, 24. Gr. 4, 9.
sibun, indecl. ixrei, sieben Gf. 6, 68. Gr. 1, 762.
4, 742 : sibun brobrabans Mc. 12, 20 ; s. broJ>rjus
L. 20, 29; bai s . Mc. 12, 22/23. L. 20, 31. 33;
s. sinbam, inrctyig, siebenmal L. 17, 4; s. hlai-
bans il/c. 8, 5; bans s. blaibans Mc. 8, 6. 20;
s. spyreidans Mc. 8, 8; unhulbons s. L. 8, 2;
s. unhulbons Mc. 16, 9; jera s. L. 2, 36.
sibuntehund, v. tebund.
sidus, »'. , ta i'l&i], Sitte, Gewohnheit Gf. 6,
159. Gr. 2, 46: leikis hraineino inmaidibs vas
sidus Sk. 41, 15; sidau lunzugesetil C. ad
t. 3, 10; riurjand sidu godana gavaurdja ubila
K 15, 33.
si don, c. Ace, Etwas iiben: bo sido, xcdra
fielitce T. 4, 15.
si fan, sich freuen, frohlocken: sifaida, i)yuk-
Xidauro J. 8, 56; sifai, ii(f>Quvdr t Tf G. 4, 27;
sifaib, ivqQctv&rjTi R. 15, 10.
siggqan, od. sigqan, fr. 1, sinken, unter-
gehen; fiv&i&o&ca L. 5, 7; Svvav L. 4, 40.
Gf. 6, 130. 255. Gr. 2, 36: mibbanei sagq
suuno L. 4, 40; gafullidedun ba bo skipa, sve
sugqun L. 5, 7.
dissiggqan, fr. 1, iatdvuv , untergehen:
sunno ni dissiggqai ana bvairbein izvara £. 4, 26.
"asiggqan
silba.
303
gasiggqan, fr. 1, dvvat, tin/ten, untergi •hrn
Me 1, 32; — e Dat., xatanivto&cd tivi, xu
Boden sin/cen, aufgerieben tecrden durch Etwas
k. 2, 7: ibai aufto maDagftein saurgai gasiggqai
sa svaleiks k. 2, 7; J>an gasaggq saui'l Mc. 1, 32.
saggqs, m., Untergang Gr. 3, 481: fram
urrunsa jah saggqa, alio avazo).o>v xa't Svnudiv
M. 8, 11.
saggqjan, c. Ace. und in c. Ace, ftv&ii.m'
Tiva li'g Tt , Jemanden in Etwas tenken : Jiaici
saggqjand (cod. A: sagqjand) mans in fravardein
jah fralust T. 6, 9.
u (saggqjan, c. Ace, machen, dass Elicas
untersinkt: nfsa^qijis varf> daujms in sigis, xa-
TiTtoftt] 6 ftdvetrog itg vixog K. 15, 55.
siggvan, fr. 1, singen; aSnv C. 3, 16; kShv
xal tpdkliiv E. 5,19; — lesen, vorlesen, ava-
yiyvuoxuv E. 3, 4 und c. Ace. L. 4, 16. k.
3, 15. Gf. 6, 247. Gr. 2, 36: siggvan Lokos,
dvayvuivai L. 4, 16; siggvandans E. 3, 4. 5,
19. C3, 16; mi£>]Sanei siggvada Moses k. 3, 15.
ussiggvan, fr. t, c. Ace., dvayiyvioaxtiv
Tt-, Elicas lesen, torlesen ; — abhangig der Dat.,
Tivi Th. 5, 27; — at od. in e Dat., naoa
od. ev tivi C. 4, 16: hvaiva ussiggvis L. 10,
26; niu ussuggvuj} aiv, hva gatavida Daveid Mc.
2, 25; nih fata gamclido u. Mc. 12, 10; niu
u. (Randgl. in cod A rw: niu hausei|>) G. 4,
21; od. ni fata ussuggvud , Jiatei gatavida Da-
veid L. 6, 3 ; ei ussiggvaidau so aipistaule f aim
veiham brofrum Th. 5, 27; jah fan u. at iivi.i
so, aipistaule, taujaif ei jah in Laudckaion aik-
klesjon u. , jah f oei ist us Laudeikaion , jus us-
siggvaid C. 4, 16.
saggvs, m. , Gesang; wSt] E. 6, 19. C 3,
16; im Plur. auch ovucfuivia, conccntus musicus
L. 15,25; saggvs boko, dvdyvioaig, Vorlesung
T. 4, 13. Gr. 3, 481: gaumei saggva boko T.
4, 13; saggvira ahmcinaim K 5, 19. C. 3, 16;
gahausida saggvins jah laikans L. 15, 25.
sigis, «. , vixog, Sieg Gf 6, 131. Gr. 2, 17:
hvar isl sigis fein K. 15, 55; ufsaggqifs v.irf.
daufus in sigis K. 15, 54; ir.ei gaf un«is I. K.
15, 67.
sigislaun, v. laun.
sigljan, e Ace, otfQctyiilfO&cd rivet, Jenmn
den besiegeln Gf.t), 144: sigljands uns k. 1,22.
faursigljan, c. Ace, orfoayi&iv Tt, Etwas
tersiegeln: faur.sigljandans fana (stain) M. 27, 66.
gasigljan, e Ace, a<fouyit,nv ri, Etwas
besiegeln, bekriiftigen J. (>, 27; — daneben c.
Dat. instr., tivi E. 1, 13; od. tv tivi E. 4,
30: fanuh gasiglida guf J. 0, 27; fammei ga-
siglidai sijnf E. 4, 30; g. vanrfuf ahmin ga-
haitis E. I, 13.
sigljo, ?!., (TtfQccyig, sigillnni, Siegel: sii^lj"
meinaizos apaustauleins jus sijnf A'. 9, 2 ; habands
sigljo fata t. 2, 19.
sikls, m., SiSoaxuov, Sekel: silnbris sikle -m-
Neh. 5, 15.
* si Ian, silere, schweigen.
an a si Ian, xond±uv, still werden: anasilaida
sa vinds Me 4, 39.
silba, (eielleicht aus siliba , das in sich Blei-
bende, Beharrendt) kommt mtr in schwacher
Form und ohne Artie tor Gf. 6, 193. Gr. 3,
5. 12. 647 und iiberselzt: avrog, selbst Gr. 4,
352-4. — /, allein stehend: 1) im Cat. rect.
auf das Verb, des Satzcs bezogen : silba, avtog,
ich selbst K. 9, 27 Ph. 2, 24; ni visands silba
K. 9, 20; du selbst: silba ni gaumjands L. 6,
42; er selbst L. 1, 17. 22. 6, 3. J. 6, 6.9,21.
E. 4, 11; saei silba M. 27, 57. Mc. 15, 43;
silba viljands, ai'&uioiTog Lb. ad k. 8, 17;
silba garaihtei visands Sk. 37, 7: silbo, avTv,
es selbst L. 5, 37. J. 12, 24; silbans, nvxoi,
irir selbst k. 1, 4. 9. G. 2, 17; ikr selbst Th.
3, 3. 5, 2. th. 3, 7; sie selbst L. 17, 13; —
2) im Cas. obi.: silban fraihnif), airov ttMon'j-
ocat, fragt ihn selbst J. 9, 23; fuhtu ni sil-
bins ak anj>aris, ovvhSijoiv oi'yl T>)v IctVToi'
d\Xd t>)v rov hioov K. 10. 29. Gr. 4, 354:
304
silbasiuneis — silnbr.
— tritt noch ein Pron. poss. hiniu , so icird
dasselbe auf das regierende Subst. , nicht auf
silba bezogen Gr. 4, 720: Jieina silbons saivala,
aov avrvg TrjV \jJV%i}V L. 2 , 35 ; seina silbins
saivala, ri]V iavrov tfjvp'jv L. 14, 26; sein sil-
bins leik, TijV iavrov oagxa E. 5, 29; vaurstv
sein silbins, to tgyov iavrov G. 6, 4; — 3)
es findet sich das oblique silba umgestellt und
iu dem Sub), geschlagen: £>aiei silbans trauaide-
dun sis, Tovg ntnoi&orag ftp iavroig L. 18,
9; J>ai andstandandans silbans sis vargijja nimand,
oi dv&tarrjxortg tavroig xgii^a 7.i]\povrai R.
13, 2 ; vgl. ei ustaubi silba sis vulfaga aikklesjon,
'iva nagaori)oii avrog iavrw evdo^ov xr(v ix-
xXtjaiav E. 5, 27; fragibandans silbans, )ragi^6-
(itvoi iavroig, euch unter einander vergebend
C. 3, 13. =i //, c. Pron. pers.: 1) im Cos.
red. nachdrucksvoll : ik silba, aiixbg iyoj k. 10,
1. 12, 13; silba ik Lb. ad R. 7, 25. 9, 3; svaei
veis silbans hvopam , wars 7j/x.dg aiirovg xav-
ydo&ai th. 1, 4; silbans jus, avrol vutig Th.
4, 9; is silba, avrog L. 5, 1; si silbo, avxr\
L. 7, 12. — 2) im Cas. obi. : mis silbin, iftavrw
L. 7, 8. J. 7, 17. 28. 8, 28. 42. 10, 18. 12,
49. 14, 3. 10. 16, 13. K. 4, 4; n.ik silban,
tfiavxov L. 7, 7. J. 8, 14. 18. 54. 14,21. 17,
19. K. 4, 3. 7, 7. k. 11, 7. 9. 12, 5. G. 2, 18.
Ph. 3, 13; uns silbam , tavroig k. 1, 9. 3, 5.
Gr. 4, 320; uns silbans, iavrovg k. 3, 1. 4, 2.
5, 5, 12. th. 3, 9; od. unsis silbans k. 10, 12;
od. silbans uns K. 11, 31; f>us silbin, otavrw
J. 17, 5. 18, 34. T. 4, 16. t. 4, 11; Jmk sil-
ban, otavrdv M. 8, 4. Mc. 1, 44. 8, 34. 12,
31. 15, 30. L. 4, 23. 5, 14. 10, 27. J. 7, 4.
8, 13. 53. 10, 33. 14, 22. R. 13, 9. G. 5, 14.
6, 1. T. 4, 7. 16. 5, 23. t. 2, 15. Phil. 19;
izvis silbam, tavroig J. 6, 53. R. 11, 25. 12,
16 und us izvis silbam, t| Vfiwv ai'rwv K. 5,
13; izvis silbans, iavrovg L. 16, 15. R. 12, 19.
k. 13, 5. C. 3, 16; sis silbin, iavrw Mc. 5, 30.
L. 9, 25. 18, 14. J. 6, 61. 7, 18. 8, 22. 11,
38. 15, 4. K. 11, 29. 16, 2. k. 10, 7. G. 6,
3. 4. £. 2, 15. 16; sik silban, iavrov Mc. 3,
26. 12, 33. 14, 31. L 9, 23. 14, 11. 18, 14.
J. 11, 33. 19, 7. 12. K. 11, 28. k. 10, 7. 18.
G. 1, 4. 2, 20. E. 5, 2. 25. 29. Ph. 2, 7. 8.
T. 2, 6. <• 2, 13; £>airh sik silbo, Si avrov R.
14, 14; sis silbam, iavroig M. 9, 3. L. 7, 49.
k. 5, 15. 10, 12; sik silbans, iavrovg k. 8, 5.
10, 12. E. 4, 19. T. 6, 10. = ///, Steht der
Artie, dabei, so ist er demonstr. : bamma silbin
skalkinondans, tig avro tovto Ttgogxagrtgovvrtg
R. 13, 6 ; gastauida £>ata silbo at mis , txgiva
ffxavriZ rovro Lb. ad k. 2 , 1 ; fata silbo ga-
melido izvis, eygaxfja viiiv rovro avro k. 2, 3;
f>ata silbo taujan, avro rovro noii]oai G. 2, 10;
saihv silbo fata bi guf saurgan izvis, idov avro
rovro to xard -&tov hvTtrj&ijvai vfiag k. 7,
11. =: IV, Neben Subst., rollkommen adjecti-
visch: silba, avrog Mc. 12, 36. 37. L. 3, 23.
20, 42. J 16, 27. *. 11, 14. Th. 3, 11. 4, 16.
5, 23. tL 2, 16. 3, 16. Sk. 46, 18; is silba
sunus, avrog 6 viog K. 15, 28 ; silbo airf a akran
bairif, avrof.idrrj ?'; yt) xagTiorpogti Mc. 4, 28;
bi silbins (st. silbons?) auaustaulaus insahtai K.
subscr. ; at visandin aubumislin vaibstastaina sil-
bin Xristau Iesu E. 2, 20; vissedun silban Xristu
im visan Lb. ad L. 4, 41.
silbasiuneis, v. siuns.
silbavileis, v. vilja,
Silban us, 2dovavog, Mannsnamen: Silbanus
th. 1, 1; Silbanu k. 1, 19.
*sild, selten Gf. 6, 216.
sildaleik, >
sildaleiks, v. leiks.
sildaleikjan, j
Silo am, XiiMOfi, Namen eines TeichUs: in
svumsl Siloamis J 9, 7; in fata svumfsl S.
J. 9, 11.
silubr, «., dgyvgiov, Silber; im PL, dgyvguc,
Silberlinge Gf. 6, 214: silubris sikle Neh. 5,
15; faimei algaf f>ata silubr L. 19, 15; duhvc
silubreins — landj&n.
305
iii atlagidcs |)ala i, mein du sk.iUj.nn L. 19, 23,
itvairpands [jaim lilnbram in alb M. 27, 5.
si I n I) r t- i ii s, (tQyvoovg, si/ttnn t 2, 20; n*d
mil Aiishissnnij MM skntts fiir I'coyvoiov, Si/ber-
ling M. 2", 3. 9. Gr. 4, 953: fbrinstiguni si
lubreinahe M. 27, 9. oil. |>aus l>riiisti^nns st-
lulirinam- M. 27, 3l koM i_; n I J ><-if i:< jah siluhreina
I 2, 20
simle, .Tort, aliquando, olim, nvilaml , einsl,
rormak Gf. 6, 26. /?. 7, 9. G. 1 , 23. 2, (i.
/.. 2, 2. II. 13. C. 1, 21 3, 7.
si nap, h., aivetxi, Sevf Gf. 6, 240. fir, 3,
561. /. 47: kanriii) sinapis Mc. 4,31. L 17, 6.
sins, «// Gf. 0, 25. 240. GY. 2, 555. 3, 617.
Grr. 26". 302. Grm.oS. — Im SujirrL: sinuta,
noegjirtoug, der Aeltestc: \ >ai sinislras 31c. 7,
5. 11, 27 14, 53. Jj'ai s. mraageins M 27, 1.
Jiizt- siiiistane 31c. 7, 3; bairn sinistral 31. 27,
12. 1/c 8, 31. 14, 43. 15, 1. L. 20, 1; mad
ohne Art. Gr. 4, 572: sinistra) 31. 27, 3. L.
9, 22; sinistans Iudaic L. 7, 3.
sineigs, oil. seneigs, senex, alt, nntg
: lvTt^ L. 1, IS; 7TQi3 k 3i>TtQoii T. 5, 1. 2. Gr.
I, 47 59: ik im sincigs L. 1, 18; srneigana
7'. 5, 1, seneigoa. T 5, 2.
sinteins, (ditfiii seitcins durck Consonanl-
Ausstoss k. 11, 28. Gr. /, 68. Lb. ad M. 6, 11)
tiiijlir.lt, tmoi'oiog 31. 6, 11; o jtflri>' i\uiititv
k. 11, 28. G/: 6, 25. Gr. 2, 216.554: arbai{>.s
inrina seiteina Lb. ad k 11, 28; = lilaif uh-
sarana Jiana siiilcinaii Lb. ad M. 6, 11. Audi
ieo/i/sinlriiiom (j{. siiilriuo:') daiipciniin SkAl, 17.
s in ii' in ii, adv. ulleieit, immer Gr. 3, 101;
dii 31c. 15, 8. A. 4, 11. 6, 10. Tit. 1,12; 8tu-
xarrog 31c. 5, 5. lit. 3, 10; Tidvron Mc. 14,
7. L. 15, 31. 18, 1. J. 7, 6. 8, 29. 11, 42.
12, 8. 18. 20. K. 15, 5S. k. 4, 10. 5, 6. 9, 8.
G 4, 18. L 5, 20. Ph. 1, 20. 4, 4. C. 4, 6.
12. Tit. 2, 16. 3. 6. 5, 16. th. 1, 3. 11. t. 3, 7;
fl«f/( vakandans sinteioo, «;'()it;r»>owrfj; E 6, 18.
*sin|>an, //■ I, i/v/ttit. ret ten G/. 6, 231.
Gr. 2, 34
m'ii|>s, m , il<r, Gang, Reite, ^Yeg^, findet
sir/i hut gebraiic/tt, um die Za/iludcerbten auj
die Frage, Ttoauy.ig, quoiics, wie del Mai, :/<
bildeil Gr 3, 230. 521: ainauinia sin|>a, iinui
k. 11, 25: aiuauima s. jab tvaiin, i'.xu'i xa'l dig,
itcrala vii < Pit. 4, 16. Th. 2, 18; aii}>araiiiina
•., & ihvTtoiw Mc. 14, 72. J. 9, 24; to dti-
rtnov k. 13, 2; Ivaini siiijj.iin, dig Mc. 14, 72.
L. 18, 12; |)rim s., T(>ig 31. 26, 75. Mc. 14,
72. J. 14, 38. k. 11, 25; fin.f s., Tiivu'uiq k
11, 24. 12, 8; sibun s., ^Tr«x/ S L. 17, 4.
•;asin[>a, of/. gasin|>ja, /«., Reisege-
fiihrte: mi[> yasinjiam uns, ovviy.dijtiog i,uwf
k. 8, 19; od. in gasin|->jam ina visan , orijror
iv ty\ avvoSia tivui L. 2, 44.
m i[jgasin[ja, m., avvixdijuog, Reisci/cfiihrte :
iniji^asinjoa (cod. R: niij> gasinBamJ Lb. ad
/.. S, 19.
ussindo, adv., fidltortx, ausitchinend, beson-
ders Phil. 16. Gr. 3, 101
sandjan, c. Ace, Jeinandcn sendeu; tcno-
arilluv nv« M. 10, 40. 37c. 9, 37. L. 9, 48
10, 16. Sk. 47, 15 j sows/, thixziv rivet; —
abhiinijiy du c. />af., ,1/Jog r»'«, :»t Jemandem
J. 16, 7. Ak 2, 25. Neh. 6, 17; — der Inf.
K. 16, 3. Gr. 4, 99: sandja sunu meinana L.
20, 13; s. ina du iivis J. 16, 7; Jians s. brig-
-.iii anst iz\ara in lairusalem K. 16, 3; [)anci
samlciji atta J. 14,26; alia mik samlida Sk. 47,
15; sad s. mik atta J. 6, 44. 7, 2S. 8, 16. 18.
26. 29. 12, 49. Sk. 48, 4; fcaiei sandidedun
aipistulans du Tobeiin AVA. 6, 17; anaaiauk sand-
jan an{>arana skalk ot/. Jiridjan L. 20, 11. 12.
J^amib nu \cnja s. Ph. '2, 23; J;arb munda Aipa-
fraudcilu s. du izvis Ph. 2, 25 ; pis saniljamliii-
mik J. 6, 39. 40. 7, 16. 9, 4. 14, 24; \>h s.
sik J. 7, 18; Jiamma sandjandiu mik L. 10, 16.
J. 13, 16,- du jiainma s. mik J. 7, 33. 12, 44.
39
306
gasandjan — insamljan.
16, 5; |>aiia sandjandan mik M. 10, 40. Mc. 9,
37. L. 9, 48. J. 12, 45. 13, 20. 15, 21.
gasandjan, c. Ace, noonifintiv rivet, Je-
manden writer senden, geieiten; — abhangig
in c. Ace, tig ri k. 1, 16 : ei jns mik gasand-
jaif> K. 16 , 6 ; vilda fram izvis gasandjan mik
in Iudaia k. 1, 16. Gr. 4, 58.
insandjan, c. Ace, Jemanden hineinsenden,
entsenden, senden; cmoriXktiv rivet; dock anch
QcmooriXliiv L. 1, 53. 20, 10. 11. G. 4, 4.
6; niftnuv M. 11, 2. Mc. 5, 12. L. 4, 26. 7,
6. 10. 19. 15, 15. J. 13, 20. 15, 26. R. 8, 3.
E. 6, 22. Ph. 2, 28. 4, 16. C. 4, 8. Tk. 3, 2.
5; dvcinifxnuv Phil. 11 j noomunuv K. 16,
11; (mif> c. Da*.) av/j-niuntiv nvi k. 8, 22;
— abhangig der dopp. Ace. Mc. 12, 3. 4. L.
1, 53. 20, 10. 11. /. 18, 24. Gr. 4, 629; —
afar c. Dat, oniao) rivog L. 19, 14; — bi c-
Dat., diet rivog Lb. ad M. 11, 2; — du c. Oaf.,
ftg rt Mc. 8, 26. i. 4, 43. 7, 10; rcpog rare
M. 27, 19. iWc. 3, 31. 12, 2. 4. 6. 13. L. 4,
26. 7, 3. 6. 19. 20. 20, 10. J. if, 3. 18, 24
k. 12, 17. E. 6, 22. C. 4, 8; — faura c Z>a«.,
Trpo 7iQoou><nov rivog M. 11, 10. itfe. 1, 2. L.
9, 52; od. faura andvair£>ja c. Gen. L. 7, 27.
10, 1; — fram c. Dat., Tiagd rivog J. 15, 26. Sk.
48, 3; — in c. Ace, tig ri Me 5, 12. L. 1,
26. 4, 26. 10, 1. J. 10, 36. 17, 18. G. 4, 6.
(. 4, 12 ; — in midumai, tv uiou st. tig fiioov
L. 10,3; — haij^jos seinaizos, tig rovg ayoovg
aiiTov L. 15, 15. Gr. 4, 680; — der Inf. Mc
3, 14. L. 1, 19. 9, 2. 14, 17. 15, 15. K. 1,
17. Gr. 4, 99; — du e Inf. st. des griech.
Inf. L. 4, 18 od. tig ro e Inf. Tk. 3, 5; —
ei c. Conj., 'iva e Conj. Mc. 5, 12. 12, 2. 13.
L. 20, 10. 20. J. 7, 32. tf. 16, 11. G 4, 4.
PA. 2, 28; — duf>£>e ei, tig cevro rovro, 'iva
E. 6, 22. C. 4, 8: ik insandja aggilu meinana
faura \>us (faura andvairfsja f>einamma) M. 11, 10.
Me 1, 2.' L. 7,27; ik i. izvis sve lamba in midumai
vuffe L. 10, 3; £anei ik i. J. 13, 20; fanef ik i.
izvis fram atlin J. 15, 26; insandeijj gilfja J/c. 4,
29; ina i. hidreiUfc. 11, 3; i. aggiluns seinans Mc.
13, 27; insandjaif) ina in gavairfija, ei qimai K.
16, 11 ; ik insandida ins in ]bo manased J. 17, 18 ;
jbairh hvana £>izcei i. du izvis k. 12, 17; £>anei
i. du izvis, duf)|iei kunneif) (kunnjai) E. 6, 22.
C. 4, 8; i. ina, ei fagincda Ph. 2, 28; i du
ufkunnan Tk. 3 , 5 ; Tykeiku i. du Aifaison t
4, 12; Jpanuh i. Phil. 11; Jjatei \>a mik insan-
dides J. 11, 42. 17, 8. 21. 23. 25; fxmei i. J
17, 3; svasve mik i. in manasej) J. 17, 18; in
sandida du imma M. 27, 19. L. 7, 6 ; i. ina du
garda is Mc. 8, 26; i. tvans siponje seinaize Me
11, 1. 14, 13. L. 19, 29; i. du f)aim vaurstvjam
skalk, ei nemi Mc. 12, 2; i. du im anfiarana
skalk Mc. 12, 4 ; i. an£>arana Me 12, 5 ; i. Jaana
du im spedistana Mc. 12, 6; gabignandans i.
lausans L. 1, 53; i. mik du ganasjan L. 4, 18;
du£>e mik i. L. 4, 43; i. du imma sinistans L.
7, 3; i. ins du lesua L. 7, 19; i. ugkis du Jjus
L. 7, 20; i. ins merjan L. 9, 2; i. airuns faura
sis L. 9, 52; i. ins faura andvairfjja seinamma
in all baurge L. 10, 1; i. skalk seinana qifjari
L. 14, 17; i. ina baif>jos seinaizos haldan sveina
L. 15, 15; i. du ])aim aurtjam skalk, ei gebeina
L. 20, 10; galaubjaif), fiammei i. J. 6, 29; i.
mik J. 6, 57; is mik i. J. 7, 29. 8, 42; f.anei
i. in |->ana fairbvu J. 10, 36; i. ina gabundanana
du Kajafin J. 18, 24; i. mik daupjan K. 1, 17,
i. sunu, ei usbauhtedi G. 4, 4; i. alunan in hair-
tona G~. 4, 6; aipistulans i. Nek. 6, 19; £>anei
i. Sfc. 48 , 16 ; insandidedum mif> im brofuar
/;. 8, 22 ; i. Teimaufiaiu, ei gatulgjai Tk. 3, 2 ;
andavizn mis insandideduj) Ph. 4, 16; insandi-
dedun laushandjan Me 12, 3; i. ganaitidana Mc.
12, 4; i. du imma (ei ganuteina) Me 3, 31;
12, 13; i. airu afar imma L. 19, 14; i. lausana
L. 20, 10. 11; i. ferjans (inubsandidedun and-
bahtans), ei gafaifabaina L. 20, 20. J. 7, 32 ; i. du
imma J. 11, 3; ei insandidedi ins merjan Mc. 3,
14; insandei unsis in f>o sveina, ei galeifiaima
ini|>suiiil|iin - sitafl
Me ■}. 11. in- uisandjan Mi. Ii. ~i iiisaiidjands
bi liponjam scinaira Lb. ad M 11, 2; i. t^aha -
haida BohanneD Me 'i, 17; i spaikulalurjairu)
Mi:. 6, 27. L. 14, 32; scinana suuu i. It. 8, 3;
mba imandjudi It. 10, 15; insaa<Uf>« J. 9, 7; i-
•in rodjan /... 1, 19; i. vas fram i;u|>a in
liaur^ /.. 1, 26 1 ni ilu ainailiun i. vat , alja in
.Saraipta L. 4, 26; fram atlin i. \a^ us liiiuina
Sk. 48, 3: jiai iiisandidaus (du yarda) L. 19,
32. 7. 10
in i [> san d j a n , mitsendeu : mij .sandidedmn
iiiiina brobar, avYinnirlxuiiV uit' avxov xbv
aSthfov /.'• 8. 18.
uss and jan, c. Ace, i/.icYu.av rivet, JemtOh
den itmsenden ; — in e Ace, a' b - xi M. 9, 3S :
ussandida hut Me 1, 43 j el ussandjai vaurstvjans
in avin srina M. 9, 38.
fauragasandj an, c-Acc, niuTiuv xivc'<,Je-
inmiden roraussenden : fauragasandida l>ru]>runs
k. 9. 3.
inij^insandj an, mit forlsenden: nii^insari-
dida ininia bro]>ar. oi'Vuniain).n xbv (ibthfvv
k. 12. 18
Sion, SuaV , ISameu eines Herges: galagja in
Sion stain bistaggtps It. 9, 33; urrinni{? us S.
sa lausjandv / t *. 11, 26; dmbtar Sion / 12, 15.
aiponeis, in., fttofhtrfffi Scltiiler. Jiinger. —
ite/it , trie si|>onjan, c. Dat. J 9, 27. 28. Gr.
4. 746 758 902. 963: siponm M. 10, 20 L.
6. 40 an|>ar s J 18, 15: sail ]>an s. J. IS,
Hi. ni inaq iiieins s. visan L 14, 20. 27. 33;
I hi is s. |>aniina J 9, 28; in namiii siponeis M.
10. 42; siponi Lb. ad M. 10, 25. Gr. 1, 600;
>i|,onjos /. 18. 15; }>ai s. Me 10. 24. J 7,
3. 11, 8. 13, 22. s. is AT. 8, 23. 25. 9, 19.
Mc. 2. 23. 5, 31. 0, 1. 29 7, 17. 8, 4. 27.
y, 28. 10, 10. L. 6. 1. 7, 18. 8, 9. 22. 9, 18.
54. J. 6. 16. 24. 9, 2. 12, 16. 18, 1: ]ai s.
is M. 27, 64. Mc. 10, 13. 11. 14. 14, 12. J.
I,, hi. 11, 12. 16. 29: ainai s. is J. 6. 22. t.
it ganobai / 7. 11: s. lohanncs M 9. 14. Mc
2, 18. L.5,33. ». l^inai Me 2, 24, f>ai s. J,.ina,
Me 7, 5; s. inrinai sijuji J. 8, 31; jus »ilci|
|> annua |, \ air]. an J 9,27; M'is Moses s. sijiim J. '.)
28; iiK-iiiai s. siju]> J. 13, 35; ei vair(>aij> DV
s J. 15, 8; managci siponjc L. 19, 37; liiuma
s. is L. 6, 17; mana^ai s. is L. 6, 66 an|>ar s. tt
M. 8, 21. simians |>ize s. is Mel, 2; aim |)ii<
s. is J. 6, 8. 12, 4. 13, 23; managai J)i»c i. i>
J. 6, 60; iliai jah ]iu ]>iw s. ]>is mans J. 18,
17; niu jah J>u J)izo s. ]>is is J. 18,25; sipon-
jam L. 9, 16; at s. Mc. 9, 14; du s. L. 17.
22. J. 11, 7; s. is M. 9, 10. Jlfc. 2, 15; fc
s. is Mc. 16, 7. 1/. 5, 30; du paim ». i.-> .1/
9, 11. Me 2, 16; us s. lobannes Sk. 41, 1^
mi[> a, inciiiaiiii J/c. 14, 14; s. JH-inaim Me 9.
18: J j.'iiiii s. Jicinaim L. 19, 39: s. seinaim M. 26.
1. jtfe. 4, 34. 8, 6. 10, 23. Sk. 43, 3. 50, 15 ;
| aim s. seinaiui Me •>, 9: ] aim tvalif s. scinaim
A/. 11, 1; l>i s. sninaim M. 11, 2; du s. sei
naim .)/. 9. 37. L 6, 20 9, 14. 44. 10, 23
16, 1. 20, 45. J. 6, 12; mij) s seinaim Mc. 3.
7. 8, 10. 34. 10, 46. J. 6, 3. 18, 1 2; sinon-
jans M. 8, 18. Mc. 8, 1. Sk. 50, 11 j bi s . ,$/
46, 19; bi s. is J. 18, 19; s. J^inans L. 9, 40;
I. scinans Me S, 33. 9, 31. L. 6, 13.
siponjan, e Dnt., fta&tjrtvtiv rivi, J<
manda Sc/iiiler sein Gr. 4. 689: silba siponid.,
lesua M. 27, 57.
>iian, fr. 2, seder*, sitzen Of. 6, 2^4. Gr. 2.
25. 7, 573; y.cttruuv Mc. 9, 35. 10, 37. 40.
II, 2. L. 19, 30. Ih. 2, 4: /.utrCia&ai L. 2,
4b. J. 11, 20: sontt xa&ijodca: (miji e Dat.)
Ovy/.ccirijOtrni uvt Mc. 14,54: — abhiiugig af
taihsvon, ix AaJM* ^/c. 10, 37. 40. 12, 36. 14,
62. L. 20, 42; — ana c. Dat., iv rivi M. 26,
69; ini rivog M 27. 18; ini n Mc. 11, 2.
L. 5, 27. 19, 30. J. 12, 15; — at c. Dat..
ini xl M.9, 9. Mc. 2, 14; — bi e Ace, nt:)i
xtvu Me 3, 32. 34; — faur vig, naQu trjr
bSov Me 10, 46. L. 18, 35: — in c. Dat.
m nri M 11. 16. L. 1. 79. 7. 32 10. 13. J
39*
308
amlsitan — satjan.
11, 20; (in midjaim , iv uia(u L. 2, 46; in
taihsvai, iv di^ia C. 3, 1 ; iv toig dt!-ioig Mc.
16, 5;) od. tig Tt th. 2, 4. Gr. 4, 819;— das
Par tic, J. 9, 8; — du c. Inf. st. lies griech.
Partic. Mc 10, 46. L. 18, 35 : ei ains af taihsvon
Jjeinai jah ains af hleidumein fieinai sitaiva Lb.
ad Mc. 10, 37; uta sat ana rohsnai M. 26, 69;
s. fatir vig du ailitron Mc. 10, 46. L. 18, 35;
ana Jiammei (sc. fulin) s. Mc. 11,2. L. 19, 30;
saci s. aihtronds, o y.cc&r^itvog Xttl TtQogcuTiZv
J. 9, 8; Marja in garda s. J. 11, 20; setun Li
ina managci Mc. 3, 32; sit af taihsvon mcinai
Mc. 12, 36. L. 20, 42; J^ala do sitan af taihsvon
meinai Mc. 10, 40; in gnjjs alh s. th. 2, 4;
sitands Mc. 9, 35; s. ana fulin asilaus J. 12,
15; ist in taihsvai gufis s. C. 3, 1; vas s. mi[>
andbahtjam Mc. 14, 54; sitandin imma ana Staua-
slola M. 27, 18; sitandan Mc. 5, 15. L. 8, 35;
s. at motai M. 9, 9. Mc. 2, 14; af taihsvon *.
mahtais Mc. 14, 62; s. in taihsvai Mc. 16, 5;
s. in midjaim laisarjani L. 2, 46; ». ana motaslada
L. 5, 27; ve$an sitandans Mc. 2, 6. L. 5,
17; f>aim in riqiza jah skadau daufuis sitandam
L. 1, 79; J^ans hi sik sitandans Mc. 3, 34; in
sakkum jah azgon sitandeins L. 10, 13; vas s.
M. 27, 61; harnam silandam in ^arunsai M. 11.
16; harnam Jjaim in garunsai s. L. 7, 32.
a n d s i 1 a n , fr. 2 , c. Ace. , vercri , rer.ereri
aliqucm; fiirchten St. 51, 14; achlen G. 2, 6;
apgstlich pri'ifcn K. 10,27: gu£> mans andvair]>i
ni andsiti]) (dafiir andsaihviji L. 20, 21) ttqo-
aojTiov Otog uvO-qojttov ov /.aujavii Lb. ttd
G. 2, 6; ni vaihl andsilandans (dafiir andhm-
skandans K. 10, 25), fttjSlv uvccxnivoVTig K.
10,27; ni a. jainaize unselein Mssm. ad. S/;. 51, 14.
bisitan, fr. 2, Iterumsilwn. Es findet sick
nur itn Part. Praes. bisilands, icelc/ics substan
tivisch nach monoj^s decliuirt Gr. 4, 522 : bi-
sitands jah ganijjjos izos, ui TlinioiXui xcii Ol
ovyytviig ctVTtjg L. I, 58; and all gavi bisi-
tande, xttd-' oijjg tfjg moiyo'ioov L. 4, 14; ana
allaim Jiaim bisitandam ina , inl nuvtug tOVg
nigioixovVTag avrovg L. 1, 65; and allans bi-
sitands , iv Ttaaij Tij niiuywoui L. 7, 17 ; and
allans b. Galeilaias, ug oXrjV rt]v moiyiooov tfjg
Tahlaiag Mc 1, 28.
dissitan, fr. 2, c. Ace, Jemanden ergreifen.
iiberfallen; 7.auf}avtiv rivet L. 5, 26. 7, 16.
iyttv Mc. 16, 8: usfilmei dissat allans Ij. 7, 16:
d. allans agis L. 5, 26; und dizuh £>an sat ijos
reiro jah usfilmci Mc. 16, 8.
gasitan, fr. 2, considers, sich viedersetxe.n:
xaO-fja&at, Mc. 4, 1. J. 6, 3; sonst xa&ifetv;
— ubhiingig ana c. Ace, inl tivi Mc 11, 7:
ini rivet J. 12, 14; — in c. Dat., iv tivi Mc
4, 1: gasat L. 4, 20; g. ana ina Mc It, 7.
J. 12, 14; jainar g. mif) siponjam seinaim J. 6,
3; gasitan in marcin Mc. 4, 1; gasitands L. 5,
3. 14, 28. 31. 16, 6.
u s s i t a n , fr. 2 , aufsitzen , sich aufrichtcn :
ussat sa naus, ca'ixa&iatv u vixgoq L. 7, 15.
sitls, in., Sit: Gr. 3, 433; O-Qovog, Thron
C. 1, 16; xce{ridQC(, Sltihl Mc. 11, 15; xarct-
axf,vco<sig, West M. 8, 20. L. 9, 58: sitlos C.
1, 16; sitlans bizc frabugjaudane ahakini usval-
tida Mc 11, 15; fuglos himinis s. (sc. aigun)
M. 8, 20. L. 9, 5S.
satjan, a. Ace, Etwas setzen, pflanien •• lu-
karn ana lukarnasta[>in satjij), ),vyvov inl hvyvictg
i7iiTi&l]Giv Jj. 8, 16; hvas s. vcinalri\a, rig
(fVTtui cl[i7itfaovct K. 9, 7; ei ui satjaiji bistugtj
brojir aifijiau gamarzein . to ui) ridivca Ttnog-
y.uutia no ubihfoi i) ay.avScO.ov II. 14, 13. Gr
4, 605; ni satida uns in hatis, aiiK tdtro ijftceg
ug OQ)}V Th. 5, 9; ei ana lukarnaslaj>an sat-
jaidau , 'iva inl 'Kvyviav iniTiftf\ Mc. 4, 21;
ei uf nielan s. , 'ivct vno tov aodiov Tt&ij Mc.
4, 21; garaihtamma viloj) nist satif), dixaic
vouog oil y.iirat, T. 1, 9; du jiamnia salidai (to
st. ratidai?) sijuin, fig tovto xiiiieira Lb. ad
Th.3,3; ninjau salilana, vtoqvrov Lb. ad 7".3,6.
ufcatjnn — sateius.
J0«
uli.iijiin, c. Ace, Jenmnden abselzen, ent-
(auen: qen afsatjan, yvvctr/.c. c'.nnJ.vani Mc. 10,
2; bij><- afsaljaidau us Ganragaggja, ozctv utrii-
91U&UI T>]g OlXOVQfltite L. 16, 4; afsatid.i, uno-
hlvuivw M. 5, 32.
.mdsatjan, c. Acc, Etieas entric/iten. go|>a
aud.satj.iii s\cri|>a SI;. 4(i, 12.
at sat jan, c. Acc, naQi&tavtu ti , Etwai
darstellen; — abhi'mgig faura c. JJtit., ziri L
2, 22, — der dopp. Acc. C 1, 22. 28: <•! al-
.iijaiina all maana fallavittn C. 1, 28: <ln at-
jaljafi isvil vcibau.s C 1, 22; a. faura fraujin
L. 2, 22.
Iii sat jaii, besetzea, umgeben: bisalida ina
fajiom, ritntiilijxs tfoayuov Mc. 12, 1.
^asatjan, c. Acc. (Jr. 4, 605, Etwas hin-
tftxen, hiiistvlleii IVeA. 7, 1; xi (ho (rai A' 12,
IS; abhihigig ana c. Dat., ioravai. ini xi L.
4, 9; faura v. Dat., iardvai netnee rivi L. 9,
47; 7lc<oi(jTixvctt Tti'i li. 14, 10; y.culiivea tu-
xnoo&iv Tirog L. 5, 19; in midjaim, kiTc'tvat
tv ttiaw Mc. 9, 36; xet&uvat tig to uiaov L.
'), 19; in laihsvon, xct&i£iiv tv dti-lf) E. 1,20;
m1 c. Acc, rii'tii'cu vnoxazu twos E. 8, 16;
ill vaidufaja, v.t; tiovoi«i' TuTTfiv, utdcrorihieii
L. 7, Hi — %c«, TiOti'ui L. 14, 29; atihiin-
gig MM c. Dat.. «li n L. li, 48j —. beilegen.
iitrii'h'i'cci Mc 3, 17; - eimvtien , austellev,
bestellen: xnftioTcrvtti Tit. 1, 5; xomtui H
13, 1; (in a /-)«/.; TiOtoilcci ti's 7-t 7'. I, 18;
gasaljaa sik ilu c. Dat.. turtilV iaL'TOV ttg n
A'. 16, 15. An Pass, wit du c. />«{., y.iiei{hca
;-i's r» /'//. I, 1(5; w/7. </'>/;/>. AW., TtOiaOai
'/' 2, 7. /. I, 11; Mauls gasoline im, xXtjoovfiai
E. I, 11; — aftra gasatjan , unoxctilioTctvm,
miederhcrsieUen Mc. S, 2'j: uf ligr -a.salji]. L
8, 16; gasatjau and baurgs praisbytairein Tit.
1, 5; gasatida baiirdins Nth. 7, 1; gasalida Sci-
mona najno Pailrus Mc. 3, 17; g. in nanma
Banaoairgaii Mc. 3, 17; g. iia in midjaim im
Mc. 9, 36: g. ina ana giblin allis L 4,9; g.
grunduvaddjau ana ataina L. 6, 48; barn l;. laur.i
sis L. 9, 47; g. Iif>uns in Icika K. 12, 18; »;.
in taibsvon si-inai £ 1, 20; gasatidedun ina in
midjaim faura lent Lb, 19; du andbabtja Jjaim
vcihain g. sik A' Hi, 16; lii[><- gjUitidedi yrnn-
duvaddju A, 14, 29; sunjos kunlii i^asaljau $A
38,' 16; ^asaljands in andbal.lja T 1, 12, alia'
ya.satjanda faura slauaslnla li. 14, 10; uf *al-
dufnja gasatids L 7, H; od. du innjonai ai»aK-
geljoos yasatijas im Ph. I, 17; du J >.-■ m rn <•■ (in
Jjoci) g. im ik nurjands T. 2, 7. < 1, 11: aftra
g, var}) 16. o«/ /1/c. 8, 2o, blauts guatidai v«
sum, ei sijaima vejs E 1, 11; fram gnpa ^a>a
tida sind A'. 13, 1.
mi |)sai jan, c. Acc, utU-ioTuvtfi tt, £-Yic«*
versclzen: svasve fairgunja mijjsaljau A. 13. 2.
ii ss a I Jan. e. Acc, Jemaurfrn liinuufsct:in,
epf/%/ftr£«p r<r« //. 19, 35; Jemandrn mis
setzen, ausschicken (in c. .Ice), tx-]«V.uv Tiva
tie ti L. 10, 2; 7^«-«s pjlamen , rpvxtvur
ti Mc. 12, 1. A. 20, 9; oasaljan sik, rpvttvtaO-ai
L. 17, 6; Etwas grundeu , /.tiZnv C. 1, 10;
barna ncaaljaa c. 7>a<., t^aviaiavat aniqua zivi
Mc. 12, 19; nssatjan as r. W«<., zpuammen
set-.ca aus eincr Sadie SI; 40, 16: ■•! M*atjai
barna broJ>r scin.iniin.i JVc. 12, 19; <i u. vanrst>-
jans in |io asan scina L. 10, %\ v^inagaril usi
lida manna .1/c. 12, 1; niaiuia u. vcinagard L.
20, 9; usvairpandam vaatjoa leimM ana |iana
fulan nssatidedun lem //. l'.l. \~> ; ussatei ]>uk
in mai-fiu L. 17, 6; at mann us missalcikom
VlSilm ussatidamui.1 .S/, 40, 16; alia in imin.i
ussatida sinil C. 1, 16.
fail rag a sat ja n, ic.hiHuviu. for Jcmaiidrn
hinstvl/ea, darstcllcn iinsis nrraisi-i]) jail l.ini'.i-
yasatjij) k. 4, 14.
mi [>^asa t jan , c. Acc , ovyy.ee>) iZnv tivc ,
Jemanden mil hinsetzen: inij ^asalidai {cod. A:
mijigasatida) in liimiiukundaim Lb. ad. E. 2, (>.
safeins, /*, P/Umung, Urtchaffkng : os sa-
iio
afefiteias
anasiuns.
leinai (wohl ussaleinai; urrugkai als liandgl. in
rod. B iu: vistai barna hatizis Lb. ad E. 2, 3.
af sate ins, /"., Absetzung, Entlassung : bokos
afsatcinais , (ii(i)J.ov dnoaraaiov , Scheidungs-
brief Mc 10, 4. Grr 453
gasateins, /!, xaTctfto?.?], Festslellung , An-
ordnung: faur gasateiu fairhvaus E. 1, 4.
us sate ins, /"., Erschaffung , v. sateins.
andaset, n., fide'/.vyua, Gegemtand des Ab-
scheus : untc f>ata hauho in mannam andaset in
andvairfija gu|:>s L 16, 15
andasets, fidt/.vy.rog , verabschcuungswerth:
andaset jai visandans Tit. 1, 16.
>iujan, suere, ndhen Gf. 6, 61. Gr. /, 6S: ni
manna plat fanins niujis siuji Ja ana snagan fairnjana
ovdtig inifJhfiut ydxovg ayvatpov emgydnTti
iiu UueTi(o naXctio) Mc 2, 21
si u kan, ft. 5, siechen, krank sein Gf. 6, 137.
Gr- 2, 50. Grm. 670; /.axiug tyuv L. 7, 2;
voaiiv T. 6, 4; sonsl aa&eiffiP', — abhiingig
hie. Ace, nioi ti , rei perdite operam dare
T. 6, 4; — in c. Dat., tv rivi k 13, 4; tig riva
(infirmum se gercre erga aliqucm) k. 13, 3: f>an
siuka It. 12, 10; isaei ni siukij) (cod. B: siukeif))
in izvis k. 13, 3; hvas S., jah ni siukau k. 11,
29; siukam in imma k 13, 4: f>an veis s. k. 13,
( J: siukands svultavairkija L 7, 2: S. bi soknins
jah vaurdajiukos T. 6. 4.
sinks, deck, krank; d(.ycoOTog Mc. 6, 5. 13;
aa&tvris M. 25, 39 43. 44. 2>. 10, 9. K 8,
10. 11, 30 77*. 5, 14, ua&tvojv Mc. 6, 56.
L. 7. 10. J. 6, 2. 11. 1. A'. 8, 12; iW c
l)at. der Krankheit L 4, 40; mit visan /lir
aa&'A J 11, 2 3. 6. /? 8, 3. A. 11.
21. Ph. 2, 26. 27: siuks M 25, 43: s ist J
11. 3. vasuh Jaan sums s. ./. 11, 1; s. vas J.
11. 2 6; in |:>aininei s. vas £>airh leik fi. 8, 3:
s. vas neliva dauh>au Ph. 2, 27; mifivissei is
siukis visandins K 8, 10; hvan J>uk selivum siu
kana M 25. 39 44: in mis managai stukai jail
unliailai A'. 11, 30, sve L>atei \eis s teseiraa k.
11, 21; favaim siukaim Mc. 6, 5: bi s. J. 6, 2
siukans Mc. 6, 56: managans s. Mc. 6, 13: s
saulitiin missaleikaim L. 4, 40; ize galiugd siuka
K. 8, 12. = £>ana siukau skalk L. 7, 10: in
Jaizei hausidedup> ina s., Siort fjxovaan ott
?]0&iv}]Ot Ph. 2, 26; £>ans siukans Th. 6, 14,
f)ans in izai s. L. 10, 9.
siukei, f, do&iviia, Siechlhuin, Krankheit .•
so siukei nist du daujaau J. 11,4: £>aim siukeins
meinaizos livopau /,-. 11,30; us siukein k. 13, 4:
J>airh siukein leikis G. 4, 13: in siukcim k. 12,
10. (cod. A: siukein) 9.
sauhts, f, Sucht, Krankheit: uoitiviia L.
5, 15. 8, 2. T. 5, 23; sonst voaog Gr 3, 518
leikinon fram imma saulite seinaizo L. o . 15 1
Jaaiei qemun hailjan sik s. seinaizo L. b. \b ;
{xiifi vesun galeikinodos alunane ubilaize jah s.
L. 8, 2; ubil hahandans missaleikaim sauhtim
Mc. 1, 34; siukans s. missaleikaim L 4. 40;
gahailida managans af s. L. 7, 21 : sa unmahtin
(rag uoOtvtictg) unsaros usnam jah sauhlins (fag
voaovg) ushar M. 8, 17; hailjands alios s. jah
alia unhailja M. 9, 35: du hailjan s. Mc. 3, 15;
s. gahailjan L. 9, 1. Auch fnzo ufta sauhte
fieinaizo st. fn'ze ufte sauhte fieinaize: Lb. ad
T. 5, 23.
sinns, /'., Gesicht 1 Sehkrafl, Erscheivung. O-e
stall Gf. 6, 127. Gr. 2, 2S: UPttflXupis *■ 4,
19; to piinuv L. 7, 21; onraaia L. 1. 22.
k. 12, 1; oxpig J. 7, 24: iidog L. 3, 22. 9. 29.
A-. 5, 7 SX-. 48, 13. 20. Gr. 3, 401: siuns
andvairkijis is anjiara L. 9, 29. varj) imma in
siunai aggilus, wtp&r) i(VT(Z hyythog L. 1. 11;
leikis s. sve ahaks L. 3, 22; ni stojaijj hi $. ,/.
7, 24: siun gasahv in alh L. 1,22: merjan hlii,
daim s. L. 4, 19; hlindaim managaim fragaf S,
L. 7, 21. fiairh s. k. 5, 7; nih s. is gasehvufi
Sk 4S, 13; sumai Jsan is s. sehvun Sk. 48, 20;
qima in siunins jah andhuleinins fraujins k. 12. 1
anasiuns, sichtbar: anf>ar fiize anasiuni vi-
aiianasioniba — skulks.
ill
..null) an[>aruli I an alimein Sk. 40, 17. = [>ata
anuidnjo vato Sk. 40, 20.
u nana si ii niba, adv., wisichtbar Sk. 51,2.
silbasiu nei s, in., avxonxijg, Augenieuge Gr.
2, 638: silbasiunjos L. 1, 2.
skaban, fr. 3, schuben, scheeren, die Haare
abschneiden Gf. 6, -105. Gr. 2, 9: <lu kapillon
aib}>aa skaban, to XiiQanlrra i] t,voaalrca K.
11, 6; skabaidau, xiiQao&w K. 11, 6.
biskaban, fr. 3, dass.: \ >izai biskabanon,
nj i&orjuivij K. 11, 5.
skadus, m. , axux, Schatten Gf. 6, 4$3. Gr.
2, 187: Jpati'i ist skadus {>ize anavairbane C. 2,
17; uf skadau i» Mc. 4, 32; baini in riqiza jab
s. dantnu siiamlani L. 1, 79.
uiafskad vjan, uberschutten ; — abhdngig
der Dat., lw<nua{uv rivi Mc. 9, 7. Z«. 1, 35;
— der Ace, imoxwtfyiv xwa L. 9, 34. Gr.
4, 962: inalits hauhistins ufarskadveid bus L. 1,
35; varf> milhma jab ufarskadvida ins L. 9, 34;
varb millinia ufaiskadvjands im Mc. 9, 7.
gaskadveins, /!, Bcschatluiig, Bedeckung :
gajskadvetn, axi^aauaxa T. 6, 8.
skaidan, |,skaida, skaiskaid Gr. /, 565) schei-
dtn, trennen; yuioi'^iiv Mc. 10, 9; d'iyaL.nv M.
10, 35 ; — jiicA trennen, weggeheu ; yoxn^ia&ai
K. 7, 10. 15; — UMc/t skaidan sik, ywQt^ia&tei
sich trennen K.7, 10. Gf. 6, 428. Gr. 2, 75.
4, 31. 52. 701: jabai sa ungalaubjands skaidib
sik, gfoidai, ti o cattOTO$ yjoot'^txat, y(ooi£iot'ho
K. 7, 15; manna |i;iiniii,i ni skaidai, (/.vOowno^
in) ymni^ixw Mc. 10, 9; qani skaidan inannan
vijira attan is, i}).(rov d'ryaocu (Or&fMBftOV xuxu
toil nctXQoq cd'Tov M. 10, 35, anabiuda-qenai
fairra abin ni s., na^ayyi/J.vj - yvvcdxa ano av-
Sqos <i>) %o)Qio&ftvat K. 7, 10.
a ( skaidan, (afskaida, afskaiskaid Gr. /, 565)
c. Ace. Gr. 4, 701, Jemanden absondern, tren-
nen; acpoQi^av rivci L. 6, 22; (af. c. Dot.)
^wpuftv xiva ano xivoq R. 8, 35. 3>; — af-
.skaidan sik Gr. 4, 31, sick trennen; acfooi^eiv
tavxov G. 2, 12; apofifro&at k. 6, 17; (af
c. Out. i i)i«xo>oi'£{(Ji'Jca ano rivog L. 9, 33;
afskaidand izvis L. 0, 22 ; livas IOI afskaidai al
friafmi X nutans R. 8,35; afskaiskaid sik G. 2,
12; varj) ini]>[>.in<'i afskaijkaidun sik af iiiima L
9, 33; afskaidi]) iz\is k. (i, 17; uns afskaidan af
friajivai i;uj>s R. 8, 39.
disskaidan, (disskaida, disskaiskaid Gr. /,
565) zertkeilen, aufliisen: at is mabtai unsrlrin
ize disskaidandein Sk. 51, 3.
gaskaidan, (gaskaida, gaskaiskaid Gr. I, 565,1
axilkcairca, sckeiden, treimen: ej gaskaidaij>
izvis af allamma brojjre tk. 3, 6.
gaskaidnan, Gr. 1, 854. 4, 23 , ^woi4*«o-i^««.
disccdere, sich trennen: jabai t^askaidnai K. 7, 11
gaskaideins, f, <)ucoxu?.ii, Sckeidung, Un-
tersckied: ni auk ist gaskaideins ludaiaus jali
Krekis R. 10, 12.
skalja, /'., xeoccfiog, Ziegel Gr. 2, 54; and
skaljos L. 5, 19.
ska Ik s, w»., Diener, Kneckt; oixtTi^ /»'. 14,4.
sonsl SovXog Gf. 6, 480. Gr. 320. Grr. 302:
»kalks M. 10, 24. 25. J. 13, 16. 15, 15. 20-
K. 7, 21. 2->. G 3, 28. E. 6, 8. C. 3, 11; bun
dafadc suniis s. L. 7, 2; s. fruujins t. 2, 24; >■
gulps Tit. 1, 1; sa s. L. 14, 21. 22. J. 8, 35;
sijai allaini s. Mc. 10, 44; s. ist fravaurbtai J.
8, 34 ; svaci ui {>anasei|:>s is s. 6,4, 7; Aiuafras
H us izvis s. \ristaus C. 4, 12; vlit skalkis ni-
inands Ph. 2, 7; skalka G. 4, 1; s. jainamma L.
17, 9; du s. meiuamma M. 8, 9. L. 7, 8; du
s. seinamma L. 14, 21; du j)aniina s. L. 14,
23; skalk Mc. 12, 2. L. 17, 7. 20, 10; t. bci-
nana L. 2, 29; s. seinana L 14, 17; anjiarana
s. Mc. 12, 4. L. 20, 11. S. auliumistius gndpos
Mc. 14, 47; \ns auliumistius godjku s. J. 18,
10; I^ana s. is L. 7, 3; jiana siiikan s. L. 7,
10 J framabjana s. R. 14, 4; ni svasve s., ak
ufar s. Phil. 16; god* skalk //. 19, 17; unsclja
s. jah lata L. 19, 22; skalkos A'. 12, 13; s. uu-
brukjai sijum L. 17, 10; s. jah andbabto- J. 18,
312
"uskalki — gaskapjan.
18. ui vairbaib s. mannam K. 7, 23; s. ize frau-
jinodedun bizai managein Neh. 5, 15; sva ma-
nagai sve sijaina uf jukuzjai s. (so st. skalkans?)
T. 6, 1 ; sums {size skalke bis maistins gudjins
J. 18, 26 ; du skalkam seinaim L. 15, 22 ; skal-
kans J. 15, 15; s. izvarans /•. 4, 5; taibun s.
seinans L. 19, 13; bans s. L. 19, 15.
gaskalki, w. , avvdovlog, MUknecht: sa
triggva andbahts jab gaskalki in fraujin C. 4, 7;
af Aipafrin bamma liubin gaskalkja uosaramma
C 1, 7.
s k a 1 k i n o n , c. Dat. Gr. 4, 689, Jemandem
dienen, ).ccTQivitv xivi L. I, 74. Ph. 3, 3. t.
1 , 3. (so galiugani skalkinonds , iiSio?.o).aTQt]g,
Giitzendiener K. .5, 10. 11); sonst SovXtvuv
Tin: dock auch noogy.aoTtgeiv ii'g xi R. 13,
6; vnd mit uf c. Dat., Sidov/MO&ca ino ti,
re adstrictum teneri , unter einer Sache gefan-
gen sein G. 4, 3: jau nu silba ik skalkino ga-
bugdai viloda gubs It. 7, 25; bammei s. fram
fadreinam in hrainjai gabugdai t. 1, 3; sa maiza
skalkino[> Ji.utiiiia minnizin R. (), 12; saei in bairn
s. Xristau R. 14, 18; s. mib seinaim barnam G.
4, 25; fraujin Xriilau skalkinob C. 3, 24; svaei
ikalkinonia in niujibai abmins R. 7, 6; mais skal-
kinona T- 6, 2; sva filu jcre skalkinoda bus L.
15, 29; ni mannbun skalkinodedum aiv hvanbun
J. 8, 33; bairn, boei \istai ni sind guba, skalki-
nodedub G- 4, 8; skalkinob izvis misso G. 5,
13; ni niaguj) guba skalkinon jab mammonin
ifaihubraihna) M. 6. 24. L. 16, 13; ni manna
mag tvaim fraujam a. 31. 6, 24. L. t6, 13; s.
imiiia L. 1, 74; baimei aftra iupana s. vileib G.
4, 9; galiugam skalkinonds A'. 5 , 11; frau-
jin skalkiiiondans R 12, 11, andbalilos gubs
sind Jiamma silbin s. R. 13, 6; uf stabim Jais
fairtivaus \esum s. G. 4, 3; abmin guba s. Ph.
3, 3; ni in augam s. . tit) h> oifda'/.uodov-
nichi ah Augrndienrr C. 3, 22, }>aim faihu
frikam jab vilvnni ai{if>au galiugam skalkinondam
h .V 10.
mi |).sk alki nun, MUknecht sein . unjjskalki-
noda mis in aivaggeljon, aiiv tuoi idovktvait
tig to tiayytkinv Ph. 2, 22.
skalkinassus, m. , Knechtschaft, Dienst ;
dovltia G. 5, 1; largtia R. 9, 4; und galiuga-
gude skalkinassus, lidwlolctTQiiu, Gotzendienst
G. 5, 20. E. 5, 5. C. 3, 5: skalkinassus R. 9.
4; galiugagude s. G. 5, 20. C. 3, 5. od. bale!
ist galiugadude skalkinassaus Lb. ad £.5, 5 ; ni
aftra skalkinassaus jukuzja usbulaib G. 5, 1.
skanyin sik, sich schiimen, inuiayyvzoliui t.
1, 12; — abhangig der Gen. Gr. 4, 676,
incaayyvia&ai tivu, sich Jemandes schiimen
Mc. 8, 38. L. 9, 26. t. 1, 8. 16; — der Inf.,
aio%vvio&(u c. Inf. L. 16,3; od. tl-anoodo&ai
tov c. Inf. k. 1, 8. Gf. 6, 492. Gr. 2." 30 4.
31: nib skama mik /. 1, 12; bidjan s. mik /..
16, 3; saei skamaib sik meina jab vaurde mei-
naize (aibbau meinaizc vaurde) Mc. 8, 38. L. 9.
26; sunus mans s. sik is Mc. 8, 38; od. bizuh
sunus mans skamaid sik L. 9, 26; naudibandjo
meinaizo ni skamaida sik t. 1, 16; svasve ska-
maidedeima uns jab liban k. 1, 8; ni nunu ska
mai buk vcitvodibos fraujins unsaris t. 1, 8.
gaskaman sik, tvTQtmad-ca, sich tckSmen ,
in sich gehen : ei gaskamai sik th. 3, 14.
skancla, f, aioyvpij, Schande Gf. 6, 520. Gr.
2, 11: in skandai ize Ph. 3, 19.
*skapjan, fr. 3, schaffen Gf. 6, 442. Gr. 2, 9
gaskapjan, fr. 3. Gr. 1, 844, c. Ace,
xriCiiv ti, Elicas schaffen; im Pass, auch fiir
yi'yrfO&at Mc. 2, 27: fjoei gaskop guj> Mc. 13,
19; {">aiizei guf) g. du andnimau T. 4, 3; od.
Jiis saei gaskof ins C. 3, 10; ei ban* tvans ga-
skopi in sis silbin du ainamma niujamina inarm
E. 2, 15; in guba bamma alia gaskapjandii; E.
3, 9 ; sabbato in mans var{3 gaskapans Mc. 2,
27; bamma niujin mann bamma bi guba gask.,
panin £.4,24; gaskapanai in Xristau du vaurslvani
godaim E. 2, 10: in imma gaskapana raiwpuii
«askafl
8 IINS
kavjan.
313
alia C. 1, 10; alia |>airh iua jah in imma g. kind
C. 1, 10.
gaskafts, f, Sekdpfkng, Geschbj/f; xcaa-
fioti] J. 17, '24; y.xiaua T. 4, 4; sonst xriaig:
gaskafts an]>ara It. 8, 39; niuja g. k. 5, 17. G.
6, 15; af (fratn) anastodcinai gatkaftaii Mc. 10,
6. 13, 19; frumabaur allaizos g. C. 1, 15; all g.
gflfu 7\ 4, 4; faur gaskaft fairlivaus J. 17, 24;
in alia gi | ■" ill bimina 6'. 1, 23.
ufarskafts, f, <mtrp^»J, dclibatio, Anbruch
Grin. 090: [landei ufarskafts veilia jali daigs It.
11, 10.
ska f t j an, in Bereitsc/ta/'l setzen : iiei skaftida
sik du galevjan in*, 6 tti/.kutv aiiTOV Tictyndi-
Sovcti J. 12, 4.
* s k a r j a n ? , sc/meiden ?
usskarjan?, herausschneiden , atissondcrn:
usskarjaindau (besser cod. B: usskavjaindau) us
unburns vruggon, avccvi']if)WOlV ix TijS tov c)l«-
jio).ov nayiSog Lb. ad t. 2, 20.
ska tts, i»., Geld, Geldsiuck; di/vaQiov Mc.
12, 15. 14, 5. L. 7, 41. 20, 24. J. 0, 7. 12,
5 5 fiva L. 19, 10. 18. 20. 24; im Plur. ao-
yvQiov L. 9, 3; aqyVQia M. 27,0. Gf. 0, 557.
Gr. 3, 325. 488. Grm. 543: sa skatts £eins L.
19, 20; s. peins gavaurlita tailiuu (litnf) skattans
L. 19, 10. 18; atbairifp (ataugeif>) mis skalt Mc.
12, 15. L. 20, 24; nimif) af imma {jana s. L.
19, 24; frabugjan in managizo £>au {irijahunda
skatte Mc. 14, 5; duhve J>ata balsan ni frabaubt
vas in -t' s. J. 12 , 5 ; ains skulda s. fimfhunda
L. 7, 41; tvaiiiiliuiidain s. blaibos J. 0, 7; skat-
tans L. 9, 3. 19, 10. 18; nimandans J)ans s. M.
27, 0. Es ist ausgelassen in: {)ans Jmnstiguns
silubrinaize (sc. skatte) M. 27, 3. GY. 4, 953.
skattja, m. , Wechsler: mesa skattjanc, tag
TQant^ag rwv xoXhtftiaTuiv Mc. 11, 15; ni at-
lagidcs f>ata silubr mein du skattjam (im rr]V
TQ<x7itC,av, wr Wechslcrbunk) Lb. ad L. 19, 23.
Gr. 4, 289.
«ka[»jan, fr. 3. Gr. 1, 844, aSuiiv , schaden
Gf. 0, 421. Gr. 2, 11: hatci fko{> C. 3, 25.
gaskal>jan, /r. 3. Gr. I, 844, c. Dat. der
Person (die Sac/te ttcltt im Ace G. 4, 12.
Phil. 18; im Dat. L. 4, 35) Jemandem in Et-
wat schaden, Unrccht thun; fikctnTtiv L. 4, 35;
sonst ddixiiv Ttvd Ti: vaihte ainoliun iivis ni ga-
skaj>jiji L. 10, 19; jabai bva gasko]> |>us Phil.
18; ni ainummebun gasko[mm /,-. 7, 2; ni vaibt
mis gasko{)u]i G. 4, 12; ni vaibtai gaska[)jands
imma L. 4, 35.
slva|), «. , Schaden, Unrecht: pata skafiis,
TijV aSixiav TCWTjjv, boc injuriac k. 12, 14. Gr.
3, 485. 4, 442.
s lv .i | > it 1 s , schadlich ; /SXafifQog T. 0, 9 ; aSi-
xwV C. 3 , 25 : lustuns managans unnutjans jah
skafiulans T. 0, 9. = sa skaf>ula C. 3, 25.
skauda-?, Gr. 3, 450.
ska ndaraip, v. raip.
ska ii n s, wgaiug, wohlgestaltet , schiin Gf. 6,
512: hvaita skaunjai fotjus {size spillondane ga-
vairfii It. 10, 15.
ibnaskauns, oi uiiooyug, gleichgestaltet : du
ibnaskaunjamina leika Lb. ad Ph. 3, 21.
gu |> ask mint- i, /. , fiOQcprj irtov , Gottes-
geslalt: in gufsaskaunein (richtiger teohl guda-
skauncin) visands Lb. ad Ph. 2, 0.
s k a u r p j o , f, oxooniog, Shorpion : ufaro va urine
jab skaurpjono L. 10, 19.
* s k a u s , der schaut, sich umsieht, sich torsieht :
Gf. 0, 552.
unskaus, v. usskaus.
usskaus, vorsichtig, nilchtern: usskavai od.
usskavjai (so st. unskavai ?) sijaima , vijawutv
Lb. ad Th. 5, 8.
usskavjan, zur Besinnuvg bringen; mil sis
od. im Pass., xur Besinnung kommen, nuchlern
toerden: usskavjijj izvis garaihtaba, ixvi}\paxt Si-
xctiwg K. 15, 34; niu hvan usskavjaindau (so st.
usskarjaindau ?) us unhul^ins vruggon, nrpioTt
40
314
skauts — skolis.
avavrtyoMiiv in rf\q tov diafioXov nayidoq Lb.
ad t. 2, 26.
skauts, m. , xoaomdov , Qnasien, Troddeln
Gf. 6, 563. Gr. 2, 20. 3, 406. 448: attaitok
skauta vastjos is M. 9, 20. L. 8, 44; e! £>au s.
vastjos is attaitokeina Mc. 6, 56.
skeinia, m., rfavog, Leuchte, Fackel Gf. 6, 511.
Gr. 2, 45. 3, 391. 511: mif> skeimam jah haizam
Lb. ad J. 18, 3.
skein an, fr. 4, scheinen, leuchien Gf. 6, 499
Gr. 2, 12; t^ccGTodnTiiv L. 9, 29; swjs< Acr^.-
neiv; — abhdngig in c. Ace, tl'g xi L. 17,24:
svasve lauhmoni lauhatjandei us Jiamraa uf himina
in fata uf himina skeinif L. 17, 24; saei qaf
ur-riqiza liuhaf) skeinan It. 4, 6; gavascins is
hveita skeinandei L. 9, 29.
biskeinan, fr. 4, c. Ace, ntQikd^niiv rwa,
Jemanden umleuchlen : vuljaus fraujins biskain
ins L. 2, 9.
skeirs, schier, klar, deutlich Gf. 6, 536. Gr.
2, 45: skeirs visandei Mssm. ad S/c. 43, 19;
skeiris brukjands vaurdis Sk. 45, 9.
gaskeirjan, erkldren, aitslegen, itbersetxen;
tQfiilvtiiiiv J. 9, 7; sonst ftitrto^ip>ivii,v; im
Pass, mit prddicat. Nonrin. J. 9, 7. Gr. 4, 591 :
gaskeirjands imnia Sk. 40, 9; fatei gaskcirjada
insandifs J. 9, 7; fatei ist gaskeiri£> Mc. 5, 41.
15, 22. 34.
skeireins, /"., tQ/itjVUcc, Auslegung : skeireins
razdo K. 12, 10; skerein habaif Lb. ad K. 14,
2ft vol. Sk. 60-
skevjan, 6Stv nouiv; absckaben, rtisen Gr.
3, 304: skevjandans Mc. 2, 23.
skildus, nr., &vot6g, Schild Gf 6, 489. Gr.
3, 445 : andnimandans skildu galaubeinais E. 6, 16.
skilja, m., Metzger, Fleischer Gr. 2, 54: all
fatei at skiljam (fV /A,axflla>, auf dem Fleisch-
markte) frabugjaidau Lb. ad K. 10, 25. Gr. 4,
289; vgl. Lb. ad L. 19, 23.
skilliggs, m., Schilling Gf. 6, 477: skilliggans
inscr. Neap.; od. (s)killigans, inscr. Aret.
skip, n., Schiff; nXolov, auch nloidgtov Mc. 3,
9. J. 6, 22. 23. Gf. 6, 455. Gr. 3, 435 : fata skip
var£> ana airfai J. 6, 21 ; s.anfar ni vas jainar, alja
ain J. 6, 22 ; ei s. habaif vesi at imma Mc. 3, 9 ;
in skipa Mc. 1,29; in pamma s. Mc. 1 , 20 ;
sve vas in s. Mc. 4, 36; Jsoei vesun in anf aramma
s. L. 5, 7; usleifandin Iesua in s. aftra hindar
marein Mc. 5, 21; ni habaidedun mip> sis in
s. Mc. 8, 14; nehva s. qimandan J. 6, 19; us-
gaggandin imma us s. Mc. 5, 2; usgaggandam
im us s. Mc. 6, 54; laisida us famma s. £.5,3;
firim sinfam usfarfon gatavida us s., rolg tvetv-
ayijoct k. 11, 25', innatgaggandin imma in skip
M. 8, 23; inngaggandan ina in s. Mc. 5, 18;
atsteigands in s. M. 9, 1 ; usstigun in s. J. 6,
17; svasve ina galeifan in s. Mc. 4, 1; galaif
in s. Mc. 8, 10. L. 8, 22 ; galeifands in s. Mc.
8, 13. L- 8, 37; vegos valtidedun in s. Mc. 4,
37; svasve fata s. gahulif vairfan fram vegim
M. 8, 24; vildedun ina niman in s. J. 6, 21;
mif ni qam siponjam seinaim lesus in fata s.
J. 6, 22; anfara skipa vesun inif imma od.
qemun Mc. 4, 36. J. 6, 23; galaif in ain fize
skipe L. 5, 3; gasahv tva skipa standandona at
f amma saiva L. 5, 2 ; gafullidedun ba f o s., sve
sugqun L. 5, 7; gatiuiiands fo s. ana airfa L.
5, 11; gastigun in s. J. 6, 24.
*skiuban, fr. 5, 5c/«'e6e/t Gf. 6, 409. Gr.2, 18.
af skin ban, fr. 5, c. /)<*£., «7t(od-ila&ai xi,
Eticas von sich schieben , verslossen : afskauf
managein seinamma R. 11, I; goda mifvissein,
Jsizaiei sumai afskiubandans T. 1, 19.
* s k i u r a n , fr. 5 , heftig bewegen Gr. 2 , 48.
3, 38S. 417.
vi n [>isk auro, f. , titvov, Wurfschaufel :
habands vinf iskauron in handau seinai L. 3, 17.
sktira, /., ).aiKa\f), Schauer: varf skura vin-
dis mikila Mc. 4, 37; atiddja s. vindis in fana
marisaiv L. S, 23.
skohs, m., V7i6S?jfict, Schuh Gf. 6, 41S. Gr.
gnftkoli
skulun.
315
3, 450: ikaudaraip tkohij is L. 3, 16. Sk. 42,
18; fkandaraip skohe ii Mc. I, 7.
g ask oli, *., r« bnodrjfiafm, das Gescltiiltr,
tin Paar Schuhr : :;il>i|> gaskoli ana Colons if
L. 15,22; anch wo/il: nili gaskoh (j/. gaskohc.)
Lb. ad L. 10, 4.
g ask ohs, bescftu/it : gaskoliai suljom , ino-
dedfuh'oi aavHuhct , geschit/tl wit Sandalen
Mc. 6,9; g. foiimi, vnoSrjadfttVOi rowfi .toc)« s ',
geschnht an den Fiissen E 6, 15. Gr. 4, 750.
skolisl, «. , A»ser Geist; daiuwv M. 8, 31;
*o?is< ticttudvtov Gf. 6, 417. 6>. 2, 269. Grin.
274. 561: |m> skolisla bedim ina qi{)andans M.
8. 31. 6V. 4, 271 ; slikl skohsle uud Limb's
skohsle A'. 10, 21 ; skolislam saljand und skohslam
gadailans vairjian K. 10, 20; saci habaida un-
did | nils (llandgl. : skoshla) mela lagga Lb. ad
L. 8, 27.
*skreitan, fr. 4, reissen, spalten.
disskreitan, fr. 4, c. Ace, 8ict^Qt)yvvvai
rt, Eticas zcrreissen Gr. 4, 701. 709: disskrei-
tands vastjos seinos Mc. 14, 63.
disskritnan, Gr. 1,854. 4,23, oxi£eo{r<u,
zerreissen: disskritnoda in tva Mc. 15, 38; od.
diskitnoda in tva M. 27, 51; (vgl. Lb. ad Mc.
3, 13); disskritnodedun M. 27, 51.
skuft, »., das Ilaupthaar Gf. 6, 461. Gr. 2,
18. 3, 408 Grr. 283: skufia, dtyli L. 7, 38.
44. J. II, 2. 12, 3.
skuggva, »/i., t'igoTZTQov, Spiegel Gf. 6, 405:
saihvam nu J>airh skuggvan K. 13, 12.
skulan, (-k.il, skulum Gr. 1, 851. /, 560)
schuldig sein, sollen Gf.6, 461. Gr. 2, 28. Es
iibersetzl : 1) c. ^Icc. der Sache, otftiXuv rt 1/.
7, 41. 16, 7. .SA. 41, 11, Etwas schtddig sein,
xu bezahlen haben; c. Dat. der Person, rwi,
Jemandem L. 16, 5 : hvan filu skalt fraujin mei-
naniina L. 16, 5; hvan filu s. L. 16, 7; ains
skulda skatte fimfhunda L. 7, 41; hva£>ar skul-
dedi maiza $/;. 41, 11; usgibij) nu allaim skuldo,
anoSore ovv naai. rag ocpiiXag R. 13, 7. —
2) c. Inf., sollen Gr. 4, 92. Folgt darauf der
Hegriff sein, od. werden , so hat der Inf. den
Norn, neben sicfi Gr. 4, 122. Der Inf. Act.
limit skulds ink /tut passicen Sinn; es bedeutet
z. B. skulds iin uskiusan, man soil mich cer-
werfen Gr. 4, 59. 943. Ei ste/U c. Inf., a)
si. des Fut.: Iiva skuli |iala barn vairf>an L. 1,
(ill. Gr. 4, 179; b) st. fu).Xav c. Inf.: saei skal
stojan qivans t. 4, 1 ; livadre sa sknli gaggan /.
7, 35; nibai s. gaggan J. 7, 35; saci skulda qi-
nian M. II, 14; £>oei s. usfulljan L. 9, 31; livi-
leikamma daujiau s. gadaufman (gasviltan) J. 12,
33. 18, 32; ]>anei skuldedun niman J. 7, 39;
sunns mans skulds ist atgiban L. 9, 44; ei suns
skulda vesi Joiudangardi gufis gasvikun^jan L.
19, 11; — c) st. 'i%nv c. Inf.: skal £>us hva
qif>an L. 7, 40; manag s. bi izvis rodjan J. 8,
26; naob ganoh s. qi£>an izvis J. 16, 12; —
d) orflllliv c. Inf: skal gasvillan J. 19, 7; avi-
liudon skulum gufia sinteino th. 1, 3; s. nu allai
veis andsatjan Sfi. 46, 11; jus skulu{> f>vahan
J. 13, 14; s gamunan K. 15, 2; ni skulun barna
fadreinam huzdjan k. 12, 14; vairos s. frijon sei-
nos qenins E. 5, 28; fialei skuldedum taujan L.
17, 10; unte skuldedcif) usgaggan K. 5, 10; ni
skulds vas fram izvis gakannjan k. 12, 11 j —
a) st. des unperson!. Sti c Ace. c. Inf.: vaila-
merjan ik skal L. 4, 43; s. ik visan L. 19, 5;
ik s. vaurkjan J. 9, 4; \>o s. briggan J. 10, 16;
skal sunns mans filu (manag) vinnan Mc. 8, 31.
L. 9, 22 ; s. manag g.ijmlau L. 17, 25 ; s. is
(liiidaiion K. 15, 25 ; s. aipiskaupus ungafairinofis
visan T. 3, 2. Tit. 1, 7; s. is veitvodi£>a goda
haban T. 3, 7; arbaidjands air£>os vaurstvja s.
frumist akrane andniman t. 2, 6; skalks fraujins
ni s. sakan, ak qairrus visan t. 2, 24; jains s.
vahsjan Sk. 43, 2. 9. 47, 2; skuluf) gaggan Th.
4, 1 ; du Jjammei sinteino skulun bidjan L. 18,
1; sve (svasvc) skuljau rodjan E. 6, 20. C 4,
4; J>atei Helias skuli qiman Mc. 9, 11; hvaiva
skulei£> andhafjan C. 4, 6; skulda visan Lb. ad
40*
31(5
sknla
afslahan.
L. 2, 49; s. faginon A. 2, 3; skulda aflra gala-
£>on Sk. 38, 19; uskiusan skulds ist fram baim
sinislam jah usqiman jali usstandan Mc. S, 31; s.
ist ushauhjan sa sunns mans J. J2, 34; allai veis
ataugjan skuldai sijum k. 5, 10. — 3) Unper-
son!, steht skal c. Inf. fur Stl e Inf.; wan soil,
man muss: banzei skal gasakan Til. 1, 11; hau
skull frabjan R. 12, 3. — 4) skuld ist, opus
est, es ist Pjlicht, es zieml sich, man mtiss, (in
fragenden od. verneinenden Sdtzen) es ist er-
laubt, man darf; — ■ es steht e Dat. der Person
Mc. 6, 18. 10, 2. J. 18, 31. k. 12, 4 und auch
mit unpersonlichem Subjectsnominativ Gr. 4, 59 ;
a) Sit: skuld ist bata riurjo gahamon unriurein
K. 15, 53; hvaiva s. ist galeikon unsis od. us-
metan th. 3, 7. T. 3, 15; balei ni s. ist (sc.
laisjan) Tit. 1, 11; rodjandeins, boei ni skulda
sind T. 5, 13; jabai hvopan skuld sijai k. 11,
30; faginon s. vas L. 15, 32; — b) t^tari: ni
skuld ist lagjan HI. 27, 6; batei ni s. ist (sc.
taujan) Mc.2, 24; banzei ni s. ist matjan JVc.2, 26.
L. 6, 4; batei ni s. ist bus haban Me 6, 18;
batei ni s. ist taujan L. 6, 2; unsis ni s. ist
usqiman manne ainummehun J. 18, 31 ; frakun-
nan ni s. isl Sk. 48, 18; hva s. ist sabbato da-
gam, biub taujan bau unbiub taujan L. 6, 9;
und skuldu ist in sabbatim biub taujan Mc. 3,
4; skuldu ist kaisaragild giban Mc. 12, 14. L.
20, 22; skuldu sijai mann qcn afsatjan Mc. 10,
2; boei ni skulda sind mann rodjan k. 12, 4.
skula, m., schuldig; 1) drfeMtTyg, Schuid-
ner, der tu bczahlen od. zu entrichten hat M.
6, 12; so dulgis skula, %Q£W(pultTrig L. 7, 41 ;
skulan visan c. Ace, ocpiiXiw ri M. 6, 12. Lb.
ad Phil. 18; daneben c. Dat. der Person, 6(fii-
7.iiv od. ngogoff dliiv nvi rt li. 13, 8. Phil.
19; ferncr c. Inf., oifuUzijV aval c. Inf., ver-
pflichiet sein, miissen G. 5, 3; — 2) c. Gen.,
tvoyog Tivog, reus criminis, eines Verbrec/iens
schuldig Mc. 3, 29; auch c. Gen. der verletzten
Person K. 11,27; — 3) tvo%og, poenae obnoxius,
einer Strafe cer fallen; die Strafe steht im Gen.,
Tivog M. 26, 66. Gr. 4, 733; od. im Dat,
nvog Mc. 14, 64; nvi Mb, 21. 22. Gr. 4,
749 ; od. wird durch in c. Ace, ti'g xi bezeich-
net M. 5, 22: skula vairbib stauai M. 5, 21.
22; s. vairbib gaqumbai M. 5, 22; s. vairbij;
in gaiainnan funins M. 5, 22 ; s. daubaus ist M.
26,66; s. ist aiveinaizos fravaurbtais Lb. ad Mc-
3, 29; s. vairbib leikis jah blojais fraujins K.
11, 27; s. ist all vitob taujan G. b, 3; jabai
hva gaskob bus aibbau s, ist Phil. 18; buk
silban mis s. is Phil. 19; eis allai gadomidedun
ina skulan visan daubau Mc. 14, 64; batei sku-
Ians sijaima, ra oifiih]^.uta ijuuJv M. 6, 12;
tvai dulgis s. L. 7, 41 ; ni ainummebun vaihtais
s. sijaib R. 13, 8; baim skulam unsaraim M. 6,
12. Man lese skuld ist, Sti st. skula ist bala
riurjo gahamon unriurein. /f. 15, 54.
fa i husk u 1 a , m., xpewcpiuenjg , Schuldner :
ainhvarjanoh faihuskulane L. 16, 5.
*skuldrs?, m? Gr. 2, 332.
spa i skuld r ft?, tilt, HTVOficc, Speichel: ga-
vaurhta fani us bamma spaiskuldra J. 9, 0.
Skyjpus, Sxv&tjg, Volksnamen C. 3, 11.
slahan, ft. 3, e Ace, Jemanden schlagen Gf.
6, 762. Gr. 2, 12. Grr. 625; deonv nvee J.
18, 23. /.. 11, 20; naiuv M. 26, 68. Mc. 14,
47. J. 18, 10; TVTiTuv Mc. 15, 19. L. 18, 13.
K. 8, 12; abhangig in c. Ace, li'g ri L. 18,
13. k. 11, 20; auch lofam slahan, xohacfiZtiv
M. 26, 67 Me 14, 65: duhve mik slahis J.
18, 23; jabai hvas izvis in andavleizn slahib /,-.
11, 20; sloh skalk auhumistins gudjins M. 14,
47. J. 18, 10; s. in brusls seinos L. 18, 13;
lofam slohun M. 26, 67; lofam s. ina Mc. 14,
65; s. is haubib rausa Mc. 15, 19; sa slahands
buk M. 26, 67; slahandans ize gahugd siuka
K. 8, 12.
afslahan, fr. 3, c. Dal. der Person und
Ace der Sache, Jemandem Etwas abhauen Mc.
14, 47; sonst c. Ace, Jemanden od. Etwas
slulis — iumii'sliu|iuii.
311
tbdten, anoxTtivnv tivu Gr. 4, 620: afsloli
imma auso , aqtHtv rtvTov to wriov Mc. 14,
47; jainana afslohun Afc. 12, 5; afslaliam ina
L. 20, 14. Gr. 4, 82; af.slahands fijajna in sis
siibin £ 2, 16.
8 la lis, ml, Selling, Ziichtigung, Strafe, Pla-
ge; nhiyr] k. 6, 5. 11, 23; uuaxiS. Mc. 5, 29.
34. L. 7, 21. Or. 3, 481; audi slahs lofin, ya-
nioua, ein Sc/ilag tnit tier jlaclien Hand J. 18,
22. 19, 3. Gr. 2, 408. 4, 714: gahailnoda af
jioinni.i slaha Mc. 5, 29; sijais liaila af [lamma
s. [iciiiamina Aft*. 5, 34; gaf slah lofin lesua J.
18, 22; in slaliini k. 6,5. 11,23; gahailida ma
nagans af saulitim jah s. L. 7, 21; gebun imma
■labial lofin J. 19, 3.
s 1 a h a 1 s , mktpCT^S , zur Schlagerei geneigt :
slahals T. 3, 3. Tit. 1, 7.
slaihts, kiiog, schlicht, e.ben Gf. 6, 786: us-
drusteis ilu vig.im slailitaim (sc. vairfiand) L. 3, 5.
slauhts, f. , Offctyri, das Schlachlcn: lamba
sl.mlitais It. 8, 36.
slavan, truonav, still sc/tweigen; slavancls, fjot-
fiog, still: jabai J>ai slavand L. 19, 40; eis sla-
vaidedun Mc. 9, 34; ei slavandein jah sutja los
bauaima Lb. ad T. 2, 2.
anas I avan, naito&ai, still werden: anasla-
vaidedun L. 8, 24.
gaslavan, oiwtkxv, still sein: gaslavai Aft*.
4, 39.
slei[>a, f , ±>;uicc, Schaden: Jjatuh rahnida in
Xristaus sleifia visan Ph. 3, 7; all domja s. visan
Ph. 3, 8.
s I e i |> i s , %tt\tnog , schiidlich , schlimm : ivai
daimonarjos us hlaivasnom rinnanilans sleidjai filu
Af. 8, 28; ei in spedistaim dagani atgaggand jera
cleidja t. 3, 1.
sloi j>ei, f, xivdvvog,Gefahr : sleif>ei It. 8, 35.
(jus 1 ei l>j an , Cijuioiiv, schaden, beschiidigen;
— nut sik, ZijuiuvaOcci, sich Schaden zuziehen
Mc. 8, 36. L. 9,25; — im Pass., gijfii ova ctca,
Schaden leiden k. 7, 9. Ph. 3, 8 ; — abhiingig
der Dat. Mc. 8, 36. Ph. 3, 8. Gr. 4, 712 und
in vaibtai ni, iv firjdtvi, in keiner lieiiehung k.
7, 9: f>.T>l«'i] > «i J > sik saivalai 14 -iuai Mc. 8, 36;
sis siibin fraqistjands ai[>])au gaslri|>jau<U fsc. sik)
L. 9, 25; ei in vaibtai ni gaslei{)jaindau us unsis
k. 7, 9; in {liiei allamma gasleif>if>s im Ph. 3, 8.
step an, (slepa, saislep Gr. I, 566) schlafen Gf
6, 799 ; xixotuijoircu J. 11, 12; sonsl xturivdnv;
— abhiingig ana c. Dat., tnl zt Mc. 4, 38:
sle P i{» Lb. ad M. 9, 24. Afc. 5, 39. L. S, 52;
jabai s. Afc. 4, 27. J. 11, 12; >aici slepand,
naht slepand Th. 5, 7; jafj|je slepa'mia Th. 5,
10; is saislep Af. 8, 24; ana vaggarja slepand*
Mc. 4, 38.
anaslepan, (anaslcpa, anasaislep Gr. I, 566)
einschlafen; xtxoi{tt]o&at Th. 4, 13. 14. 15;
dqvnvovv L. 8, 23: anasaislep L. 8, 23; Jsaos
baiei anasaislepun Th. 4, 14; Jaans anaslepaodans
Th. 4, 13. 15.
gaslepan, (gaslcpa, gasaizlep Gr. /, 566) xoi-
fiaa&ai,, einschlafen: gaslepand K. 11, 30; ga-
saizlep J. 11, ll; gasaizlepun K. 15,6; {>ai ga-
slepandans in Xristau K. 15, 18; gaslcpandam-
K. 15, 20.
steps, m., v7ivos, Schlaf Gr. 3, 481: vesun
kauridai slepa L. 9, 32; us s. urreisan It. 13,
It; £>atei is bi slop qejii J. 11, 13.
*s 1 i n d a n , fr. 1 , sehlingen Gf. 6, 797. Gr. 2, 35.
fraslindan, fr. 1, xuranivuv, verschlingen .
ei fraslindaidau J>ata divano fram libainai k. 5, 4.
6 liti pan, fr. 5, mil in c. Ace ivSvvuv ii'g it.
in Etwas schliefen, hineinschleichen Gf. 6, 804.
Gv. 2, 18; J)oei sliupand in gardius t. 3, 6.
ufsliupan, fr. 5, vnoarMuv, sich heim-
lich fortschleichcn G. 2, 12; ufsliupands, nrto-
(igaxTog, der sich heimlich einschleicht G. 2,
4 : ufslaup jah afskaiskaid sik G. 2, 12 ; in f>ize
ufsliupandane galiugabrofire G. 2, 4.
i n n u f s 1 i u p a n , fr. 5, xaotigiQ%iofrcti, heim-
lich hineinschlapfen: in |)ize ufsliupandanc galiu-
318
afslaupjnn sis — sniumundo
gabrof>re, fiaiei innufslupun biniuhsjan freihals un-
sarana G. 2, 4.
afslaupjan sis, e Ace, dmxdvia&ai ti,
sich im Durchschlupfen Etwas abstreifen , Et-
was ablegen : afslaupjandans izvis £>ana fairnjan
mannan C. 3, 9. Gr. 4, 32. 51.
*sliuf>an, fr. 5.
afslau j> ja n , c. Ace, Jemanden in Bestilr-
zung, in Angst versetzen: afslauj^i^s im in izvis,
atioQOVfiai iv Vjj.lv, ich verzweifle an euch G.
4, 20; ni afslaufidai, ovx t^ctnooovfitvot. k. 4, 8.
afslau I? nan, Gr. 1, 854. 4, 23, sich ent-
setzen : afslau|)nodedun sildaleikjandans , i&a/.i-
pt]&i]aav Mc. 1, 27; a. in vaurde is, i&ctfi-
fiovvxo iTil xolg Xoyoig avxov Mc. 10, 24;
varf> afslauj^nan allans, iyivtxo &d[i(3og im
ndvxag L. 4, 36.
smairf>r, n., niorrjg, Fett Gf. 6, 833. Gr. 2,
57. 3, 4G3: gamains £>izai vaurtsa jah sinairjpra
alevabagmis varst R. 11, 17.
sniakka, m., avxov, Feige Gr. 3, 376: sniak-
kans M. 7, 16. L. 6, 44; ni auk vas mel smak-
kane Mc. 11, 13.
smakkabagms, v. bagms.
sin a Is, schmal, klein Gf. <5, 828. Gr. 3,611.
Im Superl.: sa smalista apauslaule, 6 e).cc%t,OTog
xwv anoorohov K. 15, 9. Gr. 4, 736.
sniarna, f, oxiifiulov, Mist, Dreck Gr. 2, 57:
domja smarnos visan allata Ph. 3, 8.
*smeitan, fr. 4, schmeissen, schmieren Gf. 6,
835. Gr. 2, 14.
bismeitan, fr. 4, beschmieren, bestreichen :
bismait mis augona, ini^Qiai ftov roiig oipi'hct).-
fiovg J. 9, 11.
gasmeitan, fr. 4, schmieren, streichen : ga-
smait imma ana augona £>ala fani, i3ii%QlOe tov
nrfkbv inl xovg brp&ccXfiovg xov xvrpXov J. 9, 6.
♦smilaa, m., Schmied Gf. 6, 826. Gr. 2, 46.
aizasmi [:> a, m., %aXxti>g, Erzarbeiter : aiza-
smi|)a t. 4, 14.
gasmi£>on, c. Ace, xaxigyd^ea&ai xi, Et-
was Schmieden, bereiten: saurga dau{>u gasmi
\>o]i k. 7, 10.
smyrn, w., Myrrhe Gr.3, 560: veinmijjsmyrna,
olvov tGfivQvio/.iivov Mc. 15, 23.
snag a, wi., iudxiov, Kleid, Mantel Gr. 3, 446 :
plat snagins niujis L. 5, 36; af Jiamma snagin
M. 9, 16; ana snagan fairnjana M. 9, 16. Mc.
2, 21. L. 5, 36.
snaivs, m., ^iwv, Schnee Gf. 6, 851. Gr. 2,
45. 791. 3, 388: hveitos sve snaivs Mc. 9, 3.
*snarpjan, nagen.
atsnarpjan, -d-iyydviiv , benagen: ni at-
snarpjais Lb. ad C. 2, 21.
snei|>an, fr. 4, e Ace, trfoiiliiv xi, Etwas
schneiden, ernten Gf. 6, 840. Gr. 2, 15: snei-
f)is, J^alei ni saisost L. 19, 21; us gafiagkja
(JDiuficinai) jah sneijsif) k. 9, 6; £>atuh jah s.
G. 6, 7; us J>amma leika jah s. riurein G. 6,
8 j us abmin jah s. libain uveiiton G. 6, 8; at
mel svesala sneijsam ni afmaindai G. 6, 9; ni
saiand nih Micij .itid nih lisand in banstins M. 6,
26; sneifjands, J>atei ni saiso L. 19, 22.
ufsneijaan, fr. 4, c. Dal., &vuv xv, Etwas
aufschneiden , schlachten, opfem: ei ufsneij^ai
J. 10, 10; ufsnaist imma sliur Jjana alidan L.
15, 30; ufsnaif) stiur Jaana alidan L. 15, 27;
stiur jbana alidan ufsnei£>i£> L. 15, 23; paska
unsara ufsnijsans ist faur uns Xristus K. 5, 7.
sniuinjan, eilen. ontvduv L.'i, 16. 19, 5.6;
— c. Inf., ii7tovdaL,nv c. Inf. Th. 2, 17. t. 4,
9. Gr. 4, 98: ufarassau sniumidedum andaugi
izvara gasaihvan Th. 2, 17; sniumei qiman at
mis sprauto t. 4, 9; sniumjands dalafj atsteig
L. 19, 5; s. atstaig L. 19, 6; qemun sniumjan-
dans L. 2, 16.
gasniumjan, mit und e Ace, tp&dvnv
ccq%i, xivog, bis zu Jemandem hineilen: und izvis
gasniumidedum k. 11, 14.
sniumundo, adv., pixd anovdrjg, eilig : at-
gaggandei sunsaiv sniumundo Me 6,25; iddja
in bairgahein s. L. 1, 39. — Im Compar. fur
snivan — spaiskuldrs.
319
onovdaioxipiog, ciliger Gr. 1, 1003.'Gr. 3, 101.
596: sniumundos nu insandida ina Lb. ad Ph.
2, 28.
snivan, fr. 2 Gr. 1, 844. /, 62, eilen, ind-
ytiv J. 15, 16; - abhiingig ana c. Ace, (p&ot-
vtiv ini xiva Th. 2, 16; — der inf. K. 9, 25:
hvazuh iaei haifstjan snivif), nag 6 dytovi£6[itvog
Lb. ad K. 9, 25; ei jus snivaif> J. 15, 16;
snauh ana ins hatis gu[>s und andi Th. 2, 16.
bis ni viin, fr. 2, mit faur c. Ace, (f&avtiv
Tivd, Jemandemzuvoreilen: veis ni bisnivam faur
}>ans anaslepandans Th. 4, 15.
fan rsni van, fr. 2, c. Dat., ttQoXapfiavtiv
xi, Etwas vorwegnchmen K. ll, 21; — c. Inf.,
nqol.«p.3dvuv, zuvorhommen Mc. 14, 8. Gr. 4,
97; — faura faursnivan, 7T(>occyiiv, fruiter horn-
men T. 1, 18: seinamma faursnivij) du matjan
K. 11, 21; faursnau salbon Mc. 14,8; bi £>aim
faura faursuivandain ana £>uk praufetjam T. 1, 18.
gasnivan, fr. 2, (bi c. Ace. R. 9, 31; od.
du c. Bat. Ph. 3, 16) tp&dvuv ug xi, zu Et-
was hineilen, es ereilen: bi vitofi garaihteins ni
gasnau R. 9, 31; du Jpammei gasnevum Ph. 3,
16. Gr. I, 59.
duatsnivan, fr. 2, nqogoQ^i^m&ca, hinzu-
eilen: duatsnivun Mc. 6, 53.
fa u rb is ni van, fr. 2, voraneilen: fnursnivan-
dtins du stauai, niiodyovaui tig xoiaii/ T. 5, 24.
snorjo, f, actoyuvt], Flechtwerh, Schnur Gf.
6, 849. Gr. 2, 42. 3, 502: in snorjon atha-
bans vas k. 11, 33.
snutrs, aocpog, klug, weise Gr. 2, 49: affalht
l>o faura snutraira jah frodaim L. 10, 21. =
fraqistja smitrein £ize snutranc K. 1, 19.
snutrei, /"., aocpia, Weisheit, Klttgheil: ni in
snutrein vaurdis K. 1, 17; fraqistja s. £>ize snu-
tranc K. 1, 19.
Soseipatrus, SwoiTiaxQog, Mannsnamcn R.
16, 21.
spaikulatur, m., amxovldxwQ, speculator, Tra-
bant Gr. I, 47, 60: insandjands sa {>iu<lans spai-
kulatur Mc. 6, 27.
sparva, m., axQov&iov, Sperling Gf. 6, 360.
Gr. 3, 362: niu tvai sparvans as.sarjau hugjauda
M. 10, 29; managaim tparram batbanj sijuj> jus
M. 10, 31.
span ids, m., axaSiov, stadium, Stadium, Renn-
bahn Gf. 6, 357. Gr. 2, 57. 226. 3, 396: f>ai
in spraud (st. spaurd) rinnandans Lb. ad K. 9,
24; sve spaurde -k - jali 'c* ai|>J>ati •{• J. 6, 19:
ana spaurdim fimftaihunim ./. 11, 19.
8 p e d s , split Gf. 0, 326. Gr. I, 59. — Im Comp.
der spiilere, letzte : so speidizei airzijja, i) ia^dxtj
nXdvt] M. 27, 64. — Im Superl, der letzte;
vaxiQog L. 20, 32. T. 4, 1; sonst toxaxog; i)
spedists: spedistamma allaizc K. 15, 8; insandida
jah p>ana du im spedistana Mc. 12, 6; in spc-
distaim od. spidistaim dagam t. 3, 1. T. 4, 1.
Gr. I, 59; guf> uns apaustauluns spedistans ustaik-
nida K. 4, 9 ; spedista allaizc gadaujonoda jab so
qens L. 20, 32. = in spedistin daga J. 6, 40.
7, 37. 12, 48. Gr. 4, 736; in namma s. daga
J. 6, 44. 54. 11, 24; in spedistin fjuthaurna K.
15, 52. — 2) spedumists Gr. 3, 629: speduinista
&lailC gasvalt jah so qens Mc. 12, 22.
speivan, fr. 4, speien, spuchen Gf. 6, 364;
nxi'HV Mc. 7, 33. (in c. Ace. , ug r») 8, 23;
(ana c. Ace.) tpnxvuv xivi Mc. 10, 34. 14,
65; ug » M. 26, 67: speivand ana ina Mc. 10,
34; spivuu ana andavleizn is M. 26, 67; dugun-
nun sumai speivan ana vlit is Mc. 14, 65; spei-
vands in augona is Mc. 8, 23 od. spevands Lb.
ad Mc. 7, 33.
andspeivan, fr. 4, ixTttvuv, respuerc,
entgegenspeien, verachten: ni andspivufj GA, 14.
bispeivan, fr. 4, c. Ace, iunxvuv xivi,
Jemanden anspeien: bispivnn ina Mc. 15, 19:
bispeivada L. 18, 32.
ga speivan, fr. 4, nxvuv, speien: gaspair
dala[> J. 9, 6.
spaiskuldrs, v. skuldrs.
320
spilila — stains.
8 p i 1 d a , /., Tafel, Schreibtafel; nivcc/.iSiov L.
1, 63; n)-a^ k. 3, 3: is sokjands spilda nam L.
1, ti3; ni in spildom staincinaim , ak in spildom
liairlane leikeinaim k. 3, 3.
spill, »., pvd-og, Sage Gf. (i, 333. Gr. 3, 490:
nififian alsaihvaina spille jah gabanr£>ivaurde an-
dilausaizc T. 1,4; od. ni atsaihvandans judai-
viskaize spilli Tit. 1,14. Gr. 1, 36. 114; vgl. Lb.
ad R. 7, 5; dn spiilam gavandjand sik t. 4, 4; \>o
us veihona sve usaljianaizo spilla bivandei T. 4, 7.
spilla, m., Verkundiger ; spilla vairf>an aivag-
geljons usmele «S£'. 38, 20.
s p i 1 1 o n , c. Ace. der Sache und Uat. der
Person, Jemandem Etwas verkiindigen, enahlen\
Siiyytio&ai xivi xt Mc. 5, 16. 9, 9; ivayyt?.i-
£so&ai xivi ti L. 2, 10. R. 10, 15: spillo izvis
faheid mikila L. 2, 10; spillodcdun im, £>aiei
gasehvun, hvaiva varf> bi J>ana vodan Mc. 5, 16 ;
vaurda mcina s. imma Nell. 6, 19; ci mannhun
ni spillodedeina, Jsatei gasehvun Mc. 9, 9 ; hvaiva
skaunjai fotjns fiize spillondane gavair]ji, f>ize
spillondane f>iuf> R. 10, 15.
gasp i lion, c. Ace. , StayyeXXciv xi , Etwas
verkiindigen: gaspillo £>iudangardja gu£>s L. 9,60.
J>iuJ>spillon, iiayyekiL,ia&ca; Gates, Er-
freidichcs verkiindigen Gr. 2, 525. 668: mana-
gnfifian jah anpiar J>rafstjands J>iuf>spilIoda ma-
nagein (tvtjyyt )J£iTO xbv luov) L. 3, IS, ]:>iu£>-
spillonds £>iudangardja guj^s Lb. ad L. 8, 1.
usspillon, du/yiia&ai, enarrare, ansfiihrlich
verkiindigen, melden: usspillodedun imma sva
filu sve gatavidedun L. 9, 10; usspillo L. 8, 39.
u n u s s p i 1 1 o [) s , Gr. 1, 1018, unanssprechlicli,
unbeschreiblich ; ccvtxdirjyrjrog It. 9, 15; avt!;c-
pevVTjTog R- 11, 33: hvaiva unusspilloda sind
stauos is Lb. ad R. 11, 33; = in fsizos unuss-
pillodons is gibos Lb. ad k. 9, 15.
spin nan, fr. 1, vi]&hv , spinnen Gf. 6, 345.
Gr. 2, 34: nih arbaidjand nih spinnand M. 6, 28.
sprauto, adv., schnell, bald Gr. 2, 21. 3, 101 '•
xayv M. 5, 25. Mc. 9, 39. J 11, 29; xa X iug
L. 14, 21. 16, 6. J 11, 31. G. 1, 6. Ph. 2,
24. th. 2, 2. T. 5, 22. t 4, 9; iv rd X u L. 18,
S; xd%iov J. 13, 27. T. 3, 14; hinzugesetit in:
sprauto bringijs L. 15, 22.
spyreida, m. , onvoig, ein geflochtener Korb
Gr. 3, 562 : usncmun laibos gabruko sibun spy-
reidans Mc. 8, 8 ; hvan managans s. fullans ga-
bruko usnemuj) Mc. 8, 20.
stabs, m., axoiyeiov, Grundsto/f, Element Gf.
6, 610. Gr. 2, 51: uf stabim \>\s fairhvaus ve-
sum skalkinondans G. 4, 3; hvaiva gavandideduf)
izvis aftra du f>aim unmabtcigam jah lialkam s.
G. 4, 9 ; jabai gasvultuj} mif> Xristau af s. \>is
fairhvaus C. 2, 20.
Staifanus, m., Hxtrpuvog, Mannsnamen: Stai-
fanaus K. 1, 16. 16, 15. 17.
stain 8, m., Stei?i, nixoa M.7, 24. 25. 27, 51.
60. Mc. 15, 46. L. 6, 48. 8, 6. 13; sonst ).i-
&og; uuch als Eigennamen st. llirpog Sk. 49,
2. Gf. 6, 686. Gr. 3, 378: nih Stains, ak jah
Andraias Sk. 49, 2; stains Lb. ad Mc. 12, 10.
L. 20, 17; sa s. Mc. 16, 4; saei galimrida rain
sein ana staina M. 7, 24 ; gasulif) vas ana s. M. 7,
'lb; £>atei ushuloda ana s. M.17 , 60; faurvalvjands
s. mikilamma daurons \>\s hlaivis M. 27, 60;
fialei vas gadraban us s. Mc. 15, 46 ; qif> £>amma
s. L. 4, 3; ei hvan ni gastaggqjais bi s. folu
Jieinana L. 4, 11; gasulid vas ana fiarnma s. L.
6, 48; anjiar gadraus ana s. L. 8, 6; fiai ana
£>amma s. L. 8, 13; ni Ictand in pus stain ana
s. L. 19, 44; s. ufarlagida vas ufaro Lb. ad J. 11,
38; bistuggqun du s. bisluggqis R. 9,32; atval-
vida stain du daura [lis hlaivis Mc. 15, 46; hvas
afvalvjai unsis j:aiia s. af daurom [lis hlaivis Mc.
16, 3; hvazuh saei driusif) ana £>ana s. L. 20, 18;
afniiiii|) Jjana s. J. 11, 39; ushofun £>ana s. J.
11, 41; galagja in Sion s. (Ki&ov) bistuggqis jah
hallu {nixpav) gamarzeinais R, 9, 33; stainos
disskritnodedun M. 27, 51; s. hropjand L. 19,
40; bliggvands sik stainam Mc. 5, 5; f>ana s.
vairpandans, eXih'OV Xixhoftol.ijOavxts Mc. 12 4;
vaili.tta-sliiins Mumiun.
i2l
RMG u"|' "' »• ['aim urraitjan barna Ahrahama
L. 3, 8: s. afvairpij) unsis , xuTUM&aon r)ftit~;
/,. 20. 6; snkidedun [>uk afvairpan $., f^i/TOW
at hOciaat J. 11, 8; in s, vnr|> vuljag k. 3,
7; nemua itiinanj J. 8, 59. 1((, 31.
Taih stasia in*, m., a XQoyw viator, Eckstein :
at visaitdin aiiliinnislin vaihslastaina silbin Xrislati
Imp E 2. iiO.
8 tain ah s, steinig: ana stainahamma, M to
netpidtf Mr. 4, 5; ini ra ntrstiStj Mc. 4, 16.
staineins, i.iiitvog. sleinern. in sjn'liiom stai-
neinaim k. 3, 3.
> la in jan, r Ace, /.i&d^iiv Ttvd , Jcman-
tlen steinigen : in godis vaurstvis ni slainjam J)uk
J. 10, 33; ill hvarjis [>izc \aurstvr staincib mik
J- 10, 32; ainanima siojn slaini|>s vas k. 11,25.
stairno, /., aOTtjQ, Slern Gf. 6, 722. Gr. 3,
392: stairnons liiminis vair)>and driusandeins Mc.
13, 25.
stairo, /"., anion, sterilis, die Unfruchlbare Gf.
4, 524. /, 52. 54: vas Aileisabaib stairo L. 1,
7; sti haitada s. L. 1, 30: sifai s. so uubairan-
dei G. 4, 27
'fttaldan, (stalda, staistald Gr. I, 565) besitien.
andstaldan, (andslalda, andstaislald Gr. I,
565) c. Ace. tier Prrstm und Dat. tier Sac/ir,
Jemdnden mit einer Sac/te verseken, ihm Etwas
darreichen: yooi/yfiv rtvi ti k. 9, 10; intyo-
(ft)yiiv xni ti ft 3, 5; Tiaor/ttv ti 7'. 1, 4:
»a andslaldamls fraiva f>ana saiandan jali hlaiba du
■lata andslaldi[) k. 9, 10. Gr. 4, 86; sai nu a.
iivis ahmin G. 3. 5; jaoei soknim andstaldand
/'. 1. 4
gastaldan, igaslalda, gastaistald Gr. 1, 565)
c. Ace. (bize dttrr/t attract. L. 18, 12) Mints
besitien. iytir rt A. 7, 28; sonst xrda&ai rt.
Gr. 4. 962 : allis bize gastalda L. 18, 12 ; aglon
leikis gastaldand A'. 7, 28; |iaurp ni gastaistald
KM, 5, 16; ei managizans gastaistaidjau (Randtjl
in cod. A zu: gageigaidedjau) Lb. ad K. 9, 19;
gartaldan sein kas in »eiliib:>i Th. 4, 4.
a mislaid , n ,intyii<n t yni, Darieichuug, Dienst-
leistnvi): J.airh alios ga\issins andslaldis E. 4, 16,
|iairb andslald ahiiiin.s \ristaiis Ph. 1, 19.
aglaitgastaldt, uiayjjoxtoiiijq, der eiue mm
elirliclie I/aiitlthirruni/ treibt , iiuch sc/iim/i fli-
ck em Gewinn begierig isl: aglailgaslalds Tit 1,
7: aglaitgastaldans '/'. 3, 8.
slain ins, tur/UuXog, stauniirliid Gf. 6, 680:
bcrun du iuuna baudana staniinana Mr. 7, 32
siandan, fr. 3, Gr. 1, 844, stehen Gf. 6, 595.
Gr. 2, 11. 71. 232; mtoiordvat L. 1, 19. J.
18, 22; tTttOTip'at I. 4, 2; sontt im I*raes. fur
artjxw , laTtjXct, araO'ijOouat; im Praet fiir
fartyv, eari'.tftjv , uaTty/.HV) — ubhiingig fair-
rajjro, ftaxoo&tv L. 18, 13 ; her, wd'i Mc. 9, 1. L.
9, 27; jainar, *xu M 27, 47. Mc. 11, 5; uU,
ituj Mc. 3, 31. L. 8, 20. J. 18, 16; — tUr
Nomin. eines Adject, od. Partic. Mc. 11, 25.
J 12, 29. 18, 18. E. 6, 13. 14. C. 4, 12; —
der Dat. commodi K. 14, 4; auc/t staudan sis,
ara&tivat noos iavrov L. 18, 11. Gr. A, 943;
— af tailisvon, ix di^uZv L. 1, 11; — at c.
Dat., naut'c ti L. 5, 2; agog tivi J. 18, 16; —
faura c. Dat , Ht7Tnoo&ev Ttvog M. 27, 11; faura
folmn. nctQa tovq rtodag L. 7, 38; — in c. Dal..
ev Ttvt M. I), •') ; (icrsisterc in aliqua re A'. 15.
1. 16, 13. Ph. 1, 27. 4, 1; in andvairj.ja c
Gen., ivtomov Ttvog L. 1. 19; in midjaim, tig
to uiaov L. 6, 8; — hindar niarcin , nioar
Tt]g xta).daar,g J. 6, 22: — m\\> r. Dat., utra
rivog J. 18, 18; — nebva c. Dat.. naod xt
L. 5, I ; — vi£>ra c. Ace, noog ti E. 6, 11.
Gr. 4, 818: seinainina fraujin siandi|> R. 14, 4;
tulyiis grundu\addjus gujis s. I. 2, 19; in £>am-
mei jab standi]) A'. 15, 1 ; fiatci s. in ainanima
ahmin Ph. 1, 27; standand uta L. 8, 20; ban
standaib bidjandans Mc. 11, 25; s. nn G, 5, 1 :
s. nu ufgaurdanai hupins izvarans sunjai E. 6, 14;
ei i. allavaurstvans jah fullavitans C. 4, 12 ; und
>akaif> standaiduh in galaubeinai K. 16, 13; lesus
stob faura kindina M. 27. 11; »ei s hindar ma
41
322
afstandan
gastaiwian.
rein J. 6, 22; s. lesus J. 7, 37; managei, sei s.
gahausjandci, 6 b%kog 6 tarwg xcti cc/.oiiaag J.
12, 29; Paitrus s. at daurom uta J. 18, 16; und
slojouh (so st. stotuf) ?) jsan jah Iudas J. 18, 5 ;
slof>un haurja vaurkjandans J. 18, 18; stand
in midjaim L. 6, 8; s. (cod. A ric/ttiffer: in-
staml, micmi&l) ohtcigo uimhteigo t. 4, 2; sva
standij) in fraujin Ph. 4, 1; ni mag slandan
so £>iudangardi jaina ( sa gards jains) Me. 3,
24. 25} ei mageifp s. vif>ra listins unhulf>ins
£.6, 11; ei magcif) in allamma usvaurkjandans
j. E. 6, 13; standands L. 19. 8. J. 8, 22; s. af
taihsvon huuslastadis L. 1, 11; Gabriel sa s. in
.indvair]ija gufis L. 1, 19; s. sis L. 18, 11;
fairrajjro s. L. 18, 13; is silba vas s. nehva saiva
L. 5, 1 ; vas mi£> im Paitrus s. J. 18, 18 ; vas
s. J. 18, 24; in gaqumjjim standandans M. 6,
5; {jai s. Lb. ad M. 26, 73; J>ize jainar slandan
dane M. 27, 47. Mc. 11, 5; f>ize her s. Mc.
9, 1. L. 9, 27; standandei faura fotum is aftaro
I*. 7, 38; uta slandandona Mc. 3, 31; gasaliv
tva skijia slandandona at £>amma saiva L. 5, 2.
afstandan, fr. 3 , abstehen , abfallen , sich
abwendcn; aifiaxuaitca L. 8, 3; — abhangig
der Dal., cirfioTaafrai uvog T. 4, 1; ocitit-
aao&ca ti k. 4, 2; — af c. Dat., atioOTtjvai
and Tivog k. 12, 8. t. 2, 19; — fairra c. Dal.,
o.7ioaxr[vui uno Tivog L. 4, 13: in mela frai-
stubnjos afstandand L. 8, 13; in spidistaim da-
gam a. sumai galaubeinai T. 4, 1; afstandai af
unselein bvazuh t. 2, 19; diabulus afstof) fairra
imma L. 4, 13; afstoj^um Jiiaim analaugnjaiu
aiviskjis k. 4, 2; ei afstoj^i af mis k. 12, 8.
andstandan, fr. 3, c. Dat, Jemandem cnl-
gegenstehen, widerstreiten ; av&iaraa&ai M. 5,
39. R. 9, 19. 13, 2. G. 2, 11. E. 6, 13. t. 3,
8. 4, 15; aVTixtio&ai G. 5, 17. //*. 2, 4. T.
1, 10. t. 2, 25; avTiliyuv J. 19, 12. R. 10,
21. Tit. 1, 9; avTiTaoota&ai R. 13, 2: and-
.it.iinlip kaisara J. 19, 12; sis mis^o andstandand
G. 5, 17; jabai hva alja f>izai hailon laiscinai j.
7'. 1, 10; a. sunjai t. 3, 8: nine viljin is hf«a.i
andstandi R. 9 , 19; in andvairjji imma andsloj
(?. 2, 11; svaei sa andstandands valilufnja gu|s.s
garaideinai andstoji, ijj J3ai andstandandans silbans
sis vargijaa nimand Lb. ad R. 13, 2; filu and-
stojs nnsaraim vanrdam t. 4, 15; andstojmn Mo-
seza t. 3, 8; andstandan E. 6, 13; ni a. alii s |>amii>.
unseljin M. 5, 3 '; sa andstandands th. 2, 4; Trails
andstandandans t. 2, 25. Tit. 1, 9; du inanagcin
ungalaubjandein jab andstandandein I'. 10, 21.
atstandan, fr. 3, himulreten, dabei stehen
tTtiOTi'jVC't, L. 2, 38. 20, 1. (ufar c. Ace, tTiccvco
Tivog) L. 4, 39; naQaaTi]vui Mc. 14, 70. 15,
35. (c. Dat.) Mc. 14, 47. (in andvairjjja c.
Gen., «£ tvavriag Tivog) Mc. 15, 39: atstofiun
L. 20, 1 ; atstandands ufar ija L. 4, 39 ; sa a. in
andvairf>ja is L. 4 , 39 ; Jxii atstandandans Mc.
14, 70; pizc atstandandane Mc. 15, 35; |me a.
imma Mc. 14, 47; atstandandei L. 2, 38.
bis tan dan, fr. 3, herumstehen , TTtQiiUTu-
adca J. 11, 42; c. ^4cc. , iteQtuuxAovP riva
L. 19, 43: bistandand fiuk Z. 19, 43; in inana
geins Jjizos bistandandeins J. 11, 42.
f a ii r a 8 t a n d a n , fr. 3, nqd'CaTaaxtui, ror
stehen R. 12, 8; TzaoioTaoirai, neben Jemandem
stehen Mc. 14, 69. L. 19,24: sa faurastand.mds it.
12,8; paim fauraslandandam Mc. 14,69. L. 19,24.
gastandan, fr. 3, feststehen, vcrharren, be-
stehen; arijvai Mc. 10, 49. Z/. 6, 8. 7, 14. 8,
44. 17, 12; OTadijvai Mc. 3, 26. L. IS, 40;
uivnv L. 1,56; — abhangig der Dat., aT)]vai
tivi R. 11, 20. k. 1, 24; — ana c. Dat., mi r
vai od. axa&i]vai ixi Tivog L. 6, 17. /•. 13,
1 ; — at c. Dat. , uivnv naoa tivi K. 7, 24 ;
dia/iiveiv TiQog xivu G. 2, 5; — in c. Dat.,
mfjvai ev tivi J. 8, 44; arryxsw sv tivi Th
3, 8; nivuv ev tivi J. 8, 31. K. 7, 24. T. 2,
15; vnouivnv ev tivi L. 2, 43; — mit ami
ohne aftra, aTioy.a&tGTcca&ai, wiedcr hergestellt
sein Mc. 3, 5. L. 6, 10: jabai jus gastandij) in
vaurda meinamma (in fraujin) J. 8, 31. Th. >'i.
instuiidan — ana«todjan.
MS
(J; |.ili:ii gaatandand in galaubeinai T. 2, 15, in
{>ammci gastandai at t;uj>;i A'. 7. 24 ana iiiun[>a
tvaddjc veitvode g. all vaurde k. 13, 1; <i sunja
aiVaggeljona g. at i 7. \ i i (»'. 2, 6; Jju galaubeinai
ga&tost R. 11, 20. gtttofj aflra 10 handu- U
Mc. 3, 5; ^. Marian) miji izai A. 1, 50; g. in
lairaaaton A. 2, 4o; urreisands g. A. 6, 8; g.
<o liaii'ins ia A. 0. 10; g. ana atada iuiiamina
A. 6, 17; g. sa runs bbijiis izos A. 8, 44; in
sunjai ni §. J. H, 44; galaubeinai gaatopn]-) k.
1. 24; ga4to|wn L 7, 14; g. fairra{>ro A. 17,
12; ni mag gaatan'dafl Mc. 3, 2d; gastandands
JA. 10, 49. A. 18, 40
instandan, fr. 3, inatare, iviOTitoiica, nalie
Invorstelien <//.2,2; fytoraoO-cu, bei eincrSache
bcharren t. 4, 2 ; ]>alci instaudai dags Xristaus </<.
2, 2 ; iaataad ubuigo nnabteigo t. 4, 2 in cod. A.
mi |js tan dan, /'r. 3, c. IJul., mit Jcmumlcm
IMMMMMM, liei ihm slehcn : {>ans niijislandandaiis
iinma, rovs avviartZttcg c.vioi L. 9, 32.
t vis st ami an, /r. 3, c Ooti, unoTc'tooiod-ai
tin. valedicin: alicui, von Jemundcm sich tren-
nen, Abschie.d nehmen Gr. 3, 227: tvistandamU
miiiia [cod. A : Ivisstandands im) Lb. ad k. 2, 13.
uss t an d an, fr. 3, aufstehen, avfcrslclien,
itch erhebeu; tytioioO-ca K. 15,52] t'iioyj a/rat
Mc. 6, 1. mmst avccarrjvm ; — ablidngig ana
c. Ace. , ini tivc. Mc. 3, 26; — us c. Dat.,
fena Tivog Mc. 11, 12; ex Tivug L. 4, 38; us
daujiaim, iv. vtxowv Mc. 0, 9. 10. 12, 25; —
tier Inf. A. 4, 16; — das Partic. A. 10, 25;
nsstanduS Mc 9, 31. 10, 34. A. 18, 33. J. 11,
23. 24; [iaii usstandand Mc 12,23; u. us dau-
jiaim Mc. 12, 25; daujians u. unriurjai A' 15.
52: daujxins [)ai in Xristati u. faur|»is Th. 4, 16;
usst<»[i Mc 9, 27. A. 9, 8. 19. J 11, 31. Th.
4, 14; u. jainjiro Mc. 6, 1; u. iiggvan bokos
A 4, 16; od usto{) Lb. ad L. 8, 55; u. frai-
tfandl ina A. 10, 25; audi satana usstoj> \st. sa-
tanaus stoji;') ana sik silban Lb. ad Mc. 3, 26;
niba bifje sunus mans us datif>aim ussto^i Mc.
9, 9; usstainian Mc. 8, 31, hva 1 ist |.ala u.-, dau
[aim ii. Mc. 9, 10; usslandands M. 9, 9. Mc.
1, 35. 2, 15. 14, 00. Hi, 9. A. 5, 25. 28. 15, IS.
20. 17, 19; jainj>ro u. Mc. 7, 24. 10, 1 1 u. us fiizai
ogai A. 4,38; sa u. R. 15, 12; usataodandaiki
Mc. ,14, 57. L. 4, 29; usstandandam im us I5r-
|,aniin Mc. 11,12; usslatidaudci A. 1, 39. 4, 39.
af stags, /'., Abstand (Jr. 3, 516: afsiass, ano-
ifTctoia, Ab fall th. 2, 3; afstassais liokos, cino-
UTciaioi', Scheidebrief M. 5, 31. Gr. 2, 598.
Grr. 453
tvisstass, /"., i)l%0OTftoicc, dat Aiueinander
treten, der Zwiespalt Gr. 3, 516; tvisslassj-is
[cod. A : tvistasseis) G. 5, 20.
usstass, f.,Auferslehtiiir/, iiuvtitiraoi^ l'h. 3,
11; sonsl ctvctaxuaig Gr. 3, 516: ik im so usstass
jab libains J. 11, 25; j ai< i u. dau]>aim nist, ij.
jaliai u. daujiaim nist K. 15. 12. 13; }>airli nian-
nan ii. du[>aizc (sc. isti K. 15. 21; {>aii'i \air
J ai sind jainis aivia niiilau jail usslassais us dan
Jiaiin A. 20, 35; u. sunjus visandans A. 20, 36 :
niaht u. is l'h. 3, 10; in {lizai usstassai Mc. 12,
23. A. 20, 33; <lu drusa jah u. managaise A. 2.
34; in ii. J. 11, 24; in u. us daujiaim Ph. 3,
11; iMi in uslassai }jiz<- usvaurlitane A. 14, 14
i|ijiand usstass ni visau Mc. 12. 18. A. 20, 27;
i]i]<audaus u. jn vaur]>aua / 2, 18.
f a u r s t a s s e i s , hi., Tiooiarciuivo^, Vorstehci .
taiirstassjans izvarans Th. 5, 12.
af gas to [>an.s, Gr. 1, 1018; ciruxug, un-
statthaft, unyclegcn : ei uslausjaindau afgasto-
\ aiiaim (so tt. afgaslojanaim .') jab ubilaim mannaiit
Lb. ad th. 3, 2.
u n gast o |>ans, Gr. I, 1018, aoTi'.TuJv, ohne
festen Stand: uu^asloj.anai K. 4, 11.
ga» to |> an an, c. Ace, iaravcu rtva , Je-
manden fcststellen: gastof)anan (Cast, vermuthet
gastojjan^ ina Lb. ad R. 14, 4.
a n a s t o d j a n , anfangen, anheben ; iva^^ia&ai
G. 3,3 ; auch intransittr . icic iti commence,
hier fangt an Gr 4, 24 : anastodeiji Mc. L. £'.
41*
324
iliistoiljan — stana.
inscr.} anastodjands Sk. 39, 7; anastodjandans G.
3, 3 ; anastodjandei af ludaia Sk. 43, t5.
dustodjan, (lass.: dustodeif) , ici commence
k. inscr. Gr. 4, 54 j faura dustodida, itQOivi'jg^aro
k. 8, 6; d. timbrjan, i'lyl-ato oixodouciv L. 14,
30. Gr. 4, 96.
anastodeins, /"., Anfang, anaop) K. 15,
20. 23. 16, 15; sonst nop): anastodeins Mc. 1,
1. Lb. ad J. 8, 25. K. 15, 20. 23. 16, 15.
C 1, 18; af anastodeinai gaskaftais Me. 10, 6;
fram a. Sk. 38, 2; civwftiV L. 1, 3; (ram a.
gaskaftais Mc. 13, 19; fram a. aivis, an auovog
L. 1, 70; in a. aivaggeljons Ph. 4, 15; us a.
Sk. 38, 8.
aftraanast odeins, f, das Wiederan fan-
gen, die Auferstehung : du aftraanastodeinai Sk.
38, 15.
stajis, m., yij, Vfer, Gestade: alia so managei
\if>ra marein ana stajsa vas Jl/c. 4, 1; haihait
ina aftluhan fairra s. leitil L. 5, 3.
»taj>8, od. st ads, m., Stiitte, Ranm, Gegend,
auch Stelle in einein Buche L. 4, 17. ft. 9,
26; roJioff, auch y.crtdkufAce, wahrend rums fur
TOJtOi steht L. 2, 7; galiuge sta£>s, iidw?.iiov,
Gotienhaus Lb. ad K. 8, 10. Gf. 6, 638. Gr.
2, 51: hvairneins staf>s ilfe. 15, 22; od. nauh
stads ist i. 14,22; usleifiam jainis stadis, dltl-
&u>[itv iig to ntgccv (aus jencr Stelle) L. 15,
15. Gr. 3, 127. 4, 680; ni vas im rumis in stada
J>amma L, 2, 7; gastof) ana s. ibnamma L. 6,
17; her in auj^jamma s, sium £.9, 12; anakum-
bei ana £>amma aftumistin s. L. 14, 10; bifie
qam ana fiamma s. L. 19, 5; vasuh ])an bavi
manag ana bamma s. J. 6, 10; qemun nehva
fiamma s. J. 6, 23; in fiammei vas s. J. 11, 6;
vas nauhfianuh in jDamma s. J. 11, 30; in [samina
s., Jiarei qi|>ada im ft. 9, 26; at hauja raana-
gamma visandin in f>amma s. SA - . 49, 13; galai])
ana aufijana sta£> Me. 1, 35; attaubun ina ana
Gaulgaujia s. Mc. 15, 22; sai £>ana «., i'de 6
tonng Mc. 16, 6; afiddja sundro ana s. aufijana
L. 9, 10; (f>a)na aftumistan haban j. L. 14, 9;
gibif) s. Jjvairhein ft. 12, 19; ni gibifj s. un-
linl[iin E. 4, 27; od. uslukands ])os bokos bigat
slad L. 4, 17 ; galaija ana an J > jana s. L. 4, 42 :
galaija in Jaana s. J. 10, 40; gagga manvjan a.
iivis J. 14, 2; manvja izvis s. J. 14, 3; vissuli
]}an £ana s. J. 18, 2; in all baurgc jah stade
L- 10, It uta ana a\i]>j.iim stadim vas Mc. 1.
45; in allaim s., tv navxi roniy k. 2, 14. th. 3,
16. T. 2, 8; usiddja merif>a fram imma and al-
lans sladins Jsis bisunjanc landis L. 4, 37.
!iunslasta[)s, in. , &vai«azi]Qiov , Opfer-
stiilte, Altar Gr. 2, 412. 435. Grm. 25: in and-
vairjija hunslastadis M. 5, 24; af taihsvon b. ]>y-
miamins L. 1, 11; jabai bairais aibr f)dn du
liunslastada M. 5, 23; gamainjandans b. sind K.
10, 18.
motasta|>s, hi., TtktoKiov, Zollstiilte : sitan-
dan ana motastada L. 5, 27.
I n I; arnas ta [j a , wj., Jttrgrx'a, Leuc/iter Gr.
2, 527. 542. 547: ana lukaruasta{iin satji£> X.
8, 16; ana liikarnasla{3an L6. of/ j?/. 5, 15; ei
ana 1. saljaidau Mc. 4, 21.
a n dast a |>.jis, ?«., HYt/fMaeAcr; avxiScv.o^
L. IS, 3; sonst aVTixtifiiVog: ana andasta£>ja mei-
nanuna L. 18, 3: andastaf>jos managai K. 16, 9;
fram fiaim andaslapijam Ph. 1, 28.
statia, /"., Gericht, Ilechtsstreit, Richtcrspruch;
nQuyfta K. 6, 1; zo/ua J. 9, 39. ft. 11, 33.
K. 11, 29. R 3, 6; sons* xo/ffig Gr. 3, 489.
/, 66. Gr. 748: staua meina sunjcina ist J. 8,
16; nu s. ist Joizai nianasedai J. 12, 31; in daga
stauos 31. 11, 24. itfc. 6, 11; tv xoiaet L. 10,
14; taikn garaibtaizos s. gu£>s th. 1, 5; s. val-
dufni Sk. 46, 6; sktila vairfiif) stauai M. 5, 21.
22; du s. gatauhans varj), xattxoi-d'i} M. 27, 3;
du s. ik in J>amma fairbvau qam J. 9, 39; fauf-
bisnivandeins du s. T. 5, 24; Jiamma viljandin
mi{> \>us staua , rw -0-ekovTi am, y.oc&>jvai- M.
5, 40; {)0 garaihton s. stojaiji J. 7, 24; bi s.
7. 16, 8. 11; vijsra anjjarana s. habands A'. 6,
Mnurt — ateteigan.
{->:»
I. s. sis silbin malji|> K. II, 29; in s. Ho it.
staiiai:') aldriusai iiiiliiil[iins l.b. ad T. 3, 6; uf
dau[>aus aldriisiin s. {so it. stanai ') Sk. 37, 4;
s. alia atgaf sunau Sk. 45, 18; is aiuliiiriiaiuls bi
attin |io sveri[>a jah alia s. Sk. 40, 7; hvaiva
auuspilloda Mini stauo.s ■ l'b. ad It. II, 33.
stau a, /». , KQirtfo, Ric liter: sa staua .11. J,
25; s. vas .sums in suuiai baurg /v. 18, 2; liva
s. iuviiidijins qijiiji L. IS, 0; sa ^arailila s. t.
4, 8~, ibai livan atgibai [mk sa andastaua stauiu
K 5, 25.
andastaua, m. , ivtlSutOQ, Gegner vor Ge-
richt: M andastaua il/. 5, 25; nudastauiu ]>ci-
liainnia M. 5, 26.
stauastols, v. slols.
stojan, Gr. 1, 47. 847. /, 66 e Ace, Je-
manden ricltten, beurtheilen, rerurtheileu; dice-
xoivtiv rivet K. 1 1, 31 ; smist xoivuv Gr. 4, 960;
— abliiingig bi c. /)«<., xara rt, /iac/i Etnas
J. 7, 24. 8, 14. 18, 31; -*■ fram c. Dat., sich
eon Jemaiidem das Urtheil sprecheu lassen, sich
streitcu vor Jemandem , xoiviodca t.-ri tivo^
K. 6, I; — bindar e Dat. , naod T^, Etwas
iiber Eltoas sc/iiitzen II. 14, 5 ; — us c. Dat.,
y/. tWOi L. 19, 22; us mun[ia Jieiiiamnia sloja
\>uk L. 19,22; ik ni s. a imrihu n J. 8, 15; jabai
s. ik J. 8, 10; ik ni s. ina J. 12, 47; {mh-i slo-
jis fraiiiaj'jana skalk R. 14,4. iji ].u liva s. bro-
f>ar |>eiuana R. 14, 10; ibai vito[> nnsar stojij)
mannan J. 7, 51. SA: 52, 7; saei sokcij) jab s.
J. 8, 50; [>ata s. ina J. 12, 48; sums s. dag bin-
dar daga ft. 14, 5. j>ans u(a gu]> s. A. 5, 13;
nih ]>au alia ni s. ainnobuu Sk. 45, 18; jus bi
leika sloji[> J. 8, 14; niu bans inna jus s. A. 5,
13; ei stojau inauased J. 12, 47; ni sa matjands
|>ana maljaudan ni stojai R. 14, 3; ni [>anainais
nu uns misSO slojaiina R. 14, 13; ni stojai]> bi
sinnai , ak j>0 garailtton staua stojai{> J. 7, 24;
£>ata s. mais, ei ni sat jaiji R. 14, 13; ''i faur
mel ni s. K. 4, 5; raiblaba slanides Z,. 7, 43;
jabai silbans uns stauidedeima K. 11,31: ni Mo
j'nl , ei ni stojaindau L. 6, 37; od. bi \itoda
izvaranima stoji|> ina J. 18, 31; manag skal bi
izvis rodjan jab stojan / 8,20; hva mik jab |>au
uta s. AT. 5, 12; gadars hvas itvara vi|>ra an-
f>araua staua liabauds s. Train invindaim A'. 0, I
b\aiva s. jab ni s. sa sama mabtedi ,S/-. 40, I.
saei skal s. qivans jab daujiaus t. 4, 1; |>ana
stojandan sik J. 12, 48; an| arana raibtaba ni
ainnobun s. Sk. 46, 5; dubve auk frijei meina
stojada jiairb ungalaubjaudiiis [nilitu A'. 10, 29
ci n! stojaindau L. (>, 37.
gastojan, c. Ace, xgivuv rivu, Jemanden
cerurt/teilen A'. 5, 3; im Partic. I'raet.. i'.Tunoi,
vencorfen Lb. ad Hi. 3, 2 ; — abliiingig at sis.
y.nivHV tavroi Tt, Ktwas bet sich bcschlicssen
k, 2, 1: gtlauida J>ana galaujandan K. 5, 3; ^;-
[ a la silbo at mis /'. 2, 1 ; af gastojanaim 1 icuhl
:u iindern in: a/ga«to|>anaiai) jab ubilaim man-
nain th. 3, 2.
staurknan, Gr. 1, 854. 4, 23, erstarreit.
rtrdorrcii Gr. 2, 62.
gas taurk n a n , Gr. 1, 854. 4,23, *'/«ff<
vtoO-ca, vcrdorren: gastaurknij> Me. 9, 18.
*staurran, sturren Gr. 2, 61.
a n d s t a u r r a ii , c. Ace, Jemanden aiistarnn.
i/iit ernstliclt brdvutcn: andstaurraidedun }>o.
uSqiuujvto ctiiTp Mr 14, 5.
8 taut an, (stauta, staistaut Gr. I, 573) c. Ave.
and bi c. Ace, aam'C,tiv od. tVOTHV ma tni
ti, Jemanden an Etmas slossen Gf. 6, 728:
jabai bvas juik" staotai bi taibsvon | ) tiiia kiuiiu
'/. 5, 39; |).iiiiina slaulandin Jnik bi kinnii £.6,29.
s t e j g a n , fr. 4 , a vc< : latin v ; strigen . hiiiait/-
ge/ten: saei inn ni atgaggif) -ak stcigij) aljajiro
J. 10, 1.
atsteigan, fr. 4, hinabsteigen : rfiftmitffl
M. 9, 1; sonst /.azajatvuv, — abliiingig af
c. Dat., «n(i rao 5 ' Mi 27, 42. Mc. 15, 30. 32;
— in c. Ace, 4fc M -V. 9, 1. /.". 4. !»-. us
c. Dal., & r/ros- J- 6, 3 k 38. 41. 42. 50. 58;
— dalajj atsteigan, xara.iaiitti' L. 19, 5. 6;
ili(>
gasteigan — gastaggjan.
i-ffl. Lb. ad L. 15, 24 i af c Uat., ano rivog
Th. 4, 16; c. Inf. L. 17, 31: dalaf> atsteigif)
a!" liimina Th. 4, 16; ni atsteigai dalaj) niman
\->o L. 17, 31; atstaig us liimina J. 6, 38. 42;
Miiunijandsalstaig L. 19, (3; saei a. us liimina J. 6,
33. 50. 58; a. in undaraisto airf>os£. 4, 9; saei a.
E. 4, 10; atsteig af Jsanuna galgin Mc. 15, 30;
sniumjands dala|> a. L. 19, 5; atsleigands in skip
M. 9, 1 ; sa a. us liimina J. 6, 41} im Med. Gr.
4, 22. Lb. ad J. 13, 35. K. 7, 9: atstcigadau
mi af Jximma galgin M. 27, 42. Mc. 15, 32.
gasteigan, fr. 4, mil in c. Ace, in Elwas
hineinsleigen; tuftaiviw tig ri J. 6, 24; xctra-
iccil'iiv ii'g Tl R. 10, 7: hvas gasteigija in af-
grundifja R. 10, 7; gasliguii in skipa J. 6, 24.
ufarsteigan, fr. 4, avafiaivtiv, dariiber
<>nipovslcigen: ufarstigun pst'i Jpaurnjus Mc. 4, 7.
ussteigan, fr. 4, hinaufsteigen , emporstei-
geu; cfifiaivsiv J. 6, 17; .sons* ava/jaivuv; —
abhiingig ana c. -4cc, {«i 77 2/. 5, 19. 19, 4i
— in e. .dec. , «'<; rt Mc. 3, 13. ./. (i, 17. 7,
15. /<. 10, 6. E. 4, 8,- — ufar c. .dec, VMfp-
ciwo Tivug E. 4, 10: livas ussteigifj in himin
R. 10, 6; usstaig ana smakkabagm L. 19, 4; u.
lesus in alb J. 7, 14; Jpalujjljan u. bva ist E.
4, 9; saei u. ufar allans himiuans , ei usfullidedi
allata E. 4, 10; od. uslaig in fairguni Mc. 3, 13;
usstigun in skip J. 6, 17; jabai nu gasaihviji sunu
mans ussteigan J. 6, 62; usstcigandjfc^s in haubijpa
/i.4,S; ussteigandans anabrot and skaljos L. 5, 19.
s taiga, /"., Steig; TQifiog Mc. 1,3. L. 3,
4; gv/nri L. 14, 21. Gr. 3, 396. 783: raibtos
-vaurkei£> staigos is (gu£>s unsaris) L. 3, 4. Mc.
1, 3; usgagg sprauto in gatvons jab s. baurgt.
L 14, 21.
.stibna, /'. , rfwvtj, Stimme Gf. 6, 682. Gr. 2,
158. 3, 512: stibna vopjandins in au{aidai Mc.
1, 3. L. 3, 4; s. qani us biminam Mc- 1, 11;
qam s. us Joamm.t milbmin Mc. 9 , 7 ; varjp s.
goleinais Jieinaizos in ausam meinaim L. 1, 44.
ar. us bimina var{> qij?andei L. 3, 22; s. var]>
us j^auma milbmin qi{>andei L. 9., 35: \ar]<
miJ3p>anei so s. L. 9, 36; qam s. us liimina J.
12,. 28; ni in ineina so s. varja J. 12, 30; stibnos
meinaizos bausjand J. 10, 16; bauseijD s. meinai-
zos J. 18, 37; ufhropida stibnai mikilai M. 2/.
46; bropjands s. mikilai M. 27, 50. Mc. 1, 26.
5, 7; vopida s. mikilai Mc. 15, 34; ufvopida
s. mikilai 2/. 1, 42; s. mikilai qaf> L. 8, 28;
mi}) s. mikilai bauhjands gu£> X. 17, 15; hazjan
guf> s. mikilai L. 19, 37; \w lamba s. is bausjaml
J. 10, 3; lamba meina s. meinai bausjand J. 10
27; s. mikilai bropida J. 11, 43; in s. arkaggi
laus Th. 4, 16; letands stibna mikila Mc. 15.
37 j silbans ushofon s. qiljandans L. 17, 13;
kunnun s. is J. 10, 4; ni kunnun \>\ie franiajsjam
s. J. 10, 5; vilda inmaidjan s. meina 6r. 4, 20;
j^airb s. us himina Sk. 48, 8 ; nib s. is bvanhun
gabausideduj) Sk. 48, 13;. if> sumai jab t. u
gabausidedun Sk. 48, 19.
*stiggan, fr. 1, slechen Gf. 6, 635. Gr. 2,
199. 3, 608.
usstiggan, fr. 1, c. Ace, Eitcas aitsxtechen :
usstigg (so st. usstaggi') ita, efp&t avrnv Lb. ad
M. 5, 29
stigqan, /r. 1, stossen Gr. 2, 36. 190 : sligqan
vi£>ra anjjarana f>iudan du viganna, auufja/.iiv
triou ftaaO.il tig tiokmov L. 14, 31.
bistigqan, od. bistiggqan, fr. 1, «//-
stossvn; — ab/tangig bi c. /></£., noogTiintiv rtvi
M. 7, 25 ; ritogy.onTtw M. 7, 27: 7TQogo>r/vvvc<t
L. 6, 48; — du c. Dat., nQogy.oaThiv nvi R. 9.
32: bistagq abva bi jaiiiamma razna L. 6. 48; £»atei
b. flodus, >} nnogiltmfi.iv 6 norauog L. 6, 49;
vindos bistugqun du jainamma razna M. 7, 25.
27; orf. bistuggqun du staina bistuygqis /»'. U, 32
gastiggqan, fr. 1, TtQogxonruv, aflfendere,
mutossen: bistiggqiji J. 11, 9. 10.
gastagqjan, c. Ace. und bi c. Dat., srpoe-
xoAXdV Tt rrpog ti, Eticas stossen an Elicas
ei hvan ni gastai:qjais bi staina fotu Jseinaaa /-
4, 11
liistngtj — stuhjiis.
Wi
bistugq, <>d. bistuggq, /(., Anttoss, XQoa-
y.unf] k. 6, 3; sonst mjugy.ouun Gr. 3, 485: <lu
staina bistuggqia R. 9, 32; stain b. R. 9, 33; ei ni
ussatjai bistugq bro{>r R. 14, 13; od. ni ainhun
in vailitni giliandans bfatnggq Lli. ad k. 6, 3.
*8«ikan, fr. 2, steckm Gr. 2, 27.
stiks, iw., [murium, Stick, Pmikt, Am/enblick
Gr. ,'», 481: in stika mrlis, iv ariyut, %(>6vov
/.. 4, :>.
staks, /«., aziyua, nota, Maaheic/iett: ik sta-
king fraujins iinsari.s ana leika meinamnia baira
a 6, i7.
Iii e jirastakeins, /"., O X i jt W tt ffim, Laubcr-
hiitlenfest : so lilefirastakeins J. 7, 2.
stikls, hi., noTt t Qiuv; Becher , Kelch (Irinzu-
,,csetit K. 10, 17.) Gr. 2, 27. 3, 381: stikls
[)iuf)i<]issais, Jianei gaveiham K. 10, 16; sa s. so
iiiujo triggva ist in meinamma blo^a K. II, 25;
ainis stiklis bnikjani K. 10, 17; f)is s. drigkai
K. 11,28; sat'i gadragkeif> ainana f>ize ininnislaiic
stikla kaldis \atins M. 10, 42; saci gadragkjai
izvis s. vatins Mc. 9, 41 ; magutsu driggkan stikl,
Jjanei ik driggka Mc. 10, 38; f>ana s., Jianei ik
driggka, driggkats Mc. 10, 39; s., fianei gaf mis
alta, niu drigkau pans J. 18, 11; ni magu]) s.
fraujins drigkan jali s. skohslc K. 10, 21; sva
samaleiko jah s. K. 11, 25; sva ufta sve fiana
s. drigkai^ K. II, 26; livazuli saci drigkai {iana
s. fraujins K. II, 27; daupeinins stikle Mc.
7, 4. 8.
stilan, fr. 2, xUtithv, siehlen Gf. 6, 668. Gr.
2, 29. Grr. 635: fiarei ]iiubos ni ufgraband nib
stiland M (i, 20, ei stilai J. 10, 10.
stiur, R, (mit (lexionslosem Nam. und Ace,
Si/. Gr. 1, 599. 4, 462) uoa X og, Sticr Gf. 6,
702. Gr. 3, 325. 328. 608: W franuman dagis
hvizuli stiur -a- JVefi. 5, 18; briggands stiur fana
alidan ufsnei[>ij:> L.\ 15, 23; ufsnaijj s. fiana ali-
dan L. 15, 27; ufstiaist iiiuna s. {iana alidan
L. 15, 30.
* s I i u rs , bestimmt, geradc Gf. 6, 705. Gr. 2, 48.
usstiuriba, adv., iiigettoi, rersc/iwendensc/i
Gr. 3, 109. 608. 4, 692: libands u. /.. 15, 13.
ii s s t i u r e i , /. , aawtiu , Ziitjcftusiykeit , Uii-
inUssigkeil : in fjammei (sc. veina) ist ussliun i
E. 5, 18; ni in u.sqissai usstiurcins Tit. 1, •>.
stiur jan, c. Ace, iaxctvca rt, El was fest-
steltm R. 10, 3; — bi c. Ace, 8ia(j$(kuaije6tu
mot Tivog, Etwas versichern, bestatigen: bi
hva stiur jand T. I , 7; seina garailitein sokjan-
dans stiurjan R. 10, 3.
stiviti, n., VTiouovt), das Erdulden, die Ge-
dttld, Gr. 3, 526 : in stivitjis (so st. stivitjon.s )
izvaris Lb. ad th. 1, 4; in slivilja \>ho sainono
fiulainc k. 1, 6 j in s. managamma k. 6, 4.
s tola, m. , O-Qovog; Stuhl, Sessel Gf. 6, 863
Gr. 3, 433: stols ist gufis M. 5, 34; gibid irama
frauja guj> slol Daveidis L. I, 32; gadrausida
maliteigans af stolain L. 1, 52.
st au as to Is, m., friiia, Richterstuhl Gr. 2,
412. 435: sitandin imina ana stauastola M. 27.
19; allai gasatjanda faura s. Xristaus R. 14, 10;
allai veis alaugjan skuldai sijuni faura s. Xristaux
k. 5, 10.
stoma, 7)i., vaoorctoig, Grundlage, Staff Gr. 3,
4S7: in [jainma stomin {)izos• livoftnljos k 9,
4. 11, 17.
s trail jan, c. Dat. instr. Gr. 4, 710, arutuv
vvvai rt, Etwas hinstreuen Gf. 6, 758: vast-
jom seinaim stravidedun ana viga Mc. 11, 8.
gas trail jan, otqiovvvvcu, iiberstreuen, iiber-
breiten : kelikn mikilata gastravij) manvjata Mc.
14, 15.
ufs trau jan, c. Dat. instr. Gr. 4. 710, vhp
OTQiovvvvai n, Etwas nnterstreuen : ufstravide-
dun vast join seinaim ana viga L. 19, 36.
striks, m. , xtQaia, apex, Slrich Gf. 6. 743.
Gr. 2, 17. 53. 3, 481: jota ains aif>j«u striks
ains ni usleijiifi af vitoda M. 5, 18.
stiibjiis, m., xovioqtoq, Staub Gf.(\, 6(6. Or.
2, 19. 3, 379. /, 62: stubju f>ana gahaflnandi.n
42H
snlja — snma.
unsis us bizai haurg izvarai ana foluns unsarans
sfhrisjam izvis L. 10, 11.
sulia, /"•» aavSaltov, solea, Sokle Gf. 6, 185.
dr. 3, 405. /, 47: gaskohai suljom Mc. 6, 9.
gasuljan, defteltovv, griinden E. 3, 18:
abhangig ana c. />at. , ini xt M. 7, 25. L. 6,
48: in friabvai gavaurhtai jah gasulidai £. 3, 18;
<*asulib vas ana slaina M. 7, 25 ; od. gasulid auk
vas ana bamma slaina L. 6, 48.
sums, Gr. 2, 55. 3, 4. Gf. 6. 44. versagt sich
drm Artie, wie der schwachen Form Gr. 4,
515. Es bedeutet, 1) allein stehend: rig, Jemand;
im Plur., Etliche: sums L. 8, 46. 9, 57. J. 11,
1. A'. 15, 35; sumana Mc. 9, 38. L. 9, 49;
sumai Mc. 14, 57. 65. J. 13, 29. K. 15, 12.
34 und subscr.; k. 3, 1. G. 1, 7. 2, 12. T. 1,
6. 19. 4, 1. 6, 10. Sk. 41, 10; awcA sve s., wg
ot noMoi Xf. 2, 17, sumaize t. 2, 18; sumaiin
L 18, 9. T. 1, 3; sumans A. 9, 22. k. 10, 2.
th 3, 11. — 2) adjectivisch iu einem Subsl.
construirt: rig, ein Gr. 4, 457: a) mil voraus-
gehenilem Subst ; sums L. 8, 27. 10, 25. 14,
16. 16, 20. 18, 2. 35. 19, 12 ; sumamma L. 7, 41 ;
b) mit folgendem Subst.: ains sums, ag rtg
Mc 14, 51. Gr.A, 394; sumaize T. 5, 24; suma
(im Griech. steht fragendes tig) Lb. ad L. 15,
S; sumai L. 18, 2; — 3) c. Gentt. partit.: a)
rig, einer: a) mit vorausgehendem Genit. Gr.
4, 457. 738: sums L. 15, 11. 16, 1. 19; sumis
L. 7, 2; sumai J. 6, 64; auch bize fareisaie s.
[&y. nov <l>anioaiiQv) J. 9, 40; suma Mc. 5, 25;
— /?) mit folgendem Genit.: sums L. 7, 36. 8,
49. 9, 19. 14, 15. 18, 18. Tit. 1, 12; ains s.,
iit; rig Mc 14, 47. Gr. 4, 394; sumana i/c.
15, 21; sumai M. 9, 3. 27. 47. Mc. 2, 6. 7, 1.
8, 3. 9, 1. 11, 5. 12, 13. 15, 35. L 6, 2. 9,
27. 19, 39. 20, 27. 39. J. 7, 25. 44. 9, 16.
II, 37. 46. R. 11, 17; auch s. biudo, rtvig
/U.ijveg J. 12, 20. Gr. 4, 457; sumans Mc. 7,
2, suma L. 17, 12; — 6) das unbestimmte tig,
einer, mit folgendem Genit. Gr. 4, 394: sums
Mc. 14, 43. L. 9, 8. J. 7, 50. 12, 2. 18, 22.
26; sumamma L. 15, 15. 20, 1; sumana L. 15,
26; — 4) abhangig us c. Dat.: sumans us im,
Ttvag i£ avxiZv , ihrer etliche R. 11, 14; —
5) bei Aufzahlung von Theilen, alsdann wird
dem ersten sums hisweilen noch raililis (ftiv),
dem zweiten uh (que) od. uhban (8i) hinzu-
gefiigt , od. auch wohl beiden uh Gr. 3, 26 :
sums -sumsuli, od. sums-sumzubban, eg fiiv -og
Si K. 7, 7. II, 21; sums raililis, bg ftiv R. 14,
2 (wo die Aufzahlung abgebrochen isl). R. 14,
5 (wo sich eine Liicke findet); sa frumista-]ah
anbar -jah sums, o nnwrog-xai 'incog (6 Stir
Tegog)-xai 'irigog L. 14, 20. Lb. ad L. 19,
20; summamuh, ullu Si K. 12, 10 (wo sich
torher eine Liicke findet); sumai -sumaih, rivig-
allot J. 9, 16; sumai -sumai ban Sk. 48, 19;
sumaih - sumaih, allot- allot Si J. 7, 41. 9, 9;
sumai raihtis - sumai ban - sumai ban - ib baiei,
xivig uiv-nvsg Si-oi ftiv-oi Si Ph. 1, 15;
sumai - sumai ban - sumaibban , xivig - zivig Si-
cilloi SiL.9,8; sumaih - anbarai, oi uiv- allot
J. 7, 12; managei ban -sumai, 6 ovv 6%?.og-
allot J. 12, 29; managai ban -sumai, nollol
Sif allot Si Mc. 11, 8; managai ize- sumaih,
nollol ii. avrtHv - allot J. 10, 21; ib cis-jah
anbarai (anbarai ban) -sumai pan, oi Si-xal
allot, (allot Si) -allot Si Mc. 8, 2S. L. 9,
19; auch wird nach Erwahnung des Ganien
noch ein Theil hervorgehoben durch sumaibban,
etliche aber, oi Si M. 26, 67; rtvsg Si xut A.
15, 6; sumaim - sumaimubban , oig fiiv-otg Si
k. 2, 16; sumans - sumansuh ban, loi'g fiiv-
rovg Si Mc. 12, 5; sumans - sumanzubban - su-
man-subban-sumansubban, rovg /xiv-Tovg Si
etc. E. 4, 11; sum raihtis - anbarubban - jah
sum -jah sum, o ftiv -alio Si-xat itllo-xai
alio Mc. 4, 4; sum -jah anbar- jah sum - jah
anbar, o (liv-xal 'irtgov etc. L. 8, 5; sum-
sumubban, o fiiv -o Si R. 9, 21; suma-sumub-
ban, a ftiv -a Si t. 2, 20. — 6) Fur ccno fti-
suinan — j;iisai)jon.
329
ooi'i, ei parte, mm Theil, tteht hi sumala It. 1,
14. 2. 5; nnd blosses sumata Lb. ad If. II, 25.
sum a n, ado. , einsl, einnial Or. 3, 25. 95.
188. Sk. 63: nori , aliquando, einmal, wetland
K. It, 30. G. I, 23. £. 2,3. 5,8: « p$oife,
ex parte, sliirkweiiv, imvollkommen K. 13, 9;
<|ii:iii<l<>i|iii', milliliter, in: suman -sumanuli ] an-
sumaiinh | inn NA'. 48, 7.
aundro, adr., (if. 6. « Gr. 3, 101. 120. 260;
seorsim, nm Andern gesondert } xaxnuovaq; Mc.
4, 10. L. 0, IS. tttf A'. 12, II, xar t'Siccv
Mc. 4. 34. 7, 33. 9, 2. 28. L 9, 10. 10, 23.
<; 2, 2.
minis, tm/ir G/'. 6, 241: ainana sunjaua (so st.
sunja':') gu{>, rot' fjtovov a).i]frtvov tttov Lb. ad
J. 17,3; sunja (ahjirijg) ist so veitvotlijia meina
J. 8. 14; tvaddje nianne vcilvodifia s. (aA??#»/s)
ist ./. 8, 17.
gunjaba, adc. ahjd-wg: wahrhaft, in M'a/ir-
heit: svasvc ist sunjaba vaurd gujis Th. 2, 13.
sunja, /"., Wa/rrltcit; daioTrjg L. 1,75; «/.>,-
Mb J. 10, 41 (im Ace. st. cc).ijirwg L. 9, 27);
sonst alriftuct ; fcrner sunja gatcihan o</. taujan
st. ahj&tvttv G. 4, lb. E. 4, 15; bi sunjai,
0BTU0 <"/. ahji'tiog od. hi n?.ijt/iicxg v. bi Gr.
3, 501: so sunja J. 8, 32; allala [>atci qa|)
lohanues bi |r>ana , s. vas J. 10, 41 J H vigs
jah s. jah libains J. 14, 6; vaurd |ieinala s.
ist J. 17, 17: liva ist so s. ./. 18, 38; bvofluli
unsara s. var]> It. 7, 14; ist s. Xristaus in mis
It. U, 10; ei s. aivaggeljons gastandai at izvis
G 2, 5; svasve ist s. in lesu E. 4, 21; at {>ai-
mei gatarni|) ist s. T. 6, 5; alima sunjos J. 14,
17. 16, 13; aliman s. ./. 15, 26; hvazuh saei ist
s. J. 18, 38: in unbeistcin unvammeins jas-s.
K. 6, 8; bairbtcin s. /-. 4, 2; in vaurda s. /.-.
6, 7; vaurd s. E. 1, 13. t. 2, 15; in garaiblein
jah vcihi|iai s. E. 4, 24; sauls jali tulgifja s. T.
■ i, 16; in ufkunjija s. qiman T. 2 , 4. t. 3, 7.
du ufkunjija s. t. 2, 25; bi uTkunJ jja s. Tit. 1,
1. i. kunj.i SA. 38. 14: in sunjai C. 1, 6. Gr.
3, 143: in s. jah garaiblein A. 1, 75, in I. oi
gastoj) J. 8, 44; briggi|j izvis in allai s. J. 16.
13: veihai izvis in s. J. 17, 17; ei sijaina jah
eis vcihai in s. J. 17, 19; ei veitvodjan ». J.
18, 37; fram s. guj>s /if. 15, 8; mij.fa^inoj) s.
K. 13, ti; allala izvis in s. rodidedum k. 7, 14;
ni raihlaba gaggand du s. aivaggeljons C. 2, 14;
lis. -is izvis afhugida od. galatida s. ni ufhausjan
G. 3, 1. 5, 7; in allai selcin jah garaihtein jah
s. E. 5, 9; nfgaurdanai hupins izvarans s. £. 6,
14; jajjjie inilou jaj.i]>e s. Pit. 1, 18; inif> s.
qa£> SA. 37, 2; in galaubeinai jah s. T. 2, 7;
j>ai andstandand s. (. 3, 8; af s. hausein afvand-
jand t. 4, 4; qa£> imma alia £>o sunja Mc. 5,
33; qi£>uh f>an izvis s. L. 9, 27; ul'kuniiaij> s.
J. 8, 32; izei s. izvis rodida J. 8, 40; ik £atei
s. rodida J. 8, 45; £>ande s. qi|>a J. 8, 46; ik
s. izvis qijja J. 16, 7; s. qijxi R. 9, 1. k. 12,
6. T. 2, 7; ni magum hva vijira ».', ak faur ».
13, 8; s. gateihands izvis G. 4, 16; s. taujands in
friafivai £.4, 15; rodjai{> •. Iisarjizuli mi{) neh-
vundjin seinatnma E. 4, 25; ufkunnandam s. T.
4,3; fiaiei bi s. (so st. sunjai:') usvissai usmetun
Lb. ad t.2, 18; afvandjandane sis s. Tit. 1, 14;
faur s. iiisakandin im Sk. 52. 6.
S u n jai f r i |> a .-> . v. frijson.
sunjeinx, tcahr, wahrhaft; icyc.d-ug J. f
12; abi&tvog L. 16, 11. J. 6, 32. 7, 28. 15.
I; sonst CtXtJ&Tie: sunjeins it Mc. 12, 14: ».
ist J. 7, 12. 18. 28. 8, 26; s. visands Sk. 47.
17; sa vas vair s. i\e/t. 7,2; sve airzjandans jah
sunjt-inai /,-. 6, 8; so veit\odi{ja jieina nist sun-
jeina J. 8, 13; staua nieina s. ist J. 8, 16; to
ist veitvodi'i s. Tit. 1, 13; J>ishvah }>atei ist sun-
jein Ph. 4, 8. = hlaif us himina Jiana sunjrinan
J. 6, 32; ik im veinalriu jiata sunjeino J. 15, 1 ;
J>ata sunjeino hvas izvis galauboiji L. 16 11.
s ii n j o n , c. Ace , Jeinanden reclitfertigen, rer~
theidigen: ei sunjoma uus vif^ra izvis. on vtttr
aTZoi.oyovftt&a k. 12, 19.
g a n ii n j o n , c. Ace, dtxatovv rt, Etwas recht-
42
330
sunjons — sunus.
fertifjen: gasunjoda varjj bandugei fram barnani
seinaim L. 7, 35.
«iunjons, f., ano?.oyicc, Rechtfertigung, Ver-
theidigung Gr. 3, 501. 513: du sunjonai aivag-
geljons gasatijss im Ph. 1, 16; in frumiston mcinai
t. ni manna mis mijpvas t. 4, 16; sunjon k. 7, 11.
sunn a, hi., i'jfoog, Sonne Gf. 6, 240. Gr. 1, 611.
3, 349. 4, 383. 511. Grin. 400: at urrinnandin
sunnin Mc. 4, 6. 16, 2.
sun no, f., i'j?uog, Sonne: mi]:>|)anei f>an sagq
sunno L. 4 , 40 ; s. ni disiggqai ana £>vairhein
izvara E. 4, 26 ; und £>atei urrinnai s. Neh. 7,
3 ; sunnon seina urranuei ji ana ubilans jali godans
M. 5, 45.
suns, adv., Gr. 3, 89. 120. 590, bald, ahobald,
■con Siunde an, plblilich, auf einmal; cxtio fiucg
L. 14, 18; iv azofiu K. 15, 52; il-ccvTtjg Ph.
2, 23; tv&eids M. 8, 3. 26, 74. 27, 48. Mc. 1,
10. 18. 20. 21. 29. 30. 31. 42. 43. 2, 2. 8. 12.
4, 5. 15. 16. 29. 5, 2. 13. 42. 6, 27. L. 5, 13.
39. 6, 49. 8, 33. 17, 7. J- 13, 30. 18, 27;
tvirvg Mc. 1, 28. J. 13, 32 (aber suns sai dndre
man in sunsaiv, tv&itog Lb. ad Mc. 1, 12);
iff uncc'S. K- 15, 6; tiaoir/Qrua L. 1, 64. 8, 44.
47 55. 18, 43. 19, 11; suns mij> imiiia, afta
avv avrofg Th. 4, 17; hinzugesetzt ist suns
L 8, 33.
sunsaiv, v. aivs.
sunsei, cog, sobald ah Gr. 3, 197. L. 1, 44.
19, 41. J. 11, 20. 29. 32. 33.
bisunjane, adv., y.vxXai, im Gesichtskreise,
so wait man ringsherum siehl; es ist der Gen.
pi. ron bisunja (visus, contuitus) und sleht im
1'lur. , weil mehr ah ein Blick in die Runde
gerichtet werdcn muss Gr. 3, 134. 4, 937: bi-
sunjane Mc. 3, 34. 6, 6; in £>os b. baimos L.
9, 12; us Jsiudom f>aim b. unsis Neh. 5, 17;
alios £>iudos J>os b. unsis Neh. 6, 16; du f>aim
b. baitnrmi, lig rag t%o[>iivag xoiu.07lo7.Hg Lb.
ad Mc. 1, 38; J>is b. landis, rrjg niQt%(igov
L 4, 37.
sun us, m., viog, Sohn Gf. 6, 59. Gr. 3, 320;
icinl ah regierendes Subst. auch ausgelassen
Mc. 3, 18. Gr. 4, 718: sunus L. 10, 22. J. 8,
35. 36. Sk. 45, 12; sa s. L. 15, 21; s. mans
M. 8, 20. Mc. 2, 10. 8, 31. 38. 9, 9. 31. 10,
33. 45. 41, 41. L. 9, 22. 26. 44. 56. 58. 17,
24. 30. 18, 8. 19, 10. J. 6, 27. 12, 23. 13,
31; sa s. mans M. 9, 6. 10, 23. 11, 19. 26, 2.
Mc. 2, 28. 1. 5, 24. 6, 5. J. 12, 34; gufjs in.
s. M. 27, 43; guf>s s. ist sa M. 27, 54; haitada
s. guj>s L. 1, 35; jabai s. sijais guf>s L. 4, 9;
f>u is Xristus s. gu{:>s L. 4, 41. 9, 20. J. 6, 69
11, 27; s. gu£>s im J. 10, 36; s. guf>s J. 11,
4; gii]ps s. Iesus Xristus k. 1, 19; sa manna sa
s. vas gu£>s Mc. 15, 39; £>u is s. gu£>s Mc- 3,
11; £>u is Xristus sa s. {lis £>iu£>eigins Mc. 14,
61; sah s. baubislins baitada L. 1, 32; s. jab
arbja gu]ps G. 4, 7; niu .fiata ist sa timrja sa
s. Marjins Mc. 6, 3; s. Teimaiaus Barteimaiaus
Mc. 10, 46 ; Xristus s. ist Daveidis Mc. 12, 35 ;
svaci s. munds vas loscfis L. 3, 23; niu sa ist
s. loscfis L. 4, 22 ; niu sa ist lesus sa s. Iosefu
J. 6, 42; sa s. Abrahamis ist L. 19,9; J)u is s.
meins sa liuba Mc. 1, 11. L. 3, 32, sa ist s. meins
sa liuba Mc. 9, 7. L. 9, 35; sa s. meins L. 15, 24;
s. Jieins L. 15, 19. J. 17, 1; sa s. perns L. 15,
30; sa ist s. unsar J. 9, 20; sau ist sa s. izvar
J. 9, 19; loanan, s. is Neh. 6, 18; s. is sa
alf>iza L. 15, 25; sa juhiza s. L. 15, 13; is
silba s. K. 15, 28; s. fiiujos G. 4, 30; s. fra-
lustais th. 2, 3; sa s. fralustais J. 17, 12; s.
gavairjijis L. 10, 6; bvafsro imtna s. iit Mc. 12,
37; s. ainaha aif>cin scinai L. 7, 12; bvaiva s.
imina ist L. 20, 44; vair£>if> Sarrin s. II. 9, 9;
oil. jabai sunaus sijais guf>s Lb. ad L. 4, 3. Gr.
1, 601; vgl. Lb. ad Mc. 7, 32; lesuis Xn'staus
sunaus gujjs Mc. 1, 1; Iosefis s. Heleis etr. L.
3, 23; Saikaineiins s. Aieirins Neh. 6, 18; in s.
mans L. 6, 22; in dagam s. mans L. 17, 26:
leik f>is s. mans J. 6, 53; abman s. seinis G.
4, 6; in Jmidangardja s. friaf>vos seinaizos C 1.
SIljlOII
13; hi panmia Uaandvairpja altiris jali 4. S/c. 45,
IS; od. ufkunpjis Minus gups Lb. ad E. 4, 13;
in gahnbciaai liba s. «ups Lb. ad G. 2, 20;
sunau Si. 45, 19. 46, 5; in s. J. 14, 13. Sk.
47, 21; <lti s. gups J. 9, 35; so inkilpo s. /r.
I, 36; at luliaiiiicn /.axariius s. L. 3, 2; usvairn
jii/.cii piujai jali paiuma s. izos G. 4, 30; in pamma
liuhin s. seinamnia £. 1, 6; oe/. <lu sunu nici-
riainma L. 9, 38; sunu aippau dauhlar M. 10,
87; hi s. mans /l/c. ( J, 12. L. 18, 31; s. mci
nana Mc. 9, 17; ainana s. aigaodl liubana sis
Mc. 12, 6; s. mans Mc. 13, 26. J. 6, 62; fma
s. mans Mc. 14, 62. J. 8, 28; gabairid s. pus
Zi. 1, 13; gabairis s. L. 1, 31; gabar s. L. 1,
07 \ gabar s. seinana pana frumabaur L. 2, 7;
pana s. peinana L. 9, 41 ; s. mcinana paoa liu-
ban L. 20, 13; bvaiva qipand Xristu s. Daveidis
visan L. 20, 41; [>ana s. J. 6, 40; peinana s.
J. 17, 1; seinana s. Ji. 8, 3 ; sik silban gups s.
^atavida J. 19, 7; i>. seinana vaur]>aiiana us qinon
G. 4, 4; paiei ainana anananpidedun qipan allan
jah s. Sk. 44, 26; od. ainabaurana sunau gups
Sk. 46, 13; lesu sunau gups 31. 8, 29. Mc. 6,
7. Z,. 8, 28; s. Daveidis M. 9, 27. itfc. 10, 48.
L. 18, 39; s. Daveidis ksu jVc. 10, 47; o</.
lesu sunu Daveidis Lb. ad L. lb. 38; ei vair-
paip sunjus attins iivaris M. 6, 45; pai s. piu-
• lan-ardjos M. 8, 12; s. brujfadis M 9, 15.
Mc. 2, 19: s. peilivons Mc. 3, 17; lakobus jab
lohanncs s. /.aii>ai<laiaus Mc. 10, 35; vairpip
>. hauhistins L. (i, 35 ; pai s. pis aivis L. 20,
34; s. sind gups, usstassais s. visandans L. 20,
3<i; ei s. liubadis vairpaip J. 12, 36; pai hai-
tanda s. gups libandins A'. 9, 26; s. Israelis k.
,>. 7. 13; all.ii jus s. liubadis sijup jab s. dagis
Tit 5, 5; s. Zaxxaiaus etc Esdr. 2, 8. 16. 30
etc.; patei s. piudangardjos vairpaina Sk. 42, 10;
<nl. pai sunjos pis aivis L. 16, 8; aipei sunive
Xaihaidaiaus M. '17, 56; managans s. Israelis L.
1. 16; ra]>jo s. Israelis R. 9, 27. s. sibja. rm'
tilnfrtoiccv Lb. ad G. 4, 5; du s. gadedai . «g
vioOlOtuv Lb. ad E. 1, 5; sonive llanaui.s etc.
Etdr. 2, 8 etc.; fram siimnn Israelis M. 27, 9;
s. iiiaiuie iWr. 3, 28. Z7 3, 5; s. liubadis L. 16,
8; jus vairpip mis du •, jah daulitrum A. 6, 18.
in (ana) ». uugalaubeiiwis A". 2, 2. 5, 6. C. 3
6; us s. Odueiins Esdr. 2, 40; Iakobau jab 1<>
bannrn sununs /.aibaidaiaus L. 5, 10; I. bru| -
fadis L. 6, 34; sums aihta tvans s. L. 15, ll;
s. mans Lb. ad L. 17, 22; Abraham tvans aibt.
s. G. 4, 22.
supon, condirc, wiirzen Gf. (i, 172: hve su-
nuda, iv rivi vorvfrijaiTai Lb. ad Mc. 9, 50
6r. /, 60.
gas upon, doss.: live gasupoda, iv rivi ao
Tv&ijotTcu L. 14, 34.
suqns, hi., OTOf.ice%og, Maijcn: in suqnis peinis.
als Handy I. in co<l. li zu: in qipaus peinis
T. 5, 23.
*suqon, iciirzen.
gasuqon, e'toTvtiv, viirzcn: salla gasuqop Lb
ad C. 4, 6.
Susanna, SZovouvva, Weibcrnamen L. 8, 3.
Gr. 3, 452.
hutis, suss, sanft, erlriiy licit Gf. 6, 311: sulis,
tnuixi'ii T. 3, 3 ; ei siavandein jah sulja los (so
st. sutjalos'?] bauaima, iva ijoiuov mat fyjwtOV
fiiov dwcyuifuv Lb. ad T. 2, 2. — Fur m-
ixtutioov tOTt v.. Dot. ste/it tin Compur.: sulm.
vairpip c. Dat. M 11, 24. L. 10, 12. 14; otl.
sutizo ist Mc. 6, 11.
unsuti, n., axaraaraaia, AufruliT: in ■n-
siiljam k. 6, 5,
suj>jan, od. supjon, kitzeln: supjandans (cod.
h: supjnndans) bausein, xvij&outvoi Tt]V axorw
Lb. ad i. 4, 3.
sva, adt. , so Gf. 6, 11. Gr. 3, 43. 164. —
1) allein stehend st. ovt*»^ M. 5, 16. 1 9. 6, 9
30. 7, 12. 17. 9, 33. Mc. 2, 7. 8. 12. 4, 40.
7, 18. 10, 43. 14, 59. 15, 59. L. 1, 25. 29.
2, 48. y, 15. 10, 21. 15, 7. 10. 17, 10. 19,
31. J. 8. 59 li. 9, 20. 10, 6. 11, 26. A'. 5,
42*
332
svaei — sve.
3. 7, 7. 17. 2d. 9, 24. 26. II, 28. 14, 21.
15, 11. G. 3, 3. 4, 3. 6, 2. E. 4, 20. Ph. 4,
I. th. 3, 17. Neh. 5, 15. Sk. 38, 19. 46, 12.
48, 10; sva jah, ovxw xai Th. 4, 14; vgl. Lb.
ad J. 18, 26; jah sva, wgavxwg T. 3, 8; ein-
geschoben ist sva J. 13, 25. Lb. ad k. 8, 13;
it. ovxog ist o'vxwg ubersetzt J. 15, 5; zu an-
dern ist sva sijai in liva sijai, xi iaxiv Lb. ad
M. 9, 13; svasve sprauto (cod. B) in sva sprauto,
ovxw T<x%to)q Lb. ad G. 1, 6. — 2) corrclativ:
sve -sva, wg- o'vxwg, wie-so Th. 5, 2; sve -sva
jah, xatranef) - ovxio xai K. 12,12; svasve -sva,
xa&wg-xai J. 13, 15; od. xa&wg- ovxw J. 14,
31; od. xa&anio - ovxw R. 12, 4; od. wanto-
o'vxw L. 17,24; od. wg-ovxw K. 7, 17; svasve
-sva jah, xa&wg- o'vrw k. 1, 5; od. xa&wg-
ovxw xai k. 10, 7. C. 3, 13. Sk. 45, 12; xa-
&aniQ-ovxw xai k. 8, 11; od. wg- o'vrw xai
R. 11, 30. K. 16, 1; umgekehrt: sva -svasve,
ovxw -xa&wg Ph. 3, 17; od. o'vxwg- wg Mc.
4, 26; sva jah -sve, ovrwg-wg E. 5 , 28. —
3) Mit Adject od. Adverb.: sva filu, xoaavxa
G. 3, 4; sva filu jere, xoaavxa sxij L. 15, 29;
sva filu taikne, xoaavxa otjfteia J. 12, 37; du
sva nianagaim , tig xoaovxovg J. 6, 9. Sk. 49,
9; sva managai vailaviznai, tanto victu Sk. 49,
20; sva samaleiko, wgavxwg K. 11, 25. — 4)
sva -sve, so -ah, nimmt ein Adj. od. Adv. zwi-
schen sich Gr. 3, 43: sva filu sve (Nom.) c. I.
Praet., oaa c. I. Praet. R. 15. 4. Sk. 50, 7; sva
filu sve (Ace.) c. I. Pracs., oaa c. I. Praes. Mc.
10, 21; od. oaa civ c. C. Aor. J. 16, 13; sva
filu sve (Ace.) c. I. Praet. , uoov e. I. Praet.
J. 6, 1 1 ; od. oaa c. I. Praet. Mc. 6, 30. 9, 13.
L. 9, 10. Sk. 50, 3. 8; sva lagga hveila sve c.
/. Praes., oaov od. icf oaov yoovov c. I. Praes.
Mc. 2, 19. Lb. ad R. 7, 1; sva lagt,a sve c
/. l*raes., trp oaov c. 1. Praes. R. 11, 13; sva
managai sve, a) c. I. Praes., boot c. I. Put. G.
6, 16; b) c. C. Praes., oaoi c. I. Praes. G.
6, 12. Ph. 3, 15. T. 6, 1; oW Sv c. C. Aor.
Mc. 6, 11. I j. 9, 5; c) c. I. Praet., tvie ini
Griech. nach oaoi Mc. 3, 10. L. 4, 40. G. 3,
27; oaov av Mc. 6, 56; navxtg oaoi J. 10,8;
sva managos sve c. 1. Praes. , oaag av c. C.
Aor. Mc. 3, 28 ; sva ufta sve c. C. Praes., baa-
xig av c. C. Praes. K. 11, 25. 26.
r r a e i , so dass, dahcr, also Gr. 3, 164. 4, 107.
116; es steht fur 'iva G. 2, 9 und vielleicht
auch wit tmesis Lb. ad k. 8 , 13 ; sonst fur
ware in der Bedeutung von: 1) darum, also
R. 7, 4. 13, 2. K. 14, 22. 15, 58. k. 4, 12.
5, 16. 17. G. 4, 7. Th. 4, 18. — 2) so dass,
a) c. I. Praes. Mc. 2, 28; od. c. Ace. c. Inf.
th. 1, 4; b) c. Conj. Praes., wan c. Ace. c. Inf.
R. 7, 6. Sk. 42, 11; c) c. I. Praet., waxt c.
1. Praet. G. 2, 13; od. c. Ace. c. Inf. k. 7, 7;
od. bei gleichem Sidij. c. Inf. Mc. 1, 27; d)
e. Conj. Praet., ware c. . Ace. c. Inf. k. 3, 7 ;
od. tig xb c. Ace. c. Inf. k. 8, 6; e) c. Ace.
c. Inf., waxi c. Ace. c. Inf. k. 2, 7 und, ivenn
man ainhvarjana od. ainhvarjanoh st. ainhvarjamina
liest , auch Sk. 50 , 8 ; bei gleichem Subj. c.
Nom. c. Inf., waxt c. Ace. c. Inf. th. 2, 4.
svah, sic, so Gr. 3, 25. 164; — a) allein
stehend: ovxw Mc. 13, 29. L. 14, 33; — b)
correlatie: sve-svah, xairwg - o'vxio J. 15, 4;
svasve -svah, xaOwg-xai J. 15, 9. 17, 18; od.
xa&wg - ovxw xai k. 8, 6 ; wothq - ovxw xai k. 1 5,
22. E. 5, 24; vgl. Lb. ad J. 18, 26; svasve -svah
jah, xa&ojg (wgTzto) - ovxw xai L. 17,26. 6'. 4, 29.
svau, in der I'rage: ovxojg, so? J. 18, 23.
s v a 1 a ii d s , v. lauds.
s va I eiks, v. leiks.
sve, das Correlativ zu sva Gr. 3, 43. 164
4, 70/; — in Vergleichungen: tvie; a) allein
stehend: wg M. 6, 29. 7 , 29. 10, 25. Mc. 1,
2. 10. 22. 4, 27. 31. 6, 15. 7, 6. 8, 24. 9, 3.
10, 1. 15. 12, 25. 31. 33. 14, 43. L. 6, 22.
40. 9, 54. 10, 3. 18. 27. 14, 22. 15, 19. 1/".
(i. 18, 17. 20, 37. J. 7, 10. 15, 6. R. S, 36.
9, 2'.). 13, 9. 13. h. 4, 7. 5, 3. 7, 7. 8. 25.
svasve — al'svaiilian.
333
9, 20. 21 22. 26. 13, lh fin. k. 3, 1. 5, 20.
6, 4. 8. 9. 10. 13. 7, 15. 10, 2. 11, 15. 16.
17. 21. (i. 4, 12. 14. 5, 14. E 5, 1. 8.
6, 20. Ph. 1, 20. 2. 8. 22. C. 2, 20. 3, 12.
18. 22. 23. Th. 2, 1 1. 5, 2. 6. th. 3, 15. T. 5,
1. 2. «. 2, 3. 9. 17. 7V<. 1, 7. Phil. 17. S*.
47, 2. 48, 22. 49, 16; ei ni In.-kpima sve
jjlasjandans, 'iva at) i)6^o) tig dv txcfofttiv k-
10, 9; wgti M. 9, 36. Mc. 9, 26. L. 3, 22,
wonto k. 8, 7; xathog / 13, 34. 15, 4. £.3,
3; xa&wg y.cti Th. 4, 13; wo ftir sve ju G. 5,
21; ganiunda (>ala vaurd, sva qaji , dvtuV)]a&>]
rov pif/tawi, oil tin iv Mc. 14, 72; i[> nu sve,
vmim nunc nli st. ware G. 4, 16; hinitigefugt
ist svc 7'. 4, 7; — b) analciko svc, similiter
M Sk. 49, (i; samalciko jah svc, ouoiwg xai
v>g L. 17, 28. — c) sva -svc mit eingeschobe-
wn .It//, or/. /Mp., fcrner svalauds sve, svaleiks
svc, v. sva, svalauds, svaleiks. — d) sve-jali,
wg-xai M. 6, 10; sve -sva jah, xa&dnto-oviui
xai K. 12, 12; s\a jah-sve, ovrw-iog £.5,28.
— 2) For Zahlen: circiter, ungefiihr, wg Mc.
6, 13. 8, 9. L. 8, 42. / 6, 19; wati L. 1,56.
3, 23. 9, 14. 28. — 3) Ah Zeitpartikel: ah,
</«, lie Mc. 4. 36. /,. 1, 41. 4, 25. J. 6, 16.
11, 6. 18, 6. Neh. 6, 16. 7, 1; Jxaruh ]>an sve
faridedun, nkiovriov di avraiv L. 8, 23. — 4)
10 da.ss: gafollidednn ba J>o skina , svc ittgqm
(tine (hj&i^ta&M avid) L. 5, 7; 7ind mit
griindcrtcr Constr.: gafokno iiiana^cin fiskc filn,
ivi n.itja dkbnanpnodedun ixe, (Sugmjywro St
ro ^i/.ti'ov cwr&v) L. 5, 6. Gr. 4, 107. — 5)
Ah crster Tfieil der Ziisammeiisrtiiing in: sve-
Jiauli, und , trie qiiam i» qiiampltiriini , wit svi
ubwec/iselnd in: svikunjis , iinsvikiin|)s, svikun-
j>aba, ^asvikun^jan v. knnnan Gr. 3, 48.
svasve, Gr. •'.., 43 164, 1) wie , gleichwie,
a) allein stehend : iog M. 6, 12. 7, 29. 8, 13.
27, 65. Me 1, 22. L. 3, 4. 6, 10. IS, 11. J.
11, 18. ft. 9, 25. 27. 12, 8. A'. 4. 9. 7, 17. 9. 5.
16, 10. k. 2, 17. 3, 5. 9, 5. 10, 14. 11, 3. 13,
2, E. 2, 3. 3, 5. 5, 22. 23. G 4, 4. (A. 3, 16; t.
3, 9. Tit. 1, 5. AM 14. M Sk. 42, 4. 51,
10; wait J. 6, 10; ulonip M. 5, 48. 6, 2
5. 7. 16. L. 18, 11. ft. 11, 30. Th. 5, 3;
wanton K. 15, 8; xrcir« 3f. 27, 10; xa-
&dntn ft. 12, 4. k 3, 13. 18. Th. 2, 11.
4, 5; xaO-dniQ xai k. 1, 14. Th. 3, 6. 12;
xa&6 k. 8, 12; xatf^s Mc 4, 33. 9, 13. 11,
6. 15, 8. 16, 7. L. I, 2. 55. 70. 2, 20. 23. 6.
31. 36. 19, 32. J. 6, 31. 57.58. 7, 38. 8, 28.
10, 15. 26. 12, 14. 13, 15. 33. 14, 27. 31. 15,
10. 12. 17, 2. 11. 14. 16. 21. 22. 23. ft. 8, 36.
9, 13. 29. 33. 10, 15. 11, 26. 15, 7. 9. K. 5,
7. 10,33. 11, 1. 2. 12, 11. 15, 49. k. 1, 5. 14.
4, 1. 8, 5. 15. 9, 3. 7. 9. 11, 12. G 2, 7 3.
6. E. 1, 4. 4, 4. 17. 21. 32. 5, 2. 3. 25. 29.
Ph. 3, 17. C. 1, 7. 3, 13. Th. 2, 13. 14. 3,
4. 4, I. 6. 11. 5, 11. th. 1, 3. 3, 1. T. 1, 3.
Sk. 46, 9. 17. 20; hinzugesetit ist svasve k
11. 23. 7'A. 2, 13; auch steht: svasve frauji-
nonds, xnr initayi]V k. 8, 8; svasve qifian ist,
■/.cad to tinijiiivov L. 2, 24. — b) correlatic:
-svasve, ovnog-cug J. 7, 46; svasve -jah, bjonto-
ovtw xai k. 1, 7; svasve- svah, vgl. svah. —
2) so dass Gr. 4, 107; a) c. I. Praes., wort
c. 1. Praes. Mc. 10, 8; b) c. C. Praes., wart
c. Inf. ft. 13, 2; c) c. I. Praet., wart c.
Ace. c. Inf. M. 8, 28. 27, 14. Mc. 1, 45. 2, 2.
12. 3, 10. 20. 4, 32. 37. 9, 26. 15, 5; d) c.
('. Praet., wart c. Ace. c. Inf. k. 1, 8; e) c. Ace.
c. Inf., wart c. Ace. e. Inf. M. 8, 24. Mc. 4, 1 .
svaihra, in. , mv&tgog, soccr, Schwiegercater
Gf. 6, 862. Gr. 3, 335. /, 52: >a *ai auk
svaihra Kajafin J. 18, 13.
svaihro, f. , ntvirtqa , socrus , Sch wieger-
mntter Gr. 4. 510: svaihro Seimonis (bit Sei-
monis) Mc. 1, 30. L. 4, 38; svaihron is M. 8.
14; qam sknidan brn£> vif>ra s. is M. 10, 35.
*s vairban, fr. I. wischen Gr. 2, 38.
afsvairban, fr. 1, abtcischen , ausloschen :
afsvuirbands Jio MM uns vadjabokos raginam sei-
334
bisvairban. — midjasveipains.
naiin , e&'/.etxljag to xa&' VjUiZv ^ug6yfK^6v
roig dofneotnv C. 2, 14.
bisvairban, fr. i, c. Ace. der Person u.
Dat. inslr., ixuaaauv nvee ttH, Jemanden wo-
mit abtrocknen: sk«fta scinamma (baubidis sei-
nisi bisvarb L. 7, 38. 44; b. fotuns is skafla
iciiiamraa J. 11, 2. 12, 3.
svamms, in., cnoyyoe, ScAwamm Gf. 6, -878.
Gr. 2, 33. 3, 372. 495: aam svamm fulljands
akeitis M. 27', 48; od. gafulljands svam akeitis
Mc. 15, 36. Gr. 1, 52.
svaran, fr. 3, 6/A.vvetv, schworen Gf. 6, 893.
Gr. 2. 9. Grr. 892; — abhangig bi c. Dat.,
h< tJt M. 5, 34. 36. Gr. 4, 847; aib vibra
c. Ace, oqxov movg tivu L. 1, 73; £>atei, ort
M. 26, 72. 74. Mc. 6, 23. 14, 71: ni bi
baubida J:>ciiiamma svarais M. 5, 36; svor izai,
batei giba bus Mc. 6, 23 ; aijsis, banei s. -vijira
Abrahama attan tinsarana L. 1 , 73 ; ni svaran
nllis, ni bi bimina etc. M. 5, 43 '■ dugann afdomjan
(afaikan) jab s. , {satei ni kann M. 26, 74. Mc.
14, 71; aftra afaiaik mib aijua svarands (ucd ?
coxov), batei ni kann Lb. ad M. 26, 72.
b i s v a r a n , fr. 3 , beschwbren : bisvara JDuk
bi guba, ni balvjais mis, oqxil,u> as rov &6VV,
fit] ,u£ pctO'aViqpg Mc. 5, 7; b. izvis in fraujin,
ei ussiggvaidau so aipislaule, ooxi^oj vueig xov
xvoiov, (xvciyvwo~{fi]vcu rt)v tTiiaxoh'y 77i.5, 27.
u f a r s v a r a n , fr. 3, impQxuv, false h schivii-
mi: ni ufarsvarais M. 5, 3.
ufar&vara, m., tTiioQxog , der Meineidige:
nlarsvaram T. 1, 10.
s rare, Gr. 3, 121. 134, adv., nwsonst, m-
i/ebens: domn'cv G 2, 21. Sk. 43, 22; uxi) M.
.;, 22. R. 13, 4. A:. 15, 2. G 3, 4 4, 1 1. C.
2. 18: th y.ivov G. 2, 2. Th. 3, 5. (cod, B:
svarci) k. 6, 1; /nurijv Mc. 7, 7; st. des Adj.
y.H'og: ware ban jas-.so mencins unsara A', 15,
14: o</. ftGTCWOg: svare jab so ga.lanbein* i^vara
i.-i Lb. ad K. 15. 17.
svarts, fii'/Mg, schieurz Gf. 6, 899: ni magi
ain lagl hveit aijsbau svart gataujan M. 5, 36.
svartizi, n. , od. svartizla, f. , /.d'/.ctv,
Schwune Gr. 3, 526. 786: svartizla od. svar-
tizlai Lb. ad k. 3, 3.
svegnjan, od. svignjan, laut frohlocken,
triumphiren ; ftoaftivuv C. 3, 15; sonst aya)Juuv
L. 1, 47; od. ayyct'/.uxa&ai L. 10, 21; abkdngig
du c. Z)a<., E7W Tt*>i Gr. 4, 664: svegneid ahma
ineins <lu guba .L. 1, 47; gavairbi gofis svignjaif)
(so steht st. svignjai) iu bairtam izvaraim Lb. ad C.
3, 15;. svegnida atunin lesus L. 10, 21; jus vilde-
<luja svignjan du bveilai in liuhada is Sk. 47, 9.
svegnifja,/"., ayaM.ictoig, lautes Frohlocken :
vairj^if) \>vs faheds jah svegnijsa L. 1, 14; in
svignijjai L. 1, 44. Gr. 1, 36. /, 59.
sveiban, frA, aufhdren,a6lassen: nisvaif bikuk-
jan, oil busline xurcufikovocc L.7, 45. GrA, 101
tins veibands, Gr. 1, 1016, unaufkbrlich.
nicht ablassend: unsveibands aviliudo, oil nail o-
uai iii%c<(HGZwv Lb. ad E. 1, 16; unsveibandam
bidjaif), aStaXeijirujg n{)uqtv%t<Jit£ Tk. 5, 17.
vcis aviliudom guf>a u. (so st. unsveibandanci:
Gr. I, 58) Lb. ad Tk. 2, 13; hvaiva unsv fl -
fcando baba bi f>uk gaminj>i, wg ddia?^:i7iTOV iyv,
tt)v tuqI gov uviiav Lb. ad t. 1, 3.
svein, n., %oloog, Sckwein €rf. 6,63.880. €f»
2, 12. 3, 329. 332: baurne, f>oei matidedtin
sveina L. 15, 16; vasuh fjan fairra im hairdo
sveine mauagaize haldana M. S, 30; vasub bar
jainar hairda s. haldana Mc. 5, 11; vasnbban
jainar hairda s. managaize lialdanaize L. 8, 32 .
uslaubei uns galeijaan in J>o bairda s. M. 8, 31 ;
t galif)«n in bairda s. M. 8, 32; insandei uiisis ii
bo sveina Mc. 5, 12 ; galeibun in bo s. Mc. 5, lo
L. 8, 33; bai baldandans Jjo s. Mc. 5, 14; hahiai
s. L. 15, 15; bvaiva varb bi Jxj s. L. S, 33
sv«ipa, sveipaida? Gr. 2, 13. Grm. 472.
midjasveipains, /., xaraxXvawg, Vel/cr-
schwemmunq Gr. 2, 414. 636: ijam midjasveipain-
L. |7. 27.
ivcrs
swbls.
svers, tVTiutig, gcehrt, gear.htet, tcerlh Gf. <>,
889. Gr. 2, 31 1 •'•ari vas imm.i .svcrs 7>. 7, 2.
flb». 4, 747; [mi svaleikaus sverans habaifi Ph.
% 39.
ii n s \ its, aTltwg, Hl'c/i< geachtet: nist jirau-
I'olus utisvcrs niha in gahaurj^ai seinai 3/c. 6, 4;
jir'ii}>|>aii \ul|>agai, ij> vcis unsverai A'. 4, 10.
sveri|>a, f., Tiiu), Ehre: gufia svcrifia jali
vul|ju.s in ablins aivo T. 1, 17; sveri^os Sk.
4"), 1 ; lluUlol s. vair|ians T. 0, 1 ; svcrijiai izvis
ndaatj fauraralmjatiilaiis Ii. 12, 10; in veiliifi.ii
jali i. Th. 4, 4; Y lUi vair{ii[i kas da s. t. 2, 21;
andnimands hi attin ]io svcrijia S£. 46, 7 ; guj-a
unhauratiatnina andsatjan I, &/-. 4t>, 13,* ei jian
s. ju liva{)araninia usgihaima bi vatrj>ida Sic. 4(3,
14. galrika s. usgiban Sk. 4(3, 18; in sverifio
bviw C 2, 23.
u us veri £>a, /"., c'cituia, Uiiehre: l>i unsvcri-
fiai *£>a 4 11, 21.
sverei, /"., r^w*;, Ehre: suma du sverein (so
it. svcrain?), sumuf>f>an du unsvcrcin (so si. un-
sverain?) ZA ad *. 2, 20.
allsverei, /! , Ac/ttung gegen Jcdermann ;
in allsvcre.in, iv «^Aor>;r^, ©Ane Anseltn der
Person, einfiilliglich Ii. 12, 8.
u n sverei, /'., azuiia, Unchre, Schamle : du
unsvcrcin (so st. unsverain ?) Lb. ad t. 2, 20;
|>airh vulfiu jah unsvcrcin k. 6, 8.
sveran, c. Ace. Gr. 4, (5 10, Jemanden ach-
Icn, ehren; 6o£a£ltV tivc'c J. 12, 23; Ir/iiod-at,
Th. 5, 13 ; smut ttftav ; — abhiingig der Dot-
inslr. Mc. 7, G. Gr. 4, 712; — in c. Gen.,
Sta xi Th. 5, 13: svera attan incinaiia J. 8,49;
so manage! vairiloin mik sverai{> Me. 7, 6 ; s.
ina atta J. 12, 26; svasve sverand attan Sk. 46,
9. 17; ei allai sveraina sunu Sk. 46, 9. IB;
sverai attan {icinana Mc. 7, 10. 10, 9. L. 18,
20; viduvons s. T. 5, 3; sveraif) ins ufarassan
in friajivai in vaurstvis iic Th. 5, 13; ei sve-
raiilau sunus mans J. 12, 23.
gas vera n, c. Ace, Jo$ai£#'* Tint, Jeman-
den preisen, verhrrrliehen ; nu gjjMmijl var[>
sunus mans J. 13, 31; od. gasveraijxs vas |c*u.s
J. 12, 16.
unsveran, e. Ace, rtriiut'^itv rtvn, Jemun
den tilrht in Ekrcn halten, rer&chtlick behau
deln Qr. 4, 016: jus unsvrrai{> mik J. 8, 49;
jainana bliggvandana jali unsverandans L. 20, 11.
8 vera ins, f., Tiut), Ehre: suma du sverainai
(so st. svcrain ':') , sumrif >f>an dn unsveraina! (so
st. unsverain:') Lb. ad I. 2, 20.
unsverains, f., atiuia, Unehre: sumu}_>Jiaii
du uusvereinat (so st. unsverain?) Lb. ad I. 2, 20.
sves, n., Eigrittliitm, Vertuogen; oi'aia L. 15,
13; {Slot L. 15, 12. 30. Gf. 6, 903. Gr. 2, 52.
Grr. 491: disdailida im sves sein L. 15, 12:
distaliida f»ta s. seinata L. 15, 13; saei fret
fiein s. mi}> kalkjnm L. 15, 30.
sves, eigen, angchorlg, gebii/ircnd, passend;
nixfTog G. 6, 10; sonst tSutf Gr. 4, 354: sums
ize sves ize praufetus TiL 1, 12; sTfsamraa \il-
jin Sk.38, 10. 12.45, 14; in svesana alcvalia^m
R. 11, 24; s. gard T. 5, 4; svesaim , fiisliun
ingardjam T. 5, 8; s. (iSiovg St. rovq) praufi'
turn Th. 2, 15; svesans /. 15, 19; vif>ra s. i,a-
laubcinai, TtQog roi'g oixtiovg T^g niOTtoyq, contra
nddiclos fide! G. 6, 10; svesai mablai Sk. 45,
14; livarjizuli svesa giba habaif> K. 7, 7; hvar-
jizuli s. baurjjein bairif) G. 6, 5 ; s. mi^vissein
T. 4, 2; tvos ganamnida vailits, ». bajofium Sk.
40, 20; vastjom svesaim Mc. 15, 20; s. annom
K. 9, 7; s. (idicug st. Tieig) liandum E. 4, 28.
mela svesamma Tit. 1, 3; at mel svesata G. 6,
9; fiizei iii sind laniba svesa J. 10, 12; mclani
svesaim T. 2, 6; in melam s. T. 6, 15; taujan
svesa Th. 4, 11; rnich Sk. 40, 20; teenn svesa
sick mtf die beiden folgrndeii Sufist. valo ?ind
ahma beiieht Gr. 4, 282. = ] o sveMM laniba
J. 10, 3; f>o s. J. 10, 4; ci ganimai In.-rjiznli
\>o s. (tc< idict st. §ici) leikis I.b. od k. 5, 10.
svibls, m., O-iiov, Sclticefcl Gf. , 857- Br. 3,
381: rignida svibla jali funin us liimin.i /.. 17, 29.
336
sviagvan — svin£>ei.
*sviggvan, fr. 1, tc/iwingen Gf. 6, 886. Gr.
2, 37.
a f s v a g g v j a n , e. Acc.,Jemanden schwankend,
dngstlich machen: svasve afsvaggvidai veseima
jal- liban (da fur in cod. B: svasve skamaidedeima
uns jah liban) ware i£ccnoQij&ijvai i)ftag xal
tov t,t\v k. 1, 8.
sviglon, avXtiv , pfeifen Gf. 6, 857. Gr. 3,
468: sviglodedum izvis M. 11, 17. L. 7, 32.
sviglja, /«., avhjTi'iq, Pfeifer: svigljans M.
9, 23.
svikns, rein, unschuldig; ayvog k. 11, 2. T.
5, 23; a&wog Lb. ad M. 27, 4; oaiog T. 2,
8: }mk silban sviknana fastais T. 5, 23; mauja
svikna k. 11, 2; sviknos handuns T. 2, 8; bloji
svikn M. 27, 4.
sviknaba, adv., ay vwg, reines Herzens Ph.
1, 17
sviknei, /"., ctyvtiu, Reinheit, Keuschheit
T. 5, 2; es ist hinzugesetzt k. 11, 3. G. 5, 23:
sviknei G. 5, 23; af ainfalj^ein jah sviknein Jiizai
in Xristau k. 11, 3; in allai s. T. 5, 2.
s vikni |>a, f, Reinheit, Keuschheit; ayvtict
T. 4, 12; ayvorijg, vilae inlegritas A'. 6, 6: in
svikni^ai k. 6, 6. T. 4, 12.
sviknei us, /"., xadctQiouog, purilicatio, Rei-
nigung: bi sviknein Sk. 41, 13. 21. 43, 3.
♦svillan, fr. 1, schwellen Gf 6, 873. Gr. 2, 32.
u fs vallei n s , f. , (fvaiwaig, das sich Auf-
bliihen, iter Hochmidh : ufsvalleinos Lb. ad k.
12. 20.
sviltan, fr. 1, anoftvt]axuv, sterben Gr. 2, 32:
so svalt L. 8, 42.
gasviltan, fr. 1, sterben; xoiuao&ui Af. 15,
51; TtfcvTciv M. 9, 18. Mc. 9, 44. 46; sonst
anorrvijaxuv ; — abhangig der Dat., valediccre
rei, einer Sache absterben G. 2, 19; — af c.
Dat., a?ro rivog C. 2, 20; — faur c. Ace,
vrriQ nvog R. 14, 15. /•. 5, 14. 15. 15, 3. Th.
5, 10: £>arei mafia ize ni gasviltif) Mc. 9, 44.
46; nibai kaurno g. J. 12, 24; jabai g. J. 12.
24. R. 7, 2. 3; gasviham A'. 15, 32. 51; ei g»-
sviltaima m\\> imma J. 11, 16; ik f>airh vito£>
vitoda gasvalt G. 2, 19; gasvalt M. 9, 18. 24.
Mc. 5, 35. 9, 26. 12, 22. 15, 44. L. 8, 52.
53. 16, 22. 20, 30. J. 11, 14. G. 2, 21. Th.
4, 14; faur {lanci Xristus g. R. 14, 15; in \>\ir
Xrislus g. K. 8, 11; g. faur fravaurhtins unsaros
K. 15, 3; faur allans g. /■:. 5, 14. 15; saei g.
faur uns Th. 5, 10; jabai gasvultuf) af stabim
C. 2, 20; gasvultun L. 20, 31. J. 6, 49. k. 5,
15; ni £>auh gasvulti J. 11, 32; gasviltan L. 20.
36. J. 19, 7. Ph. 1, 21; var]a g. £>amma un-
ledin L. 16, 22; du g. (cod. A: du mif>gasviltan,
tig to avvano&avHv) k.7, 3; hviieikainma dau-
]:>au skulda g. J. 18, 32; gasviltands Afc. 12,
20; £>amma faur sik gasviltandin k. 5, 15; ga-
sviltandans k. 6, 9. Lb. ad K. 15, 31.
mi|>gas vilta n, fr. V, ovvanod-vt'ioxttv, zu-
gleich sterben: du mi[>gasviltan (cod. B: du
gasviltan) A. 7, 3.
s vulta vairjjja, v. vair|>s
*svimman,/r. 1, schuimmen Gf. 6,887. Gr.
2, 33. /. 567.
svumsl, od. svumisl, n. , xoAVfi/3)'i&Qa,
piscina, Fischteich: in svumsl Siloamis J. y, 7;
or/, in f>ala svumfsl Siloamis , tig tov 2t,Xi/ica'
J. 9, 11.
svinjas, stark, kriiflig , gesund ; dvvazug k.
13, 9; ioyvwv Mc. 2, 17; so/w< layvoog Gf.
6, 887, Gr. 2, 60. /, 567: svinf.is Mc. 3. 27;
ni j .aurljiin svinjjai lekeis, ak Jjai ubilaba liaban-
dans Mc. '2, 17; veizu|:>]ban uiinialiteigai , i[> jus
s. A". 4, 10; faginom, fan veis siukam , i\> jus
s. sijuf> k. 13, 9: fos bokos kaurjos sind jah
svinfos k. 10, 10. = f>ana svinjian Mc. 3, 27.
ssa An Compar. : qimijs (gaggijj) svinfoza mis 1 1 1 -
Mc. 1, 7. A. 3, 16; s. mis ist Sk. 42, 16; ibai '
sviuf>ozans imma sium K. 10, 22.
8vin|pei, /., Starke; xourog L. 1, 51; layi'g
E. 1, 19. 6, 10, wo XQctTog ihirch raahls iiber-
setzt icird : bi vaurstva mahtais svinfeins is E.
svin|>jiin ■ Syria.
337
1, 19; in mahtai s. is £. 6, 10; gatavida svin-
Iiein in anna seinamma L. 1, 61.
Kvintpjan, stark imtrhni, bvfestigen: vaurslv
hiios baargtvaddjani ni svinjiida Pfeh. 5, lb.
gasvin^jan, dviuaiovv, stark machen, star-
kcn: in allai mahtai gastinfriihi C. 1, H.
i n s v i n ]i j a n , c. Ace, Jemanden stark machen ;
y.ottTctiovv Ttvn E 3, 16; sonst Ivdvvaftovv ;
auch insvin]>jan sik, tvdvvauovOxrai, sich stark
-.eigen E. 6, 10: insvinpjaip mis in fraujin E.
(), 10; ins>ii"l''i H* in anstai <. 2, 1; insvin]ijan
-inntiman mannan (cod. B: gasvinfinan - in innu-
nian mannan Lb. ad E. 3, 16; in f>»mfn* in-
svinftandin mik (Xristau) Ph. 4, 13. T. 1, 12.
8 v i n [> n a n , Gr. 1 , 854. 4, 24, xoctTaiovo&cu,
erslarkeiu kriiftig ucrden: pata barn vohs jab
s'vinbDOda ahmin fabmins fullnands jah bandugeins)
/,. 1, 80. 2, 40.
' gasvinfman, Gr. I, 854. 4, 24, dass.:
mabtai gasvinj>nan pairh abman seinana in in-
nuiiiaii mannan E. 3, 10. cod. B.
»vistar, f. Gr. 1,610. 4, 462. 464. 466, aSthp'u
soror, Schwester Gf. 6, 905, Gr. 2, 52. 3, 322.
/, 52: sa jah bropar nicin» jab svistar jah aifsei
ist Mc. 3, 35; s. {>is daupins Marpa J. 11, 39;
nist gapivaids broh>ar aippau s. in paiin svalei-
kaim K. 7, 15; Margins svistrs izos J. 11, 1;
Marfan jah svistar iios J. 11, 5; Marjan s. seina
J. 11, 28: »• qinon bitiuhan K. 9, 5; svistrjus
{>einos Mc. 3, 33; s. is ifc. 6, 3; f>os *. is J.
U, 3; svistruns >/c. 10, 30. L. 14, 26. 71 5, 2.
•svogjan, seufien Gf. 6, 857.
gasvogjan, ozud±iiv, seufien: gasvogida
Mc. 7, 34.
ufsvogjan, aufseufien : ufsvogjands abinin sei-
namma, avaaTiva'^cta rtZ nvti/fiUTi avxov Mc.
8, 12.
svogatjan, orivci^uv, tlbhnen, seufien: »vo-
gatjani gairnjandans od. kauridai k. 5, 2. 4.
Symaion, 2v(iiujv, Mannsnamen. Svmaion L.
2, 25. 34; Symaion* L. 3, 30.
synagoge, f., avvayiayr] , Versammlung shows,
dnnn die Versammlung der Juden selbst: sab
fauramapleis synagogais vas L. 8, 41; vgl. Lb.
ad L. 2, 2; ei utana 6. vairpai, 'iva anoowi-
yuyos yivrjrat J. 9, 22; fram pis fauramakileis
s. (so st. synagogeis?), naga rov agxtevvaymyov
Lb. ad L. 8, 49; dugann in synagoge laisjan
Mc. 6, 2; in s. laisjaods J. 6, 59; od. usstandands
us Jaizai synagogai L. 4, 38; od. vas in J>iiai
synagogen Mc. 1, 23; us £>izai s. usgaggandaos
Ale. 1, 29 ; od. in £>uai synagogein L. 4, 20.
28. 33; ei us s. usvaurpanal vaurf>cina, 'iva f*r)
anoavvdywyoi ytvowrai Lb. ad J. 12, 42; ga-
laip inn in synagogein L. 4, 16; vgL Lb. ad
M. 27, 62. JL. 15, 9; galeitpan in s. L. 6, 6;
s. is galimrida unsis L. 7, 5 ; od. galeipand* in
synagogen Lb. ad Mc. 1, 21; galaijp aftra in s.
Mc. 3, 1.
gynagogafajjs, v. fajis.
Syntyke, 2vvivxtj, Weibernamen : Syntykein
bidja Ph. 4, 2.
Syria, Svgia. Landernamen: at visandin kin
dina Syriais (raginondin Saurim) Kyrcinaiau Lb-
ad L. 2. 2.
43
338
tngl
taikns.
T.
tagl, »., &Qi!-, Hoar Gf 5, 626. Gr. 2, 52.
3, 408. Grr. 283 : ni magt ain tagl hveit aif>£>au
svart gataujan M. 5, 36; izvara tagla haubidis
M. 10, 30; taglam ulbandaus Mc. 1, 6.
tagr, n., Sdxgv, lacrima, Zahre, Thrtine Gf. 5,
631. Gr. 2, 53. I, 47: gamunands tagrc f>ei-
naize Lb. ad t. 1, 4; mi£> tagram qa{> Jfc. 9,
24; dugann natjan fotuns is t. L. 7, 38; si t.
seinaim ganatida meinans fotuns L. 7, 44; ga-
melida izvis J>airh managa tagra k. 2, 4.
tagrjan, Saxgvuv, weinen: tagrida Iesus J.
11, 35.
tahjan, c. Ace. Gr. 4, 701, Jemanden reissen,
ovo7ict()<xo<Jti.v Tivd L. 9, 42 ; sonst onaQaoouv ;
dock auch axoQni^tiv, auseinanderreissen, zer-
streuen k. 9, 9: tahjif> ina m'\\> hvaf>on L. 9,
39; tahida It. 9, 9; t. ina ahma sa unhrainja Mc.
1, 26; sa ahma t. ina Mc. 9, 20; gabrak ina sa
unhulfia jah t. L. 9, 42; filu tahjands ina Mc.
9, 26.
distahjan, c. Ace, Etwas zcrstreuen, ver-
geuden, oxogni&iv ti J. 10, 12. 16, 32; sonst
SiccaxoQni^ilv: sa vulfs distahjij) \>a lamba J.
10, 12; distahida mikilf>uhtans L. 1,51; d. £>ata
sves seinata L. 15, 13; ci distahidedi aigin is L.
16, 1; ei distahjada hvarjizuh du seina J. 16, 32.
distaheins, /'., dictationd , Zerstreuung : in
distahein fiiudo J. 7, 35.
taihsvs, dsi-iog, dexter, rechts Gf. 5, 708. Gr.
3, 629. /, 52; hdufig mil ausgslasscnem handus,
wie i] depict, dextera, die Reekie Gr. 4, 262.
524: sitandan in taihsvai 31c. 16, 5; in t. guf)s
sitands C. 3, 1. =• taihsvo fieina handus M. 5,
30; t. J^eina M. 6, 3; handus is so t. vas fiaur-
sus L. 6, 6; ei ains af taihsvon Jieinai jah ains
af hleidumein [;einai sitaiva Mc. 10, 37; J)ata
du sitan af t. meinai aif>£>au af hleidumein Mc.
10, 40; sit af t. meinai Mc. 12, 36. L 20, 42;
af t. sitandan mahtais Mc. 14, 62; ainana aft. jah
ainana af hleidumein is Mc. 15, 27; standands
af t. hunslastadis L. 1, 11; saei ist in t. gujss
R. 8, 34; gasatida in t. seinai E. 1 , 20; bi
taihsvon Jieina kinnu M. 5, 39; taihsvons atgebun
mis G. 2, 9; jabai augo £>ein £>ata taihsvo marzjai
fiuk M. 5, 29; afsloh imma auso {>ata taihsvo Mc.
14, 47; afmaimait imma auso t. J. 18, 10; £>airh
vepna garaihteins taihsvona jah hleidumona k. 6, 7.
tailuin, indecl., Sixa, decern, zehn Gf. 5, 627.
Gr. 1, 762. 2, 17. 4, 742: f>ai taihun Mc. 10,
41; t. £>ai L. 17, 17; t. Jsrutsfillai mans L. 17,
12; drakmans t. L. 15, -8; t. skalkans seinan*
L. 19, 13; t. skattans L. 19, 16; mif> t. f>u-
sundjom L. 14, 31; ufar t. baurgim L. 19, 17;
£>os t. dailos L. 19, 24; t. dailos L. 19, 25.
fid vortaihu n, indecl., dixcaiooaoig, vier-
zehn Gr. 4, 742 : bi fidvortaihun jera G. 2, 1 ;
faur jera f. Lb. ad k. 12, 2.
fimftaihun, declin., Stxartivzt, fuwfiehn Gr.
2, 948. 4, 742: ana spaurdim fimftaihunim J.
11, 18.
taihuntehund , od. taihun taihun d , t.
tehund.
taihun taihu nd fal [is, v. falfian.
taihun tevis, v. tivan.
taihun da, der xehnte Gr. 3, 638: afdailjs
taihundon dail allis (so st. afdailja taihundondai
allais?) anodixatw ndvrct Lb. ad L. 18, 12.
Gr. 2, 344.
fim ftataihu nda, mvitxcadixcaoq, der funf-
lehnte Gr. 2, 949. 3, 637 : in jera fimftataihun-
din L. 3, 1.
taikns, f , Zeicfien, Wunder; ivSayaa th.
1, 5; sonst arjueiov Gf 5, 591. Gr. 3, 512:
£>ata izvis taikns L. 2 , 12; sa ligif> du taiknai
taiknjan distnirau.
indi.ikan.ii L. 2, 34; sokjandans du imma taikn
us himina Mc. 8, II J hva J>ata kuni t. sokei]}
Mc. 8, 12; jio'i gatavida • ■ lesus J. 6, 14; ei
gatavidedi )><> 1. J. l'_>, 18; t. garaihtaizos stauos
gnj>i th. t, 5; laikneii apaostaalaui gatavidos
-. ;mr| nm in izvis /. . 12, 12; jaliai gibaidau kiinj.i
{jamtna taikne Mc. 8, 12; liva taujis J>u t. J. 6,
.'10; f>atci lolianncs gatavida I. ni ainolum J. 10,
41; sva filu innna t. gataujandin J. 12, 37; In-
daieis t. bidjand K. 1, 22; taiknim jah fauratan
jam jali mahlim /.'. 12, 12 ; giband taiknins jali
fauratanja Mc. 13, 22: gaiehvwi t., jioci gata-
vida bi siukaiin J. 6, 2; ni Jjatei sehvuj) t. jah
fauratanja J- 6, 28; ibai ei managizeins t. taujai,
[>aiinci sa tavida J. 7, 31; bvaiva mag manna
fravaurhts svaleikos t. tanjan J. 9, lb; [jairb t.
Sk. 48, 9.
taiknjan, c. Dat. rfer Person und Ace. der
Sacke, dtixvvvftt rivi rt, Jemandem Etwat zei-
gen, beieichnen; — us liutein taiknjan c. Ace. c.
Inf., VTioxQivtofrai, simulare L. 20, 20. Gr. 4,
115: sa izvis taiknrij) kelikn Mc. 14, 15; und qama
fraujins unsaris, fianei t. Lb. ad T. 6, 15; an-
[jarana taiknjandan Sk. 45, 4; \ians us liutciu
taiknjandans sik garaibtans visan L. 20, 20.
ga taiknjan, VTtodtixvvvca, ein Zeichen ge-
ben, (lurch Zeichen lehren: hvas gataiknida izvis
jdiuban L. 3, 7.
us taiknjan, c. Ace, ctvctdttxvvvcci rivet, Je-
manden nuszeichnen, autsondern L. 10, 1; (us
e. Dat.) Sk. 52, It; — designare , beieichnen
Sk. 37, 18. 39, 7; (ana c. Dat.) zeigen an
einer Sache Sk. 50, 6; (£>airh c. Ace.) durch
I Aims S/r.46,21 ; — hStixvva&ai rt, Eltvas er-
iceisen R. 9, 22. k. 8, 24; (c. Dat.) Jemandem
Etwat erzeigen t. 4, 14; — c. Ace. c. Inf.,
avviardvav, beweisen k. 7, 11; — ustaiknjan sik
e. Ace, ovvioravai iavxov c. Ace. , sich als
Etwas aufzeigen, darstellen G. 2. 18; od. otno-
duxvvvctl K. 4, 9; ustaiknjan hro[>eigana sik,
d-Qiafifiivnv icevrov k. 2, 14: auch folgt sve
c. IS'om., ouviOTctvm ictvrov tug c. Kom., k. 6,
4; — ustaiknjan sik du c. Dat. , ovvunavtti
icevrov ftpog riva, tick Jemandem empfehlen
k. 4, 2: missataiijandan mik silban ustaiknja Lb.
ad G.2, 18; galcika (sc. friaf»a) f>airh fiata
ustaikneij) Sk. 4li, 21; ustaiknida frauja jah an-
|iarans sihtinlohund L. 10, 1; gu£> uns apaustau-
luns spedistans u. K. 4, 9; managa mis un]>iu])a
u. t. 4, 14; u. })ana vig Sk. 39, 7; ana f>aim
hlaibam seinaizos mahtais filutna u. Sk. 50, 6; in
allamma ustaiknideduji izvis hlutrans visan jiamma
toja k. 7, II; ustaiknjan [jvairhein R. 9, 22;
|..imma sinteino ustaiknjandin hro£>eigans uns in
Xristau k. 2, 14; hairhtein sunjos ustaiknjaudins
uns silbans du allaim inij> visseim niaune k. 4,
2; in allamma u. uns sve gu|>s andbahtos k.
6, 4; ustaiknein friajjvos izva raizos in im u. k.
8, 24; ustaikni£>s us Jsaim fraqif>anam Sk. 52,
1 1 ; Jialei svaleikamma val dufnja mahtais nauj »
ustaiknida vesi Sk. 37, 18.
ustnikneins, f, avccdul-ig, Darstellung, Aut-
zeichnung L. 1,80; tonst evdet]-ig, Ertceis: vaurst-
vis ustaikneins Sk. 46, 4; £>atei ist im u. fra-
lustais Ph. I, 28; und dag ustaikneinais seinaizos
du l.sracla L. 1, 80; ustaiknein fria£>vos izvarai-
zos k. 8, 24.
tains, m. , x/.iju« , Zteeig Gf. 5, 673. Gr. 2,
45. 3, 347. 411. 460: all taine in mis unbairan-
dane akran go£> usnimij> ita J. 15, 2.
v e i n a t a i n s , m., xkijua, Weinrebe ; vcinatains
J. 15,6: sa v. J. 15, 4; jus veinatainos J. 15,5.
t a i n j o , /"., xotpivog, Korb : ushafan var£>, {)a-
tei aflifnoda im gabruko, tainjons tvalif L. 9,
17; bigitan vas £>ize hlaibe tvalif t. fullos, Jjatei
aflifnoda Sk. 50, 1 ; h van managos tainjons fullos
gabruko usnemujj Mc. 8, 19; gafullidedun tvalif
t. gabruko J. 6, 13. Sk. 50, 19.
*tairan, ft. 2, lerren, reissen Gf. 5, 691.
Gr. 2, 31.
distairan, fr. 2, c. Ace. Gr. 4, 701, qt}-/-
43*
a.
340
•nitairan
niiintt'liinnl.
vvvai ti, Ettoas zerreissen, aas einander zerren
Mc. 2, 22. L. 6, 37; doXoiv tv, Etwas ver-
derben Lb. ad G. 5, 9: distairid Jsata niujo vein
pans balgins L. 5, 37; od. leitil beistis allaua
daig distairijj G. 5, 9; ibai aufto distaira! vein
fiala niujo J>ans balgins Mc. 2, 22.
gat air an, fr. 2, c. Ace. Gr. 4, GOG. 701,
Etwas zerreissen, auflbsen; im Pass., aufhbren;
Ivhv n M. 5, 19. J. 7, 23. 10, 35. E. 2, 14,
y.aTcdvtiv M. 5, 17. Mc. 14, 58. 15, 29. R.
14, 20. /.-. 5, 1. G. 2, 18; xaxaqytlv K. 13, 8.
15, 24. 26. k. 3, 14. G. 5, II. E 2, 15. *. 1,
10; xadcuoav k. 10, 5: ik gataira alh Mc. 14,
58; saei nu gatairij) aina nnabiisnc M. 5, 19.
Gr. 4, 147; pan g. ail reikjis K. 15, 24; patri
gatar G. 2, 18; gatair vaurslv gups ft. 14, 20;
gatairan vitof) Jf. 5, 17; ni malit ist g. pjta
gamelido J. 10,35; mi{:>gardavaddju fa£>os gatai-
rands E. 2 , 14; vito{:> anabusne garaideinim g.
£. 2, 15; o sa g. po alh vtfe. 15, 29. Gr. 4,
560; galairandins daupau t. 1, 10i mitonins
gatairandans k. 10, 5; aftumista fijands galai-
rada daupus K. 15, 26; in Xristau g. /-. 3,
14; gards g. k. 5, 1 ; praufetja gatairanda K. 13,
8; ei "i gatairaidau vitpp J. 7, 23; gatanran ist
marzeins galgins C. 5, 11; tv/£ Lb. ad E. 3, 10.
gataura, m., ayiauu, Hiss: vairsiia gataura
vairpip If. 9, 16. Mc. 2, 2!. 6V. 3, 487.
gataurps, f., xa&ftidtoie, Zerstdrung Gr.
3, 521: du galau'rpai /.-. 10, 4. 8. 13, 10.
af tan rnan, Gr. 1, 854. 4, 23, a%itcty, fin-
dendo abrumpere, sich dSirenncn: aftaurnid L.
5, 36.
di.staiiriiaii, Gr. 1, 854. 4, 23, uityvvo&c.i.
zerreissen: distanrnand balgeis M. 9, 17.
g a t a u r n a n , Gr. 1, 854. 4, 23, xeitaQytifffrtti,
zerreissen, sich auflosen, verge/ten: Kmif>i galaur-
ni]p A'. 13, 8; g. f»ta us dailai K. 13, 10; f>ataga-
taurnando k. 3, 11 ; {>is gat.uriiandins k. 3, 7. 13.
taitrarkes, m., TiTQttQ%rjg, Vierfiirst: Hrrodes
sa taitrarkes L. 3, 19. 9, 7.
talei[>a, chald., tuXida d. h.xooctoiov, Mdgd-
leln Mc. 5, 41.
*tani, n., Zeichen S Gr. 3, 499. Grm. 639.
fauratani, «. , regag, portentum, Wander-
zeichen : taiknim jab fauratanjam jab niahtim k.
12, 12 ; giband taiknins jah fauralanja Mc. 13,
22; sehvujp taiknins jah f., ti'dtTt aijinia J. 6, 26.
*tarhjan, auszeichnen.
gatar Iijan, c. Ace, Jemanden auszeichnen;
aber auch Jemanden tadeln G. 2,' 11. Sk. 44,
22 : £>ana gatarhjaif>, tovtov oijutiovofre th. 3,
14; gatarhidabalfiaba, tSuyuccxiatv iv nayytjaicc
C. 2, 15; du gatarhjan po haifst Sk. 44, 22;
gatarhips vas, xuxiyvioafxivog i)v Lb. ad G. 2,
11; gatarhidana, tnioijuov Lb. ad M. 27, 16;
gatarhip, als Randgl. in cod. A zu svikunp,
exdijkog I. 3, 9.
tarmjan, hervorbrcchen Gr. I, 567: tarinei,
ofj^ov (sc. (coivijv ) crumpc in laetas voces G.
4, 27.
*tarnjan, verhiiltcn Gf. 5, 457.
gatar n j a n , dass. : at paimei gatarnip ist sunja,
aTiiaxt^rjuivwv xijg aXyffeiag Lb. ad T. 6, 5.
*tass, geregelt.
ungatass, uvaxtog, ungeregclt, unordent-
Hch, ausschwelfend. = pans ungatassans Lb. ad
Th. 5, 14.
mi gat ass aba, adv. , diaxxoig, ungeregelt,
unordentllch : af allamma brnpre livairbandanc
mi;,- Hi. 3, G; hausjain sumatis h\ niruari-
daqs in J7.vis d. th. 3, 11.
Me bund, ml. 1 a i liu n d , -:/'//•
sibun te hiincl, indecl., i^douqy.ijvzu, siebzlg
Gr. 4, 744: f\ai si'-niiitiluind L. 10, 17; an]>;i
rails s. L. 10, 1.
a lit a ut e hund , indecl,, ijyd'or,xovra, achl-
;/'//; c Gen. Gr. 4, 744: jere alitaulcbiind jal.
lidvor L. 2, 37; melei a. L. 1G, 7.
ii in n t elm n (I , indecl., tvviV))y.ovva, newr.ig
snnjus Ateiris niuutebnnd jali Mr Esdr. 2, 16; po
tailiiiiitolimxi — attckau.
341
n. jah nimi L. 15, 4; — decliii. Gr. 4, 744:
in niiintclinnilis j.ili niune garaihtaise A. 15, 7.
t a i li n ii 1 1- li ii ml , oil. ( a i h ii n I a i li u n <1 , in-
tied, htarov, hunde.rt ; c. Ocm. Gr. 4, 744 : tai-
liiintaiiiuml kue alcvis A. 16, 6 i t. initadc kaoroil
A. Hi. 7 J "'/. aigands lailiiuili'liiiiiil Iambi- /.//.
«</ A. 15, 4.
ta i li n n ta ill ii ml f a I |>s, v. faljian.
Teibairius, Ti[iioios, Mannsnainen: ]>indi-
nassaus Teibairiani kaiiarii X. 3, 1.
* tei ban, /V. 4, ffajcn Gf. 5, 585. Gr. 3, 17.
/, 572. Grr. 855.
gut cilia ii, /V. 4, ameigen, verkundiijen ;
avayyiXkav Mc. 5, 19. J. It), 13. 14. 15. 25.
/.-. 7, 7; SutyyiXXnv R. 9, 17; xcaayyilXnv
C. 1, 28; (vnyytXiZiaOcti Th. 3, 6; xfjrRUXti-
Jifi* A. 2, 26; lonai oWn^yimUtv; otacA tUA<
suiija gateiban /«»• uhj&iviiv G. 4, 16; garaib-
lon gataibani /Br StSixeuuue¥os A. 18, 14; —
</<e Person steht im Dal., die, Sacfie icird ge-
wohnlich durcli den Ace. bcieichnet, aber auch
dnrch hi c. Ace., fUQt rivog M. 8, 33. A. 7,
18. J. lli, 25; der Ort, wo verltihidit/t icird,
durcli in e. Dul., tig rt A/. 8, 33. iWc. 5, 14.
A 8, 34; od. ami c. Ace, iv nvi R. 9, 17;
flfa aliliiinfi'Kjee Soli dureh [>alri, utl A. 1< s ,
37. K. 14, 25: andangiba It I attan galeiba i/.\i.s
./. 16, 2dj 1'ala attavair|)0 gatribi]) itvis J.
16 t 13; g. izvis J. 16, 14. 15; Jianei vris
gateibara C. 1, 28; gatait [saira niij) imma visan-
dam Me. 16, 10; in £>iaei altaitok inima, g.imma
fc. 8, 47; r. fraujib ieinaaama {^ata A. 14,
21; galailiuii in baurg all bi |>;ms ilaininnnrjaii.-,
.1/. 8, 33: g. in liaurg jab in liaimom Me. 5,
14; g, inima allala Me. 6, 30; gi Inlianncn bi
alia \>a A. 7, 18; g. in baurg jab in vcilisa A.
8, 34; g. inima A. 8, 36; niann ni g. ni vaiht A.
9, 36; g. inima, {>ali-i J>airbg*ggjf) A. 18, 37;
gateill im, hvan filu gatavida Me. 5, 19; galci-
bais lobaiincn, fiaici gasekvnls A. 7, 22. Gr. 4,
83. 191; galcilii[> loliannc, [)atci gabnnsnj) M.
11, 4; galcibands, f>atei ist K. 14, 25; g. uns
ixvara gainicin It. 7, 7; sunja g. iivi* 6'. 4, 16;
gatcibandin tins fria|>va ii\ara jab [>al«-i lial>:n|.
Th. 3, 6; ei gatcibaidan namo mcin and alia
airjia R. 9, 17; »a tjaraihloxa gataibani A. 18.
4; gataihan varji imma, {iatci standand A. 8, 20.
vas imma g, frain abniin, ni laihvan danpu A. 2,26.
fa ii rag at c ill a ii, fir. 2, rorherierhiiiidintu:
fanragateiba, 7t(joXiyt» k. 13,2; fauragataib it%i^
allata, nQOtiorjXa vtuv neevrce Mc. 13, 23,
T fim a ius, Ttfudofh Nannmamen : siinus. I <i-
inai:iii.'> llartcimaiaus Mc. 10, 46.
Teimau [)aius, od. [leimau [iaii:s, 7'<mo-
&iog, Mannsnainen: Teirarafnm A'. 16, 10. It.
1, 1. th. 1,1; Teiniaufjaiau *. 1, 2; od. T<i-
mauj>aiu Th. 3, 6; od. ])eimau[>aiaii T. inscr.
und 1, 2 (cod. B); od. {)cimauf>aiu T. 1, 2
(cod. A); Tciinaul.aiii *. I, 19. Th. 3, 2; Tei
manjiaiu T. 1, 18.
Tei t us, Tirog, Mannsnainen: Tritns It. 12, 18.
G. 2, 3. /. 4, 10; Tcitans It. 7, 6. 13. 8, 16;
Teitan It. 7, 14; Tit. inscr. und 1, 4; Teitn /•.
8, 23. 12, 18. G. 2, I; od. Tciiann It. 2, 12
8, 6. Gr. /, 48.
tekan, (tcka, lailok Gr. I, 566) c. Dat..
UltTdT&di Tivog, Jemanden licriihrcn, erfassen ;
n«c/i x^rA/ f/rt.?, voltei ieh Jemanden fasse , im
Dat. Mc. 5, 30. Gr. 4, 700: si-i teki[» imma
L. 7, 39; ni icikais C. 2, 21; kaa* mis taitok
vasljom Mc- 5, 30. t. mis Minis [,. S. 46 ; b\as
sa Ickands mis L. 8, 45.
at tekan, (atteka, attaitok 6'r. /, 668) flats. :
jabai vasljom is atlcka Mc. 5, 29; jabai a. vast-
jai is A/. 9, 21; nnbraiujamma ni nttckai[> It. (i.
17; altaitok imma M. 8, 3. jVc. 1, 41. L. 5,
13. 8, 47; a. bandau izos M. 8, 15; a. .-kaula
vastjos is M. 9, 20. A. 8, 44; a. an^am lie .)/.
9, 29; a. vastjai is Mc. 5,27; a. luggou M Mc.
7, 33; a. bvilftrjom A. 7, 14; nllailokun imma
Mc. 6, 56; ci inima allailoki Mr. 8, 22; ei a.
im Mc. 10, 13. A. 18, 15; ei imma allaitnkeina
342
Tcrtins — gatemiba.
Mc. 3, 10; ei £>au skauta vastjos is a. Mc. 6,
56; attekan imma L. 6, 19.
Tertius, TiQTiog, Mannsnamen : Terlius R. 16,
22. Gr. I, 53.
Tibairias, Tifiegidg, Stiidtenamen : us Tibai-
riadau J. 6, 23.
Tibairiadus, Einwohner tier Sladt Tibe ■
rias: ufar marein £>o Galeilaie jah Tibairiade,
ntQttv rfjg &ahdooi]g rijg Falikaiag , rt]g Ti-
fiiQicidog J. 6, 1.
tibr, «. , Su/gov, Opfergabe Gr. t, 45. 81. 3,
520. /, 43. 63. Grm. 25: jabai nu bairais tibr
(so st. aibr?) Jjein du hunslastada Lb. ad M.
5, 23.
*tigus, m., -zig Gf. 5, 624. Gr. 1, 763. 2,
17. 297. Grr. 216-
tvaitigjus, m.pl., ic/.ooi , ztcanzig Gr. 2,
948. 4,743: mif> tvaimligum J>u.sundjo L. 14, 31.
|>rei stigjus, m. pi., tqux/Covtcc , dreissig
Gr. 2, 948. 4, 743: sve jere £>rije.tigive L. 3,
23; J>rinstiguns od. Jians Jjrinsliguns silubrinaize
M 27, 9. 3.
fidvortigj us, m. pi., naaagaxovra, vier-
:ig Gr. 2, 948. 4, 743: dage fidvortiguns Mc.
1, 13. L. 4, 2; f. jere Sk. 50, 13; f. ainamma
vanans , tsaaagctxovTa nuQct fiiuv , neun und
dreissig k. 11, 24.
fimftigjus, m. pi., nivxiyxovxa, funfzig Gr.
2, 94S. 4, 743: fimtiguns Lb. ad L. 16, 6, od
fimftiguns L. 7, 41. 9, 14; f. jere J. 8, 57.
saihstigjus, m. pi, i^iixovxa, sechsdg Gr.
2, 948. 4, 743: viduvo ni mins saihstigtim jere
T. 5, 9.
* til an, fr. 2, passend sein Gf. 5, 656. Gr. 2,
54. 87. 3, 119. 602.
til, n., Ziel Gr. 4, 875: ei bigeteina til du
vrohjan ina, 'iva ivotoai xcarjyogictv aixov L. 6, 7.
u ntilamalsk s , v. malsks.
gatils, passend, geschickt; tvxuigog Mc. 6.
21; — ub/tiingig in c. Ace, iv&ixog ii'g t* L.
9, 62. Gr. 3, 602: vaur[jans dags gatils Mc. 6,
21; g. ist in [nudangardja gujbs L. 9, 62.
g a t i 1 a b a , adv. , ivxaigwg, filglich, ■ passend
Mc. 14, 11. Gr. 3, 109.
andtilon, c. Dat., dvriytiv xivog, Jemandem
treu anhangen, ihm beistehen : ainamma andtilo{>
Lb. ad L. 16. 13; andtilonds ize niuklahein Sk.
49, 10.
gatilon, c. Ace, xvyydvtiv xivog, Etwas
erzielen: ei jah J>ai ganist gatilona t. 2, 10.
gagatilon, c. Ace, avvaofioloyHV xi, Et-
was kiinstlich zusammenfiigen: alia ^atimrjo ga-
gatiloda E. 2, 21; all leik gagalilof) E. 4, 16.
u n t a 1 s , unfugsam , ungehorsam , ungelehrig ;
dnu&tig L. 1, 17; uvvnoxaxxog T. 1, 9; unai-
divrog t. 2, 23: untalaim T. 1, 9; untalans L.
1, 17.= [his dvalons jah untalons soknins t.'l. 23.
talzjan, c. Ace, Jemanden unf err ichten, be-
lehren, ermahnen; ncadivtiv Tivd /-. 6, ( J. t. 2,
25; sonst vov&tTiiv; — lalzjands, imaxdtrjg
Lehrer Gr. 1, 1068. 4, 522: talzjai[:> f>ans un-
gatassans Th. 5, 14; t. (ina) sve bro[iar th. 3,
15; in qairrein talzjands J>;ins andstandandans t. 2,
25; talzjand L. 5, 5. 8, 24. 45. 9, 33. 49. 17,
13; Jianei veis gateiham lalzjandans all manne
C. 1, 2>H; t. izvis silbans psalmom C. 3, 16; sve
talzidai /-. 6, 9.
ga talzjan, ncudtvttv, le/iren; ei galalzjain-
dau ni vajamerjan T. 1, 20
t a I z e i d s , f. , naidtia , Unlerricht , Lehre :
du talzeinai in garaihtein t. 3, 16.
*timan, fr. 2, ziemen Gf. 5, 661. Gr. 2, 30.
gatiman, fr. 2, c. Dal. Gr. 4, 235, avfi-
(pwviiv rivt, fur Etwas geziemen: [>amma fairn-
jin ni ga timid [jata af Jjamma niujin L. 5, 36.
gat am jan, c. Ace, Saud^tiv xivd, domare
aliquem, Jemanden zdhmen, bdndigen: ina ga-
tamjan Me 5, 4.
gatemiba, adv., geiiemend, passend: gate
miba and (Mssm.: gatemi band) [jana f)ize laist
jah tvos ganamnida vaihts Sk. 40, 19.
tiinrjan — tinhan.
Mi
t i m r j a n , od. t i m b r j a n , oixoSofiiiv, zimmern,
erbauen; auch in religiOsem Simte K. 10, 23.
Th. 5, II. Gf. 5, 669. Gr. 2, 185; stein e
Acc.\ auch fo/gt du e Inf., tig to e inf., Je-
manden veranlttssen , Etwas in, tltun A 8, 10:
jabai, })atei g.itar, {>ala aftra timrja G. 2, 18;
ni all limreij} K. 10, 23; timrjaij) ainhvarjizuh
an]>ar an[>ar.uia Th. 5, 11; timriiledun L. 17,
28; kelika timbrjan L. 14, 28; dustodida t. L.
14, 30; mann tiinrjandi'ii razn L. 6, 48. 49; niu
mi[ivissfi is limrjada du galiugagudam gasali[>
matjan K. S, 10.
anatimrjan, aufzimmern, aufbauen: anatim-
ridai ana grunduvaddjau, inoixodofA.r)frivTtg in't
rw x'rtptliw E. 2, 20.
g a t i in rj a n , c. Ace , oixoSofiiiv Tt , Etwas
batten; — abhiivgiy ana c. Dat. , In'i ti M. 7,
24. 26; ini Tivog L. 4, 29: alh gatimrja Mc.
14. 58; saei gatimrida razn scin ana staina (nial-
min) M. 7, 24. 26; g. kclikn Mc. 12, 1; syna-
gogeiil is g. unsis L. 7, 5; o sa gatairands £>o
alh jah gatimrjands f>o Mc. 15,29. Gr. 4, 560;
gatimrida \arf> so baurgsvaddjus iWA. 7, 1 ; ana
(lamniei so baurgs ize g. vas L. 4, 29.
m i |? g a t i in r j a n , ovvoixodofiuv, mil erbauen :
in bammei jah jus ini[igatimridai siju|) du bauai-
i.ai gu^s E. 2, 22.
timrja, m., Zimmermann, Baumeisler ; rixxwv
Mc. 6,3; sonst oixodoftuv: sa timrja Mc. 6,
{; timrjans L. 20, 17; {iai t. Mc. 12, 10.
tiin re ins, f, oixodo/.iii, Erbamtng; so auch
tt. ot'xtivoiiicc Lb. ad T. 1,4: f>oei timreinais sind
in wis misso tt. 14, 19; allala du timrcinai vair-
f>ai K. 14, 20; du t. jah ni du gataurjiai izvarai
k. 10. 8; du t. Icikis Xristaus E. 4, 12 ; du t. scinai
in frijajivai E. 4, 16; fiitei gof> sijai du t. galau-
beinais E. 4, 29; J>oei soknim andstandand mais
J>au t. gu£>s fiizai visandein in galaubeinai T. 1,4.
gatimreins, f, oixodotit'j, Bau, Erbamtng:
in izvaraizos gatimrcinais k. 12, 19; du gatim-
rcinai k. 13, 10.
gatimrjo, f, oixoSoftr), Geb&ude Gr. 3, 502.
513: alia gatimrjo E. 2, 21; ci gatimrjon us guj>a
habam /.. 5, 1.
*tindan, fr. 1, ziinden Gf. 5, 686. Gr.2, 59.
tandjan, c. Ace, ctTtriiv n, Etwas anzlinden.
niu tandeif) lukarn L. 15, 8; lukarn tandjand*
L. 8, 16.
g a t a n (I j a n , einbrennen , brandmarken : ga-
tandida habandanc svesa mif>vissein, xiXctvxrjQuta
tih'tov Tt)v iSiav ovviidrjOtv T. 4, 2.
in tandjan, c. Ace, xaxctxaUtv Tt,, Ettens
anzttnden: ahana intandei[> funin L. 3, 17.
tundnan, Gr. 1, 854. 4, 23, nvnovaftat,
sich enlziinden, brennen: bvas afmarzjada jah
ik ni tunduau Lb. ad k. 11, 2y.
in tundnan, Gr. 1, 854. 4, 23, dass.: in
tundnan K. 7 , 9.
ailivatundi, f. , ftctTog, Dornstrauch (ein
dunkles Wort, rielleicht bezeichnet es equisetnm
od. 'imovqig Gr. 2, 344. 412. 3, 370. /, 50):
aihvatundjai Mc. 12, 26. L. 6, 44. 20, 37.
tiuhan, fr. 5, c. Ace, ducere aliqucm, Jeman-
den Ziehen, fortziehen, schleifen; dndyttv Ttvct
Mc. 14 , 44 ; oSrjyiiv L. 6 , 39 ; sonst ciynv
Gf. 5, 600. Gr. 2, 24. /, 52. 68. 574; — ab-
hiingig du c. Dat., XQog Ttvce L. 18, 40 od. ad
ali<|uid Sk. 43, 18; — fram c. D<tt., dno Ttvog
J. 18, 28 ; — in c. Ace, ng rt J 18, 28 ; — mif. e>
Dat., avv rtvt- Th. 4, 14; — beim Pass, tier
Dat., dttrch Etwas G. 5, 18; und in c. Dat..
fig Tt L. 4, 1: sva jah guf> fjans tiuhai{-> (*/•
tinliif)) m\\> imma Lb. ad Th. 4, 14; £>oei fra-
hunfiana tiuliand qincina , oi cciyuaXutTl^OVTig
ywcttxdoia (.3,6; i\> eis tauhun lesn fram Ka-
jafin in praitoriaun J. 18, 28 ; grcipif) f>ana jah
tiulii[) amiba Mc. 14, 44; ibai mag blinds blin-
dana tiuhan L. 6, 39; haihait ina t. du sis L.
18, 40; frahin^andans all frajjje jah in ufliau.sein
Xristaus tiuhandans, ct'i% t uaXa)Tt£ovTig nuv vorjtta
tig rrjv vnaxoijv tov Xqigtov Lb. ad k 1(1.
5; all manne du gufis kun^>ja tiuhandei Sk. 43.
34+
aftiubaii — nstiulian.
18; jabai ahmin tiuhanda G. 5, 18; fram bam-
mei gafahanai tiuhanda (cod. A: habanda) afar
is viljin, i^wygrjflivot vri avtov tig to ixtivov
yH),r)ua I. 2, 20 ; ]><>ci t. du lustum missaleikaim,
liyoutva tm&Vfiiatg 7ioiy.ii.aig Cast, ad t. 3,
6; tauhans vas in aufiidai L. 4, 1.
a i t i u h a n , fr. 5 , c. Ace , Jemanden fort-
zieken: aftiuhan fairra staba, ano Tr^g yijg inav-
ayaytlv L. 5, 3; aftiuhands ina, nooghecfiout-
i/og avxov Mc. 8, 32.
attiuhan, fr. 5, c. Ace, Jemanden herbei-
ziehen, herbeifiihren ; aytiv riva Mc. II, 2. L.
19, 30. 35. J. 7, 45. 19, 4; tigayuv L. 14, 21;
.tgogaytiv L. 9, 41; (figtiv Mc. 15, 22; (inn)
tigayuv J. 18, 16; (dalab) xaruyuv R. 10, 6:
— abhangig hidre, w8t L. 9, 41. 14, 21;
ana c. Ace, ini ti Mc. 15, 22; der blosse
Dill,., nQCg Tiva L. 19, 35 : attiuba ina izvis ul
, J. 19, 4; attaub inn Pailrn J. 18, 16; du hve ni
attauhub ina J. 7, 45. Sk. 51, 7; in bizei ni
attauhunina Sk. 51, 14; a. ina ana gaulgauba sla]>
Mc. 15, 22; a. bana fulan Iesua L. 19, 35;
altiub bana sunu beinana bidrei L. 9, 41; baltans
a. hidre L. 14, 21; andbindandans ina atliuhits
od. attiuhib Mc. 11, 2. L. 19, 30; Xristu dalab
attiuhan R. 10, 6.
1) i t i ii Ii a n , fr. 5 , c. Ace. , TtQutynv rtva,
Jemanden mit sick umherfuhren AT. 9, 5; hiqi-
ayuv ft, eine Gegend durchwandern (egl. : eine
Messe beziehen) M. 9, 35. Mc. 6, 6: bitauh
baurgs alios M. 9, 35; b. veibsa Mc. 6, 6; svi-
star qinon bitiuban K. 9, 5.
gat in ha ii, fr. 5, c. Ace, Jemanden fort-
ziehen, wegfuhren; ayuv two. L. 4, 9. J. 9,
13; anayuv M. 27, 2. Mc. 14, 53. 15, 16. J.
18, 13; xaTayuv L. 5, 11; - — abliiingig ana
c. Ace, im n L. 5, 11; du e Dat., ngog
riva Mc. 14, 53. J. 9, 13. 18, 13; du stauai
gatiuhan, xaxaXQivuv M. 27, 3; in c. Ace,
li'g ti L. 4, 9; innana c. Gen. , eaw Tivog
Lb. ad Mc. 15, 16: gatiuhand ina du fareisaium
J. 9, 13. Gr. 4, 140; gatauh ina in Iairusalcm
L. 4, 9; gabindandans ina galaubun 31. 27, 2;
g. lesu du auhumistin gudjin Mc. 14, 53; g. ina
innana gardis Mc. 15, 16; i'. ina du Annin J.
18, 13; galiuhandans {jo skipa ana airfia L. 5,
11; du stauai gatauhans varb M. 27, 3.
nstiulian, fr. 5, c. Ace, a) Jemanden hinaut-
ziehen, hinausfiihren; il-ayuv Tiva Mc. 8, 23.
15, 20. /. 10, 3; ixfiaUuv Mc. 1, 12. J. 10,
4; avdyuv L. 4, 5; avatpiotiv Mc. 9, 2; (iup)
uvdyuv, hinauffiihren R. 10, 7; — abhangig
ana c. Ace, tig n Mc. 9, 2. L. 4, 5; in e
Ace, tigriMc I, 12; utana c. Gew., *£w rtvog
Afc. 8, 23; us c. Dat., ex Tivog R. 10, 7. —
b) entrichten (Abgaben), rektiv ti R. 13, 6. —
c) Etwas msfiihren, rollkommen machen; ttXtlv
ti. M. 10, 23. 26, 1. L. 2, 39. 18, 31. G. 6,
16. t. 4, 7. Neh. 6, 15. Sk. 37, 11; ixTtXtiv
L. 14, 29. 30; *Vur6A«i/ /.. 7, 1. 8, 0. 11. (mil
object. Inf., to c. Inf.) k. 8, 11; inLTtltia&ai
G. 3, 3; tvvnlnv M. 7, 28. h. 4, 2. 13. R.
9, 28; Ttltiovv L. 2, 43. J. 17, 4. k. 12, 9.
(du ainamma , tig iv) J. 17, 23; xaraQTi^uv
L. 6, 40. A-. 13, II. Th. 3, 10 und st. anaQ-
TiafAog Jj. 14,28; — c. dopp. Ace, xctQiOTctvai
ah Etwas darslellen E. 5, 27; — im Part.
Praet. st. aQTtog t. 3, 17; od. ri/.ttog R. 12,
2. K. 13, 10; — im Med. st. xaTt()yaL,t<J&ai
Tl k. 7, 10. — d) ustauh st. explicit, ici finit,
hier endet R. K. k. G. E. C. th. sitbscr. Gr.
4, 54: ustiuhib bo (sc. lamba) J. 10, 3; ban
Jio svesoTia ti. J. 10, 4; ei ni u.uiuhiji baurgs
Israelis M. 10, 23; leika u. G. 3, 3; svah us-
tiuhai in iz»is jah bo anst k. 8, 6 : ei ustiubaima
vaninassu galaubeinais izvaraizos Lb. ad Th. 3,
10; gilstra ustiuhaib R. 13, 6; taujan u. k. 8,
11; ei lustu leikis ni u. G. 5, 16; vaurstv us-
tauh J. 17, 4; run u. t. 4, 7; ustauh iZ. K. k.
G. E. C. th. subscr. : varb ban v. Iesus J>o
vaurda M. 7, 28; varb bibe u. Iesus alia bo
vaurda M. 26, 1; ahma ina u. in auf>ida Mc 1.
iiiiiattiuliiin
taujan.
:i*r»
12; ii ina ulana wibsis Mc 8, 23 ; u. ins ana fair-
— ii r> i Mc. 9, 2; u.slaiiliiui ina, ci usbraiuidcdeina
ina Mc. It, 20; bi[>e u. allata bi viloda fraujins
L. 2, 30; «'i ustauhi silba lu rulf>aga tlkkleajob
E. 5, 27; Jio baliain ilu ustiuhan L, 14, 28;
lii|ic gasattdedi grunduvaddju jab ni makVedi u.
L. 14, 29; ni niabla u. L. 14, 30; Xristu us
dau{>aim inn ii. R. 10, 7| dn D. /•. 8, 11;
ustiiibauds ina ana fairguni haobata L. 4, 5; u.
all fraislnbnjo L. 4, 13; vaurd u. /£ 9, 28; us-
liuliandans \eibi{ia in agi.sa guf'S k. 7, 1 ; im
iisliubandaiii {ians damans L. 2,43; ustiuhada all
[uita gametidd L. 18, 31; mahta id siukcim u.
/■•. 12, 9; ustaubans (ah Rmulgl. zu ganianvids)
Lb. ad L. 9, 40; ci u. sijai manna gu|->s t. 3,
17: ostaahanai sijaij), xaraQTtgia&e k. 13, 11;
ei sijaina n. du ainamma J. 17, 23; at ustauba-
naim ]»aim dagam L. 4, 2; ustauhana var[> so
baurgsvaddjus Nek. 6, 15; f>o, sei u. babaida
vairj>an fram fraujin, garebsn Sk. 37, 11; p>atei
gof> jab galeikaif) jab ustaubau R. 12, 2; J^atei
u. ist K. 13, 10. Im Med.: so bi gn{> saurga
idreaga da gaoistai gatulgidai ustiabada lc. 7, 10.
in n a ii in ban , ft. 5, c. Ace, n'gaytiv tivck,
JciiKiiidcn Idiwiiniehen, luneinfithreii Gt. 2, 933:
ini]']i.inci iimattauliun bcrusjos ]iata barn Iesu
L. 2, 27
in i j> g a I i n Ii an , ft. 5, avvctnc'ytiv rivet, Jc-
miuiden mil fortzieken : svaei iiarnabas nii{>ga-
tlnbaos var}> Jiizai litai ize G. 2, 13.
ustauhei, /'., ■AaraifTt.auog, Volleiidung: du
ustatihein yeihaize E. 4, 14.
ust a n!i In, f, Vollenduiit) : xaraQTiaig k. 13,
'.); HXoi R. 10, 4; Ti/.nuTi^ C. 3, 14; Ti).tiio-
aig L. I, 45. Gt. 3, 518: \airj>ij> ustaubts {>ize
rodidano izai fram fraujin L I , 45 ; u. vitodis
Xristus R. 10, 4 ; [lizub auk jab bidjam, izvarai-
zos ustaubtais k. 13, 9; sri ist gabindi u. C 3, 14.
*tivan, ft. 2, beteit sein Gf. 5, 713.
i a ii j it n , Gt. 1, 847, than, mac/ien ; flQaooilV R.
7, 15. 19 9. 11 13, 4. G 5, 21. E. 6, 21. PA. 4,
9. Th. 4, 11, Ttluoiv J. 5, 36 ; aoirio&ai L.
5, 33. R. 13, 14. E. 4, 16. T 2, 1; sonst
Ttouiv \ — a) c. Ace Gt. 4, 596; i. B. akran,
IVuckte btingen M. 7, 19. L. 6, 43. 8, 8; ana-
busn M. 5, 30 od. |>o anabudanona L. 17, 10;
annabairtij>a bi c. Dat., t?.iog una rivog, Barm-
hctziffkeit iiben an Jcmandem L. 1, 72; armaiou,
Almosen geben M. (>, 1. 2. 3; bidos, beten L.
5, 33. T. 2, 1 ; fravaurht, eine Siinde, ein Vet-
btichen ber/eken J. 8, 34. k. 11, 7; frijond
us c. Dat. , sich mit einet Sacfte Fteunde ma-
c/ten L. 16, 9, garaibtcin R. 10,5: Ljaruni mi[>
c. Dat., tick mil Jemandem betat/ten Mc. 15,
I ; lu.sl uii.s c. Gen. , flagilia alicujus ncragere J.
8, 44; mabt Mc. 9, 39; leikis mun ni taujan
in lustuns, rijg aao/.og nnovoiav ov noitia&ai
tig tmdvuiccg, des Leibes watten, dock so, dass
et nicht yeil tcetdc R, 13, 14; slaua, judicium
agerc Sk. 46, 8; taikn J. 6, 30. 7, 31. 9, lti:
taga J. 8, 41; usvabsl leikis E. 4, 16: vaurd M.
7, 24. 26. L. 6, 47. 8, 21. R. 9, 8$; vaurstva
J. 7, 3. 8, 39. 10, 25. 37. 38. 14, 10. 12. N/.
47, 13. 14; viljan M. 7, 21. J. 6, 38. 7. 17.
9, 31. E. 2, 3; vito^ J. 7, 19. G. 5, 3; fetnet
c. Adject.: gof> R. 7, 21 od. £>ata godo /•. 13,
7. G. 6, 9: managizo M. 5, 47; svesa Th. 4,
U; pioj) It. 9, II. 13, 3. E. 6, 8. und st
ctya&oTioiiiv Mc. 3, 4. L. 6, 9 ; auck r AJ«i..
ayct&onouiv tivcc L. 6,33. 35; un[>iu|> st. xa-
■xoxuuiv Mc. 3, 4. L. b, 9] ubii «. 7, 19. 13.
4. A - . 13, 7; s<. f/es vlf//. stekea auck Adr.:
bardnba taujan, dnoruuojg ■/j>t l a&ca, severe a-cn
k. 13, 10; vaila taujan, y.a'/.uTiouiv Ik. 3, 13 «/«/
c. Oat., y.afaug Ttouiv rtvt. M. 5, 44. L. 6, 27
o</. tv Ttouiv riva Mc. 14, 7. — b) c. Dat.
tier Petson, dct man Etnas tkut M. 7, 12. 25.
40. 45. Mc. 7, 12. 10, 35. 36. 50. 15, S. 12
L. 6, II. 23. 20. 31. 18, 41. 20, 15. J. 15,
21. — c) c. dopp. Ace, Jemanden :u Eticas
machen, J. 8, 53. 19, 12. k. 4, 2 und, tco det
zweite Ace. ein Pattic. ist, R. 9, 28: es stekt
44
346
tau jan.
aber audi dafiir du c. Dat. J. 6, 15. 10, 33
und st. tig tv R. 9, 21. G 5, 13. Gr. 4, 622.
822. — d) mil Praepos. : af sis silbin, cup ictv-
tov J. 8, 28; bi c. Dat, ^itxa Tivog L. 1, 72;
bi c. Ace, ntoi Tivog L. 2, 27; in c. Gen.,
Sue xi J. 15,21. K. 9, 23; in c. Ace, tig tivcc
Th. 4, 10 und tig Tt. R. 13, 14; us c. Dat.,
tx tivog L. 16, 9. R. 9, 21; vi£>ra c. Ace,
Tioog Tiva E. 6, 9. — e) es folgt der Ace. c.
Inf. M. 5, 32. Gr. 4, 94. 945. — f) es folgt
ei, 'ivee C. 4, 16. — g) es dient zur Umschrei-
bung elnfacher griech. Verb, in: ni vaiht bolos
sis taujan, ovSiv DJCftXiia&Kt, K. 13, 3; galiug
t. vaurd, SoXovv TOV hoyov k. 4, 2; gavairj>i
t, tiotjviveiv k. 13, 11 od. ugtjvoaouiv C. 1,
20; liban t., £coonotttv J. 6, 63; sunja t., uhj-
&ivuv E. 4, 15; vairaleiko t, avSoi&o&cu K.
16, 13: in hvamma valdufnje J>ata tauja Mc. 11,
29. 33. L. 20, 8; af mis silbin t. ni vaibt J. 8,
28; ik, Jiatei leikai|> imma, t. sinteino J. 8, 29;
vaurstva, £>oei ik t J. 10, 25. 14, 12. Sk. 47,
14; f>atei bva bidjijp - fata t. J. 14, 13; hvis
hidjijp mik, ik t. J. 14, 14; svasve anabaud
mis atta, sva t. J. 14,31; ni fatei viljau t., ak
f>atei hatja fata t. R. 7, 15; jabai Jbalci ni
viljau fata t. R. 7, 16; f>alei ni viljau ubil
t. R. 7, 19; jabai nu fatei ni viljau ik , fata
t. R. 7, 20; fatuffan t. in aivaggeljis K.
9, 23; fatei t. jab taujan baba k. 11, 12; bva
ik t. E. 6, 21; in bvamma valdufnje fata taujis
Mc. 11, 28. L. 20, 2; ei fata t. Mc. 11, 28;
bva t. fu laikne J. 6, 30; vaurstva feina, foci
fu t. J. 7, 3; jabai fata t. J. 7, 4; bvana fuk
silban t. fu J. 8, 53; fatei fu t. fuk silban
du gufa J. 10, 33; fatei t., tavei sprauto J. 13,
27; jabai ubil t. R. 13, 4; ufar fatei qifa, I.
Phil. 21; taujif M- 8, 9; saei t. jah laisjai sva
M. 5, 19. Gr. 4, 147; t. f o horinon M. 5, 32;
bva t. taihsvo feina M. 6, 3 ; t. od. ni t. f o
(sc. vaurda) M. 7, 24. 26; saei t. mabt Mc. 9,
39; abma ist, saei liban t. J. 6, 63; ni manna
in analaugncin hva t. J. 7, 4; ni ainshun izvara
t. fata vitof J. 7, 19; hvaiub saei t. fravaurht
J, 8, 34; jabai hvas viljan is t. J. 9, 31; sa t.
fo vaurstva J. 14, 10; fo vaurstva jah is t. jab
maizona faim t. J. 14, 12; hva t. is frauja J.
15, 15; sahvazuh izei fiudan sik silban t. J. 19,
12; vaurd gamaurgif t. frauja R. 9, 28; usvahst
leikis t. E. 4, 16; . . t. fiufis E. 6, 8; saei
jah t. Th. 5, 24; und taujid L. 7, 8; hva tau-
jats Mc. 11, 5; hve managizo taujif M. 5, 47;
anfar galeik t ilfc. 7, 8. 13; jabai t. fata J.
13, 17; jabai t. , fatei ik anabiuda izvis J. 15,
14; jaffe hva t. K. 10, 31; svasve jah t. Th.
5, 11; ei, fatei anabudum izvis, jab t. jah tau-
jan habaif th. 3, 4; und hva taujid L. 6, 2; ni
t., fatei qifa L. 6, 46; fata samo taujand M
5, 46. 47. L. 6, 33; svasve fai liutans t M. 6,
2; hva t. siponjos feina 1 ! Mc. 2, 24; bidos t.
L. 5, 33; fata allata t. izvis in namins meinis
J. 15; 21; hva taujau, ei vairfau Mc. 10, 17;
hva vileis ei t. fus Mc. 10, 50; hva nu vileif
ei t. fammei qifif fiudan Mc. 15, 12; hva t.
L. 16, 3. 4. 20, 13; hva {jus vileis ei t. L. 18,
41; nih feei t. viljan meinana J. 6, 38; niba
t. vaurstva attins meinis J. 10 , 37 ; jabai t. J.
10, 38; ni vaiht botos mis t. K. 13,3; ei and-
vairj>s harduba ni t. k. 13, 12; ei ik t. J>o (sc.
vaurstva) Sk. 47, 13; £>an nu taujais armaion
M. 6, 2; vileima ei £>atei f>uk bidjos, t. uggkis
Mc. 10, 35; f>iu£> t. R. 13, 3; hva nuh t. od.
hva nu taujai im frauja £>is veinagardis Mc. 12,
9. L. 20, 15 ; samaleiko t. L. 3, 11; ei mana-
gizciiis taiknins t. J^aimei sa tavida J. 7, 31; hva
t. J. 7, 51; an hva taujaima L. 3, 10; hva t.
L. 3, 12; veis hva t. L. 3, 14; hva t., ei vaurk-
jainia vaurstva guj)s J. 6, 28; vaila taujaif) |iaim
hatjandam izvis M. 5, 44; sva jah jus t. im M.
7, 12; t. izvis frijonds us failiu]>raihiia invinJi-
f>os L. 16, 9; fan t. alia f>o anabudanona izvis
L. 17, 10; ei, svasve ik gatavida izvis, sva jus
t. J. 13, 15; leikis mun ni t. in lustuns R- 13,
gataopu
347
14; allata <Ju vul{)au gujj.s i. A' 10, 31; vaira-
leiko t. K. 16, 13; ei jus I>ala godo I. A. 13,
7; [satainei ibai {j.ina frcihals <lu leva hikis t.
G. 5, 13; ei ni {jishvah |>atri vilei{>, {nila t. G.
5, 17; jus fraujans {).tta sanio t. vi{>ra ins E.
0, 9; j>ata t. Pit 4, II; sva jali jus t. C. 3, 13;
all {lishvah |>alci I in vaurda ai j i|>;iu in vaurslva
C. 3, 17, |>ishvali l>atci t. C 3, 24; I., ei Uf
lidau C. 4, 10; «»«/ vaila laujaid Jiaim lijan-
dain iz-v is L. 0, 27) jabai {>iiil> t. {laini {ilu{>
laiijandam izvis L. (i , 33; !>>»[> t. L. 0, 3 5 ;
SVMVt \ili:id ei taujaiua izvis mans, jali jus t.
im sanialeiko L. 0, 31; ibai fravaurht ta\ida k.
11, 7, ik ni t. sva Neh. 5, 15. bvan fdu is
lavida Mc. 3, 8; svasvc siiilcino t. im Mc. 15,
8; t. akrau lailiunlailiundfal|"> L. 8, 8; managi-
zeins taiknins, jiaiinci sat. J. 7,31; Jialuli Abra-
ham ni t. J. 8, 40; J>an ei lavidt-dujj oil. ni t.
ainamma {aize leitilane, mis t. oil. mis ni t. M.
25, 40. 45; bi ]>amma (avidedun praufetum oil.
sanialeiko t. galiugapraufetum atlans ize L. 6, 23.
2(>; vanrstva Abraham!* lavidedci£> J. 8, 39; ei
tavidedeina bi biubtja vitodis bi ina L. 2, 27;
ei t. ina du {nudana J. 6, 15; aijajaau t. bva
|>iu{>is ai^Jiau un{jiu{>is It. Q, 11, und liva tavi-
didcina {lamina lesun LI), ad L. 6, 11. Gr. 4,
74. /, 59; ryl. Lb ad L. 8, 56; lavci L. 4,
23; (. {>ala M. 8, 9. L. 7, 8 ; f.ala t. L. 10,
28; t. spraulo J. 13, 28; jus }>atei liausidedii]',
laujij) J. 8 , 38; jus t. toja atlins iz\aris J. 8,
41: sva jab jus t. A. 10, 1; t. J^ata in allatis
hro{>ruiis Tit. 4, 10; atsaihvijj armaion izvara ni
taujan M. 0, I; patei magjau J)ata t. M. 9,
28j l'iu{> t. ai{i]>au un{iiu{> t. Mc. 3,4. L.
0, 9; bva vileiti '. mik igqis Mc. 10, 36; ma-
gup> im vaila t. Mc. 14, 7; t. armahairti{ia bi
atlam unsaraim L. 1, 72; {>atei ni skuld ist
t. L. 0, 2; {>aici sknldedum t. L. 17, 10;
{xitei habaida t. J. 0, 6; jabai hvas vili vil-
jan is t. J. 7, 17; jus lustuns Jais atlins iz-
varis vileij) I. J. S. 44; svaleikos taiknins t. J.
9, 16, inub mik ni magu|) L. ni vaibt J. 15,
5; viljandin mis ^o{> t K. 7, 21) us j.ainiii.i
saiiiin daiga t. sum du galaubamnia kasa R. 9,
21; t. diigunnu{> k. 8, 10; t. ustiuhaijj k. 8,
11; |)atei tauja jali t. baba k. 11, 12; {iata silbo
t. G. 2, 10; [>ati'i skula ist all vitoj) t. G. 5,
3; I. maizo |>au bidjaiu fi. 3, 20; t. svesa Tit.
4, 11; taujij) jali I. babaij) III. 3, 4; t. bidos
T. 2, 1; inu ]>tin ragiu ni vaiht vilda t. P/iil.
14; sa taujands viljan altins nieinis .)/ 7, 21; t
akran ubil od. god L. G, 43; bvazub sa t. f>o
(m vaurda) L. 0, 47; sa bausjands jab ni t. L.
6, 49; bva t. L. 10, 25. 18, 18; sa t. J.o ( s..
garaihtcin) It. 10, 5; gavairjii t. C. 1, 20; Jia-
tub auk t. T. 4, 16; "i vaiht t. bi viljahalpein
T. 5,21; alia staua bi jainis viljiu t. S£. 46, 8;
{lamina ubil taujandin K. 13, 4; {>uk taujandau
armaion M. 0, 3. Gr. 4, 900; garuni tanjandans
mij) [>aim sinistam Mc. 15, 1; pata t. L. 5, 6;
£>ai vaurd gu{>s gahausjandans jah t. L. 8, 21;
nib galiug t. vaurd gufis k. 4, 2; gavair{ji t. si-
jaij> k. 13, 11; J^ai £>ata sv.deik l 6'. 5, 21;
Jiata godo t. G. 6, 9; t. wljans leikis E. 2, 3;
sunja t. E. 4, 15; ni vair£>aif> usgrudjans vaila
t. th. 3, 13; all baanic ni taujandane akran god
M. 7, 19; ]iaim ]in]> laiijandam i/.\\s Ij. 6, 33.
\>o {jala taujandein Mc. 5, 32.
ga tan jaii, Gr. 1, 847, c. Ace, Etwus thun.
mtwheu , /tundelit; y.uTtn-cCioO-ai rt A'. 5, 3
k. 7, 11. 12, 12; ttoutthv /-. 5, 10. 12, 21.
sonsl Tioiiiv; audi usfar{>on ^ataujan ns skipa,
ri'Ae.ytiv , Scltifloruch leiden k. 11, 25; — c.
Did tier Persoii, nmtiv vi Tin, Jemandem El
was t/tun Mc. 5 , 19. 20. L. 8, 39. J. 9, 26.
12, 16. 13, 12; fiaurft gataujan sis, iuift).tta&Ki,
sick Nutzcii bereiten Jj. 9, 25. Gr. 4, 30; us-
daudein gataujan c. Dat., anovdr,v xaTinya^.to&cti
TiVi, Eifer fur Jcmandeii zur Folye /tube it k.
7, 11; vaurstveig gataujan c. Dot., ii'itiytiv Ttvt,
Jemandem W'irksamkeit verlei/teii G. 2, 8; —
bi c. Dat., im tivo^ J. 6, 2; — c. do/rp. Ace.
44 .
348
inissataujands — fullatojis.
J em and en zu Eticas machen M. b, 36. J. 7, 23.
19, 7; dvalana g., uwQCtivuv K. 1, 20; vanana
g., d&tTUV T. 5, 12; ni vaihtai sik minnizo g.
c. Bat., fiijSiv votiqhv rivog k. 11, 5; und
mit eingeschobenem sve, dig L. 15, 19; auch
steht st. des prildical. Ace. du c. Dat. Mc. 11,
17. L. 19, 46. E. 2, 14; — es folgt ei, 'iva
J. 11, 37; — es folgt der Ace. c. Inf. Mc. 1,
17. 7, 37. 8, 25. L. 5, 34. Sk. 50, 10. Gr. 4,
94; so g. anakumbjan c. Ace, dvaxXivuv Tivd
L. 9, 15. Sk. 49, 14; ganohnan g., niQiontvtlV
Th. 3, 12; liban g., ^onoutv Sk. 45, 12.
13; vahsjan g. c. Ace, ai^dviiv k. 9, 10; ga-
tauja izvis vairj)an nutans Mc. 1, 17; akrana goda
gataujif) M. 7, 17; g. astans mikilans Mc. 4, 32;
baudans g. gahausjan Mc. 7, 37; hvo Jsaurfte
g. sis manna L. 9, 25; J>anzei vili, liban g. Sk.
45, 12. 13; salif>vos at imma gataujos J. 14,
23; vahsjan gataujai akrana k. 9, 10; ganohnan
g. friaf>vai 77*. 3, 12. Gr. 4, 86; gatavida T. 1,
13; ain vaurstv g. J. 7, 21; hva g. izvis J. 13,
12; svasve ik g. izvis J. 13, 15; usfar£>on g. us
skipa k. 11, 25; hva gatavides uns sva L. 2,
48; hva g. J. 18, 35; hva mik g. sva R. 9, 20;
gatavida Mssm. ad Sk. 50, 9; hva g. Davcid
Mc. 2, 25; hvan filu £>us frauja g. Mc. 5, 19;
hvan filu g. fius guf> L. 8, 39; hvan filu g. imma
lesus Mc. 5, 20. L. 8, 39; hausjands imma ma-
nag g. Mc. 6, 20; vaila allata g. Mc. 7, 37;
g. ina ussaihvan Mc. 8 , 25 > gumein jah qinein
g, guf> Mc. 10, 6) £>atei habaida so, g. Mc. 14,
8; f)atei g. so Mc. 14, 9; hva ubilis g. Mc.
15, 14; sva mis g. frauja L. 1, 25; g. mis mi-
kilcin Jj. 1, 49; g. svinj^ein in arma seinamma
L. 1, 51; J>atei g. Daveid L. 6, 3; fioei g. le-
sus L. 9, 43; sve jah Hcleias g. L. 9, 54; fro-
daba g. L. 16, 8 ; g. Jsatei anabudan vas L. 17,
9 ; taiknins , Jjozei g. bi siukaim J. 6, 2 ; £>oei
g. taikn J. 6, 14; all ana man nan hailana g. J.
7, 23; hva g. £>us J. 9, 26; g. taikne ni ainohun
J 10, 41; fiatei g. J. 11, 45. 46; [io vaurstva,
f>oei g. J. 15, 24; sik silban gujas sunu g. J.
19, 7; dvala g. guj) handugcin iV. 1, 20; afar
Jjaimei g. jajajae £>iuf> jajjjse unf)iuj> k. 5, 10;
faur uns g. fravaurht k. 5,21; hvelauda g. izvis
usdaudein k. 7, 11; vaurstveig g. l'ailrau od.
mis G. 2, 8; ni in vaihtai vaninassu J»izai filusnai
vair{>an g. Sk. 50, 10; mahtins mikilos gatavi-
dedum M. 7, 22; £>atei skuldedum taujan, g. L.
17, 10; jus gatavidedu£> ita du filigrja vaidedjane
Mc. 11, 17. L. 19,46; vaila g. Ph. 4, 14; m\\>
£>aim Herodianum garuni gatavidedun bi ina Mc.
3, 6; sva filu sve g. Mc. 6, 30. L. 9, 10; g.
imma sva filu sve vildedun Mc. 9, 13; maurf>r
g. Mc. 15, 7; g. sva jah g. anakumbjan allans
h. 9, 15; {>ata g. imma J. 12, 16; galaubein
vanana g. C. ad T. 5, 12 ; |>o filusna anakumb-
jan g. Sk. 49, 14; unhrainif>ai , Jpoei g. k. 12,
21; g. J>ata vaurd Neh. 5, 13; i]b f>o vaurstva
ni gatavidedjau in im J. 15, 24; ci gatavidedi
£>o taikn J. 12, 18; hva gatavidedeina L. 19.
48; galavci mik sve ainana asnje fieinaize L. 15,
19; tagl hveit gataujan M. 5, 36; akrana g. M.
7, 18 ; ni ainohun mahte g. Mc. 6,5; sununs
brujjfadis g. fastan L. 5, 34; g., ei ni gadauf>-
nodedi J. 11, 37; ni vaihtai mik minnizo g. £>aim
apaustaulum k. 11, 5; sva filu imma taikne ga-
taujandin J. 12, 37; £>ana sva Jiata gataujandan
K. 5,3; taikneis apaustaulaus gatavidos vaurjiuu
in izvis k. 12, 12.
inissataujands, Gr. 1, 1016, nceoa^drrjg,
Uebelthiiter: missataujandan mik silban ustaiknja
G. 2, 18.
taui, n. , Werk, That; svtoyeia E. 3, 7;
inyov J. 8, 41; nohjua E. 2, 10; nocryucc k.
7, 11; ngcl&g R. 12, 4. C. 3, 9. Gr. 3, 499:
is sijum taui E. 2, 10; J)ainma toja k. 7, 11;
bi t. mahtais is E. 3, 7 \ {>ai li])|iis allai ni Jaata
samo taui haband R. 12, 4 ; mif> tojam is C. 3,
9; jus taujij) toja attins izvaris J. 8, 41.
fullatojis, Tthtiog, vollkommen : sijaijj nu jus
fullatojai, svasve alia izvar fullatojis ist M. 5, 48.
ubiltojis — trig»vs.
iV.)
ubiltojis, ilbelthiiteritth Gr. 1, 720. 2, 648.
4, 526: nifa vesi sa ubiltojis, « ^»; t]V ovrog
xuxoxmoq J. 18, 30, sve u , wff xrtxoi'pyos
t. 2, 9.
teva, /"., rayiict, Ordmmg: hvarjizub in seinai
tpvai C. ad K. 15, 23.
tailiu nte v is?, zehn (hdmingen enthallend ;
^ managiiam {>an fif hundam tailiuntcvjam brofirc
fir. 4, 744 od. managizam [>au (fifhundam) tai-
limi tevjam brofire, inavio ntVTaxooioig adil-
sotf Lb. ad K. 15, 6.
gatevjan, verordiim, liestimmen : galevif>s
mi|> gasin{>jam uns, ynQOTovt)0-uq avvixdijuog
;,(((•"/!' k. 8, 19.
ii ngat e v i [is, fir. 1, 1018, ungeordnet, un-
ordentlich: ni nngatevidai vsum in izvis, ovx
ijTaxTi]nauiv iv xiulv th. 3, 8.
Tobeias, Tobias, Manntnamen : Tobeias SSeh.
6, 17. 19; Tobeiin iVe/«. 6, 17.
Trakauneitis, Toayiovirig , Landcrnamen :
[lis Ituraias jab Trakauneitidaus landis ii. 3, 1.
trauan, traueii, vertrauen; ■ntntiod-cei t. 1, 5;
somt ninoiftivca Gf. 5, 464. Gr. I, 101; —
abhangig der Dat. , ini tivi L. 18, 9. Gr. 4,
697; du c. Dat., km rtva M 27, 43. A: 1, 9;
in c. />at., sV rm Ph. 3, 4. Gr. 4, 855; ei
ad. Jiatei, on L. 18, 9. /. 1, 5: traua, jiatei
jab in jius t. 1, 5; trauaida du gujia .W. 2 7, 43 ;
jiaii'i silbans trauaidcdun sis, ci vcseina garaihtai
L. 18, 9; trauan in leika Ph 3, 4; ei ni sijaima
trauandans du uns silbam I; 1, 9.
ga trauan, confidere, trauen, certrauen; Tti-
rtO00mt R. 8, 38. 14, 14. t. 1, 12; ntnoi&ivai,
k. 2, 3. 10, 7. G. 5, 10. Ph. 1, 14. 2, 24.- 3,
3. th. 3, 4 Phil. 21 ; {rao(mv k 5. 6. 8. 7,
l(i. 10, 1. 2; — abhiingig der Dat., k. 10, 2.
Ph 1, 14. Phil. 21; ana e. Dat, ini nva th.
3, 4; in c. Dat., tig nva k. 10, 1. G. 5, 10;
ini nva k. 2, 3; od. iv Ttvt, R. 14, 14. k. 7,
16. Ph. 2, 24. 3, 3, der Ace c. Inf. k. 10,
7; f-atei, on R. 8, 38. 14, 14 G. 5, 10. PA
2, 24. th. 3, 4; od. |)ammci PA. 2, 24. I. 1,
12. — ZWe pan. Form: gatrauai|> ist mis, wiir
iff aneerfraMt, ncnioTevfiai n G. 2, 7. T. 1,
11. 77t. 1, 3; od. morovucti t. 3, 14. Gr. 4.
855: gatraua, jiatei ist R. 8, 38; g. in franjiu
lesua, Jiatei ist /if. 14, 14; in allainma g. in iitis
A". 7, 16; g. in izvis k. 10, 1; ik g. in izvis in
fraujin, jiatei hugjifi G. 5, 10; g. in franjiu,
{lammci qima Ph. 2, 24; g., jiammei ist t. 1,
12; jabai hvas gatrauaifi sik silban Xristaus visan
A*. 10, 7 ; gatrauam jah valjain inais usleijian k. 5,
8; in leika g. (cod. A: gatrauan) Lb. ad Ph.
3, 3; ei ni andvairjis gatrauau trauaiuai k. 10,
2; gatrauands in allaim izvis j>atei ist k. 2, 3,
g. ufhauseinai jicinai PAiV. 2 1 ; gatrauandans k.
5, 6; g. bandjoni meinaim Ph. 1, 14; in merei-
nai, sei gatrauaida ist mis Tit. 1, 3; g. vas ini.s
aivaggeljo G. 2, 7; {jatei gatrauaiji ist mis T.
1, 11; in Jiaimei galaisides Jiuk jah gatrauaida
sind {ins t. 3, 14.
traua ins, f., Vertrauen, Zueerticht ; Ttaoyi,-
<iia k. 7, 4. Ph. t, 20; fo»ff mnoi&t]aig: ma-
naga mis trauains du gujia k. 7, 4; ei ni and-
vairf>s gatrauau trauainai k. 10, 2; Jiizai t. It. I,
15; t. mantgai in izvis k. 8, 22; in t. £.3, 12;
in allai t. Ph. 1, 20; trauain svaleika babam J>airb
Xristu du guf>a k. 3, 4 ; ik babands t. jah in
leika Ph 3, 4
trausti, n. , f)'ict&i)xt], Vertrag: gasteis ^a-
haite trausteis Lb. ad K. 2, 12; rgt. Mstm. St.
62; Lb. ad L. 1, 23.
Trauas. Tococ't,; Naineti eimr Landscha/'l fir.
3, 784: in Traiia.lai k. 2, 12. *. 4, 13.
triggvs, TTtOTog; treu , iitrrrlfissig Gf. 5, 4()4.
fir. I, 101: iu leitilamma vast tViggts L. I«l,
17; saei t. ist in leitilamma , jab in maiia-amma
t. ist L. 16, 10; ei livas t. bigilaid.iu K. 4, 2;
du t. visan K. 7,25; t. gu[> (per dei fidem!) ei
nist k. 1, 18; t. , saei lajioda izvis Th. 5, 24.
t. frauja , saei gatalgeif) izvis th. 3,3; iaifts I.
visif) t. 2, 13; jabai in invimlamma faibu[)raibiia
350
untriggvs — gatulgjan.
or/, in [>amma framafjjin triggvai ni vaurf>u|3 L.
16, 11. 12; triggvaim mannam th. 2, 2; £>aim
veifaam f>aim visandam in Aifaison jah t. in Xri-
stau lesu E. i, 1. Gr. 4, 530; triggvos in
allamma T. 3, 11; triggv £>ata vaurd T. 1, 15.
3, 1. 4, 9. t. 2, 1 1 ; bi laiseinai vaurdis triggvis
Tit. 1,9.= Tukeikns sa liuba brofiar jah triggva
andbahts E. 6, 21. C. 4, 7; saei ist t. faur izvis
andbahts Xristaus lesuis C. 1, 7; mi|) Aunisimau
J)anima liubin jah triggvin bro£>r C. 4, 9.
untriggvs, a§ixog, untreu: sa in leitilamma
untriggva jah in inanagamma untriggvs ist L.
16, 10.
triggv aba, adv., treulich, zuverldssig Gr. 3,
109: Iriggvaba galaubjand auk allai, ntnuauivoq
ydo taxi L. 20, 6; {^ata t. vait, xovxo niTioi-
&ng olda Ph. 1, 25.
triggva, f., dia&t]xtj, Vertrag, Bund: so
im fram mis triggva R. 11, 27; sa stikls so niujo
t. ist in meinamma blof>a Al. 11, 25; gamunan
triggvos veihaizos ^einaizos L. 1, 72; andbahtans
niujaizos t. k. 3, 6; in anakunnainai Jiiios fairn-
jons t. k. 3, 14; triggvos R. 9, 4 ; £>os auk sind
tvos t. G. 4, 24.
trigo, f, Atm/7, Sorge, Traurigkeit Gr. 3,487.
us trigon, aegro d. h. invito amino k. 9, 7.
*trimpan, fr. 1, treten Gf. 2, 33.
anatrimpan, fr. 1, c. Ace. Gr. 4, 864,
aufJemanden eindringen : anatramp ina du haus-
jan, tTtiy.iiTO aiiTio xov dxovtiv Lb, 1.
*trisgan, fr. 1, pfropfen Gr. I, 43.
intrisgan, fr. 1, e.Acc.und in e Ace, iy-
xtVTouiiv xi fig xi, Etwas hineinp/ropfen in
Etwas: inlrusgans varst in godana alevabagm Lb.
ad R. U, 24.
intrusgjan, c. Ace, iy/.tvxniCuv xi, Etwas
einpfropfen; abhiingig in e Ace, rivi R. 11,
24: ev tivi R. 11, 17: intrusgjan ins R. 11,
23; rntrusgjanda (in svr-sana alevabagro) R. 11,
23. 24; ei ik intrusgjaidau R. 11, 19; f>u in-
IrusgifjS varst in ins R. 11, 17.
triu, «., iiXov, Hoh Gf. 5, 441. Gr. 3, 368.
/, 68: nii£> hairum jah trivam Mc. 14, 43. 48.
veinatriu, n., auntkog, Weinstock; imlHur.,
afimXtov, Weingarten K. 9, 7. Gr. 2, 412. 440:
ik im veinatriu £>ata sunjeino J. 15 , 1 ; ik im
{lata v. J. 15, 5 ; niba ist ana veinatriva J. 15,
4; hvas satjif) veinatriva jah akran f>ize ni mat j a t
K. 9, 7.
tri veins, |t;Atros, Aolzern: kasa triveina
*. 2, 20.
trudan, fr. 2, Gr. 1, 844. /, 557, calcare, ire-
ten Gf. 5, 520. Gr. 2, 25 : trudan ufaro vaurme,
naxtiv indvw ocpeow L. 10, 19; nih J>an us
aihvatundjai trudanda (xovyuJai) veinabasja Lb.
ad L. 6, 44.
ga trudan, fr. 2 . Gr. 1, 844. /, 557, xccxa-
naxeiv, niedertreten: gatrudan (so st. gatrudon P)
var£> Lb. ad L. 8, 5.
*trusnjan, spargcre Gr. /, 45.
ufartrusnjan, adspergere, ubersprenge.n .
vullai raudai ufartrusnjandans Sk. 42, 3.
tuggl, n. , Gestirn Gf. 5, 683. Gr. 2, 61. 3,
392. Grm. 399 : uf tugglam, als Glosse in cod.
A zu: uf stabim £>is fairhvaus Lb. ad G. 4, 3.
tuggo, /"., j'WffffB, Zuvge Gf. 5, 681. 6V. 2,
61.3, 400: tuggo is L. 1, 64; andbundnoda bandi
tuggons is Mc. 7, 35 ; attaitok tuggon is Mc. 7, 33.
tulgus, fe.st, standhaft; idquioq K. 15, 58;
oxeoeog t. 2, 19. Gr. 2, 58: tulgus gruuduvadd-
jus gujjs standi^) t. 2 , 19 ; tulijjai vair}»ai{j A'.
15, 58.
tulgjau, e Ace, Etwas befestigen ; xvopt/v
ri k. 2, 7; axrjotL,nv Th. 3, 13: bidja izvis in
ininia lulgjan friajjva k. 2, 8; du t. hairlona izvara
unfairinona Th. 3, 13.
gatulgjan, c. Ace, dass.; fit/jaiovv xi R.
15, 8; ox)joi£ttv Th. 3, 2. th. 3,3. (du c. /«/■.,
rov c. /?>/!,) L. 9, 51; (in c. Dat., ev xivi) th.
2, 17; — gatulgjan sik in c. Dat., ixiuivuv xui.
in einer Sache beharren R. 11, 23; — das Par-
tic- Praet. gatulgifis steht fur auixuuih]rog k
tulj$i[>a — Tyrol.
351
7, 10; ftifictios k. 1, 6; idgctioe C. I, 23: saei
i^alultj«-«j> izvis th. 3, 3; gatulgjand sik in un-
nlaabeinai R. 11, 23; ei izvis gatulgjai Th. 3,
2; ga[:>rafstjai liairtoua izvara jali £,'• in allaini
vaurstvam jali vaurdam i^oil.iiin th. 2, 17: du
^atulgjan gabaita attane R. 15, 8; gatulgidai C.
1, 23; vciis unsara gatalgid* faur izvis A. 1, 6}
idreiga do ganislai gatulgidai (cod. A: gatulgida)
Lb. ad k. 7, 10.
t u I g i | > a , /*., Befestigiing, Grundfeste ; aaipa
itut Th. 5, 3; id'oaiwpcc T. 3, 15; o^VQiafia
k. 10, 4: gavairjii jali tulgi[>a Th. 5, 3; sauls
jali U sunjos T. 3, 15; du gataur£>ai tulgifio
k. 10, 4.
i n n |> us, m. , dcJout;, Zn/ui G/l 5, 683. Gr. 1,
2<i. 2, 60. 3, 400. /, 47: tun£>u und tunfiau M.
5, 38; krusts tunfiive 3f. 8, 12; kriusti[> tun-
{)uns seinans Mc. 9, 18.
tus-, dvg- Gf. 5, 698. Gr. 2, 768. /, 47, nur
in tuzvcrjan, v. vcrjaii.
tvai, Gr. I, 761, dvo, xwei Gf. 5, 715. Gr. 4,
741: tvai L. 17, 34; t. daimonarjans M. 8, 28;
t. blindaiis M. 9, 27; t. sparvans M. 10, 29;
t. duli^is skulans L. 7, 41; fiskos t. L. 9, 13;
vairos t. L. 9, 30; mans t. L. 18, 10; ana nii-
dumai Ivaildjc Sk. 42, 12; t. manne J. 8, 17;
t. vcitvode k. 13, 1; bi andvair[)ja t. aij^fiau
Jirijc veitvode T. 5, 19; tvaim Iran jam M. 6,
24. L. 16, 13, t. fiskam Sk. 50,20; t. sinjiam,
dfe Mc. 14, 72. L. 18, 12. Ph. 4, 16. 7'A. 2,
18; afar tvans damans M. 26, 2 ; t. Iivanzuli, (Jt>o
tfi'o jMc. 6, 7; od. ava dvo L. 10, 1; t. fotuns
Mc. 9, 45; t. siponje soinaize Mc. 11, 1. 14,
13. L. 7, 18. 19, 29. Gr. 4, 742; t. vaided-
jan.s Mc. 15, 27; t. sununs L. 15, 11. G. 4,
22; t. fiskans J. 6, 9. Sk. 49, 5. 18; t. damans
J. 11, 6; bi t. ai[)f>au niaist ]irins A'. 14, 27;
1 ..in.-, t. E. 2, 15; f>ans t. vairans L. 9, 32; tvo»
£. 17, 35; t. triggvos 6'. 4, 24; t. |)usundjn»
Mc. 5, 13; tvaim paidom Mc. 6, 9; o</. mi{>
tveilinaim markom, uvu uioov Tiuv ooiiov Mc.
7, 31. Gr. 1, 92; tvcibnos paidos L. 9, 3; «</.
tvos paidos L. 3, 11; t. (sc. rastos) .'/. 5, 41;
t. banduns .We. 9, 43; t. juggon.i abakc L. 2,
24; t. vaihts Sk. 40, 19; |>o tva Mc. 10, 8;
tvaddjt' andvairjije Sk. 46, 3 ; us pain tvaim f A.
1, 23; disskritnoda in tva Af. 27, 51. Afc. 15,
38. Gr. 4, 273; t. augona Mc. 9, 47; t. skip..
L. 5, 2.
t vah und a, v. bund.
tvalif, v. leiban.
tvaitigjus, v. tigus.
t vaand vai r|>i. v. vairos.
tveifls, m., Zweifel Gf. 5, 724: in tvcid at-
draus Sk. 47, 16.
tveifljan, zweifeln od. Zweifel erregen :
l\ci(ljan£>ubta (Lb. : ]~)iibtu) sunjcins visands f>aini
iiiikiinnandaiu maht (Lb.: inabta) Sk. 47, 16.
tveifleins, f, das Zncifeln: i)i«y.i>imig R.
14, 1; ducKoytOfiog T. 2, 8: du tveifleinai mi-
tono R. 14, 1 ; inuh {svairbein jah tvciflrin T. 2, 8.
tvis-, tceniger der Zeitbegriff dig, (its der
Raumbegriff Si^a Gr. 3, 227; mr in iviv^tan-
dan und tvisstas.s, v. .standan.
Tvkeikus, od. Tykekus, Tv/r/.og, Manns-
nunien: Tykeikus E. 6, 21. C 4, 7 (cod. A);
od. Tykcku;, C. 4, 7 (cod. B); 'I'vkcikn insan-
dida t. 4, 12.
Tyra, 7voog, Stiidtenamen ; 7'yrai jali Si-idonai
sutizo vairjiiji L. 10, 14; in T. jab Sciibmai L.
10, 13; fiai bi Tyra jab Scidona Mc. 3, 8.
Tyrus, w., Einwohner der Stadl Tfrwti Lb.
ad M. 11, 21. Mc. 7, 24. 31 L. 6, 17; Tvrini
jab Seidonim sutizo vair{ii[i M. II, 22>
352
puddaius — pairh.
»•
paddaius, OaSSaiog , Mannsnamen: paddaiu
Mc. 3, IS.
|iagkjan, od. paggkjan, od. {>aakjan,
Gr. 1, 854, denken, bedenken, erwiigen Gf. 5,
150. Gr. 2, 60; — flov/.iViG&at, k. 1, 17. (mit
folgendem -u, ti, ob) L. 14, 31; — anoQiiad-cu
(mit abhdngigetn Fragesahe) J. 13, 22; — dui-
noQtlv L. 9, 7; — in hairtin suinamma, avfi-
fiakXsiv iv Ttj xaqSiq ctvzov L. 2, 19; — Ao-
yiZto&at (e Ace, xi) k. 10, 11. (af sis silbin,
cup iavtov, dutch sich selbst) k. 3, 5. 10, 7.
(du sis misso, Tioog tavrovg) Mc- 11, 31; —
bia/.oyiita&cti L. 5, 21. (c. Ace, ti) Mc. 8,
17 j (in liairtam seinaim bi c. Ace, iv redg xuq-
dicag avviZv negi Ttvog) L. 3, 15. (mib sis
misso, TiQog a).h)li>vg od. tigog iavrovg) Mc.
8, 16. L. 20, 14; — ovlXoyutufrtti [ngog
iavrovg, oaip sis misso) L. 20, 5; — bagkjan
si», di,u'/M-/iZto&ca (mit abhiingigem FragesatzeJ
L. 1, 29. [iv T(dg /.aoduag avrdiV, in bairtam
seinaim ) Mc. 2, 6. Gr. 4, 29. 662. 837; vgl.
Lb. ad L. 17', 9: Jjankeib; siaiu mahteigs Lb.
ad L. 14, 31; sva paggkeip Mc. 8, 17; ibai
aufio, palei milo , bi leika ],agkjau k. 1, 17;
bata pagkjai aftra af sis silbin k. 10, T; J)ata
b. sa bvalfiks, batei k. 10, It; bahta sis, sva-
leika vesi so goleins L. 1, 29; gahausida alia
jab b. L. 9, 7; [)abtedun mib sis misso qib*o»
dans Mc. 8, 16. L. 20, a. 14; |>. du sis misso
(jibandans Mc. 11, 31; dugtiniiiiii pagkjan qi-
pandans L. 6, 2 1 ; b. bva af uns silbam /,•. 3,
4; bagkjandans sis in bairtam seinaim Mc. 2,6;
b., bi bvarjana quebi J. 13, 22 ; bagkjandam al-
laim in bairtam seinaim bi lobannein L. 3, l&)
Maria alia gafastaida bo \ayrda bagkjandei in bair-
tin seinamnia L. 2, 19.
andpagkjan sik, Gr. 1, 854, yiyvwov.HV,
sich besinnen, iiberlegen L. 16, 4; — c.Gen., on
Etwas denken , sich erinnern Sk. 49 , 1 ; tmd
ohne sik Sk. 49, 7: andbahta mik L. 16, 4;
nib vairbidos laisarcis andbaggkjands Sk. 49, 7.
andbaggkjandins sik is valdufneis Sk. 49, 1.
bi bagkjan, Gr. 1, 854, c. Ace, dudoyi-
^todai n, Etwas bedenken, iiberlegen: bva bi-
bagkeib in bairtam izvaraim L. 5, 22.
banks, m., gccQig , Dank Gr. 3, 481 ; iba
bank bus fairhaitis , [itj %agiv i%u Lb. ad Jj.
17, 9. Gr. 3, 771. 4, 30. 363.
gabagki, n., Bedacht, Sparsamkeit: us ga-
bagkja, rfadouirwg, spurlich k. 9, 6. Gr. 3, 151.
andapahts, beddchtig , verniinftig: anda-
j>abts, aiocpQOJV Tit. 1, 8 od. vytpafoog T. 3,2; a.
sijais, vfjtpt t. 4, 5 ; andabahtana blotinassu iz-
varana, t>,)' ?.OylxrjV Xarotiav i/uuJv K. 12 . 1 ;
an(da)b(ahlos) in cod. A als Randgl. zti gafaurjos.
vrjfpa/.iovg Lb. ad T. 3, 11. = bana andabah-
tan abman Sk. 40, 22.
J> all a ii, tacere, schweigen; ovyuv L. 9, 36.
cpuiovoitat, Mc. 1 , 25 ; sonst ownav Gf. 5.
98. Gr. 4, 48. 677; is bahaida Mc. 14, 6t.
cis bahaidt'dun Me 3, 4. L. 9, 36; ei bahaidedi
L. 18, 39; Jjabai Mc. 1, 25; sijais bahandy
L. 1, 20.
g a {> a !i a n , schweigen ; ar/uv L. 20, 26 ; diin-
nuv Mc. 10, 48: gajiahaidedun L. 20, 26; ci
gababaidedi Mc. 10, 48.
[) all a ins, /"., i]avylu, das Schweigen: \isai;
in bahainai Lb. ad T. 2, 12.
pa ho, /., nij?.6g, Thon Gf. 5, 104. Gr.3, 380:
niu babaib kasja valdufni bahons R. u , 21.
] > a i a u f e i 1 u s , Mannsnamen : |saiaufeilu, fytoj-
(fi).t L. 1, 3.
pairh, c. Ace, dutch Gf. 5, 221. Prtipos.
202. Gr. i, 86. 2, 63. 3. 261. 4, 7;-3. -■ 1)
|»;iirku — |jaiirstci.
vy.i
riiumlich: dice Ttvog, mitten, gerutle durch', bis-
weilen stehl iitr Verstiirktini/ noc.h midja dabei
L. 4, 30. 17, 1 1 ; jagtgen beteicknct and c. Ace,
an- her, eidlumj. So stehl )i;iirli M. 7, 13. 8,
90. Mc '.>, 23. 10, 25. 11, 16. L 4, 30. 0, 1.
17, II. 18, 24, J. 8, 59. 10, 1. 2. 9. K. 13,
12. tt 1, 16. 4, 15. 11, 33. ~ 2) tropisch, urn
das Mittel odcr )\'ei/;:eug zu bezeichncn , wo-
durch Eliras uusi/erichlet nirtl, da der Bet/riff'
der Mille, des Milte/s die Pruepos. miji bcr'uhrt ;
a) st. des Did.: |>airli jialci ia brukjaidaii, r/;
i'cniiyo) t nn, dutlurch. dass man es verbraucht C.
2, 22; — b) si. vtto c. den.: dubvc frijei nu'ina
stojada jiairli iiiiyalaiilijaiidiiis |>uhtu K. 10, 29;
— c) it. diet Ti: j>airli {ioei, diet Tcivret E. 5,
6 od. di « C. 3, 6. Sk. 49, 8; mtd, tco audi
diet Tivog sle/ien konnte: Jiairli infi-iuaiitlrin arma-
hairU'in, pro nmoricordia L, 1, 78; J'airli siu-
kcin leikis, di e'cai/n'nuv fljf acar/.og sc. oiv,
aegrotus G. 4, 13. — dj ijewbhidich st. due
rivog, «) mit Personenuumen, per aliqucin, intcr-
ventu aliciijus: M. 8, 17. 27, 9. Mc. mid L.
inscr. L 18, 31. J. 14, 6. It. 7, 25. 8, 37. 11,
36. 14, 14. K. 15, 1. 21. 57. k. 1, 5. 11. 19.
20. 2, 14. 3, 4. 4, 14 5, IS. 20. 9, 11. 12,
17. G. 1, I. 4, 7. 6, 14. /••. 1, 6. 2, 18. 3. 10.
16. C. 1, 16. 20. 3, 17. Th. 4, 1. 14. 5, 9.
t/i. 2, 2; rj) mit Sar/innmen : mil Hidfe, rer-
mitleht, dutch: Mc. 6, 2. L. 1, 70. 8, 4. J.
11, 4 17, 20. It. 7, 4. 5. 8. II. 13. 8, 3. 10,
17. 12, 3. K. 1, 21. k. 1, 4. G. 2, 16. 19. 21.
5, 6. E. 1, 7. 2, 8. 16. 3, 6. 12. 17. 4, 16.
Ph. 1, 19. 26. 3, 9. C. 1, 22. 2, 12. 19. th. 2,
2. 3, 14. T. 2, 10 15. 4, 5. 14. t. 1, 1. 6.
10. 14. 2, 2. 3, 15. Sk. 38, 3. 39, 13. 41, 6.
46, 21. 47, 18. 48, 7. 8. 9. imcr. Neap.; audi
bei Besrhirortmi/en : bidja nu jus |)airh bleijiein
gi«I>s K. 12, 1; ;) uuch bezeichnet es den Durch-
tjunej durcft einen Zustand : die lieschaffenheit,
in velcher man ist od. handelt: £>. viljan gupis
/.-. 1, 1. 8, 5. E. 1. 1; \>. bokos K. 16. 3; f>.
]>ulaiii jaii gajirafslein H. 15, 4; {>. managa tacra
/-. 2, 4; [>. vuljiu k. 3, 1 1 ; j>. galaubein gaggam,
ni |>. siun k. 5, 7; |>. vrpna garaihteini k. 6, 7.
J). vul|>u jali uusvcrciu , | -. vajanierrin jali vaila-
mcrrin k. 6, 8; {>. alios ailitronitis jali Lidos
aililroudans E. 6, 18; j ; ' t ' I "* I'- lioain jaf>{>e f>.
daiijiii Ph. 1, 20.
In Ziisainmensetzuni/en nur mit Verb., lat. per-
Gr. 2, 902: ]>airharbaidjan, jiairldi.iirnn , jiairh-
gaggan, ]>airblei{>an, Jiairhsaibvan , {>airhvakan.
jiairlivisan, ]>airbgalcikon.
|>airko, n., Ttuiua/.u'c, Oehr Gf. 5, 224. Gr.
2, 63. 408: f>airb Jjairko nefdos Mc. 10, 25.
L. 18, 25.
*|>air8an, fr. 1, r/wrr sent (?/". 5, 199. Cr.
2, 39. 209.
ga [)iii rsau, fr. 1, verdorren: gaf>aursana
liabands bandu , i$,ijgct(*ilivt}V i%u)V Tt)v %ii()ct
Mc. 3, 1. 3
(iHiirsus, diirr, verdorrt; f^i/oaiuifvog Mc.
11, 20; &QOS L. 6, 6. 8. Gr. 3, 313: gasebvun
{>ana sinakkabagm Jiaursjana us vaurtiin Mc. 11,
20; bandus is so taibsvo vas ]iaursus L. 6, 6;
|;iiiuna Joaursja babaiidin bandu L. 6, 8.
|» a ii r s j a ii , steht 1) unpersbnlich : Jiaurscijj
mik, diipiZ, midi diirsiet Gr. 4, 231: f>ana ga-
laubjandan du mis ni Jaur.si'ij) li\ and un J. 6, 35 ;
jabai bvaria {^aur.sjai J. 7, 37; jabai f>. (sc. lijand
fjoinana) Ii. 12, 20.— 2) persbnlich: fiaursidai
sc. sijum, diiliiZiav , icir sind terdiirstet, teir
leiden Durst K 4, 11.
afjiaursjaii, im Pass., durstii/ sein, ter-
durstcn: affiaursifis vas, idi\pi]Oct , M. 25, 42.
afjiaursidana, diH'oivTet M. 25, 44.
g a |> an is ii an, Gr. 1, 854. 4, 23, '^jQciivt-
a&ai; diirr werden, terdorren: ga£>aursnif> /
15, 6; fraiv gafjaursnoda Mc. 4, 6. L. 8, 6; g.
sa brunna blojiis izos L. 5, 29; smakkabagms g
Mc. 11, 21.
[laurstei, /"., dhpog , Durst Gr. 3, 503: in
gri'dau jah J>aurstein k. 11, 27
45 a
354
l>aissalauncika — frita.
[) a i s s a 1 a u n e i k a , Otaaidovixi] , Stiidtena-
men: i" Jjaissalauneikai Ph. 4, 16; galaif) <lu |j.
t. 4, 10.
| > a i s s a I a u n e i k a i u s , fytooaXovMtvg, Ein-
wohner tier StadtThessalonich: aikklrsjon fiais-
salauncikaic lit. 1,1; du paissalauncikaium ///.
subset., od. du paissalaunckaium (cod. A: paissa-
launeikauin) th. irtscr.
*J>anjan, delmen Gf. 5, 196. Gr. 2, 35. 72.
u l|> a n j an, ausdehneii: ufarassau ufpanjam
uns, VTiiQixTHVOfiiv Lavxovg /;. 10, 14; du paiin,
poei faura sind, mik ufpanjands, xotg t'unnoo&tv
t7ziy.Tiiv6{ttvog Ph. 3, 14.
para, Odga, Mannsnamen : sunausparins L. 3,34.
parilis, ayvacfog, ungewalkt'i Gr. 2, 315: fa-
nan parihana (so st. parihis?) Lb. ad M. 9, 16.
f»ata, n., (sa, /«.; so, f) Gf. 5, 2. Gr. 1, 790.
4, 366 — 448, iibersetit: /, ovrog, dieser Gr.
4, 445; 1) allein slehend: sa M. 8, 27. 9, 3.
11, 10. 26, 71. 27, 47. 54. Mc. 2, 7. 3, 35.
4, 41. 6, 16. 9, 7. 12, 7. 11. 14, 69 L 1,36.
2, 34. 4, 23. 5, 21. 7, 27. 39. 49. 8, 25. 9,
9. 35. 48. 15, 2. 16, 1. 18, 14. 20, 14. 28.
30. J. 1, 29. 3, 26. 6, 14. 42. 46. 50. 52. 58.
71. 7, 16. 25. 26. 3 J. 35. 41. 9, 3. 8. 9. 19.
20. 33. 11, 37. 18, II. 30. Sh. 37, 13. 43, 6.
52, 10. (hinzugesetzt) J. 18, 13. G. 5, 10 (sa
isl, idt) J. 19, 6; lamina M. 9, 9. Mc. 6, 2.
L. 7, 8. 19, 9. J. 9, 30. 31. 13, 24; pana L
19, 14. J. 7, 26. 9, 29. 10, 41. 18, 40. 19, 12.
k. 9, 5. th. 3, 14. Sh. 45, 3. (himugesetzt) L.
7, 43; pai M. 25, 46. Afi» 4, 15. 18. 20. 14,
60. L. S, 13. 14. 15. 21. 19, 40. 20, 12. 13.
J. 6, 5. 17, 11. 25. 18, 21. R. 9, 6 11, 31.
K. 16, 17. G. 6, 12. T. 3, 10. t. 3, 8. Sh. 48,
21; pize M. 6, 29; f>aim JK 11, 7. <. 3, 6; pans
i»fc. 8, 4. J. 17, 20. 18, 8. AT. 16, 3. i. 3, 5;
so i»/«. 12, 30. 14 8. 9. L. 8, 42. R. 11, 27.
*. 1, 12; pizai A". 7, 20; f>os G. 4, 24; paim
il/c. 12, 31; pata j»/. 7, 12. Mc. 1, 27. 6, 2.
3. 9, 21. L. 1, 20. 34. 43. 2, 12. 4, 36. 8,
11. 15, 26. 18, 36. J. 6, 9.62. 12, 16. 14, 12.
16, 17. 18. K. 11, 24. L 8, 10. E 2, 9. PR.
1, 19. 22. 2, 5. C. 3, 20. Th. 4, 3. 5, 18. T
2, 3. 5, 4. SA-. 49, 9 und pal-i'st, otrog #. 9,
9 : avri] ion Lb. ad K. 9, 3 ; tovt eativ Mc.
7, 2. R. 7, 18. 9, 7. 10, 7. 9. P/«7. 12. Gr.
4, 277; pat - ist vaurstv gups J. 6, 29; pis ;1/c.
10, 7. L. 18, 33. R. 13, 6. E. 3, 14. 77*. 3,
7. «. 2, 10. -SZ-. 44, 20; vgl. inuhpis, desshalb.
pamma L. 6, 23. 10, 20. 17, 30. J. 13, 35.
15, 8. 16, 30. 18, 37. 19, 12. K. 4, 4. 7, 24.
11, 22. U. 2, 16. 5, 2. 8, 10. Ph. 1, 18. 9*.
50, 11. (hinzugesetzt) Mc. 10, 9; du p., ti*:
airo tovto k. 5, 5. E. 6, 18; m.iis p., (itaA-
aov niQioooTiQov Mc. 7, 36; pata J7. (i , 32.
ft) 9. 9, 18. 28. Mc. 2, 8. 5, 31. 43. 11, 3.
28. 29. 33. 13, 29. 16, 12. L. 1, 19. 3, 20-
4, 28. 5, 6. 27. 6, 3. 7, 4. 8. 9. 8, 8. 9, 21.
34. 10, 1. 11. 28. 14, 15. 21. 16,2. 18,4.21.
22. 23. 19, 11. 28. 20, 2. 8. J. 3, 32. 6, 1.
59. 61. 7, 1. 4. 9. 32. 39. 8, 26. 28. 30. 9, 6.
22. 40. 11, 7. 11. 26. 28. 43. 12, 6. 16. 33.
36. 41. 13, 17. 21. 2S. 14, 13. 25. 15, 11. 17
21. 16, 1. 3. 4. 6. 19. 25. 33. 17, 1. 13. 18.
I. 22. 34. 38. R. 7, 15. 16. 17. 20. 12, 20.
13, II. 14, 13. K. b, 3. 7, 6. 20. 9, 8. 23.
II, 24. 25. 12, II. 15, 50. /-. 1, 17. 5, 14.
8, 20. 9, 6. 10, 7. 11. 11, 28. 12, 14. 13, 1.
10. G 2, 18. 5, 17. E. 4, 17. 5, 5. 6, 8. Ph.
1, 25. 28. 3, 15. 4, 9. Th. 4, 15. th. 3, 10.
T 3, 14. 4, 6. 11. 16. 5, 7. 21. 6, 2. 11. t.
1, 12. 3, 1. Phil. 18. Sk. 37, 10. 40, 22. 4l,
5. 44, 12. 45, 5. 46, 21. (hinzugesetzt) Mc. 1,
42. 11, 23. J. 16, 9; auch pat -.tin, tovto
novav G. 3, 2; uovov R. 9, 10; iv J. 9, 25;
afar pata, tlTtt K. 15,5; afaruli pan p., St Al.
8, 5; ltipc afar p., tv rw Zftftji;;, deindd post
hoc L 8, 1; po Mc. 7, 23. J. 10, 25. G. 5,
17. Sh. 44, 20; pise T. 4, 15. Sh. 40, 17. IS
od. pizei t. 2, 14. 21. Gr. 1, 36; auch in phe.
tig ccvto tovto R.9, 17; pata valdnfni p. nlata.
|>;ila.
35.>
T))v i§ovaictv Tftvctjv ixrtnanv L. 4, 6; j>., twv
roiovttov IJi. ml Mc. 10, 14-, Jjaim M. 5, 37.
J. 14, 12. R t4, 18. G 5, 2I-, ho Mc. 10,
20. L. 7, 18. 10, 21. 16, 14. 18, 11. J. 11,
11. T. 4, 15. <. 2, 2; inter. Aret. (kinimjeselzt)
L. 9, 11; und [>o babaiu <ln ustiuban, ii t%tt
n's uaaoxMuov Lb. ml L. 14, 28; — 2) bei
einem Subst. od. Adject, (jr. 3, 27. 4, 445;
ff/sa-, OVTOS 0-: sa manna L. 14, 30. J. 7,
46. 9, 16. Sk. 51, 10; s. motarct* X. 18, It;
s. stikls A. 11,25; [lis blaibis J. 6, 51; Jmrnina
stomin k. 9, 4. 11, 17; h ana hlaif J. 6 , 58;
Jmc bililanc M. 25, 45; £>• minnistane M. 25,
40; | '.tii.s damans L. 1, 24; so managci Mc. 7,
6; s. sinkei J. 11, 4; J>«ai anstai k. 8, 8; {'.
balbai k. 3, 10; f>. nabl L. 17, 34; [>• trauai-
nai /.-. 1, 15; |>o anabnsn T. 1, IS; J), gaju-
kon J. 10, 6; ft. qinon L. 7, 44; [>. taikn J.
12, 18; h al:i balsan J/c. 14, 5; p. kuni .Wc.
9, 29. i. 9, 43; h- vaurd J. 6, 60. 7, 36; f.is
taurdis Mc. 7, 29; I>ata barn L 9 , 48; h-
vaunl J. 19, 8; l>o vaurda J. 10, 21; f>lie
vannlo J. 10, t9; jio babandans nu gabaita k. 7,
I, |\ vaurda ,/. S, 20; — b) sa-, 6-oVtog:
sa aljakuuja L. 1", 18; S. manleika Mc. 12, 16;
s. manna L. 2, 25. ./. 9, 24; h's aivis L. 16,
S. 20. 34. A. 1, 20. /■. 4, 4. E. 2, 2; f>. fair-
hvaus J. 11,9. 12,31. 16, 11. A. 1,20. 5, 10 ;
\i. gudjinassau.s /,-. 9, 12; [>. mans J. 18, 17;
hanima ai\a li. 12, 2. E. I, 21; ]>. fairlivan J.
8, 23. 9, 39. 12, 25. 18, 36; I>. garda L. 10,
5. 19, 9; |>. staina 6.-4, 3; paM blaif ./.'", 34
A'. 11, 26; \i. mannan ,1/r. 14, 71. J. 18, 29;
f>. sliki A'. II, 26; \i\ir minnistane 71/ 10. 42;
]>a!in dagam L. 1, 39; Jians skalkans L. 19, 15;
so aivaggcljo Mc. 14, 9; s. gajnko L. 8. 9;
s. golcins L. 1, 29; s. hvoftuli k. It, 10; s.
managei ,/. 7, 49; s. veitvodci Tit. 1, 13; s.
viduvo L. IS, 5; auc/t soli ]>an andabafts .$/,'
51, 11; Jiizos runos R. 11, 25. C. 1,27; Jiizai
garaideinai G. 6, 16; J"). balbai /•. 9, 5; J', bvei-
lai J. 12, 27; \t. libainai A. 15, 19; ]>. niaua-
sedai J. 12, 31; j>o anabnsn jWc. 10, 5; [>. atut
/•. 8, 6; {>. ilul{> J. 7, 8; I». gajukon 31c. 4,13.
L. 4, 23. 15, 3. 18, 9. 20, 9. 19; | aim aggvi-
hom til. 3, 3; ]>ata barn L. 1, 06; (>. divano
K. 1'5, 54; ]->. kuni M. 8, 12; I'. nnrjo K 15,
53; }>. vanrd L. 7, 17. 18, 34; [)is andbabljis
k. 9, 13; \>. avislris J. 10, 16; f>. knnjis L. 7,
31; hamma fairgnnja Mc. II, 23, J>. kunja L.
17, 25; I>. mela Mc. 10, 30. L. 18, 30. J. 6,
66. lit. 9, 9; ]•>. namin L. 1, 61; \\ vaurda L.
9,45. R. 13, 9; ^ata andbabti k. 4, 1; 1>. barn
L. 2, 17,- f. hiud k. 4, 7: h- kuni M. II, 15;
f>. valdufni Mc. 11, 28. X. 20, 2; [>. vaurd /,. 9,
45; f>aim vaurdam T/t. 4, 18; \>o vaurda M. 7,
28. L. 2, 19. 9, 28. 44; - c) -sa, o-otirog:
daujiaus ['is R. 7, 24; bainabagma h amma -^
17, 6; aurtjam Jiaim L. 20, 16; d.igani }>. L.
6, 12; slainam f>- 6. 3, 8; ansts so E. 3, 8;
mori{>a s. M. 9, 26; managein J)izai K. 14, 21;
dulj) [io J. 7, 8; riqizis h !s E - 6 ' l2 > k ""i :>
hamma Mc. 8, 12; sigljo fiata t. 2, 19; mela
f>o L. 4, 21; — d) sa-sa, 6-ovrog: sa manna
sa Mc. 15, 39; — c) vor einer foUjmden mi-
hern Besliitmituig : — sa , 6-oi/Tog 0-: alh f>"
liandu\aiirbton ;Vc. 14, 5S; anabusnc \)ho ininni-
stono M. 5, 19; andabeit {xita fram managizam
/•. 2, 6. — //, txttvoz, jener ; t) nllein stehend
sa J. 6, 57. 9, 12. 37. 13, 26. 14, 21. 26. t5,
26; I'amnn J. 9, 28. R. 14, 14; hana Mc. 12,
4; I>ai J. 17, 24 (st. tXi!) R 9, 26; ^ata jW<-.
7, 15. 20. J. 12, 48; and ]x, ekWm^ L. 19,4;
ho L. 8, 32. J. 9, 16; — 2) vor Subst : «,)
o-ixtu'og: sa sijtoiH'is J. 18, 15; fc>is atafinjis
J. 18, 13; J>. razuis L. 6, 49; — /»j i&tiltOi o-.
hana stain X. 20, 18. = ///, ccvrug; ipse, ft;
se/is<, <•)■ Of. 4, 442, 1) «//<•/« stehend: sa .V.
8, 17; 11, 14 Me. 12, 21. 14, 15 44 L. 3,
15. 19, 9. J. 14, 10. A*. 7, 13. /: 2, 14. 4, 10.
Nek. 7, 2; his Mc. 11, 3. 13, 28. L. 19, 31.
33. 34. J. 6, 50. 12, 11. R. 8, 9; ^mna Afr
356
£>ata.
1, 25. 2, 21. 6, 4. 9, 7. 25. 12, 17. 14, 13.
L 4,35. 9, 13.43. J. 9, 9. 27. 10, 20. 12, 16. 18,
38; bana M. 7, 14. Mc. 9, 28. 12, 6. 14, 44.
J. 9, 17. 18, ll. Phil. 17. Sk. 38, 5; bai M.
5, 8. 25, 44. J. 17, 21. t. 2, 10; bize 71/. 26,
73. L. 7, 42. 20, 33 oil. bizei J>/c. 14, 69.
70; baim M. 6, 8. 26. 26, 70. 27, 7. Me.
9, 16. J. 6, 7. 9, 15; bans M. 27, 6. ./He. 1,
19. 8, 7 L. 14, 19. (himugeselzt) Mc. 8,
7; so L. 1, 36. #. 7, 12; bizai Mc. 10, 11;
bo M. 5, 30. 32. 9, 22. 10, 39. 11, 12. Mc.
1, 31. 4, 30. 5, 23. 6, 17. 8, 35. 9, 43. 12,
21. 23. 14, 6. L. 4, 3S. 7, 13. 8, 52. 9, 42.
17, 33. 18, 5. 19, 41. 20, 31. 33. J. 10, 17.
18. R. 7, 11. E 5, 25. C.4,4. Sk. 42, 2. (/«w-
zugeseht) Mc. 15, 29; bizo £,. 4, 26-, baim T.
1, 18; bos Mc. 15, 24. L. 4, 41. J. 14, 21.
/>/(. 4, 3. C. 3, 19; bis J. 6, 60; bamma R.
13, 3; bata ilf. 7, 13. Mc. 4, 4. 7. /,. 4, 6.
8, 5. 7. 14, 18. 15, 4. 19, 23. J. 11, 4. 12,
7. C. 2, 14. 77*. 4, 10; bo A. 2, 6; bize L.
15, 4. J. 16, 4. A:. 9, 7; baim J. 17, 10. E.
2, 10. C. 3, 7. 7'. 4, 16; po M. 7, 24. 26. Mc.
5, 12. 10, 14. 16. L. 6, 47. 10, 21. 17, 31.
18, 16. J. 5, 36. 10, 3. 12. 27. 28- 29. R. 10,
5. C. 2, 15. SZ-. 47, 13. (lunmgesetxt) J. 10,
29; — 2) vor Subtt., ajctvrogo-: sa auk raihtis
Herodes Mc. 6, 17; Jiamma garda L. 10, 7;
bizai bveilai L. 2, 38. 7, 21. 10, 21. 20, 19;
bo vaurstva J. 5, 36; — 6) 6-ctvrog: {size
vaurstve J. 14, 11. = IV, 6, der; 1) ror einem
Proti. relat: sa ize 31. 5, 32 ; od. sa izci J. 11,
37; bis saei M. 10, 33. C. 3, 10; bana ize K.
15, 27; of/. bana izei k. 5, 21; o<Z. bana saei
Mc. 5, 15. J. 9, 13; bana bammei L. 7, 43;
bana banei J. 13, 20; bai ize Mc. 9, 1. i. 8,
15 od. bai izei G. 6, 13; Jxiim ize y. 1, 16;
oil. baim izei M. 7, 15. £. 2, 17; baim baiei
L. 8, 4. 9, 61. ft. 11, 22. 77*. 4, 12; bans
t>aiei C. 3, 5. 4, 13. Th. 4, 14. i. 2, 19; bans
jianzei J. 17, 9; bizos sei <. 1, 5; bizai sei
Ph. 3,6; bo sei S£. 37, 10; baim boei L.
3, 33. 6?. 4, 8. 7*A. 3, 14. C. 3, 3; bo boei
ft. 8, 5. — 2) bci Nom. propr., a) sa Barabba,
6 Bctnnfifias J. 18, 40. Gr. 4, 385. Lb. ad
Mc. 15, 15; so: bis Seimonis L. 4, 38. (ah
Erkldrung zu is) Mc. 1, 16; bamma lesua L.
6, 11; b. lohaime J. 5, 36. S*. 47, 12 ; bana
Barabban Mc. 15, 15; so Hcrodias Lb. ad Mc.
6, 19; atich bai ludaieis J. 7, 1. 35. 8, 48.
52. 57. 10, 31. 33. 11, 36; bize Judaiei J. 11,
45; b. Gaddarene L. 8, 37; b. Iairusaulymeite
J. 7, 35 ; — b) so anbara Marja, »'; «H»; Maoia
M. 27, 61; so: so iupa lairusalem 6". 4, 26;
biza inu lairusalem G. 4, 26; — c) ufar rimion [*>
Kaidron, nfoav rov yn^ia^ov rov Kidoutv J.
18, 1 ; — d) Herodes sa taitrarkes , 'Iloiodr/g
6 TtToaQyjis L. 3, 19. 9, 7. Gr. 4, 389; so.
Aipafras sa us izvis skalks Xristaus C. 4, 12;
lesus s. magus L. 2,43; lesus s. Nazoraius Mc.
10, 47; lesus s. sunns losefis J. 6, 42; ludas,
iii s. Iskarjoles J. 14, 22; Judas Seimonis s.
lskarioles, 'lovSag £iuiovog 'IaxaQiwrr/g Lb. ad
J. 12, 4; Lazarus s. dauba J. 12, 1; Qartus s.
brobar R. 16, 23; Teitus s. mib mis G. 2, 3;
Tukeikus s. liuba brobar E. 6, 21. C. 4, 7i
lakobis bus minnizins, rov 'lctxiufiov xov (.uxqov
Mc. 15, 40; fram Aipafrin bamma liubin ga-
skalkja C. 1. 7; mif> Aunisimau p. liubin jah
triggvin broJ^T C 4, 9; du Filippau \). fram JjcJj
saeida J. 12, 21; lesua b. Galeilaiau M. 26, 69;
mib lesua J). Nazoraiau M. 26, 71; mij> lesua
\>. Nazoreinau, fitTce rov ^a^aQtjVov ' h]Oov
Mc. 14,67; duKajafm b.maistin gudjin J. 18, 24,
bi Apollon bana brobar K. 16, 12 ; lesu b. Na-
zoraiu J. 18, 4. 7; Seimona b. Kananeiten Mc.
3, 19; Seimon Js. hailanan Zelotcn L. 6, 15;
Marja so Magdalene M. 27, 55. Mc. 15, 40 47.
16, 1; Marjin bizai Magdalene Mc. 16, 9; —
e) sa Xristus, sa biudans Iudaie Mc. 15,32; —
f) bana ludan Seimonis, rov ' IovSav £tuwvog
J, 6, 71; — g) lakobau bamma Zaibaidaiaus,
|>;il;i.
36?
' la/.cjjui Tor roi Z. Mc. 3, 1/. dr. 4,
718: *»: lakiiljn [i.iiki /.aibaidaiaus Mc 1, 19,
lakoliu | ..m;, Altaians flfc 3, 18. L. G, 15,
Laivvi ]). Alfaiaus .Vc. 2, 14; Marja 40 lakobis
M. 27, 66. J/<;. 10, 1. kaisarias jiuos Filippaus
Mc. 8. '.T. — 3 J l>i' anderv Subsl.: a) sa ag-
^ilus, o «;;,/.'/., rfer /'.'«'/('/ /v. I, 13. 19. 28.
35. 38. 2. 10. dr. 4, 380; 40: m alnna &. 9,
20, s, andastaiia Af. 6, 25 ; s. arbinimija Mc. 12,
7. L 20. 14, * a>ueis J. 10, 13; s. alia £.
L5, 22: ». bokareis Mc. 12, 32; s bru]>fa]>.,
.1/. 9, 16 Mc. 2, 20. /,. 6, 34. 36. 1, dags
/'/(. 6, 4. s. daimonareis L. 8, 30. s. dia-
bulus L. 4, (i; s. fairbvus J. 17, 5. A. 1, 21,
s, breisajfs L 7, 39. 18, II; * fauragaggja
L. 10, 3: s. (rauja /,. 14, 23. 10, 8; s. gar-
da\aldand.s /,. 14, 21; * gards J. 12, 3; s.
Mail's J. 6, 61. G'r. 4, 383, ft Iiui.dafa^s itf.
8, 8. Mc. 15, 39. L. 7, 0; s. kindins M.
27, 11. 14. 15: ft ii.anna J. 9, 30. 19, 5; s.
motareis L 18, 13; s. naus L. 7, 15; s. para-
klclus J. 14, 20; s. praufetes J. 7, 40; s. skalks
L. 14. 21. 22. J. 8, 35; s. stains itfc. 10, 4,
b. staua M. 5, 25; s. sunns L. 15, 21; s. Jiiu-
dans M. 25, 39 Mc 0, 20. 2/"; s. limrja jtfc. 6,
3; s. unliuljia L. 4, 35. 9, 42: s. usli).a J/c. 2,
4. S, \air A 8, 38; s. vaurslNJa 7'. 5, 18; s.
veinntains J. 15, 4; s. vinds Mc. 4,39; s. vulfs
./. 10, 12; ]:is fairl.vaus J 9, 0. 15, 19; J), blaibis
A'. 11, 28. j>. niidjuri^ardis L. 4, 5; \>. reikis
M- 9. 23; JJ. sGklis A'. 11, 28, ] annua afardaga
L 7, 11, |>. aggilau L. 1, 18. 34. 2, 13; £.
daga L. 9. 37; \k fairhvau /. 8, 26. 9, 5. 12,
40. 15, 19 l(i, 28. 33. 17, 6. 11. 12. 14. 15.
10. 18, 37. A. 6, 10. /-. 1, 12. T 1, 15. 6,7;
gaJgft M. 27, 42. Mc. 15, 30. 32; I>. garda
L. 7, 6; \>. gndjin J. IS, 15. 16; \>. beiva-
traujin Mc. 14. 14; {>. blaiba J. 13, 27; }..
bundafada M. 8, 13. Mc. 15, 45; \\ mann Mc.
i. 5. 6, 8. A. 8, 29. 33; \>. miihmin A/c. 9,7.
L. 9. 34. 35; ]>. sabbalodaga L. 6, 5 wn</
|>. ...I.li.i., si. daga .Wf. 2. 28. |> sai\a L.
5, 2, j. .skaika /,. 14, 2>: |.. slaba Mc. 5,
29; (■. Miagin M. B, 10, |.. Mad., A. 19, 5.
J. 0. 10. 23 II, 30 U. 9. 20. A7. 49, 13;
|'. staina L. 0, 48. 8, 13; |>. tynagogahdb Afc.
5, 35. 30; )>. ]>iiwlana Me, ■>, 25; |>. unliul-
I>in L. 5, 20. 24. 8. 29 j 1>. B«li|)in M !», 2
(). Mc. 2, 5 9. 10. |>. M-ina^arda Mc 12, 8
L. 20, 15. 1> vmIJmii J. 17. 5; ]>ana aban
A. /, 13; |>. atlan J. 14, 8. 9; j). fairlmi J.
10, 30. II, 27 10, 28. 33; J>. fauragaggjan 1.
Id, 8. ]>. frpilials G. 5, 13; [>. fulan Mc 11.
5. 7 L. 19, 33. 35; J>. bain. / 18. 11. Jt. 13,
4; J). blailJ. 13, 2(). 30. A. II, 27; 1>. bumlafa],
itfc. 15,44; ]i. lai,ari Wr 5. 35. /,. 8, 49; j). laisl
S/-.45, 9; {>. magn L. 9,42; {>. n.annan M. 26, 72
74. L.8, 35. J. 9, 24. ].. marisaiv L. 8, 22. 23.
Jx skatl L. 19, 24; ]•. sniakkal.agm Mc. 11,20
(>. stad Mc. 10, 0. J. 10, 40. IS, 2; ]». stain
Me. 10, 3. J. II. 39. 41; \,. stikl «k 10, 39
K. 11, 27; \\ suini / (>, 40; {1. veinagard ,Wc.
12, 9. L. 20, 16: j>; vig J. 14, 4 5; }>ai aggil-
jus L. 2, 15; f>. ahmans L. 10, 20; |>. and
baliljos J. 7, 45. 46. Sk. 51, 5. 8; J>. aurtjan^
L. 20, 10. 14; ]>. balgeis iWc. 2, 22. L. 5, 37
1>. bokarjos Tiff. 1, 22. 9, 11. 12,35; {x farei
.saiois L. 10, 4. J. 7, 47. 8, 13. 9, 15. 12, 19.
\\ fauraina])ljos Neh. 5, 17; ]>. gadranbleis J.
19, 2; I., gudjans M. 27. 6; ).. hairdjos L 2,
20; ]i. juggalaudcis Mc. 14, 61: ] >. linlans M
6, 2. 5. 16; I'. mans JT. 8, 27 J. 6. 14; Jd.
reiks J. 7, 26; [>. siponjos Me. 10, 23. 7. 7,
3. II, 8. 13, 22; \\ limrjan.s Jfe 12, 10; £.
] .1111 iiju., Mc. 4,7. L. 8, 7: {). unlinljiaiis L.
8, 33; \i. vaidedjans M. '17. 44. {>. vairos L 7.
20; ]>he aif>e ^/c. 0, 20; J^. uta A*. II, 17.
J>. bokarje Af. 9, 3. jtfc. 2, 6. 7, 1. 12, 28.
L 20, 39; \>. dage i. 8, 22. 17. 22; \>. farei
saic J. 9, 10. 40. S/-. 51, 23; \>. fiske L. 5,9.
J 6, 12. Sit. 50, 3; \>. blaibe / 6, 26; J>.
praufelc ^/c. 0, 15; fv reike J. 7, 48. SI: 51,
45 b
358
t>ata.
22; p. synagogafade Mc. 5, 22; f>aim airum L.
7, 24; p. andastaf>jam Ph. 1 , 28; p. aurtjam
L. 20, 10; f>. bokarjam Mc. 15, 31; J>. dagam
L. 4, 2 ; £>. fiskam Sk. 50, 6 ; p. gastim Z6. ad
M. 27, 7; £>. gavaiirstvam AT. 16, 16; p. god-
jam Mc. 14, 10; f>. hairdjam L. 2, 18; £>. reikam
J. 12, 42; f>. siponjam J. 16, 17; J), vatirstvjam
JWc. 12, 2; £>ans ahmans M. 8, 16; f>. aslans
ft. 11, 17; p. balgins jWc. 2, 22. £. 5, 37; p.
bokarjans Mo. 9, 16; p. dagans iUfc. 13, 20.
L. 2, 43; £>. daimonarjans M. 8, 33; £>. hlai-
bans J. 6, 11; £>. hundans Ph. 3, 2 ; p. mans
J. 6, 10. Sk. 49, 11; f>. skattans M. 27, 6;
f>. unvitans k. 11, 20; f>. vaurstvjans ilfc. 12,
9; so aipistaule C. 4, 16. 7%. 5, 27; s. aqizi L.
3, 9; s. baurgsvaddjus Neh. 6, 15. 7, 1 ; s. brinno
Mc. 1, 31; s. gakunds G. 5,8; s. gajuko L. 8,
11; s. garebsns Sk. 41, 6; s. goleins th. 3, 17;
s. hairda iVc. 5, 13; s. beito M. S, 15; s. Irveila
J. 16, 4; s. manage! M. 9, 25. J. 7, 20. 12,
17. 34. Sk. 51, 24; s. manasef^s J. 7, 7. 12,
19. 14, 17. 19. 27. 31. 15, 18. 19. 17, 14. 21.
23. 25; s. mavi M. 9, 24. 25. Mc. 5, 42. 6,
28; s. qens Mc. 12, 22. L. 20. 32; s. qino M.
9, 22. Mc. 7, 26. 5, 33. L. 7, 39. 8, 47; s.
nma E. 3, 3; s. stibna L. 9, 36; s. sunja J. 8,
32; s. ufarmeleins Mc. 12, 16; s. vaurts ft. II,
18; s. vrijms L. 8, 33; fmos aglons J. 16,21;
£>• aivaggeljons Mc. 8, 35. 10, 29; p. aldais <.
2, 4; p. gajukons Mc. 4, 10; p. lilei[)ros k. 5,
1; {). lajionaij, JE.4, 1. <A. 1, It; p. Iil)ainais />.
8, 14; }). magafiais L. 1,27; p. managcins Mc.
3, 9. J. 7, 31. 40; J>izai aipistaulein K. 5, 9 ;
[5. alh L. 1, 21. 2, 27. 19, 47; f>. auf^idai />/c.
1, 13; f>. baurg Mc. II, 19. /,. 7, 37; \\ brin-
non 2/. 4, 39; J>. danpeinai jWc. 10, 39; p. dul-
f>ai J. 7, II. 12, 20; f.. hleifrai /". 5, 4; |>.
managein M. 27, 15. Wc. 7, 17. 8, 2. 6. 9, 17. 15,
15. L. 9, 16. 38. 19, 39. J. 7, 43. Neh. 5, 15;
p. manasc.lai J. 6, 33. 7, 4. 14, 22. 30; p.
maujai jtfc. 6, 22. 28; p. paurpiirai Mc. 15, 20;
p. qinon L. 7, 45. 50; p. synagogein jWc. 1,
29. L. 4, 20. 28. 33. 38; p. J^hijai G. 4, 30;
p. usstassai Mc. 12, 23. L. 20, 33 ; ],o aipistau-
lein ft. 16, 22; p. alh Mc. 11, 16. 15, 29; p.
baurg Mc. 11, 2. 14, 13. L. 19,41; {). dauhtar
Mc. 7, 30; J>. dulf> J. 7, 10; {>. filusna S*. 49,
13; p. gajukon Mc. 7, 17. 12, 12. 13, 28; p.
gamaitanon Ph. 3, 2; f>. gasaht Sk. 52, 15; p-
gapilaiht k. 1, 4; p. laisein J. 7, 17; p. mana-
gein Mc. 4, 36. 5, 31. 8, 6. 34. 11, 32. 12.
12. 14, 11. L. 9. 12. 20, 1. 19. J. 7, 12. 32.
Neh. 5, 15. 6, 14; p. manase{> J. 6, 14. 16, 8.
17, 9. 18; f>. qen L. 20, 28. 30. #. 7, 12;
p. reiron M. 27, 54; f>. sverifoa S£. 46, 7; {d.
unbulfjon Mc. 7, 26; |>. vaurts R. 11, 18; £>os
bokos k. 10, 10; J>. mahtcis Mc. 6, 14; £>. ma-
nageins L. 9, 11. 18; p. unhul£>ons Mc. 1, 34.
L.8, 38; p. veitvodif)os Me.14,56; })aim bokom
k. 7, 8; p. manageim M. 11, 7; {>. miliulfjom
Mc. 3, 22; pos anabusnins Mc. 10, 19. L. 18,
20; {:>. bandjos L. 8, 29; f>. bokos L. 4, 17.
20. th. 3, 14; Jx managcins M. 9, 36; J>. nau-
dibandjos Mc. 5,4; fiata arbi Mc. 12, 7. £.
20, 14; p. balsan J. 12, 5; ]\ barn Mc. 5,39.
40. L. I, 44. 80. 2, 40; £. bimait /T. 7, 19;
{). daur M. 7, 14. J. 10, 9; p. faurafilli tf. 7, 19;
1>. fraiv Mc. 4, 27. L. 8, 11; {>. hulistr k. 3,
16; {3. leik J. 6, 63; f>. mel Mc. 1, 15; J>.
qif^lo *&. 40, 16; f.. riqiz M. 6, 23; f). skip
J. 6, 21; ]>. {jrutsfill Mc. 1, 42. L. 5, 13; p.
vannl Mc. 4, 15. L. 5, 15. J. 14, 24. 18, 9;
J->. vaurstv TVeA. 6, 16; Ji. veinatriu ,/. 15, 5;
J)is balsanis Mc. 14, 4; p. hlaivis M. 27, 60;
p. leikis A'. 12, 15. 16; p. vaurdis Mc. 4, 17.
10, 22. L. 1, 2. J. 15, 3. 20; p. vitodis A?. 7,
3; k>amma ahsa 31c. 4, 28; p. ansa L. 6, 42;
{). badja L. 5, 19: f>. balsana L. 7, 38; p. fair-
gunja Mc. 5, 11. 9, 9. X. 8, 32; p. blaiva Mc.
16, 2. !n J. 11, 38; p. leika AT. 12, 15. 16.
k. 5, 6. 8. (?. 6, 8. f.. leina Mc. 14, 52. 15.
46; p. razna M. 5, 15; p. skipa Mc 1, 20.
[>atn.
359
L 5, 3; {'• soaiskuldra J. 9, 0; {). toja k.
7, 11; [>. valin Mc. 1, 10; j). vaurda Mc. 9,
32. />. 2, 50; J>. vaurstva Nell. 5, 16; J>. vrh.sa
l/r. 8, 20; ]>ala andbahli C 4, 18; I>. badi
3/c. 2, 4; f>. bam Afc. 5, 41. /,. 1, 59. 2, 10
27; \>. fani J. 9, 0. 14; |->. blaiv Mc. 10, 5;
|). leik M. 27, 58. 59. Mc. 15, 45; [». nut C.
4, 5; I>. silubr L. 19, 15; {->. skip M. 8, 24.
J. 0, 22; |>. [«'ih.s ft 13, 11; I>. nbil J. 18,
23; l>. vaurd Mc. 1, 45. 4, 16. 19. 20. 33. 5,
30. 8, 32. 9, 10. 14, 72. L. 2, 17. 8, 12. 13.
15. ft 10, 8. T. 1, 15. 3, 1. 4. 9. t. 2, 11.
Seh. 5, 13; I), vito^ J. 7, 19. G. 4, 21; |m
augona J. 9, 10; f>. lamba J. 10, 3. 4. 8; f>.
skohsla /If. 8, 31; {>. vaunla J. 0, 63; btW
lambe J. 10, 7. 13; f>. skipe L. 5, 3 ; {•>. vaurde
■/. 7, 40; Jiaim lambain J. 10, 12; {>. silubram
M. 27, 5; {>. vaurstvam J. 10, 37. MA. 0, 14;
|>o augona J. 9, 21; {■>. Iiarna iV/c. 10, 14. L.
18, 16; J>. lamba J. 10, 12. 15; f>. skina L. 5,
U; j>. sveina Mc. 5, 12. 13. 14. 10. L. 8, 33;
\\. vaunla J. 14, 10. 17, 8; J', vaurstva J. 5,
30. 14, 10. 12. 15, 24. Sk. 47, 12. 14; dock
stt'/it ouch in slaila jiamm.i, h> toi y.arccXviucTi
L. 2, 7; «'.v /V7(// im Griech. tier Artie, in:
[laninia. fairhvau C 2, 20; J>aim aggiluni T. 3,
10; so suuja J. 18, 3S; [io galiugaguda, ti&whi-
thvrov A'. 10, 19. 20. — b) Wmrdm xtrei odcr
me/ire von e'mander miabhiinr/it/e Sttbst. tliircli
jail vrr/.nii/ift. so niril a) trie ioi (Iriecll., tier
Artie, ii/irrall hiiniii/i/'iii/l Gr. 4, 389: ]>ai fa-
reisaieu jah jiai bokarjos Mc. 7, 5; J'ai farcisaieis
jah J>ai aiiliuniistaiis gudjaiis J. 7, 32 ; ]'ai auhu-
mistaus gudjans jali jiai farcisaieis J. 11,47; |>ai
auliiiiiiistans gudjans jali alia mi gafatirda Mc.
14, 55; — i) cr stelit im Goth, //loss bei tlem
ersten: {>ai liokarjos jali farcisaieis Mc. 2, 16.
L. 5, 21. 6, 7; j>ai bokarjos jali giidjane auhu-
mistans Mc. It, 18; fiai auliumistaiis gudjans
jab bokarjos L. 19, 47; \>i\ bokarjos jab auhu-
mistaus gudjans L. 20, 19; f>ai maislans guil-
jans jab andbahtos J. 19, 0; |>ai gudjans jali
bokarjos ini{> jiaini sinistam h. 20, 1; |>iie fare/
saic jab llerodianc Mc. 12, 13; |me reikc jali
fareisaie Sk. 52, 9; fraui ( > .i i 1 1 1 gudjaiii jab sinistam
M. 27, 12; fiaim ufargudjam jab bokarjam Mr.
10, 33; so usslass jab libains J. 11, 25; |><>
Jieihsa jab niela Tit. 5, 1. mid [>ai aiihiimistans
gudjans jab bokarjos jab sinistans Mr. II, 2/ :
Train [>aim aubiiinistam gudjaiii jab bokarjam
jah sinistam Mc. 14, 43: und bei rertchif
denem Genus: sa vigs jab sunja jab libains J.
14, 6; |)iiai vaurtsai jab smair|)ra alcvabaj;-
mis R. 11, 17; {laini unqenidam jab viduvoni
K. 7,8;— •/) er tteht im Goth, bloss bei
dem itrcilen: hansa jab sa fmsundifajis jab and
babtos Judaic J. 18, 12; aubiiniistaus gudjans
allai jab fiai sinistans jah bokarjos Mc. 14, 53 :
— S) er steht bei tlem ersten und xweitcn: J>aim
sinistam jah £>aim auhumistani gudjam jab bokar-
jam Mc. 8, 31; — t) er steht im Goth., icie
im Griech., mtr bei tlem ersten: £>iic bokarjc
jah fareisaie M. 5, 20; ]>izc gudjanc jab farei-
saie J. 18, 3; Jiaini inotarjani jah fravaurhtaini
Mc. 2, 16. L. 5, 30; I>aim sinistam jah bokar
jam Mc. 15, 1; Tiaim Nafagrara jah unscljain L.
6, 35; £>aim aiibumistam guiljain jab faroisaiuni
J. 7, 45. Sk. 51, 5; Jiaim failnifrikain jah vil
vain K. 5, 10; mill liei rersr/tivdriiein Genus:
Jiizai mauascdai jab ag-ilum jah nianiiam K. 4,
9. — c) 1st tin Genit. com Sudst. ii/iliiiiii/ii/.
so koiimifii fiir tint Artie, f'o/i/etitle Fiille for :
re) sa [liudaus ludaic, o (iaOlkti>$ ttOv ' li)Vi)aiwv
Vc. 15, 26. 32; so: la brunna bloj'is iios Mc.
5, 29; sa hlaifs ^u|.s J 6, 33; sa hiaifs libai-
nais J. 6, 35. 49; sa runs bloj/.is izos L. 8, 44.
sa smalista anaustaule K. 15, 9i sa Minus fra-
lustais J. 17, 12; sa sunns mans L. 5, 24. 6,
5. J. 12, 34; sa Minus Marjins Mc. 6, 3; sa
vciba gnpis L. 4, 34; sa vilja incinis bairtins /»'.
10, 1; J}is sunaus mans J. 6, 53; £>is faura
ma[)lcis synagogcis, tov ('.oyiavvctyioyov L. 8,
3ti0
{inti
49; hanima reikistin unhulbono iWf. 3,22; Jiauima
ve<>a vatins L. 8, 24; bana akr kasjins 31. 27, 7;
F>ana sunu mans 31c. 14, 62. J. 8, 28; bana piu-
dan Iudaie jVc. 15, 9. J. 18, 39; bai fraujans J^is
L. 19, 33; f">ai fruniistans manageins L. 19, 47;
T>ai sinistan.> manageins 3f. 27, 1; bai sunjus
biudangardjos 31. 8, 12; f>ize reikjane Iudaie
AWt. 6, 17; jjaiin dagain Iohannis 31. 11, 12;
jians fijands galgins Ph. 3, 18; bans brinstiguns
silubrinaize, r« tqiccxoitu aoyinia 31. 27, 3.
so dvali]>a g»J>« A'. 1, 23 ; JMzai mikilein gu{>s
]j 9. 43; bo miton li.iirlins ize X,. 9, 47; in
ho liairda svcine 31. S, 31; ^ata faiiragaggi ru-
nos E. 3, 9 ; £>ata vaurd Ksaeiins praufetaus J.
12, 38; bal» vaurd galgiiis A'. I, 18; b' s beislis
i'areisaie 3/<\ 8. 15; f>is leikis lesuis 31.27,58.
31c. 15, 43; bi bamma tvaandvairbja atlins jab
stinaus Sk. 45, 8; af fiaiiima vitoda abins R. 7,
2: bata bavi baibjos 31. 0, 30, bata mel niub-
srinais jjcinaizos L. 19, 44 ; in fiata svumsl Si-
loamis J. 9, 11; ]>ata unmabteigo vrtodis R. 8,
;>: ho analaugnjona bairtins is A. 14, 25; bo
bariia leikis R. 9, 8; }>o launa fravaurbtais R.
(i. 23; bairn analaugnjam aiviskjis A. 4, 1; bo
svesona leikis /'. 5, 10; \>o vanrda anstais L. 4,
't') . — ft) sa atta {lis barnis, 6 rrar>)o tov nai-
Siov 31c. 9, 24; so: sa frauja bis \einagardis
/,. 20, 13; sa sunns j^is {n'ujieigins 31c. 14, 61;
]>ana altan \ihos maiijos L. 8, 51; bize skalke
]->is maistins gudjins J 18, 25,- so managei }>ize
Idaibe Sk. 50, 1 ; bo dvaliba \>hos vailamerci-
nais A. 1, 21. — y) sa reiks bis fairlivaus, 6
rifl/tov tov xoofto*) tovtov J. 12, 31. 1G, It;
so: Jiai sunjus bis aivis L. 16, 8. 20, 34; J)ize
sinonje b' s "> ans J; l&i '~ ; I 1,1 '" 1 '" )ram b' s
fairlivaus A'. 5, 10; bah* mans Jiis kunjis L. 7, 31 ;
]>i ]>izai aldai |iis aivis /^. 2.2; — S) so usvalteins
|iis raznis, to (fitypa tfe or/.iag iy.iii'ijg L. 6,
49; — i) b anl,na stoniin pUos hvoftuljos, ravrf;
Tii vnoOtaSU Tt\g xctvx'jOKog k. 9, 4. 11, 17; —
, -> us jiamrna !»ika daubaus b' s ; &< TOV awua-
rog toil davitrov tovtov R. 7, 24; — j/) bans
Staifanaus gadaukans, tov ^Tirf.avu oixov A. 1,
16; so: }>ana bize laisl Sk. 40, 19; b'zos anbaraizc
usdaudeins A\ 8, 8; b° *Hai«e izvara ufbausein
k. 7, 16; — &) bo ufarassau mikilon b's kimh-
jis friabva, Ti]V VltfpftctkloveaV Ti\g •vdjan.ii
ccyo.nijV E. 3, 19; — /•) bis fairhvaus sanrga,
j; tov xoapov ).vnrj I;. 7, 10; so: bis anha-
mistins gudjins skalk J. 18, 10; in bizos mana-
sedais libainais J. 6, 51; bizos manasedais ussau-
nein S/;. 37, 9; — x) svistar |ais danj>ins, 7,
adtlffi] tov Tti'/vijXOTog J. 11, 39; so: af sta-
biin J^is fairlivaus G. 4, 3. C. 2, 20; gard j>is
fareisaiaus L. 7, 36 ; in razna J^is fareisaiaus L
7, 37; af biuda bis gabeigins L. 16,21; in garda
bis aubumistins gudjins 31c. 14, 54; in robsn
bis gudjins J. 18, 15; in gard \)h synagogafadis
31c. 5, 38; frauja Jjis veinagardis 31c. 12, 8.
L. 20, 15 ; akranis b' s veinagardis 31c. 12, 2.
L. 20, 10; in usstassai J^ize usvaurhtanc L. 14,
14; gaidva [>ize \cibane k. 9, 12; <laura {jizos
baurgs L. 7, 12. vaurstv bizos manasedais J. 1,
29 Sk. 37, 14; daunais {jizos salbonais ./. 12,
.3; miluks bis avebjis A. 9, 7; attan Jais barnis
31c. 5, 40; at iddaljin J)is fairgunjis alevabaginc
L. 19, '67: <lu daura bis blaivis 31c. 15, 47.
us daurom })' s blaivis 31c. 16, 3, — /.) Iiuhal>
bis fairlivaus, to ifwg tov xoouov tovtov J.
11, 9; so: bairn gakust Jjis andbabtjis /.-. 9, 13.
andbabti |)' s gudjinassaus k. 9, 12; — u) mana-
gei blxos baurgs, oy'/.og Tr t g rzc/.tojg L. 7, 12 ;
so: und anbmisto b' s fairgunjis h. 4, 29. — 4'
be.i Adject.: a) das Adj. sleht alleln: sa audaga
jab ains mableiga T. 6, 15; s. blinda 31c 10,
51; s. dauj.a J. 11, 44; s. dumba 31. 9, 33, s.
s. frumista 31c. 12, 20. L. 14, 18. 19, 16. 20,
29; s. gabeiga L. 16, 22; s. jubiza L. 15, 12;
mabteiga L. 1, 49; s. maiza R. 9, 12; s. m."n-
niza 31. 11, 11; s. skajjula C. 3. 25 ; s. svaleiks
k. 2, 7 10, 11. Gr. 3, 49; s. |>iuj>ejg* /•• M
31 ; s. in leitilamma pntriggva L. 16, 10- *. veilia
|,at;i.
;m
Mc 1, 24, |>i* blto4inc Mc. 8,23) [>. wucljins
E. 6, 10; J).-mii]],i liliinlin J 9, 6. 17. 11, 37;
[). frimiisliii L. l(i, 5; [> mabtrigin E. 3, 20;
|>. minniziii A'. 9, 1; |\ s v.i l<i kanini;i A'. 5, 11.
& 2, 6; j>. nnlrdin L IB, 22. b. un.sdjin M.
5, 39; l>ana blindan Mc. 10, 49; b, mleijLaea
K. 5, 4. /.. 12, 2. 0. 6f. 0, li J>. svinj.an Mc.
3, 27; 1>. ..bilan A.'. 5, 13; {.. vodan Mc. 5, li.
16; |.ai anl>arai Th. 4, 13. 5, 6. T. 5, 20; 1>.
blindans M. 9, 28; \\ fravanrlitans L. 6, 32.
33; J). garaibtans M. 25, 40; b, brainjabairlans
M .0, 8. Sk 48,20; ]». managans Af. 10, 17; b.
maiiagislans A'. 1"), ; |>. mikilan.s iWc. 10, 42;
| sinistans Mc. 7, 5; {). unbailans A. 5, 31;
() vcibans /:. 13, 12; jiize airizanc L. 9, 8. 19 ;
I. frodane A'. ,1, 19; J.. kitilane Mc. 9, 42; b.
stnistane Mc. 7, 3; b. snuiranc A'. 1, 19; b.
|iarbanc J. 12,6; b. unlcdanc G. 2, 10 ; ['. vei-
lianc, ccyiwv Lb. ad E. 3, 8; baim airizam M.
• j, 21. 33; b. (Yumislam Mc. 0,21. {■. galivair-
bam Si. 48, 18; b. liugom liaftam A'. 7, 10;
[>. biminakundam A'. 3, 10. 6, 12; b. maistam
.'Wc. 0, 21; \>. inanagam A'. 10, 33; b. svaleikaim
A'. 1G, 10. </z. 3, 12;*b. unledain J. 13, 29;
j>. nnmabtrigam A'. S, 9. 9, 22; J), veibam K.
10, 1. 15. k. 1, I. E. I, 1. 2, 19. 3, 18. 6,
18; |>. vitodalausam K. 9, 21; bans daubans
.V. 8, 22. L. 9, 60; b. fravaurbians T. 5, 20;
J), grindafrabjans Th. 5, 14; b. siukans A. 10,
9, Th. "). 14; b. svalcikans A. 10, IS. /'//. 2,
29; b. ]>arbans L. 9, 11; b. uimalassans Th ■">.
14; b. iiiilcdans Mc 14, 7. J. 12, 8; f>. veibans
k. 8, 4. E. 1, 16; I>izos aubjons G. 4, 27,
balm qibubaCtom Mc. 13, 17; Lata and\air£>o
hveilahyaub /.-. 4, 17; J>, divano K. 15, 53. /'.
5, 4; b, galeiko G 5,21; 1?. hauho A. 16, 15;
b. managizo AA 5, 37; b. biubeigo A*. 7, 13; b.
unmahteigo L. 18, 27 ; b. vraiqo A. 3, 5 ; b. vul-
bago A\ 3, 10; bamma framabjin A. 16, 12; b.
ubilin jtf. 5, 37. 0, 13. th. 3, 3; b. unseljin J.
17, 15; bata anavairbo J. 16, 13; {;> aiulanci{)0
k 2, ; . J., aabar k 13, 11. £. 0, 10. PA 3, 1
4, 8. f& 3, 1 1 1>. frunio G 4, 14; |.. godo k. 13.
7. G. 6, 9; 1>. iivar L. 10, 12; ]>. samo £.
/'/(. 2,2; ]>. |)iii])(i-o A. 7, 13; j». vi{iravair|>o
G. 2, 7; ]>o alj.jona k. 5, 17; j>. svalcika K. 7,
18; J)ize anavairjiane C 2, 17. Sk. 4.";, 0. (aim
svaleikaim A'. 7, 15; |)(> almiciiion.i E 0, 12'; \>. alia
A' 4, 15. C. 3, 8; b. sainona / J /i.3, 1 ■ j'. scina I'h
2, 4; ]>. nal«ka G. 5,23; p, uuliiibona A*. 9, 23.
— 6,) S<e/i< 6ct dem Adject, das Stdtst., zu dem es
f/chorl, so enjeUcn sich filr den Artie, folgende
Ei'dle Gr. 4, 528; it) (a ubila ba^ms. to ate
ttouv divdnov M. 7, 17; so: fa anbar maiina
K. 15, 47; s. aubiiinisla gu'lja, 6 do/iiQtvg Mc.
14, 60. 61. 63. J. 18, 19; s. fruma manna A
15, 47; sa garaihta staua (.4,8; s. jubiza sunn-
L. 15, 23; ains jab s. sania abma A'. 12. ll;
s. nnnaahteiga bio{>ar A. S, 11; s. veiha abma
Mssm. ad Sk. 44, 25; s. innuma sc. manna k.
4, 10; s. muldeina sc. manna A. 15,48; S. niuja
sc. Mia^a Mc. 2, 21. A. 5, 36; s. ufarbimina-
kunda sc. manna K. 15, 48; pis audagins gubs
T. 1, 11; \). auliiiiiii^tins gudjins, Toil ct()}(llo£to$
Mc. 14, 66; \>. mikilins ]>iudanis M. 5, 35: n>
\istai {». viljscis alcvabagmis, iy. xfjg XOta (fiatr
ayoit'/.cctuv I>. 11, 24; ]i. airjjcinins sc. man»
A'. 15, 49. ]>. biininakuiidins sc. mans K. 15, 49.
bamma aftumistin slada L. 14. 10; {>. frumistin
daga Mc. 14, 12. Ji. inqvmin mami A'. 7. 22.
]>. niujiii maun E. 4, 23; \i. rcikislin gudjin.
toj air/lioti J. IS, 22. {>. samin abmin /.. 12,
18; |>. §j»edistin daga J. 0, 44. 54. 11, 24; in
{>. anavairjiin sc. aiva E. 1, 21; J}, fairnjin sc.
snagin Mc. 2, 21. L. 5, 30; f>. niujin sc. sna-
gin L. 5, 36: }>ana anavairpan dom i» Sk. 40.
7; {>. aiidajabtan ahman Sk. 40, 21; f>. faini
jan mannan C. 3, 9". {). minnistan kintu M.
5,26; \>. saman aliman galaubcinais it. 4, 13; b
siukan skalk L. 7, 10; p. svaleikana mannan
k. 12, 3; b. baurnciuan vaip J. 19, 5; f>.
}>riiljan dag M. 27, 64; b. veihan abman, TV
46a
362
[>ata.
7tvii{ia to ayiov E. 4, 30; fjai anfaarai mans
oi komoi rwv av&Qtonwv L. 18, 11; f>. auhu-
mistans gudjans, oi aQ%UQiiq Mc. 15, 1. 3. 10.
11. 31. J. 12, 10; f>. svaleikai galiugaapaustauleis
k. 11, 13; \>. muldeinans sc. mans K. 15, 48;
f>. ufarhiminakundans sc. mans K. 15, 48; [jize
veihane aggele L. 9, 26; f>aim samam laistim
k. 12, 18, J>. unhrainjam ahmam L. 4, 36; du
J>. unmahteigam jah halkam stabim G. 4 , 9 ; £>.
vciham brofirum Th. 5, 27; £>. veiham is apau-
slaulum £.3,5; Jaans ubilans vaurstvjans Ph. 3,
2; so aiveino libains J. 17,3; s. mauagfalfjo han-
dugei E. 3, 10; s. niujo triggva K. 11, 25;
s. speidizei airzi]pa M. 27, 60; in [jizos and-
vair£>ons [jaurftais K. 7, 26; f). fairnjons trigg-
vos k. 3, 14; \>., sei ist in [jus, unliutons ga-
laubeinais t. 1, 5; £>izai godon airjaai L. 8, 15;
[>. hailon laiseinai 71 6, 3 ; f>. frumein sc. airzi-
£ai itf. 27, 64; [do afgudon haifst Sk. 44,
22; [). ahmeinon daupein SA. 41, 20; [j. garai-
don garehsn Sk. 38, 9; f>. garailiton staua J. 7,
24; [5. godon baifst T. 6, 12; J>. ingardjon is
aikklesjon 6'. 4, 15; [j. leikinon us varabai ga-
baurjs Sk. 39, 12; \>. paurpurodon vastja J. 19,
5; [a. samon friafjva Ph. 2, 2; [j. sanion frisabt
/'. 3, 18; f>. samon haifst Ph. 1, 30; [j. samon
usdaudein k. 8, 16; f>. veibon baurg iW. 27, 53;
{}. veibon jab himinakundon gabaur[j Sk. 40, 2;
J). vif)ravair£>on bairn L. 19, 30; }>izo samono
[julaine k. 1, 6 ; [jaim anjaaraim baurgim L. 4,
43 ; [jos dvalons jah untalons soknins t. 2, 23 ;
J)ata diupo unledi ize k. 8, 2; J), niujo vein L.
5, 37; [>. samo bulislr X". 3, 14; [j. fairnjo sc.
vein L. 5, 39; [jamnia anavairjjin hatiza L. 3,
7; f>. godin andahaila 7". 6, 12; f>ala anasiunjo
vato Sk. 40, 21; [j. fairnjo beist K 5, 7; f>.
godo anafilh t. 1, 14; f>. godo andahait T. 6,
13; J>. godo drauhtivitoja 7'. 1, 18; \>. samo
andalauni A. 6, 13 ; £>o meina sc. lamba J. 10, 14 ;
Jsize svaleikaize barne Mc. 9, 37; \>. framajjjane
sc. lambe J. 10, 5; {io svesona lamba J. 10, 3.
4; £>. usveibona lausavanrdja t. 2, 16; [j. ns-
veihona spilla T. 4, 7; f>. veihona vaurstva SA\ 47,
23; — /?) ahma sa unhrainja , to TtVivuu to
axa&aQTOV Mc. 1, 26; so: sunus is sa aljjiza
L. 15, 25; hairdeis s. goda J. 10, 11. 14; lei-
keis s. liuba C. 4, 14; sunus mcins s. liuba Mc. 1,
11. 9, 7. 1/. 3, 22. 9, 35; ahma s. veiha L. 3,
22. J. 14, 26. (nviifia ayiov) J. 7, 39; gujjs [>!s
hauhistins Mc. 5, 7; in aiva [jam ma anavairjjin
Mc. 10, 30; in spedislin daga |>. mikilin duljoais
J. 7, 37} mis J>. undarleijin £. 3, 8; ahmin J>.
unhrainjin i»fc. 9, 25. L. 8, 29. 9, 42 ; ahmin \>.
veihin L. 2, 26; ahmin gahaitis £>. veihin E. 1,
13; sunu scinana }>ana frumabaur X. 2, 7; sunu
meinana f>. liuban L. 20, 13; hlaif unsarana \>.
sinteinan M. 6, 11; hlaif f>. sunjeinan J. 6, 32;
jus Jjai ahmeinans G. 6, I ; ahmans [j. unhrainjans
Mc. b, 13; fimf hlaibam . J>aim bariteinam Lb.
ad J. 6, 13; izvis \>. gabeigam L. 6, 24 (Hhn-
lich izvis Jjaim Jaiudom R. 11, 13); ahmam p.
unhrainjam Mc. 1, 27; aggilum p. veiham Mc.
8, 3S; hi izvis Jians liutans Mc. 7, 6; faur bro-
{iruns meinans Jd. samakunjans /•'. 9, 3; haodm
is so taihsvo L. 6, 6 (iihnlich £>ivi so daura-
vardo J. 18, 17; paska s. duljis ludaie J. 6, 4:
dulfis ludaie s. hle^rastakeins J. 7, 2); in izvarai-
zos ga])laihtais jah naseinais Jiizos vaurstvei'ons
k. 1,6; ana airjjai [>izai godon Mc. 4, 20; vastja
[jo frumiston L. 15, 22; alh [j. handuvauriilon
Mc. 14, 58; haifst [j. godon I. 4, 7; haim h.
vi[>ravair[jon Mc. 11, 2 (ahnlich ufar ma rein
Jjo (lalcilaic J. 6, I); fravanrhteis izos [^os ma-
nagons L. 7, 47; anabusne [jizo minnistono M.
5, 19; veilios bokos Jjos mahteigons t. 3, 15;
vein [>ata niujo Mc. 2, 22; veinatriu Jj. sunjeino
/ 15, 1; augo ])cin Jj. taihsvo M. 5, 29 (iihn-
lich vilofj Jiata Mosezis J. 7, 23); us leika fjamma
ainamma K. 12, 12; in fon Jjata aiveino M. 25.
41 ; riqis p. hindumisto M. 8, 12; auso fj. taihsvo,
TO wtwv Mc. 14, 47; — y) in fjamma daga
uhilin, kv tJ, rj/xtQa t/} TiovijQa E. 6, 13; —
potu.
<)) so laueino so nitijo, i) SiSa^i) »'; xaivt) Mc.
1, 27; — .'i l>:tn:> fairnjan mi.iiih.mi fana riurjan,
tov na/.aiov aviTQunov rov rf&ti(j6fitvov E.
4, 22; — £) fana saman nial atiniciiian, to avro
■inuiuu nvev/ttftUtdv K. 10, 3; so: fammi and-
vairfiu aivin uhilin G. 1, 4; faim limf hlaibam
bariteiaam Sk. 50, 20; fata samo dngk thmeino
K. 10, 3. — 5) bet Zahlwbrtern Gr. 4, 958:
a) das Zahhcort ste/it allein: fans tvans, rovg
Siio E. 2, 25; so: us faim train Ph. 1, 23;
fo tva Mc. 10, 7; fans bans E. 2, 16; fo La
£.2, 14; fai sibun Mc. 12, 22. 23. L. 20, 31. 33;
j>ai niun L. 17, 17; fai faihun Mc. 10, 41;
faim ainlibim K. 15, 5; fai tvalib L. 8, 2. 9,
12; fize tvalibc Mc. 14, 10. 43. J. 6, 71; faim
ivalibim Mc. 4, 10. 11, II. J. 0, 67; J>ana
ivalif Mc. 6, 7. 9, 35. 10, 32. L. 18, 31;
|>ai sibuntchniid L. 10, 17; fai niunteliund jah
niun L. 15, 14; dock faihun fai Lb. ad L.
17, 17; — b) bet einem Subst., zu dem es ge-
hbrt: fans sibuu hlaibans, rovg Ititu uqtovs
Mc. 8, 6. 20; so: fans fimf hlaibans Mc.S, 19.
L. 9, 16. Sk. 49, 17; fans tvalif apuslauluns
/> 9, 1 ; fans tvans vairans L. 9, 32 ; fos tat-
hun dailos L. 19, 24; od. ha fo skipa, aumo-
THja ret nloiu L. 5, 7. — 6) vor Adverb, od.
adrerbiellen Ausdriicken Gr. 4, 448: a) ohne
Stibsl. : sa -, -: sa G. 4, 23 (auch sa afar mis,
oniata fiov Mc. 1, 7); fai Mc. I, 36. 2, 25. 3,
8. 4, 10. £. 8, 12. 13. 45. 9, 32. Tit. 1, 10.
(OVTOt ol) ft. 11, 24; fize L. 6, 17; faim i»/.
25, 41. 26, 71. K. 9, 20. C. 4, 5. T. 3, 7; fans
:tfc. 5, 40. K. 5, 12. 13. 9, 20. k. 1, 4. G. 2, 12.
4, 5, fata Mel, 18. Z,.5,36. K 13, 10; famma
A. 5, 16; faim J. 8, 23. k. tl, 30. PA. 3, 14; fo
L. 10, 7. k. 10, 7. 11, 28. E. 1, 10. C. 1, 20.
Sk. 43, 8. 47, 5; — 6; *<<?/<£ «n Sm6j<. dabei,
so tjeht dieses a) ohne Artie, voran: atta izvar
sa in himinam, 6 fmr»;(> ifiuJv 6 iv roig ot()«-
voig M. 5, 48; *o: sa M. 6, 14. 26. 32. Mc
11, 25. G. 2, 3; fis tf. 5, 45. 7, 21; famma
jtf. 6, 1. 6. 18. L. 6, 42 J. 12, 21; fana M.
5, 16; fai ft. 9, (i A'. 15, 23; auch a^iljus
f ai in himiiiani , Ixyytkoi iv rots ovoavolq Lb.
ad Mc. 12, 25; daufans fai in Xristau, oi
vtxool iv XytoTto Th. 4, 16; fize L. 1, 70.
faim M. 5, 15; fans L. 5, 9; hvoftuli so dn
Teitau od. so fram izvis k. 7, 14. 9, 3; fizos
T 4, 8. t. 1, 1; fizai R. 8, 39. k. 5, 2. 11,
3. T. 1, 14. 3, 13. t. 2, 1; fo Mc. 6, 11 R.
9, 30. /'A. 3, 9. C. 1, 23. i. 3, 15; fos Mc.
13, 25; faim G. 1, 22. Neh. 5, 17; fos ft. 7,
5; fata Af. 6, 23. L. 8, 15. /•. 1, 18; famma
L. 17, 24; fata L. 17, 24. A. 16, 1; f o L.
19, 42; a Maize fraive fize ana arfai Mc. 4,31.
faim T. 6, 3; — ,i) das Subst. sleht zuletzt:
sa us izvis skalks, o *'£ iuwv dovlog C. 4, 12:
so: sa A. 4, 16; fai Mc. 4, 19. G. 1, 2; fiz<-
T 5, 23. Sk. 38, 15; faim £ 12, 11; fans R 11,
21. C. 4, 15; so ft. 7, 2. 10, 6. ft. 1,11. 7, 10.
S& 41, 15. 43, 11; f izos Ph. 3, 14. E. 2, 4. T.
4, 14; fizai 71 6, 3; fo K. 4, 11. *. 4, 10.
(fo ni managein meina) ft. 9, 2>); faim Mc. 1,
38; fos L. 9, 12. C. 2, 14; fata k. 9, 2; fis
L. 3, 1; famma ft. 8, 13; fo ana fotum cisarna,
rag n*8a$ Mc. 5, 4; — j') f o garaihlein us
vitoda, r>)v diy.aioavvijv ti)v ix rov vouov ft.
10, 5. — 7) vor Partic; a) das Partic. sleht
allein, or) das Partic. Pracs.: sa laujands, 6
novZv M. 7, 21; so: sa-s M. 10, 40. 41. 20.
(i8. Mc. 4, 3. 14. 14, 42. 44. 15, 29. L. 3, 11.
6, 47. 49. 8, 45. 9, 48. J. 3, 30. 6, 45. 8, 47
10, 2. 19, 1. ft. 9, 33. 10, 11. 11, 26. 12, 8'
13, 2. 14, 3. 15, 12. k. 1, 21. 4, 14. 7, 6. 9,
10. 10, 17. G. 5, 10. th. 2, 4. T. 2, 6. Sk.
43, 21; od. sa-a M. 11, 3. Mc. 11, 9. L. 7,
19. 20. J. 12, 13. k. 11, 4; fis -ins J. 6, 39.
40. 7, 16. 18. 9, 3. 18. A'. 10, 29. k. 3, 13.
7, 12. E. 1, 23. T. 6, 13. U, ft Sit 38, 14.
48, 1; famma -in J/. 5, 40. 42. Mc. 9, 23. L.
3, 11. 6, 29. 30. 10, 16. 14, 12. 31. 19, 24.
26. J. 7, 33. 12, 44. 13, 16. 16, 5. ft. 7, 4.
364
t>ata.
j, 11. 20. 13, 4. 14, 3. 14. K 15, 28. k. 5,
15. G. 1, 6. 5, 8. 6, 6. Ph. 4, 13. Sk. 41, 18. 45,
15 , {.ana- an M. 10, 28. 40. Mc. 9, 37. £ 9, 48. J.
6,' 35. 37. 12, 45. 48. 13, 20. 14, 21. R. 8, 37.
14, 3. A'. 5, 3. 8, 10. k. 9, 10; J>ai-ans M. 7,
13. 14. S, 33. 9, 12. 26, 73. 27, 54. Mc. 2,
17. 4, 18. 5, 14. 8, 9. 10, 23- 11, 9. 14, 70-
15, 29. £ 1, 66. 2, 18. 47. 7, 14. 25. 49. 8,
12. 16. 21. 34. 36. 14, 29. 18, 24. 26. 39. J.
6, 64. 7, 39. 9, 39. 40. R. 8, 5. 13, 2. K. 9,
24. 10, 18. 15, 18. 29. *. 5, 15. G. 1, 7. 2,
6. 4, 12. 5, 21. £ 1, 12. Th. 3, 5. 4, 15. 17.
T. 3, 13; auch ]:>ai mililondans, OTQurtvoutvoi
L. 3, 14; Jmc-ane M. 27, 47. Mc. 6, 26. 9,
1. 11, b. 15. 14, 47. 15, 35. £ 1, 71, 9, 27.
14, 15. J. 12, 2. 20. 13, 28. R. 10, 15. 15, 3.
/.. 11, 12. 12, 21. SL 45, 16. 48, 11. 51, 15;
auch [me ungalaubjandane, TOjV anluriuv K. 10,
27. k. 4, 4; ni ainshun ist £>ize afletandane, ovSiig
ioTiv og acpr/.tv L. 18, 29; f>aim-am M. 5,
44. 8, 10. Mc. 2, 26. 4, 24. 6, 22. 10, 13. 24.
14, 69. 16, 10. £ 1, 50. 65. 79. 2, 38. 6, 4.
26. 28. 33. 14? 10. 19, 24. J. 6, 11. 13. 8, 31.
K. 8, 1. 4. 10, 4. 20. A 1, 18. 14, 22. k. 2,
15. 4, 3. 10, 12. 13, 2. G. 2, 6. £ 1, 19.
Th. 2, 10. th. 1, 6. 10 T 2, 1. 4, 12. t.2,
14. 22. S£. 42, 7. 47, 17; niijj I?airo mif> imma
drobjandam, una twv avOTCtoiaOTtjJv Mc. 15,
7; £>aim migalaubjandam , roig amoroig K. 14,
22; £ans-ans M. 5, 44. 46. 8, 16. 10, 28. Mc.
1, 32. 3, 34. 6, 55. 11, 15. £ 6, 27. 28. 32.
19, 45. J. 17, 20. 18, 21. R. 10, 12. 12, 14.
K 1, 21. 9, 3. 11, 22. k. 5, 12. 10, 2. E. 6,
12. PA. 3, 17. Th. 4, 13. 15. 5, 12. t. 2, 25.
Sk. 38, 10. 42, 8; so-ei Mc. 11,1.0. £ 1,45.
G. 4, 27. T. 5, 6; Jiizos - eins G. 4, 27; £>o-
fiin Mc 5, 31; £>aia-o Mc. 7, 15. 20. £8, 14.
/,-. 3, It; £>o-ona A'. 13, 1. T. 5, 25; — #
,fos Part. Praet.: sa-a M. 3, 11. £ 3, 31. A.
2, 2. G. 4, 2^. 6, 6. Sk. 42, 16. 44, 9; f«s
-ins flf. 27. 9; J>ana-an G. 4. 29; Jjai-ans Jlfc.
4, 16. 18. 20. 15, 32. L. 6, 18. 7, 10. 19, 32.
Th. 4, 15; omcA £>ai gasailivanans, o'i ocr&ivTeg
L. 9, 31} |me-ane SA\ 43, 13; auch in Jiize
gavalidane , #«i roiig ixksxrixovg Mc. 13, 20;
Jiaim-am L. 14, 17. SA. 52, 12; auch {.aim
galaj^odam, airoig roig xhjTolg K. 1, 24; £>ans
-ans £ 4, 18. 19, 10; auch Jians gavalidans,
rovg ix'/.txTovg Mc. 13, 22. t. 2, 10; Jians ga-
validans seinans, xoiig kxXiXTovg avrov Mc. 13,
27; [>ans gavalidans seinans J>ans vopjandans du
sis, rwv txl.ixxwv avrov riZv ftoitiVTMV agog
avrov £ 18, 7; f>ata-o JV. 8, 17. 27, 9. Mc
5, 14. £ 18, 31; auch Joata gamelido, i, ygacfr,
J. 10, 35. 13, 18. 17, 12. R 9, 17. 10, 11. G.
4, 30; to ytyoauuivov rovro £ 20, 17; J>ala
gamelido £>ata qifiano, )) yga(fi] ?j Xiyovo~u Mc.
15, 28; f>amma-in £ 15, 4. k. 4, 13; £>ata-o
£ S, 34 35. 56. 10, 9. J. 12, 6; auch f^ata
gamelido, n\v ygaifijV tccvtijv Mc. 12, 10; fnala
anafulhano izvar, r>;i' TiuQaSoaiv Vfiwv Mc. 7.
9; £>o-ona k. 2, 18. C 1, 16; £>ize-ane L. 1.
45. k. 2, 18; J>aim-am Sk. 48, 10; ^o-ona
M 27, 54. L. 2, 18. 9, 7. 17, 10. 18, ^ 34; —
6) wacA einem Subst. ohne Art., a) vor einem
Partic. Praes.: sa-s J. 6, 41; od. sa-a 3f. 7,
13. 14. J. 6, 14. 51. 11, 27; auch aha sa uu-
galaubjandans, 6 avhg 6 UTuqzog K. 7, 14. 15;
lind Aipafras sa usdaudjands (ayon>i±outvog) C.
4, 12; I^is-ins k. 3, 7. G. 2, 20. £ 1, 11. 2.
2; [jamma-in £. 1, 9. 2, 14. 5, 18. E. 3, 9;
£ana-au M. 9, 8. £ 10, 11. J. 6, 27; }>ai-ans
Mc. 3, 22. J. 11, 31. 45; fjaim-am L. 20. 46.
SA - . 43, .3; fcrjans fians us liutein taiknjandans,
kyxa&tTovg vnoxQivo^tvovg L. 20, 20; qens so
ungalaubjandei, ?; yvi')) ij aTiioTog K. 7, 14.
£>izos-eins J. 11, 42; Jjizai-ein k. i, I. E. 3,
20. T. 1, 4; oac/t in gabaurjiai Jjizai liorinon-
dein, iv rf\ yivta Tavrti rij /.ioi%a"/Jdi Mc. 8,
38; J>os-eins R. 8, 30; {jizo-eino L. 16, 21;
Jjaim-eim E. 2, 6. Th. 2, 14; ^is-ins £ 4,
18; £>amma-in £ 18, 30. R 7, 23: in fpn
l>alaiu — [>atnli.
365
bad unhvapnando, ttg to nvQ to lioftiorov Mc.
9, 43. 45; [)aiin-ain L.7,32; — fi) tor einem
Partic. Praet.: sa-a J. 6, 51; punma in C. 3,
10; j)ana-an Mc. 16, 6; audi sliur ]>ana all-
dan, tov poayov xitv aixtviov L. 15, 22. 27.
30; marytre {ji»e gabraonidaiie, Caltnd.; \>hos
-ons £. 3. 9; ]mai-on 7y 3, 7; hmcA nii]> an-
stai Jiizai andbalitidon, oiiv t>i yaoiri Tcivrr) r7j
bictxovovuivij k. 8, 19. 20; bo -on k. 8, 1. G.
2, 9; j> os -ons M. 11, 23 ( |»ala-o L. 2, 21.
J. 15, 25. K. 11, 24. 15, 54; bata-o Af. 25,
41. Jfc. 4, 15; auch vaur'l bata vaurfiano, To
ot'itict tovto to yr/ovog L. 2, 15; /'enter nach
Mom. propr.: lolianncs sa daupjands Mc. 6, 14.
L. 7, 20. 33; ludas sa gab-vjands M. 27, 2. J.
18,2.5; Torlius sa mi-ljands R. 16,22; Gabriel
sa standamls L. 1, 19; Iohannis ]>is daupjandins
M. 11, 12. Mc 6, 24. 25; lohanne ]>am.na
daupjanditi M. 11, 11. L. 7, 28; loliannrn {>ana
daupjand Mc. 6, 28. L. 9, 19; und Areislarkus
od. Aipafras sa inif-iiraliun^ana C. 4, 10. Phil.
23. — c) nach einem Subst., ivelches den Artie,
tor sich hat, a) vat einem Partic. Praes.: sa-s
Mc. 15, 39; bamma-in He. 3, 3. L. 6, 8; bize
-anc Mc. 9, 42; baiin-am A. 1, 1. E. 1, 1; bans
-ans L. 9, 32: f>o-ona L. 4, 22. — (i) cor
einem Pardc. Praet.: bamma-in £.4,24; bana
-an J. 6, 27; {>ai-ans Af. 27,44; bizc-ane L.
14, 24; ,<>-<> Mc. 6, 2; J™ -on A. 1, S; ]>ata
-a L. 15, 6. — f/j Zwischen Artie, und Subst.
steht a) das Partic. Praes.: sa-s R. 10, 5; od.
sa-a /,. 19, 38; bis-ins J. 14, 24. A-. 13, 3;
|>anima-in T. 1, 12; j>ana-an Sk. 39, 7; bize
- ane ill. 27, 52 ; audi in }iiz<; ufsliupandane ga-
liugabrobre, ihec Tovg TTctougaxTovg yjtvdaSi?.-
cfovg G. 2, 4; bam ufar mikil visandain apau-
staulum, twv vniphav unoaroXiov k, 11, 5;
so -ei R. 7, 17; ]>aim-eiin L. 3, 7; f^os-eins
J. 6, 12. SA. 50, 16; baim-ani T. 1, 17; —
$ rfns Partic. Praet.: sa-a A/c. 15, 7; bana
fauragabaitanan aivlaugian izvarana lc. 9, 5; bize
nvalidane atjgilc, tuiv tx/.txuZv ayyilav T. 5,
21; in ]>izos unusspillodons is gibos, iti'i ry av-
tx3u}yrjT<u avroi Sttfttq Jr.9, 15; |>izai namnidon
bimait E. 2 , 11; f>0 ufarlaislidon gabt-in, TOV
civ^iyvinarov nkovrov E.3, 8; bi j>os gafulla-
vcisidons in uns \aililins L. 1,1. — tj das
Partic. steht ohne Artie, hinter einem Subst.,
welches den Artie, tor sich lint: |io us sis inalil
usgaggandcin Mc. 5, 30; f>ata vaurd rodi{> Mc.
5, 36. — 8) Per Artie, steht, wie im Griech.,
tor einem Subst. od. Prom, im (Jenit. Gr. 4,
441. 741: bai Jjiudo, oi i&vixoi M. 5, 46. 6.
7. Gr. 3, 4; und Jjala livcilos J>ci , tip boov
If, 9, 15; {>ata skaj>is, r;/i' nSuucn xavtrjvU.
12, 14; in paita altins meinis L. 2, 49: ni frajajis
J-aini gu{>s ak jiaim manne Mc. 8, 33; usgibi}>
bo kaisaris kaisara jah \>o yuj>s ^uj^a Mc. 12,
17. L. 20, 25; bo anl>araize />/«. 2, 4. — 9)
Per Artie, steht, wie im Griech., tor Wortern,
die nicht Nomina sind, und vor ganzen Worl-
terbindunijen : {>ala ja, to vai k. 1, 17. 20;
Jjata nu Sk. 37, 10; |»ata dn sitan, to xaOiacti
Mc. 10, 40; bata du frijon , to ceyartav Mc.
12,33; Jiata us daujaaim usstandan, to tx VlXQiZv
avaoTr/vcts Mc. 9, 10; Jsata faur ina \innan, ro
i'TXifj avroi niiayuv Ph. 1, 29; Jjata jabai ma-
geis galaubjan , to A Svvuaca nioTtvaat Mc.
9, 23; silbo Jjata bi guj> saurgan izvis, aiiTo
T<aro to xctrce {rtov hmt)&rp>ai i/pif k. 7,
1 1 ; Jaatufijjan usstaig , to di avi t Srj E. 4 , 9 .
].>ala auk ni liorinos , to ycco ov iioiytvoug R.
13, 9; bata livaiva vildedi hailan ina, to t'i av
&i?.ot XaXlta&at alrov L. 1, 62; {>ata hvarjis
Jau vesi , TO Tig civ ti'lj L. 9, 46; in jiamnia
frijos nclmindjan [^einana, *V rw ctyanijatig Tov
nhjaiov aov R. 13, 9.
I > . 1 1 a i n , /
. > v. aios.
[iatainei,)
[)at-)'st, v. Jiata.
|>atuli, n., (sab, to.; sob, f.), d. h. sa, so,
jiata mil dem Suffix uh Gr. 3, 26. 4, 445. Es
46 b
366
[>atei.
iibersetzt: 1) sah, isque: a) der, dieser, wie wir
es mit starker Betonung in den Anfang ernes
Satzes stellen, a) nach vorhcrgehendem Relativ-
satze: saei nu gatairi£> - sah (himugesetzt) minnista
haitada M. 5, 19; saei taujifj-sah (ovrog) mikils
haitada M. 5, 19; saei sandida mik atta, sah
(avxog) veitvodeif) bi mik oil. mis anabusn atgaf
J. 5, 37. 12, 49; saei sokciji-sah (ovxog) sun-
jeins 1st J. 7, 18; stains, £>ammei uskusun timr-
jans, sah (ovxog) varf> du haubida vaihstins Mc.
12, 10. L. 20, 17; saei inn ni atgaggif) - sah
(ixtivog) hliftus ist J. 10, 1 ; J>ammei ik haubifi
afmaimait Iohanne, sa ist, sah (ovrog) urrais Mc.
6, 16; saei aliis skamaijj sik meina, Jiiuih (tov-
xov) sunus mans skamaid sik L. 9, 26; Jianei
insandida jains, fiammuh (roirto) jus ni galaubeif>«7.
5,38; £>atei vas mis gavaurki, f>atuh (xavxa) rah-
nida in Xristaus sleifia visan Ph.3, 7; — ft) nach
einer anderweitig vorangegangenen nahern Be-
stimmung: sah (aixog) izvis daupeif) L. 3, 16;
sah (ovxog) baf> M. 27, 58; sah (ovrog) vair-
\>'\\> mikils L. 1, 32; Jiammuh (tovtw) daura-
vards uslukif) J. 10, 3; fianuh (xovxov) auk
atta gasiglida gnf> J. 6, 27; £>anuh (xovxov) nu
venja sandjan Ph. 2, 23; sob (xai avrq) and-
haihait L. 2, 38; soh (iy.uvij) gaggandei gataib
Mc. 16, 10; f>aluh (y.ai) ganah unsis J. 14, 8;
pizuh (tovto) auk jah bidjam izvaraizos ustauhtais
k. 13, 9; £>atuh (tovro) Abraham ni tavida J. 8,
40; fsatuh samo, to S' aiiro M. 27, 44. —
b) qui, too es st. isque sleht vor einem erklii-
rcnden Zusatze : sah (y.ai avrog) fauramafdeis
synagogais vas L. 8, 41; sah (y.ai avrog) vas
Samareites L. 17, 16; sah (xai avrog) vas faura-
mafdeis motarjc L. 19, 2; sah (og) atvaur-
pans vas du daura is L. 16, 20; sah nifijis vas,
avyyiVr^g iov Lb. ad J. 18, 26; fiizuh nanio
(xovvofia) Ioscf Lb. ad M. 27, 57; fwnuh (ov)
insandida Lb. ad M. 27, 57; fianuh (ov) in-
sandida Lb. ad Phil. 1 1 ; £>aih (o'i) gastofiun
iairra^ro L. 17, 12: Jiaihjsan (orav, qui quum)
ni gaschvun, drusun Mc. 3, 11; soh (avxrj) fra-
maldra dage managaize L. 2, 36; soh (jj) ni
afiddja L. 2, 37; f>atuh (o) jah andnemuja K.
15, 1. = 2) sah £>an, der nun, der ndmlich:
sah £>an (avrog) izvis daupci£> M. 3, 11. Sk.
42, 19; sah £>an siponeis (6 Si [iad-?ixr)g exei-
vog) vas kunj>s £>amina gudjin J. 18, 15 ,• sab
J>an skalks (6 Si Sovhog) ni visif) in garda du
aiva J. 8, 35; sah {>an haitans vas namin Mal-
kus, r,v Si bvofia tw Sov/.ui Ma?*%og J. 18,
1 1 ; sah f>an vas (t)v Si) sa Barabba vaidedja J.
18, 40 ; |>aif> - pan lipjus allai, xd Si uikt] Tidvxa
II. 12, 5. K. 12, 12; sob f>an gilstrameleins
(a'vri] ?) uxoyaaift'i) frumista varf> L. 2, 2; soh
pan (xai avtrj) viduvo L. 2, 37; soh pan (avrij
Si) ist so aiveino libains J. 17, 3; soh pan an-
dasahts du gasahtai varp Sk. 51, 11; patuh pan
otf. ^atuf>-j3an, rot/ro yaa J. 6, 40. 7'. 2, 3;
f>atuf> - J)an (to Si) usstaig hva ist E. 4, 9;
nammuli f>an ni frofi Neikaudemus Sk. 39, 14;
fialuli f>an (tovto Si) ainshun ni vissa J. 13,
28; f>atuh Jaan (tovto Si) qaf> J. 6, 6. 7, 39;
{jatuh £>an qifiands ataugida SA. 41 , 5 ; ]h>atuh
f>an insok kunnands Sk. 45, 5; J>atuh j>an qaj>
(ravxa Si tinwv) J. 7, 9 ; fiatuh \>zn allata (ra
■/a() Tldvra) in izvara A'. 4, 15; J>atuf>-|:>an
(xovxo Si) qa£> od. qifia J. 12, 6. 33. K. 7, 6.
k. 9 : 6; J>atuf>-£>an (xovxo Si) tauja #. 9, 23;
f>atuf>-J>an (xavxa Si) ni kunpiedun siponjos is
frumist J. 12, 16; f>atu]i>-f>an all (ndvxa Si
xavxa) vaurkeif) ains jah sa sama a bin a K. 12,
11; J)alu]> - J;>an all (raSs Tiavra) in izvaraizos
gatiinrcinais k. 12, 19; J>atu]a - Jian (tovto ydp)
izvis qi[->am Th. 4, 15; {iatuf)-|5an nu (tovto
oiiv) mitonds k. 1, 17; f>oh pan mif> baitrein
J)vairbeins rodidedun Sk. 52, 1.
!>atei, «., (saei, m.\ soei , f.) , rf. A. sa, so,
fiala ?»i7 (/e;« Suffix ei : is qui, dcrjenige ivel-
cher Gr. 3, 15. Es steht 1) /Br: oj og: sari
W. 11, 10. Mc. 1,2. 3, 19. 4, 25. 5, 3. 9,
38. 39. 40. 10, 29. 15, 42. 43. L. 1, 61. 2, 11.
frrtei.
Ml
5, 18. 21. 6, 16. 7, 2. 49. 8, 27. 9, 50. 14,
15. 16, 1. 17, 7. 31. 18, 30. J. 3, 26. 6, 9.
9, 24. 18, 13. 16. R. 8, 34. 35. K. 4, 5. 15,
10, k. 4, 5. 6. 13, 3. E. 1, 10. 14. Ph. 2, (i.
3, 21. C. 1, 8. 13. 15. 18. 4, 9. Th. 5, 24. th.
3, 3. T. 2, 4. 4, 10. Sk. 43, 5. 48, 4. 49, 3.
4. 50; 13; I>ix«'i M. 3, 11. Mc. 1, 7. £. 3, 16.
J. 6, 42. 10, 12. k. 8, 18. /'/*. 3, 8. Sk. 42,
17; £>uei unto, w ovoua L. 1, 27. 2, 25. 8,
41; od. f>iic /(. 8, 11 J f>aminei Mc. 6, 16. 11,
2. 12, 10. L. 7, 4. 43. 47. 8, 38. 15. 9. 17,
29. 19, 30. 20, 17. J. 3, 26. 5, 45. 6, 23. 7, 25.
11, 6. 13, 26. 18, 26. R. 10, 14. /-. 1, 10. 2, 10.
G. 1, 5. E. 1, 7. 11. 13. 2, 21. 22. 3, 12. 15.
4, 16. 30. 6, 16. Ph. 3, 13. C. 1, 14. t. 1, 3.
2, 26. 4, 15. Sk. 43, 6; ^ammci frcihalsa , T»j
iXtv&tQia 1} Lb. ad G. 5, 1 ; [>ammei sc. sku-
luj>, tu R. 13, 7; I^anci M. 11, 10. 27, 15.
Mc. 10, 38. 39. 11, 21. 14, 71. L. 1, 73. 6,
14. 7, 27. 9, 9. 17, 27. 19, 20. J. 5, 38. 6,
27. 51. 7, 29. 39. 8, 54. 9, 19. 10, 36. 11, 3.
12, 1. 9. 13, 23. 24. 14, 17. 25. 15, 26. 17, 3.
5, 22. 24. 18, 1. 11. R. 9, 18. 14, 16. K. 10,
lti. * 8, 22. 10, 18. 11, 4. G. 2, 4. 6, 15.
£. 3, 11. 6, 22. C. 1,28. 4, 8. 10. T. 6, 15. 16.
t. 4, 8. 13. Phil. 13. Sk. 48, 10; \>ni>\ Mc. 4,
16. L. 5, 10. 17. 29. 6, 17. 8, 13. 14. 9, 27.
10, 30. Neh. 5, 15. 6, 14. 17. Sk. 44, 24 {oi
mil. di verwechsell) K. 10, 17. Ph. 1, 16; J'i-
xeei R. 9, 4. 5. K. 15, 6. k. 11, 15. Ph. 3, 19.
4, 4. T. 1, 15. 20. t. 2, 17 mid so st. \Vnei
Lb. ad t. 1, 15; J>aimei Mc. 10, 40. L. 1, 24.
6, 34. 19, 15. J. 10, 35. R. 9, 5. K. 16, 19.
A-. 2, 3. 4, 4. G. 2, 5. 4, 9. £ 2, 3. C. 1, 27.
T. 6, 5; fwmoi jI/c. 2, 26. 3, 13. 13, 20. L.
5, 9. 6, 4. 13. J. 5, 21. 17, 6. 9. 11. 12. 18,
9. ft. 9, 24. G. 4, 19. Ph. 3, 18. T. 1, 20. 4,
3. Tit 1, 10. At. 45, 12. 49, 18; soci T. 3, 16;
und so riclleicht st. Jioci? Lb. ad C. 4, 16; Jii-
toiei Mc. 7, 25. J. 11, 2. E. 3, 7. C 1, 23.
25. 4, 3. th. 1, 5. T. 6, 10. t. 1, 6. 12. Tit.
I, 13; I>izaifi il/c. 4, 24. 10, 38. 39. 16, 9.
L. 6, 38. 8, 2. 19, 30. K. 7, 20. k. 1, 4. 7, 7.
9, 2. 10, 2. £. 1, 6. 2, 4. 4, 1. C. 2, 12 77,.
3, 9. T. 1, 19. 6, 12. t. 2, 9; in {maiei naht,
*V r>7 vvxri {, Lb. ad K. 11, 23; | <>. i M. 8,
4. Mc. 7, 13. 13, 19. L. 2, 31. 9, 31. J. 6.
14. 2L 8, 40. 17, 86. K. 15, 31. /•. 2, 4. 7,
12. 10, 13. 11, 4. 12, 21. G. 1, 23. £. 1, 8
6, 20. C. 1, 23. t. 1, 11. Tit. 1, 2; Jxuei Mc
15. 41. L. 8, 2; f>aimci Af. 11, 20. 27, 56.
Mc. 15, 40. E. 2, 2. r. 6, 4. \wzvl J. <i, 2.
k. 1, 6. </«. 1,4; od. \>aic L. 19, 37; ^atei
j*f. 10, 26. Mc. 4, 22. 31. 5, 33. 7, 15. 15,
46. L. 5, 3. 8, 17. J. 6, 13. 9, 7. ft. 12, 2.
G. 1, 7. 5, 19. E. 3, 5. 5, 5. 6, 18. C 1, 24.
28. 2, 14. 17. 22. Th. 2, 13. th. 3, 17. S 1,
II. 2, 10. Tit. 2, 1. Sk. 50, 2. 20; ?«»</ fatei
ist, o «m Afc. 3, 17. 5, 41. 7, 1 1. 34. 15, 16.
22. 34; Jiizei M. 6, 8. J. 13, 29. #. 10, 30;
f>ammei itfc. 2, 4. Z,. 1, 78. 4, 29. 5, 25. R.
7, 6. 8, 3. K. 7, 24. 15, 1. k. 5, 4. 11, 12.
21. 13, 10, E. 5, 18. Ph. 3, 16. 4, 10. C. 1,
29. 2, 19. 3, 15. th. 1, 11. 5T. 2, 7. S*.
52, 2; fatei jtf. 10, 27. 27, 9. 59. Mc. 2, 24.
4, 25. 14, 9. L. 2, 15. 50. 6, 2. 3. 49. 8, 18.
17, 10. 19, 21. 22. 26. J. 3, 31. 6, 37. 7, 36.
8, 25. 38. 10, 29. 12, 38. 48. 13, 28. 14, 24.
26. 15, 3. 20. 17, 4. 24. 18, 9. 32. R. 7, 15.
16. 19. 20. K. 4, 6. 7. 10, 15. 11, 23. 15, 1.
3. k. 10, 8. 11, 12. 17. 12, 6. G. 2, 2. 10. E.
1, 20. C. 2, 22. 3, 25. 4, 18. t. 2, 7. Sk. 44,
12. 49, 22; und fiir « M. 11, 4. Mc. 1, 44.
7, 4. 9, 9. 11, 23. L 7, 22. 10, 24. J. 8, 26.
10, 6. 11, 45. 46. 18, 21. k. 1, 17. G. 1, 20.
2, 18. 5, 21. Ph. 4, 9. C'2, 18. th. 3,4. Tit.
1, 11; auch all Jiatei, rrav o J. 17, 2; [>ati'i
sk u la ns sijaima, rce 6(pti).i^ictTC( >)uiav M.6, 12;
Jiatci .-.nafulliun mannans, tVTcihictTa civ&Qiomav
Mc. 7, 7; a6er Jiatei vinnan iindre man hi f>ata
vinnan, to 7iao~%iiv Lb. ad Ph. 1, 29; Jioei
J. 10, 16; f>aimei *. 5, 10. Ph. 4, 11. C 3, 7.
*68
£>atci.
T. 1, 6. t. 3, 14; {ioei L. 3, 19. 9, 43. 10, 23.
16, 15. J 5, 36. 6, 63. 7, 3. 10, 25. 14, 10.
12. 15, 24. 17, 8. R. 9, 23. k. 1, 13. 12, 4.
£.2, 10. C. 3, 6. th. 3, 6. T. 3, 6. t. 1, 13.
2, 2. Sk. 44, 18. 47, 13. 14. 49, 8. — b) fiir
6g «r: a) c. /. Praes. st. bg av c. C. Praes.:
.saei habaij) L. 8, 18; und audi saei vili, og
txv &iiti Mc. 8, 35. L. 9, 24; £>ammci vili, w
ttv fiovhjzai L. 10, 22; Jaatei vili, or* av tvo-
Sonai K. 16, 2; oil. st. 6g av c. C. Aor.: saei
maurf>rei£> M. 5, 21; saei qij>i£> M. 5, 22; saei
gadragkei£> M. 10, 42; saei vajamereif) Mc. 3,
19; saei vaurkeijj Mc. 3, 35; saei fraqisteij) Mc.
8, 35. L. 9, 24. 17, 32; saei skamai£> sik Mc.
8, 38. L. 9, 26; saei andnimi^ Mc. 9, 37. 10,
15. L. 18, 17; saei sokeif> L. 17,32; ana fianei
driusif) L. 20, 18; Jianei arma /£. 9, 16; J>an-
zei gakiusi|a /if. 16, 3; patei (hva?) bidjij) J. 14,
13; Jsatei saiifj G. 6, 7; — ft) c. C. Praes. st.
og civ C C Praes. : in £>ane gardei inngaggaij)
Lb. ad L. 10, 5. Gr. 4, 737; in J>oei baurge
gaggai[> od. inngaggaij) L. 10, 8. 10; od. st. eg
civ C. C. Aor.: saei gadragkjai Mc. 9, 41;
und so zu f assert: ei, saei J)is matjai, ni gadauf)-
nai, ivct Tig ii. avrov (pecyt; xai (Xi) arto&avij
J. 6, 50; Ijammei kukjau Mc. 14, 44. Gr. 4,
944; in faanei yard gaggwj) L. 9, 4. — c) fur
oang: saei M. 7, 24. 26. 27, 62. Mc. 8, 34.
L. 14, 27. J. 8, 53. T. 3, 15; J>aiei Mc. 4, 20.
12, 18. 15, 7. L. 9, 30. 15, 7. A\ 9, 4. G. 2,
4. E. 4, 19. C. 4, 11 th. 1, 9. T. 6, 9. t. 2,
2. 18. Tit. 1, 11 kjm/ so, wenn nicht f>aiei in
hatei, on zu iindern ist Lb. ad ft. 9, 7; soei
L. 8, 43; [>ozei M. 27, 55. L. 8, 3. Ph. 4, 3;
Jiatei L. 8, 26. £. 3, 13. Ph. 1, 28. 3, 7; f>oei
L. 1, 20. C. 2, 23. T. 1, 4. — d) fiir ooog:
Jjatci, baa J. 15, 14; allata Jaatei, navxa baa
J. 10, 41; all £>atei, nuvxct 'baa L. IS, 22. J.
16, 14; alia J>oei, rrai'ra baa J. 17, 7. — ■ e) fur
ootiiq: £anei bedun Mc. 15, 6. — f) fiir oiog ■
f>oei gasaihvijj Ph. 1, 30. — gj fiir rig: silba
vissa, £>alei habaida taujan J. 6, 6; gakiusandans,
J:>atei sijai vailagaleikaijs £. 5, 11. — h) fiir si
quis : £>atei (sc. vaurd) gof> sijai, u tig uya&og
E. 4, 29; saei ni andnimai, iav fit} kcifir; Mc.
10, 30; niba saei visif>, iav fit) Tig fitivij J. 15,
6; niba saei gabairada, iav ixt] Tig yiWijirij J.
J. 3, 3. 5. Sk. 39, 9. 40, 1 1. — i) fur ohog
Lb. ad E. 3, 1: f)atei ist, tovt tort M. 27,
46; bi £>atei, vnio tovtov k. 12, 8; f>airh £>oei,
Sia Tui'Ta yaq E. 5, 6; in Jsizozei vaihtais, tov-
tov yaqiv E. 3, 1. Tit. 1, 5. — k) hiniugesetzt
in: £>aiei gakannjand C. 4, 9. — /) es steht seltr
hiitifig bei Auflosung eines rjriech. Partic, wel-
ches dann stets den Artie, bei sich hat, ausser
t. 3 , 6 ; und zwar steht a) fiir das Partic.
Praes. saei c. I. Praes. M. 6, 4. 6. 18. 10, 37.
L. 1, 35. 10, 16. 14, 11. 18, 14. J. 1, 29.. 6,
46. 47. 54. 56. 57. 59.. 63. 64. 7, 18. 38. 8,
12. 54. 10, 1. 12. 11, 16. 26. 12, 25. 35. 44
13, 20. 14, 10 11. 21. 24. 30. 15, 5. 23. R.
9, 5. 13, 8. 14, 2. 18. K. 4, 4. k. 9, 6. 10,
18. G 6, 8. C. 4, 11. Th. 4, 8. T. 6, 16. t.
1, 14. 41. Sk. 37, 13; hatei L. 19, 29. PhA,
7. C. 1, 29; J>aiei M. 11, 8. Lb. ad Mc. 10,
42. L 20, 27. 3. 6, 64. 7, 49. K. 12, 22. E.
6, 24. Ph. 3, 19. C4, 11. Th. 4, 13. 5, 7.
T. 6, 2. 9. t. 3, 6. 12; ^ozei Th. 4, 5; £>oci
L. 10, 23. E. 5, 5. T. 5, 13. t. 3, 6; od. .sad
c. C. Praes.: saei M. 11, 15. Mc. 4, 9. 7, 10. L.8,
8. 14, 35. /•. 2, 2; £atei K. 10, 25. 27. 33; od.
saei c. I. Praet: M.li, 14. J. 5,45. 6, 33. 50.
9. 37. 13, 18. k. 1,4. G. 1, 23. Th. 2, 12.
5, 24; anch saei sat aihtronds, o xad-ijiuvog xai
TinogaiTtoV J. 9, 8; und saei filu od. saei leitil
sc. babaida, 6 ro noXv od. 6 to 6?.iyov sc. e%tov
k. 8, 15; f>aiei L. 6, 3. G. 2, 9; J^aimei £>uhta,
roig Soxovai G. 2, 2; £>oei ilfc. 10, 32. J. IS,
4; od. saei c. C. /\ae*.: saei blefi JE. 4, 28;
— j3) fiir das Partic. Fid.: saei galeiveij), o
-noiiOMOiov J. 6, 64; — /) fiir das Partic. Perf.:
saei gasahv J. 14, 9; saei hailiait L. 14, 10;
( >at«-i.
Ml
paici silbaus trauaidcdun .sis L. 18, 9; — fi) fur
das Partic, Aor. sari c. /. Praes. : saci At. 10,
39. K. 7, 22. A-. I, 19; «lii"A paici vairj>ai sine!
L. 20, 35; o</. saei c. /. Praet.: saci /tfc. 5,
18. £,. 7, 39. 15, 30. 20, 2. J. 5, 37. 6, 44.
58. 7, 50. 8, 16, 18. 26. 28. 12, 49. 18, 14.
k, 4, 6. o, 5. 6. E. 2, 14. 4, 10. G. 2, 8. C.
1,8. 12. 2, 13. '/'//. 4, 8. 5, 10. th. 2, 16;
soei J. II, 2; patei L. U, 18, paici Jfc. 5, 16.
/>. 19. 27. J. U, 33. 7V*. 2, 15. (venided.m
(uisi/c/'a/lcii) Lb. ad K. 15, 23; ferner saei
baitani ist A'. 7, 22; patei giban isl C. 1,
25; paici tnabndan vas L. 17, 9; patei ro-
dip vas L. 2, 17; bhtteilen sleht im Griech-
si. des Partic. eiit Adj.: patei leikaip, xa aoioxu
./. 8, 29 ; in allamma patei galeikai , tig naauv
utjioxitav C. 1, 10. — vi) saci ist-, st. 6-:
saei in liiiiiiri.uii ist, rot; iv oioavoig M. 10,
32; saci triggvs ist, 6 moxog L. 16, 9; saei
ufar allaiin sc. isl, o till navxojv Lb. ad E. 4,
() , saci (sc. sijai) ana baipjai , 6 iv xoi aytJtZ
L. 17, 31; soei Li sunjai viduvo ist, >; ovxtog
X>IQ<* T. 5, 5; patei ustauban ist, to xiXeiov
K. li, 9; J)alci l>i mik ist all, xa xax' iui-
rravra C. 4, 7. ]>atei lier ist, xa wds C. 4,9;
paici 'gop sijai, to XCtXoV Th. 5,22; paici fram
frimii-.! in silbasionjos vesun, oi art apyjjg ailXOTl-
Tca L. 1, 2; Jsaiei sind Xristaus, oi rot Xqi-
axov G. 5, 24; jiaici sind in Asiai, oi iv 'Aaia
I. I, 15. pozei bi sunjai sijaina vidnvons, xag
ovxwg yt}oag T. 5, 3; ]>oei inpa sind, xa avto
('. 3, 1; poei vesun in anparamina ski[>a , xoig
iv xoj ixioco nkoiu L. 5,7; poei gavairpjis
sind, xa xi,g tt\)),ri t g li. 14, 19; poei timrcinais
sind, xa rt t g oixodouijg li. 14, 19; iihnlich lii
andbahti patei rahtoda du veihaim, ntgl tijs Sue-
xoviag xrjg eig Toiig ayiovg k- 9, 1; bi Teitu,
saci isl gaman mcin, V7ihq Tixov, xoivcDVog iuog
k. 8, 23. — 2) 1st der Relativsatz doppel-
gliedritj, so steht das lelzir. Verb, oft im Cortj.,
italtrend das erste im Ind. steht: saei nimip
jab laisljai, bg hiiiHitvn, xat uxoXovfhi M. 10,
38; saei gatairij. jab laisjai , oj iuv /i/ovj xai
dtdcig~!l fll. 5, 19; saci tauji{> jab laisjai, big av
Ttoujatl Hal dltiuh; M. 5, 19; saci ni bairi|> jab
gaggai , baxig oil SuaxuZn /.<<i io%tTat L. 14.
27; doc/t steht auch: saci maljij) jali <lrii;kij>,
6 TQuiytuv (iad-iuv) xta niviov J. fi, 54. 56.
K. II, 2!); saci sokcij) jab stoji{> , o 'Ci,tojV xu\
xnivojv J. 8, 50; saci frakann jab at andniini|).
ttdtxiov xai u>) laujSavuiv J. 12, 48; vnd
saci fra]>jai aij)J>au sokjai Sk. 37, 1. — 3) Bis-
weilen yeht auch das Pron. demoiistr. sa vorher
Gr. 3, 15: ])is saci gaskof, xoi xxiaavxog V.
3, 10; J^is saci in biiniiiaui ist, xoi) iv oigavoig
M. 10, 33 ; Jjana saei habaida, xov io^r/Xoxa Mc.
5,15; Jiana saci vas blinds, xov noxi XVffkov J.
9, 13; paim |3aiei ga'i'ddjcdun, xoiv imrtoQivnui
V(uv L.8, 4; Jjaim p>aiei sind in garda ineinamiu.i.
xoig lig xov oixov uov L. 9, 61; du ]>aim
J^aiei uta sind, agog xovg ii,u Th. 4, 12; ana
Jjaini {j.iiei gadrnsun, irti Tovg Titaovxag R. 11,
22; pans { aici sind, rovg ovxag t. 2, 19; J>an.-
jiaici anasaislcpun, xovg xoiu?j&ivxag Tit. 4.
14; pans Jxiiei sind ana air{>ai, xa t7ii xi t g yrjg
C. 3, 5; du pans paici sind in Laudcikaia, xivr
iv Aaobixi'ut C. 4, 13; pize bi poci galaisip>
is, aiQi lov *aTttxi]fri}g L. 1,4; ana ]>aim j>oei
rodida vesun, ini xovg }.a'/.ovuivoig L. 2. 33;
1 aim poei sind, xoig ovai G. 4, 8; paim Jioei
fanra sind, xoig HinooaO-iv Ph. 3, 14; paim poei
ana airpai sind , xa ini T)\g yi t g C 3, 2 . po
poci lcikis sind , Ta T;")i aanxog li. 8, 5 ; po
poei abniins sc. sind, r« xov avtvuaxog li. 8.
5. — 4) Es sleht saci im Cas. des Voriler
talus, namentlich want dessert Pron. nolhtcen-
tlitj atagedriicht teerden muss: liva vilcip ci lau
jau pammei qipip pindan Iudaic, ri &iXtXt rtuti-
ffw, ov f.iyixe jSaaikia xtov 'lovdatwv 31c. 15,
12; ei galeikai pammei drauhtinop, tvu xtZ OTQa-
xokoyijouvxi aQtntj t. 2, 4; ibai pairb bvana
pizeei insandida du itvis. bifaihoda isvis, at] xtva
47 a
370
£>atci.
wv aniaxaXxa ngog ifiag, Si ccvtov inXeovix-
rrjoa Vftag k. 12, 17; ei jah fioei ist us Lau-
deikaion jus ussiggvaid, iV« - xal trjv ix y/aodi-
xiiccg 'iva xal v/xeig avayvwTe Lb. ad C. 4, 16 ;
ni vaiht f>izei gasehvun , ovSev wv eiogdxaoiv
L. 9, 36 ; allis f>ize gastalda, nmna oocc xzwficu
L. 18, 12; bi £>ammei anafulliun, xctta xi]V naga-
Sooiv Mc. 7, 5 ; ufar Jbatei garaid sijai izvis, naga
to Siartrayfiivov if,dv L.3, 13; in allaize Jaizeei
gahausidedun, im naaiv oig i'jxovaav L. 2, 20;
managizeins taiknins , ]Daimei sa tavida , nXeiovce
arjfiila tovtwv , (ov ovtog inoirjoev J. 7, 31;
in Jjaimei vinna, *V TOig nadi'jfiaat, C. 1, 24;
[xiimci iupa sind, fraj5Jaif> , ra avw cpgovehe
C. 3, 2; in f>aimei galaisides , iv oig kfia&tg t.
3, 14. — 5) Ueber sa-ei st. saei v. ei. — 6) Fol-
gende Conjunct, werden aus saei gebildet : a) aus
dem Gen. n.: Jsizei : niu kara Jsuk J>izei (dessen
dass) fraqistnam, ov fieXet, OOl, on anoXkvue&a
Mc. 4, 38. Lb. ad Ph. 2, 24; auch faurjjizei v.
trnten ; und in Jaizei od. in Jjizeei v. in c. Gen. ;
— - b) aus dem Dat. n.: {lammei , on, daruber
dass: faginoja mi£> mis Jsammei bigat L. 15, 6;
od. damn f dass: gatraua in fraujin Jsammei qima
Ph. 2, 24; gatraua Jjammei mahteigs ist Lb. ad
t. 1, 12; mid, well gaumjan den Dat. bei sich
hat: gaumjands Jsamnici hrains vaf£> L. 17, 15;
gaumida j)ammei manageins filu iddja J. 6, 5;
gaumidedun jsaOratti afvalvif>s ist sa stains Mc-
16, 4; auch fro]i>uii Jiammei siun gasaliv in alh
L. 1, 22; ferner du Jjammei (dazu dass) sin-
teino skulim !)idjan, ngog to Seiv navroTe tigog-
iV%toftai L. 18, 1 ; fram J)«mmci, atf t)g, seitdem
L. 7, 45; faurlitidedun in £>ammri jainai qemun,
icfoftrj&r/oav iv toj ixiivovg e igekfi-HV L. 9, 34;
varj} in f>ammei usfullnodedun dagos, iyiviTo iv
tw av{in}.Tigovad-ca Tag r/fiegag L.9, 51; alja-
non in Jjammei ik sijau andvairjjs at izvis , tfl-
lovo&ai iv rw nagelvai fit ngog ifiag G. 4,
18 j ni liabaida gabveilain , in f>ammei ni bigat,
ovx ioyjixa aveaiv rw fi?; evgiiv tie k. 2, 12;
faginod in {sammei gamelida sind , %aigtTt , on
eygaipi] L. 10, 20; us £>ammei hal>.iif>, ix tov
%«v, pro facultatibus k. 8, 11; — c) aus dem
Ace. n.: £>atei, on, dass, c. unten; ferner afar
Jjatei (nachdem) atgibans var]b, fitxa to naga-
§o&r\vai Mc. 1, 14; afar J>atei matjan? SA. 49,
22; var£> bijje afar f>ata ei jah is vratoda, kyi-
vtTO iv tw xa&t^fjg xal avTog Stwdtvs L. 8,
1 ; bi Jsatei nehva Iairusalem vas , Sia to eyyvg
amov livai 'hnovoah][i L. 19, 11; und Jsatei
(bis dass) fullo Jsiudo inngaleif>ai, <i%gig ov to
nh'igiauu xwv i&vwv ttgiXd-y R. 11, 25;- und
£>atei galagjif) guf>, aygig ov av &jj K. 15, 25;
und faatei urrinnai sunno Neh. 7, 3; und J>afrei
usleif)if>, ecog av nageli'rti -^ 5, 18 ; und f>atei
is in viga, ea>g otov ei iv tjj odw Mc. 5, 25;
und £>atei mif> im ist bruf>faf>s , iv u 6 vvu-
(fiog fAiT avTuiv ion Mc. 2, 19.
Iivali J>atei, .
[^atalivah J>atei,> v. hvas.
{ j i s li v a 1 i { > a t e i , )
[:>atei, als Conjunct, dass; im Griech. uberall
on, ausser K. 9, 9. («') K. 7, 16; auch niba
Jjau fiatei, el firjTi L. 9, 13; und niba f>atei
frijoj^, ei ui) to ayanav R. 13, 8. Gr. 3,
165. Es sleht 1) statt des Ace. c. Inf., und
ztear uberall, wo dicser in on aufgelost ist Gr.
4, 116; auch, wie on, zu Anfange eines Saties,
in welchem Jemand als selbst redend eingefiihrt
wird, bloss zur Andeutung, dass hier die Worte
des Redenden beginnen, und ohne tceilern Ein-
fluss auf die Construction; so nach afaikan,
ahjan, andhafjan, andhaitan , andniman , bairht,
bandvjan, domjan, fauragateihan, fauraqijaan, faur-
qifian, finnan, fra{jjan, gabandvjan, gafraihnan.
gabansjan, gakunnan, galaubjan, gameljan, garnu-
nan, gaqiss im , garaginon, gasaihvan, gatcihan,
gatrauan, gaumjan, haban, hausjan, hugjan, kann-
jan, kunnan, meljan, merjan, niman, qij^an, rod-
jan, saihvan, sildaleik ist, spillon, svaran, svi-
kunj>, trauan , Jaagkjan, ufkiinnan. unvita im.
batei.
371
nsgasaihvan, veitvodjan, vilan : afaiaik mij> ai[>a
svarands, [:>atei ni kann M. 26, 72; nili ah-
jaib, b. qemjau (yl&ov) M. 10, 34; andhof
iiiima, \>. frumista allaizo anabusns Mc. 12, 29;
andhaila im , b. ni livanhun kunba izvis M. 7,
23; andnam, b. nam ft. 11, 23; bairht, b. A'.
15,27; bi Apaullnn bandvja izvis, p. fdu ina bad
ft. 16, 12; b. urreisand daubans , jab Moses
bandvida ft. 20, 37; friabva Xristaus dishabai[>
wis domjandans ]>ata, p. gasvultun k. 5, 15;
fauraqaj) jab aftra fauragateiha jah melja, b. ni
freidja (fftiaoftai) k. 13, 2; fauraqab, J). siju[>
k. 7, 3; fauraqejium izvis, p. anavairji vas uns
(fiiXXofitV) Th. 3, 4; Jiatci faurqijja izvis, sve
ju fauraqab, p. arbjans ni vairj^and (oil xhjoovo-
(it\aovaiV) G. 5, 21; fanb, p. Iesus jainar ist
J. 12, 9; ffdbttt, b. qa{> Mc. 12, 12. ft. 20,
19. J. 8,27; ni frabjandans, b. vas 3k. 52, 10;
bairbtaba gabandvjandona, b. insandi^s vas Sk.
48, 2; gafrehun, J>. in garda ist Mc. 2, 1 ; jabf>e
aljabro gahausjau bi izvis, p. standif) Pfi. 3, 17;
gahausjands, fi. lesus sa Ps'nzoraius ist, duganu
hropjan Mc. 10, 47; fram aiva ni gahausib vas,
p. nslnki J > (t]VOt£t) bvas J. 9, 32; bi daubans ]>.
urrelsand, ni gakunnaidcdujj Mc. 12,26; jabai ni
galautifiji, p. ik im J. S', 24; niu galaubeis, .fn.i.st
J. 14, 10; gataubeib mis, J>. J. 14, 11; audaga so
galaubjandei, b. \.-iir}>i{> (Serai) ft I, 45; ik p.
sunja rodida (kiyw), ni galaubcib mis J. 8, 45 ; bi
bamma galaubjam , p. bu fram guf>a urrant J.
16, 30; jabai galaubeis, p. guf> ina urraisida 7?.
10, 9; jabai galaubjam, p. lesus gasvalt Th. 4,
14; galaubjals, p. magjau [Sivctfiai) M. 9, 28;
ci ufkunnaib jab galaubjaif), p. J. 10, 38; ei
galaubjaif), p. ik im J. 13, 19; ei galaubjaina,
p. pu niik insandides J. 11, 42; ei so manase]>s
galaubjai, b. bu mik insandides J. 17, 8; ik ga-
laubida (mnioTiVxa), p. pu is J. 11, 27; galau-
bidedub (mnianvxax e), p. ik fram gu£>a urrann
J. 16, 27; galaubidcdun, p. bu mik insandides
J, 17, 8; ni galaubidcdun Jian Iudaieis bi ina,
{->. is blinds vesi (i)v) J. 9, 18; Moses gamelida
unsis, p. Mc. 12, 19; gameli|> ist, j). ist ft 19,
46. ft 8, 17. (gadaubjanda) ft. 8, 36, und, tco
im Griech. das Fitt. sir hi , (baitada) jtfe. 11,
17. ft 2, 23. (libaid) ft, 4, 4. (anahiudij.i ft. 4,
10. (rodja) ft. 14, 21; gamelib ist, b. aibta G.
4, 22; jabai jainar gamuneis , |>. brobar |jeios
habaib hva bi buk M. 5, 23; dn|>[>c gamuneib,
b. jus vesub ft. 2, 11; gamnndeddm, j>. qaj> M.
27, 63; gamundedun, p. fiata vas du Jiamma ga-
melij) J. 12, 16; gaqiss im vitoda, {). gof> ft.
7, 16; saei garaginoda ludaium , {>. balizo ist J.
18, 14; gasaibva, f>. so aipistaule jaina gaurida
izvis k. 7, 8; gasahv managci, ji. Iesus nist jai-
nar J. 6, 24; gasaihvands, f>. sama{)rann (im-
OVVTt)i%tt) managci Mc. 9, 25; gasaihvands, £>.
vaila im andhof, frah ina Mc. 12,28; gasaihvands
ina, f>. frodaba andhof, qaf> Mc. 12, 34; ga-
saihvands, \>. du slauai gatauhans var|>, gavan-
dida M. 27, 3; gasaihvands, Ji. uzon , qaf> Mc.
15, 39; Jiana anavairj^an dom is gasaihvands jah
\>. in galaubeinai {iciha habaida Sk. 40, 8; ga-
saibvandci, p. galaugnida, gataih L. 8, 47; bi-
blohun ina gasaihvandans, f>. gasvalt ft. 8, 53;
gasaihvandans Marjan, pi. tprtttfl os<top jah us-
iddja, iddjedun J. II, 31; gasaihvandans, p. ga-
trauaida vas mis {nmiovivucu) aivaggeljo faura-
filljis G. 2, 7; gatcihals lohanuen, b. ussaihvand
ft. 7,22; inveitib gu]> gatcihands, b. ist K. 14,
25; at qimandin Teimanbaid jah gateihandin ga-
laubein-jah p. gaminjii unsar lia!ini|) god Th. 3,6;
gataihun imma , p. bairbgaggib ft. 18, 37. ga-
taihan varf imma, p. standand (tort]-/.c<Oiv) ft.
8, 20; vait jag-gatraua, {>. ft. 14, 14; gatraua,
p. aaahteiga i»l (Smb/afrcet) /.'. 8, 39; ik ga-
traua -p. ni vaiht aljis hugjib [epQOVtJfftTt) G.
5, 10; gamelida - gatrauands in allaim izvjs , b.
ist /■. 2, 3; anfiararis gamaudida gaumjan, j>. is
vas sa sama Sk. 50, 12; allai habaidedan loban-
ncn bi sunjai, J), praufetes vas Mc. 11, 32; jab
eis hausjandans, b. libaif) jah gasaihvans varb
372
batci.
fram izai , ni galaubidcdun Mc. 16, 11; j^atai-
uei hausjandans vesun, b. nu mereib galaubcin
Q, 1, 23; sunsei hausida, b. Icsus qimib J.
11, 20; hausida lesus, [i. usvaurpun imraa ut
J. 9, 35 ; sve hausida, [>. siuks vas {aa&tvtl) J.
11, 6; hausidedub, b. qiban ist (i^(it&ij) M. 5,
21. 27. 33. 38. 43; veis hausidcdum ana vitoda,
b. Xristus sijai (uevti) du aiva J. 12, 34; ib
jaiiiai hugidedun , b. is bi slcp qebi {XiyeC) J.
11, 13; — , b. ik vrohidedjau (xaxrjyoQr\aw) J.
5, 45; kannja izvis, b. usmanagnoda A. 8, 2;
kunnub, b. nehva ist asans Mc. 13, 28; bauh
niu kunnub, b. ist k. 13, 5; kunnub ansl frau-
jins unsaris, b. in izvara gaunledida sik k. 8, 9;
vcnja, ci kunneib, b. \eis ni sijum ungakusanai
k. 13, 6 ; bata auk viteip kunnandans, b. ni ha-
baib E. 5, 5; ei kunnei so manasebs, b. bu mik
insandides J. 17, 23; kunneib b. nehva sijai (so
st. siju?) Lb. ad Me. 13, 29; kunnands, b. raii-
naidedun (fiiXlovaiv), afiddja J. 6, 15; kunnands,
b. ustaiknida vesi, fastaida Sk. 37, 17; Moses
mclcib, p. libaib (£jj<Krai) R. 10, 5; bande nu
Xristus merjada, b. urrais (iytfyeQTCu) us daubaim
A. 15, 12; eis neniun bi sunjai , b. fram .bus
iirrann J. 17, 8; ik qiba izvis, b. (taujib) 3f. 5,
32. (haband) M. 6, 5. (sindj jVc. 9, 1. (mag)
L. 3, 8. (ist) L 4, 24. 18. 29. J. 8, 34. (ik
im) J. 10, 7; sunja qiba, b. ist & 9, 2; hvaiva
bu qibis, b. skuld ist J. 12, 34; b. qibib un-
sis- b. ik gagga du atlin J. 16, 17 j niu vaila
qibam veis, b. Samareites is bu J. 8, 48; banei
jus qibib, b. gub unsar ist J. 8, 54; ib nu qi-
bib, b. gasaihvani J. 9, 41; hveiva qiband bai
bokarjos, b. Xristus sunus ist Daveidis Mc. 12,
35; hvaiva qiband, J), nisi A'. 15, 13; niu qi-
band {ovx tgovoiv), b. dvalmob A. 14, 23; (im
Griecii. steht ov iu) c. Conj. Aor.) qiba izvis,
\>. ni p>au qimib M. 5, 20; balubj)an izvis qi-
bam, b. ni bisnivani 77t. 4, 15 ; (od. nacA r/os
F«#J ik qiba izvis, b. (vairbib) jtf. 5, 22. 11,
24. L 10, 12. 15, 7. (vairband) L. 17, 34.
(qimand) M. 8, 11. (afletada) Mc. 3, 28. (kau-
seib) i. 14, 24; (gavrikib) L 18, 8. (gibada)
L. 19, 26. (hropjand) L. 19, 40. (galeveib) ./. 13.
21. (gibib) J. 16, 23. (nist du botai) G. 5, 2;
hvaiva bu qibis, \>. frijai vairbib ,/. 8, 33 ; qibib
frauja, b. baua k. 6, 16; afama svikunbaba qibib, b.
afstandand J 1 . 4, 1; ik qiba izvis, b. ju (gahori-
noda) J/. 5, 28. (andnemun , aniyovoiv) M. 6,
16. (gavasida sik) M. 6, 29. (vildedun) L. 10,
24. (ju Ilelias qam, th\Xvd-t) Mc. 9, 13. (vesun)
L. 4, 25 ; hvaiva nu qibib sa, b. us hiinina us-
staig (xaTa/Jt/3tpHt) J. 6, 42; hva nu qibam (tQOV-
fav) , b. gafaifahun R. 9, 30; qiband, Jx skuli
(Sii) Mc. 9, 11; jus qi]}if), b. vajamerjau (ftlao-
rprifxtig) J. 10, 36 ; hva nu qibam, b. sijaina (foril')
K. 10, 19; bana jus qibib, b. blinds gaburans
vaurbi (tyivvr]&r}) J. 9, 19^ bi unsvcribai qiba sve
Jj. veis siukai veseima ())<J&iV)]0a{itv) k. 11, 21;
sva jab jus qibai£> , p. skalkos unbrukjai sijum
L. 17, 10; sva qibaits du imma , £>. frauja Jais
gairneij) Mc. 11, 3. L. 19, 31; qibaits bamma
heivafraujin, b. laisareis qifiib Mc. 14, 14; jabai
qibai fotus (augo), b. ni im A. 12, 15. 16; ci
ni qibau Jius , p. skula is Phil. 19 ; ei hvas ni
qibai, J^. danpidedjau (i[junTiaa) A. 1, 16; gag-
gib qibands, b. gadaubnoda {ri&Vrptt) L. 8, 49 j
ibai aufto duginnaina bilaikan ina qijiandans, Jj. du-
stodida L. 14, 30; qab, |). guf>s im sunus M. 27,
43; qebun, b. Helian vopeib sa M. 27, 47; qejjun
du imma, b. allai f>uk sokjand ^/c. 1,37; qebun, b.
habaib Mc. 3, 22; qab, b. nist iWc. 6, 4; qebun,
b. ist jtf?. 6, 15. J. 6, 14. 9, 9. 23; qab, b.
ni .skuld ist Mc. 6, 18; qab, b. ik skal 2/. 4,
43; qab, b. ni lagjid L. 5, 36; qab, b. gamai-
nei{) Mc. 7, 20; qab, b. atgibada J/c. 9, 31;
qebun, b. ist iWc. 12, 7. Z. 1, 61; qast, b. ist
jl/c. 12, 32; qab izvis, b. ni ainshun mag J. 0,
65 ; qab , b. qimib J. 7, 42 ; qab , b. ik im
J. 9, 9. IS, 6. 8; qab, b. ist 3/c. 6, 16. L.
6, 5. J. 9, 17; qab, J), nimib / 16, 1.5;
qam qibands, b. magt Mc. 1, 40: hropidedun
|i;itn
37 3
qi[>nndan.s, |>. |>u is Me. 3, It; ba(> ina filu
qif>and», {.>. aftumisl habai]) Me. 5, 23; usiddje-
dun qi[>andeins, j>. Jiu is L. 4, 41; liodun ina
qijiandans, \<. vairjis ist L. 7, 4; faurbauji qijiands,
p. skal h. 9, 22 ; birodidcdun qifiandans, )>. and-
nimi[i /,. l"i, 2j iddjrdun qijiandans , p. gaggi|>
7. II, 31; aWtns im qi]>an, b. sai usgaggam
Me. 10, 33; dogma qi|>an, ji. sa J>izei ist Mc.
14. (19 , goMada vMtrdit qi]>anis, j>. afaikis (ctnetQ-
vrjatj) M. 26, 75; Jiala vaurd, sve qa]) imma
lesus, Jj. imidis (anc<QV>]Oij) Mc. 14, 72; qaji
nu invi.-. b. i^adaiijuiij) (aHO&OWtofrl) J. 8, 24 ;
niu qa]i ]->us, J>. gasaihvis (otfiu) J. 11, 40; qi-
{>an ist izai, ]>. skalkinoj) (JovAflWt) /?. 9, 12;
insandida qijiauds, j). ^aaistand 'tVTQanrjaovTai)
Mc. 12, 6; eis }>ahtedun qijiandans , p. q'^'I 5
(ioti) L. 20,5; fullai vaurjmn agists qifiandans,
p. gasailivam (lidofitv) L. 5, 26; qefsun, p.
usgaisifis ist (j|f'(m;) Mc. 3, 21; qaf>, p. ur-
rais Afc. 6, 14; qa£>, p. praufetida Mc. 7, 6;
qejjun, p. gasvalt Mc. 9, 26; qaf>, J>. qifjan ist
(il\)?]Tai) L. 4, 12; qejnin, p. urrais //. 9, 7;
qej>un, ]\ ussto}) L. 9, 19; qa{>, £>. qam bqxti)
L 15, 27; qaf>, |>. Varjj £. 19, 9; qaL> izvis,
fc>. gasebvuji (iu>QctxccTt) mik J. 6, 36; qejaun,
|i gatatndi J. 10,41; invait ina qij>ands, p. ga-
svalt M. 9, 18; qam qijjands, p. usfullnoda (;tf-
flAfJpwrfa) Mc. 1, 15; hauhidedun qifiandans,
p. aiv sva ni gaselivum Mc. 2, 13; qemun qi-
[>andans, p. i^asvalt Mc. 5, 35; mikilidedun qi-
fiandans, fi. urrais (tyi'iytorat) L. 7, 16; biro-
didedun qifiandans, p. galaifi L. 19, 7; gaigrot
bi fio qifiands, p. L. 19, 41; galiug veitvodi-
dedun ana ina qijiandans, p. veis gahausidedum
Mc. 14, 58; galaugnida sik qifiandei, p. gatavida
L. 1, 25; andbofun qifiandans, p. hvanhun aiv
rodida manna Sk. 51, 9; at jainaim qifiandam,
p. ni ainshun galaubida Sk. 52, 8; qifian ist, p.
gibai (doTio) M. 5, 31; jabai qejijau, p. ni kunn-
jau (oidcc) ina J. 8, 55 ; dugann rodjan du im,
p. usfullnodedun {ntn}.i}Q(oxai.) L. 4, 21; saih- H
vij), p. ni bolei|> vaibt /. 12, 19; jus saihvifi
mik, p. ik liba J. 14, 19; saihv, p. Sic. 52, 17;
saihv, p. urrcisi|> (lyi)yiQTai) J. 7,52; sehvun,
('. ni vas J. 6, 22; |>ai saibvandans ina faur|>is,
|>. is bidagva vas, qefiun J. 9 , 8; in bamma
sildalcik ist, p. jus ni vitu{> J. 9, 31; spillo izvis
fabcid mikita , p. gabaurans ist ftr^iJ'ij) L. 2,
10; dngmn svaran, p. ni kann M. 26, 74. Mc,
14, 71; svor izai, p. giba (duHJio) pus Mc. 6,
23; svikun{j , p. si'yip k. 3, 3; f>ata Jiagkjai
sa svaleiks, p. (sium) k. 10, 11; traua, p. t. 1,
5; fianuh ufkunnaijj, p. ik im J. 8, 28. 14, 20;
ei ufkunnai so manasp|~>s , p. ik frijoda (ayaniiij)
J. 14, 31; veis galaubidedum jah ufkunjjedum,
{). pu is J. 6, 69; ibai aufto ufkunjicdun Jiai
reiks, p. sa ist J. 7, 26 ; nu ufkun£>edum, p. un-
buljaon habais J. 8, 52; ufkun]sedi J>au, p. fra-
vaurhta ist L. 7, 39; ufkunnands , f). sva f>ai
mitodedun sis ({5zaAoy/Jovraz), qa£> ^!fc. 2, 8;
ufkunjia, p. gabailnoda (wrm) Mc. 5, 29; uf-
kunnandei, Ji. anakumbida 'nvaxiiTcu) , dugann
L. 7, 37; f>ai ufkunf>edun, p. J)u mik insandides
J. 17, 25 ; ni viljau izvis unvitans , {>. vesnn K.
10, 1; bijse usgasahv, p. ni raihtaba gaggand G. 2,
14; ik veitvodja bi ins, |>. vaurstva ize ubila sind
J. 7,7; veitvodja hvammeh manne bimaitanaize, p.
skula ist G. 5, 3; veitvodja imma, Jx babai£>
C.4, 13; veitvodja im , p. haband R. 10, 2;
veitvodjand bi mik , p. atta mik sandida (ani-
OTalxiv) J. 5, 36. Sk. 47, 15; veitvodidedun
bi gaps, p. urraisida Xristu K. 15, 15; bvoftuli
unsara so ist veilvodei mij>visseins unsaraizos, p.
usmetum k, 1, 12; veitvodja izvis, {>. jabai mah-
teig vcsi, atgebeif) {civ (Suxare) mis G. 4, 15;
vait, p. Jjaurbujj M. 6, 32; vitu£> , p. vairjiij)
M. 26, 2; vitu{>, {>. gafraujinond Mc. 10, 42;
vitum, p. sunjeins is Mc. 12, 14; vitum, p.
raihtaba rodeis L. 20, 21; \ait, p. s\]up J. 8, 37;
vitum, p. ist J. 9, 20. 24. R 7, 14; vitum, p. ni
andhausei£> J. 9, 31; niu vaist, p. valdufni aih J
19, 10, £>au niu vlu{>, {>. fraujinoj) i2 7, 1;
47 b
374
faur|>is.
vait, p. ni bauiji in mis R. 7, 18; J>ata vitan-
dans J>ata |>eihs, p. mel ist R, 13, 11; ni vituf>,
J>. gabeisteif) K. .5, 6; niu vituj), p. rinnand /f.
9, 24; viljau izvis vitan, p. ist K. 11, 3; tulgjai
vairjsaijj vitandans, p. nist AT. 15, 58; fiata samo
taujaij) -vitandans, p. ist E. 6, 9; vitandans, p.
vairf>if> A. 1, 7; vitu£> gard Staifanaus, £>. sind
K. 16, 15; vitandans, p. sijura it. 5, 6; vitum
p. Iiabani I;. 5 , 1; vait, {>. ni liuga A. 11,
31; vitandans, p. ni vairjjifa garaibts G. 2, 16;
atkunnaij) vitandans , p. ailiu|> C. 4, 1 ; silbans
auk vituja , £>. du J>amma satidai sijum (xti-
(it&a) Th. 3, 3; vim J., p. qinjij) Th. 5, 2;
vitum, J), god ist vitof> 7 1 . 1, 8; vitands , J>.
nist satij> (ov xsiicu) T. 1, 9 ; bivandei vitands,
p. gabairand t. 2, 23; rodjam vitandans, p. ur-
raiseif> (iyeoti) k. 4, 14; vait, p. usstandi£> (ava-
OTtjOiTai,) J. 11, 24; vait, J>. visa (fitvtv) Ph.
1, 25; vaurkjaif) vitandans, £>. niniif) (ccnoh]-
ipeo&s) C. 3, 24; veis vitum, p, rodida (Itka-
fa]XtV~) J. 9, 29; vait £>ana svaleikana man-
nan, p. fravulvans varja k. 12, 4; vituf>, p.
aivaggelida G. 4, 14 ; merjand vitandans, p. ga-
sati]bs im (xelftav) Ph. 1, 17; vitu£> p. gamai-
nida Ph. 4, 15; vaits, p. afvandidedun sik t. 1,
15; visais vitands, p. kunjaes t. 3, 15; ei vitei£>,
p. habaijj M. 9, 6. Mc. 2, 10. L. 5, 24; sve-
fiauli fiata viteija , p. atnehvida sik (i)yyixt) L.
10, 11; ei viteif), p. bigat (tv^ioxco) J. 19, 4;
ik vissa, p. andhauseis J. 11, 42; gamelida £>us
vitands, p. taujis (noitfoug) Phil. 21; niu visse-
dujj, p. skulda (dil fit) L. 2, 49; vitands, p.
birodidcdun (yoyyv£ovo~c), qaf> J. 6, 61; vissa,
p. atgebun M. 27, 18. (napccdidwxeioav) Mc.
15, 10; vissa, p. vildedun J. 16, 19; vissa, p.
ga'i'ddja J. 18, 2; visseis, p. ik im L. 19, 22. —
2) si*, ut, dass: fragibands im, p. sunjus Jaiudan-
gardjos vairpaina Sk. 42, 10; hva kant, p. ga-
nasjais, zi oiSag, si aouaus K. 7, 16. — 3) st.
quod, in Betreff dessert dass, inwiefern, well
L. 19, 43. J. 10, 33. 15, 5. 16, 9. 10, 11. K.7, 26.
G. 4, 6. Sk. 45, 2 ; aueh hva vaurde Jjata, p. ana-
biudif) L. 4, 36; hva ist, p. (ji or*, cur) mat-
jif. Mc. 2, 16; hva p. sokidedujj L. 2, 49. —
4) Ueber ni p. und niba Ji. vgl. ni «nrf niba.
£>ei, Gr. 3, 175, bedentet: 1) rf««, «,) b'rt:
a) c. /. Praes.: insaihvij} du fuglam himinis, J j ei
ni saiand M. 6, 26; bi J>amma ufkunnanda allai,
p. meinai sinonjos sijuf) J. 13, 35; bazjuj^-f>an
izvis , p. allata mein gamunandans sijujj (utfi-
V>](J&t) K. 11, 2; Jjata qif>a , p. ni magun K.
15, 50. (i'/n Griech. das Fid.) qif^a izvis, p.
grcilif) jah gaunojj jus J. 16, 20; Jaat-ist vaurd
galaubeinais, p. ganisis R. 10, 9; ft) c. I. Praet.:
man, f>. gu£> uns ustaiknida (aTTiS(i^eV) K. 4, 9;
yj c. C. Praes., wahrend im Griech. der I. Fut.
steht: ni qijja izvis, p. ik bidjau J. 16, 26;
hvadre sa skuli gaggan , p. veis ni bigitairaa ina
J. 7, 35. — b) qif)a Jaus, p. hana ni lirukeija,
).iyo) a oi. ov fii] atexzujQ cpu>vt'}Oti J. 13, 38. —
c) und £>ata hveilos p. (icp oaov) xa\p im ist brii]>-
faf>s M. 9, 15= 2) i'va, damit: c. C. Praes. (im
Griech. c. C. Praes.) J. 13, 35. 16,33. (im Griech.
c. C. Aor.) J. 6, 7. 12: ni ganohai sind Jjaim, {>ei
nimai hvarjizuh leitil J. 6, 7; galisif) , p. vaihtai
ni fraqistnai J. 6, 12 ; anabusn niuja giba izvis, p.
jah jus frijoj) misso izvis J. 13, 35; }iala rodida
izvis, p. in mis gavairjai aigeif) J. 16, 33.
|> at alt vali pei,
|)islivah pei,
[)islivaduh {>ei,
[>isli varuli {>ei,
{lis, v. f>ata.
faurj>is, Gf. 3, 620. Gr. 2, 730. 3, 105.
188, vordem, zuvor, fruher; ttqwtov M. 5, 24.
Mc. 3, 27. 7, 27. 9, 11. 12. L. 6, 42. 9, 59.
61. 14, 3i. 17, 25. J. 7, 51. E. 4, 9. Th. 4,
16. th. 2, 3. T. 5, 4. t\ 1, 5; tioothqov k. 1,
15; t6 TTOotiQov J. 6, 62. 9, 8. Sk. 38, 14.
45, 15. inscr. Neap.; himugesetzt od, st. noxt
in: du ])amma faurjjis bliudin J. 9, 17-
hvas.
[>i-.!imi — J>an.
:*75
laur|>izei, od. faurjuze, c Conjunct.,
tor dent dass, becor; noo tov c. Ace. <:. Inf.:
faur])iiei j« bidjaij) ina M. 0, 8; f. ganumans
vesi L. 2, 21; f. vaur|)i J. 13, 19; f. sa fair-
hvii.s vesi J. 17, 5; f. (|<'inritia sumai G. 2, 12;
— hq'iv c. Acc. c. Inf. : f. Abraham vaur[>i J.
8, 68 i f. vaurpi J. 14, 29; und faurj>ize hana
hrukjai Mc. 14, 72; — frotv i) c. Con/.: faur-
pize sehvt L. 2, 26.
|>isliun, adv., udktora, meisl, rorxi'u/lich G.
6, 10. T. 4, 10. 5, 8. t. 4, 13. Tit. 1, 10; rgl.
Gr. 3, 33.
[j i s h v a li e i od. |> a t e i od. p e i , J
j > i s li v a <T ii li |>ai!ei od. [>ei, \v. hvas.
p i s li v a r u I) p e i , |
|>ammei, v. patei.
p>an, G/". 5, 44. Gr. 3, 165. 280, stent /,
relaliv: quum, wenn, a/s, f/a ; 1) s<. der Gen.
alts.: p. seifiu v'arp jW. 27, 57; — 2) it. ore:
a) c. I. Praes., st. I. Put.: qimand dagos, p.
gairneip L. 17, 22; vairpif) mel, p. tit uspuland
t. 4, 3; — b) c. I. Praet., a) st. Imperf:
vaurpans dags gatils, p. vaurhta Mc. 6, 21 ; pamma
frumistin daga azyme , p. paska salidedun Me.
14, 12; {>. vas m![> im J. 17, 12; p. vas niu-
klahs K. 13, 11; p. vas in Galeilaia Me. 15,
41; p. auk vesum in Icika R. 7, 5; sva jali
veil, f>. vesum barniskai G. 4, 3; jah auk, p.
vesum at izvis Th. 3, 10; p. libaidedup in paim
C.3, 7; $ *<. /. Aor.: jali varj> , p. ustauh
Iesus po vaurda M. 7, 28; p. gasaggq sauil ./Mc.
1, 32; p. panrfta jah gredags vas Mc. 2, 25;
jah p. galaip in gard Mc. 7, 17; p. [>ans fimf
hlaibang gabrak und apfian p. pans sibiin hlai-
bans Mc. 8, 19. 20; p. galuknoda himins L. 4,
25; if> p. sa sunus peins qam L. 15, 30; appaii
p. qam Paitrus G. 2, 11; paruh p. gasahv ma-
nagei J. 6, 24; p. Lazaru vopida (ore st. on)
J. 12, 17; p. sahv vulpu is (on st. on) J. 12,
41; vasuh pan sabbato, p. pata fani gavaurhta
Iesus J. 9, 14; vasuh pan nahts, p. galaip ut
J 13, 31; unle mi nehvis ist naseins unsara | i u
J>. galaiihiileduni li. 13, 11; in aiia.slodeinai aivag-
geljons, p. usiddja af Makidonai Pit. 4, 15; wut,
j i.i null { •.'i(i usdribana var|> so managei M. 9, 25;
— 3) st. onoTi: p. gredagi vai (totivitaiv) />•
6, 3; — 4) st. orav . a) c. I. Praes., u) st.
C. Praes.: J'. rodei]> liugn J. 8, 44; I>. ill
jiamma fairlivau im J. 9, 5; qino , p. bairi[>,
•tUrga li.tliaid J. 10, 21; unle ]>. siuka, ]>an inali-
teigs im /;. 12, 10; a]>J>an faginom, }». vcis sin-
kani if) jus svinjiai sijnj> /•. 13, 9; p. qi{>and
-, Jianuli l>iqimij) Th. 5, 3; ft) st. C. Aor.:
■taiggand dagos, p. afoimada 3/. 9, 15. Mc. 2,
20; jah [». gahausjaud unkarjans, suns ijiiuij) sa-
tanas Mc. 4, 15-; Jiaici, p. hausjand {>ata vaurd,
suns uiniand Mc. 4, 16; ize, |>. haW]an4i and-
nimand L. 8, 13; p. saiada Mc. 4, 31. 32; p.
qimifj Mc. 8, 38. J. 7, 31. 15, 26. 16, 13; I),
usstandand Mc. 12, 23. 25; |). f>is juf>an asts
[)laqu.s vairf>tf) Mc. 13, 28; f). gasaihvij) Mc.
13, 29; af>£>an qimand dagos, jah p. afnimada -,
jah £>an fastand L. 5, 35; p. fijand izvis mans
L. 6, 22; vai, p. vaila iivis qifjand allai mans
L. 6, 26 ; j >. u.vIkiii hci 1 1 [■ .ma sunn mans, }>anuli
ufkiinnaij") J. 8, 28; p. |io svesona usliuhiji J.
10, 4; p. afnima fravaurhtins ire K. 11, 27;
fjajirofj-pan andeis, p. anafilhif)-, p. gatairif) A'.
15, 24; af)J)an qima at izvis, p. .Makidonja ns-
leifja K. 16 , 5 ; p. usfulljada izvara ufhauseins
k. 10, 6; p. Xristus svikunjis vair£>if> C. 3, 4;
und £>anu£>- £>an f>ata divano gavasjada undivanein,
fianuh vairf)if> K. 15, 54; — b) c. 1. Praet, st.
Imperf. : fjaih p. ina gasehvun, drusun du imma
Mc. 3, 11; c) c. C. Praes., a) st. I. Praes.:
jah pi", bidjaif) M. 6 , 5 ; if) f>u p. bidjais M. 6,
6; ft) st. C. Praes., p. mi taujais armaion
M. 6, 2; jah p. standaifj bidjandans Mc. 11, 25;
p. yWeip Mc. 14, 7; f>. vaurkjais dauht L. 14, 12.
13; f). samafj garinnaif) K. 14, 26; ;) st. C.
Aor.: p. haitaizau L. 14, 10; ei, p. u(ligaif),
andnimaina izvis L. 16, 9; sva jah jus, p. tau-
376
{mo.
jatf> -, qij>aij> L. 17, 10; jah [>. ussiggvaidau at
iivis so aupistaule, taujaij) C. 4, 16; — d) c.
C. Praet., st. C. Aor.: J>. qemi th. 1, 10. =
11, demonstrativ ; alsdann steht es nie zu An-
fange des Satzes; es iibersetzt: l)ro'r«, dann: jah
afar j>amma hlaiba J), galaij) J. 13, 27; if> Jj.
(tots Si) andvairj)i-ij> f>. (rorf Si; st. Jjan?)
ufkunna L6. ad K. 13, 12; ei ni , bi£>e qimau,
J>. gabaur vairjjai K. 16, 2 ; J>an siuka, J), mah-
tcigs im k. 12, 10; £>. svejpauh, tots piv G. 4,
8 ; ]p. svasve, loamo tots G. 4, 29 ; £>anuh Jsan,
Torf ow J. 11, 14. 19, 1; Jsanuja - Jjan , Tore
xai K. 15, 28; f>anuh p>an, Tore fiiv J. 11, 6;
vffl. jah J>an ; — 2) abstract. ; a) ovv, besonders
in den Evangelien Lb. ad L.. 3, 18 : gaquma-
naim J>. M. 27, 17; qaj> J>. L. 3, 7. 6, 9. 19,
12, J. 12, 7. 35; birodidedun £>. /. 6, 41; andhof
£>. J. 6, 43. 7, 16; hropida £>. J. 7, 28; soki-
dedun J>. J. 7, 30; galijnin Jj. J. 7, 45; and-
hofun J>. J. 7, 47; qefsun J 3 . J. 8, 19. 22. 9,
12 ; galaubidcdun Jp. J. 9, 18 ; atvopidedun \~>. J.
9, 24; insandidedun £>. J. 11, 3; qimands J>. J.
11, 17; ushofun J). J, 11, 41; galesun J>. J. 11,
47; fanj> J>. J. 12, 9; veitvodida J>. J. 12, 17;
qam \>. J 12, 28; qaf> J>. (**>« or*') J. 12,4.
13, 28; managai J>. J. 7, 40; ludaieis J>. J. 11,
31; managei J>. J. 12, 29; aftra J>. J. 9, 15;
[>annu f>„ apa ovv Lb. ad R. 7, 3; — 6j &':
anj^arai \>. Mc 6, 15. L. 9, 19; managai J>. 37c.
U, 8; sumai £>. L. 9, 8. 19. J. 11, 37. Ph. 1,
16. SA. 48, 19; hvas J>. L. 17, 7; anj>ara Ja.
J. 6, 23; hvammeh Jj. 2/. 6, 30; fiata Jj. /,. 9,
34; sumaiie J>. jah T. 5, 24; bi|)C J). L. 7, 1.
15, 14. 19, 37; mif^anei J>. Z,. 4, 40. 8, 43*;
samaleiko J>. L. 20. 31; sunsaiv \>. L. 4, 39;
iupaJ>ro \>. Sk. 39, 12; iftumin £.. daga M. 27,
62; svaihro Jp. L. 4, 38; hundafade £>. sumis £.
7, 2 ; dalajj f>. atgaggandin , xaTafiaVTl Si M.
8, 1; andanahtja Jx vaurjjanamma Mc. 1, 32;
dalaj) jp. afgaggandam , xaraftaivovtwv Si Mc.
9, 9' i.;aruni J>. nimandans M. 27, 7; gahausjands
J>. M. 8, 10. Mc. 6, 16. L. 7, 3. 9. 14, 15.
18, 22. 36; gasaihvands J>. M. 8, 18. 9, 36.
itfc. 2, 5. 5, 6. 9, 25. 15, 39. L. 7, 39. 8, 28
18, 24; andhafjands \>. Mc. 8, 20. L. 3, 11. 7.
43. 9, 20. 41. 49. 17, 17. 20,3; dugasaihvands
Jj. Mc. 10, 14; J>ragjands J>. Mc. 15, 36; us-
standands £>. Mc. 16, 9. L. 4, 38; usgaggands
\>. L. 1, 22; gahaitands £>. L. 9, 1, nimands \>
L. 9, 16; gavandjands £>. L. 9, 55; andhaf-
jands J). X. 10, 30; qimands \y. L. 8, 51. 15,
17; fraihans f>. L. 17, 20; ganimands f>. L.
18, 31; gastandands f>. L. 18, 40. 19, 8; at-
haitands J). L. 19, 3; bisaihvands f). L. 20,
23; gaumjands |>. L. 5, 8; ufkunnands }). L. 5,
22; usstandandei \>. L. 1, 39; gasaihvandei \>. L.
8, 51; qimandans Jp. L. 7, 20; ogandans Ja. i.
8, 25 ; usgaggandans Jp. Ij. 8, 33. 9, 6 ; atgag-
gandans \>. L. 9, 12 ; gavaknandans \>. L. 9, 32 ;
galeijaandans \>. L. 19, 32; andhafjandans p. L.
20, 24. 39; duatgaggandans f>. L. 8, 24. 20,
27; gasaihvandeins \>. M. 9, 8. L. 2, 17. 8,
34 9, 54. 18, 15. 20, 14; qimandin f. M.
9, 28; isitandin }p. iS/. 27, 19; usgaggandin \>,
L. 8, 27; gaggandin {a. i. 19, 36; gaquma-
naim J>. L. 8, 4; laugnjandam {>. L. 8, 45;
usgaggandan Jj. M. 26, 71; qa£> }p. {tXtye Si)
Mc. 6, 4 L. 9, 23. (f«M &') L. 1, 13. 34.
38. 4, 24. 8, 25. 9, 14. 20. 59. 60. 61. 10, 18.
15, 3. 22. 16, 3. 17, 6. 22. 18, 6. 19. 28. 19,
8. 19. 20, 13. 41. J. 9, 37. (tint Si xai) L.
18, 9; qef>un f>. Mc. 3, 32. L. 18, 26; usiddja
\>. Mc. 1. 28. J. 6, 3; gamatidedun J). Mc 8.
8; andhof Jp. Mc. 9, 38; galijpun £>. Mc. 11,4;
varj> Jp. L. 1, 8. 11. 2, 1. 6. 3, 21- 8, 40. 9,
37. 51. 57. 16, 22. 18, 35. J. 12, 12; jah varj^
J>., eyivsTo Si xai L. 6, 6; vaurjjun f>. L. 9, 28;
gastojp J>. L. 1, 56; gabandvidedun Jj. i. 1, 62;
usluknoda f>. i. 1, 64; urrann Jp. L. 2, 4; us-
geisnodedun p. L. 2, 47; frehun Jp. L. 3, 14.
8, 9; usiddjedun J), i. 4, 41. 8, 35; dugann £>.
L. 4, 21. 20, 9; galaijs p. L. 5, 3; usmernoda
[>.m.
ill
j> L. 5, 15; dissat j). L. 7, 16 j ba{> \i. L. 7,
;.. 8, :;s. »iiddjedon [>. /,. 8, 19; fob |>. fc.8,
30; gataihun ]>. L. 8, 36. 18, 37; fralailot [>. Z..8,
39; gaigrotun |> /v. 8, 52; gahaiuida \<. L. 9, 7;
faiirhlidedun Ji. /,. 9, 34; gahvotida [> L. 9, 42;
ustilinans |>. vaiirjuiii 7,. 9, 43; gavandidwlun {>.
sik //. 10, 17; nii[)!il<ljcilun f>. L. 14, 15; gabawi-
(Iciluii |i. Ij. lb, I4;'ga«valt J). L. Hi, 23; berna J>
L 18, 15; qa.ii ]>. A. 19, Hi; bijtf 1>. J. 12, 14,
anaknmbida j>. J. 13, 25; iosftndideduai |>. /.. 8,
22 ; hiiiler ih'm iteeiten Worte: at allaim ]\ sil-
daleikjandam /,. 9, 43; and dul|> {». Iivarjanoli
.'/. 27, 15 j fram aaihaton j>. hvcilai, uttu Si
ys-Ttft wn«£ M 27, 45 ; in jcra {>. L. 3, 1 ; at
andanahtja ]>. \atirjianamina J/. 8, l(i; at Jjaim
}). afgaggandam M. 11, 7; at sunnin J>. uorin-
nandin Mc. 4, 6; at garunjon J). vaur[)anai L.
6, 48; at maurgin ]>. vaor^anaoa ftl.27, 1; afar
leitil {>. atgaggandans M. 2(i, 73; gahausjandans
(]cjjun ]■}., ccxQvamntv Si ttnov L. 20, 16; — c)
UtV: jali J>. sums gredags, sunizu]>[ian drugkans ist,
x«j Sg *t£v ffftyo, ci,,' (5f utdvti K. 11,21; akei £>.
sa, ('("/.}' ,'> uiv G. 4, 23; — d) xai: varfi f>., xcti
iyirtro L. 8, 22; — cj «(>«: unto skuldedcija £>.
f:/' (indent in £>anou ) £6. nf/ A'. 5, 10; — /) Ge#en
(/<'?/ ffricvh TtXt /liir.ut/csetzt in : i{> [>. bi liveila
niiindou M. 27, -16; i]> |i. ei (so st. J>anei) vi-
t«d Lb. ad I.. :>, 24; dngann \>. Mc. 10, 28;
andliof {> L. 3. 10; usgaggandam j). im L. 2,
42; j.ala }>. /. 8. 8. qa]. {.-. L. 9, 43; gasahv
j). (so »f. jana) L6. ad L. 16, 23; liaiisidedun
]•. J. 7, 32; andhofan {>. J. 9, 20. S/-. 51, 8;
<|a{> |).. timv c.LTJj J. 11,25; samalciko J), jali
T. 5, 25; hinter item ztoeilen Worte: at anda-
nahtja ]■>■ vaur|)anamiiia Mc. 4, 36; in jainaim
|' dagam Me. 8. 1; onte vcsu}> \>. E. 2, 12,
man slreic/ie {>. in qa[i J> Lb. ad J. 13, 31. —
i) Mil undent Partic. cerbunden: a) i\> \j.,.$i:
i]) ]). bi, TTfoi 84 M. 27, 46, i{> \>. ei, 'ivu Si
L. 5. 24; — b) jab [>. (vgl. Lb. ad Mc. 15,
44). a) rotf: jali {j. fastand L. 5, 35 ; ft) xal
run: jali |i. andbaita M. 7, 23; jali {>. fastand
JH. 9, 15. Mc. 2, 20; jali ji. nj galaulijaiji Mc.
13, 21; jah J>. gaaaibvaad Mc. 13, 26; jali f>.
insanilcij) Mc. 13, 27; jali {>. gaamjait L. 6,
42; jali ji.-habai G. 6, 4; y) ow: jali qoinun
[> Mc. 3, 31; Jj x«j': jali J». /,. 1, 66 2, 35.
7, 8. 17, 3. J. 7, 33. 8, 17. 14, 3. 7. 21. 16.
22. K. II, 21. t 3, 12; jah gaggandaiu ]>., xal
tt.i),&(jVTiq Mc. 3, 6: jah saihvands {>., xal
(Sow Lb. ad Mc. 5, 6; t) "/aQ: jah [>. qinia /•.
12, 1; £) xal yew: ja|.|>. l.-ik K. 12, 14; jah
}>. ik k. 2, 10; //) Si: jah |>. ik vis.sa J. 11,
42; jah ]>. vas J. 18, 18; jah J>. jabai K. 16,
4; i?-) xal- Si: jah Ji. an{>ara yT/c. 4, 36; jah
{>. sa hlaifs J. 6, 51, jah J>. jus J. 15, 27; jah
Jiai J). 7 1 . 3, 10; l) Si xai: gavaurstvans jah |>.
k. 6, 1; jah p. jabai, «<»' W x«t (. 2, 5; x)
xaimg: jah ]j. ik babanda trauain /•*/(. 3, 3; k)
y.al iSov: jah \>. faorhah aids diakrilooda M. 27,
51; /«) jah {>. ei , gesclit audi dass (man er-
wartet: hvah palci, kp uouv , was nur je) Lb.
ad M. 25, 40. 45. — d) -uh \>. ml. ussimi-
lirt -u]^.. Gr. 3, 24. 166; tgl. Lb. ad M. 5,
31 und fiber sah f>. v. sail. Es iibersetzl : a)
yen: vailituli [>. M. 6, 32; vissuli [i. J. 6, 64;
skalu])|). Tit. 1, 7; nil) f>. , oi) ;'«'» iW. 9, 13.
K. 1, 17; /?) xai: JaanuJjJ). , Tor* *«t A'. 15,
28; y) Si: qi^aonh [>. i»t M. 5, 31; qi{)uh \>.
M. ti, 29. /.. 9, 27; vasuh ]>. .V. 8, 30. 27,
61. Mc. 5, 11. 15, 7. 25. J. 6, 4. 10. 7, 2.
9. 14. 11, 1. 2. IS. 38. 13, 23. 30. 18, 14
Si. 41, 20; vesunuh {j. M. 27, 55. Mc. 2, 6.
L. 1, 6; qajMih J>. L. 5, 36. 6, 39. 7, 48.
J. 6, 71. II, 13; vissnh f>. J. 18, 2; vitaidc-
diinuli ]\ /». 6, 7; naniuh J.). J. 6, 11; vitumuh
\>. J. 9, 31; frijoduh J). J. 11, 5; stof.uh {>.
J. 18, 5; \isuh \>. K. 16, 8; sijai^>[>. M. 5, 37;
hidjandansu{)[). M. 6, 7; vasufsf). Mc. 1, 6. 7,
26. L. 8, 32 15, 25. 18, 3; qa^uf.{). Mc. 7,
21. L. 14, 12. 15, 11. 18, 1; vesunuf>]D. Mc.
5. 13. 8, 9. 10, 32. 15, 40. L. 15, 1. J 12,
48 a
318
|>;muli — mi^an.
20; imjnaidedunu£>£>. J. 12, 10; hazjuf>]>. K. 11,
2; viljau^f.. K 11, 3; vasti^f.. G. 1, 22; £>vair-
haijjf). sijai£> jE.4, 26; bidjamnf>£>. Th. 5, 14; J?ct-
schen Praepos. und Verb, eingeschoben: anujif).
niujai£> £. 4, 23; aluh f>. gaf 1/c. 14, 44;
atu£>f>. gaggand inn K. 14, 23; dizuh Jo. sat ilic.
16, 8; uiufj^j; iddja G. 2, 2; ferner: Filippau-
zuh £>. L. 3, 1; Jjuhtujif). it 10,29; samaleikoh
f>. 2/. 5, 10. Sk. 50, 3; maizuh f>. S/5r. 51, 11;
maizuf>£>. G. 4, 9; sumaih f>. Mc. 8, 28. J. 7,
44; suma^f.. M. 26, 67. L. 9, 8. J. 11, 46;
sumansuh J). Afc. 12, 5; sumansujjjp. £.4, 11;
sumanzuf>J>. E. 4, 1 1 ; sunuujpjb. K. 11,21; su-
maimuf)f>. k. 2, 16; snmuf>Jp. R. 9, 21; suma-
nuh f>. Sk. 48, 8; anjjaruh f). 3f. 8, 21; an-
£>aranuh £>. S/V. 45, 3. 4; an£>aru£>£>. Mc. 4, 5.
Sk. 40, 18; hvouh {>. k. 6, 15. 16; hvautpfp.
K. 4, 7; hvanuh £>. itf. 25, 38. 39; afaruh Jd.
Jpans dagans Zr. 1, 24; afaruh £>. Jiata, ttfra Si
rccvva Mc. 16, 12. L. 10, 1. 18, 4; <5V M. 8,
5; afaruh J). \>o Sk. 42, 2; framuh ji. Joaim da-
gam jV. II, 12; inuh £>. f>izai hvcilai L.7, 21;
inuh p>. Jsamnia garda L. 10, 7; nih f>., oi;fo'
J. 8, 42. Sk. 50, 5; nih f>. ainshun, ovSsig J.
7, 13; rtiF>£., ojj&- X 9, 17; injSi K. 5, 8. T.
1, 4; nif>£>. nauhf:>anu!i, ovttoj Si J. 11, 30;
nijjfj. Joanascijps, nvxiri Si L. 20, 42; ]:>amih {:>.,
3r« 84 M. 9, 25 ; fWm^fjj, orar ft AT. J 5, 54 ; S)
Si xai: qaf>u]}£>. L. 16, 1; bif:>f>. gitanda /£ 15,
15 ; sumaijjji. K. 15, 6; nauhujj^. L. 14, 26; bijand-
zu]d{>., ctfia Si xai Phil. 22; e) Si tots: liabaide-
dunuh \>. M. 27, 16; £) , t<4l ' : J>«n»n I'-, rorf
fliv J. 11, 6; 7;) OVV: qafMili {*. L. 10, 2. J. 8,
28; qe^unuh J>. J. 7, 25; bandvidufj J->. J. 13, 24;
f>anuh £>., rdrj ovr J. II, 14. 19, 1; &) fxiv
ovv: managu{:>]3. L. 3, 18; t) Jonnuh Js. svejiauh,
owo)§ fxivroi, venintamcn J. 12, 42; x) gegcnden
griech. Text hinzugefiigt in: veizuJ>J\-if> jus,
i)[nig-vueig Si od. juzu}-)J->. -ifi veis, Vjttffg - t'justg
Si K. 4, 10; nif>f>., or #. 12, 21; bidjaifmjafi.
jah bi uns, TTOoqivyiofti rrwi fjptov Th. 5, 25.
jpanuh, tunc, da Gr. 3, 25. 95. 166; be-
ginnt iiberalt den Snh und iibersetzt : I ) tots
M. 8, 26. 9, 6. 14. 29. 37. 11, 20. 25, 41.44.
45. 26, 3. 67. 74. 27, 3. 9. 13. 58. L 14, 10-
21. J. 7, 10. 12, 16. K. 15, 54. Th. 5, 3. (it.
on; vf/l. qiniand dagos, fjan gairneif) L. 17, 22;)
J. 16, 25 ; aur.h Joanuh jah , tots y.ai Lb. ad
C. 3, 4; £>anii]:>j3an, tots xai K. 15, 28; Jianuh
Jian, tots ovv J. 11, 14. 19, 1; tors uiv J.
11, 6; — 2) Si M 9, 25. 32. Mc. 4, 29. L.
8, 54. 9, 12. 13. 10, 28. 15, 28. J. 6, 12. 9,
26. 18, 28. K. 15, 28. 54. Sk. 50, 15; -
3) xai Lb. ad M. 9, 2. M,:. 10, 13. K. 14,
25 ; — 4) ovv Mc. 12, 6. J. 6, 13. 34. 52. 60.
68. 7, 3. 11. 32. 43. 8, 13. 21. 31. 41. 52. 57.
59. 9, 8. 10. 25. 28. 10, 7. 19. 24. 11, 12.
16. 21. 33. 38. 45. 12, 19. 13, 22. IS, 24 19,
13. Sk. 50, 18;. — 5)j3anuh J>an svej>auli, butog
uivTot., veruntamen J. 12, 42; — J)anuh ist
hbnugesetzt J. 13, 36. 18, 38; zu streichen Lb.
ad Ph. 1,23; in Jaannu, aoa zu andern R. 7,
3. K. 15, 18; dagegen muss vielleicht fjanuh
st. Jiaruh iiberalt stehen, wo es ovv od. Si iiber-
setzt Gr. 3, 171.
Jaanei?, trenne man in J^an ei Lb. ad M.
25, 40. 45. L. 5, 24.
cj[>an, daher, ovv: ti£>an fravaurlits izvara
fiairhvisif) Lb. drf J. 9, 41; — wars: «-if>an
skula vairf>if» K. 11, 27; eij>an vaila ins mau-
deif) Sk. 47, 6: eijian usgibaima Sk. 46, 14;
eijjan garaihtaba var|> sokrins gavagida Sk. 41,
21; eijsan nu Sk. 43, 3.
juf>an, ?'jS>i, schon Mc. 4, 37 11, 11. 13,
28. 15, 42. 44. L 7, 6. 9, 12. 19, 37. J. 6,
17. 7, 14. 9, 22. II, 17; ju^an-ni, fO/Kftt,
nicht mehr Mc. 1, 45. 2, 2.
mijil^an, mit dem, wiihrend des, inzirischen:
nauh m. anastodjands , iKiihreml er noch anhob
Sk. 39, 6; in Jiizei m. frumist liausida Sk. 39,
15; imma sve m. unkunnandin Sk. 40, 9.
iui[>|>;iii(;i — (In In*.
il\)
mi|>|>anei, Gr. 3, 166. 4, 770, mil dm
(lass, iciihrciid; 1) iivixn: in. tiggvtda (uvcc-
•/ivojuy.trttt) Mosci, /•. 3, 15; m. gavaadeip) (av
(7iiOTOf\f'i;) k. 3, 16; 2) st. der Gen. ulis.:
in. is rodida M. 9, 18; m. sa»(| suiiiio //. 4, 40;
— 3) (d & TtZ c. Inf.: in. vrohi{).s vas ;1/. 27,
12; m. nits J/c. 4, 4. />. 8, b\ rarf>, in. g*d-
jinoda is L. 1, 8, var[>, in. Jxi vcsiin jainar L.
2, 6; in. i 1 1 1 1 a 1 1 a 1 1 1 1 1 1 1 1 licrnsjos Jiala liarn L. 2,
'27; var|», in in.in.i-ci aiialramp in.i L. 5, 1;
varj.), in. vas; i.s /,. 5, 12; var[> , in. ^.ivandida
sik lesus L. 8, 40; in. od. varj), in. iddja is L. 8,
42. 1/, 11; v.tr]) in. vas is bidjands simdio L.
9, 18; var{), ni. baj> is A. 9, 29; varj), in. af-
skaiskaidun sik af iiniiia L. 9, 33; varj) in. Jjo
stilma L. 9, 36 j varj), m. ij.tlijnm L. 17, 14;
varj), in. neliva vas is L. 18, 35; und mijjjxim-
gavandidedun sik aflra L. 2, 43.
nauli |>an, art, noch; bei Lucas st. nanlij^anuli
Lb. prol. XX; Gr. 3, 166. 250: naiilijiaii Jj.
1, 15. 8, 49. 9, 42; ni-nauhjjan, ovnto , noch
nichl Lb. ad J. 6, 17.
nanli [>anub, Gr. 3, 25. 167. 250, en, vocli
Mc. 5, 35. 12, 6. 14, 43. L. 14, 32. 15, 20
.\eh 5, 15; mit ilcr iiegat.: noch vicht , a)
HVTtoi: ni n. ^al;i-ij>s vas J. 3, 34. Sk. 41, 3.
n. ni aliddja J. 7, 30; ni n. vas J. 7, 39; D. id
(jam J. 8, 20; iii]>j)an n. <jani J. 11, 30; b)
fttjftm: n. ni gabjoranai vcsnn Lb. ad Ii. 9, It;
c) oi'dixu). n. ni liauhi])s vas J 7, 39.
[> a n ii li , v. mi.
|> a n a in a i.s , v. mais.
|> a n a s e i |> s . v. leijbua.
j>niide, od. jiundi'i, ircnn , dictceil . n-ei!
Gr. 3, 170. 281. Es steht 1) J)andc, a) st. it
M. 6, 30. J. 5, 47. 8, 46. 13, 17. G. 3, 29;
tl Si G. 4, 7; J>. mi, ii Si K. 15, 12; /^ st. i'w,'
J. 12. 35. 36; c) st. on L. 2, 30. J. 5, 38. 9, 16.
Sk. 48, 16; d) himmjeselU Lb. ad K 15, 20.
— 2) J)aiid«'i, a) st. ti Si H. 11, 16; it yi'co
Lb. ad It. 11, 21; b) st. mfci L. 1. 34; c) st
or» /,. 16, 3; d) st, w,' 6' 6, 10; t) fan i.-tai,/
£6. «</ /Vi. 1, 18.
|>e, iiisliiiw. ron fiata fi/ ft, 28. Gf. 1, 790.
3, 175. 4, 707. 753, desto: ni [><■ lialdii., non
eo ani|)liin> S/i. 44, Hi.
bi[»e, (liijitdi J).ni fur l)i|)c-iili l>an) bedeu-
tet, da l)i , DM thrt Xeit </elirnucltt , /«r: KM
-/«rr, noc/«, *<eA< 1) deitionslratie : potter .»■/<«
terhln. alsdumi: tttre'e tccvtcc L. 17, 8; tot?
M. 5, 24; voTtQov L. 4, 2. J. 13, 36; l.i| ■-
afar Jiata , iv toi z«i'/<^'ijc, drindc |ni>t ko<:
Lb. ad L. 8, I; bijaeh J>an jali , y.ai Lb. ad
M 9, 17. Gr 3, 27. — 2) reltttir: dwn.
[)ost<|nani; iciihreiid, nacltdem; a) txti: \\\\v u.-
fnllida Z. 7, 1; — 6^ o'ri : bifie c. / Pratt.
a) st. on c. I. Praes. Mc. 11, 1 ; pjj i( or<
c. /. Prttet. Mc. 4, 10. II, 19. 15, 20. /.. 2.
21. 22. 42. 6, 13. J. 12, 16. 13, 12. 19, 6. 8.
K. 13, 11. G. 2, 12. 14. 4, 4; varf. I,i| <• M 11. 1.
26, 1; — c) orav. bijje, «,) c I. Praes., st.
otccv c. C. Praes. M 6, 16. J. 7, 27. 16, 21;
od. c. C .lor. Mc. 4, 29. L. 9, 26. K. 13, 10
15, 27. 16, 3; (t) c. C. Praes., st. otuv c. C.
Aor. L. 14, 10. 16, 4. J. 13, 19. 14, 29. 16,
4. K. 16, 2; auc/i l>i|>i' n l> ti tiir, brccv ivxcum,a ij
K. 16, 12, ;•; f. /. Praet., st. otccv r. C. Aor
K. 15, 2S; S) c. C Pnu-t., st. utccv c. C. Aor.
Me. 9, 9. — d) o')^: bijie c. I. Praet., st. «i s -
c. I. Aor. L. 2, 39 19, 5. J. 6, 12. 7, 10- Sk.
50, 15; liij;ili j\in, <-j s - Si L.'.i, 4. 7. 12: \ar{>
bipS*. f'jwro Wtf /,. 1, 23. 2. 15. 19, 28. —
e) tog ccv. l)ijn' ga^aibva, eij era> tcni<)w Ph. 2,
23. — /) s/. ev ni e. .Ice. c. /«/*..- wp), l>ij><-
is anakumln'ila Mc. 2, 15; varj) J an, liijic <lau-
pida alia raana£eia L. 3, 21; \ar[>, liijic atvan-
dida sik aftra /.. 19, 15. — if) liij <■ andnam,
hcrluiv J. 1.), 30. - It) st. tier Gniit. ttbs. steht
bif.e c. 1. Praes. Mc. 4, 17. c. 1. Praet. M. 9,
10. 32. 33. Mc. 1, 42. 6, 2. 15, 33. L 4, 42.
15, 14. 18, 40. 19, 37: e. C. Praet. L. 14, 29.
(lu[)B od. diij>fi od. dnlij>e od. tl u \> -
380
.PM'C — fran.
be, dcsshalb, desswegen, .daiu. Es stehl 1)
,]„]><• st. Sid tovto Mc. 12, 24. L. 14, 20.
Th 2. 13. «B/ 13; «« rouro jVc. 1, 38.
L. 4. 43. J. 6, 65. 8, 47. 7'. 4, 10; — 2) du-
]-)ci st. bio L. 7, 7; — 3) duhbc st. Sid tovto
J. 9, 23. 10, 17. 16, 15. 19, 11; — 4) dubbe
st. ,ho M 27, 8. B. 13, 5. E. 2, 11; ^to^p
A.'. 8, 13; Sid tovto M. 6, 25. Mc. 6, 14. 11,
24. J. 7, 22. 12, 18. 27. 39. 15, 19. ft. 15, 9.
A:. 11, 30. k. 4, 1. 13, 10. E. 1, 15. 5, 17.
6, 13. C 1, 9. Th. 3, 5. T. 1, 16. S*. 40, 19;
tig tovto k. 2, 9; dubbe jah st. xai k. 1, 20.
— dube ci c. 7n>/., dssshalb, weil; Sioti L. I,
13. A'. 15, 9; dvO : (xjv L. 1, 20; did to c.
Ace. c. Inf. L. 2, 4; datum audi, Sib xai L.
■\ 35 ; — c . Conj., darum dass, demit; 'iva
Mc. 4, 21; nobq to c. Acc. c. Inf. k. 3, 13;
auch dubbe ci, tig ainu tovto, 'iva E. 6, 22.
C. 4, 8; 7T(>6g e E. 3, 4.
jah^be, (einzeln) m n, und wenn K. 14,27;
(doppelt), tiTt-HTt, sive-sive, entweder- oder,
qleichvie.l ob- oder ob, cs set dass- oder dass,
A*. 12. 13. 15, 11. /-. 1, 6. 5, 9. 10. 13. S,
23. 12, 2. 3. E 6, S. Ph. 1, 18. 20. 27. C. 1,
20, Th. 5, 10. Sk. 44, 5; (dreimal) K. 10, 31.
13, 8; (vicrmaf) C. 1, 1&
jaeei, quo, damit dcsshalb; — ni beei, a)
ovy' OTl , non quo , nicht als wenn J. 12, 6 ;
b) ovy 'iva, nicht dcsshalb damit J. 6, 38. k.
k. 2, 4: atstaijj us liimina, nil) beei taujau viljan
meinana , ak viljan bit sandjandins mik J. 6,
38; gawelida iiv«i ni Jieei saurgaib, ak ei friabva
liabaib k. 2 4; batub]>au qab, ni beei ina bizc
]>arbane kara vesi, ak ante f>iubs vas J. 12, 6.
jj.idei, Gr. 3, 172, wohin; ov L. 10, 1;
brrov Mc. 14, 14. J. 8, 21. 22. 13, 33. 36. 14,
4; — dorthin ico onov Mc. 6, 55. J. 6, 62.
Ueber bishvadnh badei v. hvas.
bar, Gr. 3. 171. 199. ««, rfori Jl#c. 6, 10.
L. 9, 4.
|> a ruli, da Gr. 3, 25; soil man es liberal/,
wo es st. ovv od. Si sleltt, in baniih Undent?
Gr. 3, 171. Es ubersetzt 1) ixti M. 6, 21. Afc.
16, 7. A. 3, 17; ixti y.ai Lb ad J. 12, 26; —
2) xai J. 7, 45. 9, 2. Sk. 41, 1. 51, 6; - 3)
iSoi) M. 9, 18; — 4) xai iSov M. 9, 3. /,. 2,
25; {^aruli sai, xai idov L. 7, 12. 37; — 5)
Si Mc. 10, 20. 24. 14, 64. 16. 6. L. 3, 12. 4,
43. 5, 34. 0, 8. 10. 7, 43. S, 31. 46. 52. 9, 42. 10,
26. 14, 16. 15,27.29.31. 16,6. /.6, 20. 18,
15. 18; baruh ban, Si L 8, 23 ; — 6) ovv J. 6,
5. 10. 14. 19. 21. 24. 28. 32. 53. 66. 7, 6. 35.
5, 25. 11, 36. 12, 2. 16, 1/. 18, 6. 11. 12. 16
17. 25. 27. 29. 31. 37. 19, 5. 6. 10; — 7) hinzu-
ffeselzt J. 13, 37. 14, 3. 5. 9. 22. 16, 29. 18, 5.
barei, Gr. 3, 171, wo; ov L. 4, 16. 17. /
11, 41. ft. 9, 26. k. 3,' 17. C. 3, 1; 'b*ov M.
6, 19. 20. 21. Mc 2, 4. 4, 5. 15. 5, 40. 9,
44. 46. 48. 14, 14. 16, 6. L. 17, 37. J. 6, 23.
7, 34. 36. 42. 10, 40. 11, 30. 32. 12, 1. 26.
14, 3. 17, 24. 18, 1. 20. C. 3. It,
babro, Gr. 3, 172. 199, 1) indc; daher.
von da; a) tVTtV&lv: vairp buk Jj. dalab L.
4, 9; usleib b. J. 7, 3; gaggam {>. J. 14. 31;
nist b. J. 18, 36; b) da afdrausjan ina \>., matl
xaTaxoijitvioai aiiibv L. 4, 29; — 2) di-imle;
dunach , sodann; eniiTa G. 1, 21 (cod. A:
babroh) G. 2, 1. Sk. 48, 22. = babro {>an,
tntiTa Th. 4, 17; Xomov I. 4, S.
bajjroh, Gr. 3, 25. 172, 1) indc; daher.
ton da; ixtid-tv L. 9, 4. Sk. 41, 11 : — 2)
deinde; danach, sodann; drib Tort L. 16, 16.
tha Mc. 4, 17. 28. 8, 25. L 8, 12. T. 2. 13;
imiTu K. 15, 6; xai L. 4, 9. — J>ajiroli ban,
tnura Mc. 7, 5- L. 16, 7. J. 11. 7. A'. 15,
7; ovv J. 18, 7; od. ba'broJ>ban, anuta K.
15, 23; ttrfe A'. 15, 7. 24; ^«i ^«/»/y A'. 7,
5. fcot/. /?: J^abro |)an) Lb. ad k. S, 5.
|iab>roei, «^ oi', eow wannen Gr. 3, 172;
J:>abroei jali nasjand usbeidam Ph. 3, 20.
|> a u , (eingeschoben zw. ga tiwrf </ew damit zti-
sammengesetzten Verb. J. 5, 46 ; auch sleht da-
j.illl.
381
fur {jauh Mc. 10, 15. 13,20. J. 11,32. k. 13,
5.) Gf. 5, 68. Gr. 3, 176. 274. /, 54, bedew
det: 1) nach Comparat.: als, !'j M. 11, 24. Mc.
6, 11 10, 25. L. 5, 23. 10, 12. 14. 16, 17.
18, 25. R. 13, 11. K. 7, 9. Lb. ad G. 4, 27.
(st. {.an?) T. 1,4. t. 3, 4-, >>*(» J. 12, 43;
nibai mauagizo vair{>i{> izvaraizos garaihteius {jau
{jizc bokarje, iaV fit) nigiaoivari i) Sixaioavvr)
Vfitov nktlov tiZv y(H>cuuttxiutv M. 5, 20 J ufar
all taujau maizo {jau bid jam, vntQ navxct nou)-
aat VTHQixTnotaaov iuv aiTovnt free E. 3, 20;
ii I mais fra{>jan {jau skuli frajjjan, iu) imiQ(fQO-
vilv nay o del <fi>ovHV R. 12, 3; frabugjan
in mauagizo {iau {irijahunda skattc, TCQa&i]Vai
tncxvw TQiaxooiiov dtjvaoiwv Mc. 14, 5; ga-
saihvans ist managizam {>au taihun tevjam bro-
{>re, w(p&?] inavio ntvxaxoatoig adihfoig Lb.
ad K. 15, 6; sa garaihtoza gataihans - {>au
railitis jains , ovrog didtxaiwfiivog (sc. pak-
i.ov) i) yaQ ixuvog L. 18, 14. Auch, wo der
Posit, st. <lrs Compnr. sir fit: go{j {jus ist -{jau,
xalov ooi toriv-)] Mc. 9, 43. 45. 47. Endlich
sva-{jau, o'vTw-i'i, eben so sc/ir-als L. 15, 7.
2) In Fragesiitzen a) im ziveitenGliedc einer
Doppelfrage , ce) {>au, ?';, oder : J'.arabban {jau
If su M. 27, 17 ; f>iu{> taujan {jau un{iiu{> taujau
/>. 6, 9; agio {jau aggvi{ja etc. R. 8, 35; hva-
{jar ist azctizo qi{>an (du qi{jan) -J>au qijian M.
9, 5. Mc 2, 9; sau {iau fadrein is J. 9, 2; abu
{jus silbin {ju {>ata qi{jis {jau anjiarai {jus qe{>un
bi mik J. 18, 34; (3) Jsau-uh, tj, oder: {ju is
>a qiniaiula {>au anjari/.uli beidaima M. 11, 3;
clauoeins lohannis uzuli bimina vas | uzuh inan-
nam Mc. 11, 30. L. 20, 4; y) {jau-u, r h oder:
|>u m sa qitnanda, {jau anfjaranu venjaima L. 7,
19. 20; framuh gujia sijai {iau iku fram mis
silbin rodja J. 7, 17; uzu vaurstvam vitodis ahinan
nemn{i {iau uzu gabauseinai galaubeinais G. 3, 2.
5: 8) {>au niu , i) ov , oder nicht: skuldu ist
kaisaragild giban kaisara , [>au niu gibaima Mc.
12. 14; skuldu ist unsis kaisara gild giban f>au
niu L. 20, 22. — Ausserdem wird {jau gebraucht,
wenn die erste Frage verschwiegen, jedoch out
den unmitielbar vorhergehenden Worten heraut-
lunehmen ist, f&r }}, oder etwa: {>au inaljanom
fraujau K. 10, 22; {iau aikklesjon gu{>s frakunnuji
K. 11, 22; auch {>au-u, *'/, oder etwa: {iau ainzu
ik jab Barnabas ni habos valdufni K. 9, 6 ; ferner
{jau niu, t) oi, oder etwa nicht: {iau niu vitu{>
/>'. 7, 1; | an niu habai{> kasja [valdufni {>a lions R.
9, 21; {>au (cod. Ii: {jauh) niu kunnu[i izvi»
k. 13, 5. — b) nach einem Pron. interrog. :
{jau, wohl: hvarjis {>au izc maists vesi, rig av
li't] fiii^uv airwv L. 9, 46; duhve {^au (rixat)
daupjand faur ins, dubve {jau veis bireikjai sijura
hvcilo hvoh Lb. ad K. 15, 29; jah hva {jau
valjau, xa't tl ceiQrjOopcei Ph. 1, 22. — 3, dock
wohl, etwa ; meist dem griech. av entsprechend ;
niba f)au, ft prjTl av, nisi forte K. 7, 5; niba
{jau {jatei bugjaima, ii ptjri ayooaatoutv Lb.
ad L. 9, 13; beduu ina, ei { .m attaitokeina
(iva xav aipwvrai) Mc. 6, 56; andpahla mik,
hva taujau , ei ] >au andnimaina mik ('iva di^tov-
xai ui) L. 16, 4; ai{j{jau vaila {jau sve unfro-
dana nimai{j mik, xav cog aepgova dig'ao&i ui
Lb. ad k. 11, 16; ik mik silban ni {jau man (oj
\oyiZ.opai) gafahan Ph. 3, 13; — sehr haufig
im Nachsatze eines hypothet. Satzes; und zwar
a) ni {jau c. I. Praes., a) st. oiidi c. I. Fut. :
jabai ni alleti{>, ni j>au afletijj M. 6, 15. Mc. 11,
26; (?) st. oi fir] c. C. Aor.: nibai managizo
vair{>i{j, ni {jau qimijb M. 5, 20; saei ni and-
nimi{j, ni {jauh qimi{> Mc. 10, 15; — b) {jau
c. C. Prael., a) st av c. I. Imperf.: sa i{j vesi
praufelus, ufkunjjedi {jau L. 7, 39; jabai habai-
dedei{j - ai{j{jau jus jabai qi{jei{j-jah andhausi-
dedi {jau izvis L. 17, 6; jabai allis Mose galau-
bidedei{j, ga - {jau - laubidedei{) mis J.b, 46;
i{j mik kun{jedci{j, jah {jau atlan meinana kun-
{jedcijj J. 8, 19; jabai gu{j atta izvar vesi, frio-
dedeijj {jau mik J. 8, 42; i'{j blindai vesei{j, ni
{jau habaidedei{j fravaurhlais / 9, 41; jabai
48 b
382
cipau — paurfts.
silbans uns stauidedeima , ni pan K. 11, 31;
ft) st ccv c. I. Plusq.: ip veseis her, ni pau
gadaupnodedi bropar mcins J. 11, 21; y) st.
av c. I. Aor. : ni frauja gamaurgidedi pans
dagans, ni pauh ganesi ainhun leike Afc. 13, 20;
if) vaurpeina, airis pau-gaYdreigodedeina 7i. 10,
13; if) veseis her, ni pauh gasvulti meins bro-
par J. 11, 32; nih vesi sa ubillojis, ni pau veis
atgebeima pus ina J. 18, 30; nih frauja Sabaop
bilipi unsis fraiva, sve Saudauma pau vaurpeima
R. 9, 29; (der Vordersatz ist zu crganzen) ne
auk puhtedi pau ufargaggan Sk. 38, 7; — Man
setze aber pan ««. pau AT. 11, 21. Sk. 41, 12; tend
pannu st. pau nu /2. 10, 17; od. pau AT. 15, 14.
eipau, ft (5i ,"*!/£ j alioquin, wo nie/(2 £0.
od L. 14, 32.
svepauh, dock, zwar, wenigstens ; iibertragt
1) /Mr sicA a//et'«: nh]v M. 11, 22. 24. L. 6,
35. 10, 11. 14. 20; fisv Lb. ad Mc. 9, 12. 10,
39. G. 4, 8. PA. 3, 1. 14. C. 2, 23. Sk. 37,
15; &' L6. ad M. 7, 15. — 2) mit andern
Particul.: appan svepauh, nXr\v Lb. ad L. 19,
27. Ph. 3, 16. 4, 14; cdXcc [iivovvye Lb. ad
Ph. 3, 8; (so st. aippau svepauh?) fiiv Lb. ad
k. 12, 12 ; appan nu svepauh , wan ftiv R. 7,
12; appan svepauh ni, oi% olov dt o'rt, neque
enim tale quid dixerim quasi R. 9 , 6 ; appan
svepauh jabai, iav re yc<Q , und so ich auch
Lb. ad k. 10, 8; — svepauh ei, ti xai, etiam-
si /;. 12, 15; — if> svepauh, TlXi'jV L. 18, 8;
— jabai svepauh, ti'ys, siquidem, toenn anders
E. 3, 2. 4, 21. C. 1, 23; jabai svepauh jah,
iiye xai, quandoquidem etiam k. 5, 3; svepauh
jabai, unto , siquidem R. 8, 9. Lb. ad th. 1,
6; — nippan svepauh, ov§s yuq G. 6, 13; nip
pan ainshun svepauh, ovSilg fiivroi, J. 7, 13;
— panuh pan svepauh, buwg /.levroi veruntamen
J. 12, 42; — unte s'-epauh, uig bri, quoniam
quidem, weil namlich k. 5, 19.
pauhjaba,
paubjabai,
jabai.
fa urban, (parf, paurbum Gr. 1, 852. I, 560)
bediirfen, noting haben, Noth leiden; %qi'i£(ii>
M. 6, 32. k. 3, 1; avayxip t X evv L. 14, 18;
sonst XQtiav s'xtiv Gf. 5, 205. Gr. 4, 38; —
abhangig der Gen. M. 6, 8. 9, 12. 26, 65. Mc
2, 17. 14, 63. L. 5, 31. 15, 7. J. 13, 29. K.
12, 21. k. 3, 1. Th. 4, 12. Gr. 4, 6r4; — der
Inf. L. 14, 18. Th. 4, 9. Gr. 4, 92; — ei st.
'iva J. 16, 30 od. st. des Inf. Th. 5, 1: parf
galeipan L. 14, 18; peina (iggqara) ni p. K.
12, 21; ni parft, ei puk hvas fraihnai J. 16,
30; hva panamais paurbum veis veitvode M. 26,
65. Mc. 14, 63; ibai p. anafilhis boko du uvis
k. 3, 1; ni p. meljan Th. 4, 9; ni p. ei iivis
meljaima, ov XQficcV e%zr£ yocupio&cti Th. 5, 1 :
paurbup M. 6, 32; pizei jus p. M. 6, 8; ni
paurbun hailai lekeis M. 9, 12. ilfc. 2, 17. L.
5, 31; paiei ni p. idreigos L. 15, 7; pizei paur-
beima du dulpai J. 13, 29; ei ni ainshun hvis
paurbeip Th. 4, 12; paurfta Mc. 2, 25; ei
habai dailjan paurbandin E. 4, 28.
gap-aurbs, syxgarrjg , enthaltsam , massig :
gapaurbs Lb. ad Tit. 1, 8.
paurfts, (du c. Dot.) ttXfiXtfiog n^og ti.
iu EUcas niltzlich t. 3 , 16 ; sonst ccvayxaTog,
nothig : paurftos du laiseinai (construirt, ah
ginge alios bokos st. all boko vorher) t. 3, 16;
mais filu, paiei pugkjand-, paurfta (ciel/eicht in
paurftai zu andern) sind Lb. ad K. 11, 22. = Im
Comparat.: du visan in leika, paurftizo (sc. ist)
izvara Ph. 1, 24.
n audi p au rfts , ccvocyxaiog , nothdiirftig.
nothig: naudipaurfts auk vas jah gadob vistai du
garehsn daupeinais andniman Sk. 40, 14; naudi-
paurft nu man bidjan bropruns k. 9, 5. Gr. 4, 102.
paurfts, /"., Bediirfniss, Noth, Gebruuch;
XQiia L. 19, 34. Ph. 2, 25; ccvayxri K 7, 26;
umschreibt ccvi'jxuv E. 5, 4 od. uquliia&ai L-
9, 25. Gr. 3, 514: fraujin paurfts pis ist, 6
xi'Qiog XQ tlttV cvtov %ft L. 19, 34; in pizos
andvairpons paurftais AT. 7, 26; andbaht p. mei-
|>arl»s — piuhjo.
383
naizos Ph. 2, 25; ganaubat) p. im fragaf Sk. 49,
2t; poei <lu jiaiirftai n! fairrinuand, ret oi'X tan]
xovra E. 5, 4; hvo allis |>aurfte galaujip sis
manna, ri yctQ wcffliiriu av&Qwxog L. 9, 25.
|>arbs, avayxaiog , nbthig Ph. 2, 25; in
tchw. Form: nt)o%6g, diirflig, arm Mc. 10,21.
J. 12, 5. 6. GY. 2, 650. 4, 572; r. Gen:, X "tiav
ipv rivog L. 9, 11. Gr. 4, 731: [>arb (man
erwartet |iaurft) munda sandjan Lb. ad Ph. 2,
25. = pize frirbane ./. 12, 6; Jiarbam Mc. 10,
21.7.12,5; pans parbans leikinassaus L. 9, 11.
a 1 a p a r b a , m. , «?i Allem Mangel leidend,
gam bediirftig Gr.2, 627.650. 4, 524. 579. 590:
nlaparba vairpan, V(tTlQll(td'(Xl Lb. ad L. 15, 14.
parba, /'., Mangel, Diirflig keit ; variotjacg;
im Plur. VffTtoijuct: ni patei bi parbai qipnu
Ph. 1, 11; in pamma nu mcla izvar ufarassus
du jainaize parbom, ci jah jainaize ufarassus vair-
pai du izvaraim parbom k. 8, 14; parboi mei-
nos usfullidedun broprjus k. 11, 9; p. pulan,
Vf7Tigiio&ai, Ph. 4, 12.
ga[iatban, c. Gen., sick einer Sache ent-
halten: allis sik gaparbaip (so st. gaparbip?)
■sittvra iyy.QaTtvfTcti K. 9, 25. Gr. 4, 31. 33,
gaparban mate , afti^ia&ai. fiQWficcTiov T. 4, 3.
paurnus, m., axav&ce, Dorn Gf. 5, 226. Gr.
3, 370: pai paurnjus Mc. 4, 7. L. 8, 7; in
midumai paurnive L. 8, 7; lisanda af paur-
num M. 7, 16; us p. lisanda L. 6, 44; usvun-
dun vipja us p. J. 19, 2; sum gadraus in paur-
nuns Mc. 4, 7; f>ai in p. saianans Mc. 4, 18;
pala in p. gadriusando L. 8, 14.
|>a n rnein s, axav&ivog , ton Dorn Gr. 2,
432; atlagidedun ana ina paurncina vipja usvin-
dandans Mc. 15, 17;= bairands pana paurnci-
nan vaip J. 19, 5.
paurp, n., Dorf, Feld, Land Gf. 5, 224. Gr
3, 418: paurp ni gastaistald Neh. 5, 16.
pei' gains?, f, >)ovyia, Stille, Slillschweigcn:
visan in peigainai (wohl in avdern in pabainai
Lb. ad T. 2, 12.
i |>< ihan, fr. 4, gedeihen, innehmen; avuflifta-
Ztofrat C. 2, 19; sonst nnoxonriiv Gf. 5, 105.
Gr. 2, 18; — abhiingig der Dal. L. 2, 52;
du c. Dat., ini rz t. 3, 9. 13; pairb c. Ace,
Sto, rivog C. 2, 19 : ni prihand du filusnai t. 3,
9; p. du v.iirsi/.in I. 3, 13; pala peihais pu,
aoxi i) nqoxom'] T. 4, 15; paih frodcin L. 2,
52; laiscins-and hvarjano pcihandei und hita nu
jab auknandei Sk. 43, 17; all leik Jiairh gavis-
sins jah gabindos auknando jah peihandu ('. 2,
19. Auch: patei ni galaubeinai peiban (Cast.:
peiha) habaida Sk. 40, 8.
g a {> e i h a n , fr. 4, avccQ-ahXuv, gedeihen, auf-
wachsen: gapaih Sk. 43, 17; ga]iaihup du faur
mik frapjan Ph. 4, 10.
u far pei ban, fr. 4, c. ^<cc. , uber Ettcas
hinauswachsen : daupcins Johannes - ufarpeihan-
dei vitodis hrainein Sk. 42, 12.
Ijeihs, n., Zeit Gf. 5, 633. Grm. 457; vitan-
dans pata peihs, eiSorig top xaigov R. 13, 11;
bi po priltta jah mcla, Tlfgi rwv %qovwv xa'i
xcaQtuv Th. 5, 1.
f>eihvo, f., pQOVTt), Donner (aus dem finni-
schen: die liirmende, tosende Gr. 3, 487. 781.
Grm. 112. 121. Rein. F. XXII): sunjus peihvons
Mc. 3, 17; qepun peihvon vairpan J. 12. 29.
p) e i n s , v. pu.
* pin s an, fr. 1, lichen Gf 5, 196. Gr. 2, 35.72.
atpinsan, fr. 1, c. Ace, iXxiuv rivet, Je-
manden herbehiehen; - — abhSngig du c. Dat.,
nnug riva J. 12, 32: alia atpinsa du mis J. 12,
32; atpinsip ina J. 6, 44.
j>iub.s, m. , Z)jV6; Aijot»;s L. 19, 46; j«ns<
xlinrrig Gf. 5, 97. Gr. 2, 49. Grr. 635: piubs
J 10, 10; p. va» J. 12, 6; sve p. in naht Th
5, 2; sve p. 7%. 5, 4; piubos M. 6, 19. 20;
p. sind jah vaidedjans J. 10, 8; du filegrja piube
L 19, 46.
I'iiibi, n. , x?.ont'j , Dicbslahl: piubja ,Wc.
7, 22.
f>iubjo, o(/r., diebischer, rerstohletier Weiic
384
£>inda — i>inb\
Gr. 3, 101: f>iubjo (ka&Qct) qibandei J. 11,
28; £>• (*'' XQvnrw) ni rodida vaiht J. 18, 20.
I) i iid a, f., t&vog, Vol/;, Volksstamm ; im Plur.,
die Heiden, tdvixoi M. 6, 7. (so st. TthZvat)
5, 46; eUyvag A 7, 35. 12, 20. #. 1, 24. 10,
32. 12, 13. Gf. 5, 124. Gr. 3, 472. 474. 4,
586. /, 12. Grr. 229: so J>iuda £>eina J. 18,
35; fauramafdeis fiiudos, 6 id-vdqyijg k. 11,32;
}>iuda unsara L. 7, 5; in \>. unfrabjandein R.
10, 19; fiudos ilf. 6, 32. R. 15, 12. K. 10,
20; b. bos ni laistjandcins garaihtcin R. 9, 30;
jabbe Iudaieis jabbe \>. K. 12, 13; gamuneib,
batci jus b- simle in leika vesub namnidans un-
biroaitanai E. 2, 11. Gr. 4, 586; anbaros b- E.
4, 17; svasve jah b-i b ozc ' n ' kunnun gu{) TVt.
4, 5; ohtedun alios \>. bos bisunjanc unsis Neh.
6, 16; b a ' b' u< *°> die aus der Heidemchaft,
Leute aus den Heiden M. 5, 46. 6, 7. Gr. 3,
4. 4, 441; sumai b- b' ze urrinnandane J. 12,
20. Gr. 4, 457. 586; in distabein b. V. 7, 35;
ik im b- apaustaulus /»'. 11, 13; fullo p. R. 11,
25; b a ' ,n galab 0( ' am ludaie jah b- K- li 24;
in izvara b- 75. 3, 1; laisareis b- T. 2, 7. <. 1,
11; biu-lom Mc. 10, 42. X. 2, 32. 18,32. R. 9,
24. 11, 11. 12. 15, 9. 12. /if. 1,23. 10, 32.. k. 11,
26. G. 2, 9. 12. 15. E. 3, 8. C. 1, 27. Th. 2,
16. T. 3, 16; allaim b. Mc. 11, 17; in ni (so
si. inuh?) b-i «* ovx e&vtl Lb. ad R. 10, 19;
ns b- b a ' m bisunjane unsis Neh. 5, 17; J>alei
merja in p. (cod. A: b' u( l° s ) G. 2, 2; b' u( los
J. 7, 35. K. 15, 9. G. 2, 8. 14; visan b. ga-
arbjans jab galeikans jah gadailans gahaitis is E.
3, 65 sifaib , ]">iudos R. 15, 10; hazjib, alios
p., frau jau 72. 15, 11.
ffutliiuda, f- , Goihenvolk: ana gutbiudai,
Calend.
piudisko, «rfr. , tfrvixiog, heidnisch G. 2,
14. Gr. 4, 441. 922. 7, 12.
pin dans, m. , fiaailtvg, Kiiniij Gr. 3, 320.
Grr. 229; meist ohne Artie. Gr. 4, 3S9; ein
alihi'utgiger Dat. od, ufar c. Dat. icdre wofil
tuldssig Gr. 4, 746: b'udans Mc. 6, 22; p. Hero-
des Me. 6, 14; hvas p. L. 14, 31; b- b eins
J. 12, 15; hails b- ludaie J. 19, 3; b u is
b. ludaie M. 27, 11. Mc. 15, 2. J. 18, 33; an
nuh p. is b u A 18, 37; b- biudanondane 7".
6, 15; sa p. M. 25, 40. Mc. 6, 26. 27; sa
{3. ludaie il/c. 15, 26; sa Xrislus sa p. Israelis
Mc. 15, 32; b' u b'^ a sa qimanda p. Israelis L.
19, 38. J. 12, 13; b' s mikilins ])iudanis M. 5,
35; H erodes b- ludaias L. 1, 5; A rait ins b, /r.
11, 32; b ls Artarksairksaus b- Neh. 5, 14; Ku-
stanteinus p., Calend.; p'ma»n& aive T. 1, 17»
ci tavidedeina ina du {>. J. (3 , 15; du ji.imma
J). Mc. 6, 25; b ana b' u( lan ludaie Mc. 15, 9.
J. 18,39; bammei V^l 3 b- ludaie Mc. 15, 12;
vibra anbarana p. L. 14, 31; sahvazuh izei b-
sik silban tauji{> J. 19, 12; hails, {liudan ludaie
Mc. 15, 18; managai praufeteis jah juudanos
L. 10, 24; in gardim b' ua< ane s >"d M. 11, 8;
fram piudanom T. 2, 2.
j> i 11 d angardi, v. gairdan.
j>iudanon, ftaoiXtvuv; herrschen, Konig
sein; — abhdngig ufar c. Dat., ini Tiva L. 1,
33. 19, 14.27. GrA, 691: b'udanob ufar garda
Iakobis L. 1,33; inu uns [iiudanodedub jah vai-
nei b'udanodedeib K. 4, 8; ni vileiina {)ana b'u-
danon ufar unsis L. 19, 14; b a ' e ' n ' vildedun
inik b- «f ar s ' s E. 19, 27; skal is {>. K. 15,
25 ; bi ,,( lans ] >iiidauoridan<: T. 6, 15.
in i [ ) J > i u d a 11 n , c. Dat., ovfiSaoihevuv nvi .
mit Jemandem zusammen Kbnig sein , milherr-
schen : mibb'udanom t. 2 , 12 ; ei jab veis izvis
mibbiudanoma K. 4, 8.
pin din ass us, at., Konigreich, Reich; i\yi-
uovict It. 3, 1; sonst fiaaiXiia: qimai b'udinas-
sus b c ' ns M. 6, 10; b'udinassaus is ni vairbif")
andeis L. 1,33; p. Teibairiaus kaisaris L. 3, 1 :
runos b- S 11 ^ 5 L. 8, 10; gasaihvand biudinassu
gubs qumana in mahtai Mc. 9, 1 ; ban anafilln{>
b- g«b a j a ' 1 atl ' n K- 1^1 24; p. gujis andiiiman
K. 15, 50; bi qum is, b- > s '4, 1; od- ga-
biu|> — l>ius.
3*5
neihvand biudinassau gujis L. 9, 27; alaugida
imma allaus biudinassuns |>is midjungardis L. 4, 5.
biub, «., bonuni, to uyu&6f. das Gate, die
gute Sache; im Plur. die Cider Gr. I, 20 3,
602 ; — biuji taujan, TO txya&ov nottiv R. 13,
3; dyad-onotiiv Mc. 3,4. L. 6, 9; c. Dat.,
uya&onoulv rwa L. 6, 33.35: \>'"\^ R- 7, 18;
b. bein (so si. Jiiujxiiis :'; Phil. 14; ni vajamer-
jaidau unsar b. R. 14, 16; aib|>au tavidcdeina
hva J)itij>ii aibbau unjiiu]>is R. 9, 11; — tau-
ji{) {>. E. 6, 8; gajiukais af biaba onbrab R.
12, 21; {>iub taujan Mc. 3, 4. L. 6, 9; jabai
J), taujaid j)aim b. laujandam izvis L. 6, 33;
J), taujaid L. 6, 35; biubeigs manna us [>iu|>ei-
gamma Luzda hairtins scinis usbairid b. L. 6, 45;
f>«ze spillondajie b. R. 10, 15; b. taujais R. 13,
3; afar baimei gatavida jabbe b. jabbe unbiub
k. 5, 10; vaurkjam b. vijira allaus G. 6, 10;
vaurkjands svcsaim liandum b. E. 4, 28; sinteino
j>. laistjaif) mi|-> izvis misso jab vi{>ra allaus Th.
5, 15; gredagans gasof>ida biube L. 1, 53;
bairbtaba uus laiscij) Jnujia {Lb. : qi[>ands) Sk.
42. J 4.
hiubspillon , v. spill.
un[>iu[>, n , ma lu in . to xccxov , das Veble,
Rose; — unbiub taujan, xuxonoulv Mc. 3, 4.
L. 6,9: aibbau tavidcdeina hva biubis aif>J->au
iinj >in|>i< R. 9, II; ni gajiukaizau af unjiiujsa,
ak gajiukais af biuba unbiu]> R. 12, 21 ; un-
jiiuji taujan Mc. 3, 4. L. 6, 9; afar baimei
gatavida jabbe J>iub jabbe u. /■:. 5, 10; managa
mis unbiuba u.slaiknida t. 4, 14.
biubeigs, gut, gesegnet; ivkoyrjTog Mc.
14. 61. L. I, 68. k. 11, 31; xal6$ M. 7, 18;
sonst ctya&og Gr. 3, 602: bagms biujieigs M.
7, 18; ni hvashun b. alja aius gub Mc. 10, 18.
L. 18, 19; b. frauja gub Israelis L. 1, 68; b.
manna us biupieigamma huzda hairtins seinis us-
bairid {r>iu]a L. 6, 45 ; hva mik qibis biu]>eigana
Mc. 10, 18. L. 18, 19; anabusns veiha jab ga-
raihta jah [jiubeiga R. 7 , 12 ; du vaurs tvam biu-
l>eigaim (Randgl. in cod. A iu: godaim; E. 2,
10; akrana |>iu|n'iga M. 7, 18.= gub jah atta
fraujins lesuis sa bidbeigl k. 11, 31; sa sunus
jiis biabeigini Mc. 14, 61; laiaari biubeiga
Mc. 10, 17. L. 18, IS; |>aia biubeigo R. 7,
13; bairh bata biu[ieigo R. 7, 13.
biubjan, tvXoytiv, segnen; bald, trie liiko-
ytiv, c Ace. M. 5, 44. L. 1, 64. 2, 34. 6, 28.
R. 12, 14; bald, trie benedicere, c. Dat. Mc
10, 16. L. 1, 29. 2, 28. Gr 4, 617. 686; —
biubibs, ii/Xoyrjrog R. 9, 5. k. 1, 3. E. 1, 3:
JiiubjaiTi bans vrikandans izvis M. 5, 44. R.
12, 14; b. Jsans fraqibandans izvis L. 6, 28; b.
jah ni unf>iuf>jaib R. 12, 14; |>iu{>ida im Mc.
10, 16; batei sva b. izai, 6 aonaOfiog ovro?
L. I, 29; b. guba £.2, 28; b. ina Symaion L.
2, 34; rodida Jiiufijands gu{i L. 1, 64; saei ist
ufar allaim guf> f>iuf)if)S in aivam R. 9, 5 ; f>.
gub k. 1, 3. E. 1, 3; biubida sa qimanda Mc.
11, 9. L 19, 38. J. 12, 13; biubido so qiman
del .Jiiudangardi Mc. 11, 10", b. bu in qinom
1#. 1 , 28. 42 ; biubido akran qibaus beinis
L. 1, 42-
gajjitibjan, c. Ace, fv'Koyiiv rivet, Je-
manden segnen: gabiubida ins L. 9, 16; izei g.
uns in allai biubfinai ahmeinai E. 1,3; ban-
zci nimands jab aviliudonds g. Sk. 49. 19; bans
gabiubjands Mc. 8. 7,
unb>iu|>jan, xazicQna&at, malediccre. fhi-
rhen: biubjai{> jab ni unbiubjaib R. 12, 14.
[> in [if ins, f., G'ute, Segen; dya&coavvTj th.
1, 11; ivloyia k. 9, 5. E. 1, 3: fulljai alia lei-
kain biubeinais seinaizos th. 1,11: saei saiib in
biubeinai, us biubeinai jah sneibib Lb. ad k.
9, 6; izei gabiubida uns in allai b ahmeinai £.
1,3
[>iubiqiss, v. qiban.
*[>ivan, ft. 2, dienen Gf. 5, 87. Gr. 2, 187.
336. 3, 320 336. Grr. 302.
b>iue, m„ oixirtjc, Diener: bivos meinai Neh
49
386
t>iuniagus — t>liulian.
5, 16; ni ainshun f>ive mag tvaim fraujam skal-
kinon L. 16, 13.
[■> in magus, v. magus.
J> f v i , Dienerin, Magd; Sovh] L. 1, 38. 48;
sonsl naidioxrf. f>ivi Mc. 14, 69; aina f>. M.
26, 69; jaina J>. so dauravardo J. 18, 17; £>.
fraujins L. 1, 38; insahv du hnaiveinai £>iujos
seinaizos L. 1, 48; sunus £>. C 4,30; ni sijum
J>. barna ak frijaizos G. 4, 31; tvans aihta sununs,
ainana us ])iujai jah ainana us frijai G. 4, 22;
sa us \>. G. 4, 23; usvairp Jjizai \>. G. 4, 31.
aoabivan, bovXaywytlv, dienstbar machen:
leik mein vlizja jah ana]>iva K. 9, 27.
gajDivan, c. Ace, Jemanden dienstbar ma-
chen; Sovkovv riva K. 7, 15; xaraSovXoiv k.
11, 20. G. 2, 4; nioineiauv Cast, ad T. 6,
10: jabai hvas izvis gajjivaif) k. 11, 20; sik sil-
bans ga£>ivaidedun sairam managaim T. 6, 10;
ei unsis gafn'vaidedeina G. 2, 4; mannans gaj)i-
vandam, avdoartoSiOTaig Lb. ad T. 1, 10; nist
gaj>ivaids K. 7, 15.
Jaivad v, n., dovkiia, Knechtschaft. : in £>ivadv
bairandei G. 4, 24.
J>evis, n., im Plur. fur Sovkot, Diener Gr. I,
59: f>evisam C*. 4, 1 ; £>evisa C. 3, 22.
|> 1 a h s j a n , c. .dec, ixtpofitiv xwa , Jemanden
erschrecken .- {saiei Jsrafstidedun (X6. vermuthet :
fjlahsidedun) mik Z6. arf Nell. 6, 14; ei ni
J>ugkjaima sve jslahsnjandans izvis f>airh bokos
k. 10, 9.
ga£>Iahsnan, Gr. I, 854. 4, 23, bi c.
/>«<., 8iaTaQttxrta&ai ini tivi, fiber Etwas er-
schrecken : gajalahsnoda bi innagahtai is L. 1 , 29.
*|jlaihan, (fdaiha, fjaifdaih Gr. I, 565) fo-
vere, consolari; liebkosen, trosten Gf. 3, 755.
Gr. 1, 52. 54. Grm. 20.
gajslaihan, (gafdaiha, ga£>ai£>Iaih Gr. /,565)
liebkosen, freundlich zureden, streicheln, herzen,
halsen; naoaxaXilv k. 2, 7. 5, 20. T. 6, 2. t.
4, 2. Tit. 1, 9; naQafiv&iia&ai, Th. 2, 11;-
abhangig der Dat. Gr. 4, 685, ;i«o«x«A{fi' riva
k. 7, 6. 7. 5, 1 ; tvayxcdiCiofrai riva Mc. 10,
16; nqovodv nvog T. 5, 8: jabai hvas sve-
saim , |>ishun ingardjam ni gajalaihija T. 5, 8;
gajjlaih t. 4, 2; f>ata laisei jah g. T. 6, 2;
seneigana ni andbeitais ak g. sve attin, juggans
sve brofiruns Lb. ad T. 5, 1; gajplaihan k. 2,
7; g. in laiseinai hailai Tit. 1, 9; gafslaihands
im Mc. 10, 16; sa g. hnaividaim Lb. ad k. 7,
6; at gu£>a gafilaihandin f>airh uns k. 5, 20;
ga|}laihandans Th. 2, 11.
ga[>lailits, f, Trost, freundliches Zureden,
7ictQcc(ivirt,ov Ph. 2,1; sonst naqdxhjaig Gr.
3, 518: gafdaihtais k. 1, 7. 7, 4; in izvaraizos
g. k. 1,6; gafdaihtai 7 1 . 4, 13; in g., J^izaiei
gaj>rafsti£>s vas k. 7 , 7; habaid gafdaiht izvara
L. 6, 24; |>airh £>o g., Jaizaiei gajsrafstidai sijum
k. 1, 4; atgaf g. aiveina </t. 2, 16; guj> allaizo
gajblaihte k. 1, 3; jabai. hvo nu gajbrafsteino
(xaQaxhrjOig) in Xristan , jabai livo g. (naqa-
[W&lOV) friaf>vos Ph. '2. 1.
[> I a (j us, analog; tart , saftig: f>an f)is jujsan
asts Jalaqus vair|>i{j Mc. 13, 28.
[■•leihsl?, n., GTtvo%toQia, Enge: in [deihslam
(besser in cod. A: £>reihslam) faur Xristu Lb. ad
k. 12, 10. Gr. 7, 65.
| > I i u h a n , fr. 5 , qpivyuv , fliehen Gf. 3, 764.
Gr. 2, 24. /, 573; — abhangig der Ace. T.
6, 1 1. i. 2, 22 ; faura c. Dat., dno nvog L. 3,
7. J. 10, 5; in c. ^cc, eft ri M. 10, 23: J>liu-
hif> J. 10, 12; fdiuhand faura imma J. 10, 5;
\\> J>u Jjata jiliuhais 7\ 6, 11; J)Iiuhai{) in an-
{jara (sc. baurg) M. 10, 23; juggans lustuns
Joliuli <. 2, 22; fdiuhan faura jiauima anavair^in
hatiza L. 3, 7.
af l?liu lian , fr. 5, dass.: sa asneis afjaliuhi^
J. 10, 13.
ga{>Ii u ban , fr. 5, dass.; — abhangig af
c. Z>af., a^o Ttvog ^ic. 16, 8; faura c. Z>a<.,
a^O nvog Mc. 14, 52: gaj^lauh faura im Mc.
14, 52; gafdauhun M. 8, 33. A/c 5, 14. 14.
50. L. S, 34: usgaggandeins af bamma blaiva g
un{>ab>liulian — ua{>inliaii
mi
Mc. 16, 8; vielleicht aucki jah ni ga{>liuliainl
xrcl oil in) tXtfVywoiv) st. jah iiiijiajiliuhanil ?
Lb. ad Th. 5, 3.
ii ii |> .< |> I i u ha n, fr, 5, c. Ace, txytvytiv
rtva , Jeinandeni nil/Iirhrn , enlrinnvn : jnli un-
] >a[)liiihaud (wold zu iiiidern in: jali ni t^.ij >iiu -
hand, xctl oi in) txifvyo>Oiv) Lb. ad Th. 5, 3;
unbablanb, lianduns is A. 11, 33.
[> la ii lis, in., (pvytjt Fluc/tt Gr. 3, 481: ii
ni vair|>ai sa ] daubs izvar \inlrau Mc. 13, 18.
[ i o in .1 ~ . &UflSf, Mannmamen: {>omas /. 11,
16. 14, 5; J^onian Mc. 3, IS L. 6, 15.
{iralstjan, c. Ace, Jemanden trosten, ermah-
nen Gf. 5, 474. Gr. 2, 41 209; naoaxaliiv
Ttva L. 3, IS. Th 4, 18. 5, 11. Neh. 6, 14;
7iaoa[tvd-tiod-c(i riva J. 11, 31. Th. 5, 14;
inir.h brafstjan aik , ilctnoiiv 31. 9, 2. '2'2. Mc.
10, 49. L. S, 48. J. 16, 33. Gr. 4,31: brafst-
jai[> |>ans gri'ndafrajjans Th. 5, 14; {laiei J^rafsti-
dedun (Lb.: Jilahsidedun) mik Neh. 6, 14; Jirafstei
[,uk M. '.), 2. 22. Mc. 10, 49. L. 8, 48; bxaf-
■-tc'iji izvis J. 16, 33; svaci nu \i. izvis misso
Th. 4, 18; {>. izvis misso Th. 5, II; brafstjan.ls
L 3, IS; ]>rafstjandans ija J. 11, 31.
a n a | > r a I s I j a n , c. vice, Jcmaiidcii trosten,
erqiiirken: mik ana|>rafstida , ^if aviilw^t t. 1,
16; anaf>rafstei memos brnsts, avanavoov uov
tu on).etyxv« Phil. 20.
j; a }>ra 1st jan. c. vice, Jemanden Mitten, be-
ruhii/en: Ttctoaf.ivd'tio&ca Tiva J. 11, 19; ava-
nanttv K. 16, 18. sonst nctQoxaketv; — ab-
hangig ana c. Dal., ini Tivi k. 1, 4. 7, 7.
Th. 3, 7; hi c. -dec rrjoi rivog J. 11, 19;
in c. Ge«., <)'ta rt A'. 7, 13 o</. tWp rtvog A.
1. 6, {sairli c. Ace. i)ia T'l'og k. 1,4; der
Dat. instr. k. 1, 4. 7, 7: ga{)rafsijai hairtona
izvara £. 6, 22. C. 4, 8. th. 2, 17; saci ga-
j>rafstida uns ana allai aglon unsarai k. 1, 4; g.
uns A. 7, 6; gabrafstidedon meinana ahman K. 16,
18; ei gajirafstidedeina ijos bi J>ana brojsar izo
J. 11, 19; ga|>rafstjan {>ans in allaim aglom
bairh bo gablaihl A. 1, 4; jabbe gabrafstjanda
in izvaraizos gajdaihtais jab naseinais A. 1, 6,
in ga] laibiai. |>izai<-i gaf>rafsli{:>s va» ana izvis
A. 7, 7; j>airb ]jo gajdaihl, {>iiaiei ^ajirafstidai
si jinn silhans Train gu{>a A. 1 , 4 ; inub (>i* g.
siiini k. 7, 13; g. sijum frain izvis ana allai
naiijiai Th. 3, 7; i;. sijaij) Lb. ad A. 13, 11.
|>ra I s teins, /. , naoaxktjOig , das TrBsten.
der Trost: gn|> {>ulainais jab {irafsteinais R.
15, 5.
ga l>ral'steins, /"., (lass., fiaoaxh}Oig; auch
nciQtjyogia C. 4, 11 und so L. 4, 19, too frei-
lich acpiOig steht: gajirafsteins unsara A. 1, 5;
ana ga^rafsteinai unsarai A. 7, 13; vesun mis du
g. C 4, 11; fralclan gamaidans in gaf>rafstein
I*. 4, 19; }>airb {)ulaiu jah g. boko R. 15, 4,
jah.ii hvo nu ga^rafsteino in Xristau Ph. 2, 1.
j> rag jan, Tpf^fiv, laufen: ei vaurd gubs brag-
jai th. 3, 1 ; ])ragida M. 27, 48; bragjands Mc.
15, 36. L. 15, 20.
bihragjan, herbeilaufen : bifaragjands faar,
TTOogSQatuvv eftnooo&ir, vorhin laufend Lb. ad
L. 19, 4.
J>ia ins tei , /"., eexgig, Heuschrecke Gr. 3, 367.
532 : inalida jiranisteins jah milif) haibivitk
Mc. 1, 6.
*[iras? Gr; 2, 479.
{> rasaba I 1>( i . v. balbs.
{ire ill a n, fr. 4, c Ace. , Jemunden driingeu,
bedrangen Gf. 5,261. Gr. 2, 18; frkifinv nvd
M. 7, 14. Mc 3, 9. A. 1, 6. 4, 8: ano&kij3uv
L. 8, 45; ovv&tiftuv Mc. 5, 24. 31; ovpttvi-
yuv L. 8,42; artvoxwoiiv A. 6, 12: managei»«
bihvairband {iuk jah Jjreihand L. 8, 45 ; braihun
ina Mc. 5, 24. L. 8, 42 ; ei ni {iraibeina ina Mc
3, 9; saihvis {jo nianagein {>reihandein buk ilfc.
5, 3l;ja{»{ >c {reihanda in izvaraizos ga{>laihuis
A. 1,6; ni Jireihanda jus in uns. i[> {ireihaoda in
hairjiram izvaraim A. 6, 12 ; {jraihans vigs M,
7, 14; in allainuia braihanai A. 4, 8.
49*
388
gaj>rcihan — |>n.
gajsreihan, fr. 4, c. Ace, (lass., &?.ifiuv
Ttvce: J>aimgaf>reihandam uns t/i. 1, 6; izvis ga-
£>raihariaim th. 1, 7.
Jjreisl, n., anvoyiooia, Bedriirtgniss, Drang-
sal Gr. 3, 509: in fjrcihslam (cod. B: fdeihslam?)
faur Xristu Lb. ad k. 12, 10.
f a i h u [> r a i li n , ft. ?, [ictftuvag, Reichtham Gr.
2, 155. 3, 511: ns faihuf>raihna invindifios L.
16, 9; in invindnmma f. L. 16, 11; gu]?a skal-
kinon jah f. L. 16, 13.
J>reis, Gr. 1,761, Totiq, tres, drei Gf. 5, 239.
Gr. 4, 741: ana mnnfia tvaddje veitvode jah
Jsrije k. 13, 1 ; in andvair£>ja tvadje ai£>£>au £>.
veitvode Lb. ad T. 5, 19; f>rim sinfiam, rnig,
dreimal M. 26, 75. Mc. 14, 72. J. 13, 38. A.
11, 25. 12, 8; dagans f>rins Mc. 8, 2; afar da-
gans J>. Z,. 2, 46; afar f>. dagans />/. 27, 63.
Mc. 8, 31; bi f>. dagans iMfe 14, 58. 15, 29;
hlijans J>. Mc. 9, 5; menofis f>. L. 1, 56; bi
tvans ai{:>f>au maist f>. K. 14, 27; hleijbros Jirins
9, 33; du jeram f>rim L. 4, 25.
Jjreis tigjus, v. tigns.
[> ii ja li ii nda, v. hund.
Jsridja, roirog, der dritte Gr. 1, 764. 3, 637.
639: fjridja Mc 12, 21. L 20, 31; f>ridjin
daga Mc. 9, 31. 10, 34. L. 9, 22. 18, 33. K.
15, 4; Jiridjan L. 20, 12; tind £ana f>. dag ilf.
27, 64; und \>. himin /-. 12, 2; vas hveila firidjo
Mc. 15, 25.
Jaiidjo, adv., tqitov , turn dritten Male k.
12, 14 13, 1. Gr. 3, 101.
{3 risk an, fr. 1, aXoccv, dreschen Gf. 5, 264.
Gr. 2, 40: auli6au Jjriskandin T. 5, 18. (so st.
^riskaidai?) Lb. ad K. 9, 9.
X a [■> r a s k , n., ciliov, Tenne Gr. 3, 4 17. 786 :
gahraineif) gaf>rask sein L. 3, 17.
*f>riutan, fr. 5, (-driessen) beschwercn Gf.
5, 247. Gr. 2, 20.
11 s J> riu tan, fr. 9, c. Dat.. v.cnov od. xo-
novg naQt%eiv Tivi, Jemandem Last mac/ten,
fill.
beschwerlich we.rden ; auch im^oicx'Qtiv rivet, Je-
manden schmahlich behandeln Lb. ad M. 5, 44 :
if) in J)izei us£>riuti|j mis so viduvo L. 18, 5:
duhvc izai usf>riuti£> Mc. 14, 6 ; bi f>ans usfirin-
tandans izvis M. 5, 44.
[irutsfill, I
£>rutsfills,j
f>roJjjan, iiben: J>ro£>ei puk silban du gagudein,
ytfiva^e aeavtov noog tvatfttiav T. 4, 7.
u s J> r o J> j a n , c. Ace. , Jemanden grundlich
imterweisen, einuben: in allamma jah in allaim
usjsroj^ijjs im, tv navrl xal iv nuoi ui^ivrjficu
Ph. 4, 12.
us ])io Jieins, /'., yvpvaoia, Uebung: lei-
keina usjsrojseins du favamma ist bruks Lb. ad
T. 4, 8.
{ju, av, tu, du Gf. 5, 78: Gr. i, 780. 4, 202.
564: Jiu, too es fur sich allein steht od. nach-
druclcsvoll bei einem Verb. , tmmentlich, wenn
ein Subst. im Vocat. folgt, M. 6, 6. 17. 11,
3. 23. 26, 69. 73. 27, 4. 11. 11. Mc. 1, 11.
3, 11. 8, 29. 14, 61. 67. 68. 15, 2. 2. L. 1,
76. 3, 22. 4, 41. 7, 19. 20. 9, 20. 60. 10,
15. 15, 31. 16, 7. 17, 8. 19, 19. 42. J. 6, 30.
69. 7, 52. 8, 13. 25. 33. 48. 52. 53. 9, 17. 28.
34. 34. 35. 10, 24. 33. 11, 27. 42. 12,34 14,
9. 17, 8.21. 23. 25. 18, 17.25. 33. 34. 37. 37. 19,
9. R. 9, 20. 11, 17. 18. 20. 22. 24. 14, 4. 10. 10
G. 2, 24.6, 1. T. 4, 15. 6, 11. t. 1, 18. 2, 1.3.
3, 10. 14. 4, 5. 15. Tit. 2, 1. Phil. 12. 8k. 43, 6.
52, 16; — £ eina, aov M 6, 13? K. 12, 21. k.
(i, 2. Phil. 20; — Jius, (7oi, sehr hiiufig ; --
{511k, ae, sehr hiiufig ; — [>u, bei einem Vocat.
GrA, 565. 957. Lb. ad L.6, 20, st. av: Jiiu^ido
f>u in qinom L. 1, 28. 42; [>n atta J. 17, 5.
od. St. 6: atta unsar ]>u in him i nam M. 6, 9'
fni Kafarnaum £>u und himin ushauhida M. 11
23; f>u ahma £>u unrodjands jah bau{)s Mc. 9,
25; ]bu Kafarnaum fou und himin ushauhido L.
10, 15; — igg'jara, vuwv K. 12,21; — iggq'S
buei — |>eiru.
3H9
ip.lv M. 9, 29. Mc. 11, 2. 3; od. igqis Mc.
tO, 36. 14, 13; — 'gq>s, vpcig Mc. 1, 17; od.
inqis 2*6. («i L. 19, 31; — jus, Vfitlg, ebento
gcbraucht wie pu, M. 5, 48. 6, 8. 9. 26. 7,
12. 9, 4. 10, 31. Mc. 7, 18. 8, 29. 11, 17. 26.
13, 23. 29. L. <i, 31. 9, 13. 20. 44. 10, 24.
16, 15. 17, 10. 19, 46. J. 5, 35. 38. 45. 6, 67.
7, 8. 29. 34. 36. 47. 8, 14. 15. 21. 22. 23. 23.
31. 38. 41. 44. 47. 49. 54. 9, 19. 27. 30. 10,
26. 36. 13, 12. 14. 15. 33. 34. 14, 3. 17. 19.
19. 20. 20. 15, 3. 4. 5. 16. 16. 27. 16, 20. 20.
22. 27. 18, 31. 19, 6. R. 7, 4. 8, 9. 9, 26.
11, 30. K. 4, 10. 10. 5, 12. 9, 1. 2. 10, 15. 16,
I. 16. It. 1, 14. 3, 2. 6, 12. 13. 16. 8, 9. 9, 4.
II, 7. 12, 11. 13, 7. 9. G. 3, 28. 29. 4, 12.
5, 13. 6, 1. E: 1, 13. 18. 2, 11. 22. 4, 20.22.
6, 21. Ph. 4, 15. 15. C 3, 4. 7. 8. 13. 4, 1.
16. Th. 2, 14. 19. 3, 8. 5, 4. 5. th. I, 12. 3,
13. 9k 47, 9. 48, 17. 51, 21; nnd juzuppan
K. 4, 10; — izvara, vuwv M. 6, 27. L. 14,
28. 33. 15, 4. 17, 7. J. 6, 64. 70. 7, 19. 8,
46. II, 15. 12, 30. 13, 21. R. 11, 28. K. 1,
13. 14. 4, 6. 6, 1. 7,5. 5. 11, 24. 14, 26. 16, 2. k.
I, 28: 2, 3. 11. 4, 15. 8, 9. 9, 14. E. 1, 16. 3,
1. Ph. 1, 24. 2, 26. Th. 2, 11. 3, 9. 4, 4. th.
1, 3. 3, 8; rgl. Lb. ad K. 16, 18; — izvis, lutv,
sehr hiiufig; — izvis, vuag, sehr hiiufig ; — jus,
o( (rgl. ]>u): jus vaurkjandans unsibja M. 7,23;
jus fraqipanans in fon M. 25, 41; jus mledans
ahmin L. 6 , 20; jus gredagans uu L. 6, 21:
jus gretandans mi L. 6, 21 ; jus sadans mi L. 6,
25; jus hlalijandans nu L. 6, 25; jus uf vilod.i
viljandans visan G. 4, 21; jus vairos E. 5, 25;
jus fraujans E 6, 9. C. 4, 1 ; jus qinnns C. 3,
18; jus atlans C. 3, 21. — Himugesettt ist:
pu Mc. I, 24. L. 4, 23. J. 7, 3. 8, 53. 13,
38. 16, 30. 30; puk Mc. 10, 35; ]n, A. 7, 16;
jus M. 6, S. L. 10, 23. sec. 17, 6. J. 14, 28.
k. 6, 12. G. 4, 6; izvis Mc. 11, 26. k. 8, 8;
izvis th. 3, 3 ser. ; — fortgelassen , oov L. 5,
23. 18, 20 uk. / 7, 3. 17, 17; aoi T 6,
13; vuiis L. 9, 55. J. 8, 46. V(iun> E. 1, 16.
Ph 4, 7; vulv K. 10, 28. k. 7, 12; ifius It.
12, 2. Th. 3, 2 th. 1, 17.
|>uei, (d. h. [>u mit uiit/e/ttiiii/tnn <i) , 04',
wo et rich auf die 2 pert, bezieht; tier du Gt
3, 14: Jmi hvas is, fiuei stojis, ail rig li o x(ti-
Viov H. 14, 4; in \imv\ vaila galcikaida, iv tu
ivdoxtjaa Mc. 1 , 11; iv aoi iji)S6xt)au L. 3,
22; pukei vilda (als Randgl.) Mc. 1, 11: jus
sijup juici garailitans ilomcip iivis silbans, vutlg
iort ol dixaiovvTig iavrovg L. 16, 15; jus
juzei simle vcsuj) fairra, oi nori ovrtg fxuxQuv
E. 2, 13; lausai sijup af Xrislau, juzei (oixivig)
in vitoda garailitans qipip izvis G. 5, 4; unte
pata izvis batizo ist, juzei (oi'rtVfg) dugunnuj)
k. 8, 10; izvis juzei fairra, vuiv roig fiaznrn
E. 2, 17; in izvis, juzei galaubeip, iv vuiv roig
Tiiartvovaiv Th. 2, 13; izvizei-fauramelips vas.
otg-nQoiyodcpii G. 3, 1.
beins, de.in Gr. I, 783. — A, Allein s<e
It end : peins , 6 aog: du fieinaim Mc. 5, 19;
af pamma niuiandin pein (tu act) L- 6, 30:
priidicativ. ])cins, aoi M. 6, 13; sonst aog.
fieinai vesun od. sind J. 17,6. 9; {>eina ist f)iudan-
gardi M. 6, 13; all pata mein pein ist L. 15, 31
nieina alia peina sind jali ju'ina ineiiia J. 17, 10.
— B, Bei einem Subst., I, mtchgestellt, a) o/int
Artie, — Jieins: l)-aov: peins L. 15, 19. 21:
pcinai Mc. 2, 24; peinai Mc. 10, 37 L. 2, 32:
peioa /.. 15, 29; juinamma L. 7, 27. 19,42; pei-
naiin L. 19, 42. — 2) 6-aov: peins M. 5, 23. 6,
4, 6. 10. 18. Mc. 9, 45. L. 15, 27. 32. 17, 3. 19.
16. 18. J. It, 23. 12, 15. 17, I. K 14, 15:
fieinis L. 1, 42. 6, 41.42. T 5, 23: frWn— h*i
Mc. .1, 24. 25. 6, 6. 18. Mc. 2, It. 5, 19. 10.
37. L. 6, 42. 8, 39. 19, 5. 22. R. 14, 10. 15;
peinana M 5, 43. 9, 6. II, 10. Mc. 7, 10. 10.
19. 12, 30 31. L 2,29. 4,8. 11. 12. 5, 24 7,
27. 10, 27. 18, 20. R 12, 20. 13, ". 14, 10. G
5, 14; peinai Mc. 3, 32. L. 8, 20. 19, 43
peinaize M. 5, 29. 30. Mc. 12. 36. £. 15, 19.
\
390
iggqar — izv.ir.
20, 43; f>einaim Mc. 9, 18; fieinans M. 5, 33.
Mc 12, 36. L. 9, 40. 14, 12. 20, 43; ^eina
M. 6, 3. 9, 22. 26, 73. Mc. 3, 32. 5, 34. 35.
9, 43. 10, 52. 14, 70. L. 1, 13. 36. 7, 50. 8, 20.
48. 49. 17, 19. 18, 42; £einaizos L. 1, 44. 19, 44 ;
f>einai M. 6, 6. Mc. 1, 44. 7, 30. 12, 30. L.
4. 23. 10, 27. t. 1, 5. Phil. 21; f>eina M. 5,
40. 6, 6. 17. 9, 18. Mc. 7, 10 i. 2, 31. J. 13,
38; £>einos M. 9, 2. Mc. 3, 32. L. 5, 20; f>ein
M. 5, 29. 30. 6, 22. 23. Mc. 9, 47; fieinis L. 16,
2; f>einamma M. 5, 36. Mc. 12, 30. L. 1, 38- 61-
2, 29. 5,5. 6,42. 10, 17. 21. 27. 15, 18. 21. J.
17, 11. 12. R. 10, 9. 15, 9; f>ein M. 5, 23. <. 4,
5. od. ^.einata J. 17, 13. 26; f>eina L. 19, 44.
J. 7, 3. — 3) aov 6-: f>ein K. 15, 55; £>ein
3/. 6, 17; f>einaize Lb. ad I. I, 4. — 4) 6-
6 aog: vaurd J^einata J. 17, 17. — 5)6-: aijscin
(qen) J>eina Mc. 10, 19. K 7, 16. — 6) laihsvo
f>eina handus, r) de!;t,a aov %iio M. 5, 30; so
tailisvon f>eina kinnu M. 5, 39; ferner hva namo
[ipin", T( trot ovoftn Mc. 5, 9. A. 8, 30; uw<7
afletanda £>«s fravaurhteis Jx>inos, cupiiavzai aov
ai aficcQTiai Mc. 2, 5. 9. A. 7, 48. — b) wit
Artie: sa-£>eins, 1) 6 -aov: sa-^eins L. 2, 48.
15, 30. 19, 20; £>amma- J^einamma Mc. 5, 34.
L. 19, 42; {lana-Jaeinana A. 9, 41; £>ai - £>einai
M. 9, 14. jWc. 7, 6; J>aim - £>einaim A. 19, 39;
so-f>eina J. 8, 13; £>izai - |>einai A. 5, 14; J>o -
fjeina M. 5, 24; Mc. 3, 5. A. 6, 10; ^ata-^ein
Mc 2, 11; od. Jiata-fjeinata A. 5, 24. J. 17,
6. — 2) aov 6-: f>ana- Jjeinana M. 9, 6; so -
fjeina M. 6, 4; ^ata-fieinata Mc. 2, 9. J. 12,
28. — 3) 6- 6 <JOg: so fiiuda £>eina J. 18, 35;
Jiizo ufta sauhte Jieinaizo, dice rag nvxvag aov
aa&tvuag Lb. ad T. 5, 23. — II, vorange-
stellt, a) o/me Artie: £>eins-: 1) aov 6-: \>ei-
nana J. 17, 1; £>einai T. 4, 12; pein L. 15,
30; od. Jaeinata J. 17, 6; auch f>eina silbons
saivala, aov rtirrjg r»/v tyvyfiv L. 2, 35. —
2) 6 ffog-: f>einamma M. 7, 22. A'. 8, 11; J>ein
Phil. 14. — 3) 6 -aov: in orf. ana ^einarama
namio Mc. 9, 38. L. 9, 49. — 4) 6 i'Siog - : in
fjcinamma augin L. 6, 41. — b) mit Artie:
\>a\ Jicinai siponjos, ot aol fta&tfTcci Mc. 2, 18.
A 5, 33; vgl. Gr. 4, 339. 392. 513.
iggqar, Gr. 1, 783, euch beiden gehdrig ;
ty/. acptoireoog Gr. 3, 622. 4, 339. 468. 513:
hi galaubeinai iggqarai , xccra xr\v niOTW vftwv
M. 9, 29.
izvar, Gr. 1, 783, euer Gr. 3, 022. 4, 339.
46S. 514. — A, allein stehend: izvara ist £>iu-
dangardi himine , vfA.tTiQa ioriv »/ ftaoihiia
tov &tov L. 6, 20 ; f>ata izvar, to vuirtoov, das-
jenige, das euer ist L. 16, 12. — B, Bei einem
Subst., I, nachgestellt, a) ohne Artie, -izvar:
1) -vuwv: izvar J. 8, 42; izvarans /;. 4,5. Th.
5, 12; izvara k. 1, 14; izvarai k. 10, 8; allata
izvar #. 16, 4. — 2) 6-vfiuiv: izvar M. 5,48.
6, 8. 15. 26. 32. Mc. 11, 25. 26. L, 6, 36. J.
8, 56; izvaris M 5, 45. 10, 29. J. 8, 40;
izvaramma M. 6, 1. J. 8, 38. «. 16, 24. G. 6,
18. E. 4, 29. C. 3, 9; izvarana M. 5, 16. L.
6, 38. ft. 12, 1. k. 2, 9. 9, 5; izvarai J. 6,49.
58; izvaraim Mc. 6, 11. L. 9 , 5. C. 3, 18;
izvarans Af. 5, 44. E. 6, 14. C 3, 5; izvara L.
6, 23. 25. 8, 25. J. 9, 41. 15, 11. 24 h. 5,
6. 15, 58. G. 4, 15. Ph. 1, 26. 4, 5. C. 3, 3.
4. 77*. 4, 3. th. 1, 3; izvaraizos A. 7, 5. A\ 1.
24. 8, 24. 9, 10. E. 1, 13. 4, 4. TA. 3, 10;
izvarai M. 6, 25. J. 8, 21. A. 10, 15. izvara
M 6, I. Mc. 10, 5. i. 6, 24. K. 16, 3. h. 9.
2. £'. 4, 26. Th. 3, 2. 5. 6; izvaros Ph. 4, 7;
izvaraim L. 3, 14. J. 8, 24. A". 15, 17. k. 5,
II. 6, 12. </V 1, 4; izvaros M. 6, 15. Mc. 11,
25. 26. k. 12, 15. E. 5, 25. C. 3, t9. PM.
22; izvar M. 5, 16. 37. 6, 21. L. 10, 6. J. 15,
16. C. 4, 6; izvaris R. 12, 2. A. 9, 13. E. 1,
18. 4, 23. C. 2, 13. th. 1, 4; izvaramma /W. 6,
25. L. 6, 22. J. 10, 34. 18, 31 ; izvar Wc. 8, 17
k. 9, 10; izvara L 10, 20. AT. 7, 14: izvaraim M.
9, 4. Mc. 2, 8. L. 4, 21. 5, 22. A'. 3, 17. 5,
19. C 3. 15. 16; izvara L. 9, 44. 10, 15. R.
pugkjan — |>uli(iis.
*!>!
12, 1. k. 11, 3. G. 4, 6. 15. 6, 22. PA. 4, 7.
C. 3, 21. 4, 8. — 3) vpiuv 6-: hairtona izvara
Th. 3, 13. th. 2, 17. 3,5; andvairpja izvara
Th. 3, 10. — 4) 6- 6 XtutTlQOg: mel izvar J.
7, 6; in vitoda izvaramma J. 8, 17. — 5) o
Kftog-: hanihim izvaraim Th. 4, 11. — 6)
o-: galaubcinais izvaraizos PA. 1, 25; fra-
vaurhtim izvaraim /,'. 2, 1. — b) mil Artie:
S3 - izvar, 6-Vftwv: sa-izvar M. 9, 11. Mc.
13, 18. J. 9, 19; pis-izvaris J 8, 44; pans
-izvarans M. 5, 47. Zi. 6, 35; so -izvara J.
16, 20. K. 15, 17; pizai- izvarai Afc. 7, 13. L.
10, 11; £>o- izvara J. 16, 22; pata anafulhano
izvar Mc. 7, 9 ; J>o - izvara L. 5, 4. — //, voran-
ijcstellt , i(e<j oAne Artie, izvar-: 1) i/udiv-:
izvar Afc. 10, 43; izvarana PA. 2, 25. — 2)
Vjtiwv 0-: izvarana TA. 5, 23; izvara k. 10, 6;
izvarai k. 1, 24; izvar J. 14, 1. 16, 22; izvar
J. 16, 6; izvara J. 14, 27; izvara tagla haubidis
M. 10, 30; izvara goda vaurstva M. 5, 16. —
3) b-v^ivjv: izvaraiios M. 5,20; izvaros aihtins
k. 12, 14. — 4) 6 ifiwv-: izvar k. 8, 14,
izvarana K. 16, 17; izvaraizos k. 1, 6. 12, 19.
13, 9. Th. 3, 7; izvarai Ph. 1, 25; izvara Ph.
I, 19. C. I, 8. A. 7, 7; izvaraim A. 8, 14;
izvaramma k. It, 8; izvar k. 7, 7. Ph. 2, 30.
— 5) 6 i[UTtQOg-: izvaraizos K. 15, 31. k. 8,
8} izvarai R. 11, 31; izvaramma 6". 6, 13; izvar
sc. vaurd J. 15, 20. — 6) 6 i'diog-: fram izva-
raim inkunjam Th. 2, 14. — 7) Femer finite!
sich : izvara galaubein , rijv Xttt^' t/ttrtc; niaxiv
K 1, 15; izvaros misso kaurifios, «AA>}Awj' ra
jiccQt] G. 6, 2 ; f>o aliaizc izvara ufhanscin, T)]V
naVTMV v/iiZv vrcnxoy'iy k. 7, 15; meinana ahman
jah izvarana {so Lb. st. : izvara), to ifiov nvivfia
xai to Vfidov K. l(i, IS; andaugi izvar (so Lb.
st.: izvara), to nQogotTiov vuiuv Th. 2, 17.
jugkjan, Gr. I, 854, dilnken Gf. 5, 172. Gr.
2, 60. /, 62. — I) unpersonlich: J>ugkcip mis,
mkh diinkt , doxti uoi M. 26 , 65 ; (paivtrtti
Hot Mc. 14, 64; sonst Soxu Gr. 4, 240. 702;
abh&ngig ei, on M. 6, 7. L. 19, 11. A. 12, 19
hva izvis i>ii-k.-;j) M 26, 65. Mc. 14, 64-, \<.
izvis, ci Minjoma mis vi[>ra izvis k. 12, 19; |>.
im, ri anilliaiisjaindau ^7.6,7; jiuhta im, ei suns
skulda re« £ 19, 11; paimei |>., rolg d'oxovoi,
quibus. v i < 1 1 ■ I > :i 1 1 1 r it. qui in aeslimatione rr.mt
Cast, ad G 2, 2. = 2) persbnlich: jnigkja.
doxdi, a) puto, opinor, ich meine J. 16, 2. K.
12, 22; — b) videor, ich habe den Anschein
K. 12, 22 und subscr. k. 10, 9. Sk. 38, 7. 44.
10. 47, 4. 17; cjkcA rpaivofiat k. 13, 7; — c>
videor mihi, ich lasse inich dilnken G. 6, 3. PA.
3, 4; — d) sum, ich bin Mc. 10, 42. G. 2, 6.
9; awcA that k. 13, 7; — im Partic. Praes.,
in doxovvTeg; Leute, die Etwas gelten G. 2.
6; — abhiingig der Inf. Mc. 10, 42. L. 8, 18.
J. 16, 2. G. 2, 6. 6, 3. Ph. 3, 4. SA. 38, 7.
44, 10. 47, 4. 17. 6>. 4, 100; cfcr iVowi. c.
Inf. K. 12, 22 und subscr. G. 2, 9. Gr. 4, 123
591; </as Partic. k. 10, 9. 13, 7: patei pugkeip
li.ili.m L. 8, 18; mais p. mclida visan K. subscr. ;
jabai J_>. hvas hva visan (Jr. 6, 3; jabai hvas an-
|:>ar J), trauan in leika, ik mais PA. 3, 4; od.
ei jpuggkeif) hunsla saljan gu£>a J. 16, 2; JDaiei
£>ugkjand li£>ive leikis lasivostai visan K. 12,22.
od. p>aiei Jjuggkjand n-ikinon Lb. ad Mc. 10,
42; ei ni fwgkjaima sve {->labsjandans (utg av
fXlpbfitlv) izvis k. 10, 9; ni ei Veil gakusanai
(Soxtftoi) f>. k. 13,7; jabai in leika visan {^uiita
Si. 44, 10; jains tveifljan |>. Sk. 4/, 17 3 h aiei
J)uhtedun sauleis visan G. 2, 9; bansjan |>. SA
47, 4; fmhtedi Jiau ufargaggan Sk. 38. 7; [>ai
JTUgkjandans G. 2, 6; af J^aim f>iigkj.-tm!am visan
bva G. 2, 6.
hauh pull Is, hochmiithig, diinkelhaf't: hauh-
Jiulits, TiTvcpwrai T. 6, 4.
m i k i 1 p ii li t s , vntn^ffavoi. iifirnniithig. hof
fiihrtig: distahida mikilpubtans gaovgdu hairtins
seinis L. 1, 51.
puhtus, ni., avviid')/aig. Geirissen: vaurd ha-
baudona handugeins puht;uis. t.oyov tyovTCt 00-
392
bulan — bvahan.
tpiag Lb. ad C. 2, 23; in jainis bis bandvjan-
dins jali b. (so st. buhtu?) Lb. ad K. 10, 28;
hairh ungalaubjandins buhtu K. 10, 28; und
f>uhtu£>£>an qijia ni silbins ak anbaris K. 10, 29.
j>ulan, e Ace, Gr. 4, 675, tolerare, didden;
ariyuv ti K. 13, 7; sow*< avi^ta&ui rivog
Gf. 5, 133: allata bulaib K. 13, 7; und hva
bulau izvis ilfc. 9. 19. L. 9, 4l ,• barbos bulan,
v<JTi()UO&ai, Ph. 4, 12; bulandans izvis misso
C. 3, 13
gaj>ulan, c. Ace, Etioas dtdden, leiden;
nuoxtiv ti L. 17, 25. (fram c. Dal., vno Tivog)
Mc. 5, 25; vnoiiivuv t. 2, 12. (bi c. Ace, Sut
ttva) 20: all gabula bi bans gavaliilans t. 2, 10;
jabai gajpulam t. 2, 12; manag gabulan L. 17,
25; manag gabulandei fram managaim lekjam Mc.
5, 25.
u s [j u 1 a n , c. Ace, Etwas erdulden, ertragen ;
avixto&ai. nvog k 11, 1. 19. E 4, 2. t. 4, 3.
(r»i/t durch attract, st. rivog) tli. 1, 4. (so st.
avrixtad-ca Lb. ad Th. 5, 14; vgL Sk. 39, 13.
51, 18. 52, 15; iviyja&ai rtvt G. 5, 1; vno-
uevuv tivi R. 12, 12; iinotfiotiv ri t. 3, 11.
Gr. 4, 675; ohne Cos., dvi%io&ai k. 11, 4.
9; are'/uv Th. 3, 1. 5: bozei (sc. aglons)
usbulaif> th. 1 , 4; haila laisein ni usbuland
t. 4, 3; hvileikos vrakos usbulaida (so st.
tff fr-m» ?) <. 3, 11; vaila usbulaidedub A. 11,
4- vainei usfmlaidedeif) meinaizos leitil hva
unfrodeins, akei jah us£>ulai£> mik k. 11, 1; ni
aftra skalkinassaus jukuzja usbulaib G. O, 1 ;
azetaba u. f>ans unvitans, frodai visandans ; u.,
jabai hvas izvis gajjivaif? k. 11, 19. 20; u. bans
siukans Th. 5, 14; iupabro ban qab bo veihon
jah himinakundon gabaurb anbara bairh bvahl
usbulan Sk. 39, 13; usbulands, avf|i'x«s«05, ge-
duldig t. 2, 24; ju ni u. Th. 3, 5; aglons us-
bulandans B. 12, 12; u. izvis misso in friabvai
E. 4, 2; ju ni u. banamais Th. 3, 1; balbein
ize ni u. Sk. 51, 18; ni u. bo gasaht Sk. 52, 15.
j>ulains, f., das Dulden, die Geduld; nct-
{rrjfia k. 1,5. 6. 7. Ph. 3, 10, sonst vnofiovty.
gub bulainais jah brafsteinais R. 15, 5 ; in mela
b. Sk. 39, 2; bulainai t. 3, 10; in b. L. 8,
15; in allai b. A. 12, 12; bulain T. 6, 11;
bairh b. jah gabrafstein /J. 15, 4; afar b. SA.
39, 3; gamaindub bulaine is Ph. 3, 10; ufaras-
sus ist b. Xristaus in uns k. 1, 5; gadailans J>.
sijub k. 1 , 7; in stivitja bizo samono £>., iv
inofiovfj twv avriZv na&ijuaTwv k. 1, 6.
us bulain s, /., iinofiovi'i, Geduld: in allai
usbulainai jah usbeisnai C. 1, 11; in u Xristaus
th. 3, 5.
busundi, f. (n. Lb. ad Esdr. 2, 15) ^/Ato»,
<«u«e«rf G/: 5, 230. Gr. 1, 764. 2, 949. Es
hat den Gen. neben sich, ohne Riicksicht auf
die theilweise Vorsteltung; so oft aber Deka-
den ton Tausenden angegeben werden, muss bu-
sundi selbst im Gen. Plur. stehen Gr. 4, 744:
sunjus Iareimis busundi iz- Esdr. 2, 39; so
Esdr. 2, 12. 31. 37. 38; sunjus SainnaYns g-
{->usundjos *at*l- Esdr. 2, 35; vesun sve tvos f> Mc.
5, 13; vesun fiai matjandans sve fidvor J>. Mc
8, 9; vesun sve fimf \>. vairc L. 9, 14; vairos
rajjjon svasve fimf \>. J. 6, 10; mif> tvaimtigum
fiusundjo L. 14, 31; fidvor juisuiicljom Me 8,
20; fimf p. Mc. 8, 19; mi{> taihun f>. L. 14,
31; fimf Jsusundjos vaire Sk. 49, 14. Aber:
sunive Baggeisis tva J^usiiiiilja 'j'q" Esdr. 2, 15.
j> ns u n di fa l>s, v. fa {is.
*f>ut? Gf. 5, 235. Gr 2, 20; vgl. tuten.
buthaurn, I
~ . { v. haarn.
|> u tliau rnjan, '
brahan, fr. 3, c. Ace, Etwas waschen ; vinzuv
xi J. 13, 14. T. 5, 10; vinnu&ai ri M. 6, 17.
Me 7, 3; sich waschen, vlnrioitcti J. 9,7.
Gf. 5, 267: niba ufta bvahand lianduns Mc. 7,
3; veihaim fotuns £>vohi T. 5, 10; ludja {jeina
f>vah ill. 6, IT; gagg |>vahan (vaays, viifjai)
in svumsl Siloamis J. 1), 7; jus skuluf) izvis
misso \>. fotuns J. 13, 14
uiil>valiaiis — ii.
31)3
u n [> valiant , Gr. 1, 1018, y.oivog, unye-
waschen: gainainjairti bambini, |iat-ist imjivaha-
naim Mc. 7, 2; u, bambini Mc. 7, 5.
a f [) v a Ii a n , fr. 3, vimio&cti, rich abwinchen :
afjiviib J. '.I, 15; af|>Mib J. 9, 7; gagg afjivaban
in bala svuiiifsl Silo.i mi i> J. 9, II.
I) i 1> \ h Ii a n , fr, 3, vitiTKJxrui, iich iin.sc/irii:
l>i|)valiaiiil.s J. 9, II.
ii s | > v a Ii a n , fr. 3, c. Ace, Etwin autwaschen,
abtvatchen; itnon'/.i'vuv rt L. 5, 2\ vinruv xt
J. 13, 12. 14: bi|>eb ]>:m uabvoh Collins h.v J.
13, 12 1 jabai mi ii. izvis Colons frauja J. 13, 14;
usjuohiin nalja L. f>, 2.
| > \ a Ii I , it., I.ovtoov, Had: <-i ]>n gaw-ibaidedi
gabrainjamls bvahla valins in vannla K. 5, 26;
bairb Jivalil Msttn. ad Sk. 39, 13.
l>vairlis, zorniij, Gf. 5, 278. Gr. 2, 39:
J)\airhs, ooyth/^ Tit. 1, 7; ooyia&tig L. 14, 21;
bvairbaij) - baa sijaiji, uoyuiafrt E. 4, 26.
jjvairliei, /'., Zorn, Slreit; fQig k. 12, 20;
frvuog C. 3, S; nagottyiaftog E. 4, 20; iomt
ooyi); rifl. Lb. ad R. 12, 19: bvairhi-i E. 4,
31; bi kasjam J)vairbeins R. 9,22; in £>. R. 13,
5; mib baitrcin {j. Sk. 52, 1; in biuda unfrab-
jaiulcin in |>vairluiu iz\ is briijga, ini i&vn t'tOVV-
fTto xanooyttZ iftaq R. 10, 19; gibi|) »la[> j>. R.
12, 19; ni gramjaif] barna itvara du J>., in) 7irt{t-
0(tyiC,tti r« Tfxvu vuoJv Lit. ad ('■ 3, 21 ; ustaikn-
jan Jivairluin R. 9, 22; fraveilands in J>. bannna
nbil laiijamlin It. 13, 4; sunno ni duiggqai .mi
J>. hvara E. 4, 26; aflagcif) jab jus Jx» alia,
balls ii'itiytjv), [>. (iTV/HOV) C. 3, 8, inub j>. jab
tvriCbin T. 2, 8; {.vairlirins *. 12, 20.
* \> v a s t a , ticker, fett.
j>vasli[>a, f. , Sic her he'd , Geteittheil: ij>
ii\is ]>va.sti[>a, iildv di aatfdkig Ph. 3, 1.
ga |> v as tja n , c. Arc, Jemanden stark, fett
machen; xctTctQri^iiv rivet G. 6, 1; y.nccrcetovv
K. 16, 13; irtfitXiovv C. 1, 23; — in c. Dat.,
foftawvv riva tig rtva k. 1, 21: gabvastjai{.
bana svaleikana in aliniin <|airr< in> G. 6, 1; sa
gabvaatjandi unsis in Xristau k. 1, 21; bairfavi-
si{> in galaubeinai ya[)\asliclai jab galulgidai ('. 1,
23; g. sijaij) K. 16, 13.
[> vmi a in a, m., 0-vuiaiut, Weihrauch, Rauch-
opfer Grw. 35: hvcilai bymiainins L. I, 10; af
taihsvon bunslasladis j'. L. 1, 11.
u.
11, :«)• Bexeichmmg einer tubjecliren Fraffe tuf-
fif/irt; einii/c Mai, mid zwar niich Partikrlit,
findet iich it. -u fraijendes -nli Gr. 3, 753.
hie Frage ielbit at I, ehifach, 1) direct, a)
-u an Verb, gehanyl: magulsu , SvvttO&t Mc.
10,38; vileizu, {ri'/.tt^; /»; 9, 64; vileidu, ,'rihrs
Lb. ad Mc. 15, 9; ,1ov/.fO&i J. 18, 39; \ilmlu
yiyvfjoxtre J. 13, 12; — an Particip.: skuldu
ist, t§*<m Mc. 3, 4; — ziciichcit ga und dem
Stimuli det Verb, eiiif/eschaltel: gaulauhjats, ,Tt-
orivtrt Lb. ad M. 9, 28; }^u gaulanbeis., ov
ntoitvttg J. 9, 35; biugitai, uqh tioi/Gtt, Lb.
ad It. 18, 8. — b) an Printout. : iau ist, ovrog
tartv J. 9, 19; J^au ainzu ik (»; uovog tyoj) jab
ltarnabas ni balms vablufni K. 9, (i; abcr wahl
bvilcika (it. bvilciku f) gabci, rig 6 <T/.oi i ro» Lli.
ad E. 1, 18. — c) an Adeerb.: iraa andbafjls,
ovrwg anoxoivij J. 18, 22. — 2) indirect: -u
an Verb, r/e/titiigt fiir ti c. I. Ihars. : frehun
ina, sk nl i In sijai matin qen afsaljan Mc. 10, 2;
let ei saibvam, qimaiu M. 27, 49. Mc. 15, 36;
rabneif) nianvi, bo babaiu du ustiuban L. 14, 28;
* 50
39+
ubils
uf.
niu fiankei^), siaiu mahteigs L. 14, 31; ei uf-
kunnau kustu izvarana , sijaidu ufhausjandans Lb,
ad k. 2, 9; izvis silbans fraisif), sijaidu in ga-
laubeinai k. 13, 5; eingeschoben: frah ina , gau
hva sehvi Mc. 8, 23. = //, Oder es ist eine Dop-
pelfrage, 1) direct.: sau £>au (ovrog tj) fadrein
is J. 9, 2 ; skuldu ist (el-eGTiv) kaisaragild giban
kaisara £>au niu gibaima Mc. 12, 14; skuldu ist
unsis kaisara gild giban £>au niu L. 20, 22; abu
£>us silbin ])u fiata qif>is fiau anjsarai Jjus qefiun
bi mik J. 18, 34; uzu vaurstvam vitodis ahinan
ncniiij> Jiau uzu gahauseinai galaubcinais G. 3, 2.
5 ; daupeins lohannis uzuh himina vas | >au uzuh
mannam Mc. 11, 30. L. 20, 4; £>u is sa qimanda
£>au anfaarizuh beidaima M. 11, 3} J>u is sa qi-
manda £>au anjparanu venjaima L. 7, 19. 20; —
b) indirect: ufkunnaif) bi £>o laisein , framuh
guFpa sijai, Jiau iku fram mis silbin rodja ./. 7,
17; — vgl. jau und niu.
ubils, iibel, bose (bildet den wahren Gegen-
satz zu gods) Gf. 1, 92. Gr. 3, 604; oanoog
M. 7, 17. 18. L. 6, 43. E. 4, 29; novrjQog M.
5, 37. 45. 6, 13. 7, 17. 18. 9, 4. Mc. 7, 23.
L. 3, 19. 6, 22. 45. 7, 21. 8, 2. J. 7, 7. R.
12, 9. K. 5, 13. G. 1, 4. E. 6, 13. C. 1, 21.
Th. 5, 22. th. 3, 2. 3. T. 6, 4. t. 3, 13; sonst
xaxog (%uqo)V t. 3, 13); — ubil qifian c. Dat.,
xay.oi.oyHV riva Mc. 7, 10; ubil haban, xaxwg
exiiv M. 8, 16. Mc. 1, 32. 34. 6, 55, — sub-
stantivisch steht £>ata ubil J. 18, 23; offer
|>ata ubilo: bagms ubils M. 7, 18. L. 6, 43;
u. manna L. 6 , 45; luslu ubilana £6. atZ C
3, 5; ubilai raannans jab liulai t. 3, 13; alimane
ubilaizc L. 7, 21. 8, 2; af gastojanaim jah ubilaim
mannam th. 3, 2; ana ubilans jab godans M. 5,
45; mitoncis ubilos Mc. 7, 21; anamindeis u.
T. 6, 4; af allamina vaihte ubilaizo Th. 5, 22;
mis atist ubil R. 7, 21; hva allis ubilis gatavida
Mc. 15, 14; ci ni vaiht u. taujaif) k. 13, 7;
namin izvaramma sve ubilamma L. 6, 22; us u.
huzda hairtins scinis L. 6, 45; ni sind agis go-
damma vaurslva ak n. R. 13, 3; ni ainummehun
ubil und u. usgibandans R. 12, 17; ibai bvas
ubil und u. usgildai Th. 5, 15; od. du ubclamma
(Randgl. in cod. A zu: du vairsizin) t. 3, 13;
taujands akran ubil L. 6, 43 ; veilvodci bi fiata
u. J. 18, 23; £>atei ni viljau, u. tauja R. 7,19;
jabai u. taujis R. 13, 4; fria|:>va nehvu'ndjins u.
ni vaurkeif) R. 13, 10; nih mito{> u. K. 13, 5;
saei u. qijuai attin seinamma Mc. 7, 10. Gr. 4,
686; f>ans u. habandans M. 8, 16. Mc. 1, 32.
6 , 55 ; managans u. habandans Mc. 1 , 34 ;
vaurstva ize ubila sind J. 7, 7; riurjand sidu
godana gavaurdja u. K. 15, 33; u. biarja Tit.
1, 12; vaurts allaizc ubilaize T. 6, 10; ainhun
vaurde u. E. 4, 29 ; in vaurstvam ubilaim C. 1,
21; akrana ubila M. 7, 17. 18; duhve jus mitof)
u. M. 9, 4; bi alia, Jpoei gavaurhta u. llerodes
L. 3, 19; fiandans u. R: 12, 9. = sa ubila
bagms 31. 7, 17; in Jjamnia daga ubilin E. 15,
13; us J>amma andvairfiin aiva u. G. 1, 4; Jjana
ubilan K. 5, 13; fians ubilans vaurstvjans Ph.
3, 2; us ]aamma ubilin ist M. 5, 37; lausci nns
af £>amma u. M. 6, 13; saei galausjai uns
af bamma u. th. 3, 3; f>o alia ubilona Mc.
7, 23.
u bi 1 to ji s, v. tivan.
ubilvau rdjan ,|
u bi 1 > an ids, '
u bi 1 .lb a , adv., xctxwg, iibel Gr. 3, 109.617:
£>ai ubilaba habandans Mc. 2, 17; jabai u. rodida
J. 18, 23.
ubizva, f. , <rro« , Halle, Siiukngang Gf. 1,
101. Gr. 3, 427. Grr. 549: in ubizvai Saulau-
monis J. 10, 23.
u f , sub, unter Gr. 1, 55. 3, 253. 4, 789. I, 47. —
/, c. Dat.: 1) local: ino ri, unter: lauhmoni lau-
haljandci us Jiamma uf himina in [iala uf himina
skeinif) L. 17, 24; in alia gaskaft ]~>o uf himina
C. 1, 23; uf milhniin vesun K. 10, 1; sva ma-
nagai sve sijaina uf jukuzja skalkos T. 6, 1 ; uf
vaurd.
ufar.
:i!>;>
skadau i.-, gabauan Me. 4, 32 ; oagrofdaluf mrsa
wiiri.r vnoi.rjW.ov Lb. ad Mr 12, 1. — 2) tem-
poral: ini rivog, witer Jemaiidein, in Jeman
des Zeiten: uf Abjapara gudjiu Mc. 2, 26; uf Ha-
leisahi praufetau L. 4, 27; uf Pun tea u Peilatati
T. Ii, 13. — 3) bildlicfi: VTto Tt, witer: of
valdufnja gasatid* //. 7, Sj babands uf mis sil-
bin gadrauhtins /.. 7, 8; babands uf valdufnja
meioannna gadrauhtins M. 8, 9; uf slablm pis
fairhvaus yesum skalkinondans G.4, 3; vaur]>anana
ufvitoda G. 4, 4, uf raginjam ill G. 4, '2: \ar|>
paim uf vitoda sve ufvitoda, pi yisands silba ufvi-
toda, ak uf anstai, <i | : :i 1 1 s ufvitoda gageiggaidedjau
A'. 9, 20; uf gakuppai L. 3, 23. Gr. 2, 771, 928;
pans uf vitoda G. 4, 5; jus uf vitoda viljandans vi-
san G. 4,21 ; ni siju{j uf vitoda G. 5, 18; of vaira
qeoft /, wrav^pog jt>yi; A'. 7, 2. == 7/, c. Ace,
miter; VTtoxazw rivug L. 8, Hi; tornt isto re.
1) local: galagjip. allans (ijands is uf fotuns inuiia
K. 15, 25; uf ligr gasatiip L. 8, 10; ei of hrot
mem inngaggals M. 8, 8. L. 7, 6; ei uf melan
satjaidau Mc. 4, 21; ire ufhnaivida uf ma po
alia K. 15, 27; faura pamm'a ufiiiiaiv jaodin uf
iua po alia, rw VTtoial-aVTl Ctirrio r« haVtttK. 15,
28 ; alluh auk ufhnaivida uf foluns iiiiiua K. 15,
20. K. 1, 22; uf daupaus aldrusoh slaua {so st.
stauai.) 8k. 37, 4. — 2) bildlich: frabaunts uf
fravaurhl /,'. 7, 14.
la Zusammensetiungen : 1) mil Verb. Gr. 2.
902. 933: ufbauljan, ufblesau, ufbrfkan, ufbrin-
n.iii, ufdaupjan, rifgaifdan, ufgraban, ofbaban, uf-
hausjan, ufhlohjan, ufbnaitjan, ufbropjan, ufkim-
nan , ufligan, ufmeljan , ufinunnan, ufrakjao, \if-
saggqjan, ufoliupan, ufsneipan, ufstraujan, ufsvog
jail, ufpanjan, ufvopjau ; liicomp.: iiimifsliupan. —
2) mil Parlie.: onufbnkanda. — 3) mil Subst.
Gr. 2, 771 : ufhaustins, ufhnaiv'etnj, ufkunpi, uf-
svallcins. — 4) mil Adj.: ufaipis.
ufar, super, iiber Gf. 1, 78. Priipos. 156.
Gr. 3, 253. 4, 789.— /, c. Dat, 1) local: m
p. Iiiuiiuaui, o ovodviog M. 6, 14. 26. 32; —
Art ll: \ar|> riqi.s u. allai airpai M. '27, 45.
2) bildlich: inctvu) riVDff: nijais valduftii babands
u. lailiiui btorgira L. 19, 17; — hu rivof. aaei
ist u. allaiui R. 'J, 5; saci u. allaim E. 4, 6; —
ini ti. prarfaaop ■. garda lakobis L. I, 33; ni
vileimk | ana prada&on u. unsis Z. 19, 14. paiei
ni vildedun mik piodanoa ufar sis L. 19, 27;
atgaf im malit jab valdufui u. allaim unbulpoui
It. 9, 1; — f.-Tf'o riva: uist sipouris u. laisarja
uih skalks u. fraujin .scinainma M. 10, 24. _-
//, f. Ace, 1) local: (Wfu rtvog: atslandand>
ii. ija L. 4, 39; — Tiiouv rivug: galai{i u. ma
riiu JJO 6'alcilaii' jail Tiliairiadf 7. 6, 1 ; iddjedun
u inaiciii J. (i, 17; galaip u. laurdanu J. 10,
40; usiddja u. riiinon ]>o Kaidron J. 18, 1; —
vntndvw Tivog'. saei usstaig u. allans himinans
£.4, 10.— 2) bildlich: txi ro«: ufar all and-
iiiiuaiidaiis skildu galaubeinais £.6, 16; gabamo()
isvia-u&r alia friapva C. 3, 14; — tni ti: sa
iifarbafjands sik u. all th. 2, 4 ; — ftttOm Ti: ni
vaibt u. {jatei garaid sijai izvis L. 3, 13; u. ma-
naging Neh. 7,2; — illltQ ti: sa'-i frijoj) attan
aij^[>au aipein u. mik M. 10, 37; nisi siponcis
u. laisari seinana L. 6, 40; ni svasve skalk , ak
tt, skalk Phil. 16; pixe vanai veseij) u. anjiaros
aikktesjoas /•. 12, 13; u. m.ilu A-. 1, 8. 8,3. Gr.
3, 156; u. all E. 3,20; ina al-af Iiaubij) u. alia
aikkltsjoo E. 1, 22: u. fdu ist, xtoiaotvu A. 1,
5; [>ai u. lilu, vi inio/.ici' I;. 12, 11: j»..i u.
mikil vi.saiulaiis , ol irnij/.tai' k. 11, 5; u. pali-i
g«nielip i>t K 4, (i; u. patei gaiaihvlp /,-. 12,6;
ii. patei qipa Phil. 21; afar ni filu u. inaudcin [>o
bi ina atf;ebun Sk. 47, 5; altins vcitvodei all u
iusalit maiiniskodaus loliamus uuandsok izvis und-
redan nag kun{>i Si. 47, 19; at ni visandein
aljai vaiblai u. pMa fimf blaibans Sh. 49, 17.
/;/ Znsammeiisetiaiigen 1) mil Verb. Gr. 2,902:
ufarfulljan, ufargaggan, ufargiutan, ufarliafjaii sik,
iifarliafnan, ufarliamon, ufarliaulijan, ufarhleijirjan,
ufaroagjan, ufarla^jan, ufarleipan, ufarmcljan, ufar-
mitou, ufarmunnon, ufarskadvjan, ufarsteigan, ufar-
50*
396
ufaro — nh.
svaran, ufarlrusnjan, iifarj ■iili:m, ufarvalisjan, ufar-
visan; — 2) mitSubst. Gr. 2,772: ufarfullei, ufar-
gudja, ufarhauseins, ufarmeleins, ufarmcli, ufarran-
ncins, ufarskafts, ufarsvara; — 3) mit Adj.: ufar-
fulls, ufarbiminakunds ; — 4) mit Pron.: ufarjaina.
ufaro, Gr. 4, 7S9, iibcrsetit /, als Ailv.:
dariiber: ufaro visandan 5^.43,22; staina iifar-
lagida vas u., Xi&og tnixtiTo in aiirw Lb. ad
J. 11, 38. = //, als Prdpos.: 1) c. Gen.,
iiber Eticas, knavoi Tivog: trudan u. vaurme
L. 10, 19; — imtpdvw Tivog: gasatida in taihsvon
seinai in himinam u. allaize reikje E. 1, 2!. —
2) c. Dat. , iiber Jemandem, inavu) Tivog: u.
allaim ist Sk. 43, 20. 44, 11; £>u sijais u. fimf
baurgim L. 19, 19; — Hit rt: vilandans 0. hair-
dai seinai L. 2, 8.
ufarassus, m. , Ueberfluss, Vebermass Gr.
3, 507. 527: ei ufarassus (fj vntpftotif) sijai
malitais gujjs k. 4, 7; in Tj>amma nu mela izvar
u. (ntpiootvfia) du jainaize f>arbom , ei jah jai-
naize u. vairfiai du izvaraim £>arbom , ei vairfiai
ibnassus />'. 8, 14; u. mik ileitis malitais is, TO
vnipftdX'kov [tiyt&og rtjg Svvafitiog ccvtov E.
1, 19; svasve u. ist {mlaiiic Xristaus in uns,
xa&wg ntgiootvti r« nad-iiuarct tov Xqiotov
tig tjficig k. 1, 5; in ufarassaus kunjpjis, did to
iintni%ov rrjg yviootwg Ph. 3, 8 ; in ii. vulfiaus,
'ivtxtv Tijg v7iiQPc<X7.oiiar)g §6£.i}g k. 3, 10;
ufarassau , hn Uef/erfluss Gr. 3, 135 ; mpirfoo-
ripiog k. 1, 12. 2, 4. 7, 15. 11, 23. 12, 15.
Th. 2, 17; intgntpwoiZg Mc. 7, 37; vntp-
txrttgiaaov Th. 3, 10. 5, 13; vntpfiak?.6vTwg
k. 11, 23; xatf VTTipfiob'jV Ii. 7, 13. k. 1, 8;
£>o u. mikilon (ri]V VTZtpfidU.ovoav) f>is kunjjjis
friaf>va Xristaus E. 3, 19; ii. uffianjam uns, vnto-
tXTtivoutV tavrovg k. 10, 14; Jaoei u. ganohida
in uns, i)g iTitpiaatvotv tig ijfidg E. 1, 8; bi
u., xaff imtpfio/.tjv Lb. ad k. 4, 17; mikilnan
du v., fieyaXvv&rjvai tig Tcipioaiictv k. 10, 15;
in u. anstais, did ti)v vxip/ldkXovoav %dpiv k. 9,
14; fram allaim fiaini in u. visandam, vntp Ttdv-
tojv tuv iv vatpoyfi ovtwv T. 2, 2; ufarassu
gabeins, tov imipftd?.).oVTa n?.ovrov E. 2,7; und
ufarassau (od. ist es Dat.?) haban, ntoiootvuv
Ph. 4, 12; u. haband hlaibe, mpioaivovaiv dp-
tiov L. 15, 17.
ufarassjan, 1) trans, c. Ace, ntniooiviiv
ti, machen, dass Eticas iibcrflicsse , im XJeber-
fluss vorhanden sei k. 4, 15. (in c. Dat., tig
tivcc) 9, 8. — 2) intrans., uberfliessen, in Ueber-
fluss vorhanden sein; v7itpn?.iovdCtiv T. 1, 14;
nipiaoiiiuv k. 9, 12. (in c. Dat., tig ti) 8:
ufaraseijj od. ufarassida (so st. ufarassij) ?) ansts
fraujins Lb. ad T. 1, 14; ei ansts aviliud ufarass-
jai k. 4, 15; ei ufarassjaif) in allamma vaurstve
godaize k. 9, 8 ; mahteigs ist guf> alia anst ufarass-
jan in izvis k. 9 , 8; andbahti £>is gudjinassaus
ist ufarassjando ]>airli managa aviliuda gu|)a /;.
9, 12.
Ufitahari, Mannsnamen, Monum. Neap.
ufjo, f, Ueberfluss Gr. 3, 502. 4, 241: ufjo
mis ist, motaoov fioi icriv k. 9, 1.
ufta, ado., oft Gf. 1, 184. Gr. 3, 119; nou.d
xts Mc. 5, 4. 9, 22. J. 18, 2. /.. 8,22. 11,23.
26. 27. Ph. 3, 18. t. 1, 16; nvxvd L. 5, 33.
(so st. nvyuti) Lb. ad Mc. 7, 3. Gr. 3, 161;
in \i\io u. sauhte Jpeinaizo, did Tug nvxvctg oov
do&tvtiag Lb. ad T. 5, 23; sva u. sve (so oft
als) drigkaif) od. mat jai J>, oodxig ctv 7TtVl]Tt od.
toftiiiTe K. 11, 25. 26.
ufto?, adv., forte, vielleicht Gr. I, 52: ibai ufto
(wold aufto?) binimaina, [iijnoTt xXtrpwaiV Lb.
ad M. 27, 64; ufto (wohl aufto?, iaiog) p>ana
gasaihvandans aisland Lb. ad L. 20, 13.
ii gk, v. ik.
u Ii , Gr. 3, 23, stets angehdngt, icie que; 1) an
Verb., a) im Griech. die Verbindung nicht be-
zeichnet: qajiuh, Xiyti Mc. 5, 41. 8, 1. Lb. ad
J. 6, 5. 13, 25; qajauh auk, eifys ydp M. 9, 21;
qefiunub, XiyoVOl J. 9, 17; frahuh, tnvv&dvtTO
L. 15, 2f>; uzuhiddja, t&k&ov J. 16, 28; ga-
nlii — mi.
i!>7
sailivandans - iddjedtlQuh , idovrff- ijXoXovflijaav
J. 11, 31; ussteiganda -jah atubgaf, th'teftctij-xai
edoixt E. 4, 8; namentlick, wetin tier Satz wit
i[> begimit, vgl. i|i; sodium zur Verbindiing von
Imperii t. , welckc im Griech. asyiul. stehi'tr.
:;aggi]> vkaiduh M. 27, 65; urreis niiiiuh Lb.
ail Mc. 2, 11; gaggil> qi]>i<luh Mc. 16, 7; kfn-
il.irlei[> annhkumbci, nag&d-iuv avantacti L. 17,
7; vakaiji standaidiih Lb. ad K. 16, 13. — b)
wenn ein vorangehendes Parlic. in das Verb,
fin. umgeslellt ist: atiddjcdun-iddjedunuh J. 6,
17; jah bigctun-qef>unuh J. 6, 25; nam-iddjuh
J. 18, 3; od. ein nackfolgendes : rodida-qajmh
J. 8, 12; gaf-qajxih J. 18, 22. — c) xai\ qa-
\>u\\ Mc. 14, 13. J. 18,33; iiiuhsandidedun Lb.
ad J. 7, 32; uzuhhof J. 17, 1. — d) Si: qe-
fiumih Lb. ad J. 10, 20; vairfiaiduh E. 4, 32.
— e) oiiv. qcj-iunuli J. 16,18. — 2) an andre
Woitarten, a) im Griech. unbezeichnet : inuli
jaiiiaimna mela M. II, 25; inuli |>i/.ai liveilai L.
10, 21; inuli [lis v. in: uzuh allis ufarfiilloin L.
6, 45; uznh bamna mela J. 6, 66; andnh f>ana
laist Sk. 45, 9; imnnili, ccvtm It. 11,36; allub
auk K. 15, 26; — b) 84: {-.aluli samo Mc. 27,
44; ]>aimiih svalcikaim Lb. ud th. 3, 12; iiber
jaliai dnl-lt'ililai hvcilai ganrida izvis Lb. ad /;.
7, 8. — 3) Vetier nh /'/( nndizub , dnlijie bd.
du]){)C, hvanuli, hvarjizuh und Compp. , bva[>arub
mill Compp., hveh, nib, nub, sab, sunizub, svab,
Jiannh mid Conip/)., ]>arnli, f>a|>roh, Jianh und
Compp., [>ishvaduli [><>i, ]>islivariib \iv\ rgl. lliese
Wiirter; und fiber ub in ub Jsan od. n]if>an
rgl. Jian.
*uhl?, friilie Zeit, rechte Zeil Gf. 1, 138.
uhteigs, otiosus, Zeit zu Etwas habend: ei
nbteigai sijai[> fastan jah bidjan , 'tvct ayo).ao~t]Ti
rfj rtQosivxij K. 7, 5.
uhteigo, adv. tvxaiQioz , zu rechter ZeU:
instand ahteago (cW. B: stand ohteigo Gr. I,
60) nnublcigo t. 4, 2.
u ii n h t e i g o , adv., axainiog, zu unrechttr Zeil :
insland uhteigo (cod. Ii: stand nhli-igo Gr. /,
60) nnublcigo I. 4, 2.
ub lings, o|i|)(irlunus, gelegen: bij^c ubtiug,
iav ivxaiQt'iot], tcenn gelegne Zeit sein unrd
K. 16, 12.
ii b t v o , /"., crqiusciiliiin , Morgendiimmerung :
air ubtvon, noioi tvi'vyov Xinv Lb. ad Mc. 1, 35.
n I b a nd ii s . at., xapifiog, Kameel Gf. I, 244.
Gr. 3, 312: taglam ulban<lans Mc. 1, 6; ulban-
.lau Mc. 10, 25. L. 18, 25.
un-, «-, in-, un- Gf. 1, 302. Gr. 2, 775; ist
liberal! untrennbar; componirt sick bloss mit
dem Now., nie wit Verb, (nbgrsehen nun Pur-
tic.) d. It. title Fiille, wo es vor dem Verb, er-
scheint, setten Composition wit dem Nom., von
welc/iem sie abgeleitet rind, voraus; die Be-
deutung desselbeii ist prirntiv, sckwackend, kei-
vesieegs rein iiegativ. Es findet sick in Zu-
samniensetziingen: 1) mil Verb.: unsvrran, un- ■
]>iu])jaii, iinviTJan, gauult-djan. — V) wilt I J ar-
ticip.: unagands, unliairands, iinfraj)jands , unha-
bands, nnhvapnands, iinkiiniiamls, unliugands, nn-
rodjands, uiisailivands , unsveibands, nnvitands,
unvimaiids; — iiubaurans, iinlx'istjoji.s, uiidivan.s,
linbanduvaiirbts, niikunj's , unliugaijis , unqrnijvs,
nnsallaiis . linjivaliaiis ; — uiigafairinonds.', un-
gahahands sik , nngalaubjands , unufhrikauds ; —
iinaiidliuli]>s , nnaml.sakaiis , niibilaisli^s , unbi-
maitans, nnfairlai.vtijis, ungafairinojis , uni;aku-
sans , iiiigasaihvans , nucattobaiu , onajateripa,
iingavagi|is, uiiuslaisipis, unus>|iill(.]is. — 3) mit
Subst.: unagoi, unlieistei, unbiari.'. un.livanri, un-
freidcins, nofrodei, unbaili, iinbrainei, unhrainijaa,
nnhuljia, nnbuljio, unkarja, iiiikanrcina, niikuiijii.
nnli'di, nnliislus, iiinnahts, nnriiirei , unselei , hii-
sibja, iin.Mili, nnsvcrains, linsxerci, nn.NvoriJia, im-
]~iiu{">, unvainmci , unvaurslva . uiivcrcins , niixita,
unviti; — unbimait, aogahabaiiu (nngahobaii
nngalaubeins, ungaraibtci. — 4) wit Adject.:
imairkns, unaivisks, nnbarnabs, mibrtiks, nnfagrs,
uiifairins, imCaiirs, nnfrods, unbails, unbrains, nil-
398
mi
d — undarlcija.
hunslags, unhveils, unkunjps, unleds, unliubs, un-
liuts, unmahlcigs, unmanariggvs , unmanvus, un-
milds, unnulis, unq«J)is, unriurs, unsels, unsibis,
unsvers , unsvikunfjs , untals , untilamalsks , un-
triggvs, unvahs, unvamms, unveis , unvis; —
unandsoks , unatgahls , unfaurveis , ungahvairbs,
un»alaubs , ungatass, unliiudarveis. — 0) init
Adverb.: unfairinodaba , unsabtab.1, unuhteigo,
unvairf>aba , unveniggo ; — unanasiuniba, unga-
tassaba.
und, Gf. 1, 363. Prapos. 268. Gr. 3, 255. 4,
790. — /, c. Dal. bedeutet diese Prapos. , i'm-
dem sie der abstracten Bedeuiung des faur,
pro, nahe kommt, aber den bcstimmtern Begrifj
cines in leistenden Ersatzes oder zu zahlenden
Preises enthiilt: fur, urn Etwas, 1) uvtI Tivog:
aupo u. augin jah tunjrn u. tunjjau M. 5, 38;
ni ainummcliun ubil u. ubiiamma usgibandans R.
12, 17; saihvif), ibai bvas ubil u. (so st. ana?)
ubiiamma bvamma usgildai Th. 5, 15; — 2) tig
rr. atgcbun ins u. akra M. 27, 10.== //, c. Ace.
bezeichnet sie die Bewegung von einem Punkle
zu einem andern , aber vach alien Richlungen,
hinauf icie hinab , also: bis zu: 1) riiumlieh,
a) hiog nvog: n, audi biminis Me. 13, 27; u.
Bcjdahaim L. 2, 15; u. auhmisto £>is fairgunjis
L. 4, 29 ; (jemun u. ina L. 4, 42 ; u. bimin L.
10, 15; u. [>ridjan bimin k. 12, 2; u. balja L.
10, 15; iupa{>ro u. dalaj> M. 27, 51. Mc. 15,
38; u. (wo/tl zu iiiidern in and) allana midjun-
gard gafiaib Sk. 43, 17; — b) liyin nvog: mi-
taf) fairrinnaudcin u. jah izvis k. 10, 13; ni fair-
rinnandans u. izvis k. 10, 14; — ii$ tivu: u.
izvis gasniumidedum in aivaggeljon Xristaus k.
10, 14. — 2) von der Zeit, a) 'io)g nvog: u.
bita M. 11, 12. Mc. 13, 19. J. 16, 24. K. 15,
6; u. bita nu Sk. 43, 17; u. Iobanncn M. 11,
13. L. 16, 16; u. bina dag M. 27, 8. k. 3, 15;
u. hveila niundon M. 27, 45. Mc. 15, 33; u.
£ana £ridjan dag M. 27, 64; u. bva Mc. 9, 19.
L. 9, 41. J. 10, 24; u. aiv L 1, 55, u. audi
k. 1, 13; u. dag L. 1, 80; u. painlekuslen A'.
16, 8; fram jera - k" u. jer ■!■ Nelt. 5, 14; u.
Jjatei usleijaif), 'ii»g av 7iaoil&r t M. 5, 18; u.
£>atci is in viga, ewg otov li tv rfj od'io M. 5, 25 ;
u. £>atei urrinnai sunno, ewg ctuct rw ))?.iuj Neh. 7,
3; — b) ayoi nvog: o. bina dag k. 3, 14; u.
fiana dag ei L. 1, 20; u. Jjanei dag L. 17, 27;
u. mel L. 4, 13; u. \>o nu hveila K. 4, 11;
u. garehsn altins G. 4, 2 ; u. £>alei fullo J^iudo
inngaleijjai R. 11, 25; u. Jiatei galagjifi K. 15,
25; — c) ftiygc nvog: u. hina dag M. ll, 23;
u. qum (so st. quma?) T. 6, 14; — d) tig n:
u. audi, ilg xikog, perpeluo L. IS, 5 ; ad interi-
tum, prorsus Th. 2, 16; — e) ini ti: u. Jjata
hveilos J>ei, etp oaov M. 9, 15; — f) iv Tivi:
u. J)atei mij> im ist brujjfafis, if w /.ur cevrwv
iaziv 6 vvf.i(piog Mc. 2, 19. — 3) zur Bezeich-
nung des Grades; u) uog nvog: giba f>us u.
balba ]>iudangardja mcina Mc. 6, 23; — b) uiyj't
nvog: ufbausjands attin u. (daufju) Ph. 2, 8:
u. daufni atnehvida Ph. 2, 30; arbaidja u. band-
ios t. 2, 9; — c) u. fdu mais, no/./.w tuc/./.o)'
L. 18, 39. k. 3, 9. 11. Ph. 1, 23; u. hvan I'.lu
mais, jto<;w fia/.kov M. 10, 25; ni u. vailit
iusiza ist, oviUv SiacptQii. G. 4, 1.
In Zusaniiiiensetzungen , no es und oder auclt
un]>a lautet, erschcint es nur mit Verb. Gr. 2,
783. 902: undgrcipan, undredan, undrinnan: OO-
Jjajiliuban.
undar, c. Ace, vtio rt, unter Etwas Gf. 1,
380. Prapos. 133. 174. Gr. 3, 255. 260. 4, 7S9 :
ei uf mclan tatjaidau ai|>]>au undar ligr Mc. 4. 21.
undaro, c. Dat. Gr. 4, 789, vnoxaro) nvog,
untcn drunter, unter: mulda \>o u. fotum izva-
raim Mc. 6, 11; hundos u. biuda matjand Me.
7, 28.
u ii d a r a i s t s , Super I. Gr. 1, 756 , der un-
terste : in undaraisto airjaos , tig ret y.ctTWTttx'
uioij r^g pnjg Lb. ad E. 4, 9.
undarleija?, /»., ilayiOTOTioog, geringer
als der geringste: mis }>amma undarlciji«(GW»" n;
iiiidaurns — ns.
unilarlc^jin ; Mssin.: umlarlnkin?) allaize \>'nc voi-
liane Lb. ad E. 3, 8.
*undaurns, m., Mittaij Gf. 1 , 385. Gr. 2, 337.
mi ilan r n i in ills, v. ma Is.
unkja, m., nncia, Vine: fnlvor unkjans (50 */.
uiikjaiiai) Minium. Aret.
11 ns a r, v. ik.
unte, bis; well, denn Gf. 1, 363. Gr. 3, 256.
281. 4, 791. — /, temporal: so lange als, bis:
1) c. I. Praes., a) ewg c. 1. Praes. J. 9, 4.
T. 4, 13; b) iv w c. J. Praes. L. 5, 34; c)
ewg av c. C. Aor.' M. 5, 18. 26. 10, 23. Mc.
6, 10. 9, 1. 12, 36. L. 9, 27. 15, 4. 17, 8. 20,
43; d) 'iojg ozov c. C Aor. L. 15, 8; e) 'iwg
ov c. C. Aor. J. 13, 38; — 2) c. 1. Praet.,
a) uog otov c. I. Praet. J. 9, 18; b) unte qam
in, Hug tau tig Mc. 14, 54; — 3) c. C. Praes.,
a) etog c. 1. Praes. L. 19, 13; b) ttog Itv
c. C. Aor. K. 4, 5; c) [itx 01 c - G ^ or - & 4,
13; d) ayotg OV c. C. Aor. K. 11, 26. G. 4,
19. — //, causal: weil, denn; 1) yaQ M. 6,
14. 24. 7, 25. 9, 16. 24. 25, 42. Mc. 1, 22.
38. 4, 25. 5, 8. 28. 6, 20. 7, 27. 8, 38. 9, 31.
40. 10, 14. 13, 22. L. 2, 10. 6, 23. 7, 5. 6.
8, 18. 29. 52. 9, 44. 48. 50. 56. 18, 16. J. 7,
39. 8, 42. 10, 26. 16, 7. ft 7, 7. 8. 11. 15.
18. 19. 8, 2. 3. 5. 9, 19. 13, 1. 4. 6. 8. 11.
A'. 1, 18. 9, 2. 11, 6. 23. 15, 22. 32. 16, 7.
10. k. 1, 8. 12. 13. 19. 24. 2, 2. 11. 17. 3, 6.
14. 4, 17. 18. 5, 2. 7. 10. 13. 14. 21. 6, 14.
16. 7, 10. 8, 9. 10. 9, 2. 7. 10, 4. 12. 14.
18. 11, 2. 9. 13. 14. 19. 12, (i. 9. 10. II.
14. 20. 6". 2, 8. 12. 18. 19. 21. 3, 28. 4,
30 5, 6. 14. 17. 6, 9. 15. 17. E. 2, S. Ph.
1, 19. 3, 18. 4, 11. C 3, 3. 20. 24. Th. 4, 9.
14. 5, 2. 5. 7. t. 1, 7. 12. 2, 16. 3, 6. 9. 4,
10. 11; xal yao /.. 3, 10; — 2) on. M. 5, 8.
34. 35. 36. 45. 6, 5. 13. 7, 13. 9, 36. Mc. I,
34. 3, 30. 4, 29. 41. 5, 9. 6, 17. 7, 19. 8, 2.
16. 17. 33. 9, 11. 38. 41. 11, 18. L. 1, 37.
48. 49. 58. 68. 4, 6. 32. 41. 43. 5, 8. 6, 19.
20. 21. 24. 25. 35. 7, 47. 8, 30. 37. 42. 9,
12. 38. 49. 53. 10, 13. 21. 14, 11. 14. 17. 15,
9. 24. 27. 32. 16, 8. 15. 17, 9. 10. 18, 11.
14. 19, 3. 4. 17. 21. J. 6, 2. 38. 41. 7, 1. 7.
8. 23. 29. 30. 39. 8, 14. 16. 20. 29. 37. 43.
44. 47. 9, 22. 10, 4. 5. 13. 17. 36. 11, 9. 10.
15. 41. 12, 6. 11. 18. 39. 49. 14, 12. 17. 28.
15, 15. 19. 21. 27. 16, 3. 4. 6. 14. 16. 21. 27.
32. 17, 8. 9. 14. 24. 18, 18. 19, 7. //. 7, 21.
9. 17. 28. 32. 11, 25. 36. K. 1, 25. 4, 9. 10,
17. 15, 15. 16, 17. k. 1 , 5. 8. 14. 2, 15. 3,
14. 4, 6. 5, 19. 7, 8. 13. 14. 16. 8, 3. 17. 9,
2. 12. 10, 10. 11, 7. 10. 11. G. 2, II. 4, 12.
20. 27. 6, 8. E. 2, 12. 18. 3, 3. 4, 25. 5, 23.
6, 12. Ph. 1, 20. 2, 30. 4, 10. 16. G 1, 16.
19. Th. 2, 13. 14. 3, 8. 4, 16. 5, 9. th. 1, 3.
10. 2, 3. 3, 7. T. 1, 12. 13. 4, 4. 10. 6, 2.
t. 1, 16. Neh. 6, 18. 7, 2. Sk. 41,22. 46, 16.
47, 21. 48, 21; ni unte-ak unte, ovy on -«/./.'
o'rt k. 7, 9; — 3) Sioti L. 2, 7. K. 8, 7. G.
2, 16. Th. 4, 6; — 4) 3m Th. 2, 18; — 5)
v.ud-oxi, L. 1, 7. 19, 9; — 6) rov c. Inf. Ph.
3, 21 ; — 7) Sia to c. Inf. Mc. 4, 6. 5, 4.
/,. 9, 7; — 8) in* M. 27, 6. Mc. 15, 42. J.
13, 29. K. 5, 10. /•. 11, 18. 13, 3; — 9) mm*)
A'. 1, 21. 22. I'), 21. Ph. 2, 26; auch unto
raihtis, tntlStjlt^Q L. 1, 1.
u n Jia , v. und.
lis, (nr iwr; 11 z ror einzelnen Voc. ri/l. uzrl.i,
uzu, uzuli) stels c. Dat., ix. TlVHQ t aus Gf. 1,393.
Priipos. 82. Gr. 3, 253. 4, 774. S74. Es steht
us dent in eiittjet/en, nie if dem ana, und iiber-
triifft 1) at Ttvog: a) riiuniUch: aus, ron - her
M. 8, 28. 27, 53. Mc. 1, 11. 25. 26. 29 5, 2.
8. 30. 6, 54. 7, 20. 21. 26. 29. 9, 7. 25. 11,
8. 14. 20. L. 1, 71. 74. 2, 4. 35. 3, 22. 4,22.
35. 08. 5, 3. 17. 6, 42. 44. S, 27. 9, 35. 10,
7. 11. 18. 17, 24. J. 6, 23. 31. 32. 33.38. 41.
42. 50. 51. 58. 7, 38. 41. 42. 52. 8, 59. 10,
28. 29. 39. 11, 1. 12, 17. 27. 28. 42. 16, 2
17, 6. 15. R. 7, 24. 11, 26. 13, 11. A'. 5, lo!
400
us.
13. A. 1, 10. 5, 8. 6, 17. 11, 25. G. 1, 4. 5,
4. E. 4, 29. C. 1, 13. 2, 14. 3, 8. 4, 16. t. 2,
26. 3, 11. SL 37, 16. 40, 2. 44, 9. 15. 48,
3. 9. 52, 16; vgl. R. K. k. subset.; so auch
us daufiaim, ix vtXQwv Mc. 6, 14. 16. 9,
9. 10. 12, 25. L. 9, 7. 20, 35. J. 12, 1. 17.
R. 7, 4. 10, 7. 9. 11, 15. 15, 12. 20. G.
1, 1. E. 1, 20. Ph. 3, 11. C. 1, 18. 2, 12.
t. 2, 8; — b) um zu bezeichnen, woher Ehcus
riihrt, woraus Etwas entsprungen ist M. 27, 7.
Mc. 7, 11. 11, 30. 31. 32. 15, 46. L. 1, 5.27.
27. 78. 2, 4. 36. 3, 8. 6, 44. 45. 16, 9. 19,
22. 20, 4. 5. 6. J. 6, 13. 7, 22. 42. 8, 23. 44.
47. 9, 6. 10, 32. 12, 49. 15, 19. 16, 14. 15.
17, 14. 16. 18, 36. 19, 2. R. ", 5. 10. 11. 21.
30. 32. 10, 5. 6. 17. 11, 36. 12, 18. 13, 3.
K. 12, 15. 16. 15, 47. /-. 2, 2. 16. 17. 3, 1.
5. 4, 7. 5, I. 18. 7, 9. 11, 26. 12, 6. 13, 4.
G. 2, 12. 16. 3, 2. 5. 4, 4. 22. 23- 24. 5, 5.
8. 6, 8. E 2, 8. 9. 3, 15. 4, 16. Ph. 1, 23.
3, 5. 9. C. 2, 19. 4, 11. T. 6, 4. t. 2, 8. 22.
Tit. 1, 10. Sh. 40, 16. 41, 12. 44, 3. 7. 17.
50, 11. 19. 52, 11. Esdr. 2, 36. 40; ur-riqiza
Lb. ad k. 4, 6 ; — um das Ganze , die Zahl,
aus icelcher Etwas herriihrt, tmszudriicken : M.
27, 48. Mc. 9, 17. L. 1, 5. 6, 13. J. 12, 42.
16, 5. 17. 17, 12. R. 9, 24. 11, 14. G. 2, 15.
C. 4, 9. 12. t. 3, 6. Esdr. 2, 40. Sk. 52, 1 1 ;
— c) von der Zeil: sett, gleich nach: Mc. 10,
20. L- i»\ 21. J. 0, 64. 66. 9, 1. Sk. 38, 8;
— d) zur Bezeichnutig der Art und Weise: Mc.
12, 30. 33. L. 10, 27. JL 8, 41. k. 2, 4. 8, 11.
C. 3, 23. 1. 1, 5 ; oft Hesse sick da fur ein Adject,
setien: M. 5, 37. R. 9, 6. k. 5, 2. 8, 7. 9, 2;
oder ein Adverb.: Mc. 11,20. K. 7, 5. 13, 10.
12. k. 8, 13. 9, 6. 7. Gr. 3, 151. — 2) uno
rwog, a) riiumlich: Mc. 1, 10. 3, 7. 8. 7, 1.
15. 17. 8, 11. II, 12. L. 2, 4. 8, 2. 9, 5. 54.
17,29. Neh. 5, 17; aucjt us <lau£>aim, uno rwv
ViXQtiiv M. 27, 64; — b) um zu bezeichnen,
wolier Etwas riihrt : L. 8, 3 ; auch die Zahl,
aus welcher Etwas ist: L. 9, 38. 19, 39; —
c) von der Zeit: us barniskja, ano (joiffovg t.
3, 15. — 3) ■$* two's Mc. 5, 10. 11, 19. 12,
8. L. 4, 29. 20, 15. — 4) xard wt Jjaici us
baurgim (xara noi.iv) ga'iYMjedun du inima L.
8, 4; us gabaur£>ai od. us vistai , xctrce yvoiv
R. 11, 21. 24. — 5) ev xwi: us vulfiau k. 3,
9; «s allaim t. 2, 7. — 6) -{hzv: us barniskja,
ncudio&tv Mc 9, 21. — 7) »#» Griech. steht
der blosse Genit. L. 16, 4. K. 12, 12. — 8)
bei Auflosung einiger Worter: uslausi-i £>uk us
vaurtim , tXQiiZ,<a&t]Tt L. 17, 6; fiaiis us liutein
taiknjandans sik, imoxnivouivovg icevrovq L. 20,
20; us lustum, ixovoiov Phil. 14.
In Zusammenselzungen Gr. 2, 787. 818. 933.
crscheint us: 1) mit Verb.: usagjan, usagljan,
usaivjan, usaljian , usanan, iisbairan , usbaugjan,
usbeidan, usbidjan, usbliggvan, usbraidjan, usbruk-
1 1 a 1 1 , usbucjan, usdaudjan, usdreiban, usdriusan,
usfilhan, usfraisan, usfraf>vjan, usfulljan, usfulinan,
usgaggan, usgaisjan, usgeisnan, usgiban, usgildan,
usgraban, usgutnan, usbafjan, ushaliau sik, ushai-
tan, usliaiilijan, ushauhnan , ushin^an , ushlaupan,
ushrainjau, usliramjan, ushrisjan, usbulon, uskaun-
jan, uskcian, uskeinan, uskiusan, uslagjan, uslais-
jan, uslaubjan, uslausjan, uslci}ian , usletan, uslu-
k an, usluknan, usluston, uslulon, usmaitau, usiua
nagiian, usmerjan, usnicrnnn, usmitan, iisniman,
usqiman, usqistjan, usqi^an , urralsjai) , urrannjan,
urrodan, urreisan, urrinnan, urrumnan, ussailivau,
ussakan, ussaljan, ussandjan, ussaljan, ussiggvan,
ussitan, usskavjan, ussokjan, ussuillon, usstandan,
usstcigan, usstiggan, ustaiknjan, ustiulian, us|5riii-
tan, usfirojjjan, usjiulau, usjovalian, usvagjat), us-
vairpan, usvakjan, usvaltjan , usvalugjan, usvand-
jan, usvaurkjan, usvindan; — inijiusliraiiijai),
mifiuski'iiian, mi{iurraisjan, mi^urrcisan, utusgag-
gan ; usatbairan, usgasailivan. — 2) mit Partic. :
usvalisans, uuus]aisi|is, unusspillojis. — 3) mit
Subst.: usbal£>ei, usbcisnei, usbeisns, usbloleins,
usdaudei, usdrusts, uzeta , usfarjio, usfilli , usfil-
ut — valisjiin.
401
in.i, osfilirtei, usfodeint, UsfuUeing, uagjrndja, us-
haist.i, uslauaeios, uslijia, ualukt, usmci , usqiis,
urrists, urruns, u.vs.ileiiiN, it> s;i iiinin -., as&tUS, us-
stiurei, uttaikneini, ustauhei, uatauhts, osbrobeins,
tubuiahi*, ussalisis, natalteina, u»»andi, nrvaorhts,
usvaurna , usvrua , usvissi. — 4) mil Atljecl.:
nslioi.snrii ,.s. ii.mI.iikI.s. qtfairins, nskonfxj uslukaj
urragki , usskaus, usvaarhts, uiveiha, usvist. —
b) mil Atlrerh.: uddatdo, uuindo, osstiuriba.
ut, adr. , hinuus. /tenuis St. 2. 933. 3, 200.
263. 263: atghggaii ut, ti.nr/eaO-ia J. 18, 89.
19, 4; — attiulian ut, ayuv f£<il J. |9, 4; —
galeibao ut, i'^ioyioOai J. 13, 30. 31. IS, 38;
— liiri ut, d'tvno tifto J. II, 43; usdreiban ut.
tXiici'/.'/.tii' 8$& L. 8, 54; — ut usgaggan, *£<■/>-
yta&ia M~ 9, 32; oagaggaa ut, fi.foyint'ha L.
15, 28. J. 18, 4. 16; ^<>y: often *|w M. 26,
75. J. 19, 5: B*gaggaii ut us c. Dat.. tS.i(iyjaOra
{/. rtvog Mc. 1, 25; ixnoQtveo&at s|w rirog
Mr 11, 19; u.skiusau ut mc.Mtil., ixflaXXuv «|w
Tiii^ /, 4. W.i . ni uaiairpan, e£w fjdM.ttv L.
14,35; utvalcpau at, txflakkitv ti.fi •7.6,87.9,
34. 35. 12, 31, 15, (i; otytArpka at us c. Dat..
O.nv fc$N v»U Me. 12, & /.. 20i 15.
ut'a, «(/».. <iiissti/tn//) , ilrausseit : t!-ej M. 26,
69. Mc. 1, 45. 3, 31. 82. 4, 11. 11, 4 L. \
10. 8, 20. J. 18, 16. K. ->, 12. 13. T. 4. 5
7/,. 4, 12; #»#ev T. 3, 7.
u tan a, adv., ausserhal/i ; tiioi'ltv /.. 7,
utana unsara inanua, o ecw t,iuui' avdtrwnoi /■'.
4. 16; — c. Genit.: uiaua bibaurgeinait SA, 42.
1; ii. synagogais, e'enorrvvayaryof J. 9, 22, u
veibsis, ££<■) r/]s zw»i,,' .Vc I s , 23.
ut a pro, a</p., t^ioi'/tv, ton aussenher: j>ata
ulabro inngaggando in mannan flic. 7, 18; - —
c. Genii.: ni %ailili ist u. mans, iougaggaudo in
ina Mc. 7, \'i.
V.
\addjus, /■, H'rtM, Matter Or. 3, 429.
baurgsvaddjus, f, rityog, Burij trail, Sladl-
maucr : so baurgsvaddjus Nelt. 6, 15. 7, 1; [>izos
baurgrvacMjaos AW/. 5, 16; and baurgsVaddjau
A-. 11, 33.
g r ii n d ii v a d d j us, /°. , Grttntl trail , Grutid-
niauer: Ontt?.iog t. 2, 19; so;/.vf Ihtnl.tuv : tul-
gus grunduvaddjns l;ii]>s standi}} /. 2, 19; ana-
timridai ana grunduvaddjati apaustaule Iv. 2, 20;
imili grtmduvaddju L. 6, 49; l>i| i 1 gasatideai g.
L. 14, 29; od. gasatida gtunduvaddjau ana
slaina L. 6, 48.
in i \) g a r d a v a d d j us, /*., [tiouToiyuv, Schei-
demaner: mibgardavaddju fajios gatairands K.
2, 14.
vaggareis, m., TToogxufd'Acaov, Kopffrissen Gf.
1, 894. 6'r. 3, 401: vas i» ana notin ana »ag-
garja alepanda Mc, 4, 38. Gr. 4, 772.
vaggs, jh., Ttctoddttaog , Paraditi, Luslijarteit
Gf. 1, 894. 6'r. 3, 395. 6n». 475; fravujvans
\;ir[j in vagg /\ 12, 4.
v aha, tadelhafi?
it n v a lis, ctnttmog , tintadclhufl: mug gag-
gandona in allaim analjusniin jali garailitcim frau-
jins unvalia L. 1, 6.
vahsjan, fr. 3. 6'r. 1, b44. av£avuv\ tcuch-
sctt Gf. 1. 882: ^/-.2, 12;— abhihujif, <!u r. flu/.,
ifj rt £. 2, 21 ; a«c/» du vahstau, T)]r <crh,atv C.
2, 19; — valisjnn gataujan c. Ace. , (f!;(ji'./i
r/, Ettcai herantratltsen lassen, vermeltren I;. 9.
10; in banuhel alia gatiuirjo gagatiloda rahseib
du alii \eihai in fraujin £. 2, 21'; v. du \alistau
51a
402
ufarvahsjan. — vailits.
gujjs C. 2, 19; hvaiva vahsjand M. 6, 28 ; vahs-
jaima in iita \>o alia E. 4, 15; ]sata barn vohs
L. 1, 80. 2, 40; vahsjan gataujai akrana usvaurh-
lais izvaraitos k. 9, 10; jains skal v., i|> ik
minznan Sk. 43, 2. 9. 47, 3; at vahsjandein ga-
laubeinai izvarai k. 10, 15; gaf akran urrinnando
jab vahsjando Mc. 4, 8.
ufarvahsjan, fr. 3, Gr. 1, 844, into-
ctv&vtiv, iiber die Maassen tcac/isen: ufarvah-
scijj galaubeins izvara th. i, 3.
u sv a lis a ns, Gr. 1, 1018, erwachsen: us-
vahsans ist, i]7uxinv e%u J. 9, 21. 23.
us v alis Is, f., av£.i]Giq, Wachslhum: usvahst
lcikis taujija E. 4, 16.
v a list us, 7/i., Wuchs, Leibesgrosse ; avl-tjoig
C. 2, 19; sonst tjXixia Gr. 3, 507. 515: du
mita]} vabstaus fullons Xristaus E. 4, 13 ; £>aih
frodein jah vahstau jab anstai L. 2, 52 ; v. leitils
vas L. 19, 3; vahseij) du v. guj>s C. 2, 19;
anaaukan ana vabstu seinana alleina aina M. 6, 27.
vai, ovcti, vae, we/ie Gf. 1, 632. Gr. 1, 70. 90.
3, 292. 607. /, 67. 93; c. Dat. Gr. 4, 764:
vai Jiaini qi£>uhaftom Mc. 13, 17; vai izvis L.
6, 24. 25. 26; vai J>us Kaurazein, vai £>us Y>c\>-
saidan 3/. 11, 21. L. 10, 13.
vaidedja, v. deds.
vaifairli vjan, v. fairhvus.
v a j a m e r e i , ,
vajamerjan, \ v. mers.
v a j a m e r e i n s , )
vai an, (vaia, vaivo Gr. /, 566) ttvilv, wchen
Gf. 1, 621: vaivoun vindos 37.7,25.27; vinda
mikilamma vaianilin J. 6, 18.
*vaibjan, winden.
bivaibjan, c. Ace. , Jemanden umwinden,
umgeben, umkleiden: bivaibjand £>uk, avvi'i,ovai
ae L. 19, 43; bivaibij^s leiiia ana naqadana, m-
QtfiefihjfjitvoG oivSova trii yvfivov Mc. 14, 51;
bivaibidana vastjai bvcitai, 7TiQi[jf^).i]uivov GTO-
b)v ltvxi]v Mc. 16, 5.
vailista, in., yuvict, Winkel, Er.ke Gr. 3, 418.
429: sah varf) du baubida vaihstins Mc. 12, 10.
L. 20, 17; in gaqum^im jah vaihstam plapjo
standandans M. 6, 5.
v a ill s t as (a in s, v. stains.
vailits, /"., res, Ding Gf. 1, 730. Gr. 3, 8.
518. 721. 734. Grin. 246. Grr. 401; novyuu
L. 1, 1. Sk. 40, 20; eiSog Th. 5, 22; in J>izozci
vaihtais, Si tjv alxiav t. 1, 6; xovtov %aoiv
E. 3, 1. Tit. 1,5; m«c/t s<eM vailits fiir t'i
K. 10, 20; gewohnlich alter mit der negat. fiir
ovSiv, [U]div, ov ti, fAt'i zi; tlaneben findet sick
das Subst. od. Adj. im Genit. L. 18, 34. R.
5, 1. k. 7, 5. 13, 7. G. 2, 6. 5, 10. Sk.
49, 6. Gr. 4, 727. — Im Nominat. steht
als Subst. vaibt, als Praed. vaihts; desshulb
iindre man vailits in vaibt Mc. 7, 15; tmd
vaibt in vaihts G. 6, 3. 1'5; vgl. Lb. ad Mc.
7, 15: ni vaihts (zn dndern in vaibt) ist
utajoro mans inngaggando in ina Lb. ad Mc-
7, 15; so haulicin meina ni v. ist J. 8, 54;
Jjata bimait ni v. ist jab f>ata faurafilli ni v.
ist Lb. ad K. 7, 19; ni £>atei f>o galiugaguda
v. sijaina K. 10, 20; ni v. im K. 13, 2. k.
12, 11; ni vaihtais usvenans L. 6, 35; nif>-
|>an Jianaseijjs gadaurstedun fraihnan ina ni v.
L. 20, 40; mik ni fraihnija v. J. 16, 23; ni
beduf> ni v. J. 16, 24; ni ainummebun v. sku-
lans sijaiji R. 13, 8; in £>izozci v. E. 3, 1. t.
1, 6. Tit. 1, 5; ni vaihtai botida Mc. 5, 26;
J>ata kuni in v. ni mag usgaggan Mc. 9, 29; ni
v. gaskajpjands inima L. 4, 35; bei v. ni fra-
qistnai J. 6, 12. Sk. 50, 17; eis ni v. £>is fro-
J)un /y. 18,33; ni ainhun jjannu in v. gibandans
bistuggq k. 6, 3; ei in v. ni gaslcijijaindau us
unsis k. 7, 9; man auk ni v. mik minnizo ga-
taujan J^aim k. 11, 5; ni v. niiiis habaida fiaim
k. 12, 11; if) mis ni sijau hvopan in ni v. G.
6, 14; in ni v. gaaiviskoj^s vairfia Ph. 1, 20;
ni in v. afagidai Ph. 1, 28; ni v. maurnaif) Ph. 4,
6; du in v. daug t. 2, 14; at ni visandeiu aljai
vailit — vair.
403
v. SL 49, 17; ni hi ». vanin»»tii |>i/ai fihsanai
vairban gatavida Sk. 50, 9; ui vailit ainlhof M.
27, 12; s.iiliv ci niaiiiiliiiii ni qijials v. .Mc. 1,
43; ei v. ui nemeina j)/r. 6, 8; ni frali-i i[ • ina
ni v. toiij.ii> /!/<:. 7, 12; ni v. bigat Mc. It, 13;
v. ui anilliof Mc. 14, 61; niu atulhafjis v. Mc.
14, 61; nil! .tmlliafjis ni v. Mc. 15, 4; ni (ic-
fuiri maimlnin v. Mc. 16, 8; ni \. ufar jiatci
garaid sijai izvis lausjaij) L. 3, 13; ni niatiila
v. L. 4, 2 ; v. ui iiriniin L. 5, 5; ni v. ni-
maib in vig L. 9, 3; maun ni galailiuii ni v.
]>j?.ei gasehfl tin /,. 1), 36; ]>ala Icik ni liolcij)
v. J. 6, 03; v. tin iniiiia ni <jifiam! J. 7. 26;
af mis .sillmi lanja ni V. J. 8, 28; ni inalilnli
taujan ni v. J. 9 , 33 ; sailivij), bAtei ni botcib
v. J. 12, 19; In mia ni bigiti[> v. J. 14, 30; ni
magob laujan ni v. J- 15, 5; biubjo ni rndida
v. J. 18, 20: ni v. li..i;:i A 9,1; nili v. auk
mis silbiu naibvait A.'. 4, 4; ni v. anilliiuskan-
claus od. apdaitandaoa A'. 10, 125. 27; ni v. Lotos
mis taujau A - . 13, 3; ni v. ailiandans Lb. ail /;.
0, 10.; ni v, lialiaicla gain cilainais k. 7, 5; faur
mik sillian ni v. L\ti|ia It, 12, 5; ci ni v. ubilis
Uujaih. /.-. 13, 7: ni v. ana'i'u.sokiin G. 2, f> ; ni
tiiul v. iu.siza isl skalka G. 4, 1; ni v. mis ga-
sk(i|'ii[) G. 4. 12; nili liiinail v. ganaag nili faura-
lilli G. 5, (); ni v. aljis bugjaib G. 5, 10; ui
v. iii baifstai /'//. 2, 3; ni v. \aurkjauilan.s tit.
3, llj it i v. tatijanils T. 5, 21: ni v. vitands T.
6, 4; ni v, Ijralitcilun T. 6, 7; inu Jbein ragin
ni v. vilda laujan Phil. 14; ni v. ntikilis lmg-
jauds Sk. 49, 6; af allatnma vailtlc ubilaizo af-
babaiji i/.\i.s Tli. 5, 22; lii bos gafulla\ ■ci.sidons
in uns vailttins L. 1, I ; od. tvos gaiiamiiida vailits
Msvn. ad Sk. 40, 20.
vailit, n., ri, Etteat G. 6, 15; f/cico/inlich
wit tier veijat. fiir puffSar M. 27, 19. G. 6, 3;
od. oidtv, Niehtt Gr. 4, 727: ni vailit ist ga-
liulij) M. 10, 2li; ni v. j>us jail | 'annua garaib-
tin M 27, 19; ni v. (so at. vailils:'} i.-l utabto
mans inngaggando in ina Lb. ad Mc. 7, 15; ni
v. [>annu mi var^i|>'is bairn gaggandam fi iJ, I
ni v. gavamm jiairli .sik lillm R. 14, 14. ni v.
mis vuljiris ist G. 2, <i; ni v. (man iinilrr in
vailits) visaini* G. (i, 3; nili liiinail v. (man iinilrr
in vaihts) ist ni faurafilli G. li, I "i ; ui v. <lu
vaiirnai T. 4, 4; ni v. hrain Tit. 1, 15.
vaila, adv., wold Gf. 1, 831. Gr I, 44
2, 28. 3, 118. 603. /, 348; uaUk ■"<■ ?i !■
9. 37. 12, 28. 32. L. 20, 39. J. 8, 48. 13, 13.
18, 23. R II, 20. k. 11, 4. G. 4, 17. 5, 7.
PL 4, 14. T. 3, 4. 12. 13. SL 47, 16; m L 19,
17; ftilTtov Lb ad t. 1, IS; aavxms (Randijl.
zu livaiva) Lb. ad K. 9, 22; ferner vaila ]>au.
x«V, dochwohl Lb. ad k. 11, 16; v. andar.i iik,
tvnoogdiXTog k. 6, 2. 8, 12; v. frabjan, aojcfoo-
vuv R. 12, 3; v. Iiti^jan c. DaL, ivvouv mi
M. 5,25. v. galeiktn, ivSoxtlv\ tm Pats., tiic'c-
(itoiov tii'ai, v. galeikan; v. qiban c. /?«<., y.n-
XiZg timip rivet L. 6, 26; v. laujan. xa'/.onoitLi' ;
c. DaL, y.aXwq Tiouiv tivi od. tv xouiv rivt.
v. taujan; v. visan, tixfoccivioi'lci, \- 'isan.
vailadeds, v. deals.
y a i 1 a ni e r s , ,
vail a in e r j an, > v. mcrs.
v a i 1 a ni e r e i n « , '
\ a i I a i| i .-. > , v. qibn.
vailavizns, v. vizon.
vainags, Tcc).ct:xwnog, elrnd , bel.laijensicertli
Gf. 1, a8A Gr. 4, 78. 763. /. 93; «u*afa (so
$t. vainaus) ik manna Lb. ad R. 7, 24.
vainei, adv., octtXoV, utinam, iriwi dock Gr. 3,
14. 1S3. 303. 4, 74. 7& /. 93: jafc vainoi l>iu-
ilaiiO(lfil<'i|'. y.ru lit/; '/.or yt : flnau.tvactTt K. 4,
8; v. us]-iilaiil<'ilei{>, brff/.nv i.vtiytoiri k. 11, 1-
v. jali usmaitaiudau , uif{).ov v.ai aKOMnfWVUU
G. 5, 12.
vair, n». Gr. 1, 599. 4, 462, ih't'n, vir, Mann
Gf. 1, 931. Gr. 2, 56. 3,319. /, 52. Crr.4t8:
vair L. 8, 41. R. 7, 3; sa \. L. 8,38; v. sums
L. 8, 27; l)i|)c wrb v. A'. 13. 14; r. ist liaubij^
qenais £. 5, 23; sa vas v. snnjeins Nik. 7, 2:
404
vairaleiko
uswurjKin.
vaira frodamma M. 7, 24; uf v. qens, rj vnav-
Soog yvvi] R. 7, 2; jabai vairf)i{i v. anfiaramma
R. 7, 3; gavadjoda izvis aiuamma v. k. 11, 2;
ante garinnaima allai An v. fullanima E. 4, 13;
fraujinon faura v. T. 2, 12; kiiunands ina vair
garaihtana jah veihana Mc. 6, 20; f>ai vairos L.
7, 20; v. tvai L. 9, 30; v. rapjoii fimf };u.smid-
jos J. 6, 10; v. skulun frijofi seinos (jcnins E.
5, 2S; v. c. Gcnit. Estlr. 2, 25. 2G. 27. 28.
29; fimf {jusundjos vaire L. 9, 14. Sk. 49, 4;
jus qiuons ufliausjaij) vairaui izvaraim Q, 3, 18;
vairans T. 2, 8; Jan-, tvani v. L. 9, 32; vairos
orf. jus vairos frijo}-> qenifis iivaroj. C. 3, 19.
E. 5. 25.
vairaleiko, v. leiks.
vairdiis, ?«., i,ivog, Witlh. (jnstfreund Gf. 1,
932: Gaius, vairdus ntcins R. 1G, 22.
vairilo, f, xtu.og, Lippc Gr. 2, 56. 3, 400.
666: so managii vairiioni mik sveraij) Mc. 7,
6", in an])araim razdom jah \.ai,};araim rodja ma-
nagein ])i7.ai K. l4, 21.
vairpan, fr. 1, werfen.; yu't.av L. 5, 5; uu-
(fi.-jci'/J.iiv Mc. 1, 16: sonst ftcdluv; ubh'ungig
der Ace Mc. 1, 16. 12, 4. L. 4, 9. 5, 5. Sk.
42, 2. Gr. 4, 605; — der Dal. Die. 7. 27; —
der Dat. instr., xi Mc. 11, 23; Tivi Mc. 4, 26.
12, 4. 15, 24. Gr. 4, 70S; — af e Dal., ani
rivog M. 5, 29. 30; — ana c. Ace, hdc'Ctiv
rivet J. 10, 30; [j('</liiv n ini Tivog Mc. 4,
26; od. ini ri Mc 15. 24. J. 8, 59; — in c.
Ace, tig r> Mc. 1, 16. 11,23. Sk. 42, 2: jabai
manna vairpij" fraha ana air} a Me 4,26; vair-
pam natja, yakaoo) to dizrvor L. 5, 5: nenwn
stainos, ei vaurpeina ana ina J. 8, 59. 10, 30;
vairp af J>us M. 5, 29. 30; v. Jus in marein
Mc. II, 23; v. },uk J^ro dalajs L 4, 9;
niman hlaib barne jail vairpan hundam Mc. 7,
27; \:tii'|iaii(].ii!s uati in iiiarein Mc. 1, 16; ]jo
in val:> v. Sk. 42. 2: v. hlauta ana }>os Mc.
15. 24; }>ana stainam v.. r/.ih'ov '/.ixio^o'/J,-
anvrtg Mc. 12, 4.
alvairpan, fr. I, c. Dat., anofidti.iiv ti,
Etwas fortwerfen Mc. 10, 50; — stainam c.
Ace., Jemanden steinigen; ki&a&tv Ttva J. It,
8, xcmxkt&ce£uv L. 20, 6; — im Pass, mit af
c. Dat., cci'QiG&cu ano Tivog, E. 4, 31: stai-
nam afvairpi}:> unsis L. 20, 6; Jiuk afvairpan
stainam J. 11, 8; afvair pands vastjai seinai
Mc. 10, 50; alia bailrei afvairpaidau af izv is E.
4, 31.
at vair pan, fr. I, c. Dat., iiinTtiv ti, Et-
tcas hinwerfen M. 27, 5. Gr. 4, 708; — c.
Ace. der Person, Jemanden hinwerfen, fia'/.Xtiv
tivu Mc. 9, 22; auch Mc. 9, 47. L. 16, 20;
— abhangig du c. Dai., noog ri L. 16, 20,
— in c. Ace, tig xi Mc. 9, 22. 47; tv
TiVi M. 27, 5: ina jah in fon atvarp Mc. 9,
22; go}> }mis ist - galeijoan , Jaau - atvairpan in
gaiainnan funins Mc. 9, 47. Gr. 4, 58; atvair-
pands J^aim silubram in alh M. 27, 5; atvaurpans
vas du danra is L. 16, 20.
f r a v a i r p a n , fr. 1 , verwerfen , wegwerfen ;
oiittiiv M. 9, 36; — in c. Ace, fict/J.tiv tig
Ti Mc. 9, 42 : ei fravaurpans vesi in marein Mc.
9,42; vcmiii afdauidai jah fravaurpanai M. 9, 36.
ga vairpan, fr. 1 , c. Ace , Jemanden wer-
fen, sckiltteln: ftuilttv tivu Mc. 9, 45; o)j<Jotii>
Mc. 9, 18; oirtriiv L. 4, 35; — abhangig in
c. Ace, tig Ti Mc- 9, 45 ; in midjaim, tig uioov
L. 4, 35: gavairpiji ina sc. ahma unrodjands
Me 9, 18; go}} pus ist galeipan }>au- gavairpan
in gaiainnan Me 9, 45. Gr. 4, 58. 61; gavair-
pands ina sa unhuljia in midjaim L. 4, 35.
inn vairp an, fr. 1, hineinrcerfen: J:>ata inn-
vaurpann (to. fiaXkofJCtVoi) bar J. 12, 6.
us vairpan, fr. 1, e Ace od.Dat, Jeman-
den od. Eiu-as hinauswerfen , austreiben , ver-
iverfen, ablegen; axo8oy.iuc>.'C,uv ti Mc. 12, 10;
ctnoTti'j-iaitcci R. 13, 12; ku^intuv L. 19.
35; [jc't/j.tiv L. 14, 35. J. 15, 6; somt iy.Scd-
/.tiv. — abhangig der Dat. Mc. 3, 22. 5, 40.
9, 47. 12, 8. 10. L. 6, 22. 42. 14, 35. J. 9.
|lil — v;iir|>;iii.
34. 85. /.'. 13, 12. G. 4, 30; — der Ace. M
7, 22. 8, 16. 31. Mr. 1, 34. 39. 3, 15. 23. 7,
26. 11, 25. 16, 9. L 19, 35. 45. 20, 15. J 6,
3/. Gr. 4, 70S; — ana c. Ace, fen n L. 19.
35; — in c. Ace, li'g rt M. 8, 12; — af c.
Dal., ano rivo^ Me. 16, 9; - uj v. Dat , :/.
nvo6 Mc. 7, 2(i. L. 6, 42. / 12, 42; — ut ni e.
Dat., e$m rOof Mc 12, S. L. 20, 1">; — ui, afru
J. 6, 37. 9, 34. 35. 12, 31. 15, 6. A'. 13, 12:
ik iMTairpa gramsta L. 6, 42; ]>ana gaggandan
dii mi.s ni u. ut J. 6, 37; jabai usvairpi.s mis M.
8, 31; in j laniiii.i reikistin onhulboao uavairpih
fiaini unlml|)Oiii Mc. 3, 22; |)an usvairpand na-
miii izvaramma IVC ubilamma L. 6, 22; ut u.
iniiiia L. 14,35; usvarp jians alnnans vaurda M.
8, 10: unbul|>ons managos u. Mc. 1, 34; af
fiizaiei u. sibun unliulJ>ons Mc. lG, 9; £>ei-
iiaiiiina namin unbul£>ons usvaurpum M. 7, 22;
iisvaurpun ininia ul us [tamina veinagarda Mc.
12, 8; stains, £>ainmei u. Jjai timrjans Mc.
12, 10; J^ana gavondondans u. L. 20, 12; u.
imiua ut J. 9 , 34. 35; ei \>o unhulfion us-
vaurjii us dauhtr izos Mc. 7, 26 ; usvairp imma
Mc. 9, 47; u. faurjiis |).imma anza us login
(leinaiiuua L. 6, 42; u. Jiizai Jiiujai G. 4, 30;
du usvairpan unliiilj ions Mc. 3, 15 ; satanan u.
Mc. 3, 23 ; dugann u. Jians frabugjandans Mc.
11, 15. L- 19, 45; Jjan gaumjais u. grainsta L.
6, 42; vas unliul[>ons usvairpands Mc. 1, 39; u.
allaim Mc. 5, 40; usvairpandans vasljos seinos
ana {\ina fulan L. 19, 35; u. imma ut us {x-inima
winagarda L. 20, 15; sa rciks £>is fairbvaus us-
vairpada ul J. 12, 31; u. ut sve veinatains J.
15, 0: [iai sunjus j>iudangardjos usvairpanda in
riqis |>ala biudumisto M. 8, 12; ei us synago-
^ein ni usvaurpanai vaurjieina, 'ivct fit] ctnoovv-
dyiayov yevtvvrai, J. 12, 42.
usvaurpa, f., Auswurf, zu friih geborne Lei-
besfruchl, tr.TQWfia K. 15, S;.sonsl Verwcrfung :
usvaurpa ize , »'; anoftokt) ccVTciv R. 11, 15;
spedislamma allaizc , svasve usvaurpai , ataugida
(ik jab mis K. 15, 8; ni taint du u. , oidtv
uni>ri'i.t t xuv T. 4, 4.
vairs, tide, comparat., sc/ilimmer iif. 1, 1046
Gr. 3, 689. 607: mais vairs habaida , uiY/.h,,
re yiiQov tlO-oiau Lb. ml Mc. 5, 20,
vairsi/.a, Gr. 1, 756, yiiQotv, sr/ili miner Gr.
3, 606. 620s vairsiza gataura, vairjiij; M. 9, It.
Mc. 2, 21; i.sl ungalaul.jandiii \. T. 5, 8; isl
so apeidiaei airzijia Vtirakei Jjizai frumciu M. 27.
64; jieiband du vairsizin I. 3, 13.
vair|>an,/r. 1, tcerden; yiyvtafrat, auch tai-
ofrctt, Gf. 1, 982. Gr. 2, 39. 4, 177; — c. Par
lie. Praes., um das Kntspringen. Kbrncinlrrteii
einer Ilandlung in bezeichnen Gr. 4, 6. 125;
— var{>, aber nicht vairf>a, c. Partic. Praes.,
um die passive Vergangenheit auszudriicken Gr.
4, 9; — neben dem Inf. voch nicht auxiliarisclt
Gr. 4, 91. 181; — impersonell Gr. 4, 229; —
c. Nomin. , torziiglich einem schwachformigen,
um einfache Verbalbegriffc ausziidriic/;in Gr. 4,
590; c. Subst.od. Adj., um einfache Zeit- und
Wetterverhaltnisse zu umschreiben Gr. 4, 246.
942; — c. jnadicativem Genit. Gr. 4,652; —
c. Prapos. Gr. 4, 814; namentlich mil du c.
Dat. fur den Begriff der Vericandluiig Gr. 4,
291. 815; — c. Ace. c. Inf. Gr. 4, 115
c. Dal. c. Inf. Gr. 4, 115. 116. 124. 705.
— c. Adj. od. Adv. Gr. 4, 924. Ls bedeu-
tet : 1) nasci, mcisterc; werden , d li geboren
tcerden, ciitspringen: sve ni vas svaleika sc. agin
jab ni \:iir|ii|> Mc. 13, 19; jiiudinassaus is ni
v. (tarat) andeis L 1, 33; v. (tareci) ustauhls
fiizc rodidane izai fram fraujin L. 1, 45; fabeds
v., x u Q" ••**• °d- yiyvirai L. IS, 7. 10: v
(i-orai) i;rrts jail krusts tuuf>i\r .1/. 8, 12; us
{>aimei vairjiand ncijia T. 6, 4; ei vairjiai ibnas-
sus k. 8, 14; var|> buhrus mikils od. abrs L.
4, 25. 15, 14, v. miibma ufarskavjands im od.
jab ufarsk.-nl vida ins Mc. 9, 7. L. 9, 34; missa-
qiss v., oxiouct tjv J. 9, 16; r/evtro J. 7. 44.
10, 19; riqis v., axoria iytyovn J. 6. 17; v. riqis.
51b
406
vairban.
axotog iyivtro M. 27, 45. Mc. 15, 33; v. (yiy-
vitui) skura vindis mikila Mc. 4, 37; v. sokeins
J. 3, 25. Sk. 41, 12; v. slilina goleinais £>einaizos
in ausam mcinaim L. 1, 44; stibna us himina v.
L. 3, 22; stibna v. us [)amma milhmin L. 9, 35;
v. miji £>anci so stibna Ijb. ad L. 9 , 36 ; ni in
meina so stibna v. J. 12, 30; vegs mikils v.
in marcin M. 8, 24; v. vis L. 8, 24; v. vis
mikil M. 8, 26. Mc. 4, 39; faurbizei Abrabam
vaurf>i J. 8, 5S ; beihvon vairjsan, ftgovTtjV yi-
yovivai J. 12, 29; sunu seinana vaur£>anana us
qinon, vaurjjanana uf vitoda G. 4, 4; at garun-
jon vaurjjanai L. 6, 48. = 2) cvenire, acciderc ;
tverden d. h. geschehen, sich ereignen: vairf>if>
vaurd bata gamelido K. 15, 54; unte allata v.
M. 5, 18; jah v. {iaTca) R. 9, 26; airbai Sau-
daumje sutizo v. £>au bus M. 11, 24; Tyrai jah
Seidonai sutizo v. Jaau izvis L. 10, 12. 14; v.
(eOTai) J>us faheds L. 1, 14; hazcins v. hvar-
jammeh fram guf>a K. 4, 5; fabeid mikila, sei
v. (torcu) allai managcin L. 2, 10; bif>e vairbai
J. 13, 19. 14, 29; ei v. bata L. 1, 20; ei ni v.
sa ]->laubs izvar vintrau Mc. 13, IS; svasve galau-
bides, v. f>us M. 8, 13 ; bi galaubeinai iggqarai v.
qis M. 9, 29; v. mis bi vaurda Jpcinamma L. 1,
3S; varjj vaurd gubs at Iobannen L. 3, 2; svasve
jah v. Th. 3, 4; hva v., ei munais J. 14, 22;
v. ana allaim agis L. 1, 65; hvaiva v. bi Jiana
vodan Mc. 5, 16; batci v. bi ija Mc. 5, 33;
du f>aimei vaurd gubs v. J. 10, 35 ; ei Jiata v.
imma Mc. 9, 2 1 ; hvileika mis vaurfnm, in £>at-
mei v. £>os managistons mablcis M. 11, 20; if> in
Tyrai jah Seidonai vaurjjcina mahteis, bozei v. in
izvis L. 10,13; faurbizei vaurbi J. 13, 19.14,29;
ip vaurjjeina in Tyre jah Seidone landa mahteis
bos vaurj^anons in izvis M. 11, 21; jabai in Sau-
daumjam v. mahteis {:>os vaurjaanons in izvis M.
11, 23; sva filu sve gababaida ize vairban Sk. 50,
7; ci magi v. us izvis, ft Svvarov to it. VUWV
R- 12, 18; ban gasaihvib bata v. Mc. 13, 29;
usslass ju vaurbana l. 2, 18; hva vesi Jbala vaur-
bano Mc. 5, 14; bata vaurbano L. 8, 34.35.
56; saihvaiina vaurd bata v. L. 2, 15; od. hvan
filu hausidedum vaurban L. 4, 23; J^aim sva
vaurf>anam Sk. 48, 10; gasaihvandans £>o vaur-
banona M. 27, 54. — var£>, tyivtxo , zu An-
fange einer Eniililung: var£>- atstof>un, hyivtru
- f7Tt(jTi](jc<v L. 20, 1 ; so : v. - bigetun L. 2, 46 ,
v.-ganiotida L. 9, 37; v.- iddja L. 7, 1 1 ; v.-qam
Mc. I, 9; v. -qemun L. 1, 59; v. -qaf> L. 9,
57; v. -urrann L. 2, 1 ; v. -jab is vas L. 5, 17;
v.-jah is galaib L. 8, 22; v.-ei usiddja, tyivito
-Hgfjk&iV L. 6, 12; vaurbun sve dagos alitau- us-
iddja, xca avefii] L. 9, 28. — varb - bibe, a)tyi-
Vito-oTt; so: varb - bif>e usfullida M. 11, 1; v. -
bibe ustauh M. 26, 1; 6,) tyivtro- u/g', so: varb-
bif>e usfullnodedun £.1,23; v. -bibe galibunL.2,
15; v. -bibe nchva vas L. 19, 29; c) tyiviTO c.
Gen. abs.: varb bijse is anakumhida M. 9, 10; d)
lyivtro iv ru c. Inf.: varj) bif>e is anakumhida
Mc. 2, .15; v. Hf>e daupfita L 3, 21; v. b$e
daupiila L. 3, 21; v. bij?e alvandida sik L. 19,
15; v. bif>n afar Jiata ei jah is vraloda, tyivtro
iv Teo xcc&e!;rjg xai avrog SuoSivi- Lb. ad L.
8, 1. — varjj mi^anci, tytvtro iV Tw c. Inf.:
var]> mif>j5anei saiso Mc. 4, 4; v. mifdpanei gud-
jino<la is L. 1, 8; v. mif>j3anei }">o vesun jainar
L. 2, 6 ; v. mi£>£>anci managei anatranip L. 5,
1 ; v. raif>f>anei vas is L. 5 , 12 ; v. mifjjianci
gavandlda sik L. 8, 40; v. mif>J>anei vas is
bidjanda L. 9, IS; v. mi|>f>anei baf) is L.
9, 29 ; v. mip>f>anei afskaiskaidon sik L. 9, 33 •,
v. mijijianei iddja is L. 17, 11; v. mijsfianei
galif)»in L. 17, 14; v. mi[?]oanei nehva vas is L.
18, 35. — varji in fiammei, eyiviro h' Ttu
c. Inf.: varji in Jiammci u^fulnodedun L. 9,
51. — varjj sve, tytviro wg: var]^ sve ban-
sida L. 1, 41; v. sve hausidedun Nell. 6, 16;
v. sve gatimrida var]) Neh. 7, 1. — varb J>an,
tyivtTO 0«: varj) Jian ustauh M. 7, 28. —
varj) c. /)«<. c. /«/"., iytviro c. Ace. c. Inf.:
varji Jiairhgaggan imma ^/c. 2, 23; v. gaggan
vuirf>nn.
41i7
imma L. 6, 1; v gal<-ij>an imma L. 6, 6; v.
gasviltan |ian>ma uiilcdiii L. 16, 22; svaci mis
mais faginon v., uaxi ut (nalXoV %a(>ijv(tt h. 7,
7. Gr. 4, 116; var]> afslaiijinan allnns, iyivtto
ftduftog wri ndi'Tag L. 4, 36. — von der Zeit
gebrauckl: paaka vair[iij> M. 26, 2 j v. roel, ]>an
ni us]">ulaml t. 4, 3; bi|ic anilanahl! var|> Mc.
11, 19; bij^e v. dags L. 6, 13; hijieli f>an v.
dags li. 4, 42; l)if>o v. hveila saihsto ylfc. 16,
33; svc sci[>u v. J. 6, 16; Jian seifiu v. .<W. 27,
57; v. inniujijia J. 10, 22; bijSc v. salihato Mc.
6, 2; vaiirjians dags galils Mc. 6, 21; at maur
gin vaurjbanana Lb. ad M. 27, 1 ; at andanabtja
vaur]panamma M. 8, 16. Mc. 4, 35. 15, 42; a'nda-
nahtja v. Mc. 1, 32. = 3) es geschiekt, es
wirtl gethan: jainaiin Jiaini uta in gajnkom allata
vairjiif) Mc. 4, 11; bi |iamina v. L. 17, 30;
svali y« L. 17, 2li ; ci mabtcis svaleikos J>airh
handiins is vairjiand Mc. 6, 2 ; vairp>ai vilja p>cins
M. 6, 10; J>an gabaur v. K. 16, 2; allata izvar
in friajivai ;v. A'. 16, 13; varj> Mc. 14, 4.
v. svc Mabaast L. 14, 22; svc v. L. 17, 28;
Irani fraujin v. sa Mc. 12, 11; bi ilia v. veil-
vudcins SI;. 48, 7; J>o vaur]>anona Cram imma
alia L. 9, 7. ■=. 4) Etnas irerdeti , tti Ettvas
ucrdi'ii ; a) c. Purtic. Pracs., a) st. drs Eiit. :
saiirgandans vairjiifi, ?.V7T)j&>JGKjfti J. 16, 20;
— ft) st. catO&ai c. Partic. : vairjiand inalan-
• lans samana L. 17, 35; v. driiisandcins Mc.
13, 25; — c Adj.: vairjiand sik friondans /.
3, 2; — y) st. yiyvtofrai c. Partic: vanr[iun
glitmiinjandcins l» veil os Mc. 9, 3; — c. Adj.:
aviliiidondans vairj>ai]> C. 3, 15; v. blcijijandans
L. (i, 36; ni vairjoaima (laiitandans G.b, 26; vaur-
]>ans ufliausjands Ph. 2,8; — c. Subst : galeikon-
dans meinai vairjiaiji A". 11, 1; niijigalcikondans
ineinai V, /'//. 3, 17; v. mi galcikondans gujia
B. 5, 1 ; varf> galcvjands ina, tyitiTO nnodorijg
L. 6, 16; jus galcikondans vanijui]) aikklosjom
gii])s Th. 2, 14. — b) c. Partic. Pract., <je-
tcShnlich st. des Aor.: gaaiviskojis vairjia, ai-
nyvi'i'h'iaoiua Ph. 1, 20; gamanvid* vairfiai
xccTt]()Ttouivos i'oTcti L. 6, 40; d frakun})-.
v. Mc. 9, 12; niba andbulids v. th. 2, 3
tans varj) It. 10, 20; gaaivisko|>s v. k. 7,
14; mi{)usliramif>s v., ovvtOTav(iwu«t 6
gafabans v. Ph. 3, 12; gaarniai|»s v. T. 1, 16,
gabanrans varst J. 9, 34; intrusgijis od. intrus-
gans v. R. 11, 17. 24; iisdribana od. usdribans
varj> M. 9, 25. 33; usvanrbta gadomida v. M.
11, 19; du stauai gataubans v. .'/. 27, 3; bai-
tans v. M. 27, 8; aflra gasatijps v. Mc. 8, 25;
atangif^s v. Mc. 9, 4. T. 3, 16; gasaibvans v.
Mc. 16, 11; gasunjoda v. L. 7, 35; gatrwlan
v. Lb. ad L. 8, 5; gataihan v. L. 8, 20. u-
bafan v. L. 9, 17; bigitans v. L. 9, 36. 15,
24; fralnsans jab bigitans v. L. 15, 32; bigitana
v. R. 7, 10; fravrobijjs v. L. 16, 1; gafnl-
bans v. L. 16, 22; gabaurans v. J. 9,3.20. 16,
21; andbulijis v. J. 12, 38; gasvcraids v. J.
13, 31; nsbramijis v. A'. 1, 13; galajiojis v
K. 7, 18; ufsaggqifis v. A'. 15, 54; fravulvan*
v. /.". 12', 4; liiijigataulians v. G. 2, 13; algi
bana v. E. 3, 8; atgibans v. T. 2, 13; v. uslu
tof>s T. 2, 14; galanbijis v., andnuinans v.,
gabairhlijis v., garaibts gadomijSs v., mcrids
v. T. 3, 16; gibana v. T. 4, 14; ustaiibana v.
Neh. 6, 15; v. nsfiillijis Neh. 6, 16; gatiinrida
v. Neh. 7, I; v. gavagida Sh: 41,21; gadailij)s
v., fttfUQUmtt Mc. 3, 26; afdoniijis v., y.ixoirui
J. 16, 11; fauragamelif>s v., yiyncciTcti It. 15,
3; anabvcilaijis v, ovaff^lMrvrtrt /•. 7, 13: and-
bmidanai vanrjuim It. 7, 6; gaarmaidai v. /■. 4.
1; afdaujiidai vaurfjiijj R. 7, 4; gaarmaidai \
It. 11, 30; gasiglidai v. £. I, 13; analatidai
v., tjXaiDtiofrl Ph. 4, 10; gamarzidai vaurj.un.
i<T/.ccV(ic<).i±oi'TO Mc. 6, 3; gabailidai v., u'hja-
ntvovro L. 6, 18; gahrtmidai \. />. 17, 14
17; bigilanai v.L. 17, 18; gatavidos /.-. 12, 12;
gaskanana v. ('. 1, 16. afairzidai v. T. 6, 10;
gavcisodai v. 3V/(. 7, 1 ; gabaurans vaur|)i J. 9,
19; ci usfullij) v. J. 13, 18. 17, 12: ci uskunjia
408
\air|>an.
v. R. 7, 13; gahuli£> vairjaan M. S, 24; usku-
sans v. L. 9, 22 ; ustauhana habaida v. Sk. 37,
11; ferner: vair£>i{3 Jsus usguldan, yevijrai aoi
KVTKTlodoficc L. 14, 12; jabai unsaltan v., iav
(ivaXov yevijTai Mc.9,50; drugkanai vairjiand,
/.ttthvovaiv Th. 5, 7; £>aiei drugkanai v., oi {is-
frvoxofiivoi Th. 5, 7; v. laisidai gu]as, taovzat,
dlday.Toi &tov J. 6, 45; ibai uskusans vairjaau,
(«/,7Twj aSoxiuog yevoouca K. 9, 27; varf> ga-
.skanans, tyivno Mc.2, 27; v. galeikai£>, lytviro
tidoxia L. 10,21; ei us synagogein ni usvaur-
panai vaurfieina, 'ivct ut] ccioavvctyooyoi yivivvrai
J. 12, 42. — c) c. Adj., namentlich an solchen
schwachformigen, die sich substanlivischer Be-
deutung niihern; a) zur Umschreibung eines
einfachen Verb.: ni \airf>aif> airzjai G. 6, 7;
alajsarba vairjaan L. 15, 14; arbja vairjaa L. 10,
25; arbja vairf.au Mc. 10, 17. L. 18, 18; arb-
jans ni vairjjand G- 5, 21; arbjo vair£>i£> K. 15,
50; bairbtai vairf)i£> C. 3, 4; ei bairhta vaur-
J-ieina J. 9, 3; baud vairf>ih> L. 14, 34; birekjai
vaurfnm L. 8, 23; faurhtai vaur£>un Mc. 10,32;
fulls \arf> J. 12, 3 ; fullai vaur£>un L. 4, 28. 5,
26. 6, 11; gabigai vaurjnuja K. 4, 8; ei jus ga-
beigai vairjsaijj k. 8, 9 ; gabigai vairjjaii T. 6, 9 ;
i>alaistans vaurfiun imma Mc. 1, 36: galeikai vaur-
JDeima R. 9, 29; vair}iij> garaibts G. 2, 16; ei ga-
raibtai vairfaima 6'. 2, 16; gredags varf> L. 4, 2;
-redagai vairf>ij> L. 6, 25; hails vairtiijj J. 11, 12;
vairJ-> brains M 8, 3. Mc. 1, 41. L. 5, 13; hrain
»arb M. 8, 3; hrainjai vairfand M. 11,5; braifls
tar} Mc 1,42. L. 17, 15; inkil|>o warfc />■ 1,24;
ei ni vaurj>i lausa A'. 9, 3; nibai managizo vairjiif)
izvaraizos garaihteins M. 5, 20; inodags varjs L.
15, 28; naqadai vaur^un T. 1, 19; riurja vair-
Jjaina k. 11, 3; sadai vnirfija L. 6, 21; sadai
vaurbuf> J. 6, 26; sadai vaurbun Mc. 8, 8. L.
9, 17. J. 6, 12. 5/.-, 50, 15; let sada vairban
barna Mc. 7, 27; sads vairban Ph. 4, 12: svi-
kun]>s vairbib C. 3, 4; svikunba vairbai k. 4,
11: usfdmans \aurbun Mc. 1, 22. L. 9, 43 J ni
vairban usgrudjans L. 18, 1; ni vairbaima us-
grudjans k. 4, 1. G. 6, 9; ni vairbaib usgrudjans
E. 3, 13. th. 3. 13; ni vairbam usgrudjans k. 4,
16; usvenans vaurbanai £.4, 19; ft) fur lattficu:
vairband aftumans Mc. 10, 31; audags vairbis L.
14, 14; liuhadein vairbib 31.6,22; vairjaija managa
L. 6, 35; vairbib mikils L. I, 15. 32. 9, 48; ri-
qizein vairbib M. 6, 23; skula vairbib M. 5.
21. 22. K. 11, 27; svikunja vairjjijj <. 3, 9;
y) f&r yiyvia&ca: akranalaus vairp>if> Mc. 4, 19;
varjj analaugn Mc. 4 , 22 ; blindai vairjaaina J.
9, 39; ei vaurfii fravaurbla R. 7, 13; frumista
varj> L.2,2; vairjsan frumists Mc. 10, 44; freis
vairjian K. 7, 21; frijai vairjaij) J. S, 34; ei
gadaila is vairf>au K. 9, 23; skohslam gadailan:
vairfjan K. 10, 20; svasve gadailans [mlainai:.
sijuf) , jah gajalailitais vairf)if) (wo £0~tod-£- aus-
gelassen ist) k. 1, 7; ni vairf>ai[3 nu gadailans
im E. 5, 7; ni vairjaaif) gajukans ungalaubjan-
dam k. 6, 14; gamains varst R. 11, 17; ^aiji.s-
sans vairfjan Sk. 38, 13; ni vairj>aif> gaurai M.
6, 16; gaurs vaur£>ans Mc. 6, 26; gaurs varja
L. 18, 23; gaurana vaurjaanana L. 18, 24; balka
ni varjj K. 15, 10; vairjiaij) inahai R. 12, 16;
vairkiit) allaize grase maist Mc. 4, 32; vairjjan
mikils Mc. 10, 43; var{> mikila L. 6, 49; vaur-
f>uii niuja k. 5, 17; vairftaif) seljai E. 4, 32;
svikunjj varf) Mc. 6, 14; £>atei svikunja ni
vairfai L. $ , 17; svikuuf>s varf> R. 10. 20,
,s\ikui)Jia vairjjand Al. 14, 25: triggvai ni vasr-
\™\> L. 16, 11. 12; tulgjai vairf>ai} 5 A'. 15, 58;
Jalagqus vair{Di{j Mc. 13, 28; unbrukjai vatir-
Jaun Sk. 37, 2 ; ni vairjjaijj unfrodai E. 5. 17;
unsvikun[)Ozri varf) Sk. 47, 1; varf) unvila k.
12, 11; vairsiza vair|)ij) M. 9, 16. Mc. 2, 21;
ferner: ei svikun£> vaifjaai, ii'a ^/'g (pavtgdv
ik&ij Mc. 4, 22; varja vul|>ag, iyivtzo kv d6i.y
k. 3, 7; varf> tvalib vintruns se. aljseis, iyivito
ttwv SwSexa Lb. ad L 2, 42. Gr. 2, 959. 4.
652 ; hva skuli fsata barn vair£>an , ri ccqcc to
naidiov tovto eorui L. 1,66. — d) c.Adrcrb..
fravnirban — »avair|>i.
40!>
til var|> ja j.ih nc, ak ja in iinina varb k. 1,
19? vaurbub nehva E. 2, 13; var]> sundro Mc.
4, Id; svare vairbai Th. .'!. :>. e) c. Su/>st.,
«) im lXomin.: st. tOtdfr'Ut'. vairfia ize gu]> k.
0, 16; gobs va!r]>is andhahts T. 4,.(i; vair{)ij)
vaurts laissaili* It. 15, 12; v. kai dd sveribai
t. 2, 21; vairl)i[> sunjas hanbistins L. fv,
vair|iand Ji.ii dagos j.iinai a-ln svaieika Mc. 13,
I!': (is v. mis inana-ci h. 0, 10; /<//</ »v> tOTai
felt It: £>iieei andeis vairbif) fralusts /'/<. 3, 19;
— st. ytyveff&atl vair|>and ain a\c] i J. 10, 16;
pi \air[)ai hlaibs L. 4, 3; laisareis v. Sit. 38,
18,- ei vaii-{>ai[) sinijiis attins izvaris M. 5, 45;
suiijiis liuliadis v. J. 12, 30; ei \. ineinai sipon-
joj J. IJ, 8j liij'i' varb \air A'. 13, 11; V. ik
andlialils E.'S, 7. C. 1, 23. 25; sunja var])
k. 7, 14; ei vaurbeima garaihtei i;ii[s in irama
/'. 5, 21; vairban nutans manne Mc. 1, 17; spilla
v. Sk. 38, 21; anastodcins gaslepandane \aur
bans Lb. ad K. 15, 20; frrtier vairbai K. 8,
9 ; ni vairbajb skalkos inannam K. 7, 23: \arj>
mis d.ui]uis It. 7, 13; fijands izvis v. G. 4, 16;
fairveitl vanrbum \>\i;\\ inauascdai K. 4,9; ni in
vailitai vaniuassu ]>izai filusnai vair[>an gatavida
Sk. 50, 10; [annua sipOnjos v. J. 9, 27. —
li) mit svc, lig od. loati : ei vairbai svc laisareis
i 1/ 10, 25; vairbaib svc ik G. 4, 12; VSrb
sve dauj)s il/c. 9, 20; \arj> ludainui svc Judaius
K. 9. 20; svc Sandauma baa vanrjiciina R, 9,
29: r<//. sva vairbib sunus mans L. 17, 24; —
y) mit dn i\ Mi/., fi' b ' rt: st. lOLOxtca: vair] a
izvis dii attin k. 6, 18; vairj->i{i dn raililainnia
L. 3, 5; jns vairbib mis du sunum /,-. 6. l&j —
st. yiyveoitca : so saorga ixvara du fabedai vair-
bib J. 16, 20; sali varb du hauliida vaihstins
Mc. 12, 10. L. 20, 17; vair{,ai du ]iarbom /,.
8, 14; du afdoincinai varb SA\ 51, 12: — />
yiyvtrcii uoi, mir wird zu Theil , a.) vairbib
c. Dat.: allata vairbib (sflTtti) i/.vis Mc. 11,24;
jDatalivah J^ci vileib, bidjib, jali v. izvis J. 15,
7; v. (lOTat) imina, bishvan {>ei <]ibif> Mc. 11,
23; v. (total) Sarrin sunns It. 9, 9; bvarjam-
mcli lie v. {iOTUl) i|ens Mc. 12, 23; v. \aira
anj araiiiina It. 7, 3; ci tins vairbai bita arbi
L. 20, 14; ei vairbaib aii[>aranmia It. 7, 4;
\ar]> ganistS Jiiuilom It. 11, II; daulici Israeli
\. /ill, 25; nascius J .annua gardl v. //. 19. 9;
vaui|.ana ahin anjiaraniina li. 7, 3; hi aglon
nnsara bo vaarbafum oni k. 1, 8; /?) c. Gin.:
Iivaijis \>\K vair{)ib <]ens L. 20, 33 ; y) C I'rn-
iioiii. possess., st. tarca: unsar vairj >i| > bata arlii
Mc. 12, 7; v. l>ein all L. 4, 7. — £> c. I'rii-
fios.: c<) ana c. Dat.: tvai vairjiand (tooVTca)
ana ligra samin Z/. 17, 34; varji ana air) ai /.
6, 21; (J) bi c. Dal.: Jiircei andcis vairbib bi
vaurslvani ize k. II, 15; y) in c. Dat.: vairfiai
in volban, iarai iv Sohi k- 3, 8; vair|»aina in
niilustau, ('({tvuwrsiv C. 3, 21; var[» in siunai,
ojift'J), L. 1, 11; in missadedai varb 7'. 2, 14:
in tjalcikja vaurj>ans Ph. '2,8; . . vairj^ands Sk.
39, 1; ti) m\\> c. Dat.: var[> mij> ]>auuiia aggi-
lau L. 2, 13. vairbib (earcu) mib iavis A - . 13,
11: framvigis 0»ib fraujin vair}>am '/'/(. 4, 17; f)
ci ulana synagpgais vair|)ai, '/»'« c'.noovi'ayioyo*;
yivrjxeti J. 9, 22.
I r a v a i r \> a n , /V. 1 , vcrdcrlien , jm Grunde
f/ekcn: liiannans fravaur[>anai aliin , «i'i>/'CJ,TOt
■/.«ti<fi)«auiv-tL Tin 1'i/iv I. 3, 8.
gavair[ji, it., tigrpfrj, Frieda Gf. 1, 993:
airbi /.'. 8. li. 14, 17. G. 5, 22. Th. 5, 3;
nj>s /'/(. 4, 7. C 3. 15; g. unsar £.2, 14;
g. ]\imina garda L. 10, 5; g. brojiruni E. 6,
23; ana airbaj g. L. 2, 14; gahv«Qaib sik ana
inima g. izvar L. 10, 6; g. ana im G. 6, 16;
g. in liimina L. 19. 38: g, fram gu{^a A. 1, 2.
a i, 3. £ i, 2. th. 1,2. r. i, 2. r. 1, 2.
Tit. 1, 4; in vig gavairjijis L. 1, 79; sunus g.
L. 10, 6; bidjib g. L. 14. 32. g«b g. 77<. 5,
23; boei g. »ind It. 14, 19; aivaggeljooa g. /.'.
6, 15; or/. -u{) gavairbeis k. 13, 11. Ph. 4,9;
IVauja g. //(. 3, 16; in gabnndjai g. £.4, 3;
du gavairfija fieinauima L. 19, 42; in g. L. 2,
52 a
410
gavairj>eigs — andvairi>i.
29. K. 7, 15. 16, 11; gagg in g. L. 8, 48;
lagjan gavairj>i ana airf)a M. 10, 34; gagg in
g. Mc. 5, 34. L. 7, 50; g. mein giba izvis J.
14, 27; gibai izvis g. th. 3, 16; J>ei in mis g.
aigeij) J. 16, 33; mif> allaim mannam g. haban-
dans (ti()i}VlVOVTig) R. 12, 18; g. liabaijj in
izvis, iiQi/ViVtre tv tavtolg Th. 5, 13; {size
spillondane g. R. 10, 15; vailamerida g. izvis
E. 2, 17; g. taujandans sijaif), iiQljViViTS A'. 13,
11; g. tanjands, UQt}V07ioi.rjeag C. 1,20; vaurk-
jands g. E. 2, 15; laistei g. t. 2, 22.
gavairjseigs, friedfertig : gavair£>eigai sijai£>
mif> izvis misso, uQtjVtvtTt iv a?.h)?.oig Mc.
9, 50.
gaga v air {>j an, mit du c. Dat., Jemanden
versdhnen mit Jemandem : du ahin seinamroa aftra
gagavair£>jan , r(u ccvdQi xataX'kayijtu) Lb. ad
K. 7, 11. Gr. 4, 86.
gagavairp>nan, Gr. 1,854. 4, 23, c. Dat.,
xaTuD.aTTsofrai tivi, sich mit Jemandem ver-
sShnen: gagavairjDnan gu|sa k. 5, 20.
*vairj>s, versus,., wartig Gf. 1,998. Gr. 2,39.
ana vair[>s, lukiinftig; tQ^ofievog Mc. 10,
30. J. 16, 13; sonst f.iikXo>V; aur.h mit visan fur
(ii7J.ilV Th. 3, 4. T. 1, 16: £>aim ize anavair£>ai
vesun du galaubjan, tiov (it'/.lovrwv ztiortviiv
Lb. ad T. 1, 16; anavair£> vas uns du vinnan,
fti)2o[llV &Xifttadctl Th. 3, 4; = in aiva Jjamma
anavairjoin Mc. 10, 30. E. 1, 21; £>ana anavair-
£>an dom is Sk. 40, 7; f>ize anavair£>anc Sk. 45,
6; libainais Jjizos nu jah {sizos anavairjaons T.
4, 8 ; nih andvairfio nih anavairf>o R. 8 , 38.
Gr. 4, 573; faura £>amma anavairjbin haliza L.
3, 7; f>ata anavairjso J. 16, 13; £>ize anavair-
Jsane C. 2, 17.
andvairf>s, gegenwdrtig ; tviarug R. 8, 34.
K. 7, 26. G. 1,4; 6 rtaoavrixa k. 4, 17; sonst
naQcov; mit visan fi'ir nantivcu G. 4, 18: and-
vairj>s K. 5, 3. k. 10, 2. 13, 2. 10 ; in Jiammei
ik sijau a. at izvis , tv rip naotlVai fit noog
Vfiag G. 4, 18; andvair£>ai k. 10, 11; = us
}>.nniiia andvair{)in (so st. anavair[)in ?) aiva ubi-
lin Lb. ad G. 1,4; in Jiizos andvairj->nns £>aurf-
tais K. 7, 26; nih andvairjso nih anavairjao R.
8, 38. Gr. 4, 573; £>ata andvairf>o, to nceQccv-
rixa k. 4, 17. Gr. 3, 101.
and vair j> is, adv. , gegennber Gr. 3, 89.
590: andvairj>is £>amma hlaiva, antvnvxi rov
Tctifov M. 27, 61.
f'rani vair |)is, adv., fernerhin: \\> £>u fram-
vairfiis visais, av d£ fitvt t. 3, 14.
j a i n d v a i r J> s , adv. , nach jener Rich tung
hin Gr. 2, 757. 3, 89. 180. 590: iddjuh jaind-
vairf>s, sQXtrai txtt J. 18, 3.
vi£>ravairf>8, gegenuber liegend, entgegen-
gesetzt Gr. 2, 795; tvavriog G. 2, 7; 6 xax-
ivcevri L. 19, 30; (c. Dat, nvog) Mc. 11, 2
od. ctVTinioav nvog L. 8, 26: fiatei ist vijsra-
vairf) Galeilaia L. 8,26;== in \>o vijiravairjjon
haim L. 19, 30; in haim |)o v. iggqis Mc. 11,
2; jpata vifiravairjso, dagegen, im Gegentheil
G. 2, 7.
8vultavairf>ja, m., morti appropinquans,
zum Tode sich neigend Gr. 2, 577. 4, 747:
svullavairjsja, ijfit/.ke Te?.tvrav Lb. ad L. 7, 2.
and vair ]>i, n., TTQogomov, Gegenivart, An-
gesicht, Person: andvairjji is (fur is) L. 9, 53 ;
siuns andvairjjjis L. 9, 29; andvairfjja, ni hairlin
Th. 2, 17; andhulidamma a. k. 3, 18; J>o bi a.,
roc v.axa 7iQogu)7iov k. 10, 7; bi a. (c. Gen.),
tni nvog T. 5, 19; faura a., tvctvriov Mc. 2,
12; 7106 KQogtoTiov L. 1, 76. 7, 27. 10, 1.
iVe/i. 5, 15; fram a., anb TXQogajTi'jv th. 1, 9;
in a., tv TTQoguiTMp k. 2, 10. 4, 6. 5, 12; tig
TTQogwTiov /-. 8, 24; xarct iroogwriov L. 2, 31;
EUTTQogO-tv M. 5, 16. 24. 6, 1. 10, 32. 33. Mc.
9, 2. L. 10, 21. J. 12, 37. 7V*. 2, 19. Neh. 6,
19; tvctvri. L. 1, 8; tvavriov L. 20, 26; ^Vw-
?uoi' L. 1, 6. 15. 17. 19. 75. 4, 7. 5, 18. 25.
8, 47. 15, 10. IS. 21. 16, 15. R. 12, 17. k.
4, 2. 7, 12. 8, 21. G. 1, 20. T. 2, 3. 5, 4.
20. 21. 6, 12. 13. t. 2, 14. 4, 1; ti. ivaviiag
I\;iaml\;iii |>i —
Mc. 15, 39; xanvumov k. 2, 17. 12, 19. E.
1, 4; in managamma a., tx nolXiZv nQogwnwv
A: 1, ll; liuljan andvairbi is Mc. 14, 65; driu-
sands ana a. L. 5, 12; ni andsaihvis a. L. 20,
21; a. vibra a. K. 13, 12; in a. imina andstob
G. 2, 11; tvaddjc andvairjjje 5*. 46, 3; and-
vairbja scina M. 6, 16; a. izvara Th. 3, 10;
sailivis in a. manne Mc. 12, 14.
t v a a n d v air |>i , n. , duplex facies, Dopj)el-
gestalt: bi bamma tvaandvair{>ja (Lb. : tva and-
vairjija) altins jah sunaus Sk. 45, 7.
vairbs, ni., rifii'i; Werth, Preis Gf. 1, 1011.
Gr. 2, 39 : vairjia galaubamma usbauhtai sijuf)
K. 7, 23; vairj) |,«c. saive, inter. Neap.
vairjjs, toertk; i/.avog M. 3, 11. 8, 8.
Mc. 1, 7. L. 3, 16. 7, 6. K. 15, 9. k. 2,
16. 3, 5. I. 2, 2; sons< a£iog; — mil visan,
xaTCt^tovodat. L. 20, 35 ; — vairbana briggan,
a£lOVV th. 1, 11; xcera^iovv th. 1, 5; ixavovv
1%. 3, 6; — vairfiana rahnjan, a^ovv L. 7, 7;
— abhibiffiff der Gcnit., nvog L. 7, 4. 10, 7.
Ih. 1, 5. 11. T. 1, 15. 4, 9. 5, 18. 6, 1 ; —
du c. Dat., anog tz k. 2, 16; — cin Relativsatz
L. 7, 4 •, — dcr Inf. st. des blossen Inf. Mc. 1 ,
7. L 3, 16. 7, 7. 20, 35. /-. 3, 5. t. 2, 2-, od.
tov c. Inf. K. 16, 4; — ci, 'tva M. S, 8. L.
7, 6; od. st. cines Salzcs im Inf. M. 3, 11.
L. 15, 19. 21. K. 15, 9. Gr. 4, 102. 107. 733:
ni im vairji.s, ci inngaggais M. 8, 8. L. 7, 6:
ni im v., ei andbindau M. 3, 11. Sk. 42, 17:
ni im v., ei haitaidau L. 15, 19. 21. K. 15, 9;
ni im v. andbindan Mc. 1, 7. L. 3, 16; v. isl
bammei fragibis bala L. 7, 4; v. sa vaurslva iniz-
dons ist 7'. 5, 18; v. ist vanrtvja mizdons scinaizos
L. 7, 4. 10, 7; nisi raeina v. ;W. 10, 37.38; du
bamma bvas v. /•. 2, 16; dujici ni mik silban
vairbana rabnida al bus qiman L. 7, 7; ni ba-
le! vairbai sijaima bagkjan hva af uns siibam /•.
3, 5; baici v. sind jab an] nrans laisjan t. 2,
2; izei jab vairbans brabta uns andbabtans niu-
jaizos triggvos k. 3, 6; du v. briggan izvis biu-
gavaknan. 411
dangardjos gubs th. 1 , 5 ; ei izvis v. briggai
bizos laJ)Onais th. 1, 11; seinans fraujans allaizos
sveribos v, ralinjaiua 7'. 6, 1 ; jabai ist mis vairb
galeiban K. 16, 4; allaizos andanumtais v. T. 1,
15. 4, 9; svasvc v. ist th. 1, 3; vaurkjaij) no
akran vairbata idrcigos L. 3, 8. — Auch irnhl
im Comparat. : niu jus mais vairbizansfff. I maisvc
abrizans?) sijub baim, oi% ifllig ftaD.ov but-
effotre avxwv Lb. ad M. 6, 26.
vairjiaba, adv., c. Genit., itl-iag nvog, Je-
mandes werth, tcilrdig: vairjjaba gaggan bixos
labonais E. 4, 1; v. aivaggeljons Xristans oi-
mitaib Ph. 1, 27; ci gaggaib v. fraujins C. I,
10; du gaggan izvis v. gubs Th. 2, 12.
unvair[>aba, adc. , ccva^iwg, unwerth, un-
icnrdir/ ; auch c. Gen., nvog K. 11, 27: nn-
vairbaba K. 11, 29; u. fraujins K. 11, 27.
andvair[>i. »i., Tipr\, Preis: andvairbi blo-
bis ist Lb. ad M. 27, 6; usnemun brinstiguns
silubrcinaize andvairbi bis vairbodins M. 27, 9.
Tairjjon, c. Ace, Ettcas abschatzen: bis
vairbodins, tov TiTliujuil'OV M. 27, 9.
vakan, fr. 3, vigilare, tcachen Gf. 1, 672. Gr.
2, 11. I, 47; ccyQvnvtiv E. 6, 18; sonst ym r
yoQHV. vakaima Th. 5, 6; ja{>{^' depaimi j»t>be
v. Th. 5, 10; vakaifi standaididi in galaubcinai
A'. 16, 13: du bamma vakandani (cod. A: du-
vakandans ) sinteino in allai usdaudein jah bidom
E. 6, 18; v. in izai in aviliudam C. 4, 2.
du vakan, fr. 3, dass., dyavrrviiv : duvakan-
dans (cod. II: vakandans) Lb. ad E. 6, 18.
[>ai rli va kan, fr. 3, dnrchuachm: ayoav-
kttv Lj. 2, 8; — naht in c. Dal.. diavvxTt-
Qfi'tiv ev Tin L. b, 12: vas nabt bairhrakandt
in bidai gu])s L. (i, 12; {)airbvakandans L. '2. ^
usvakjan, c. Ace. i£v7tvi£*iv rata, Jewan-
den crtcccken, aufweckrn: gaggam, ci Dirakjau
ina J. 11, 11.
ga vakn an, Gr. 1, 854. 4, 23, ervachen:
gavaknandans, dicc/nijyoo^iTctVTfg L. 9, 32.
412
valitvo
gavaljan.
valitvo, f-, <fv\<xxr\, Waehe: vitandans vaht-
vom nahts ufaro liairdai scinai L. 2, 8.
vokains, f, avQvnvia, das Wacften; im
Plur., schlaflose Ndc/tte, Schlaflosigkeit : in vo-
kainim k. 6, 5. 11, 27.
v aid an, (valda, vaivald Gr. I, 565) c. Dat.,
iilter Etwas walten Gr. 4, 658. 691: valdaiji
(als Glosse: ganohidai sijai£>) annom izvaraim,
uQV.tio&t roig dycovioig vuojv Lb. ad L. 3,
14; garda valdan, oixobtonortiv Lb. ad T. 5, 14.
allvaldands, Gr. 1, 1016. 4, 522, navxo-
xqutwq, uber Al/es waltend, allmiichtig : frauja
allvaldands it. 6, 18.
gardavaldands, Gr. 1, 1016. 4, 522,
oiy.od{07i6Tr,g , iiber das Haus tcaltend , Haus-
herr: sa gardavaldands L. 14, 21; gardavaldand
M. 10, 25.
ga valdan, (gavalda, gavaivald Gr. I, 565)
c. Dat., ■/.aTe^.ovau'tyeiv rivog, Geivalt iiben,
herrschen iiber Jemanden Gr. 4, 691: gavaldaiul
im Mc. 10, 42.
valdufni, n., tiovaict, Geivalt, Mac/it Gr.
3, 528; — abhiingig der Genit., rivog Mc. 6,
7. L. 4, 6. J. 10, 18. ft. 9, 21; — ana c. Ace,
v.uru Tivog J. 19, ll ; — ufar c. Dat., tni rivu
L. 9, 1 ; iacano rivog L. 19, 17; — nacli val-
dufni haba od. aili folgt bald ci , 'tree Mc. 11,
28; bald der Inf. M. 9, 6. Mc. 2, 10. L. 5,
24. 9, 1. J. 10, 18. 19, 10. ft. 9, 21. K. 9,
4. 5. Gr. 4, 102; bald du c. Inf. st. des Inf.
Mc. 3, 15. L. 10, 19 od. tov c. Inf. K. 9, 6.
Gr. 4, 107: nisi valdufni alja fram gufcia ft. 13,
1; hi rcik valdufnjis luftaus alimins E. 2, 2; all
reikjis jah v. jab malitais K. 15, 24; od. and-
Jiaggkjandins sik is valdufneis Sk. 49 , 2 ; val-
dufnja Sk. 38, 5; svaleikamina v. Sk. 37, 18;
v cudiskamnia Sk. 37, 15; habands uf v. mci-
nainma (vti i^avrov) gadrauhtins M. 8, 9; mif>
v. jah abmam anabiudifc> Sic. 1, 27; niij> v. jah
niahlai anabiudij) . L. 4, 36; in v. vas vaurd is
L. 4, 32; ik manna im uf v. gasatids L. 7, 8;
ei atgebeina ina reikja jah v. kindinis L. 20, 20;
sa andstandands v. ft. 13, 2 ; bi v., Jbammei frauja
fragaf mis k. 13, 10; saei galausida izvis us \.
riqizis CI, 13 ; sve valdufni habands M. 7,
29. Mc. 1, 22; v. habaif> alletan M. 9, 6. Mc.
2, 10. L. 5, 24; J>ana gibandan v. svaleikala
mannam M . 9 , 8; haban v. du hailjan Mc. 3,
15; gaf im v. ahmanc nnhrainjaize Mc. 6, 7;
hvas Jaus |jata v. atgaf, ei {)ata taujis Mc. 11,
28; J>us giba ]pata v. jaize allata, aol Swaw ti,v
t£.ovoiav ravzip unaaav £.4, 6; algaf im maht
jah v. ufar allaim unhulj^om jah sauhtins gahailjan
L. 9 , 1 ; atgaf izvis v. trudan ufaro vaurme L.
10, 19; sijais v. habands ufar taihun baurgim L.
19, 17; saei gaf ])us £>ata v. L. 20, 2; v. haba
aflagjan \>o jah v. haba aftra niman po J. 10,
18; svasve atgaft imma v. allaize leike J. 17, 2;
Jsatei v. aih ushramjan f)uk jah v. aih fraletan
])uk J. 19, 10; niu habaif) kasja v. Jjahons -
taujan ft. 9, 21; vileis, ei ni ogeis v. ft. 13, 3;
ibai ni habam v. matjan (bitiuhan) K. 9, 4. 5;
ni habos v. du ni vaurkjan AT. 9, 6 ; bi v. unsar,
]aatei atgaf frauja unsis k. 10, 8; fragibandan
sunau stauos v. Sk. 46, 6; ni J>atei ni habaide-
deima v. th. 3, 9 ; valdufnja C. 1, 16; ia hvamma
valdufnje £>ata taujis Mc. 11, 28. L. 20, 2. (tauja)
Mc. 11, 29. 33. L. 20, 8; ni aihtedcis v. ainhun
ana mik J. 19, 11; ufaro allaize reikjc jah v.
E. 1, 21; ei kanniji vesi reikjam jah valdufnjani
£.3, 10; all saivalo v. ufarvisandam ufhausjai
ft. 13, 1; vifc^ra reikja jah valdufnja E. 6, 12;
andhamonds sik leika reikja jah v. C. 2, 15.
valjan, ic'uklen Gf 1, 835. Gr. 2, 28: valjam
mais (ti)Sov.ovuiV [ia?.?.ov) usleijban us Jiamma
leika jah anabaimjaim visan at fraujin k. 5 , 8.
Gr. 4, 102. 123; hva J>au valjau, ri ccioijao/tiai
Ph. 1, 22.
gavaljan, c. Ace, Jemanden auswiihlen,
xaraliyeod-al riva T. 5,9; sonst ixleyta&ca;
im Partic. Praet. fiir ivJ.iV.xog; — abhiingig
us c. Dat., ix rivog J. 15, 19; uno rn'og L.
nuvali'ins — vans.
413
t>. 1 .'i; jus snivaijp J. 15, 16; ik g.izvis us j. annua
fairlivau J. 15, 19; {aanzci gavalida flic. 13, 20;
f. unsis in inmia /.. 1, 4; n! jus mik gavalide-
duj) J. 15, 16; garaljaada m ha ivalib L. (i,
13; viduvo gavaljaidau T. 5, 9; in {>ize ^ava-
lidane flic. 13, 20; f>iic g. aggil'c T 5, 21 ;
of/, gavatidaUe gn|>s 7'i'r\ 1, 1; J>ans gavalMans
flic. 13, 22. t. 2, 10; {tans g. scinans J/c. 13,
27. L. 18, 7; la.nba gavalida Neh. 5, 18.
gavaleins, /*., Moyt], Aimmihl: l>i gavalei-
nai It. 9, 11. 11, 28.
valis, auserwiihlt, fib- iicht befunden; /',;«-
ittjfiivos C. 3, 12; sonst yv/jatog. = sve ga-
valisai gaips vcilians jah valisans C. 3, 12; Tei-
maujpalu valisin barna in galaubeiuai T. 1, 2;
Teitau v. barna bi gaiuainjai galaubcinai Tit. 1,
4; Jiuk valiso bidja gajuko Ph. 4,3; barn mein
v., rixvov fiov t. 2, 1.
gavalis, kxi.ixrog, auserwiihll : gavaHsai gu]>s
vcihans C. 3, 12.
valtjan, intfiaXX&v, sich tcdlzen Gf. 1, 791.
Gr. '2,216; vegos valtidedun in skip flic. 4, 37.
usvaltjan, c. Ace. , Ettvas nmwiilzen, iirn-
ttBrxm; (h'ccTotTutv n t. 2, 18. Til. 1, 11;
■/.itTaariQtfsiv flic. 11, 15: £>aiei gardins allans
usvalljand Til. 1, 11; sillans J)izc frabugjandane
aliakim usvaltida flic. 11, 15; galaubcin sumaizc
usvaltidcdun t. 2, IS.
usvalteins, f, Umwdlzung , Umsturz ; xtrru-
fiXQWfi] t. 2, 14; {)t])\ucc L. (i, 4'J; varft so us-
valteins ftis raznis mikila L. 6, 49; du ni vaib-
tai dang niba usvalteinai {>aiiii bausjondam t. 2, 14.
'^valugjan, iiiihcu?
usvalugjan, c. Ace, neQUffonv Tivd, Je-
manden hin und her wiilzen: usvagidai jab us-
valugidai in Iivammch laiscinais Lb. ad E. 4, 14.
valus, hi., (ic'.ftdog, Stab: valuns L. 9, 3.
*valvjan, volvere, waken Gf. 1, 789.
afvalvjan, fortwiilzen: hvas afvalvjai unsis
{tana stain af daurom, rig ctnoxvXiau rjfuv tov
>.i,'f-nv in n'/g itvong flic. 16, 3. afvalvifts in,
dnoxtxvXiardi flic. 16, 4.
atvalvjan, hiiizuwii/zen : aivalvida stain du
daura, anogr/.vhai /.iOov ixi Tt)v itvoav flic.
15, 46.
f a ux v a 1 v j a n , dutch \ 'oriciilzen rerschlirssen :
faurv.ilvjanils staina mfkilamma daurons, noogxv-
kiaag "t.iOov uiyuv r»; &ion JU. '27, 60.
\ al visit n, xv).itai'J«i, lich wiilzen: \alvi m,.|.,
(Lb.: valvnoda) flic. 9, 20.
vamba, f, liauch, fcxmfo Tit. I, 12; sonst
xoilia Gf. 1, 853. Gr. 3, 405: fuse ga£ vamba
isl Ph. 3, 19; in vambai aijtcius scinaizos L. 1,
15; in v. meinai L. 1, 44; us v. is J. 7, 38;
{>o lcikinon us v. gabaurfj Sk. 40, 2; ni galei-
{ji{t imma in bairto ak in vamba flic. 7, 19;
faurjoizci ganumans vesi in v. L. 2, 21; in v.
ai{tcins scinaizos aftra galci{)an Sk. 39, 18. 40,
5; vambos latos Tit. 1, 12.
vain m, «., ff/T/V.og, macula, Fleck: ni babandein
> amine ai{){>au inaile E. 5, 27.
gavamms, xoivog; unrein, gemein: ni vaibt
gavamm R. 14, 14.
u ii \ annus, fleckenlos , unladelhafl ; aontXoq
T. 6, 14; sonst auwfiog: ei sijaima veis veihai
jab unvammai E. 1, 4; du atsatjan izvis veihans
jab unvammans jab unfairinans faura imma C. 1
22 ; ei sijai veilia jab unvamma E. 5, 27; ana-
biuda-fastan {>uk \>o anabusn unvamma T. 6, 14.
un vaiinuci. /"., ithxoivuce, Vnbeflecklheit :
in unbeistcin unvammeins jas - sunjos K. 5 8.
ana vain m jan , piouifv , einen Schand fleck
anhiingen, tadeln: ei ni anavammjaidau andbahti
unsar k. 6, 3.
V and ll s, in., Rtlthe: {trim sin{tam vandum us-
bluggvans vas, TQig tQ^a^Sia&ijv k. 11, 25.
vans, ermanr/elnd, mangelhaft Gf. 1, 854. Gr.
2, 55: ftizc vanai vcsei{j, o JjTTtjd-tjTe k. 12,
13. Gr. 4, 729; fidvortiguns ainamma vanans,
TseoaodxovTa niton piccy , vicriig , denen eins
abgeht k. 11, 24. Gr. A, 751; galaubein vaoa
52 b
414
van
— varjan.
gatavidedun, nlaxiv ij&ixjjanv Lb. ad T. 5, 12 ;
in £>izeei vanata atgaraihtjais , \va xcc Xtinovxa
imSioQ&warj, damit du das Fehlende daiu vol-
lends einrichtest Tit. 1, 5.
van, n. , Mangel: aims [ms van ist, tv Got,
vaxiQti, eins fehlt dir Me 10, 21. L. 18, 22.
Gr. 4, 241.
vaninassus, m., vaxtQi]fia, Mangel : izvarana
vaninassu £>ai usfullidedun K. 16, 17; ei ustiu-
haina v. galaubeinais izvaraizos Lb. ad Th. 3,
10; ni in vaihtai v. [)izai filusnai vairj>an gata-
vida Sit. 50, 9.
vanains, /!, rxxiftia, Mangel: jabai vanains
izc gabei £>iudom R. 11, 12.
♦vards, m., Warter Gf. 1, 949. 958.
dauravards, m., Tkurhiiter; irvoiooog J.
10, 3; sonst nvXwQog Gr. 4, 585: dauravards
J. 10 , 3 ; dauravardos Neh. 7, 1 ; dauravarde
Esdr. 2, 42.
d aura Tarda, /"., i) rrvQwoog, Thiirwarterin
Gr. 4, 585: dauravardai J. 18, 16.
dauravardo, f, dass.: jaina Jiivi so daura-
vardo J. 18, 17.
vardja, m., Warter: vardjans, xovaxwdicev
M. 27, 65.
fravardjan, e Ace, Etwas verderben, ent-
stellen; arpavi^nv xi M. 6, 16. 19. 20; <p&ti-
quv K. 15, 33. k. 7, 2; Siayfrsiouv k. 4, 16; T.
6,5: {aarei malo jah nidva fravardeij) M. 6, 19;
J>arei nih malo nih nidva f. M. 6, 20; fravard-
jand (ah Randgl. in cod. A fur riurjand) sidu
godana gavaurdja ubila Lb. ad K. 15, 33 ; f. and-
vairfjja scina M. 6, 16; ni ainnohun fravardide-
dnn A. 7, 2; Jiauhjabai sa utana unsar manna
fravardjada k. 4, 16; fravardidaize manne ahin
T. 6, 5.
fravardeins, f, oXs&gog, Verderben: jbaiei
sagpqand mans in fravardein jah fralust T. 6, 9.
*vargs, m„ geachteter Missethater Gf. 1, 9S0.
Gr. 2, 62. Rein. F. XXXVII.
launavargs, m. , ayuoioxog, renumerationi
inimicus, ingratus ; der Undankbare : launavargos
t. 3, 2.
gavargjan, c. Ace, xaxaxoivuv xvvd, Je-
manden verdammen, bestrafen R. 8, 3 ; e Dat.
instr., tivi Mc. 10, 33: gavargjand ina dau£>au
Mc. 10, 33; gu£> bi fravaurht gavargida fravaurht
in leika R. 8, 3.
gavargeins, f, xaxdxoiaig, Verdammniss:
ni du gavargeinai qif>a k. 7, 2.
vargif>a, f, dass., xoi[ice R. 13, 2. G. 5,
10; xuxdxQifia R. 8, 1; xctxdxoioig k. 3, 9:
ni vailit Jiannu nu vargijjos £>aim in Xristau Iesu
R. 8, i ; jabai andbaliti v. vulf)us k. 3, 9 ; sil-
bans sis vargijsa nimand R. 13, 2; sa bairaij) v.
G. 5, 10.
*varms, warm Gf. 1, 976. Gr. 2, 61.
varmjan, c. Ace, &dXnnv xivd, Jemanden
icarmen; ■ — varmjan sik, &eQ(iaiv£0~&ca, sich
wiirmen: fodeif> ita jah varmeif) E. 5, 29; var-
midedun sik J. 18, 18; varmjands sik J. 18, 18.
25; v. sik at liuhada Mc. 14, 54.
vara, behutsam, nilchtern Gf. 1, 906. 924. Gr.
2, 56. Grr. 556: varai sijaima, vrj(pwfi(v Th. 5, 6.
varei, f , navovgyice, Behutsamkeit , Ver-
schlagenheit: ni gaggandans in varein k. 4, 2.
varjan, xeoXveiv, wehren; — e Ace. der
Sache, xaXveiv xi, Etwas wehren, hindern T.
4, 3; daneben c. Dat. der Pers., dno xivog,
Jemandem Etwas verwehren L. 6, 29; — c.
Ace. od. Dat. der Pers., je nachdem ein gelin-
des Abwehren od. ein bestimmtes Verhiiten be-
zeichnet teerden soil; also c. Ace, xwXvhv xivd,
Jemanden nicht lassen Mc. 10, 14. L. 18, 16;
und e Dal., xujXvuv xivu, Jemandem ein Hin-
derniss in den Weg legem Mc. 9, 38. 39. L.
9, 49. Gr. 4, 617. 620. 638. 700; — e Ace.
und Inf., Jemanden hindern, Etwas zu thun Th.
2, 16: ji.tmina nimandin af [his vastja jah paida
ni varjais L. 6, 29 ; varidedum imma Mc. 9, 38.
L. 9, 49; ni varjifj L. 9, 50; ni v. imma Mc.
vasjau — vato.
4i :>
9, 39; ni v. \,o Mc. 10, 14. L. 18, 16; var-
jandans mis ilu |>iu(lom rndjan Th. 2, 16; var-
lindane Hugos T. 4, 3.
vasjau , kleiden, sich kleiden Gf. 1 , 928. Gr.
2, 26. Grr. 555 , — 1) trajis. c. Ace, Jemamlen
kleiden, bekleiden; litQ*/JctlXitV tivcc M. 25,
38. 43; <ai(f uvvvvni xivu M. 6, 30; im Past,
c. Dat. instr., epnoiiv ti M. 11, 8; — 2) in-
trant., sick kleiden , ntoi(id).).ta{hca M. 6, 3 1 ;
ivSvia&at M. 6 , 25. Mc. <i, 9 ; — abh'angig
der Dat. instr. M. 1 1, 8. Mc. 6, 9 ; sva M. 6, 30 ;
hve M. 6, 25. 31. Gr. 4, 32. 639. 644. 712:
pandc Jiata liavi gup sva vasjip M. 6, 30 ; hvc
vasjaima M. 6, 31; hve vasjai{> M. 6,25; ni v.
tvaim paidom Mc. 6, 9; vasidedum M. 25, 38;
ni vasidedup mik M. 25, 43; {>aici linasqjaim
vasidai sind M. 11, 8.
and vasjau, entkleiden Gr. 4, 639: andvasi-
dednn ina pizai paurpurai, i^tdwttlP octrois rrjV
noQcpvQctv Mc. 15, 20.
gavasjan, kleiden, sick kleiden; — 1) trans.
c. Ace, Jemanden kleiden, bekleiden; tvdvuv
riva L. 15, 22; im Pass., ivdvio&ai k. 5, 3;
iuari^fa&cti Mc 5, 15. L. 8, 35; — c. Dat.
instr. , tttQifiakkttV rivet ri J- 19, 2 ; ivdvtiv
rivet ri Mc. 15, 17. 20; «/« Pass., ivdvtod-ai
rt Mc. 1, (>. K. 15, 54; ivSiSvaxta&ui ti
L. 8, 27. 16, 19; itiufiivvva&cu ev tivc M.
11, 8; — in c. Dat., autfiivvva&cti ev rivi L.
7, 25. Gr. 4, 639. 644. 674. 712; — gavasjan
sik, niQifict).).iGd-cti M. 6, 29. — 2) intrans. c.
Dat. instr., ivSviafrcd ti, sich tcomit kleiden
R 13, 12. Gr. 4, 32: gavasida sik M. 6, 29;
^avasidedun ina paurpurai Mc. 15, 17; g. ina
vastjom svesaim Mc. 15, 20; vastjai pniirpurodai
g. ina J. 19,2; gavasjam sarvam liuliadis li. 13,
12. Gr. 4, 82; gavasjip ina L. 15, 22; pala
divano gavasjada undivancin K. 15, 54. Gr. 4,
942 ; vas gavasi{>s taglam ulbandaus jali gairda
filleina bi hup scinana Mc. 1, 6; vastjom ni g.
vas L. 8, 27; od. gavasiJs vas paurpaurai L.
16, 19; gavasidana Mc. 5, 15. L. 8, 35; man-
nan linasqjaim od. in linasqjaim vastjom g. M.
11, 8. L. 7, 25; ga vasidai k. 5, 3.
gavaseins, f, iuanaftot, Bekleidnng . u,a-
vascins is hveita skeinandei L. 9, 29.
vasti, f, Kleid; tvduua M. 7, 15; azoh]
Mc. 16, 5. L. 15, 22; ^trwv Mc. 14, 63; tonst
iftariov, im Plur. audi evSvuct M. 6, 25. 28;
ifianafiog L. 7, 25. T. 2, 9. Gr. 3, 446: at-
taitok skauta vastjos is M. 9, 20. Mc. 6, 5ti.
L. 8, 44; jahai altcka vastjai is M. 9, 21; at-
taitok v. is Mc. 5, 27; afvairpands v. seinai
Mc. 10, 50; bivaihidana v. hvcitai Mc. 16, 5;
v. paurpurodai gavasidedun ina J. 19,2; allot
imma jah vastja M. 5, 40; v. seina Mc. 13, 16;
pamma nimandin af {>us v. L. 6, 29; bringi{>
v. po frumiston L. 15, 22; bairands {jo paur-
purodon v. J. 19, 5; vastjos is vaurpun glit-
munjandeins hveitos sve snaivs Mc. 9, 3; vast-
jom M. 6, 25; in v. lainbc M. 7 , 15; mannan
linasqjaim v. gavasidana M. 11, 8. L. 7, 25;
jabai v. is atteka Mc. 5, 2S; hvas mis taitok v.
Mc. 5, 30 ; v. seinaim slravidcdun ana viga Mc.
11, 8; gavasidedun ina v. svesaim Mc. 15, 20,
in v. vulpagaim jah fodeinai visan L. 7, 35; v.
ni gavasips vas L. 8, 27; ufstravidedun v. sei-
naim ana viga L. 19, 36; v. galubaiin T. 2, 9;
bi vastjos hva saurgaip M. ("> , 28; galagidedun
ana v. seinos Mc. ll, 7; disakreitands v. seinos
Mc. 14, 63; disdailjandans v. is Mc. 15, 24;
usvairpandans v. seinos L. Id. 35; nnni v. seinos
J. 13, 12.
vato, «. , vSwo, Wasser Gf. 1, 11J7. Gr. '2,
51. 3, 381. /, 47: stikla kaldis vatins M. 10,
42; stikla v. Mc. 9, 41; kas v. .)/,-. 14, 13;
pamma vega v. L. 8, 24; ahvos v. libandius
J. 7, 38; pvahla v. E. 5, 26; ik daupja i/vis
in vatin Mc. 1, 8; ik iivis v. od. in v. daupja
L. 3, 16. Sk. 42, 15; usgaggands us j ■annua v.
Mc. 1, 10; niba saei gabairada us v. jah ahmin
Sk 40, 12; ina atvarp in vato Me. 9, 22; v.
416
vannl.
iuis ana fotuns meinans ni gaft L. 7, 44; ju ni
dri'kais fanamais v. T. 5, 23; in v. vairpan-
dans Sk. 42, 2; f>ata anasiunjo v. Sk. 40, 21;
^adaufmodedun in vatnam M. 8, 32. Gr. i, 609.
/, 40; vindam faurbiudif) jali v. L. 8, 25.
vaurd, n., Wort Gf. 1, 1020. Gr. 2, 39; p>>«
M. 26, 75. 27, 14. Mc. 9, 32. 14, 72. L
1, 37. 38. 65. 2, 15. 17. 19. 29. 50. 51. 3,
'2. 4, 4. 5,5. 7, 1. 9, 45. 18, 34. 20, 26.
J. 5, 47. 6, 63. 68. 8, 20. 47. 10, 21. 12, 47.
48. 14, 10. 15, 7. 17, 8. R. 10, 8. 18. k.
12, 4. 13, 1- £• 5 » 26. 6, 17; sonst loyoq:
vaurd izvar M. 5, 37; fata v. Mc. 4, 15.
J. 14, 24; v. gufs L. 8, 11; varf> v. guf>s
at lohannen L. 3, 2; in valdufnja vas v. is Zr.
4 32; usmcrnoda fiata v. mais bi ina L. 5, 15;
usiddja fiata v. and alia ludaia bi ina L. 7, 17}
vas f>ata v. gafulgin af im L. 18, 34; hardu ist
fiata v. J. 6, 60; hva sijai fata v., f>atei qaf>
J. 7, 36; v, mein ni gamot in izvis J. 8, 37;
dn fiaimei v. gufs varf> J. 10, 35; ei f>ata v.
Ksaeiins praufetaus usfullnodedi, f atei qaf> J. 12,
38; v., f>atei rodida, fiata slojifi ina J. 12, 48;
el usfullnodedi v. fiata gamelido in viloda ize
J. 15, 25; v. f>einata sunja ist J. 17, 17; ei us-
fullnodedi fiata v., |Mftei qaf> J. 18, 9; ei v.
fraujins usfullnodedi, falei qaf> J. 18, 32; ni
usdraus v. gufs ft. 9, 6; gahaitis v. fiat -ist A'.
9 9; nehva f>us f>ata v. ist in munfa feinamma
iali in liairlin fieinamma, fiat- ist galaubeinais,
f>atei merjam ft. 10, 8; fiata v. galgins K. 1,
18; fianuh vairfiif" v. fata gamelido K. 15, 54;
f>ata v. unsar f>ata du izvis k. 1, 18; v. frakunf
k. 10, 10; fatei ist v. gufs E. 6, 17; ei mis
gibaidau v. E. 6, 19; v. Xristaus bauai in izvis
cabi^aba C. 3, 16; v. izvar sinteino in anstai
salta gasuqof. siai C. 4, 6; ei v. fraujins fragjai
jab mikiljaidau th. 3, 1; triggv fiata v. T. 1, 15.
3, 1. 4, 9. t. 2, 11; v. gufs nist gabundan t.
2, 9; v. ize sve guns vulifi t. 2, 17; vaurdis
lesuis qifanis du sis M. 26, 75; in fns v. Mc-
4, 17. 7, 29. 10, 22; fraibna jab ik izvis ainis
v. Mc. 11, 29. L. 20, 3; fiaiei tilbasiunjos jab
andbahtos vesun fiis v. L. 1, 2; in fiis v., batei
rodida du izvis J. 15, 3; gamuneif) f>is v., fa-
te! ik qaf> du izvis J. 15, 20} in snutrcin v. K.
1, 17; haurd v. C. 4, 3; bi laiseinai v. Tit. 1,
9; skeiris brukjands v. qaj> Sk. 45, 10; qif>
vaurda M. 8, 8. L. 7, 7; usvarp f>ans ahmans
v. M. 8, 16; eis od. ija ni frofun ])amma v.
Mc. 9, 32. L. 2, 50. 9, 45; ei ina ganuteina
v. Mc. 12, 13; in allamma managnifi, galaubei-
nai jab v. jab kunf ja k. 8, 7; hvileikai siuin v.
fiairh bokos k. 10, 11; sa laisida v. G. 6, 6;
jabai hvas ni ufhausjai v. unsaramma lit. 3, 14;
afar v. fieinamma L. 5, 5; bi fieinamma L. 1,
38. 2, 29; jabai jus gastandifi in v. mcinamma
J. 8, 31; in famma v. R. 13, 9; in v. sunjos
k. 6, 7; unhrains in v. k.' 11, 6; in ainamma v.
G. 5, 14; in v. E. 5, 26. T. 4, 12. 5, 17; all
fushvah fiei taujaif) in v. aififiau in vaurstva C.
3, 17; f>atufif>aii izvis qifam in v. fraujins 77/.
4, 15; fiata vaurd babaidedun du sis niisso Mc.
9, 10; usqifian fiata v. Mc. 1, 45; rodida im
v. Mc. 2, 2; v. saijifi Mc. 4, 14; usnimif v.
fata iusaiano in bairlam ize Mc. 4, 15; fan haus-
jand fata v. Mc. 4, 16 ; f>ai v. bausjandans Mc. 4,
18; afhvapjand f>ata v. Mc. 4, 19; f>aiei bausjand
f»ala v. Mc. 4, 20; svaleikaim managaim gajukom
rodida du im f>ata v. Mc. 4, 33; gabausjands ro-
dida fata v. rodif) Mc. 5, 36; blaufijandans v.
guf s f>izai anabusnai izvarai Mc. 7, 13 ; svikun-
f>aba f>ata v. rodida Mc. 8, 32; gamunda fiata v.
Mc. 14, 72; saihvaima v. f>ala vaurf ano L. 2, 15;
bi f>ata v., fiatei rodif> vas du im bi f>ala barn
L. 2, 17; du hausjan v. guf>s L. 5, 1; usnimif
fiata v. af bairtin ize L. 8, 12 ; mif) faheidai
andnimand f>ata v. L. 8, 13; gahausjandans fata
v. L. 8, 15; f>ai v. guf>s gahausjandans L. 8,
21; fraihnan ina bi fiata v. L. 9, 45; ni ma-
guf> hausjan v. mein J. 8 , 43 : jabai hvas v.
mein fastaif. J. 8,51. 52. 14, 23; v. is fasta
amlavaurd — lausuvaunli.
4n
J. 8, 55; jabai mein v. faitaidedeifU J 15, 20;
J);ita v. beinaU gafaataidedun J. 17, (i; ik atgaf
im v. jicinala J. 17, 14; bijie gahausida ]>ata v.
J. 19, 8; v. ustiuhands ft. 9, 28; v. gamaurgib
taujib 7e.9, 28; bairh v. Xrislaus ft. 10, 17;
maidjandans v. gubs A: 2, 17; nili galiug tau-
jatnlair. v. gu[)s k. 4, 2 ; lagjands in uns v. ga-
frifionais k. 5, 19; v. sunjos E. 1, 13. t. 2, 15;
V. gujjs rod jan Ph. 1, 14; dn usfiillj.in v. gu]>s
('. 1, 25; v. Iialiaiuliina haudugeins jiuhtaus 6*.
2, 23 ; niiuandans at un» v. hauscinais gujis and-
nemub ni svasve v. niannc, ak, svasve ist sunjaba,
v. gubs Th. 2, 13; bairh v. gubs 7'. 4, 5; inerci
v. t. 4. 2; atbairhtida v. sein Tit. 1,3; gatavi-
dcdun jpala v.. alia so manage! jS'eh. 5 , 13 ; v.
is ni babaij) viaando in izvis Sk. 48, 15; \>o
vaurda, boei ik rodida izvis J. 6, 63; bo v. ni
sind mi linl] ion babaiidins J. 10,21; v. mcina in
izvis sind J. 15, 7; v. he ft. 10, 18; in allai
bairgahein ludaias incrida \csun alia f>0 v. /..
1, 65; vipira ni ainbun vaurde M. 27, 14; v.
meinaizc Mc. 8, 38; in v. is Mc. 10, 24; ci
gakunnais £>ize, bi f>oci galaisijis is, v. aslaj)
L. 1, 4; nist umnalitcig guf>a ainbun v. L. 1,
37; in bokom v. Ksaciins L. 3, 4; bi all v. gufis
L. 4, 4; hva v. ]:>ata L. 4, 36; meinaize v. L.
9, 26; ci gafaifahcina is v. L. 20, 20; ni mah-
tedun gafaban is v. L. 20, 26; hausjandans ])izc
v. J. 7, 40; in bizc v. /. 10, 19; all v. k. 13,
1. ainbun v. ubilaizc us niiinj-a izvaramma ni
usgaggai E. 4, 29; frisabt babands hailaizc v. t.
1, 13; hvarjatoh v. Sk. 47, 21; dube ei ni ga-
laubides vaurdam mcinaim L. 1, 20; bvaiva mei-
naim v. galaubjaij> J. 5, 47} jabai bvas mcinaim
hausjai v. E. 5, 6; svaci nu JirafsteiJ) izvis inisso
in fjaim v. Th. 4, 18; in allaim vaurstvam jah
v. godaim th. 2, 17; alands v. galaubeinais T.
4, 6; jabai bvas ni atgaggai du bailaim v. T. 6,
3; v. veihan, ).oyofxayuv t. 2, 14; filu andstob
unsaraim v. t. 4. 15; v. jah vaurstvam Sk. 38,
20; manniskaim v. Sk. 47, 16} bvaiuh saei hau-
.srij. vaurda mcina At. 7, 24. 26; [an ustauli
Icsus |x» oil. alia bo v. HI. 7, 28. 26, 1; alia
gafaslaida [>o v. L. 2, 19; ai|<ci in gafastaida
|hi v. alia in bairtin scinamma L. 2, 51; bi {>o
v. anstais L. 4, 22; bvazub sa bausjands v. mcina
L. 6, 47; bif>e usfuilida alia (>o v. scina in liliu-
mans manageins L. 7, 1; afar ]>o v. L. 9, 28;
lagji|> jus in ausona izvara |<<> v. L. 9, 44; v.
libainais aiveinons habais J. 6, 68; ]>o v. rodida
J. 8, 20; v. gubs hauscib J. 8, 47} saci ni
aiidnimib v. mcina J. 12, 48; \>o v., |>oei ik
rodja izvis, af mis silbin ni rodja ./. 14, 10; bo
v. mcina ni fastaiji J. 14, 24; {50 v., Jjoei at-
gaft mis, atgaf im J. 17, 8; fiairh v. izc J. t7,
10; bairh v. th. 2,2; hausida uoqebja v., boei
ni skulda sind mann rodjan k. 12, 4; v. mcina
spillodedun imma Neh. 6, 19; bairh praufcte v.
Sk. 48, 8.
andu vaurd, n., Anttcort; im Plur. fiir htcu-
y.oiaig: sildalcikjandans andavaurde (wohl iu un-
tlern in andavaurdi) is L. 20, 26.
gabaur[>ivaurd,n., ytveakoyia, Geschlechts-
register: gabaurfiivaurde andilausaizc T. 1, 4.
veitvodjavaurd?, w., Zeugniss : J>airh ma-
naga veitvodjavaurda (Lb. : vcitvodja vaurda) gubs,
dice tio?.?mv [ttiQTVQOJV (icohl fUtOTttoiav) Lb.
ad t. 2, 2.
vaurd ajiuka, v. jiuka.
1 a u 8 a v au r d s, uarcuoXoyog, unnutzer Schwtil-
zer Gr. 2, 665: lausavaurdai Tit. 1, 10.
liugnavaurds, xffivSo?.6yog, Liigenredner :
in liutcin liuynavaurdc T. 4, 2.
ubilvaurds, XoiSoQoq, schmahsiichtig : ubil-
vaurds K. 5, 11.
andavaurdi, /«., dnoxQiatg , Antwort Gr. 2,
713. 3, 499: andavaurdi ni gaf imma J. 19, 9;
sildalcikjandans a. (st. andavaurde?) is L. 20, 26;
ana andavaurdjam is L. 2, 47.
ga vaurd]. n. , oftiXia, Gespriich: riurjand
sidu godana gavaurdja ubila K. 15, 53.
1 a u s a v a 11 r d i , n„ xtvoytuvia, unniitzes Wort,
53a
418
aglaitivaurdci — vaurkjan.
Geschwatz: \>o dvalona usveiliona lausavaurdja
bivandei Lb. ad t. 2, 16.
aglaitivaurdei, f., aioyooXoyicc, unziich-
tiges Reden, schandbare Worte: aglaitivaurdcin
C. 3, 8.
dvalavaurdei, f. , fiwQoXoyia, thorichtes
Reden: dvalavaurdei E. 5, 4.
filu vaurdei, f. , noKvXoyia, vieles Re-
tlen, Geschwatz: in filuvanrdein scinai M. 6, 7.
lausavaurdei, f., ^iaraio).oyia; loses, un-
niitzes Geschivatz : usvandidedun af lausavaurdein
T. I, 6.
and vaurdjan, c. /)«£., anoxoiviod-ai xivi,
Jemandem antworten, wider spree hen: ei and-
vaurdjais gu]aa ft. 9, 20.
1'ilu vaurdjan, ftuxxoloytlv; viel Worte
mac/ten, viel plappern : ni fduvaurdjaijo M. 6, 7.
ubi I vaurdjan, c. Z)a£. , xccxohoyitv tivcc,
Jemanden schmdhen Gr. 4, 834: ubilvaurdjau
mis itfe. 9, 39.
vaurdahs, wiirtlich : us vaurdabai vistai (spa-
ter dafiir: us airfiai) rodjands Sk. 44, 7.
vaurkjan, Gr. 1, 854, wirken Gf. 1,967; —
ohne Cos., sich wirksam zeigen; iveoyuv Mc.
6, 14. E. 2, 2; tveeytio&ai R. 7, 5. k. 4,
12. £. 3, 20. Th. 2, 13; toya^ta&ai K. 9,
6. </«. 3, 8. 10. 12; — c. ^ec. Gr. 4, 596,
Etwas wirken, niachen, veranstalten , hervor-
bringen; iviQytiv xi K. 12, 11. G. 3, 5. E. 1,
11; inyd&o&ai xt, M. 7, 23. Mc. 14, 6. 7. 6,
27. 28. 30. 9, 4. R. 13, 10. K. 16, 10. G. 6,
10. i?. 4, 28. C. 3, 23. Th. 4, 11. rt. 2, 11;
xaxtQyd&o&ai xt R. 7, 15. 17. 20. k. 9, 11.
(7m Med.) k. 4, 17; noutv xi Mc. 3, 35. 6,
21. L 3, 8. 14, 12. 13. J. 17, 4. 18, 18. R.
7, 19. K. 11, 24. 25. 15, 29. E. 2, 15. t. 4, 5;
nouiod-ai rt jE. 1, 16; — c. rfop/>. ^Icc, noulv
Mc 1, 3. i. 3, 4. Gr. 4, 624; — <;. Ace. c.
Inf. J. 6, 10. Sk. 49, 11. Gr. 4, 94. 945; —
abhangig der Dat. comm., xivi Mc. 6, 21. k.
4, 17. 9, 11; der Dat. instr. E. 4, 28. Th. 4,
11; bi c. Dat., ev xivi Mc. 14, 6; du c. Dat.,
ii'g xi K. 11, 24. 25; faur c. Ace, vxeo xivog
K. 15, 29; in c. Dat, ev xivi Mc. 6, 14. R.
7, 5. k. 4, 12. G. 3, 5. E. 2, 2. 3, 20. Th. 2,
13; Jjairh c. Ace, Sid xivog h. 9, 11; vif>ra
c. Ace, TTQog xiva G. 6, 10: J^atei vaurkja R.
7, 15,* ni ik v. Jsata R. 7, 17; ni Jjatci viljau,
v. gof) R. 7, 19; ju ni ik v. ita 72. 7, 20; bva
vaurkeis J. 6, 30 j saei vaurkeif) viljan guf>s Mc.
3,35; friaTpva nehvjundins ubil ni v. ft. 13,10;
J:>atu£>]baii all v. ains jah sa sama abma K. 12,
1 1 ; vaurstv fraujins v. K. 16, 10 ; svaei nu dau-
\->us in uns v. k. 4, 12; sei v. Jbairh uns aivxa-
ristian guf>a k. 9, 11; saei v. mahtins in izvis
G. 3, 5 ; Tpatei jab v. in izvis Lb. ad Th. 2,
13; duj)£>c vaurkjand J>os mahtcis in imma Mc.
6, 14; hva v. J>ai daunjandaus faur daujsans K.
15,29; ]ban vaurkjais undaurnimat aijpjnau nahta-
mat L. 14, 12; fjan v. dauht L. 14, 13; bva
taujaima, ei vaurkjaima vaurstva guf>s J. 6, 28;
vaurkjaijb nu akran vairjiata idreigos L. 3, 8;
v. ni £>ana mat f>ana fralusanan J. 6, 27; £>ata
v. du mcinai gamundai K. 11, 23. 24; Tpisbvah
£>ei taujai{:> , us saivalai v. C, 3, 23; vaurbta
(Randgl. in cod. A zu: vaurstveig gatavida) Lb.
ad G. 2, 8; nabtamat v. Jpaim maistam seinaize
Mc. 6, 21; J^annu go£> vaurstv v. bi mis Mc.
14, 6 ; vinnons fravaurhti vaurbtedun in li Juini
unsaraint ft. 7, 5 ; vaurstv vaurkei aivaggelistins
t. 4, 5 ; vaurkjam fiiuTp vifsra allans G. 6, 10;
raiblos vaurkeif) staigos gujps unsaris Mc. 1, 3.
L. 3, 4 ; v. Jsans mans anakumbjan J. 6, 10. Sk.
49, 11; ik skal vaurkjan vaurstva Jais sandjan-
dins mik J. 9, 4; ni manna mag v. J. 9,4; vaurstv
ustauh, Tpatei atgaft mis du v. J. 17, 4; du ni
v. K. 9, 6 ; v. bandum izvaraim Th. 4, 1 1 ; jabai
hvas ni vili v. th. 3, 10; gamund vaurkjands in
bidom meinaim E. 1, 16; v. gavairjn E. 2, 15;
v. svesaim handum £>iu]p E. 4, 28; £>is alia in
allaim vaurkjandins E. 1, 11; abmins f>is nu v.
in annum ungalaubeinais E. 2, 2; J>is v. dom
fairvaurkjan — fravaurlits.
+li>
Sk. 48, 1 ; liaurja vaurkjamlans, av&Qctxictv ni-
noitjXOTtg J. 18, 18; naht jali daga v. th. 3,
8; niifi rimisa v. th. 3, 12; ni vailit vaurkjan-
dans th. 3, 1 1 ; jus vaurkjamlans unsibja Lb. ad
M. 7, 23; Li malitai J)izai vaurkjandein in uns
E. 3, 20. Im Med.: aiveinis vulj>aus kaurcin
vaurkjada unsis k. 4, 17. Gr. 4, 942.
f airva urkjan, Gr. 1, 854, c. Ace, ntgi-
nouia&cd ti, Ettcas erwirken: grid goda fair-
vaiirkjand T. 3, 13.
fravaurkjan, Gr. 1, 854, d^iaQTctvuv, ver-
wirken, siindigen; — abhdngig du e Dat., ti'g
tiva L. 17, 4. K. 8, 12; in e Ace, tig ti L.
15, 21; vijira c. Ace, u'g rivet K. 8, 12; —
faura fravaurkjan, 7t()occfictQTcivilV k. 12, 21. 13,
2; — fravaurkjan sis, cciiaordvtiv , sick rerstin
digen M. 27, 4. L. 15, 18. Or. 4, 29 : du Xri-
stau fravaurkeif) K. 8, 12; jabai fravaurkjai L.
17, 3; jabai f. du Jjus L. 17, 4; jan-ni fra-
vaurkjaifi K. 15, 34. E. 4, 20; fravaurlita mis
M. 27, 4; f. mis in bimin L. 15, 18; f. in lii-
min L. 15, 21; ni fravaurbtes K. 7 , 28; fra-
vaurhta J. 9 , 2. 3. K. 7, 28; fravaurkjandans
vifira brojmins K. 8, 12; Jiizc faura fra-
vaurkjandane k. 12, 21; Jiaim faura fravaurkjan-
dam k. 13, 2.
gavaurkjan, Gr. 1, 854, c. Ace, Etteat
irirken, bcreilen ; bctcirken ; erwirken, gewinnen ;
nouiv n Me 9, 5. L. 3, 19. 9, 33. 50. 14,
16. 19, 18. J. 9, 11. 14. Sk. 37, 9. 38, 1;
dict7iQay{ictTivto&cti ti L. 19, 15; nnogtoyd-
L,iat)-ai rt L. 19, 1G; xartoyc't'^ioflcci ti It. 7,
18 ; — daneben e Dat. , nouiv rt tivi L. 1 ,
08. 5, 29. J. 12, 1 ; xaTtoyd'C,ta{rai xi rivi It.
7, 13; anch run gavaurkjan sis, oouav M. 8,
32; — in e Dat. , ivtoydv ti ev tivi E. 1,
20; /.aTfoya^iad-cti rt ev tivi. It. 7, 13; — us
e Dat., noinv tv i'x Tirog J. 9, 6; — ga-
vaurkjan anakumbjan c. Dat, xaraxkivtiv TlVct
L. 9, 14; — gavaurkjan du e Inf., nouiv Tiva,
'iva e Conj. Me 3, 14: saei ni gavaurkjai inabl
Lb. ad L. 9, 50; gavaurkjaima bleif>ros |>rins
L. 9, 33; boka fram mis gavaurbl.i ]>us, inter.
Aret.; gavaurbta tvalif du visan ini{) sis Me 3,
14; g. uslaiiM'iu managein seinai L. 1, 68; bi
alia, hoei g. ubila 1 1 erodes L. 3, 19 J g. daubt
mikila iinma L. 5, 29; g. nabtamat mikilaiia L
14, 16; skatts J>eins g. taibun skaltans L. 19,
16. 18; g. fani us [>anima ipailkuMn J. 9, 6;
fani od. {iata fani g. J. 9, 11. 14; g. in mis
allana lustu It. 7, 8; f>alei g. in Xrislau E. 1,
20; run gavaurlitedun sis alia so bairda and driu-
son in marein M. 8, 32; g. imma nabtamat jai-
nar J. 12, 2; bva bvarjizub gavaurbtcdi L. 19,
15; oi manasedais g. ussauuein Sk. 37, 9; nau-
J)ai g. inannc ganist Sk. 38, 1; gavaurkjam bli-
jans Jirins Me 9, 5 ; gavaurkoif) im anakumbjan
kubituns L. 9, 14; gavaurkjan go£> It. 7, 18;
mis gavaurkjandci daujiu It. 7, 13; anch ga-
vaurhtai (Mssm.: gavaurtsidai) fur i^oiZtouivoi
Lb. ad E. 3, 18.
usvaurkjan, Gr. 1, 854, wirken: bate! in-
nana usvaurkeif) in mis in malitai, ftp tvtoyov-
ftiv)jV tv iftoi iv dvvdiui C. 1, 29; in allamma
usvaurkjaudans standau, anavru xar toyaoautVOl
arrival E. 6, 13.
fravaurlits, siindhaft; duaoraviov T. 5,
20; sonst dfiaoTio/.vg: fravaurlits ist J. 9, 25;
manna f. L. It , 8. J. 9, 16. 24; in ainis fra-
vaurbtis idreigondins L. 15, 7. 10; du f. mans
sc. garda L. J9, 7; mis fravaiirbtamiiia L. 18,
13; fravaurbtai M. 9, 10. Me. 2, 15. L. 6, 34.
15, 1. G. 2, 15. 17; fravaurbtaiu- M. 11, 19.
Me 14, 41. L. 7, 34; fravaurbtaim M. l J, 11.
L. 6, 34. J. 9, 3!. T. 1, 9; mi{» ]>aim inolar-
jam jab f. Me 2, 16. L. 5, 30. Gr. 4, 530;
fravaurbtans M. 9, 13. Mc. 2, 17. L. 5, 32. 15,2.
T. 1, 15; fravaurlita vas od. ist L. 7,37 39. «-i
vaurfii ufarassau f. fravaurlits |>airb anabusu A'.
7, 13. = f>ai fravaurbtans L. 6, 32. 33; }>ans
fravaurbtans T. 5, 20; in gabanrbai Jiiiai bori-
dein jab fravaurbtou Mc. 8, 38.
420
liandu vaurhts
vaorstv.
h and u vaurhts, %iiQonoiriTog, m *t derHand
gewirkt, bereitet Gr. 2, 413. 437. 590: fram
Jaizai namnidon (sc. J>iudai) Limait in leika lian-
duvaurht, ab ea (sc. gente), quae dicitur circum-
cisio in came manu facta Lb. ad E. 2, 11. Gr.
4, 591. — alh po handuvaurhton Mc. 14, 58.
unhanduvaurhts, ct%UQ07ioh]Tog, nicht mit
der Hand bereitet : gard unhanduvaurhtana k.
5, 1; alh \>o handuvaurhton- jah an£>ara unhan-
duvaurhta Mc. 14, 58.
us vaurhts, dixcuog, gerecht: in ustassai
Jjize usvaurhtane L. 14, 14; ni qam laj^on us-
vaurhtans ak fravaurhtans M. 9, 13. Mc. 2, 17;
usvaurhla gadomida varf>, eSixauu&7j M. 11, 19.
f r a v a u r h t s , f. , S'unde ; nuQarcnaua E. 1,
7. 2, 5; a^iaQTfjfia Mc. 3, 28. 4, 12; sonst
ecfictoria Gr. 2, 731. 3, 518: fravaurhts R. 7,
7. 8. 9. 11. 13. K. 15, 56; f. izvara J. 9, 41;
so bauandei in mis f. R. 7, 17; sei bauaijp in
mis f. R. 7, 20; fravaurhtais R. 6, 23. 7, 23.
25. 8, 2. 3. K. 15, 56; f. andbahts G. 2, 17;
manna f. th. 2,3; skula ist aiveinaizos f. Mc.
3, 29; ni £>au habaidedei£> f. J. 9, 41; in fra-
vaurhlai izvarai J. 8, 21; skalks ist f. Lb. ad
J. 8, 34; taujan fravaurht J. 8, 34 k. 11, 7;
gasakan bi f. J. 8, 46. 16, 8. 9; f. ni habaide-
deina J. 15, 22. 24; £>us maizein f. habaid J.
19, 11; f. ni ufkunjpedjau R. 7, 7; ni kun£>a
f. k. 5, 21; frabauhts uf f. R. 7, 14; bi f. ga-
vargida f. R. 8, 3; saei afnimif) f. Luzos mana-
sedais Sk- 37, 14 ; afletanda fjus fravaurhteis (f>ci-
nos) M. 9, 2. 5. Mc. 2, 5. 9. L. 5,20. 23. 7, 47.
48; aflclaindau im f. Mc. 4, 12; f. svikunf>os
sind T. 5, 24; £ata fravaurhte Mc. 3, 28. Gr.
4, 442; fralet f. E. 1, 7. C. 1, 14; du aflagei-
nai f. Mc. 1, 4; (in, du, at) afleta f. L. 1, 77.
3, 3. St. 42, 8 ; f. leikis C. 2, 11; od. vinnons
fravaurbti Lb. ad R. 7, 5; fravaurhtim JE. 2,
5; afhla|)ana f. t. 3, 6; f. seinaim Mc. 1, 5; f.
izvaraim E. 2, 1; f. framafvjaim T. b, 22; in f.
J. 9, 34; in f. izvaraim J. 8, 24. K. 15, 17;
afletan fravaurhtins M. 9, 6. Mc. 2, 7. 10. L.
5, 21. 24. 7, 49; afnima f. ize R. 11, 27; ga-
svalt od. gaf sik faur f. unsaros K. 15, 3. G. 1,
4; du usfulljan seinos f. Th. 2, 16; allaizc f.
afhrainjan Sk. 37, 6.
us vaurhts, /., dixaioovvi] , Gerechtigkeit:
usvaurhts (cod. B : usvaurts) is visi£> du aiva
Lb. ad k. 9, 9; vahsjan gataujai akrana usvauTh-
tais unsaraizos k. 9, 10.
gavaurki, n. , Geschaft, noceyfictTiia t. 2,
4; Gewimif noQio/ndg T. 6, 6; sonst y.eoSoq:
mis liban Xristus ist jah gasvillan gavaurki Ph.
1, 21. Gr. 4, 102; f>atei vas mis g. Ph. 3, 7;
ist g. mikil gagudei T. 6, 6; ei Xristau du
gavaurkja habau, 'iva Xqigtov xiodrjOw Ph. 3,
8; ni ainshun diauhtinonds fraujin dugavindi|> sik
gavaurkjam Jsizos aldais t, 2, 4.
faihugavaurki, n., nooioftog, Geldgevoinn :
hugjandane faihugavaurki visan gagudein T. 6, 5.
vaurstv, h. , Werk , Wirksamkeit ; iviQyiuc
E. 1, 19. 4, 16. Ph. 3, 21. C. 1, 29. 2, 12;
sonst eoyov: J>at-ist vaurstv gu£>s J. 6, 29; niu
v. meinata jus sijuj) in fraujin K. 9, 1; Jiatei
fram gu£>a unsaramma varjs usfulli]>s Jiata v. Neh.
6, 16. Gr. 4, 953; in godis vaurstvis ni stain-
jam |)uk J. 10, 33; akran v. Ph. 1, 22; in v.
Xristaus Ph. 2, 30; J>airh galaubein v, gujis C.
2, 12; in v. ize Th. 5, 13j godis v. gairneij)
T. 3, 1 ; v. ustaikneins Sk. 46, 4 ; vaurda - vaurstva
k. 10, 11; in vaurda aif>J>au in v. C. 3, 17;
Jsai reiks ni sind agis godamma v. ak ubilamma
R. 13 , 3 ; ufarfulljandans in v. fraujins sinteino
K. 16, 58; bi v. E. 4, 16. Ph. 3, 21; bi v.
mahlais svinj^eins is £.1, 19; du v. andbahtjis
E. 4, 12; allai \>z\ galisanans du bamma v. Neh.
5, 16; gof) vaurstv vaurhta bi mis Mc. 14, 6;
ain v. gatavida J. 7, 21; v. ustaub, fiatei ateaft
mis du vaurkjan /. 17, 4; ni gatair v. gaps R.
14, 20; v. fraujins vaurkeij) K. 16, 10; v. sein
silbins kiusai hvarjizuh G. 6, 4; usdaudjands bi
v. C. 1, 29; ei fulljai v. galaubeinais in mabtai
vanrslva — vaurts
421
lh, 1, 11; v. vaurkel aivnggelistins t. 4, 5; v.
Jjizos baurrsvaddjaus ni rvinhida Neh. 5, 16;
J»atei vaurstva he obfla sind ./. 7, 7; «i bairhta
vaur{>cina v. gn]'s ana iinma 7. 'J, 3 ; v., Jxifi ik
tauja, {io veitvodjand bi mik J. 10, 25 j \>o v.,
|>oei atgaf mis attar, «'i ik taujau J>o; {>o v.j boei
ik lanja, vrilvodjand bi inik Sk. 47, 12; svikunj'.i
sind v. leikis G. 5, 10, v. goda tvikunjia sind
7'. 5, 25; ]m> wibona v. SA. 47, 24; in hvarjis
J)iic vaurslvc ./. 10, 32; in j)izc v. J. 14, 11;
(in, (In) allainma v. god&izc A. 9, 8. C. 1, 10.
T. 5, 10. t. 2, 21. 3, IT. 7V/. 1, 16; {aim
vaurstvam galaubjalfi J. 10, 38; dsvairpam na \-
riqizis //. 13, 12; ni gamainj ;iij> v. riqizig K. 5,
11; v. invidaud' Tit. 1 , 16 ; galeikondan jainis
v. Sk. 45, 5; us v. ft. 9, 11. A. 2, 9, us v.
vitodis R. 9, 32. G. 2, 16. 3, 2. 5; bi v. izo
A. 11, 15; bi v, is /. 4, 14; bi V. unsaraim t.
1, 9; in v. ubilaim C. 1, 21; in v. godaiin T.
5, 10; in allaim v. jab viordam godaim th. 2,
17: in Jjaim v. iVieA. 6, 14; vanrdam jah v. SA.
38, 20; da v. godaim K. 2, 10; <•! gas.afbva?na
izvara geidd vaurstva jV. 5, 16; ei sailivaiua v.
{>cina J. 7, 3; gahaiisj.-mds v. Xristans M. 11, 2;
ei vaurkjaima v. gups J. 6, 28; v. Al)raliamis
tavidcdi'ij) J. 8, 39; ik skal vaurkjah v. jis
sandjandins mik J. 9, 4; managa goda \. atangiila
i/vis J. 10, 32; niba taujau v. atlins im-inis J.
10, 37; sa laujij) ]io v. J. 14, 10; {:o v., fibei
ik lauja, jail is tanjij) jail maisona J aim taujij)
./. 14, 12; Jio v. ni gatavidedjau in im J. 15,
24. Jiairh v. geda T. 2, 10; J;airli meiua v. St.
4r. 18.
vaurstva, ///., igytbtifc) Arlieiler: vairps sa
vaurstva mitdona is Lb. ad T. 5, 18.
a] la vau rs t va, m., nenXqQoapoprjtlhnie, aus
vollen KrSften wirkends allavaurstvans C. 4, 12.
gavaurstva, »»., ovvtnyog, Milarbciter: —
mit visan fur avvtoytlv K. 16, 16. A. 6, 1:
ganjan mein jah gavaurstva in izvis A. 8, 23;
gaViraralvam Ph. 2, 25 ; gavaurttvans A. 6, 1 : g.
sijuni anstais izvaraizos A. 1, 24; g. sind ]>iu-
dangardjos grof>< C 4, 11; allaim j.iim gavtimt-
vam K. 16, 16; anjiaraim p. nii'in.iim /'A. 4, 3,
ii n v aurstvo, /". , «(>;•»;, «'n wicA< arbeiten-
des, trilges M'eib : unvaurstvons laisjand sik-a]>-
j.in ni |>atain unvaurstvons 7'. 5, 13.
vaurstvja, m , Jr b ei t er; yw([yce Me. 12,
1. 2. 7. 9. L. 20, 9. J. 15, 1. (airjx.s vaurstvja)
1. 2, 6; sonst toyitTijg: vairj)s ist vaurstvja miz-
dons seinaizos L. 10, 7; alia meina v. ist J. 15,
I; arliaidjands airJ)os v. t. 2, 6; vaurstvjan un-
aiviskana t. 2, 15; vaurstvjnns favai M. 9, 37.
/>. 10, 2; jainai Jiai v. Mc. 12,7: v. himlarvci-
sai A. II, 13; anafnlli ina vaiirstvj'am Jtfc. 12, 1.
L. 20, 9; du jiaim v. Mc. 12, 2; «-i ussandjai
vaiirslvjans in asan scina Mc. 9, 38. L. 10, 2;
usqistcij) f^ans v. ^/c. 12, 9; pans ubilans v.
/ J A. 3, 'I
vaurstvei, f. , toyaoia, Verrichtunr/ : in
vanrstvcin unliraini{.os allaizos A'. 4, 19.
vaurstveigs, tcirksam; ei'toyt'jg K. 16, 9;
. : vioyoviti-vo$ A. 1, 6. G. 5, 6 ;, — mrt gatau-
jatf, /"«r tVtgyttV G.2,8: baurds mis usluknoda
mikiln jab vaurstveiga K. 16, 9; galaubeins pairli
rritpva g, G. 5, 6, rtiorstveig (icohl zu Undent
in vaurstvi'in :') gatavida l'.iit rati G. L», 8. = in
izvaraizos ga£>laihtais jah naseinais |>izos vaurstM-i
gonl in slivilja |izo samODO {)ulaini' A. 1, 6.
r a arms, m., otftf, Wurm, Schlttnye Gf. 1,
1043. Gr 2. 61. 3, 364: sya&vt vaarma Aiv\an
oshstoda f'diidciscin scinai A. 11, 3; trndan ufaro
vaurme jah skanrjijono L. 10, 19.
vaurts, f. , Wurzel Gf. 1, 1052. Gr. 2, 82,
3, 371; — den fjriec.h. Si/. pi'£a gfortttgt, so
oft siiuilic/i die Wurzel der P/tamt yemeint
ist, der Pin i- . \aurlcis; adstrnvt i/enommen, der
Sff. vanris Or. 4, 287. Lb. ad Mc. 4, 6: jabai
vaurts vciha R. 11,16; so v. bairij) |)iik R. 11,
18: vairfif) v. laissaizis /?. 15, 12: v. allaizc
ubilaize ist faihueoiro T. 6. 10; gamaJhs jiizai
\aurlsai jali smairjsra alevabagmis varst R. 11,
53 b
422
gavaurts — gaveilian.
17; ni f>u |)0 vaurts bairis R. 11, 18; Jpaurs-
jana us vaurtim Mc. 11, 20; ju so aqizi at v. bagmc
ligip) L. 3, 9; uslausei f>uk us v. L. 17, 6; ni
habaida vaurtins Mc. 4,6: ni baband v. in sis
Mc. 4, 17; Jiai v. ni baband L. 8, 13.
gavaurts, tijQi£iouev()s,gew7irzelt : in friaf>vai
gavaurtai (so st. gavaurbtai?) jab gasulidai Lb.
ad E. 3, 18.
veilian, fr. 4, fechten, temp fen Gf. 1, 704:
du diuzam vain, i&}joiOficcy)jac( K. 15, 32. Gr.
4, 093. 844; vaurdam veihan, ?Myoua%tlv t. 2, 14.
and veilian, fr. 4, ctVTiOTQaTsveo&cu, loi-
der Etwas ankiimpfen: andvaih als Randgl. zu
Esav lijaida Cast, ad R. 9, 13; gasaihva anjjar
vitob in libum meiuaim andvcihando (so st. and-
"vaihando ?) vitoda ahmins meinis Lb. ad R. 7, 23.
vaihjo, /. , (.tct'/t], Gefecht, Kampf Gr. 3,
502 : utana vailijons, innana agisa k. 7, 5.
vigans, m., Trole/iog, Gefecht, Krieg Gr. 2,
27. 4, 105: du vigana Lb. ad L. 14, 31.
veihs, heilig; uaug t. 3, 15; baiog Tit. 1, 8;
i}yictOfiivoq J. 17, 19; sonst cr/iog (so unch st.
ayvog Lb. ad Ph. 4,8) Gf. 1, 721. Gr. 2,
18. 3, 42S. Grm. 581: veilis Tit. 1, 8; v. frau-
jins L. 2, 23; abma v. L. 1, 35. 2, 25; ahmins
veihis h. 1, 15. 41. 67. 4, 1. k. 13, 13; v.
ahmins Sk. 42, 9; abmin vcihamnia L. 1, 3; in
abmin v. Mc. 1,8. 12, 36. /,. 3, 16. R. 9, 1. 14,
17. k. 6, 6. Sk. 42, 19 ; abman veihana J/c'3, 29;
Jsairli abman v. t. 1, 14; abman seinana v. Th.
4, 8; kunnands ina vair garaililana jab v. Mc. 6,
20; saud qivana, v. R. 12, 1,- alta vciha J. 17,
11; ei sijaina jab eis veihai in sunjai J. 17, 19;
ei sijaima veis v. jab unvammai E. 1, 4; veihaize
R. 12, 13. E. 4, 12. C. 1, 12; bizc ligandanc
v. itf. 27, 52 ; bairh numb v. bize fram anasto-
deinai aivis praufete seinaize L. 1, 70. Gr. 4,
530; vcibaim A-. 9, 1. £. 1, IS. 5, 3. Z'. 5, 10;
du atsaijan izvis veihans C. t, 22; anabnsns vciha
R. 7, 12; jabai vaurts v. R. 11, 16; ei sijai v.
jab unvamma E. 5, 27; triggvos veihaizos sci-
naizos L. 1, 72; in frijonai od. gafrijonai veihai
K. 16, 20. k. 13, 12, Th. 5, 2_6j da alh v. E.
2, 2J; labonai v. t. 1, 9; v. is mabtai Sk. 51,
2j veihos bokos kunbes t. 3, 15; veih namo is
L. i, 49; bishvah batei v. Ph. 4, 8; od. vitob
vcihata R. 7, 12. Gr. 4, 471; barna izvara veiha
sind K. 7, 14. :=: auhumists vciha, aoyiiQtvg J.
18, 13; sa v. gubs Mc. 1, 24. L. 4, 34; ahma
sa v. L. 3, 22. J. 7, 39. 14, 26; fram ahmin
bamma veihin L. 2, 26 ; gasiglidai vaurbub ahmin
gabaitis bamma v. E. 1, 13; ni gaurjaib bana vei-
lian ahman gubs E. 4, 30; bai veihans allai k. 13,
12; sve gavalisai gubs v. jab valisans C. 3, 12; bize
veihane aggele 7>.9,26; bize v. A-. 9, 12; allaizebize
v. £.3,8; mib aggilum baim veiham Mc. 8, 38 ;
I>aim v. A'. 16, 1^. 15. E. 1, 1. 2, 19; mib al-
laim baim v. k. 1, 1. £■. 3, 18; mij> allaim bairn
v. scinaim Th. 3, 13; baim v. is apaustaulum
jab praufetum E. 3, 5j fram allaim baim v. E.
6, 18; baim v. is C. 1, 26; J>aim v. brobrum
Th. 5, 27; in f>aira v. 1*. TflT.* 1, 1Q; andbahtjis
in bans veihans /,. 8, 4; friabva in allans Joans
v. E. 1 , 15; in bo veibon baurg M. 27, 53;
bo v. jab himinakundon gabaurb Sk. 39, 12;
Jio veihona vaurstva Sk. 47, 22.
v e i h a b a , adv., oaiojg, heilig Lb. ad T. 2, 10.
u s v ei h s , ftefiijlog, profanus, ausser der Wci/ie,
unheilig : usveihaim T. 1,9.= bo usveihona
sve usalbanaizo spilla T. 4, 7; bo dvalona u.
lausavaurdja t. 2, 16.
veilian, c. Ace, ayid^uv xiva, Jemandcn
weihen, hei/igen Gr. 4, 686: ik veilia mik sil-
ban J, 17, 19; veihai ins J. 17, 17; vcihaida
ist qens K. 7, 14.
gaveilian, dass., auch tvXoytlv ti K. 10,
16: stikls biubiqissais , banei gaveiham K. 10,
16; banci atla gaveihaida J. 10, 36; gub ga-
vairbjis gaveihai izvis allandjo Th. 5, 23; ei bo
gavcihaidedi E. 5, 26; gaveihada bairh vaurd
gubs jah bida T. 4, 5 ; gavcihaids ist aba in qenai
K. 7, 14; kas du sveribai gaveihaij) t. 2, 21.
vciiuiaii — gnfallareisjan.
42.*
veil) n an, Gr. t , 854. 4, 24, aytd±KS&ca,
sick weilien, With* riii]i/'<tiit/cii : vrilinai namo
{icin 31. 6, 9.
veilii|>a, /., IfW/ie, H«Wgkett\ i'hju'iti^ &
4, 24; ayuoavvij It, 7, 1. Th. 3, 13; soust
ayutOftOf. veiliijia kvara Th. 4, 3; in veibif>ai
Th. 3, 13. 4, 4; in garaibten jali v. snnjos E.
4,24; jabai gastandund in galaubcinai jali friaj)-
vai jali v. T. 2, 15; ni laboda uns gu{> (In aVl-
iirainijiai ak ilu y- . Th. 4, 7; ustiiibandans vci-
hijia in agisa gu]>s k. 7, 1.
veihs, it. , vicus, 1'lechni; ayOof L. 8, 34. 9,
12; somt y.iouij Gf. 1, 721. Gr. 1, 3(5. 3, 418.
/, 58. 68. 572: utana veibsis 31c. 8, 23; in
vcilisa L. 8, 34. J. 11, 30; us Beblabaim v. J.
7, 42; od. in ] 'annua vrlisa 31c. 8, 26; in bata
vcilis 31c. 8, 26 j Li tan li vcilisa bisiinjanr Mc.
6, 6; hislivaduli bade! iddja in liainins aij>|>an
banrgs ai[>J).ui in v. 31c. 6, 5(i; in }>os bisnn-
jane liaimos jali v. L. 9, 12; od. in vclisa kai-
sarias flic. 8, 27.
vein, n., oivog, vininn, ]\'eiu Gf 1, 886. Gr.
2, 482. 3, 4fi(i. /, 68: vein 31. 9, 17. 31c. 2,
22; v. batl iiinji) flic. 2, 22; bata niujo v. L.
5, 37; vcinis lcilil Imikjais T. 5, 23; ni ana-
<lrii;i;kni[> iavis veina E. 5, 18; ni v. lilu liaft-
jandans T. 3, 8; vein /,. 7, 33. jVi'A. 5, 15.
18; v. jn^ata 31 9, 17. flic. 'J, 22. /, .0, 38;
v. ninjata 31. 9, 17. L. 5, 37; v. mij) Smyrna
Mc. 15, 23; v. jali leibo ni drigkid L. I, 15.
vei nabasi, v. bin.
vein awards, v. gairdan.
vein a tains, v. tains.
veinatriu, v. triu.
veind r n R k ja , v. drigkan.
v ei n nas, v. pas, ,
vei pan, jr. 4, c. Ace, dTt<[caovv riva, Jeman-
den bekriinzen Gf. 1, 784. Gr. 2, 13. 3, 451.
/, 568. Grr. 195. 941: jabai ftitfrteib livas, ni
veipada t. 2, 5.
vaips, m., atitfctvoi, Kranz: fabebs jab vaips
niciiis 1'h. 4, 1; hva ist iinsar.1 v«-n» ai|)|l.iu
falicji.s ai{>{>aii v. Iivofiuljn, '/'//. J, 19; gjlagifis
ist mi] v. garailiicins t. 4, 8; bair—di bam
bauraeinao vaip J. 19, 5; etl ei riurjana v. ui-
inaina A'. 9, 25.
faurvaipjan, rerliindcn: aahsaa |>riskandin
nnin]) ni faurv.iipjais , Jure aiouhtta OV '/'
atig T. 5, 18.
vipja, f, Otitpavtg, Imiih:: atlagidedaa ana
iiia baorneiai vipja tisvindand.ins flic. 15, 17;
od. usviiiidun vi|i|)ja ns jiaiirnnm J. 19, 2.
*veis, sapiens, viae gnarus; weise Gf[, 1067.
Gr. 2, 46. /, 5;
u ii v u i s , iStVttjt , uuuiasciid , intkuiidi;/ , ein
Late: ungalaubjands aibjiau nnvris A'. 14, 24.
unvcisai aijijiau uugalaubJBndaoa A'. 14, 2 5; ni
vilciina i/.\is uavekant, oi frdofttv v/tus ityvouv
I;. 1, 8. '/'/(. 4, 13; auc/i fth.lt rtnveicaai dun It
Verte/m des Schreibers Lb. ad I'. 11,25, ri/l.
Gr. 4, 132. Lb. ad R. 15, 8.
ii n I a n r \ i' i s , nnbedacht , wtrorsiitzlich. =
vitoji [>ize unfaurvcisane Sh. 41, 23.
f ll Have is, Ttkitog, an Wrishcit rollktnnmen:
fiaj'jani fullas ci.sai lijai{> A'. 14, 20.
hindarveis, SoXtog, kinterlittlg : vanrstvjans
hiadarveiiai k. II, 13.
u n liinda r veis, uvvnoxonug. nnrerslelll: in
fria])\ai unbindarvcisai /,. 6, I); lis y.daubcinai
n. T. 1, 5.
h in d a r v e i s e i , /'., i)u/.o^. lliider/ist : liindar-
vciscin i z. \ is aan /', 12, 16.
gaveison, c. Gen. Gr. 4,665, Guoxtzrio&fti
Tti'a, ali(]iicni visilari', nacli Jcniaiidini si/irn.
ihn liesuc hen, besorgen: gaveiMb nnsara L. 1,
78; gaM'i.Miila jali yavanrlila Dslaatcid niaiiayrin
seinai L. 1, 68; g. aanageina scinaiios L. 7,
16; ni gavenodadnb meina 31. 25, 43; gaveiso-
dai vaurjiun danravardes Nell. 7, 1.
fulla veisjan , c. Ace, nti&ttv rut'., Je-
nunidcn ii/irrzciii/i'ii : JnannaiU fullavcisjam Ii. 5, 11.
gafullaveisjan, c. Ace, nh,qo(fooHV ri,
42+
vcitan — vitaii.
Eticas kundbar inachen : bi J>os gafullavcisidons
in vms vaihtins L. 1, 1.
*veitan, fr. 4, videre, sehen Gf. 1, 1089. Gr.
2, 14. 7, 572. Grr. 85S.
fraveitan, fr. 4, c. ^4cc. Gr. 4, 619, h.-
dc/.tiv Tiva, Jemanden r'dcheu; — ana c. Dut.,
and twos, an Jcmanilem L. 18, 3; — im Par-
tic. Praes. fur Zy.8iy.oq: fraveita ]po L. IS, 5;
fravcit inik ana andasta]:>ja nicinamma L. 18, 3;
du fraveitan all ufarhauseino k. 10, 6; fravei-
tands frauja ist allaize Th. 4, 6; f. in £>vairliein
{jainma ubil taujandin It. 13, 4.
inveitan, fr. 4, c. Ace. Gr. 4, 616, Je-
manden anbeten ; daTTaZeo&ai rivet Mc. 9, 15 ;
nooqxvvslv xiva L. 4, 8 od. ivomiov xivog L.
4, 7 od. xwi Grm. 19. 689 : jabai inveitis mik
Lb. ad L. 4, 7 ; driusands ana andavlcizn invei-
tif> gujs K. 14 , 25 ; fraujan inveitais L. 4, 8 ;
invait ina M. 8, 2. 9, 18. Mc. 5, 6. J. 9, 38; in-
vitunina Mc. 9, 15. 15, 19; ei inviteina J. 12,20.
fraveit, «., Rache; diyij Lb. ad th. 1, 9;
sonst ty.Si/.ijOig Gr. 3, 485. 487: mis fravcit letai-
dau Lb. ad R. 12, 19; fravcit k. 7, 11; gibandis
f. th. 1. 8 ; \>:uv\ f. usgiband th. 1, 9.
id veil, w., Schimpf, Schmach; ovaSoq L.
1, 25; 6vu8ia,u6g T. 3, 7. Gr. 2, 757. 3, 485:
afniman idveil mein in niannain £. 1, 25; ci ni
atdriusai in i. T. 3, -7.
fairveitl, «., &iaxoov, Schuuspiel : fairvcill
vaurj>um ]aizai manasedai /f. 4, 9.
fairveitjan, sick neugierig umsehen, umher-
splihen ; neQUQyc'.Ctaiica th. 3 , 11; im Part.
Praes. fur nttyiegyog T. 5, 13; — c. Gen.,
oy.07iiiv ri k. 4, 18; — du c. Dat., uxivi'Ceiv
Tiri L 4, 20; *& *"» />'• 3, 7; — in c. Ace,
axtvi&W 6?g rt /.". 3, 13: ci ni fairveiiidedcina
sun jus Israelis in audi ]}is gataurnandins k. 3,
13; fairveitjan du vlila Mo czis k. 3, 7; ni fair-
vcitjandam Jsizei gasaihvanane k. 4, 18. Gr. 4,
897: fairveitjandans th. 3, 11; fairveitjaudeins T. 5,
13: vesun augona fairveitjandona du imma L. 4, 20.
idveitjan, c. Ace. R. 15, 3. T. 4, 10; ge-
wohnlich c. Dat. Gr. 4, 618; ovudi^ttv xiva,
Jemanden schimpfen , schmiihen : idveitjand L.
6, 22; idveitidedun imma M. 27, 44. Mc. 15,
32; dugann idveitjan baurgim M. 11, 20; ]>izc
idveitjandane £>uk R. 15, 3; idveitjanda T. 4, 10.
veitvods, nebst seinen Compp., v. vods.
vitan, c. Dat. Gr. 4, 699, mtf Ehvas sehen,
Eticas beobachten, beicachen; ctcHfaki^iodcii
n M. 27, 64. 65; xijohv M. 27, 54. J 9,
16; nctQarijotiv Mc. 3, 2. L. 6, 7; naoaxr/-
Qtloirai G. 4, 10; ovvxijqhv Mc. 6. 20.
(fonvQttv k. 11, 32; cfvluxxziv t. 4, 15; —
zu Anfange eines abhiingigen Fragesatics steltt
jau, it" //. 6, 7: J^ande sabbate daga ni vilai]^
J. 9, 16; dagam -vitaija G. 4, 10; vitaida imma
Mc. 6, 20; v. baurg Damaskai k. 11, 32; vitai-
dedun imma Mc. 3, 2; v., jau leikinodedi L. C.
7; £>ammei jah Jju vitai t. 4, 15; gaggij) viiai-
duh, svasve kunnuj> M. 27, 65; bait mi vitan
J>amma blaiva M. 27, 64; £>ai mi|j imma vi tan-
dans lesua M. 27, 54; v. vahtvom nalils ufaro
bairdai seinai, (fvXaaaovxtg (fv/.ay.cig xijg vvx-
xog i*ti xi\v TioiuvijV avxiov L. 2, 8.
atvitains. /"., TTcioctxi'joijGig, genaae Beobnch-
tung: mif> atvitainai L. 17, 2®.
vitan, (vail, vitum Gr. /, 561) wissen: yi-
yvwoy.HV M. 6, 3. 9, 30. Mc. 7, 24. 9, 30. 15,
10. L. 2, 43. 10, 11. 18, 34. 19, 42. J. 13,
12. 28. 16, 19. 19, 4. K. 13, 12; thiaxaadxa
T. 6, 4; ovviivai Mc. 8, 17; ooav M. 27, 4.
Gr. 4, 944; sonst tidivai; — ni vitan, ayi'oeiv,
nicht tvissen R. 7, 1: vitan fram c. Dat., uar-
■d-artiv afto xivoq, von Jemandem erfahren G.
3, 2. — Es steht allein; also vait , ich u-eiss
es M. 9, 30. 27, 4. Mc. 4, 27. 8, 17. 9, 30.
11, 33. 14, 6S. L. 2, 43. J. 8, 14. 9, 12. 21.
25. K. 13, 12. k. 11, 11. 12, 2. 3. Th. 2, 11.
3, 4; — abhiingig tier Ace. M. 9, 4. Mc. 4,
13. 5, 33. 7, 24. L. 6, S. 18, 34. 19, 42. J.
6, 6. 13, 17. 18, 2. 4. 21. R. 13, 11. K 13, 2.
vita*
42:
1G, 15. /.-. 5, 11. y, 2. 12, 2. 3. T. 6, 4;
f/«r Ace. eines Partic. M. G, 3; — <iVr /w/'.
7%. 4, 4. Gr. 4, 93; — rfer ^cc. c. /w/1 L.
4, 41; — ci, « AT. 1, 1G; orf. on J. 9, 25.
11, 22. 1G, 29. Ph. 1, 19; — batei, on Jl/. 6,
32. 9, 6. 26, 2. 27, 18. Mc. 2, 10. 10, 42. 12,
14 15, 10. L. 2, 49. 5, 24. 10, 11. 19, 22.
20, 21. J. 6, 61. 8, 37. 9, 20. 24. 29. 31. 11,
24. 42. 16, 19. 19, 4. 10. R. 7, 1. 14. 18. 13,
11. 14, 14. A'. 5, 6. 9, 24. 11, 3. 15, 58. 16,
15. A. 1, 7. 4, 14. 5, 1. 6. 11, 31. G. 2, 16.
4, 13. E. 5, 5. G, 9. PL 1, 17. 25. 4, 15. C.
3, 24. 4, 1. Th. 3, 3. 5, 2. T. 1, 8. 9. t. 1,
15. 2, 23. 3, 14. Phil. 21; — eine directe.
Vrage G. 3, 2 , — eine indirecte Frage M. 6,
8. 26, 70. Mc. 9, 6. 10, 38. L. 9, 33. 55. 20,
7. J. 6, 64. 7, 27. 28. 8, 14. 9, 30. 12, 35.
13, 12. 18. 28. 14, 5. 15, 15. 16, 18. E. 1,
18. 6, 21. G 4, 6. Th. 4, 2. T. 3, 15. I. 1,
12. 3, 14: ni vait Mc. 14, 68. J. 9, 12; ni v.,
Iiva qibis M. 27, 60; v., hvabro qam J. 8, 14;
v., f>atci siju£> J. 8, 37; ik ni v. J. 9, 25; £>at-
ain v., ci blinds vas J. 9, 25; v., ei gibip J.
11, 22; v., batei usstandi{> J. 11, 24: ik v.,
hvarjans gavalida J. 13, 18; v., £>alei ni baui})
R. 7,' 18; v. jag-galraua, batei R. 14, 14; ni
v., ei daunidedjau K. 1, 16; nu v. us dailai A'.
13. 12 ; v. gairnein izvara k. 9, 2 ; v, mannan
k. 12, 2; v. {jana svaleikana niannan k. 12,
3; ja{'f>c in leika, jaf>£>e inuli ieik , ni v. k.
12, 2. 3; v., ci gagaggib Ph. 1, 19; bata
triggvaba v., £>atci visa Ph. 1, 25; v., Iivamma
galaubida /. 1, 12; niu vaist, batei aili J. 19,
10; v., £>atei afvandidedun sik Lb. ad t. 1, 15;
vait, [lizei jus {jaurbuja M. 6, 8; v., £>atei £>aur-
\>\i\> M. G, 32; sve ni v. is Mc. 4, 27; ni manna
v., hvaf>ro isl J. 7, 27; ni v., hvap> gaggij) J.
12, 35; skalks ni v., hva taujif> J. 15, 15: gu{i.
,. k. 11, 11. 12, 2. 3; v., batei ni liuga k. 11.
Jlj ni vituts, livis bidjats Mc. 10, 38. Gr. 4,
190; ni vitum Mc. 11, 33. J. 9, 21; v., batei
laojeini is Mc. 12, 14} v., jialei rodcis L. 20,
21; v., batei ist J. 9^20; vcw ni v. J. (9, 21;
\cis v., batei ist J. 9, 2Jlj veis v., batei rodida
J. 'J, 29; v., batei ni andhauseib J. 9, 31;
ni v., hvaj> gaggis J. 14, 5; ni v., bva <1 • I > ■ I *
J. 1G, 18; nu v., ci {)u kant alia J. 16, 30;
ni v., batei ist R. 7, 14,- v., j>alei-ei liabani
k. 5, 1; v. (cod. A: vitub), batei ist T. 1,
8; vitujj, batei vairbijj M. 26, 2; ni v. bo
gajukon Mc. 4, 13; ni naub frajijij) nih v.
Mc. 8, 17; v., batei f>uggkjand Mc. 10, 42;
niu v., bvis abmane .sijii[> L. 9, 55; v., b\aj>r<>
im J. 7, 28; jus ni v. J. 8, 14; jus ni v., hvafjro
ist J. 9, 30; pandc £>ata v. J. 13, 17; |)au niu
v., Jjatei fraujino{> R. 7, 1; ni v., f>atei gabei-
steib K. 5, 6; niu v., batei rinnand K. 9, 24;
v. gard Staifanaus, f>atei sind K. 16, 15 ; v., |>a-
tei aivaggelida G. 4, 13; v. jab jus, J>atei ga-
mainida Ph. 4, 15; svasvc v. Th. 2, 11; silbans
v., f>atci satidai sijuni Th. 3, 3; svasvc jab varb
jab v. Th. 3, 4; v., hvaizos anabusnins atgebum
iivis Th. 4, 2 ; silbans gaaggvo v., batei qimib
Th. 5, 2; und vitudu, bva gatavida iivis J. 13,
12; J>ai vitun, jjatei qajj ik J. 18, 21; jabai
vitjau allaize runos AT. 13, 2: Jju viteis , ov
oifju, videbis M. 27, 4. Gr. 4, 83. 944; ei v.
(so st. vitais:'), bvaiva ikuld ist T. 3, 15; buk
taujandan armaion ni vili blciduniei J>cina M. 6
3; ci manna ni v. M. 9, 30; ei v. gastaldau
Th. 4, 4; ci vitei{>, bate! habaib M. 9, G. Mc.
2, 10; ban ei v., ]>alei habaib L. 5, 24; bata
v., batei alnchvida sik L. 10, 11; ei v., patci
bigat J. 19, 4; ci v. jus, hva ist E. 1, 18; jiata
v., |>atei ni babaif) E. 5, 5; ci jus v., bva hi
mik ist E. 6, 21; ci v. jus, bvaiva skuleib C.
4, 6; ik vissa, f>atei andhauseis J. 11, 42; vis-
scis, batei ik im L. 19,22; vissa, batei at.
M. 27, 18. Mc. 15, 10; ni v., In a rodidedi
Mc. 9, 6; silba v., batei babaida taujan J. 6,6;
Jjatub |>an ainsbun ni v., duhve qab imma J.
13, 28; und ib is vissub mitonins ize L. 6, 8;
54 a
426
unvitands — vitof>.
vissuh {>an us frumistja , hvarjai sind J. 6, 64;
vissuh, f>atei vildcdun J. 16, 19 ; vissuh £>an jah
{>ana stad J. 18, 2; niu visseduf), Jsatei skulda
visan L. 2, 49; ni vissedun L. 2, 43; v. silban
Xristu visan L. 4, 41; ni v. {jo qi{>anona L.
18, 34; i{> vissedeis {jo du gavair{>ja ]>einainma
L. 19, 42; ei hvas vissedi Mc. 9, 30; ei ni
vissedeina, hva{jro L. 20, 7; ni vilda vitan man-
nan Mc. 7, 24. Gr. 4, 169; viljau{j{jan izvis v.,
f>atei ist K. 11, 3; {>at-ain viljau v. fram izvis,
uzu vaurstvam vitodis nemuf), {>au uzu G. 3, 2 ;
vitands {jos mitonins ize M. 9, 4; ni v., hva
qi£>i{> £,. 9, 33j v. in sis silbin, {jatei birodide-
dun J. 6, 61; v. alia J. 18, 4; v., f>atei nist
sati{j 7". 1, 9; ni vaiht v. T. 6, 4; v., {jatei
gabairand i. 2, 23; v., at hvamma ganamt t. 3,
14; v., {jatei taujis /*At7. 21; vitandans {>ata
{jeihs, {jatei mel ist R. 13, 11; v., {jatei nist
AT. 15, 58; v., {jatei vair{ji{j /-. 1, 7; v., {jatei
urraiseif) A-. 4, 14; v., {jatei sijum k. 5, 6; v.,
{jatei ni vair{ji{j G. 2, 16; v., {jatei im £. 6,
9; v., {jatei gasali{js im Ph. 1, 17; v., {jatei
nimi{j C.3, 24; v., {jatei aihu{j C.4, 1; v. nu agis
fraujins k. 5, 11; vitandei, {jatei var{> ^/c. 5, 33.
unvitands, Gr. 1,1016, nicht wissend, aits
Unwissenheit : unvitands gatavida, ayvowv inoii]-
oa T. 1, 13; unte ni sijum unvilandans munins is
ov yap avrov to) vo))fiaTa dyvoovpiv k. 2, 11.
mijavitan, (mijjvait, mi{>vitum Gr. /, 561)
Mihcisser sein: nih vaiht auk mis silbin mijjvait,
ovdiv yap t/itctvru) avvoiSa , denn ich bin mir
Nichts bewtisst K. 4, 4.
vaitei, adv., Gott weiss ob, vielleicht, etwa ;
ivyov Lb. ad K. 16, 6; (irpi, num J. 18, 35.
Gr. 3, 243. 761. 4, 260: vailei ik ludaius im
J. 18, 35; at izvis v. salja K. 16, 6.
fullavita, ?n., riXnoq, ein an Wissen Voll-
kommener Gr. 4, 524. 690 : ci atsatjaima all
manne fullavitan in Xristau C. 1, 28; sva mana-
gai sve sijaima fullavitans Ph. 3, 15 ; ei standaijj
allavanrstvans jah f. in allammaviljin guf>sC4, 12.
un vita, m. , ein Unwissender, Vnverstdndiger
Gr. 4,524.590; aavverog Mc. 7, 18; arpgwv
h. 11, 19. 12,6. 11: svasve unvita qi{>a, napa-
tfPOVoJV AaAiu k. 11, 23; ni sijau u. k. 12, 6;
var{> u. k. 12, 11; sva jah jus unvitans sijujj
Lb. ad Mc. 7, 18 ; ni viljau izvis unvitans , ov
&ila> vfiag ctyvodv K. 10, 1. Gr. 4, 132 ; aze-
taba us{>ulai{j {>ans u. k. 11, 19.
unvili, n., Unwissenheit, Unverstand; cccfQo-
ovvrj Mc. 7, 22; ctyvoia E. 4, 18; avoia t. 3,
9: unvili Mc. 7, 22; u. ize svikun{> vair{ji{)
allaim I. 3, 9; in unvitjis {>is visandins in im
E. 4, 18.
v i t ii b n i , n., yvtuaig, Kenntniss Gr. 3, 528 :
diupi{>a gabeins handugcins jah vitubnjis gu{>s
R. 11, 33; fraqistnijj auk sa unmahteiga ana {>ei-
namma vitubnja brojjar K. 8, 11.
vito[>, w., vo/iog, Gesetz, Gebot: {>atei auk
ist vito£> jah praufeteis M. 7, 12; allai praufeteis
jah v. und lobannc fauraqe£>un M. 11, 13; v.
jah praufeteis und Iohannen L. 16, 16; ei ni
gatairaidau v. {jata Mosezis J. 7, 23 ; ibai v. un-
sar stojija mannan J. 7, 51. Sk. 52, 7; v. frau-
jinofj mann R. 7, 1; nih v. qe{ji R. 7, 7) v.
vcihata J2. 7, 12 ; vitum, {jatei v. ahmein ist R.
7, 12; v. ahmins frijana brahta mik R. 8, 2;
ai{>{)au jah v. {>ata qi{>i{> Al. 9, 8; mahts fra-
vaurhtais v. K. 15, 56; vitum, {jatei god ist v.
f.H'i 8; vitands, {satci garaihtamma v. nist satij>
T. 1, 9; v. {size unfaurveisane Sk. 41, 22; bi
biuhtja vitodis L. 2, 27; v. ainana vrit L. 16,
17; frija ist {jis v. R. 7, 3; frijana brahta mik
v. fravaurhtais jah dau]>aus R. 8, 2; ei garaihtei
v. usfulljaidau in uns R. 8, 4; {jata unmahteigo
v. R. 8, 3; v. garaideins, r\ vofio&taia R. 9,
4; us vaurstvam v. R. 9, 32. G. 2, 16. 3,2.5;
ustauhts v. R. 10, 4; usfulleins nu v. ist friaf>va
R. 13, 10; v. laus gu{)s AT. 9, 21; v. gaaggvein
Sk. 38, 22; v. hrainein Sk. 42, 12; jota ains
ai)b{)au ains striks ni uslei{ji{> af vitoda M. 5, 18;
bi v. Mosezis L. 2, 22; svasve gamelid od. qifa,,
«li;iuhtiviti»I> — vcnjan.
421
ist in v. fraujins L. 2, 23. 24; bi v. fraujins L.
2, 39; in v. hva gamclij> ist L. 10, 26; in v.
izvaramma ganiclif) ist J. 8, 17; niu ist gamelif)
in v. izvaraiiuna J. 10, 34; vcis hausidcdum ana
v. J. 12, 34; vaurd J>ata gamclido in v. izc J.
15, 25; Li v. izvarainma stojijj ina J. 18, 31;
hi [lamina v. unsarainma skal gasviltan J. 19, 7;
gabundana ist v. 72. 7, 2; afdaufiidai vaurf>uf>
v. 72. 7, 4; andbiindanai vaur[>un af v. R. 7, 0;
gaqiss im v. R. 7, 16; gavizneigs im v. gu[>s
R. 7, 22 ; frahinfiando mik in v. fravaurhtais R.
7, 23; silba ik skalkino gahugdai v. guf>s, if)
leika v. fravaurhtais R. 7, 25; v. gujbs ni uf-
hauseij) R. 8, 7; f>o garailitcin us v. R. 10,
5; in v. Mosezis gamelijj ist K. 9, 9; Jaaira
uf t. sve uf v., ni visands silba uf v. ak uf an-
slai, ei fians nf v. gageiggaidcdjau K. 9, 20;
in v. gamclijj ist K, 14, 21; ik £>airh vito£> v.
gasvalt G. 2, 19; insandida sunu seinana- vaur-
jianana uf v., ei {>ans uf v. usbaulitedi G. 4, 4;
jus uf v. viljandans visan G. 4, 21; juzei in v.
garaihtans qif>if> izvis G. 5, 3; ni siju£> uf v.
G. 5, 18; bi v. Ph. 3, 5; bi garaihtein fiizai
sei in v. ist Ph. 3, 6; nieina garaihtein f>o us
v. Ph. 3, 9; jabai hvas is \.(cod.B: vilodeigo)
brukeip) Lb. ad T. 1, 8; gatairan vitof> aijijaau
praufetuns 31. 5, 17; niu Moses gaf izvis v., jah
ni ainsbun izvara taujip) J?ata v. J. 7, 19; baiei
ni kunnun v. J. 7, 49; veis v. aihum J. 19, 7;
kunnandam v. R. 7, 1 ; vinnons fravaurbli Jjos
I^airh v. 72.7, 5; f-airh v. R. 7, 7. G. 2, 19. 21;
inu v. R. 7, 8; ik simle inu v. libaida 72.7, 9;
bigiU nu v. viljandin mis go£> taujan R. 7, 21;
gasihva anj^ar v. in lif>um meinaim andveihando
vitoda ahmins meinis R. 7, 23; iji Israel laist-
jands v. garaihteins, bi v.garaihteins ni gasnau72.9,
31; v. usfullida R. 13, 8; in v. (tcohl in vitoda ?)
Xrislaus, evvopog Xqiotm K. 9, 21 ; f>ala v. niu
hauseif> G. 4, 21; skula ist all v. taujan G. 5,
3; sva usfulleif) v. Xrislaus G. 6, 2; v. fastand
G. 6, 13; ana leika scinamma v. anabusne ga-
raideinim gatairands £.2, 15; missadide ainaizos
v. Sk. 41, 22; I>aiei ni kunnun t. Sk. 51, 24.
d r.iuli ti vito [>, n., axQuziict, Kriegtgetetz,
Kriegsdiemt: ei driugais in ]>aim f>ata godo
drauhtivitofi T. 1, 18.
ritodafasteis, v. fastan.
vi lodalaisa re is, v. leisan.
vitodalaus, v. liusan. .
vitodeigo, adv., vottiuwg, gesetzlich: jabai
hvas is vilodeigo (cod. A: vitoda) brukeif) Lb.
ad T. 1, 8; niba v. brikifj t. 2, 5.
mi{>vissei, /"., ovviidrjOig, conscientia, Mit-
wissen, Beicusstscin : mijivissci is K. 8, 10; bi-
saulida sind ize jah aba jah in. Til. 1, 15; in
mifivisscins R. 13, 5. K. 10, 25; so veitvodei
in. unsaraizos k. 1 , 12 ; mif>veitvodjandein mis
ini[)vissein meinai 72. 9, 1; us godai m. T. 1.
5; habands galaubein jah goda mifivissein T 1,
19; gatandida habandanc svesa in. T. 4, 2; du
allaim nii]>visseiiii manne A: 4, 2; in m. izvaraim
L 5, 11.
v e n 8 , f., i).nig ; Uoffhung, Gegenstand der Iloff-
mmg Gf. 1, 857. Gr. 2, 55. 3, 484; — vei.
haban c. Inf. Gr. 4, 100: vens unsara gatulgida
f.mr izvis k. 1, 6; hva ist v. laJ)onais is E. 1,
18; £>atei ist Xristus in izvis v. vidians C. 1,
27; hva auk ist unsara v. Th. 2,19; venais ga-
raihteins beldam C, 5,5; Xrislaus lesuis, v. un-
saraizos T. 1, 1; venal faginondans 72. 12, 12;
bi usbeisnai jah v. meinaim Ph. 1, 20; ni afvagi-
dai af v. aivaggeljons C. 1, 23; v. naseinais (cod.
II: nasseinais) Th. 5, 8; du v. libainais aiveinons
Tit. 1, 2; ei ven habaima R. 15, 4; habandaus
svaleika v. Z\ 3, 12; v. habam mikilnan A. 10,
15; v. ni habandans E. 2, 12; svasve atlaf-odai
sijuj> in aina v. lajjonais izvaraizos E. 4,4; Faiei
ni haband v. Th. 4, 13; svaei atgaf gablaibl
aiveina jah v. goda in anstai th. 2, 16.
venjan, noogSoxav, warten L. 3, 15; —
abhiingig der Ace, noogSoxav Tiva, Jemandm
42*
iauravcnjan — vadjaboka.
erwarten L. 7, 19.20; gewbhnlich ilni^uv ri,
Etwas hoffen Gr. 4, 660; — du c. DaL, ikni-
£etv tig rivu J. 5, 45. k. 1, 10; kni tivi R.
15, 12. T. 4, 10; ini two, T. 5 , 5. Gr. 4,
856; — in c. DaL, h> tivi K. 15, 19; — der
Inf. L 6, 34. Ph. 2, 23. T. 3, 14. Gr. 4, 100;
_ tier Ace. c Inf. K. 16, 7. fc 5, 11. Gr. 4,
115. 590; — ei, b'rt A. 1, 10. 13. 13, 6. Phil.
22: venja mik saljan K. 16, 7; v., ei ufkunnai{>
k. 1, 13; v. svikunfsans visan uns k. 5, 11; v.,
ei kunneijs k. 13, 6; v. sandjan Ph. 2, 23; v.,
ei fragibaidau Phil. 22; all venei£> K. 13, 7;
du J>ammei jus veneif) J. 5 , 45 ; od. veneid
andniman L. 6, 34; du imma £iudos venjand
R. 15, 12; f>au anjsaranu venjaima L. 7, 19.
20; venida du guj>a T. 5, 5; venidedura k. 8,
5: du Jjammei v., ei galauseif) k. 1, 10; v. du
gujja T. 4, 10; venjands qiman T. 3, 14; in
Xristau venjandans sijum K. 15, 19; at venjan-
dein allai managein L. 3, 15.
fauravenjan, mil in c. Dat., nQOiXait^uv
ev Tivi, auf Jemanden torher hoffen: f>ai faura-
venjandans in Xristau E. 1, 12.
gavenjan, hoffen, meinen: £>ana gavenja,
hammei managiro fragaf, imo?.auftdv(o , b'rt w
to TiksZov tyaQiaaro Lb. ad L. 7, 43.
ns vena, m., hoffnungslos, ohne Hoffnung Gr.
4 524. 590 : ni vaihlais usvenans, fiijdiv ctTltl-
nuovng L. 6, 35; u. vaurfianai, amji.mxoTtg
(so st. anr,h/r,/.0Tig) E. 4, 19.
unveniggo, adv., unerwartet, plbtdich : un-
veni""0 (ai(tvidiog) ins biqimija fralusts Th. 5,3.
vepna, n. pi., onlu, Waffen Gf. 1, 785. Gr.
3 440: vepna unsaris drauhtinassaus ni leikcina
ak malitciga gu£>a k. 10, 4; mif> vcpnam J. 18,
3; foairb vepna garaibteins laihsvona jab blcidu-
mona k. 6, 8.
Vereka, Mannsnamen: bi Verekan papan, Cu-
lend.
*veris, mitis, placidus; ruhig, mit Rnhe ertra-
f,end Gf. 1, 938. Gr. 2, 577.
tuzverjan, dia/.oivta&cu , schwerglaubig,
hartglatibig sein Gr. 2, 768: ni tuiverjai in
li air tin seinamma Mc. 11, 23.
u n v e r j a n , uyavaxTilv, unwillig sein ; — bi
c. Ace. , ntgi rivog , iiber Jemanden Mc. 10,
41. Gr. 2, 577: unverida Mc. 10, 14; dugun-
nun unverjan bi lakobu jab lohannen Mc. 10, 41.
iinvereins, f, er/ctvaxTijOig, das Umcillig-
sein: hvelauda gatavida izvis usdaudein-akei un-
verein k. 7, 11.
*vidan, ft. 2, binden Gf. 1, 738. Gr 2, 26.
Grr. 204. 601. 618.
gavidan, fr.2, c. Ace, ov&vyvvvui ri, Et-
was verbinden : fjatei nu gujj gavaf), manna J>am-
nia ni skaidai Mc. 10, 9.
invidan, fr. 2, c. Ace, Jemanden od. Et-
was verleugnen; ad-tniv- n Mc. 7, 9; anuQ-
veia&cci nva M. 26, 75. Mc. 8, 34. 14, 72;
sonst aQVuo&cti rivet Gr. 4, 618. 676: invidis
mik M. 26, 75 (cod. A) Mc. 14, 72; galaubein
invidif) T. 5, 8; invidif) anabusn gujjs Mc. 7,
9; guf> andhaitand kunnan , if> vaurstvam invi-
dand Tit. 1, 16; invidai sik silban Mc. 8, 34.
mabt izos invid.indans t. 3, 5.
d l s v i s s , f, ava).vatg, Auflosung ■■ mel mei-
naizos disvissais atist t. 4, 6.
g a vi ss, f, arpt), Verbindung , Band: fiairb
alios gavissins E. 4, 16; fiairb g. jab gabindos
C 2, 19.
usviss, dissolutus, angebunden, eitel : f>aiei
bi sunjai usvissai usmetun, o'lrivig ntQi rr t v ceh' r
&u,av rfiToyriaav t. 2, 18.
usvissi, n., [icacuoT7]g, Eitelkeit: in usvissja
bugis seinis E, 4, 17.
v a d i , n., ago" afiojv ; Wette, Handgeld, Pfand
Gr. 3, 499: izci ist vadi arbjis unsaris E. 1,
14; gibands v. abman in bairtona unsara k. 1,
22; saei jab gaf unsis v. abman />. 5, 5; sve v.
Si. 48, 22.
vadjaboka, v. boka.
"uvadjon — viljan.
4L>il
gavadjun, tcrloben, terppinden. gavadjoda
iivis ainamma vaira, ijouiidKUj/V vuag ivi ccvSqi
k. ii, a.
kunaveda, f. , Fes$*l Gf. 1, 746. Or. I,
56. 59: in kuaarredom, iv mknatt E 6, 20.
v id uv. ),/•.. ;r>;<)«, HttttM G/ - . 1, 779. Gr. I,
47: viduvo /,. 16, 3. X 6,9; M.I. |>an v. />. 2,
37; so v. L. 18, 5; soci Li sunjai v. iat T. 6,
6; orf. si sillm \i(l«\o Lb ad L. 7, 12. Gr. 1,
114. /, 60; du qinon viduvon L. 4, 26; mana-
gons vidn\oaa £.4,25; J>oaei Li sunjai sijaina v.
T. 5, 3; b»0 viduvono 7'. 5, 4; J>aim iinqt'iiidam
jali viduvoin A'. 7, 8 ; •.iduvons T. 5, 3. 11. 16.
viduvairna, m., oyrpavog, der Vertcaiste
Gr. 1, 607. 3, 341: ni lota izvis viduvairnans
/. 14, 18.
vigan, fr. 2, betcegen, schulteln Of. 1, 655.
Gr 2, 27.
g a vigan. /V. 2, dass.: mitads gavigana, (ii-
toov aeaahtvfiivov L. 6, 38.
viga, "', o^dff, Wty Gr. 3, 395. C/. 1, 667:
rums o</. J^railians vigs sa brigganda in fralustai
od. libainai M. 7, 13. 14; ik im sa v. jah sunja
jali lil.ains J. 14, 6; and f>atei is in viga mi]>
imma M. 5, 25; in v. Mc. 9, 33. 10, 52. L. 9, 57;
ana v. Mc. 8, 3. 27. 10, 32. 11, 8. L. 19, 36; du
raihtamma (sc. viga':') L. 3, 5. Gr. 4, 263 ; uslei-
ban J.airh Jjana vig jainana M.S, 28; saei gaman-
vei{> v. [joiuana faura Jius M. 11, 10. #/c. 1, 2.
L. 7, 27; Baanveijj v. fraujins Mc. 1, 3. L. 3,
4; sum gadraus fauT v. Me 4, 4. L. 8, 5; sal
fan) v. Mc. 10, 46. i. 18, 35; J>ai vi[>ra
v. sind Mc. 4, 15. L. 8, 12; ni vailit nimai^ in
v I j. 9, 3: ei vail.l ni n-eraeina in v. Mc. 6, 8;
usgaggandin imma in v. Mc. 10, 17; v. guj)s
laiscis %. 12, 14. L. 20,21; du garaihtja.i fo-
tuns unsarans in y. gavair}>jis L. 1, 79; qemun
dagis v. L. 2, 44: bi v. L. 10, 4; ]_>ana v. kun-
nufa J. 14, 4. 6; gu[> garailitjai v. unsarana du
izvis Th. 3, 11; Jpana iupa briggandan in {iiu-
dangardjai «uLis v. 8k 39, 8; unbilaistidai vigos
is It. 11,33; \airj>and ustlriistri-. du \igain slail,
taim L. 3, 5; iii.-iuvjan vigans imma L. 1, 76;
Igg and \. jali fa|>OI Z,. 14, 23
v i gad irin ii, t. dciini
framvigis, ndr., nuvroTt, conlinuo, in einem
fori Gr 3, 127. J. 6, 34. Th. 4, 17.
vagjan, c. Ace, aai.hvuv r», Eltcat beiee
gen: tin ni ipraatO vagjan af (jo tt. jus?; /.A. .-
izvis) aim. in , fig TO fit) Ta%iu)g Oakiv&fjvcu
iifiag ano tov voog th. 2, 2; raus fram vimla
vagidata od. vagid M. It, 7. L. 7, 24.
af vagjan. fortbewegen: ni afvagidai af venai,
<//, usraxivovutvoi ana rfjg IXttidof ('■ 1, 23.
gavagjan, c. Ace, Jtm am da i in Beteeguny
setien; aalivuv tiva Mc. 13 , 25. L. 6, 48,
hoi&i£uv rivet k. 9, 2: f.ata us izvis aljan ga-
vagida J)ans managistans irei /. 9, 2: ni malita
gavagjan ila (d. h. razn) //. 6, 48; malileis ga-
vagjantia Mc. 13, 25; varf) sokcins gavagida
Sk. 41, 22.
utiga vagi |js, Gr. 1, 1018, (airTaxivrjog,
unbewegt, unbeweglicli: ungavagidai K. 15, 58.
in vagjan, c. Ace, Jcmanden in Jieu-ei/uni/
setzen, aufwiegeln; civaaiuiv rivu Mc. 15, 11
TceoaTTsiv Tiva J. 11, 33: invagida sik silban
7. 11, 33; invagidedun jso managcin Mc. 15, It.
usvagjan, c. Ace, Jenmndm in Beicegung
setien, erregen; iQiftiuii' rivcc. — im Pass..
'Alvtiwvi'Ctodca, vom Wogensc/tlage bvflig bi -
wegt werden : £>ata us izvis aljan usvagida (cod.
Ii : gavagida) Jx-ins managistans izei k. 9.2. »■-
vagidai jah usvalugidai in hvammeli laisrinais Lb.
ad E 4, 14.
viko, f., Woche Gf. 1,701. Gr. t, S2 2, 16.
3, 491: in vikon kunjijis stioQ*, ft T> 4 TaS.li
Ttl$ iyrjuiriag avrov L. 1, 8.
viljan, (kommt im Praes. nnr im (,onj vor
Gr. 1, 853) vrlle. wotlai Gf. 1. Mi Gr 2,
28. i, 47; gewohuHrh i'K/.ct)'. dock audi Snv-
Xio&cu Mc. 15, 16. /,. 10, 22. J. 18, 39. A".
12, ti. /■. 1, 15. T. 2, 8. 5. 14. 6. 9. Phil
54 b
430
viljan.
13 ; evoSovo&cu K. 16, 2 ; silba viljands, av&ai-
oiTog, freiwillig k. 8, 17. — Abhdngig der
Ace. M. 5, 40. 9, 13. k. 11, 12; — der Inf.
M. 5, 40. 42. 11, 14. Mc. 6, 19. 26. 8, 34.
35. 15, 15. L. 9, 23. 24. 10, 22. 24. 29. 14,
28. 15, 28. 18, 13. 20, 46. J. 6, 20. 67. 7, 1.
17. 44. 8, 44. 9, 27. 12, 21. 16, 19. ft. 7, 21.
9, 22. K. 10, 27. 16, 7. k. 1, 15. 5, 4. 11,
32. 12, 6. G. 1, 7. 3, 2. 4, 9. 17 20. 21. 6,
12. C. 1, 27. Th. 2, 18. ih. 3, 10. T. 1, 7.
6, 9. Phil. 13. 14. Gr. 4, 92. 180; auch ist
oft ein solcher Inf. zu erganzen ; — der Nom'tn.
c. Inf. Mc. 9, 35. 10, 43. 44. J. 9, 27. T 1,
7; — der Ace. c. Inf. Mc. 7, 24. 10, 36. L.
I, 62. 19, 14. 27. K. 7, 7. 10, 20. 11, 3. G.
6, 13. T 2, 4. 8. 5, 14; vgl. Lb. ad Mc. 15,
9. Gr. 4, 115,- mit ausgelassenem visan ft. 11,
25. K 10, 1. k. 1, 8. Th. 4, 13. Gr. 4, 132;
— ei c. Conj. st. des blossen Conj. M. 27, 17.
Mc. 10, 51. 14, 12. 15, 12. L. 9, 54. 18, 41.
J. 18, 39; od. st. 'iva c. Conj. Mc. 6, 25. 9, 30.
10,35. L. 6, 31. J. 17, 24; od. st. des Inf. R. 13,
3: viljau, vair£> lirains M. 8, 3. Mc. 1,41. L. 5,
13; armahairtifia v. M.9, 13 J v., ei gibais Mc. 6,
25; fiishvammeh ]bei v., giba J>ata L. 4, 6; v., el
sijaina 7. 17, 24; ni jbatei v., tauja R. 7, 15;
ni J^atei v., vaurkja go£> ft. 7, 19; jabai, £>atei
ni v., fiata tauja ft. 7, 16; f>atei ni v., ubil tauja
ft. 7, 19; jabai nu , Jsatei ni v. ik, £>ata tauja
ft. 7, 20; ni v. izvis (ausgelassen unveisans od.
unvitans?) Lb. ad ft. 11, 25; v. allans mans
visan sve inik silban K. 7, 7; ni v. izvis unvi-
tans K. 10, 1; ni v. izvis skobslam gadailans vair-
fian K. 10, 20; ni v. saihvan K. 16, 7; jabai
v. hvopan k. 12, 6; ibai aufto ni svaleikans, sve
v., bigitau izvis t. 12, 20; v. vitan G. 3, 2;
v. vairans bidjan T. 2, S; v. nu juggos liugan
T. 5, 14; und viljaufijjan izvis vitan Lb. ad K.
II, 3; jabai vileis Mc. 8, 2. Mc. 1, 40. L.
5, 12; bidei mik , J>ishvizuh J>ei v. Mc. 6,
22; hva v., ei tan jau £>us Mc. 10, 51; hvar v.,
ei manvjaima Mc. 14, 12; hva f>us v. ei taujau
L. 18, 41; v., ei ni ogeis valdufni ft. 13, 3;
und vileizu, ei qi])aima L. 9, 54; lausjadau nu
ina, jabai vili ina M. 27, 43; saei v. laistjan Mc.
8, 34; saei v. ganasjan od. nasjan Mc. 8, 35.
L. 9, 24; jabai hvas v. frumists visan Mc. 9,
35; sahvazuh saei v. vairf>an mikils Mc. 10,43;
saei v. izvara vairf>an frumists Mc. 10, 44; ni
suns v. jugg L. 5, 39 ; jabai hvas v. gaggan L.
9, 23; fiammci v. sunus andhuljan L. 10, 22;
jabai hvas v. taujan J. 7, 17; Jsanei v., armaijj;
if) Jianei v., gahardei]) ft. 9, 18; daileijj hvar-
jainmeh, svasve v. K. 12, 11; J>atei v. K. 16,
2; jabai hvas ni v. vaurkjan th. 3, 10; saei al-
lans mans v. ganisan T. 2, 4; jaanzei v., liban
gataujij) Sk. 45, 13; hva vileits taujan mik igqis
Mc. 10, 36; vileima, ei taujais Mc. 10, 35; ni
v. J>ana ]>iudanon L. 19, 14; v. gasaihvan J. 12,
21; ni v. izvis unveisans k. 1,8. Th. 4, 13;
ni v. afhamon k. 5, 4; hvana vileij:>, ei fraletau
izvis M. 27, 17; f>an v. Mc. 14, 7; hva nu v.,
ei taujau Mc. 15, 12; ibai jah jus v. galeif>an
J. 6, 67; v. taujan J. 8, 44; hva aftra v. baus-
jan; ibai jah jus v. Juiimia siponjos vairjian J.
9, 27; fiatahvah £>ei v., bidjij) J. 15, 7; jabai
v. gaggan K. 10, 27; ibai aufto ik bigitaidau
izvis svaleiks, sve ni v. mik k. 12,20; skalkinon
v. Cr. 4, 9; ei ni, Jsisvah Jaatei v., Jbata taujaij)
G. 5, 17 j und svasve vileid, ei taujaina L. 6, 31;
vileidu fraleitan £>ana Jaiudan Lb. ad Mc. 15, 9 ;
vileidu nu, ei fraletau J. 18, 39; usletan vileina
G. 4, 17; v. samjan sis G. 6, 12; v. izvis bimaitan
G. 6, 13; Jaaiei v. gabigai vairf)an T. 6, 9; Jsaiei
v. liban t. 3, 12; vilda qiman k. 1, 15. G.4,20; f>a-
nei ik v. at mis gahaban Phil. 13; v. taujan Phil.
14; fiukei v. (Randgl. zu: in Jsuzei vaila galeikaida)
Lb. ad Mc. 1, 11; athaihait, Jjanzei vilda is Mc.
3, 13; v. usqiman Mc. 6, 19; ni v. ufbrikan
Mc. 6, 26; ni v. vitan mannan Mc. 7, 24; ni
v., ei hvas vissedi Mc. 9, 30; ni v. inngaggan
L. 15,28; ni v. L. 18, 4; ni v. ushafjan L. 18,
vilja
fravilvan.
4:tf
13; ni v. gaggan ^- 7, 1; srasve v. K. 12, 18; v.
gakannjan C. 1, 27; sve filti svc v. Sk. 50, 8;
vililciltiui qimn Th. 2, 18; jus vildedub tvignfan
Sk. 47, 9; biubls vas fraletan ainana, banei vil-
dedun M. 27, 15; sva filu sve v. Mc. 9, 13. J.
6, II. Sk. 50, 4; v. saihvan L. 10, 24; baiei
ni v. mik jiiudanon L. 19, 27; v. niman ./. 6,
20; v. falian J. 7, 44; v. fraihnan J. 16, 19;
hvaiva vildcdi bait an ilia L. 1, 62. Gr. 4, 74;
jabai vildcdoi{> mibniinan M. 11, 14; viljan k.
8, 10; <lu v. k. 8, 11; v. atligib mis 7i. 7, 18;
viljands C. 2, 18; v. fullafahja.i Jl/c. 15, 15; v.
usvaurhtana sik domjan L. 10, 29 ; v. tirnbrjan
L. 14, 28; v. ustaiknjan ft. 9, 22; silba v. A\
8, 17; gafaban v. A". 11, 32; ni viljandins gubs
ft. 9, 16; bamma viljandin mib bus staua jab
naida beina niman M. 5, 40; bamma v. af bus
leihvan sis M. 5, 42; v. mis laujan ft. 7, 21;
bai viljandans invandjan G- 1, 7; jus uf vitoda
v. visan G. 4, 21; v. visan vitodalaisarjos T. 1,
7; bize viljandane inilon A. 11, 12; bairn vil-
jandam gaggan L. 20, 46.
vilja, m„ Wille Gr. 3, 502; fiovhma ft. 9,
19; tiQod-toig E. 1, 11; tTQoi'H'uia k. 8, 12;
iwirf rrihjucc; — nwcA t»frd tvdoxia, Wohl-
gefallen, iiberseht (lurch vilja ft. 10, 1. E. 1,
9; oil. (lurch gods vilja L. 2, 14. ftA. 1, 15:
vairf>ai vilja beins M. 6, 10; fiatuh ban ist v.
bis sandjandins niik J. 6, 40; sa v. meinis bair-
tins ft. 10, 1; bva sijai v. gubs ft. 12, 2; auflo
ni vas v., ci mi qemi K. 16, 12; jabai v. in ga-
groiflai ist k. 8, 12; bva sijai v. fraujins E. 5,
17; [iata ist v. gu[>s Th. 4, 3. 5, 18; in man-
nam godis viljins , iv dvd-QOJxotg tvdoxia Lb.
ad L. 2, 14; in godis v. Ph. 1, 15; bi leikei-
nai v. scinis, xard t>)v tvdoxiav rov &tXr}fta-
tog ctVTOV E. 1, 5; rana v. seinis E. 1, 9; bi
muna v. seinis, xara rtjv fiov\i}V rov ih?.i]ua-
rog avrov E. 1, 11; ei fullnaib kunbjis v. is
C. 1, 9; viljin is bvas andstandib ft. 9, 19; bi
v. E. 1, 9; bi v. gubs G. 1, 4. E 1, 11; in
allamma v. gabs C. 4, 12; ( iuli.inil.-i afar is i
t. 2, 26; svesamma v. Sk. 38, 10. 12. 45, 14
bi jainis v. Sk. 46, 7; sa taujands viljan at I in*
meinis M. 7, 21; inuh attins izvaris v. Lb. mi
M. 10, 29; sari vaurkeij) v. gubs Mc. 3, 36
nib bcci taujau v. mninana, ak v. bis sandjandins
mik J. 6, 38; jabai bvas vili v. is laujan J. 7,
17; v. is taujib J. 9, 31; bairb v. gubs k. 1.
1. 8, 5. E. 1, 1. /. 1, 1 ; frijondans v. seinana,
(flkrjdovot t. 3, 4; taujandans viljan-, leikis jab
gamitone E. 2, 3.
v i I ja b a 1 1 > e i , v. bilban.
g a v i 1 e i s , einmiithig , ouo&Vfiadov ft. 15.
6; — mil visan, avvivdoxtlv, gleich falls Mil-
lens sein, beistimmen: gaviljai ft. 15, 6; so ga-
vilja ist baiian mi{> imma K. 7, 12. Gr. 4, 102.
= sa gavilja ist bauan mib izai K. 7, 13.
silbavileis, av&aigiTog, freiwillig Gr. 3,
596: ufar maht silbaviljos vesun k. 8, 3.
anaviljei, f. , BereilwilUgkeit: anaviljci h-
vara, to inuixig i)f.twv Lb. ad Ph. 4, 5 ,• mi|>
allai anaviljein, find ndotjg aiuvorrftog Lb. ad
r. 3, 4.
Viljari{>, Mannsnamen : ik Viljarib, j'nscr. JSeap.
vilbeis, wild Gf. 1, 803. Gr. 2, 58; — % il-
beis alevabagms, (iyotikaiog , wilder Oclbaum:
vilbeis alevabagms visands ft. 11, 17; miliji viljii
(Randgl. zu: baibivisk) Lb. ad Mc. 1,6.=
bis vilbeins (so st. vilbeis?) alevabagmis ft. II,
24. Gr. 4, 526.
vilvan, fr. t,c.Acc, Eticas rauben: anxdZ.n
ri J. 6, 15 ; Siaond;HV Mc. 3, 27. Gr. 2, 32 ;
ni manna mag kasa svinbis vilvan Mc. 3, 27;
bale! munaidedun usgaggan jab v. J. 6, 15 ; v\il-
fos vilvandans, Xvxos aQStaftg M. 7, l*i.
(lisvflvan, fr. 1, c. Ace, iiictortdZiiv ri.
dirinerc aliquid , Etiras plitndcrn : Jbana ganl is
disvilrai Mc. 3, 127,
fravilvan, fr. (,<-. Ace, Elwas fortreisscit.
rauben; avvaQnaZnv ri L. S, 29; itmtt t'onct-
±ilV; — abhangig du c. Inf. Th. 4, 17: in c.
•
43*
vilvs — gavandjan.
Ace, el's t* k. 12, 4; und e Ace, mg xivog
k. 12, 2; us c. Dat. , tx xivog J. 10, 29: sa
vulfs fravilvib bo J. 10, 12; ni f. hvashun bo
us handau mcinai J. 10 , 28 ; fravilvand bo M.
11, 12; fravalv ina L. 8, 29; fravilvan bo us
handau attins J. 10, 29; mib imma fravilvanda
in milhmam du gamotjan fraujin Th. 4, 17; fra-
vulvans varb in vagg /c. 12, 4; fravulvana und
bridjan himin k. 12, 2.
vilvs, aonal-, r'duberisch Gr. 4, 255: vilv* jt
J£. 5, 11. = vilvans X. 18, 11; baim faihufrikam
jah vilvam K. 5, 10.
vulva, f.,ccQ7iay^og, Raub: ni vulvida rahnida
visan sik galeiko guba Ph. 2, 6.
*vindan, fir. 1, wind en Gf. 1,746. Gr. 2, 35.
bivindan, fr. 1, c. Ace, Etwas umwinden,
einwickeln; onccoyuvovv xiva L. 2, 7. 12; —
c. Daf. iwstr., ivtdtiv xivd xivv Mc. 15, 46;
od. ivxvXioaeiV M. 27, 59 : usnimands ita bivand
barama leina Mc. 15, 46; b. ita sabana hrain-
jamma M. 27, 59; b. ita L. 2, 7; bigitid barn
bivundan L. 2, 12.
dugavindan sik, ft. 1, c. Z>ai., tfinXe-
xeoftal nvi, sick in Etwas vericickeln, ver-
stricken: dugavindib sik gavaurkjam bizos aldais
t. 2, 4.
us via dan, fr. 1, c. Ace, nXhcuv xi, Etwas
flechten, winden Gr. 4, 51: usvundun vipja us
baurnum J. 19, 2 ; atlagidedun ana ina baurncina
vipja usvindandans Mc. 15, 17.
invinds, verdreht, duoxgctfiuevog L. 9,41;
somt aStXOg, ungerechl: fram invindaim K. 6, 1;
ana garaihtans jah ana invindans M. 5, 45; in
invindamma faihubraihna L. 16, 1 1 ; o knni un-
•valaubjando jah invindo L. 9, 41. = invindans
{cod. B: invinda?) Lb. ad L. IS, 11.
invindij>a, f, dSix'uc, Ungerechtigkcit: in-
vindiba J. 7, 18. Ii. 9, 14; bana fauragaggjan
invindibos L. 16, 8; us faihubraihna i. L. 16,
9; staua i. L. 18, 6; invindibai A - . 13, 6.
v andj an, c. Ace, fxgiq/tiv ti, Etwas wen-
den, himoenden: vandei iroma jah bo anbara
M. 5, 39; vandjands sik, OTOcecptig L. 7, 9.
afvandjan, abwenden: af sunjai hauscin af-
vandjand, cmo xf]g ah]&eiag xi)v dxotjV dnooxoi-
xpovaiv t. 4, 14; afvandida sik Sk. 39, 4; af-
vandidedun sik af mis, antargcapjaav ut i. J,
15 ; bans afvandei, xovxovg ctnoXQtnov t. 3, 5 ;
du afvandjan afgudein af lakoba, xal anooxQirpu
aatfieiag ano'Iaxwft R. 11, 26; afvandjandane sis
sunja, anoOTQtcpofiivow xr t v ah']&tiav, aversan-
lium veritatem Lb. ad Tit. 1, 14. Gr. 4, 943;
afvandjanda af bamma labondin- du anbaramma
aivaggelja , fiixaxi&iO&t duo xov xu/.iaavxog
-tig exiQov tvuyyiXiov G. 1, 6.
atvandjan, uiwenden: bij^c atvandida sik
aftra , iv x(p inavtX&tiv , als er zuriickkehrte
L. 19, 15. '
bivandjan, e Ace, Etwas vcrmeiden; 71a-
Qaixtia&ai xi T. 4, 7. 5, 11. t. 2, 23; mni-
"iaxaaQtti t. 2, 16; oiiXXtodai k. 8, 20: {jo
usveihona spilla bivandei T. 4, 7; juggos viduvons
b. T. 5, 11; bo dvalona usveihona lausavaurdja
b. t. 2, 16; bos dvalons soknins b. t. 2, 23;
bivandjandans (so st. bivandjandam ?) bata lib
ad k. 8, 20. Gr. 4, 897.
gavandjan, 1, trans, e Ace, Etwas hin-
toenden, luruckwenden , bekehren; tniaxoicfiiv
xv L. 8, 55. (du e Dat., tni two) L. 1, 10.
17. Sk. 38, 16; (c. Dat.) ctnooTQupuv xi xivi
M. 27, 3; — im Pass, mil du e Dat., orgi-
(fsaxha rrQog xivct L. 10, 21. 23; — gavand-
jan sik, uxQEifeodcu L. 7,44. 14,25; imorrii-
ffciv Mc. 4, 12. L. 17, 4. 31. G. 4, 9; tm-
oxQiifto&cu M. 9, 22. Me 5, 30. 8, 33; vno-
GTQfffHV L. 1, 56. 2, 20.- 39. 43. 45. 4, 1. 14.
7, 10. 8, 37. 39. 40. 10, 17. 17, 15. 19, 12.
i/.TQintodca t. 4, 4; (audi wohl sik st. sis? L.
2, 20. Gr. 4, 30; obwohl es sick viellcicht am
afvandjan sik verlheidif/en Hesse Gr. 4, 943J; ab-
hiingig du e Dat., tig xi L. 1, 56. 7. 10. 8,
inwuiiljan - Mild
*U
i'l. tni ti t 4, 4; ini nva CI. 4, 9. npo; rtita
L. 7, 40; fram ft, />r/<. , rf.-ro rirog J*. 4, 1 .
in «.-. Arc, ttf ti L, 2, 39. 45. 4, 14; ibvktaa,
tig T(e nrrioo L. 17, 31. — 2) inlrans.: sir/t
Itinucndrn. zitiilrkiivnilrn, Itrkchrrn : UTniij iiu'h'.t
/,. 9, S5. .S/. 42, 7: ^umjHfta.'ha J. 12,40;
inoni<)i<f;ii> L. 9, 10 17, 18; 7»/7 ■.anin j>, ow
toytdxlat K. 7, 6; t»J< du c. Dul., anutttfU-
rnv Act Tiva L. 10, 6: inciroiifui' rioo,; rivrc
k. 3, 16: managana gavandetf) du fradjin L. I,
16; mi]>J)anri g, du fraiijin /'. 3, 16; du spillam
gavandjand sik /. 4, 4; jaliai gavandiai &ik £.
17, 4; it i g. sik ibakana L. 1/, 31; da mis g.
L. 10, 6; sain.i]) gav.-indjai]> AT. 7, 5: nibai hvan
^avandjaina sik Mc. 4, 12; gavandid* J>ans Jirins-
tiguns ciiabrimize gudjam M. 27, 3,- g. sik t\u
garda seinamma L. 1, 56; g. sik in (jaleiiaian
L. 4, 14,- sik & 8, 37. 40. 17, 15. 19, 12;
i^. alimari izos Z>. 8, 55 ; {^. sik fram laurdauau
L. 4, 1; livaiva gavandideduf) izvis aftra du Jmiin
stabim G. 4, 9; gavandidedwi sis L. 2, 20; g.
sik in Caleilaian L. 2, 39; g. sik L. 2,43. 10,
17; g. sik in lairusalcm L 2, 45, gavandidedjau
Rtnijfk m gagiaiggati) Lb. ad K. 9, 21; ei
jiar.a nauf>ai du gkgudein gavandided! Sk. 38, 6;
ei gavandidedeina J. 12, 40; gavandei [auk du
garda {seinamma L. 8, 39; gavandjau bairlona
attane du barnam jab unialans in frodcin garaih-
taiae L. 1, 17; gavandjandf L. 9, 55; g. sik M.
9, 22. ,Vc. 5, 30. 8, 33. £. 14, 25; g. sik fa
jaizai qinon L. 7, 44; gavandjandans L. 17, 18;
g, sik L. m 7, 10. 9,55; jj.-iim ainfaljiaba gavand-
jandara ,SA - 42, 7; gavasdi£>s du siponjam seinaiin
/,. 10, 21. 2!.
invandj a ii, e. Ace, uiTucsToiifuv ti, in-
verter?, .••liquid, Eliras rerkehren, rerdrt'hoi: in-
vandjan aivaggeK G. 1, 7.
usvandjan, rich iirf/iccndrn St. 37. 2; —
nbltanijifi dsr Dal., ton Jemandem . «7ioOToi-
tpta&ai time M- 5, 42; — du c. Dal., ;u einer
Sacke, y/.ToirtioOo.t tie ri T. I , ti. Cf r. 4,51:
| .Minna vilj.iiidii) af 1'iiv Uibvan sis ni usvandjais
At. 5, 4L»; allai iim an<lid< -dun St, 37, 2; u. du
l.iii'..i\aiirdrin T. I, 6.
g a v a n d e i n » , f., liekehrwii/ : garaddd . . 8k.
38, 22.
ii m audi, /*., das Abwenden, Irreli'iten : du
lisleigon aavandjai airxeini, nyo^ xi t v utfroStiav
trig nXavtjg E. 4, 14.
rinds, in., uvtuog, ventus, Wind Of. i, 023.
Gr. 3, 390; aoaailaida sa vinds Mc. 4, 39; jab
v. jali inarci ufbauijaud imma Mr. 4, 41; var{>
skura vindis inikila Mr. 4, 37; atiddja skura v.
L 8, 23: raus fram vinda vayidala od. vagid
M. 11, 7. L. 7, 24; gasok v. Mc. 4, 39. L. 8,
24. v. inikilaiiiina vaiandin J. G, 18; vaivouu
xindos M. 7, 26. 27; jab v. jab marci urbausjand
imma M. 8, 27; gasok vindam jab niarcin M. 8,
26; af fidyor \. Mc. 13,27; ei jab v. faurbiudi]>
jab vatnam L. 8, 25.
vinja, /".. vutu), Weide Gf. 1, 882. Gr 2, 56.
Grr. 521: vinja bigilijj J. 10, 9.
v inn an, fr. 1, leiden; odvvcia&cu , angi L. 2,
48; s«hs< mro^ani /-. 2, 48. C/: 1, 875. Gr.
2, 34; — abliiiiifjifj der Ace, nc'cayjiv ti Mc.
8, 31. 9, 12. L. 9, 22. k. 1, 16. Th. 2, 14.
<. 1, 12; aglifui:, od. anions, &kiftto&ai Th. 3,
4. 7'. 5, 10; vrakos , StMtia&CU I. 3, 12 und
vrakja t^al^ins, tw oravQM Suuxia&cti, G. 6, 12,
— fram c. />a<., vxo TlVO£ Th. 2, 14; — faur
<. Ace, writ rivog Ph. 1, 29. C. 1, 24; —
in c. Gen., r.T/'o rivog <//. 1, 5; iV/« r/ t. 1,
12: in jj.iiinci viinia faur izvis, tf ro*V 910)9
ftaaiv vrr:':j vkwu C. 1, 24; iii ftiaoaei fairinns
jab Jiala v. t 1, 12; Jiizo samono {;ulainr, |io-
zci jab veis viniiam k. 1, 6; in Jnzozri vinnij)
th. 1, 5; vrakos vinnand /. 3, 12; ei manag
vinnai Mc. 9, 12; ci bvcli vrakja galgim \ri-
staus ni vinnaina Lb. ad G. 6. 12 ; |iata samo
vnnriaf) jab jus fram izvaraim inkunjain , svas\>
jab veis fram ludaium Th. 2, 14; filu od. DMMg
55 a
434
gavinnnn
VIS.'lll.
vinnan Mc. 8, 31. L. 9, 22; J>ata faur ina v.
Lb. ad Ph. 1, 29; du v. a«Iif>os Th. 3,4;
vinnandans (tcohl in?) arbaidai, «v xottw x«i
[tox&OJ Lb. ad th. 3, 8; aglons vinnandam T.
5, 10; vinnandona /<. 2, 48.
ga vinnan, fr. 1, c. ^cc, rraff^tv rt, Elwas
leiden : sva filu gavunnuf) G. 3, 4.
vinnn, f. , 7r«j9-o?, Leiden: dauj>ei£>-vinna
('cot/. Z?: vinnon) C. 3, 5.
vinno, f. , Leiden; nd&og C. 3, 5; sow*<
nd&)]ficc; dauj>cif> - vinnon (corf. -4: vinna) C
3, 5; vinnons fravaurbli £>os £>airb vitojo /2. 7,
5 ; mi|} vinnom jali lustum G. 5, 24.
y nnns, /"., nd&ijua, Leiden: vunnim t. 3, 11.
vintrus, m'. , %h(mjv, Winter Mc. 13, 18. J.
10, 22. K. 16, 6; «ros Jahr M. 9, 20. L. 2,
42. 8, 42. G/". 1, 630: vintrus vas J. 10, 22;
vintrau, im Winter Mc. 13, 18; vintru visa, naga-
yupdoio K. 16, 6. Gr. 4, 891; dauhtar ainoho
vas imma sve vintrive tvalibe L. 8, 42. Gr. 4,
652. 720; bloJ>arinnandci -ib- vintruns M. 9, 20;
bi£>e var£> tvalib v. L. 2, 42.
* v i n Jj j a n , worfeln.
d i s v i n J> j a n , c. Ace, lixuccv rt, Etwas wor-
feln, zerstreuen, zermalmen: ana jbanei driusif>
(sc. sa stains), disvin|>ei[> ina L. 20, 18.
vinjiiskauro, v. skiuran.
vis, v., yc(h)v>], Meeresslille Gr. 2, 26: varf>
vis L. 8, 24,- varf. v. mikil M. 8, 26. Mc. 4, 39.
*vis, getciss Gf. 1, 1106.
unvis, ungewiss: ni du unvisamma, ovx udij-
i.wg, nicht aufs Ungewisse K. 9, 26.
visan, Gr. 1, 851, sein Gf. 1, 1053. Gr. 2,
26; = es ubersetzt gewbhnlich tivca; dock
auc/t yiyvto&m Mc. 1, 4. 13, 19. 16, 10. L. 1,2.
5. 19, 17. 19. R. 11, 34. K. 10, 32. 14, 20. 16, 9.
G. 6, 14. Ph. 3, 6. C. 4, 11. Th. 2, 10. 7'. 4,
12. 5, 10. t. 3, 9; ivdi^uiv k. 5, 6; (tivuv J.
12, 34. 14, 10. 16. 15, 4. 7. 10. 11. 16. K.
7, 8. 20. 15, 6; nagtivav J. 7, 6. k. 11, 8;
wrr^'" L. 7, 25. 8, 41. 9, 48. 16, 14. 23.
K. 7, 26. 12, 22. k. S, 17. 12, 16. G, 2. 14. Ph.
2, 6. 3, 20 ; auch wirtl es sehr hiiufig znr Um-
scltreibung eines cinfachen griech. Verb, ge-
braucht; — in elliptischen Siitzen blcibt es oft
fort, doch stimmt das Goth, nicht immer mil
deni Griech. Gr. 4, 131. 132. 947; — es steht
nie anxiliarisch neben einem Inf. Gr. 4, 91; —
auch kommt ein spiiter so gebriiuchliches Jxita
■st du c. Inf. noch nie tor Gr. 4, 107; — sijau,
eoof-tai Gr. 4, 178; — sijaij) st. des nie tor-
kommenden Imperat. sijuf> Gr. 4, b'3; - iiber
den Ausfall des Buchstaben j in den einzelnen
Formen, hi welchen er vorkommt, vgl. Lb. prol.
XX. = Es steht visan 1) c. Part. Praes., um
die Contimutut, das Nichtaufhoren einer Hand-
lung zu bezeichnen Gr. 4, 5; meist nach An-
leitung des griech. Text.es: usbeidands ist ana
im, u«y.Qo&v^.iZv in avroig L. 18, 7; ist us-
fulljando I:. 9, 12; ist in taibsvai guj^s sitands
C 3, 1 ; fravcitands frauja ist allaize, txdixog 6
xvQiog ntni ndvTwv tovtwv Th. 4, 6; jabai
livas ist ungafairinonds (aviyxhjTog) Tit. 1,6;
venjandans {ift.mxorig) sijum K. 15, 19; unte ni
sijum unvitandans munins is , oil yug avxov tit
voi'iucixa dyvooifitv k. 2, 11; ni sijum niaid-
jandans vaurd guj~>s k. 2, 17; J)ei allata niein
gamunandans sijuf>, 'on TCavru i.iov jutfivijfft'ri
K. 11, 2; gatnainjandans bunslastada sind , xoi-
vwvol tov &vaiaari}Qiov tiai K. 10, 18; J^oci
sind svejiauh habandona vaurd handugeins jiublaus
C. 2, 23; galaulijandans (niOToi) sind T. 6, 2;
sijais vaila hugjands M. 5 , 25 ; sijais fiahands
jali ni magands rodjan L. 1, 20; sijais valdufni
babands L. 19, 17; ci ni sijai horinondei (fWl-
yai.ig) R. 7, 3; ei unagands sijai at izvis, 'iva
(ufofiwg yivijTcct rrnog vpdg K. 16, 10; ei sijai
in allaim is frumadcin babands C. 1, 18; svaei
sijai ligandei Sk. 42, 11; ci ni sijaima trauandaiis
du uns silb.im k. 1 , 9 ; unufbrikandans sijaij),
c'.ioogxonoi yiyvtaOe K. 10, 32; sijaidu in al-
lamma ufbausjandans, tl tig rrdiTcc vm/xooi tart
visa ii.
435
It. 2, 9: gavairfii laujandans sijai[> , tiotji'tviTf
k. 13, 1(; v;,s al iivis in alii laisjamls Mc. 14,
49; ikei faiira vas vajaincrjands (ftkaOWtJUOf)
T. 1, 13 j vas auk laisjamls ins M. 7, 29; vas
-sitandcins M. 27, fit ; vas lobanncs dau|ijands
Mc. 1, 4; vas laisjamls ins Mr. 1, 22 ; vas mcr-
jancls - jali iinluil|)niis usvairnands Mr. 1 , 39 ;
vas is slqiands Mc. 4, 38; in fairgiinjain vas,
bropjands jali bliggvands sik slainam Mc. 5,
5; jiarei vas Jiata liarn ligando Mc. 5, 40;
\as babands failui manag Mr. 10, 22: vas si-
tands jali varmjands sik Mc. 14, 54; saei vas
sillia bcidamls Jiiudangardjos yii}>s Mc. 15, 43;
\as - bcidandans L. 1, 10. 21; silba vas bandv-
jands ini L. 1, 22; vas-sildaleikjandona L. 2,
33; vas nfliausjaiids im L. 2, 51; vas laisjands
ins L. 4, 31; vas nierjamls /#. 4, 44; is silba
vas slandands L. 5, 1 ; i{) is vas aflrijiands ana
aujiiilos jali liidjands L. 5, 1(5; is vas laisjamls
L. 5, 17; vas nalit Jiairbvakauds L. 6, 12; varf>
niif}[>anei vas is liidjands sundro L. 9, 18; gfc-
vasvins is bveila skeinandci (sc. vas) /j. 9, 29;
amlvairjii is vas gaggando L. 9,53; vas laisjamls
L. 19, 47; vas daiijijands J. 10, 40; vasub £>an
anakumbjamls J. 13, 23; jali ]>an vas iui|> i in
Paitrus standands jali vannjands sik J. 18, 18.
25; vas gafrijionds sis k. 5, 19; gairnjaiids vas
allaize izvara jab unvunands Ph. 2, 26; vasub
Jiaii-anafilbands Sk. 41, 20; vas galaubjands fraii-
jin Sk. 52, 12; vesum skalkinondans (SeSovlio-
inroi) G. 4, 3; vesun saibvandeins M. 27, 55.
Mc. 15, 40; vcsun sitandans jah J>agkjandans
sis Mc. 2, 6; vesun fastandans Mc. 2, 18; ve-
sun rodjandans nii[> lesua Mc. 9, 4; vesun gag-
gandans- jab faurbigaggands ins lesus Mc. 10, 32;
vesun -{lairbvakandans jab vilandans L. 2, 8; ve-
sun- fairveitjandona L. 4, 20; vesun sitandans
L. 5, 17; J>aiei vcsun inif> iinnia anakumbjandans
L. 5, 29; \esun auk allai beidandaus is L. 8,
40; vesunufijian i in in a nrbvjamlans sik /.. 15, 1;
liausjandans km G. 1, 23; skal nu ai(iukanp«li
iin-af.iirinniids («Vfxili]ilTO$) visan T. 3,2; im-
ktinnands naiili vis.mds .S/\ 40, 1. = 2) C. Part
Praet.: a) in actirer liedrutuuij Or, 4. 20;
drugkans isl, iitirvtl K. II, 21; usvabsans i«.t.
),hy.inv i-yu J. 9, 21.23; so baiirgs alia garuu
nana vas at daura Mc. 1, 33; jiairi VMM ga-
quinanai L. 5, 17; — Ii) nvni c. Pari. Praes.
Pass. Gr. 4, 12: vas baldana, iff ■lociy.ouivij M.
8, 30. Mc. 5, 11; vas anababaida, rj» avvtyouivij
L. 4, 38; — c) c. Part. Praet. einii/tr Verb.
swelter Anomalic st. ties l*raes. Past. , :. B.
inabls im, Swct(.ictl; oil. skidds ini giban, <!'•-
beo dari oil. eigcutlich debeor dari Gr. 4, 00:
skulds ist, Su Mc. 8, 31. J. 12, 34; uiV.tt L.
9, 44; skulds vas, WfuXo* k. 12, 11; skuldai
sijum , dti k. 5 , 10 ; sknlda vesi , uf'/.?.:t L.
19, 11; skuld ist, etiOTt. M. 27, 6. Mr. 2. 24
20. 3, 4. 0, 18. 12, 14. L. 0, 2. 4. 9. 20, 22.
J. 18, 31; All th. 3, 7. T. 3, 15. Tit. 1, 11
Sk. 48, 18; skuld sijai, il-tori Mc. 10, 2; iH
k. 11, 30; skuld vas, eitt L. 15, 32; skulda
sind, t£6v k. 12, 4; ]>oei ni skulda sind, T(i tti,
diovric T. 5, 13; inabts ist, dlfaTCU J. 3, 4.
Sk. 39, 17. 40, 4; mabia vas, 'iayyatv L. 8,
43: nialit ist, < v t'j'«r«t J. 10, 35. Sk. 47, 22.
mabta sind, Svi'arai T. 5, 25; mabl vesi, i'^'i'-
vnro Mc. 14, 5; rgl. binaubl ist, titan K. 10,
23; niuiids vas, tvoput,*XQ L. 3, 23. \as kun|is
(ynurtOQ) |™nnia gudjin J. 18, 15. If); kun| .i
siai, yvo)Oili)T('> P/t. 4, 5; kunJ>os sijaina, yrc-j-
(>l±e<j{}ej Ph. 4, (i; kun}> vas, tyVMoiaftij E.'i,
5; vas unkunjis, )';«»/)' e'tyvouiittros G. 1, 22:
uskunjis ist, ytyvtooxtrm L. 6, 44; UKna|>aaa
(iv nOQffffOnf) visan J. 7, 4; uskiiiij'a sijai,
ifni'fQio&ij k. 4, 10; uskunj) vas, iif«vij M.
9, 33; |)aurfta sind, cnrtyxain tori K. 12, 22.
— d) tivcu <:. Part. Perf. Pass.: ni >aibl
auk ist gabuliji M. 10, 26; ist gamrliji J.
6, 31. 45. 10, 34. 12, 14: nibai isl algibau
iinnia J. 6, 65; gakusans ist nianuain , Situ-
not roiV «»'i9-0('jTo/ b ' /?. 14, 18: ] alei gaiki-
43<J
visan.
tram gasali]> ist, TOVro ilStoko&VTOV ton K.
10, 28; batei ustauhan ist, Tti rt'/.liov K. 13,
10. jabai isl gabulida aivaggeljo unsara /-. 4, 3;
jains ist gakusans (Soxiuog) k. 10, 18 ; bata vaila
galeikaib (tvaotgror) ist C. 3, 20; ibai aufto
ungakusanai {aSoxifioi) sijuj) A'. 13, 5; batei
veis ni sijum ungakusanai (adoxifioi) k. 13, 6;
anslai sijum ganasidai E. 2, 5; anstai sijub ga-
nasidai E. 2, S; silbans jas at guba uslaisidai
(&iodidaXToi) sijub Th. 4, 9 ; garabana siud M.
10, 30 ; fraqibanai (iTiiXttTttOccroi) sind J. 7, 49 ;
gasatida sind R. 13, 1; fraqibanai sind Sk. 51,
25; biubido bu (sc. sijais) in qinom L. 1, 28.
42; biubida (sc. sijai) sa qimanda Mc. 11, 9.
L. 19, 38; biubido (sc. sijai) sa qimanda Mc.
11, 10; biubido (sc. sijai) akran qi]">aus beinis
L. 1. 42; ei fabebs izvara sijai usfullida J. lb,
24; ei ustauhans (uoriog) sijai t. 3, 17; salta
na»uqob siai (cod. A: sijai), akctrt ?jQTV{ievog
C 4, 6; ei gamanvidai sijaib /;. 9, 3; ei sijaina
uslaubanai du ainamnia J. 17, 23 ; ei ungafairino-
dos (aVlTli).Tj7lTOl) sijaina T. 5, 7; mibkauribs vas,
avuuooyovuivog Ph. 3, 10; vasubban gavasibs
Mc. 1, 6; vasuli ban gabnndans Mc. 15, 7; vas
ufarmelib Mc. 15, 26; batei vas gadraban us
staina Mc. 15, 46; vas imma gataihan L. 2, 2b;
barei vas fodibs L. 4, 16; barei vas gamelid
Jj 4, 17; vas gabulib faura im L. 9, 45; fra-
lusans vas, cc7TO?M?.iug i)V L. 15, 24; fralusans
L. 15, 32; galagibs vas J. 3, 24. SA: 41, 3;
ustaiknibs vas Sk. 52, 13; vas gamelib J. 12,
16; gatarhibs vas G. 2, 11; vas fraquinan Neh.
5, 18; vesun afdauidai jab fravaurpanai M. 9,
36; vesun usagidai (iy.(f o/jui) Mc. 9, 6; J>oiei
vesun galcikiuodos L. 8, 2 ; vesun kauridai slepa
L. 9, 32; nib vesi ]ms atgiban iupabro J, 19,
11; ungafairinobs visan Tit. 1, 7; ungafairi-
nodai {uvi-/xhjToi) visandans T. 3, 10; izvis
smile visandans framabidans jah fijands C. 1,21;
unandsakana visandona Sk. 47, 23; — e) als verb,
av.r. tor Umschreibuiig a) des Praes. Pass.:
gasatibs im, xtiuia Ph. 1, 17; afslaubibs im,
t'<7ioonv/itai G. 4, 20; ufarfullibs iin, vnttiTitoLCf-
aevoucti k. 7, 4; ist sati}>, xthca T. 1, 9; ga-
lagibs isl, unixiltai t. 4, 8; satidai sijum, y.ti-
uiiicc Th. 3, 3; J>aursidai od. hugridai (sc. sijum i
SixpiufAtv od. nuvvJfiiv K. 4, 11; gabrafstidai
sijum, fldfeUUtiaVfU&a k. 1, 4; mibgalimridai
sijub, avvoixobof-itlaOi E. 2, 22; ei ufblesans
ni sijai ((fvoiovafrt) K. 4,6; gabvastidai sijaib.
xoaxmova&e K. 16, 13; ustauhanai sijaib, xuxuq-
TtL,ia&i k. 13, 11; gabrafstidai sijaib, nc.inc-
xa).iioi')t k. 13, 1 1 ; ei skip babaib vesi at imma,
\va Ttloidgiov rroogxaQXioi', avxtZ Mc. 3, 9:
ferner mibbanei vrobi|is vas, iv tw xaxr/'/ooti-
O&cu ctvxov M. '27, 12 ; ei melidai veseina, ano-
you(ptadca L.2, 3; sei bailana vas, r t xa?MVuiv)j
L. 8, 2; ana bairn, boei rodida vesun, tni xoig
?.a?.ovuivoig L. 2, 33; bai ize bimaitanai sind,
ol 7l(Qntf.iV0(ilV0l G. 6, 13; baiei vasidai sind,
oi (fonoitVTtg M. 11, 8; — ■ ft) si. des Impetf-
Pass.: tauhans vas L. 4, 1; utbamans vas L.
7, 12; gavasibs vas L. 8, 27; bundans vas jab
-fastaibs vas jah-draibibs vas, tbiOfiHTO- (fv-
Kaoaouivog xctl i)).avnTo L. S, 29; gavasitb
vas L. 16, 19; urraisida vas J. 6, 18; stain.!
ufarlagida vas ufaro , Xi&og tTxixtizo in avToi
J. 11, 38; baitans vas namin, r t v ovof.ia rw bov/.oi
J. 18, 10; galevibs vas K. 11, 23; in banimei
gababaidai vesum It. 7, 6; daupidai vesun Mc.
I, 5: inerida vesun L. 1, 65; disiiabaidai vesun
L. 8, 37; liugaidos vesun L. 17, 27; daupidai
vesun J. 3, 23. Sk. 41, 2; — ;'J st. des Perf
Pass.: haubibs iin J. 17, 10; ik du bamma gabau-
rans im J. 18, 37; gar.iiblibs im A'. 4, 4; usfuliiju
im /'. 7, 4; usbroJ)ibs im Ph. 4, J2; gabun-
dans im C. 4, 3; gabundans is K. 7, 27 J galau-
sibs is K. 7, 27; atgiban ist Mc. 4, 11 L.
4, 6. 8, 10; afvalvi{)S ist Mc. 16, 4; svasvc
qiban ist , xuxa to iiQijiitvov L. 2, 24 ; qiban
ist Ij. 4, 12; usfullib ist J. 7, 8; gabundana ist
II. 7, 2; melib ist R. u. k. subscr.; disdailibs
\IMII).
4*7
Ul A'. I. 13 ; veihaida ist od. yavcihaids ist
A'. 7, 14; rrisl gapivaids A. 7, l"i; mclida ist
K. tuber*} gainanvida ist k. 9, 2; galauraft i>l G.
5,11; usbrainips ist G. 0, 14; gafulgina i>t C.
3, 3; gatarnij) ist T. 6, 5; nist g»b— dm t.
2, 9; gamelip ist M. 1 1 , 10. Mc I, 2. 7, 6.
9, 12. 13. 11, 17. L. 2, 2i. 3, 4. 4, 4. ft Id.
7, 27. 10, 20. 19, 40. J. 8, 17. ft. 8, 3ft '>■
12. 33. 10, 15. 11, 20 12, 19. 14, 11. li, 9.
k. 1, 19. 4, 6. 9, 9. 14, 21. /-. 8, 1* 9, 9.
C, 4, 22. 27; veis us borinassau ui sijum ga-
bauranai J. 8, 41; svikunpai sijum /•. 5, 11;
gaprafslidai sinm k. 7, 13; ibai jab jus tfairaidai
siju]) J. 7, 47. Sk. 51, 21; Jaaifi vasidai sind,
oi cfOQOVVTOi M. 11, 8; ufbnaivida sind K. 15,
27; gaskapana sind C. 1, 10; iissalida sind C.
1, 17; bisaulida sind Tit. 1, 15; garaibts gn-
domips sijau Ph. 3, 12 j patei sijai vaila galei-
kaip E. 5, 10; ]>aimei nianvip vas Mc. 10, 40;
gatrauaida vas mis G. 2, 7; gabaurans vas G. 4,
23 ; ci fravaurpans vesi Mc. 9, 42 ; bvar galagips
vesi Mc. 15, 47; melida visan K. subscr.; svi-
kunpans visan k. 5, 11; ferncr unle is gabun-
.dans vas, Sue to aVTov dsdeo&ai Mc. 5,4;
runa sei gafulgina vas, to uvOTt'jQiov to ecno-
xiy.QVfiuivov C. 1,26; — 8) des Plusq. Pass.:
gasulip vas M. 7, 25. L. 6, 48; gatimrida vas
L. 4,29; gavasids vas L. 16, 20; vlils is anralja
bibuiidaiis (*C. vas) J. II, 44; insakana vesun
Sk. 44, 20; — t) des Aor. Pass.: insandips
iin L. 1, 19; gasleipips im Ph. 3, 8; gasatips
im T. 2, 7. t. 1, 11; galaisips is L. 1, 4; la-
pops is T. 0, 12, usgaisips ist, t^tOTtj Mc. 3,
31; andliausida ist L. 1, 13; gabaurans ist L.
2, 11; atgiban ist L. 10,22; gafulgin ist L. 19,
42; baubips ist J. 13, 31.32. 15,8; sei gibana
ist mis A*. 12, 3. E. 3, 2; ufsnipans ist K. 5,
7; hailans ist A'. 7, 22; ataugids ist ft. 15, 5;
gasaibvaiis ist A'. 15, 6; atgibana ist k. 12, 7.
E. 4, 7; andhulip ist E. 3, 5; fragiban ist Ph.
1, 29; sei merida ist C. 1, 23; patei giban i*t
mis ('. i, 25; galaubida ist th. 1, 10; patei g.i
Irauaip ist mis T. 1 , It. ^»i gibana ist unsii
t. 1, 9. sri : .itrauaida ist mis Tit. 1, 3; mj.an
ist M. 5, 21. 27. 31. 33. 38. 43. ft. 9, t%\
daupidai siuin A'. 12, 13. ilragkidai sijuni K. 12,
13; bigitanai sijum G. 2, 17; g»J>rafstidai sijuiii
Th. '.'>, 7; nsbaubtai sijup K. 7, 23; gahamodai
sijuj) G. 3, 27: laj.odai siju{> G. 5, 13. E. 4,
1; atlapodai sijup E. 4, 4; uslaisidai sijup E
4, 21; gasigliilai sijup E. 4, 30; gamelida sind
L. 10, 20; gatrauaida sind [>us t. 3, 14; af
paursips vas, ioSlfftftfa M. 25, 42; usbluggvans
vas od. slainips vas k. 1 1 , 25 ; atbabans vas A
11, 33; gaarmaips vas T. 1, 13; galapops vast
K. 7, 21; daupips vas Mc. 1, 9; rabnips vas
Mc. 15, 28; insandips vas L 1, 26. 4, 26.
Sk. 48, 3; patei rodip vas L. 2, 17; svasve
rodip vas du im L. 2, 20; baitan vas L.]2, 21;
gabrainids vas L. 4, 27; hauhips vas J. 7, 39;
gabausip vas J. 9, 32; frabauht vas J. 12, 5;
gasveraips vas J. 12, 16; lapops vas K. 7, 20;
galapops vas A". 7, 24; ganavistrops vas K. 15,
4; gaprafstips vas k.7, 7; ushramips vas k. 13, 4;
baidips vas G. 2 , 3; fauramelips vas G. 3, I;
gak;iniiitla vas E. 3, 3 ; vas fraquman od. gaman-
vida vas Neh. 5, 18; inmaidips vas Sk. 41, 14.
anabudana vas Sk. 41, 15; bigitan vas Sk. 50, 1;
rabnidai vesum ft. 8, 30; kauridai vesuin k. 1,8.
gasatidai vesum E. 1,11 ; ni ungatevidai vesum th.
3, 8; gauridai vesup k. 7, 9; daupidai vesup G.
!. 27; lapodai vesup C. 3, 15; atgibanos vrsun
L. 4, 17; gabauranai vesun ft. 9, 11; daupidai
vesun A. 10. 2. Sk. 41, 2; rmdnuni.in.ii \ci
sun iVeA. 5, 17; ei ni galevips vesjau J. 18, 36;
ei usbramips vesi Mc. 15, 15; fradailip
J. 12, 5; ei kannip vesi E. 3, 10; ustaiknida
vesi Sk. 37, 18; ei bilipanai veseima Th. 3, t.
daupidai vesoip A'. I , 13; faurpiiei -aniunant
vesi, hqo voi ovi.?.i;rf{)r,vcti nvtov L. 2. 21;
patei anabudnu vas, re'e Siatccyitivrrt L. 17. '.» ;
— ^) des Put. Pass.: ganohidai sijaima, ocq-
55 b
438
visan.
XfO&?lo6f*td-ci T. 6, 8; — ?;) bif>e gabauran
ist barn, orcev ytvvrjOT] to naidiov J. 16, 21.
Gr. 4, 9. = 3) Es steht der Artie, vor dem
Partic.: J>u is sa qimanda M. 11, 3. L. 7, 19.
20. Gr. 4, 6; bvas ist sa slahands £>uk M. 26,
68; |sata ist jbata gamainjando mannan Mc. 7,
13; J>ai vif>ra vig sind £>ai bausjandans L. 8, 12;
J>ai sind £>ai gahausjandans £. 8, 21; hvas sa
tekands mis (sc. ist) L. 8, 45; J>ai sind f>ai
saianans Mc. 4, 16. 18. 20; bva vesi J>a1a vaur-
f>ano Mc. 5, 41; hva ist J>ata gamelido L. 20,
17. = 4) Stall des Partic. steht ein Relativ-
satz: sa ist auk, bi £>anei gameli|> ist M. 11,
10. L. 7, 27; nih allis ist bva fulginis, |>alei ni
gabairhtjaidau Mc. 4,22; ni vaiht ist-Jaatei magi
Mc. 7, 15 ; sind sumai-f>ai ize ni kausjand Mc.
9, 1 ; ni mannahun auk ist, saci taujif> Mc. 9,
39; ni hvasbun ist, saei aflailoti Mc. 10, 29; ni
ainshun ist, saei baitaidau L. 1, 61; ]>ai sind
- Jsaiei afhvapnand L. 8, 14; Jsai sind, £>ai ize
-gababand L. 8, 15; ni auk ist analaugn, J>atei
svikun|> ni vairf>ai L. S, 17; ni ainshun auk ist
manne, saei ni gavaurkjai L. 9, 50; jus sijufj,
juzei domeijj L. 16, 15; ni ainshun ist- saei ni
andnimai L. 18, 29,- hvas ist, saei gaf L. 20,
2; ist saei vrohida izvis Moses J. 5, 45; ahma
ist, saei liban taujijs J. 6, 63; hvas ist, saei ga-
leivcif) ina J. 6, 64; niu sa ist, Jiammei snkjand
usqiman J. 7 , 25 ; ik im , saei veitvodja J. 8,
18; ist saei sokeif) jah stoji£> J. 8, 50; ist atta
moins, saei hauheif) mik J. 8, 54; niu sa ist,
saei sat J. 9, 8; bva vas, Jjatei rodida dn im J.
10, 6;, vas Marja, soci salboda J. 11, 2; hvas
vesi, bi f>anei qaj> J. 13,24; sa ist, Jjammei ik
giba J. 13, 26; sa ist, saei frijof) mik J. 14,
21; vas Kajafa, saei garaginoda J. 18, 14; im
saei ira K. 15, 10; bvas ist, saei gailjai mik k.
2, 2; hva auk ist, f>ize vanai veseija Is. 12, 13;
sa ist jah, saei usslaig E. 4, 10; us £>aim sind
£>aiei sliupand t. 3, 6; f>u hvas is, £>uei stojis R.
14, 4; vgl. f>u hvas is, ci andvaurdjais R. 9,
20; hvas ist sa, saei rodeif> £.5,21; hvas ist sa,
bi Jjanei ik bausja Zr.'9, 9; hvas sa ist, saei-aflelai
L. 7, 49; hvas siai sa, ei faurbiudif) L. 8, 25;
hva ist Jsata, jsatei qij^iji J. 16, 17; hvas (sc.
ist), saei qijiai L. 17, 7; jsata hva sijai, Jsalei
qif>if> J. 16, 18; sind sumai-Jaaiei ni kausjand
L. 9, 27 J sind izvara sumai, fiaiei ni galaubjand
J. 6, 64; managai vesun, J>aiei sandidedun Neh.
6, 17; anjjar ist manag, £>atei andnemun du tia-
ban Mc. 7, 4 ; is vas sa sama , saei fodida Sk.
50, 14; saei ussokeif) mik, frauja ist K. 4, 4.
=3 5) c. Adject.-, im M. 3, 11. 8, 8. Mc. 1,
7. L. 1, 18. 3, 16. 7, 6. 15, 19. 21. R. 7, 14.
K. 9, 1. 15, 9. k. 12, 10. T. 1, 15. Sk. 42,
17. (gaqiss im, o~Vfi(pt]fii R. 7, 16; gavizneig*
im, ovvtjSoucu R. 7, 22; hauns im, tartuvog
k. 10, 1; unhrains im, ISlWTrjg k. 11, 6; man-
vus im, itoifiwg tyw k. 12, 14); is Mc. 12, 14.
J. 8, 53. (skula is, noogoyeiXug Phil. 19); ist
M. 3, 11. 5, 48! 6, 22. 23. S, 27. 9, 5. 10,
37. 37. 38. 11, 6. 11. 16. 26, 66. 27, 64. Mc.
2, 9. 3, 29. 4, 31. 6, 4. 11. 7, 27. 9, 5. 42.
43. 45. 47. 10, 24. 25. 27. 12, 11. 2S. 33. L
4, 24. 5, 23. 39. 6, 35. 36. 47. 48. 49. 7, 4.
23. 28. 39. 8, 26. 9, 33. 62. 10, 7. 14, 17.
35. 16, 10. 10. 17. 18, 25. 27. J. 6, 60. 7,
(i. 12. 18. 28. 8, 13. 14. 16. 26. 9, 9. 24. 25.
30. 31. 10, 29. 11, 39. 13, 16. 14, 2S. 15,20
R. 7, 3. 14. 11, 23. 14, 4. K. 7, 9. 15, 58.
16, 4. k. 10, 18. G. 1, 7. 4, 1. 26. Ph. 4, 8.
C. 3, 20. th. 1, 3. T. 3, 16. 4, 8. 5, 4. S.t.i,
12. 4, 11. Til. 1, 6. 13. Sk. 42, 16. batiro
ist, ovftcftQu M. 5, 29. 30. J. 16, 17. 18, 14.
k. 8, 10. 12, 1; galeika ist, 6,aota£« Mc. 14, 70;
nist unmahteig, oix aSwart'iaH L. 1, 37; saei
triggvs ist, 6 niarug L. 16, 10; siuks ist, naO-t-
vh J. 11, 3; fuls ist, o£u J. 11, 39; mahteiga
ist, SvvfjaiTai R. 8, 39; saei unmahlcigs ist, 6
aa&ivuv R. 14, 2; gavilja ist, avvtv§oy.ti A'.
7, 12. 13; mableigs ist, Svvani k. 13, 3; daufia
ist, zi&vr/Xt T. 5, 6; gadob ist, nqinn E 5,
VISUM.
3, od. gadof ist T. 2, 10. 7'iY 2, t; grtabfi
ist, nttva K. I * , 21; iusiza ist, dia(ff([ii G. 4, I)
«els ist, yo)jtnfvncti A. 13, 4; iknta ist, 8ii K.
15,53; 6((ti).(i Phil. IS; uabettoeiga ist, uaxgo-
ftvuil A. 13, 4; hij)0 uiitiug, otccv {ixatQt'iat]
A' 10, 12, Aah ist, ocpttkirrje sati G. 5, 3; es
fehlt das Verb, im Griech. Mc. 10, 27. L. 14
tl ft 14, 14. A'. 7, 26. 11. 6. /-. 8, 12. M.S.
11, 13. 15. G 4, 18. Ph. 1, 23. Ih. I, 0. T.
I, 8. 2, 3; im Goth. th. 3, 3; im Griech. und
Goth. M. 0. 23. 7, 13. 14. Mc. 0, 50. 10. IS.
L. 1, 18. 45. 49. 0, 23. 7, 39. 14, 15.34. 16,
15. 18, l'». II. 7, 12. 10. 10, 12. 11, 10. A.
0. 15, 14. 27. 47. 48. h 1, 18. 2, 10. 3, 3.
Pk. 1, 24. Th. 5, 24. T. U 15. 3, 1. 4, 4. 9.
5, 18. t. 2, 11. Tit. 1, 15); sijum J. 9, 40.
k. IS, 6 od. sium A. 10, 22. 15, 19. k. 10,
-11. (bireikjni sijnm , xivdvi'tvoutv K. 15, 30;
afhaimjai sijum, r/M))iiovu;v k. 5, 6; es fehlt
das Verb, im Griech. und Goth. K. 4, 10);
»ljnf> Mc. 4, 40. 7, IS. L. 0, 21. J. 8, 36. 13,
II. 17. 15, 3. A. 4, 8. /•. 13, 5. 9. G. 3, 3.
(airzjai siju]i, TT/.nnccm'f-i Mc. 12, 24. 27; bati-
sans sijuj^ , Suupiottt M. 10, 31; lassai si juf>,
zctTriQyri&Tjta G. 5, 4; vair|>StJUH siju|j, Stmrpi-
ntri M. 0, 26; es fehlt das Verb, im Griech.
und Goth. L. 0, 20. 21. A. 4, 10). sind Mc
4, 17. L. 7, 32. 10, 8. 20, 36. J. 7, 7. 10,
12. A. 7, 14. ft 5, 19. T 5, 24. 25. Tit. 1.
10. Sk. 51, 25. (ganahai sind, anxoioi J. 6,7;
jjaiei vairjiai sind, 0( xara!;it»irtVTig L. 20, 35;
es /W/ft rfos F<rr6. fen Griech. R. 11, 33. A. 4,
18. 10, 10; i/w GViec/i. ?«// Co///. M. 5, 8. I>.
10. 23. 7?. 10, 15. A. 11, 30. 15, 48. k. 10,
4. t. 3, 16. Sk. 4S, 20); sijau J. 8, 55. /;. 12.
6. Ph. 2, 28. (in [jamnici ik sijau nndvairj-is, .<■>
Tu nciQ.'ivcd «;' G. 4, 18); sijais Mc. 5, 34.
(ni sijais galragaveitvods , tu'i tf)ivdouaoTVoi]ain
Mc. 10, 19. L. IS, 20; hails (sc. sijais), X ainc-
Mc. 15, 18. J. 19, 3; andajialils sijais, r^rps t.
4, 5; hidfis sijais. i'/.c<oft)jTl L. IS, 13," ni si-
j.iis iink.-iiirj.-i, in, (utt'/.u T. 4, 14; ^ amain ja liais,
xoivuph T. 5, 22); sijai Mr 9, 35. A 5, 11.
15, 28. ft 5, 11. 27. r. 4, 15. f. 3, 1/ /
1, 9; od. siai // 14, 31. (salivaiuh sari »ij.,i ft
5, 10; ufar Jiairi garaid .sijai, nctou to dutri-
Tcc/ftivov L. 3, 13; Jjatei mis bruk sijai, to
tuctUToi ovfi(ff{>or A". 10, 33; [lalei gofj sijai,
to xc.h'iv Th. 5, 21; es fehlt dot Verb, im
Griech. Mc. 13, 22. E 4. 99] im tMMaV ««</
GV/i. A. 1, OS. ft 1, 3. 3, 9)1 sijaima /.- 3,
4. ft 1,4. 4, (4. ({>atei skulans sijaima, u'<
viftt'/.ititctTcc ijfuov M. 0, 12; unskavai sijaima,
vr^jiouiv Th. 5, 8; varai sijaima, ri/mttutV Th.
5, 6; es fehlt das Verb, im Griech. Ph. 3, 15);
sijaijs M. 5, 48. A'. 11, 25. K. 5, 7. 14, 20.
(ni sijai}) baitrai, in) ruxnuivtofrl C. 4, 19;
barniskai si jn] ) , vijTtut^lTf K. 14, 20; ^avair-
jx'i^ai sijai[>, eiot]¥tVttt Mc. 9, 50; skulans
sijai]), dffii).lTi It. 13, 8; {nairhai sijai|>,
OQyifca&l L. 4, 26; ubtcigai sijai|), ayoKaOiJt
K. 7, 5; uabeianeigai sijaiji, uaxifoirvfuiri Th.
5, 14); sijaina L. 7, 31. J. 17, 19. T. 5. 7. t.
2, 2. (bailai sijaina, vyueivtoai Tit. 1, 13); vas
J. 9, 25. A. 9, 22. 13, 11. G. 1, 22. (gr.da^s
vas, trttivaait M. 25, 42; « /V?Aft f/a* Verb.
M. 25, 43); vast L. 19, 17; vas M.7,27. Mc.
7, 26. 14, 59. 16, 4. L. 1, 7 (.. 7, 2. 37.
15, 24. 32. 18, 23. 34. 1<J, 2. 3. J. 9, 24. 18.
15. 16. 25. G. 4, 15. C 2, 14. t. 3, 9. Sk. 38,
10. 40, 14. 43, 12. 44, 17. ianavair|» %.-,, uns.
fii7.7.outv Th. 3, 4; anstcigi vas, fyceoirwatv
E. 1.0; biulits vas, lilu&tl M.'27, 15; svr biulit>.
w s ' itio&ti Mc. 10, 1". [>ana saci vas blinds, tov
noTi Tvrp).6v J.9, 13; grcdaga vas, tfuiiraatvMe.
2, 25. 11, 12, L. 6,3; sinks vas, t(o,'hrii J. 11.
6; fadfru J. 11,2. A. 8.3; LitKn.nt Ph. 2. 27;
saei vas vods, o uaitioriOi'hu Mc 5, IS, vas
vui|3ai;, fccKolaorrr* /-. 3, 10; p* fehlt das Vrih
im Griech. L. 2, 25. A*. 7, 9j iai Goth, und
Griech. L. 8, 29); vesum G. 4, 3; veswf) ft
2, 12; vesun 3/c. 14. 56. L. 1, 6. 7 ft 2. 6;
440
vigan.
od. veisun Neh. 6, 17. ( f>aim he anavairjpai vc-
siii) , tuv uiXXovnov T. 1 , 16 ; es fehll das
Verb, im Griech. k. 8, 3); vesi L. 1, 29. I,
46. J. 9, 18. Sk. 38, 4. (es fehlt das Verb, im
Griech. Mc. 9. 34. G. 4, 15); siukai veseima,
ijOd-ivriCaptv k. 11, 21; veseif> J. 9, 41. (vanal
veseif>, rjTTt'j&Tjve k. 12, 13); veseina L. 18, 9.
& 7, 14; visan j»/c. 9, 35. 14, 64. X. 20, 20.
R. 14, 14. K. 7, 25. 26. 12, 22. k. 7, 11. 9,
5. £. 3, 6. ' T. 3, 2. *. 2, 24. Tit. 1, 7. (ana-
haimjaim visan, h'dijurjoca. k. 5, 8; unveitans
o«/. unveisans sc. visan, ayvosiv K. 10, 1. k. 1,
8. 77*. 4, 13); visands L. 9, 48. J. 3, 4. R.
11, 24. *. 9, 21. k. 8, 9. 17. 12, 16. €?. 2,
14. £ 2, 4. PA. 3, 6. Sk. 39, 18. 40, 4. 47,
17; visandins K. 8, 10; visandan A. 8, 22; visan-
dans L.16, 14. k. 11, 19. £.4, 18. T. 3, 10. R#.l,
16; visandans £.2, 1. 5. C 2 , 13; visandei
S*. 43, 19 ; visandein L. 2, 5 ; visando S/r. 40,
17 ; visandona Sk. 47, 23. = 6) c. Subst. : im
M. 8, 9. 27, 43. L. 1, 19. 5, 8. 7, 8. 19, 22.
J 6, 35. 41. 49. 51. 8, 12. 9, 5. 10, 7. 9. 11.
14. 36. 11, 25. 14, 6. 15, 1. 5. 18, 35. 37.
ft. 11, 1. 13. K. 9, 1. 2. 12, 15. 16. 15, 9.
(es fehlt im Griech. Mc. 12, 26; im Griech.
und Goth. L. 1, 38. R. 7, 24); is M. 27, 11,
Mc. 1, 11. 3, 11. 8, 29. 14, 61. 15, 2. L 3,
22. 4, 41. 9, 20. 19, 21. J. 6, 69. 8, 48. 9,
28. 11, 27. IS, 33. 37. 19, 12. G. 4, 7. (f™
galaisla is, ail 7iaQi]iioXovd-))xag t. 3, 10); ist M.
5, 34 35. 6, 22. 23. 27, 6. 42. Mc. 2, 28.
12, 29. 35. L 1, 63. 6, 5. 8, 11. 19, 46.
J. 6, 51. 55. 63. 70. 8, 14. 17. 34. 39.
44. 54. 9, 17. 19. 20. 10, 1, 2. 12. 13. 15,
1. 17, 17. R. 9, 5. 13, 4. 14, 17. K. 1, 18.
7, 22. 10, l& tl, 3. 25. 12, 12. 14. k. 3,
17. G. 4, 25. 5, 22. E. 1, 23. 4, 15. 5, 23.
C. 1, 18. 3, 5. 14. T. 1, 5. 3, 15. 4, 10. 6,
6. 10. (frajsjamarzeins ist, (potvccTiaTK G. 6, 3;
kar-ist, ui/.cL J. 10, 13; van ist, votiqu Mc.
10, 21; Xdrtsi L. 18, 22; niu kara £>uk , oi
ui/.n ooi Mc. 4, 38; ni kara J>uk manshun, oi
jiiXtl oat TitQi ovdtvog Mc. 12, 14; saei ist
yaman mein, xotVCJVog tuog k. 8, 23; saei ist
triggva-andbahts C. 1,7; sei ist viduvo, r\ yj\oa
T. 5, 5; es fehlt das Verb, im Griech. R. 7,
7. 13, 10. E. 2, 9. Ph. 1, 21. 22. 3, 19; im
Griech. und Goth. Mc. 5, 9. R. 6, 23. 8, 6.
10, 4. 11, 15. K. 11, 3. 12, 17. 15, 23. 56.
k. 1, 19. 3, 9. Ph. 3, 1); sijum L. 17, 10. J.
8, 33. 9, 28. R. 12, 5. k. 1, 14. 24. 2, 15. G
4, 31. E. 2, 10. Ph. 3 3. (ain left phi |Mfr
gans sium /£. 10, 17; veis- Larna sium G. 4,
28); sijuja J. 8, 31. 37. 10, 35. 15, 14. K. 9,
1. 2. A. 1, 7. 3, 2. 3. 6, 16. G. 3, 29. 4, 6.
E. 2, 19. 4, 25. TA. 5, 5. (es fehlt im Griech.
und Goth. k. 1, 14. £.5, 8); od. siuf> 7'A. 2,
20. 5, 5; o<Z. siud (ear;) L. 5, 10; sind M. 7,
15. £. 20, 36. J. 10, 8. jB. 9, 4. 6. 13, 3. 6.
K. 16, 15. *. 11, 22. G. 4, 8. Th. 2, 15. 6,
2. (J>aiei gadailans sind, oi avTLknu^avoutvoi
T. 6, 2; galaistans sind, OTOiyjiaovOi G. 6, 16;
es fehlt das Verb, im Griech. C. 4, 11; im
Griech. und Goth. M. 10, 36. K. 12, 20. Tit.
1, 12); sijais L. 4, 3. 9. /. 10, 24. T. 4, 12;
sijai Mc. 10, 43. 44. K. 5, 11. 15, 28; sijai^
K. 5, 7; sijaina R. 9, 7. T. 3, 12. 6, 1. ({^ozei bi
sunjai sijaina viduvons, Tag ovrwg %r t oag T. 5, 3) ;
gasts sc. vas, £ivog fifttpt M. 25, 43; vas Mc.
11, 32. 15, 39. L 5, 18. 8, 41. 17, 16. 19, 2.
J. 5, 35. 8, 44. 9, 8. 10, 41. 12, 6. 18, 12.
13. 25. 40. R. 11, 34. Ph. 3, 7. A T eA. 6, IS.
7, 2. Sk. 44, 5. 47, 8. 52, 10. (es fehll im
Griech. und Goth. M. 27, 57. L. 1, 5. 27. 2,
25. 37. 7, 12. 8, 41); vesum £. 2, 3; vesuf.
£. 5, 8. (es fehlt im Griech. E. 2, 11); vesun
Mc. 1, 16. L. 1, 2. 5, 10. 9,30; veisjau Neh.
5, 14; vesi J. 8, 42. IS, 30. T. 5, 10. (kara
vesi, sutkev J. 12, 6); veseif> J. 8, 39; veseina
K. 12, 19; visan L. 4, 41. 14, 26. 27. 33. 20.
41. R. 9, 3. G. 2, 9. Ph. 3, 8. 9. T 1, 7. 6,
5. (fauragaggja visan, oixovofiitv L. 16, 2.) es
vi.sau.
fehll (fus I'cr/i im Griec/t. I'll 3, 7): % i&.-iiulb
J. 10, 33. /.'. U, 17. G 2, 3. 14 4, 1. Sk.
37, 7. 44. 6, visaudin /. 2, 20. Sir, 4ft, 14
(at visaudin kindina, ijytuomvovtOi /«. 2, 2); vi-
sandans L. 80, 36. (*J />■/<// in Gr<V»/,. G. 2,
15). = 7) Das I'ron. ilemoiislr. od. inteir. ste/il
mil ilrm Snbft. ill i/lcic/tein Genus: sa isl llcliis
M. II, 14; goJ>i sunns i«t sa M. 27, 54; >a
ist s.i ailiiniimj.i .!/<;. 12, 7. L. 20. 14. sa isl
sunus iiicins ;Vc. 9, 7. L. 9, 35; sa jali brnjiar
nieiiis jali svistar jali aibcj isl Mc. 3, 35; niu
aufto sa vesi \rislns /.,. 3, 15: niu sa i.-t sunns
loselis L. 4, 22 j sa ij) \<si uraufclus A,. 7, 39;
sa sunns Abraliamis isl L. 19, 9; sa ist \i|>rus
gu}>s J. 1. 29 N/.\ 37, 13; sa ist uraufclus /
6, 14; sa auk hlaifs gujis ist J. (i, 33. 60. 58;
niu sa ist lesus J, 6, 42; sa i>t Xrislus J. 7,
26. 41; sa ist sa praufelcs J. 7, 40; sa isi sa
maiin.i. i'(h 6 KV&Qtonos J. 19, 5; (alter sa auk
ist gavair|>i unsar, sari E. 2, 14); so fruinisla
anabusns sc. ist Mc. 12, 30; soli ban ist so
aiveino libains J. 17, 2; hvofluli unsara so ist
/.• 1, 12; bos auk sind tvos triggvos G. 4, 24;
— saei ist fruma sabbato Mc. 15, 42; saei ist
\.ristus frauja L. 2 . 11; saei ist frisalits gujis
/. 4, 4. C. I. 15. (alter izci ist vadi E. I, 14);
sei ist Agar G. 4, 24; sci ist aij>ci unsara G.
4, 26; sti ist gabindi nstauhiais C. 3, 14; sci
Ml gujia ist garaiblci /■*/*. 3, 9. (alter sci ist ga-
lingagudc skalkinassiis V. 3, 5). — kann J>uk,
livas Jiu is Mc. I, 24. L. 4, 34; bvas Jj.innu
sa sijai Me. 4, 41; hvana mik %isan Mc. 6, 27.
29. /.. 9, 18. 20; bvas ist sunns L. 10,22; an
bvas ist mis nchvundja L. 10, 29; bvas vesi L.
19, 3; |>u bvas is J. 8, 25, bvas i.st sa sunus
mans J. 12, 34; hvaijai siud J>ai ni g.ilaubjan-
dans J. ti, 64; bvo (sc. sijai i so laiscino so niujo
Mc. 1, 27; bvo ist so aibei mcina ajbbau J>ai
broj^rjus incinai Mc. 3, 33; bvo so handu^cino
so gibano Mc. 6, 2 ; bvarja ist allaizo anabusne
frumista Mc. (2, 28. — odrr es ste/it im Ntulr.:
ni tt | .» t ., ist sa timrja Mc. 6, 3, |>ata ist vilja
J. 6, 40. 77k 4, 3. 5, 18; |>ata izvis taikns L.
2, 12; Jala ist so gajuko L. 8 , II; J>ala ist
anabusns mcina J. 15, 12, mcina andabafls ;
-ist K. 9, 3; Jiata ni us iivis ak gujis giba ist
17. 2, 8; |>ata ist u'toji jab praufetcii M. 7, 12;
Jiatci ist Imriuassus G. 5, 19; Jiatci ist >ul-
| -us i/.var E. 3, 13; Jiatci ist galiugagudc skalkinas-
saus 17. 5, 5, {>atci ist Xristus C. 1, 27; Jiatci ist
skadus C. 2, 17; Jialei ist im ustaikneins Ph. 1,
28; Jatci ist aikklesjo C. 1,24; Jiatci is Land\o
tli. 3, 17; Jiatci sind aljaleikaidos G. 4, 24; -
bva sijai vilja gujis li. 12, 2 17. b, 17; bva sijai
so gajuko L. 8, 9; hva ist so sunja J. 18, 38;
b\a ist vcn.s 17. 1, 18; bva ist unsara vens Tit. '2.
19; bva sijai braidci E. 3, 18; am Neil tr. vicht
zu unlersclieiden: J>al-ist vaurslv gnjis J. C,
29; Jala ist leik mein K. ti, 24; Jiatci ist
vaurd gujis E. 6, 17; liva sijai Jiata Mc. 1,
27; bva nanio Jicin Mc. 5, 9; hva ist Jiata us
daujiaim usslandan Mc. 9, 10; hva ist namo
J cin L. S, 30; bva vesi Jiala L. 15, 26, 18,
36; bva sijai f>ata vaurd J. 7, 36; tffl. Gr. 4
276. 954. = 8) Mit Cardinal: vesunujijian
sve tvos Jiusimdjos Mc. 5, 13; vesunujijian bai
in.ilj.iiidans s\e fidvor Jnisundjns Mc. 8, 9, vesun
sve fimf Jiusimdjos vaire L. 9, 14; niu t»alif
siud hveilos dagis J. II, 9; sibun brojirahans
ws'tn Mr. 12, 20; auc/t managai sind M. 7.
13; od. sijum Mc. 5, 9; od. vesun Mc. 2, 15;
od. veisun AV/t. 6. 17: asan- inanaga, iji vaurstv-
jans favai M. 9, 37. L. 10, 2; favai sind M. 7,
14; J\iiJ)J>an lijijus allai- managai visandans , ain
ist leik K. 12, 12; suniai sind Jiai drobjandan.s
G. 1, 7; managa barna J^izos tnbjoiu mais G.
4, 27, anjar ist manag, batei Mc. 7, 4; at filu
managai managein visandein Mc. 8, 1; sum; vi-
sands 'nri J. 7, 50; ains visands [)ize tvalibc J.
ti. 71; ains ni im J. 8, 17, ains ist Mc. 12.
32; ni im ains J. 16, 33; leik ain ist A'. 12.
12. ains frauja od. gufi E. 4. 6. /". 2. 5; aim
56 a
442
VISilll.
jah sa sama vesi Sk. 45, 20; end lit: h ain siju
J. 10, 30. 17, 22; ci sijaina ain J. 17, 11; ci
aliai ain sijaina J. 17, 21. 22; ain sijuji G. 3,
28; ain auk ist jah jsata samo Jmai biskabanon
K. 11, 5; svasve £>anaseij:>s ni sind Iva ak leik
ain Mc. 10, 8. = 9) Es steht bei visan nock
nicht, wie spiitcr, das Pron. ila a'ls Vorliiufer
des eigentlicken Subjects od. wenn im Salz die
friihere Unsicherheit der Person aufgehoben ivird
Gr. 4,222.274: £>ammei kukjau, sa ist Mc. 14,
44; sa ist Mc. 6, 16. J. 9, 9. 37. 13, 26. E.
4, 10; hvas ist J. 9, 36. 13, 26; im 3. 13, 13;
ik im Mc. 14, 62. J. 6, 20. 8, 24. 28. 9, 10.
13, 19. 18, 5. 6. 8; Helias ist Mc. 6, 15; prau-
feles ist Mc. 6, 15; Icsus sa Nazoraius ist Mc.
10, 47; Iohannen praufetu visan L. 20, 6. =
10) Mit dem Pron. possess.: fieina ist M. 6, 13;
nist mein du giban Mc. 10, 40; izvara ist L. 6,
20; £>ein ist L. 16, 31; nist meina J. 7, 16;
nist mein J. 14, 24; mein ist J. 16, 15; J>einai
vesun J. 17, 6; fieinai sind J. 17, 9; fieina sind
J. 17, 10.= 11) Mit dem Genit. eines Subst :
a) Jemandem angehoren : Xristaus siju£> Mc. 9,
41; [size ist Mc. 10, 14; hvis ist sa manleika
Mc. 12, 16; vas Seimonis L. 5, 3 ; hvis ahmanc
sijuj) L. 9, 55; f>ize svaleikaize ist L. 18, 16;
£>izei ni sind lamba svesa J. 10, 12, ni sind un-
hulf>on habandins J. !0, 21; \>ls ni ist is R. 8,
9; J^izeei ist R. 9 , 4 ; im Pavlans K. 1 , 12;
fraujins ist K. 10, 26. 28; allaize izvara ist k. 2,
3; Xristaus visan /'. 10, 7; £>aiei sind Xristaus C
5, 24; £>ans £>aiei sind is t. 2, 19; J>ande jus
Xristaus G. 3, 29; — b) c. Gen. partit., st. Ine
Tivog, zu Etwds gehoren: \>i\ \>'nc is M. 26,
73; £>izei ist Mc. 14, 69; J>izei is Mc. 14, 70;
ni sind \>l& avistris J. 10, 16; ni sijiif) Iambe
meinaize J. 10, 26; vesunu]->J->an sumai fiiudo
J. 12, 20; £>is fairhvaus vesei|} J. 15, 19; \>u
£>ize siponje is J. 18, 17. 25; ni im ]Sis leikis
K. 12, 15. 16; auch J^izeei ist, tov eari T. 1,
19. I. 1, 15. 2, 17; — c) urn eine Eigenschaft
auszudriicken : hvazuh saei ist sunjns J. IS, 37;
f>o \>oel leikis sind, miton R. 8, 5; fooei ga-
vair£>jis sind, laistjaima , jah \>oe\ limreinais sind
in uns misso R. 14, 19; dagis visandans Th. 5,
8; vas jere tvalibe Mc. 5,42; vas sve jerc \>v\-
jeiigivc L. 3, 23. Gr. 4, 652. = 12) Mit dem
Dat., too fur im Griech. zmceilen der Genit. steht
L. 10, 29. J. 12, 31. Ik. 3, 2, st. hnben Gr.
4, 703. 962. 963: ni vas im barne L. 1, 7;
hvaf>ro imma Minus ist Mc. 12, 37: sa meno£>s
saihsta ist izai L. I, 36; ni vas im minis L. 2,
7; hva izvis launc ist L. 6, 32. 33. 34; tvai
dulgis skulans vesun dulgahaitjin sumamma L. 7,
41; dauhtar ainoho vas imma L. 8, 42; ainaba
mis ist L. 9, 38; ist £>us hauhi£>a J. 14, 10;
hvaiva sunus imma ist L. 20, 44; mi slaua ist
Jiizai manasedai J. 12, 31; ist biuhti izvis J. 18,
39; saurga mis ist mikila R. 9, 2; jabai an-
{>araim ni im apaustaulus, aif>p>au izvis im K. 9,
2 ; vas Jiaim unmabteigam sve unmahteigs K. 9,
22; allaim vas all A". 9, 23; usstass daujxtim nist
K. 15, 12. 13; ufjo mis ist du mcljan k. 9, I;
£>atci im jah izvis sama frauja ist E. 6, 9; nist
izvis brakja E. 6, 12; ni auk ist allaim galau-
beius ik.3,'2: an hvas ist mis nchvundja L. 10,
29; mel ist uns (iioct ilftas) j u us slepa urrei-
san R. 13, 11; mis ni sijai hvopan E. 6, 14;
auch fraujin f>aurfts Jr>is ist, o xvtuog ckvtov
•/Qtiav iyit, L. 19, 34; ni vaiht mis vulfiris ist,
ovdtv fioi dicttfigu G. 2, 6; es feklt das Verb,
im Grieck. und Goth.: hva uns jah f)us M. 8,
29. Mc. 1, 24. L. 4, 34; hva mis jah gtttf Mc.
5, 7. L. 8, 28; hva kara unsis M. 27, 4; ni
vaiht Jms jah f>amma garaihtin M. 27, 19; hvajsro
mis ^ata L. 1, 43; armahairtei is Jjaim ogandam
ina L. 1, 50; ni \aiht J^annu nu vargi£>os 'palm
R. 8, 1; hvo mis bolo A'. 15, 32; hvo dailo
garaihtein mif> ungaraihtein h. 6, 14; managa
mis trauains du izvis, managa mis hvoftuli faur
izvis k. 7, 4; aviliud gufia k. 9, 15; ansts izvis
jah gavair^i G. 1, 3. E. 1,2. th. 1, 2; Tei-
visiin.
443
■ fii.-iujmi.iii nnsls , arniaio , gavairjii T. I, 2. t. I,
2; Teilau mists jah gavairjii Tit. 1, 4; Jiaiinnri
vuljius 6. 1,5; inima villous A". 3, 21; gavairj >i
hrojirum A'. 6, 23; fiiiidana svcrijia jah vnljui.s
T. 1, 17. = 13) Das Priidicnl ist (lurch tin
Adverb, tjeijeben: niu saivala mail ist fodcinai
M. 6, 25; sva ist J'iudangardi t; n J < s jVc. 4, 26;
anduemun ina , sve vas, in IKfpa Mc. 4, 36; ni
iva sijai in inis 3/r. 10, 43; livaiva sijai Jiala
A. 1, 34; svare jah so galatibcins izvara ist K.
15, 17 i svare Jinn jas-so men-ins un.sara K. 15,
14; unvili izc svikuuj) Vairjiiji allaim , svasve
jah jainaize vas t. 3, 9; fVaife ist sunjaba Th.
2, 13; f>atci goji ist' inanii sva visan K. 7, 26;
ni vulva ralmiila visan sik galciko gujia Ph. 2,
6; livaiva vcihaba jali garaihlaba - izvis vesum Th.
2, 10. = 14) Mit einer Prii/ios. im Priidicat:
a) bi: a) c. Itat. , y.c.TU Ti: Jiai bi lcika visan-
dans It. 8, 5 ; bi ufkunjija sunjos, soi bi gagudein
ist Tit. 1, 1; ei ni svasve bi naujviu Jiin{> Jiein
sijai Phil. 14; rJ) c. Ace, y.aru Ti: sei ist bi
aivaggeli vidians T. I, 11; bva bi mik ist oil.
jialci bi mik ist, rce y.c.r ffli E. 6, 21. C. 4,
7: oil. moi ril'og: bva lii u<rk ist. tci mol fjlllZv
E. 6, 22; bva bi izvis ist, Tc< I7.W, i'liwv Ph.
2, 28. C. 4, 8; oil. mat Tire: bva bi mik ist,
tu ttio'i fiii Ph. 2, 23; — /') (In c. /)«<.: ist
du botai, {'/if i'/.i,(iit (i. •">. J; vesun mis du ga-
Jirafstoiuai, i yt trrftijtJtiv tioi Attn tjyogia C. 4, II ;
nist (In ilaujian, ovy. fart nod$ duvctrov J. 11,
4; oil. si. ;/l.' ti: sijaina Jyft Iva du lcika s.imiii
Mr. 10, 7; J^ala bva isl .hi sva mnnagaim J. 6,
!). Sk. 49, 9; malrts fraujlns vas du bailjan ins
L. 5, 17; sei vas du libainni A'. 7, 10; visau du
dauj.au A\ 7, 10; du bandvai sind A.'. 14, 22;
siju]) du gasviltan /". 7, 3; brusls is ufarassau
du izvis sind k. 7, 15; ei sijainia vcis du hazei-
nai feam is E. 1, 12; isl du riuroin C. 2, 22;
und mit Weglastttng des Verb.: sa raihtis \ilja
- du naseiuai /'. 10, 1; siaci vcis du J iudoni,
iji eis du biniaila (7.2,9; ni vaiht du u$\aiir[>ai
T. 4, 4; — r.) inu c. Ace. : inu idrciga kind
auk gibos jab lajions gufjs II. II, 29; vesuji
inul. Xrislau E. 2, 12. = 15) Dot Priidii.al
ist (lurch eincn volfsliimliijen oil. clliptuchen
Salt ausgedrlicht : a) in oral, reel.: rijaijjjsau
vaurd iivar. ja ja, ne ne M. 5, 37; ganimij), hva
sijai. armabaitijia viljau jah ni huiisl M. 9, 13;
ci ni sijai at mis Jala ja ja jab J ..it n ne ne k.
1, 18; fruuiisla all.iizo anabusns. hausci Israel
Mc. 12, 29; — />) durck eine Helatirjmrtikcl
verbitiiilvn: bva isl, Jjalei - maljiji Mc. 2, l(i;
hvaii lagi; tnel ist, ei Jaata varji imm) Mc. 9,
21; auflo ni vas vilja , ei nu qenM K. 1'i, 12;
Jiai vijira vig sind, Jiarei saiada Jiata vanrd Mc.
4, 15; sind sve aggiljus Mc. 12, 25; i{> viljau
allans mans visan sve mik silban K. 7, 7: go{>
ist im, jabai sind svo ik A'. 7, 8; ni sijaiji svasvi'
Jiai liulans M. G, 5; ni im svasve Jiai anjar.ii
mans E. 18, 11; jabai vesi rajijo siinive Israelis
svasve mabiia marcins K. 9, 27.= 16) C. Subtl.
od. Adj. zur Zcitbrstiinminif/ : at and.-mahlja vi-
sandin Mc. 11, 11; ni auk vas mil smakkanc
Mc. 11, 13; vas bvcila Jiridjo Mc. 15, 25; vas
pnra>kai\c Mc. 15, 42; mcl iiicin ni nauli ist J.
7, 6; nute dags ist J. 9 . 4; vas sabbato J.
9, 14; vinl rus vas J. 10, 22; vasuh Jsan nahls
J. 13, 30; kald vas J. 18, IS; vas niaurgins
J. 18, 28. = IS) Mien: ik im J 8, 58; vas
E. 2, 25. 36. 16, 1. 19. 20. IS, 2. 3. J. 11,1.
{fytmo) E. 1, 5; vesun Mc. 12, 20. A. 4, 25.
27. 20, 29. AW/. 5, 15. = 18) rorhanden M*r,
da sein, exist iren , cs f/ibt: J>ala hati haijijos
biinma daga visando M. 0, 30; Jjaiei (|i{iand us-
stass ni visan Mc. 12, 18. L. 20, 27; nist gab
datofraize nk (jivaizc Me. 12, 27. E. 20, 3S;
niaizci Jiaim anjjara anabusns nist Mc. 12, 31;
ains ist jab nist anjar alja iinnia Mc. 12, 32;
mo ni tas svalcika Cram anaitodeinai gatkaftais
Mc. 13, 19; vas manage! motarje mik Ma jah an-
Jiaraizc E. 5, 29; ni auk ist bagms gods A. »>,
43; maizn ainshun nisi A. 7, 28; nanh s'.als i>l
444
visan.
L 14 22; birodeins mikila vas in managein J.
7 12; vasuli ban hulundi J. II, 38; faurbizei
sa fairhvus vesi J. 17, 5; ni auk ist gaskaideins
ludaians jah Krckis ft. 10, 12; nist valdufni alja
fram guba ft. 13, 1; bo visandona A'. 13, 1;
usslass daubaim nist K. 15, 12. 13; ufarassus
ist bulaine k. 1 , 5 ; ei ufarassus sijai mahlais
»ubs k. 4, 7; nist Iudaius etc. 6?. 3, 28; jabai
hvo gabrafsteino etc. Ph. 2, 1; jabai hvo go-
deino etc. Ph. 4, 9; at ni visandein aljai vaililai
Sk. 49, 1~- =* 19") t-tivuv, bleiben: £>izeei £>ai
managislans sind und hila K. 15, 6; jabai sinil
sve ik K. 7, 8; ei akran izvar du aiva sijai J.
15 16; balei Xrislus sijai du aiva J. 12, 34;
ei sijai mif> izis du aiva J. 14, 16; niba ist ana
veinatriva J. 15, 4; saei in mis ist J. 14, 10; niba
in mis sijub J. 15,4; jabai sijub in mis, jah vaurda
ineina in izvis sind J. 15, 7; s\\\\\> in friajnai
meinai J. 15, 10; ei fahebs meina in izvis si-
jai J. 15, 11; in Jaizai sijai K. 7, 20.= 20) be-
deuten, heitsen: bat -isl JtJc. 7, 2. ft. 7, 18. 9,
8. 10, 6. 7. 8. Phil. 12; balei ist M. 27, 46.
Mc. 3, 17. 5, 41. 7, 11. 34. 15, 10. 22. 34;
balei nist anp>ar, was nichls anders heissl G. 1,
7; hva ist balei (r« on) maljijj Mc. 2, 16; liva nu
ist K. 14, 26; liva ist niba Jiatei £.4, 9; hva auk
Ph.i, 18. = 21) Mit liva od. vaihts, Etwas gel-
len, sein: hva sijaina od. hva sijai K. 10, 19; visan
hva G. 2, 6.6, 3; so haulicins meina ni vaihts ist
J. 8, 54; bata bimait ni vaihts ist jah joata faurafilli
ni vaihts ist A. 7, 19; ni balei bo galiugaguda vaihts
sijaina A. 10, 20; ni vaihts im A. 13, 2; jabai
ni vaihtsim k. 12, tij ib jabai b ugkeib hvas hva
visan, ni vaihl visands G. 6, 3; nih bimait vaiht ist
G. 6, 15. = 22) gcschehen, ni sijai, (it) yivoiro
Lb. ad ft. 7, 7. 13; od. nis- sijai A. 20, 16.
ft. 9, 15. 11, 1. 11. G. 2, 17. Gr. 4, 74. =
23) sein, sich befinden; a) mit Adverb.: a) al-
jar: aljar visands, ctniLv k. 10, 1; aljar visan-
dans, (Wro*F*S k. 10, 11; — ft) fairra: vasuli
£>an fairra im bairda sveinc managaize haldana M.
8, 30; ni fairra is {uudangardjai gu£>s Mr. 12.
34; ni fairra visandiu iinnia bameu garda A 7,
6; nauhbannb fairra imma visandin A. 14, 32,
naulijiannh ban fairra visandan gasahv ina L. 15,
20; in land fairra visando A. 15, 13; jus juiei
sinile vesub fairra K. 2, 13; izvis juzei fairra
A. 2, 17; — y) faura: du ])aim, {joei faura sind.
niik uf[>anjaiids Ph. 3, 14,- — $) her: niu sind
svistrjus is her at unsis Mc. 6, 3; god ist unsis
her visan Mc. 9, 5. A. 9, 33; sai her Xrislus,
sai jainar Mc. 13, 21; nist her Mc. 10, 6; ist
inagula ains her J. 6, 9. Sk. 49, 4; ib veseis
od. veiseis her J. II, 21. 32; J>alci her ist C.
4, 9; — t) hvar: bvar sind salibvoi Mc. 14,
14; hvar ist galaubeins izvara A. 8, 25; ib Jjai
niun hvar A. 17, 17; hvar, frauja A. 17, 37;
hvar ist jains J. 7, 1 1 ; hvar isl sa atla bcins J.
8, 19; hvar ist sa J. 9, 12; hvar handugs, li\ai
bokareis, hvar sokareis f>is aivis A'. 1, 20; hvar
hliuma, hvar dauns A. 12, 17; hvar leik A'. 12,
19; hvar ist gazds {icins , dauf>ti '.' hvar ist sigis
beni:' A. 15, 55; — £) hvabro: hvabro Jiamnia
Jala Mc. 0, 2; hva]>ro imma sunns ist Mc. 12, 37;
hvabro mis Jiala A. I, 43; andliofun, ei ni visse-
dtina livajjro imma sunns ist A 20, 7; baoa kunnn
hvabro ist J. 7,27; nivait manna, hvabro isl J. 7,
27; viluj), hvabro im J. 7, 28; bana ni kunnum,
bvaj)ro ist J.' 9,29; balei jus ni vitub, hvabro
ist J. 9, 30; hvabro is bu J. 19, 9; — tj) pup*:
|>oei iupa sind, sokeij) C. 3 , 1; baimei iuna
sind, fraJ3Jai[j C. 3, 2; — i9) jainar: jainar ist
J. 12, 9; nist jainar J. 6, 24; jabai sijai jainar
A. 10, 6; vas jainar M. 27, 01. Mc. 3, 2. 5,
11. A. 6, 6. 8, 32. J 6, 22; ni vas jainar
J. II, 15; vesun jainar M. 27, 55. L. 2, 6. J
3, 23. Sk. 41, 1; — i) neliva; nehva ist asans
Mc. 13, 28; kunncib, Jxtlei nehva sijai jMc. 13,
29; bi Jiatei nehva Iairusalem vas L. 19, 11-
vasuh J>an nehva pasxa od. dul]>s Iudaie J. 6, 4
7, 2; vasuh ban Bebania nehva lairusaulymini
J. 11, 18; nehva {^us Jiala vaurd ist ft. 10, 8;
MSiill.
44.-,
hauj.i nehva i:.i P/t. 4, 5 ; neliva andja vas Sk.
41. li; | aim itei nebva /v 2, 17; on ncbvis ist
nascins unnara [ian ban galaubidedum II. 13, II;
«/(</ st. .•; •; i^;iv: lii|ic neliva vas I .«i rtis;i Ifin ilfc.
II, 1; bi|>eh ban neliva vas daura L. 7, 12;
mi[>|>anci nehva vas is laircikon L. 18, 35; bl£e
neliva vas {>au imiiia L. 18, 40; bibc nehva
vas llcjisfagcin L. 19, 29; snMei nrhvn vas L.
19, 41; bibe ban is neliva vas jujian at iildal-
jin L. 19, 37; — v.) jiadci: duguutimi bai-
ran , jiadci haraaidedon ei is vcsi Mc. (i, 55 ;
gasaihvib miiui mans ussteigan, jiadci vas faui-
f)is J. 6, 62 ; — A) jiarei: andhulidedun hrot,
barei vas lesus Mc. 2,4; j>arei vas bata liarn
ligando Mc. 5, 40; f>arei leik, jaindre galisand
sik arans L. 17, 37; barei im ik J. 7, 34. 36.
17, 24; Jiarei vas Daveid J. 7, 42; jiarei vas
lesus J. 11, 32; jiarei vas J. 11, 41; jia-
rei vas loliannes frumist daupjands J. 10, 40;
barei vas Lazarus 7. 12, 1; jiarei vas aurligards
J. 18, 1; jiarei Xrislus C 3, 1; jiarei nist Krcks
jab ludaius C. 3, 11; — ft) jiaruh : barei auk
ist huzd izvar, barub ist jab bairto izvar M. 6,
21; barei im ik, jiarub sa andliahts meins visan
liabaiJ-> J. 12, 26; oi, jiarei im ik , baruh sijufi
jab jus J. 14, 3; jiarei abma fraujins, jiarub
frcibals ist k. 3, 17; — J') jiabro : ib mi jiiu-
dangardi meina nist bafiro J. 18, 36; — |)ufaro:
ufaro visandan Sk. 43, 22; — o) uta: uta ana
aujijaim stadim vas Mc. 1, 45; gaggaiji gafehaba
du f-iaim, baiei uta sind Th. 4, 12; — n) utajiro :
ni vaibts ist utabro mans Mc. 7, 15. — b) mit
Priipos., a) afar: islumin daga, saci ist afar pa-
laskaivein M. 27, 62; - (3) ana: uta ana auji-
jaim stailim vas Mc. 1, 45; ana stajia vas Mc.
4, 1 ; vas is ana nolin ana vaggarja slepands Mc.
4, 38; vesnn ana viga Mc. 10, 32; vas ana aubi-
dom L. 1, 80; abma vcihs vas ana imroa L. 2,
25; ansls guj;s vas ana imma L. 2, 40; vas ana
akra L. 15, 25; saei sijai ana brota L. 17, 31;
Vis ana jiauuna slada J. 6, 10; ni naubjianub
vas abma sa vciba ana im J. 7, 39. i;a\air|>i ana
im G. 6, 13; I>aim [>oei ana airbai sind C 3,
2; jians baiei sind ana airbai ('. 3, 5; — ;•)
and: bJiei liazeins in aivaggeljons and alios aik-
klisjons k. (S, 18; — ')) at: niu sind svistrjus
is ber at unsis Mc. 6, 3; und bva at ixvis sijau
Mc. 9, 19; vas at izvis Mc. 14, 49; und hva
sian at i/.vi.s L. 9, 41; at [>us sind J. 17, 7; ei
nnagands sijai at izvis A. 16, 10; ei ni sijai at
mis j>ala ja ja k. I, 17; visands at iivis k. II.
8", viljabaljici nist at imma K. ti, 'I ; nist vilja-
bal|)ci at gujia 6*. 3, 25; ban vrsum at izvis Th. 3.
4. th. 3, 10; — t) faur: saci nist vihra iivis, faur
izvis ist Mc. 9, 40. L. 9, 50; — £) faura : vas
fa ura marcin Mc. 5, 21; is ist faura allaim (
1, 17; Jiaiei veisun faura mis A'e/i. 5, 15; —
>l) fram: saci ist fram attin J. 6, 46; framuli
g«['a sijai J. 7, 17; ni J^atci fram Mosc sijai,
ak us attam J. 7, 22; fram imma im J. 7, 29:
sa manna nist fram gu[ >a J. 9, 16 ; nib vesi sa
fram gufia J. 9, 33; nist valdufni alja fram gu{5.i
li. 13, 1; ibai invindiha fram guba R. 9, 14;
aatta izvis jab gavairbi fram gu]>a k. 1, 2; —
&) bindar: nisi bindar uns L. 9, 13; saci
ini{) [his bindar laurdanau J. 3, 28; — /) in:
und Jnatei is in viga nii[> imma M. 5, 25; ei
sijai in fulhsnja M. 6, 4; saci in himinam ist M
10, 32. 33; in gardim [>iudane sind M. 11, 8;
in [laimci vas M. 27, 66. Mc. 15, 40; vas in
Jiizai au[)iilai Mc. 1, 13; vas in bizai synagogen
ize manna Mc. I, 23: in (tig) garda ist Mc. 2,
1; sve vas in skipa Mc. 4, 36; in aurabjom jab
in fairgunjam vas hropjahds Mc. 5, 5; visandei in
runa blobis Mc. 5, 25. L. 8, 43; ban vas inGalei-
laia Mc. 15, 41; visandin 1'aitrau in robsnai dalaba
Mc. 14, 66; ni ainsliun ist in kunja bcinamma/>. 1.
01 ; sci in fragiftim vas imma qeins L. 2, 5: vfsun
in [lauima samin landa bairbvakandans L. 2, 8; vas
manna in lairusalcm L. 2, 25 ; in gasinbjani ina
visan L. 2, 44: [latci in baim altins inciuis
skulda visan L. 2, 49; vesun in Israela L. 4.
56 b
446
visan.
25. 27 ; in valdufnja vas vaordis L. 4 , 32 ; in
bizai synagogein vas manna L. 4, 33 j boei ve-
sun in anbaramma skipa L. 5, 7; mibbanei vas
is in ainai baurgc L. 5, 12; J >ai in vasljom vul-
bagaim jali fodeinai visandans in biudangardjom
sind L. 7, 25; her in aubjamma stada sium L.
9, 12; baim baiei sind in (lie) garda meinamma
L. 9, 61; visands in balveinim L. 16, 23; biu-
dangardi gubs in izvis ist L. 17, 21; staua vas
sums in siimai baurg L. 18, 2; vasubban jah
viduvo in Jiizai baurg jainai L. 18, 3; gavairbi
in himinam L. 19, 38; birodeins mikila vas in
managein ./. 7, 12 ; invindiba in iiimia nist J. 7,
18; nist sunja in imma J. 8,44; ban in bamma
fairhvau im J. 9, 5; in j)amma sildaleik ist J.
9, 30; baiei in mis atta jah ik in imma J. 10,
38. 14, 11; salida, in bammei vas stada J. 11,
6; liuliad nist in imma J. If, 10; vas nauhbanuh
in {lamina stada J. 11, 30; bai visandans mib
izai in garda J. ll, 31; nauli leitil mel liuhab
in izvis ist J. 12, 35 ; in garda altins meinis sa-
libvos managos sind , abban niba veseina J.
14, 2; bate! ik in attin jah atta in mis ist J.
14, 10; atta, saei in mis ist J. 14, 10; in
iivis ist J. 14, 17; bate! ik in attin meinamma
jah jus in mis jah ik in izvis J. 14, 20; ni
banaseibs im in bamma fairhvau , ib pa'i in
bamma fairhvau sind J. 17, 11; ban vas mib
im in Jjanima fairhvau J. 17, 12; ei fria£>va in
im siiai jah ik in im J. 17, 26; J>an vesum in
leika R. 7, 5; bamma visandin in libum meinaim
R. 7, 23; in leika visandans R. 8, 8; jus ni
tijub in leika ak in ahmin R. 8, 9; jabai auk
Xristus in izvis R. 8, 10; sei ist in taihsvon
gu£>s R. 8, 34; allaim visandam in izvis R. 12,
3; mis in (lie) minnistin ist K. 4, 3; bi sunjai
gujs in izvis ist K. 14, 25; nauh sijub in fra-
vaurhtim izvaraim K. 15, 17; bizai visandein in
Kaurinbon /-. 1, 1 ; jiaim visandam in allai Akaijai
A. I, 1; visandans in bizai hleibrai k. 5, 4;
in hairtam unsaraim sijujj du gasviltan k. 7, 3 ;
in gagreflai ist, nooxuxai k. 8, 12; ist sunja
Xristaus in mis k. 11, 10; in diupibai vas
mareins k. 11, 25; lesus Xristus in izvis ist
k. 13, 5; Seina fairguni ist in Arabia G. 4,
25; sijaidu in galaubeinai k. 13, 5; misso in
neiba visandans , aXfa]?,ovg (p&ovovvxie G. 5,
26; bairn visandam in Aifaison E. 1, 1; jus
biudos simle in leika vesujs E. 2, It; bis
visandins in im E. 4, 18; svasve ist sunja
in Iesu E. 4, 21 ; akran liuhadis ist in allai se-
lein E. 5, 9; im jah izvis sama frauja ist in
himinam E. 6, 9; in gubaskaunein visands Ph.
2, 6; bi garaihtein bizai sei in vitoda ist PA.
3, 6; unsara bauains in himinam ist Ph. 3, 20;
bizeei namna sind in hokum libainais Ph. 4, 3;
ik galaisida inik , in baimci im, ganohibs visan
Ph. 4, 11; du fians, baiei sind in Laudeikaia C.
4, 13; baim visandeim in ludaia Th. 2, 14; ni
sijub in riqiza Th. 5, 4; bizai visandein in
galaubeinai T. 1, 4; baim in ufarassau visandam
T. 2, 2; visan in bahainai T. 2, 12; inubbaim
sijais T. 4, 15; bizos, sei ist in bus, unliutons
galaubeinais i. 1, 5; anst gubs, sei ist in bus
1. 1, 6; baiei sind in Asiai t. 1, 15; ganist, sei
ist in Xristau Iesu t. 2, 10; in mikilamma garda
ni sind t. 2, 10; in leika visan Sk. 44, 10; at
hauja managamma visandin in bamma stada Sk.
49, 12; — k) mib: und bata hveilos bei m\\>
im ist brubfabs M. 9, 13; jah bu vast mib
lesua M. 26, 69; jah sa vas mib lesua M. 26,
71; vas mib diuzam Mc. 1, 13; und batei mib
im ist brubfabs Mc. 2, 19; baim mib sis vi-
sandam Mc. 2, 26. L. 6, 4; du visan mib sis
Mc. 3, 14; vesun mib imma Mc. 4, 36; ei mib
imma vesi Mc. 5, 18; jah bu mib lesua vast
Mc. 14, 67; baim mib imma visandam Mc. 16,
10; handus fraujins vas mib imma L. 1,66; unte
sa brujifads mib im ist L. 5, 34; baiei mrb
imma vesun L. 6, 3; ei vesi mib imma L. 8,
38; bu sinteino mib mis vast L. 15, 31; saei
vas mib j^us hindar Jaurdanau J. 3, 26. Sk. 43,
visan.
441
5; nanh leitila hvcila mi]> izvis im J. 7, 33;
saei saudida mik, mi[> izvis ist J. 8, 29; f>ai vi-
sandans nii|> imma J. 9, 40; ]>ai *visandans mi[>
izai J. tl, 31; sei vas mi{> imma J. 12, 17;
ii.iu li leitil mel inij > izvis im J. It, 33. svalaud
mclis mi{> izvis vas •/. 14, 9; fram fruma mi{>
mis siju{> J. 15, 27; mi[> izvis vas J. 16, 4;
atta mi]> mis isl J. 16, 32; f>an vas mij) im in
[lanima fairlivau J. 17, 12; ci, J>arei im ik, jah
f>ai sijaina mi{) mis J. 17, 24; mi{» Xristau visan
Ph. 1,23; guf> gavairf>eis sijai mi[i izvis Ph. 4,
9 ; l.ukas ist mi] > mis ains I. 4, II; mi] > alimin
izvaramma sc. sijai It. 16, 24. K. 16, 23. 24.
k. 13, 13. G 6, 18. £. 6, 24. C. 4, 19. 191.
4, 28. </«. 3, 16. 18; — X) wf: ni visands silba
uf vitoda, ak uf anslai K. 9, 20; uf milhmin vc-
sun K. 10, 1 ; uf raginjam ist C 4, 2; jus uf
viloda viljandans visan 6.4, 21; ni sijuf) uf vi-
toda G. 5, 18; sva managai svc sijaina uf jukuz-
jai 7'. 6, 1; — ft) ufar: nist siponeis ufar laisari
scinana od. laisarja L. 6, 40. M. 10, 24; f>aim
ufar mikil visandam apaustaulum k. 11, 5; ufar
filu ist, 7iiQioatvtv k. 1, 5; ■ — v) ufaro:
hu sijais ufaro fimf baurgim L. 19, 19; ufaro
allaim ist J. 3, 30. 31. Sk. 43, 21. 22. 44,
|. . $) us: us f>ainma ubilin ist M. 5, 37;
daupeins loliannis uzuli himinam vas ]>au uzuli
mannam Mc. 11, 30. L. 20, 4; du{>e ei vas
us garda fadrcinais Daveidis L. 2, 4 ; ni f>a-
lei fram Mose sijai ak us attam J. 7, 22 ; ibai
jab f>u us Galeilaia is J. 7, 52. Sk. 52, 16;
jus us £>aim dalafiro sijuf) , if) ik us f>aim
iupajiro im. jus us {)amma fairhvau sijuf), if) ik
ni im us fiamma fairhvau J. 8, 23 ; jus us attin
diabulau sijuf> J. 8, 44; sa visands us guf>a J.
8, 47; us guf>a ni sijuf> J. 8, 47,- us Jwmnia
fairbvau ni sijuf> /. 15, 19; ni sind us juinma
fairhvau oil. ik us Jiamraa fairlivau ni im J. 17,
14. 16 ; if) us £>amina fairhvau vesi mcina £>iu-
dangardi J. 18, 36; us J>aimei Xristus R. 9, 4;
galaubcins us gahauseinai R. 10, 17; us imma
alia R. 11, 36; so vair{)ida nnsara us guf>a ist
k. 3, 5; nist us {>amma leika K. 12, 15. 16; so
gakunds ni us |>amma la|>ondin izvis isl G. 5,
8; sci us gu|>a ist garaihlei Ph. 3, 9; sari ■ -< t
us izvis ('. 4, 9 ; | 'aei sind us himaita (' 4, 1 I
]"ici ist us Laudeikaion C. 4, 17; us ]>aim sind,
jiaici sliupand I. 3, 6; ci J <in J » |i«-in sijai us
liislum Phil. 14; us air]>ai vas Sk. 44, 7; - —
o) vi|>ra: saei nist vij >ra izvis, faur izvis ist Mc.
9, 40. L. 9 , 50; vif>ra f>o svaleika nist vilo{>
6. 5, 23; J>ai vi]>ra vig sind Mc. 4, 15.
atvisan, Gr. 1, 851, da sein: xanaaTtjvai
Mc. 4, 29; inioirtvai, t. 4, 6; — c. Dal,
ftaodxiia&ai rivi, an Jemandem sein. ihm tnt-
kleben Gr. 4, 926: atist asans Mc. 4, 29; rael
a. t. 4, 6; mis a. ubil R. 7, 21.
fauravisan, Gr. 1 , 851, torhanden tern :
svasve fauraTst minis, xecd-dnto rj nQO&vuia k.
8, 11; fraujins laiscin svikun[>aba in allaim ala-
mannam fauravisan rabnidedun Sk. 51, 17.
fravisan, Gr. 1,851, c. Dot., Sctnavciv 77,
Ettcas verbrauchen, terschwenden : fravas al-
lamma L. 15, 13.
invisan, Gr. 1, S51, instare, da sein: in-
visandins sabbate dagis (tin Griech. diayivoftivov
oafific'aov, sabbalo clapso) Lb. ad Mc. 16, 1.
m i [) visan, Gr. 1, 851, c. Dat., avunaoa-
yiyvta&cci tivt , mil Jemandem sein , ihm bei-
slehen: in frumiston meinai sunjonai ni manna
mis miftvas /. 4, 16.
ufar visan, Gr. 1, 851, darSber sein, her-
vorragen; niQiaotvuv k. 3, 9; vmo^HV R. 13,
1. Ph. 4, 7: und filu mais ufarist aiulb.iliti ga-
railitoins us vul{>au k. 3, 9; fiatei u. all ahanc
Ph. 4, 7; valdufnjam ufarvisandam R. 13, 1.
\ists, /!, ffvote, Wesen, Natur: \m us vislai
usmaitans f>is vil]icins alcvabagmis R. 11, 24;
J>aim, J^oei v. ni sind gu£>a G. 4, 8; vesum v.
barna hatizis E. 2, 3; gadob v. Sk. 40, 14; in
[)izei v. manna vas Sk. 44, 5; us vaurdabai v.
448
visan — vit>ra.
rodjands Sk. 44, 7; at railitis mann us missa-
Ifikom vistim ussatiilamma Sk. 40, 16.
visan, fr. 2, bleiben, verweilen; [livuv, je-
doch auch diciuevtiv L. 1 , 22 ; emuevitv K.
16, 8. Ph. 1, 24; TiQogueveiv Mc. 8, 2; ivSt}-
uiiv k. 5, 6; — vintru visan, nctQctytiuetL,tiV,
iiberwintern K. 16, 6 ; vaila visan, tVffQcdvia&ai,
sich wohl befinden, sich vergniigen L. 15, 23.
(24). 32. 16, 19: visa in friabvai is J. 15, 10;
vait batei v. jah bairhvisa at allaim izvis Ph. 1,
25; vintru v. K. 16, 6; und visuh ban in Aifai-
son und paintekusten K. 16,8; in mis visib jah
ik in imma J. 6, 56; sah ban skalks ni v. in
^arda du aiva J. 8, 35; is mib izvis v. J. 14,
17; saei v. in mis, jah ik in imma J. 15, 5;
niba saei v. in mis J. 15, 6; v. unandhulib k.
3, 14; usvaurhts is v. du aiva k. 9, 9; jains
triegvs v. t. 2, 13; bu framvairbis visais , in
baimei galaisides buk t. 3, 14; in riqiza ni visai
J 12, 46; ei bi gavaleinai muns gubs v. R. 9,
11; in bamma garda visaib matjandans L. 10, 7;
v. in mis jah ik in izvis J. 15, 4; v. in friabvai
ineinai J. 15, 9; vas dumbs L. 1, 22; mib mis
vesun, Tiooguevovai uoi Mc. 8, 2; aibbau eis
veseina und hina dag M. 11, 23; visam vaila L.
15 23. Gr. 4, 82; in garda bcinamma skal ik visan
h. 19, 5 ; v. unliugaidai K. 7, 1 1. Gr. 4, 86 ; du
v. in leika Ph. 1, 24; dugunmin v. (sc. vaila) L.
15, 24: vaila v. jah faginon skuld vas L. 15, 32;
visands in Galcilaia J. 7, 9 ; at izvis v. J. 14,
25; vaila v. daga hvammeh bairhtaba L. (6, 19;
mat bana visandan du liliainai aiveinon J. 6,27;
visandans in bamma leika /•. 5, 6; bata visando
in vulbau k. 3, 11; vaurd is ni habaif] visando
in izvis J. 5, 38. Sk. 48, 15.
bivisan, fr. 2, lixpoaivtod-ai, sich vergnii-
tjen: ei mi]} frijondam meinaim bivesjau Lb. ad
L. 15, 29.
"•avis an, fr. 2, fieviiti bleiben: in garda ni
■ avas L. 8, 27; managa vatna gavesun (Lb. :
valna managa vesun) Lb. ad J. 3, 23. Sk. 41, 1.
mib>ga vis an, fr. 2, <:. Dat., mit Jemandem
xnsammen verbleiben: hnaivam mif>gavisandans,
roig Tctsieivotg avvnTtayofxtvot. , bumilibus ad-
haerentes 11. 12, 16.
J>airhvisan, fr. 2, permanere; bleiben, ver-
bleiben; fievuv J. 9, 41; — abh&ngig at c.
Dat., Stauivtiv TtQog rivet G. 2, 5; avumnnc-
fitvuv nvi Ph. 1 , 25 ; — in c. Dat., TTQoguevav
riv'i T. 5, 5; imttiveiv nvi Ji. 11, 22. V. 1,
23. T. 4, 16: visa jah bairhvisa at allaim izvis
Ph. 1, 25; jabai bairhvisis in selein II. 11, 22;
cijsan fravaurhts izvara J)airhvisib J. 9, 41; \>.
in bidom nahtam jah dagam T. 5, 5; jabai fiairli-
visib in galaubcinai C. 1, 23; ei sunja aivaggel-
jons bairbvisai (ah Randgl. in cod. A zu ga-
standai) at izvis Lb. ad G. 2, 5 ; usdaudo bairh-
vis in bairn T. 4, 16.
balvavesei, /. , y.ctxi'a, Bosheit: in beista
balvaveseins Cast, ad K 5, 8.
vit, v. ik.
vijjon, c. Ace, -/.ivitv n, Eltcas schiitle/ii:
vibondans haubida seina Mc. 15, 29.
vi{>ra, c. Ace, contra, adversus; wider, gey en
Gf. 1, 635. Praepos. 191. Gr.3, 120. 258. 260. 4,
795. — l)vom Ilaume: tor, im Angesicht, gegen-
iiber; ajnoog n: alia so managei vi{)ra marein ana
staba vas Mc. 4, 1; aibis, |)anei svor v. Abra-
hama attan uusarana L. 1, 73; andvairbi v. and-
vairbi K. 13, 12; ei habaib (ut habeatis , quid
jactetis) v. Jjans lnopandans k. 5, 12; boei (sc.
usdaudein) faur izvis liabain v. izvis k. 7, 12;- —
b) nctQCt ti: bai v. vig sind Mc. 4, 15. L. 8,
12; — c) st. des blossen Dat.: ei sunjoma uns
v. izvis k. 12, 19; — d) 11a so baurgs usiddja v.
lesu (tig ovvdvTr/Oiv rut lrjoov) M. 8, 34. =
2) metaphorisch; a) in freundlichem Sinne, ge-
gen Jemanden, nnug rivet: vaurkjam [)iub v.
allans , Jiishun v. svesans galaubeinai G. (), 10;
jus fraujans bata tamo taujaib v. ins E. 6, 9;
usbeisneigai sijaij) v. allans Th. 5, 14: skal qair
rus visan v. allans t. 2, 24; — ug rivet : sin-
vi[>ru» — vcitvodjan.
44:»
trino l'iuj) laisljai{> mi]) izvis misso j.ilt v. ill.ni
Th. 5, 15 i — b) im fiindliilun: it) Tioog Tine:
ni andliof imma v. it i vcsun vaurdc J/. 27, 14; v.
bardubairtein izv.ira gMMiidt izvis (>o anabusn
Mc. 10,5; andbof Ic.sus v. ins qijiamls L. 4,4;
andbafjands v. pi lesus qa{) L. 6, 3; andliofun
v. ins >]i[iand;iii.s iSVf. 51, 19; v. an[>arana staua
liabands K. 6, 1; <i inageij) stnndau \. listius
1 1 1 i 1 1 1 1 1 { ' i 1 1 .s K. 6, 11; nist izvis brakja v. leik jali
bio]), ak v. rcikja jali valdufnja, v. ]>ans fairhvu
liabandans riqizis }>is, v. ]n ahmcinona unseleins
E. 6, 12; ni sijaip> baitrai v. \ios C. 3, 19;
|>aluh vesi v. J>ata gadob Sk. 38, 4 ; — ft) xaxa
XlVog: qain skaidan mannan v. atlan is jali daub-
tar v. aijjein iios jab bru£> v. svaibron izos M.
10, 35 ; saci nist v. izvis , faur izvis ist Mc. 9,
40. L. 9, 50; v. \>o svaleika nist vitojj G. 5,
23; jabai bva babai|> t. bvana Mc. 11, 25; all
banbi]>os usbafanaizos v. kunji gu]is k. 10, 5;
ni auk magum bva v. sunja, ak faur sunja k. 13,
8; leik gairneijj v. ahinan , i\> abma v. leik G.
5, 17; jabai h'vas v. bvana babai fairina C. 3,
13; — y) li'gxiva: fravaurkjandans v. brojiruns
K. 8, 12;- — ■ d) tni rtvce: jabai J^iudangardi oil.
gards v. sik gadailjada Mc. 3, 24. 25 ; — t) it.
des blossen Dat. : gaggands stigqan t. anjiarana
{liudan du vigana L. 14, 31 ; meina andahafts v.
£>ans mik ussokjandans K. 9, 3.
In Zusammensctzungcn erscheint es Gr. 2, 795.
902. — 1) mit Verb.: vipragaggan , vijjraga-
motjan; — 2) mit Adj.: vi£>ravair£>s.
v i [> r u s , wi., auvog, (Widder), Lamm Gf. 1 , 779.
Gr. 3, 326: sa ist vi^rus gu£>s J. 1,29. Sk. 37,13.
vizon, leben: vizondei in azetjam, aTtctxat.wna,
angenehm lebend T. 5, 6.
andavizns, f, dyjuivtov, Vnterhalt, Sold
k. 11, 8; xQiia, Nothtlurft It. 12, 13. Ph. 4,
16: nimands andavizn du izvaramma andbablja k.
11,8; a. mis insandidcduj) Ph. 4, 16; andaviznim
vcihaize gamainjandans II. 12, 13.
v ailavizns, f. , victus, Woltlsein, gute
host: sva managai ganobjands ins vailavitnai Sk
49, 20.
gavizneigs, coll Milfreude : ga vizneigs im
vitoda, avvii<)ofiai rw voiiui It- 7, 22. Gr. 4, 749.
♦vleitan, fr. 4, blicken Gf. I, 1130. 2, 322.
Gr. 2, 14. 3, 401. /, 568.
aodavleizn, ft., noogunov, Angeticht: »pi-
vun ana andavleizn is M. 26, 67; draus ana a.
faura fotuin is L. 17, 16; driusands ana a. A'.
14, 25; svasve Moses lagida bulistr ana a. k. 3,
13; jabai bvas izvis in a. slabij) k. II, 20.
via i I on, spiihen, umhersc/taiieii : vlailoda tai-
hvan, ntoufilintxo tbtiv Mc. 5, 32. Gr. 4, 101.
vlits, m., Angeticht; TiQogmnov Mc. 14, 6o. k.
3, 7. G. 1, 22; oxjjig J. 11, 44; Ansehen, Gettalt;
fto(i(fi] I'h. 2, 7. Gr. 3, 495: vlits is auralja bi-
bundans J. II, 44; svaci ni mabtcdeina fairveitjan
du vlita Mosczis in vulfiaus vlitis is k. 3, 7; vat
unkunjis vlita aikklcsjom Iudaias G. 1, 22 ; soman
ana \ lit is Mc. 14, 65; v. skalkis nimands Ph. 2, 7.
vlizjan, c. Ace, vnwnux£,uv xiva, Jemaii-
dem in's Gcsichl schlagen, eine lieule schlagen :
leik mein vlizja K. 9, 27.
vods, wiithend, toll, besessen Gf. 1, 766. Gr.
2, 10; Saifiovi^ouevog Mc. 5, 15. 16; — mit
visan, dauioviZia&ai Mc. 5, 18 : saei vas vods,
6 dcauovia&tig Mc. 5, 18. = f>ana vodan Mc.
5, 15; bvaiva varfi bi f>ana v. Mc. 5, 16.
♦vods, »»., - ganger ? Gr. 2, 10. 578.
veil vods, m., aclorvg, Zeuge, qui Testatum
it: ik veitvod gujj anahaita ana meinai saivalai
/•. 1 , 23 : Jiaurbum veitvodc M. 26 , 65 ; bva
panamais jaiirlnun veis v. Mc. 14,63; ana mun-
jia tvaddje v. jab Jwije gastandai all vaurdc k.
13, 1 ; bi andvairfjja tvaddje ai]>jiau |irije v. T.
5, 19; in andvairjija managaize v. T. 6, 12.
gal iugav eit vods, m. Gr. 1, 610, yjn<S6-
[xctQXVQ, falscher Zeuge : ni sijais galiugaveitvods,
fiij U'tvdouctnxvQ^oijg Mc. 10, 19. L. IS, 20;
biJ^-J.an gitanda galiugaveitvods guj's K. 15, 15.
v e i t v o d j a n , zeugen, Zevgniss ablegen, be-
57 B
450
init>veitvo(ljan — vokrs.
xeugen; /uaprvnfo&ai G. 5 , 3. E. 4, 17;
Stctfiaorvpio&ai Th. 4, 6; sonst fiaoxvQtlv,
— auch veitvodjan in andvairfja c. Gen., Sia-
fiaprvpto&ai eviuniov rivog, vor Jemandem be-
leugen T. 5, 21. t. 2, 14; — galiug veitvod-
jan ana c. Ace, xptvSo^aQrvQttv xard twos,
falsch Zeugniss ablegen wider Jemanden Lb.
ad Mc. 14, 56. 57; — abhdngig der Ace. Mc.
14, 56. 57. Sk. 44, 13; — der Dat. L. 4, 22.
J. 18, 37. ft. 10, 2. G. 4, 15. 5, 3. C. 4, 13.
SkA3, 6. 44, 6. 47, 16; — ana c. Ace, xctra-
fiaprvpetv rivog M. 27, 13. Mc. 14, 60. 15,
4; — bi c. Dat. , xard rivog K. 15, 15; —
bi c. Ace. , ntpi rivog J. 7, 7. 8, 13. 14.
18. 10, 25. 15, 26. 18, 23. Sk. 47, 14. 48,
5; — in c. Dat, ev rivi E. 4, 17; — ei,
or i E. 4, 17; 'iva T. 5, 21; — fatei, 'on J.
7, 7. ft. 10, 2. K. 15, 15. G. 4, 15. 5, 3.
C. 4, 13. Sk. 47, 14; — du c. Inf., eig ro
c. Inf. Th. 2, 12: ik veitvodja bi ins, f>a-
tei vaurstva ize ubila sind J. 7, 7; jabai ik
v. bi mik silban J. 8, 14; saei t. bi mik sil-
ban J. 8, 18; v. im, falei baband ft. 10, 2; bi
mahtai v. A. 8, 3; v. izvis , fatei atgebeif) mis
G. 4, 15; v. Iivanimch manne bimaitanaize, jbatei
skula ist G. 5, 3 ; v. in fraujin, ei £>anasei]ps ni
gaggaif E. 4, 17; v. imma, £>atei habaif C. 4,
13; v. in andvairfja gufs t. 4, 1; v. in and-
vairfja guf s , ci f>ata fastais T. 5, 21 ; £>n bi
£>uk silban veitvodeis J. 8, 13; veitvodeif) bi
mik, saei sandida mik atta J. 8, 18; sa v. bi mik J.
15, 26; fata v. S*. 44, 13; sah v. bi mik Sk. 48,
5; jus veitvodeif) J. 15,27; hvan filu ana £>uk veit-
vodjand M. 27, 13. Mc. 15, 4 ; bva f ai ana f uk
v. Mc. 14, 60; f o v. bi mik J. 10,25; v. bi mik,
fatei atta mik sandida Sfc. 47, 14; ei veitvod-
jau sunjai J. 18, 37; jbammei fu veitvodides
■SA-. 43, 6; veitvolida J. 13, 21; v. fan so ma-
nagei J. 12, 17; veitvodidedum 77j. 4, 6; v. bi
gufa, fatei urraisida Xristu K. 15, 15; veit-
vodidedun imma L. 4,22; galiug v. ana ina Mc.
14, 56. 57; veitvodei bi fata ubil J. 18, 23;
veitvodjands in andvairf ja fraujins t. 2, 14 ; "a-
railitein v. Sk. 44, 6; manniskaim vaurdam v.
Sk. 47, 16; fis veitvodjandins fata godo anda-
liait T. 6, 13; veitvodjandans du gaggan izvis
vairfaba gufs 7V*. 2, 12.
mi J> veitvodjan, c. Z)o<. , av/.i[iaprvpHv
nvi, mit Jemandem zeugen: mifveitvodjandein
mis mif vissein meinai ft. 9, 1.
veitvodeins, f, das Zeugen: missaleiks jah
in missaleikaim melam attins bi ina varf veitvo-
deins Sk. 48, 7.
veitvodei, f, Zeugniss; fiaprvpia Tit. 1,
13; sonst (laprvpiov Lb. ad Mc. 7, 22: hvoftuli
unsara so ist veitvodei mifvisseins unsaraizos k.
1, 12; galaubida ist v. unsara th. 1, 10; so ist
v. sunjeina Tit. 1, 13; attins fairh meina vaurstva
v. Sk. 47, 19; sa gibands sik silban veiUodcin
melam svesaim T. 2, 6.
veitvodi, n., Zeugniss: fairh managa veit-
vodja, vaurda guf s, Sid fioXAwv (jiaprvpiiov (so
st. [laorvniov?) Lb. ad t. 2, 2.
veitvodjavaurd, v. vaurd.
veitvodijba, f, Zeugniss ; (.iccprvpiov M. 8,
4. Mc. 1, 44. 6, 11. L. 5, 14. 9,5. t. 1, 8; sonst
/naorvoia: ni «va samaleika vas vcitvodifa he
Mc. 14, 59; so v. Jbeina nist sunjeina J. 8, 13;
sunja ist so v. meina J. 8, 14; tvaddje manne
v. sunja ist J. 8, 17; ni skamai fuk veitvodifos
fraujins unsaris t. 1, 8; da veitvodifai im M. 8,
4. Mc. 1, 44. 6, 11. L. 5, 14; du v. ana ins
//. 9, 5; sokidedun ana ina veitvodifa Mc. 14,
55; ik baba v. maizein famma Iohanne Sk. 47,
11; skal v. is goda haban fram faim uta T. 3, 7;
in vaurstvam godaim v. babandei, iv epyoig xa-
Koig f.iaoxvoovfuvi] T. 5, 10; od. ]bo veitvodida
is Mssm. ad Sk. 44, 13. Lb. ad J. 3, 32; sa-
maleikos f os veitvodif os ni vesun Mc. 14, 56.
vokrs, »«., roxog, Wucher Gf. 1, 680. Gr. 2,
11. 3, 510. Grr. 1157: mi£> vokra galausidedjan
£ ata L. 19, 23.
<o|pj.ui
vrekeL
451
vopjan, ftoav^ rufen Mc. 1, 3 L. 3, 4; stibnai
mikilai, tpuvjj utyuhj, mil Imiler Sliinnte Mc.
15,34; dii c. Dat. iu Jemandem rufen, thn an-
rufen L. 18, 7; — e Ace, r/m'fiv rivet, Je-
mmtden rufen; daneben du c. Dal., rivi , M
Jemandem L. 19, 15; us c. Ait., mc rtrog, 4fcl
einem Orte hermit J. 12, 17; — c. .dec. Jtf.
11, 16; od. c. Gen. L. 7, 32, rrnogrftuvtiv Tin,
Jemandem xurufen Gr. 4, C22. f»y. 1, 780:
qepun, patei Median vopeip sa M. 27, 47; I Ita-
lian v. Mc. 15, 35; v. I>uk Mc 10, 49; jus
vopeid mik J. 13, 13; hana vopiila Mc. 14, 68.
72; v. stibnai mikilai Mc. 15, 34; v. qipands
L. 8, 54; v. Marjan J. 11, 28; pan Laura v.
us hlaiva J. 12, 17; v. lesu J. 18, 33; vopide-
dun pana blindan Mc. 10, 49; bailiait vopjan du
sis pans skalkans It. 19, 15; vopjaudins in au] idai
Mc. 1,3. Li. 3, 4; pans vopjandans du sis L.
18, 7; barnani paim vopjandam an|>arans od. seina
misso M. 11, 16. Z. 7, 32.
a t r o p j a n , c. .dec. , Jemanden herbeirufen,
ttgogrftoviiv riva L. 6, 13; sontt yioviiv Ttvir.
atvopida pans tvalif Mc. 9, 35; a. siponjans sci-
nans L. 6, 13; atvopidedun pans fadrein is J.
9, 18; a. pana mannan J. 9, 24; atvopjan ina
Mc. 10, 49; atvopjands ina L. 16, 2.
tif vopjan, aufschreien : ufvopida, trfwvti L.
8, 8; uvifiorioi L. 9, 38; u. stibnai mikilai,
avtffuvriat cpiovfi fityah\ L. 1, 42; und ubuh-
vopida, xal iftoijOt L. 18, 37.
vof>is, siits, angene/tm Gr. 3, 786: Xristaus
dauns sijum vopi gupa, Xotarov tvwdia (H'ohl-
geruch) itjfiiv no xrtui Lb. ad /•. 2, 15. Gr. 4,
469; du daunai vopjai, tig co/ut'iv iviudiagE. 5,2.
vraiqs, axoXiog, schriig , Jcrumm. = vairpip
pata vraiqo du raibtamma L. 3, 5.
v rat on, wandeln, reisen Gr. 4, 808: pisbvaduh
pe ik vrato, ov ictv noQiviouai K. 16, 6; ei
jah is vratoda and baurgs jah haimos, xctl avrog
Siu§tvi y.aTa. nohv xal xo'jiiijv L.S, 1; vrato-
dedun in lairusalrm at dui(> patka, tnoQivovxo tig
Lonriiii'/.t^t rij iufiTi, rov nuciya L. 2, 41.
vrato d us, m., cdotnonin, Reite Gr.3, 525.
vratoiluin /'. II, 26.
*vriggan, />. 1, drehen, ringen.
vruggo, f. , Ticiyig, Schlinye: usskavjaindau
us unlitilpins vruggon (. 2, 26.
vrikan, fr. 2, c. Ace. , Huoxttv rtvi't, Jeman-
den terfolgcn, Raclte iiben an Jemandem (if.
1, 1130. Gr. 2, 27. 4, 619. Grr. 1160: jabii
mik vrckun, jah izvis vrikand J. 15, 20} dupe
ei vrak aikklcsjon gups K. 15, 9; saci vrak uns
simlc G- 1, 23; svasve sa bi Icika gahaurana v.
pana bi aiiiuin G. 4, 29; piupjaip pans vrikan-
dans izvis M. 5, 44. Ii. 12, 14; duhvc paua-
mais vrikada G. 5, 11; vrikaoai k. 4, 9.
fra vrikan, fr. 2, c. Ace, ixdtwxuv rtvd,
Jemanden rerfo/gen: uns fravrckun J'h. 2, 15.
g a v r i k a n , fr. 2, c. Ace, Jemanden riichen,
ixfiixiiv rivee R. 12, 19; noitlv t>)v ixSixr)aiv
Tivog L. 18, 7. 8. Gr. 4, 619: gavrikip ins L.
18, 8; niu gavrikai pans gavalidans seinans L.
18, 7; ni izvis silbans gavrikandans R. 12, 19.
vraks, m. , Siwxnjg, Verfolger: ikei fanra
vas vajamerjands jah vrats jah ufbrikands T. 1, 13.
vrak a, f, Suoyfiog, Verfolgung; — vrakos
vinnan, duoxiaxTcu, Verfolgungen crdufden (. 3,
12. Gr. 3, 483: ei hveh vraka (cod. B : vrakja)
galgins Xristaus ni vinnaina IJ>. ad G. 6, 12;
mip vrakoni Mc. 10, 30; hvilcikos vrakos us-
{mlida t. 3, 11; v. viniiand t. 3, 12.
vrakja, f, dast.; — vrakja vinnan, Situ-
xioitui, Verfolgung erdulden G. 6, 12. Gr. 3,
501: vrakja R. 8, 35; bipe qimip agio aippau
v. Mc. 4, 17; ei hveh vrakja (cod. A: vraka)
galgins Xristaus ni vinnaina G. 6, 12; vrakjom
t. 3, 11; in allaim v. izvaraiin jah a_Jom, pozci
uspulaip th. 1, 4.
, vrakjan, c. Ace, Skoxuv tivh, Jemanden
verfolgen: bi aljana vrakjands aikklesjon Ph. 3,6.
vrekei, f, Suoyuog, Verfolgung: in vrekeim
452
vrisqan — vul£>ags.
•vrisqan, fr. 1, Frucht bringen Gr. 2, 278.
g a v r i s q a n , fr.i, TtXiOifootiv, Frucht brin-
gen: ni gavrisqand L. 8, 14.
vrits, w., xfQaicc, Strich, Punkt Gf. 1, 1130.
Gr, 2, 14. 3, 481: i£> azetizo 1st himin jah airjaa
hindarlei£>an [>au vitodis ainana vrit gadriusan L.
16, 17.
vrijjus, /"., ctyiXt], Heerde Gr. 3, 475: rann
so vri£>us jah afhvapnodedun L. 8, 33. Gr. 4,
193.
r rolis, f, ana od. bi c. Ace, xaT7jyoQia xaxa
rivog, Anklage wider Jemanden Gf 1, 1130.
2, 432. Gr. 3, 489. 4, 845. Grr. 855 : bi praiz-
byterein vroh ni andnimais T. 5, 19; bvo vrohe
bairijs ana J>ana niannan J. 18, 29.
vrohjan, c. Ace. , Jemanden beschuldigen,
anklagen, xaniyogsiv rivog Gr. 4, 844; — da-
neben du c. Dat., noog nvn, bei Jemandem J.
5, 45; od. diafidlliiv rivd xivi L. 16, 1: ist
saei vrohida izvis Moses Lb. ad J. 5, 45; vrohi-
dedun ina filu Mc. 15, 3; £>atei ik vrohidedjau
izvis du attin J. 5, 45; ei vrohidedeina ina Mc.
3,2; ei bigeteina til du vrohjan ina, 'iva tvpo)OV
xariiyogiav airov L. 6, 7; mi£>£>anei vrohifis
vas fram f>aim gudjam jah sinistam M. 27, 12.
fra vrohjan', verleumden: fravrohifis var£>
du i in ma, Jtf/?Ai)i9-j; «trw L. 16, 1.
v til an, fr. 2?, aufwallen, sieden; £tlv R. 12,
1 1 ; vof^tijv e'xuv t. 2, 17. Gr. /, 564 : vaurd ize
sve guns vulijs L6. ad I. 2, 17; ahmin vulan-
dans R, 12, 11.
vulfs, m., Avxoe, W/ 1 G/. 1, 848. Grr. 1158.
J?«ii. F. XXIV: sa vulfs fravilvif) Jjo J. 10, 12;
gasaihvijj vulf qimandan J. 10, 12; innaj^ro vul-
fos vilvandans M. 7, 15; sve lamba in midumai
vulfe L. 10, 3.
vulla, /., Wolle Gf. 1, 794. Gr. 3, 410. Grr.
115S: vullai raudai Sk. 42, 3.
vulla re is, »«., yvayivg, Tucliwalker: sva-
leikos. sve vullareis ana vairjaai ni mag gahveitjan
Mc. 9, 3.
vulf) us, iii. , So't-a, Herrlichkeit Gf. 1, 848
899. Gr. 2, 58: vul£us M. 6, 13. R. 9, 4. k.
3, 9. Ph. 3, 19; v. fraujins biskain ins £,. 2,9;
v. in hauhistjam L. 19, 38; v. in hauhistjam
guj^a L. 2, 14; immuh od. £>ammei v. da aivani
R. 11, 36. G. 1, 5; v. (cod. A: vulf>aus) Xri-
staus Lb. ad k. 8," 23 ; f>atei ist v. izvar E. 3,
13; imma v. in aikklesjon £.3, 21; jus auk
siup> v. unsar jah fahejas Th. 2,^0; guj>a sve-
ri|:>a jah v. in aldins aivc T. 1, 17; in vulfsaus
vlilis is k. 3, 7; in ufarassaus v. k. 3, 10; aivag-
geljons v. Xristaus k. 4, 4; v. gu£>s k. 4, 6;
bi ufarassau aiveinis v. k. 4, 17; du bazeinai v.
anstais seinaizos E. 1, 6; bi gabein v. anstais is
Ei. 1, 7; du bazeinai v. is E. i, 12. 14; atta
v. E. I, 17; gabei v. arbjis is E. 1, 18; bi
gabein v. seinis E. 3, 16; leika v. seinis Ph. 3,
21; bi mahtai v. is C. 1 , 1 1 ; gabein v. \nio»
runos C. 1/J<7; bi aivaggeli V. \>is audagins gu£>s
T. 1, 11; mikilduf> fraujins v. Sk 43, 19; od.
gabein vuljaus seinis R. 9, 23; in allamma vul-
|:>au seinamma M. 6, 29; in v. attins seinis Mc.
8, 38; in v. Jieinamma Mc. 10,37; mi]p mahtai
managai jah v. Mc. 13, 26 ; in v. seinamma L.
9, 26; in v. L. 9, 31. k. 3, 8. 11. C. 3, 4. T.
3, 16; Jiamraa v. J. 17, 5; du v. #.'9, 23
k. 1, 20. 4, 15; du v. gu£>s R. 15, 7. A\ 10,
31; us v. k. 3, 9; af v. in vulfiu k. 3, 18; du
fraujins v. k. 8, 19 ; saei lajsoda izvis du seinai
f)iudangardjai jah v. Th. 2, 12; fram v. mahtais
is th. 1, 9; mij) v. aiveinamma t. 2, 10; vuljbu
L. 2, 32; v. ize L. 4, 6; gasehvun v. is L. 9,
32; giban v. gufia L. 17, 18; gasaihvis v. guf>s
J. 11, 40; £>an sahv v. is J. 12, 41; ik v., £>a-
nei gaft mis, gaf im J. 17, 22; ei saihvaina v.
meinana J. 17, 24; £>airh v. It- 3, 11; f>airh v.
jali unsverein k. 6, 8; af vuljjau in v. k. 3, 18.
vul|>ags, wunderbar , naQci8oS.og L. 5< 26;
— herrlich, verherrlicht, geehrt; diSo^aofiuvog
k. 3, 10; sonst tvd'o!-og; — mit visan, deSo-
£«<7i9w k. 3, 10: juzuf>Jsan vuljjagai, if> veis
_J
vulj>rs — Xristii.i.
4. r >3
unsverai K. 4, 10; ci nstauhi silba sis \ulf>aga
aikklesjon E. 5, 27; J>ai in vastjom vulfiagaim
jah fodeinai visandans L. 7, 25; varf> vulf>ag,
tytvrtfhi ev do^t; h. 3, 7; ni vas v. f>ata vul-
| >ago in [)izai halbai A. 3, 10; gasaihvam vul-
paga L. 5, 26.
vuljprs, m.od.f.'t, Werth: ni vaiht mis vul-
|>ris (cod. A: vuljirais) ist, oi'div ftOi SiacfiQH,
(I a run liegt mir nlchts Lb. ad G. 2, 6. Gr. 4, 241-
vul|irs, icerlhvoll: niu jus mail vulf>rizans
(so st. maisve af>rizans) sijuj) J>aim , oi% VfAtte
fici?.lov StaqfQiTt cci'Twv M. 6, 26; vgl. Lb.
ad G. 2, 6.
*vunan, Worme empfinden, froh sein Gf. 1,
882. Gr. 2, 55.
unvunands, Gr. 1, 1016, uStjuoviZv , un-
lustig, betriibt Ph. 2, 26.
vunds, irund, vermtndet Gf. 1,896. Grr. 1162:
|>ana gaaiviskodedun jah haubi{) vandan (so m Lb. st.
haubi[>vundan Gr. 4, 623) brahtedun, txitvov
ixtifctXaiioaav Lb. ad Mc. 12, 4; vgl. Lb. ad
J. 11, 44 K. 9, 25.
liaubi [> v unds, v. vunds.
gavundon, c. Ace, TQctvuari^nv rivet, Je-
manden verwunden: fiana gavondondans Lb. ad
20, 12. Gr. /, 60.
vundufni, /*. , /<«rm£, Wunde Gr. 3, 529:
sva managai sve babaidedun vundufnjos jah ahmans
unhrainjans Mc. 3, 10.
Y.
Ymainaius, ' Yutvaios, Manmnamen: £>izeei vesun Ymainaius jah Filetus t. 2, 17.
Xristus, XqU/Tog, Vhrislus Gr. 1, 68: Xri-
stus M. 27, 17. Mc. 8, 29. 12,35. 13, 21.
14, 61. 15, 32. L. 2, 11. 3, 15. 4, 41. 9,
20. J. 6, 69. 7, 26. 27. 31. 41. 10, 24. 11,
27. 12, 34. ft. 8, 10. 9, 5. 10, 4. 14, 15.
15, 7. ft. 1, 17. 5, 7. S, 11. 11,3. 15,3. 12.
13. 14. 16. 17. 20. 23. G. 2, 18. 20. 5, 1.
2. E. 4, 15. 5, 2. 23. 29. Ph. 1, 18. 20. 5,
1. 2. E. 4, 15. 5, 2. 23. 29. Ph. 1, 18. 20.
21. C 1, 27. 3, 1. 4. 11. 13; od. Xristaus Lb.
ad G. 4, 19; — Xristaus M. 11, 2. Mc. 9, 41.
ft. 7, 4 8, 9. 35. 10, 17. 14, 10. ft. 1, 12.
17. 4, 10. 9, 21. 11, 1. 3. 15, 23. k. 2, 11.
12. 15. 3, 3. 4, 4 5, 10. 14. 8, 23. 9, 13. 10,
1. 5. 7. 14. 11, 10. 13. 23. 12, 9. G. 1, 6. 7.
3, 29. 5, 24. 6, 12. E. 2, 13. 3, 4. 9. 19. 4,
7. 12. 13. 5, 5. 21 Ph. 1, 27. 2, 30. 3, 7. 18.
C. 1, 24. 2, 11. 17. 3, 15. 4, 3. Th. 3, 2. th.
2, 2. 3, 5; — Xristau ft. 9, 3. 12, 5. 15, 18.
19. 22. ft. 1, 21. 2, 14. 17. 3, 14. 5, 19. fi,
15. 11, 3. 12, 2. G. 1, 22. 2, 17. 20. 3, 27.
5, 4. E. I, 3. 10. 12. 20. 2, 5. 4, 32. Ph. 1,
23. 2, 1. 3, 12. 4, 13. C. 2, 20. 3, 1. 3. 25. Th. 4,
16. T. 1, 14. 2, 7. Phil.20. od. Xristu Lb.ad I.
5, 24. 20, 41. 20, 41 ; Xristu L. 2, 26. 4, 41. —
J. 9, 22. ft. 10, 6. 7. AT. 1, 24 15, 15. ft 1, 5. 3,
454
galiugaxristus — Zelotes.
4. 5, 16. 18. 20. 12, 10. G. 4, 7. E. 3, 17.
4, 20. Ph. 1, 15. 16. 29. Th. 4, 14; od. Xri-
stau 2,6. ad E 2, 12. />/*. 3, 8; — Xristu JU.
26, 68; vgl. Lb. ad L. 18, 38. — Es fehlt in
der goth. Vebersetzung : Xqiotoq K- 1, 13; *v
XqiotiZ R. 9, 1. — Ferner steht: Xristus Iesus
T. 1, 15. 16. 2, 5; Iesuis Xristaus Mc. 1, 1.
R. 15, 6. 24. K. 5, 4. k. 1, 1. 3. 14. 5, 6. 8,
9. 13, 13. «?• 2, 16. 6, 14. 17. 18. E. 1, 3.
17. 3, 14. 5, 20. Ph. 3, 8. 9. Th. 2, 19. 3,
13. 5, 24. 28. th. 1, 7. 8. 12. 2, 1- 3, 6. 18.
T. 5, 21. 6, 3. 14. t. 1, 1. 10. Tit. 1, 1; od.
Xristaus Iesuis G. 2, 16. £. 1, 1. 3, 1. />A. 1,
19. C. 1, 7. T. 1, 1. 4, 6. 6, 13. t. 2, 3. 4,
1; Iesua Xristau th. 3, 12; od. Iesu Xristau A.
1, 2. G. 1, 3. £. 1, 2. 15. 6, 24. th. 1, 1. 2; od.
Xristau Iesua ft. 13, 14. G. 2, 16; od. Xristau lesu
ft. 6, 23. 8, 1. 2. 39. K. 15, 31. 16, 24. G. 2, 4. 3,
28. E. 1, 1. 2, 6. 7. 10. 13. 20. 3, 6. 11. 21.
Ph. 1, 26. 3, 3. 14. 4, 7. C. 1, 28. Th. 2, 14.
5, 18. T. 1, 2. 12. 3, 13. i. 1, 1. 2. 9, 13. 2,
1. 10. 3, 12. 15. Tit. 1, 4. Phil. 23; od. Xri-
stu Iesu G. 5, 6; Iesu Xristu J. 17, 3. .ft. 7,
25. K. 15, 57. 16, 22. k. 4, 5. G. 1, 1. £. 1, '
5. Th. 4, 2. 5, 9; od. Iesu Xristau tf. 9, 1.
Ph. 3, 20. J5C- 15, 57 (cod. A) ; od. Xristu Ie*u
R. 15, 5. 8. G. 4, 14. t. 2, 8.
galiugaxristus, m., yjevdoxQiarog, fal-
scher Christus : urreisand galiugaxristjeis jah ga-
liugapraufeteis Mc. 12, 22.
z.
Zaibaidaius, Zefttdcciog, Mannsnamen : aif>ei
sunive Zaibaidaiaus M. 27, 56; Iakobu J>ana Z.
Mc. 1, 19; Iakobau £>amma Z. il!fc. 3, 17; Ia-
kobus jah Iohannes sunjus Z. Mc. 10, 35 ; Iako-
bau jah Iohannen sununs Z. L. 5, 10; attan sei-
nana Zaibaidaiu Mc. 1, 20.
Zakarias, od. Zaxarias, Zaxaoiag, Manns-
namen: namin Zakarias L. 1, 5; beidandans Za-
kariins L. 1, 21; galaij> in gard Z. £. 1, 40;
od. at Iohannen Zaxariins sunau L. 3, 2; hai-
haitun ina afar namin attins is Zakarian L. i,
59; ni ogs £>us, Zakaria L. 1, 13.
Zakkaius, Zaxxaiog, Mannsnamen : guma, na-
min haitans Zakkaius L. 19, 2: Zakkaiu, snium-
jands dalaf) atsteig L. 19, 5. \ ^
Zauraubabil, Zooofidfteh, Mannsnamen: su-
naus Zauraubabilis L. 3, 27.
Zaxxaius, Mannsnamen: sunjus Zaxxaiaus Esdr.
2, 9.
Zelotes, Zr/l(orr]g, Eiferer; Beinamen des Si-
mon: Seimon f>ana haitanan Zeloten h. 6, 15.
®«-@m_»i
Druck und Papier von E. Baensch jun. in Magdeburg.
Abkiirzungcn.
Die crslcn und iwciten liricfe an die Korinthcr, Tlicssaloniohcr uinl an den TimolheuJ lind durch K. und k.,
Th. und th. , T. und t. bcieichnet; der Brief an die Kolosscr durch C,
Die tweito and dritte Ausgabe <les crsten Thcils der Grimm'schen Grammatik sind diirrh Gr. 1 imd l-'r I
untcrachicdcn.
Grm. bezciehm-t Grimm's Mrthologie, und Grr. Grimm's Rechlsaltcrthumcr.
Gf. bezeichnct Graffs nlthoehdciiUclicii Sprachschatz; Gf. Praepos. beiciclinct GrafTs althochdeutschc Pri-
positionen.
Verglichen sind die Ausgaben des Ulpliilas von Zahn, Castiglionc (Cast.), Mussmann (Mum. Si.) und Lube
(Lb.) mit Gricsbnch's neuntcr Ausgabe des jjrieeliijclien ncuen Testaments.
Verbesserungen.
S. 2 b. Z. 23. I. afhvapnand st. afhvnapnand.
- - 28. - art* st. ant.
- 3 a. - 7. - afar ist einzuriicken.
- 4b. - 3. - sijai st. sigai.
- - 20. - mit in ,vf. # in mit.
- 13 a. - 10. - ooxov st. ogxov.
- 16 b. - 6. - alabalstraun ist auszuriicken.
- 17a. - 9. - cevrfjg st. avtov.
- 33b. - 8 v. u. 1. augjan if, agjan.
- 37 b. - 13. - vaurpana st. vanrpana.
-44 a.- 11. /. oixtjTrjQiov st. oixoTtjgiov.
- 44b. - 17. - Zakariins st. Zakariis.
- 52 b. - 1 v. u. I. aTtoXvuv st. ano Xvhv.
- 55 a. - 3. /. braidei st. brnidni.
- 56 a. - 13. - tainjons st. tainjos.
- 59 b. - 14 v. u. 1. bti st. int.
- 65 a. - 3 i). u I. abhangiy st. abhiini/iny.
- 68b. - 19. /. ictVTovg st. £ccvtov{.
- 73 b. - 15- e. u. I. ni st. in.
- 75b. - 5. I. taujaip st. taugaip,
- 81b. - 8. v. u. I. unfairinona st. nnfairinuna.
- 84b. - 10. /. vaihts st. vcihts.
- 86 b. - 12. v. u. fijands Ut einzuriicken.
S. 87 b. Z. 5. usfilhan ist einzuriicken.
- 90 a. - 8. flauljan ist einzuriicken.
- 96 b. - 12. /. T. 3, 3 st. T. 3.
- 100a. - 12. - ungahabands st. ungahahabands.
- 110 a. - 5. - c. st. ein.
- 111b. - 17. - ist st. it.
- 119 b. - 1. v. u. I. fairra st. fairr.
- 125 b. - 1. v. U. I. hailjan st. hailja.
- 139 a. - 24. hiubma ist auszuriicken.
- 141 b. - 20. /. atgibana st. atgiban.
- 144 b. - 11. - inter, st. incr.
- 148a. - l. - atjftuov st. aijuaiov.
- 152 a. - 12. - ana st. ane.
- 152b. - 17. v. u. I. hvotos st. hyolus,
- 153 b. - 8. ist I zu tilgen.
- 155 a. - 12. /. Mscr. st. JUssm.
- 162 b. - 5. v. u. I. ataugidedi st. ataudedi.
- 163 b. - 10. v. u. I. rttTtoi&fVai st. ntno&tvai.
- 163 a. - 5. v. u. I. ei st. ein.
- 191b. - 15. v. u. /., lasivostai st. laifta
- 193 a. - 12. /. laiba st. leiba.
- 205 b. - 8. - fr. 2 st. fr.
- 206 a. - 20. - Ace. st. Dat.
S.221a.
Z.22.
- 220 a.
- 4.
. 224 a.
- 15.
- 231b.
- 21.
- 249 b.
- 11.
- 251.
- 251 b.
- 4.
-261a.
- 10.
- -
- 27.
- 263 b.
- 1.
- 264 a.
- 2.
- 272 a.
- 4.
- -
- 6.
- 285 b.
- 13.
- 312a.
- 3.
320 a. - 10
/. inn i/.i i st. maiza.
afmains ist rtnzuriicken.
I. frabugjan st. frabugnjan.
. yQctrpr} st. yt>d<pV-
v. u I. c) st. 4).
/. niba st. niab.
- ni nauh-ni St. ni nauh ui.
- ufsnipans St. afsnipans.
Pavlus ist auszuriicken.
v. u. I. pizai st, piza.
/. qinon st. q.
- du st. <ln.
ist Mc. 3, 3. 5. L. 6, 8; q. du marein
Mc. 4, 39 nach mann einzuschalten.
v. «. /. xara).a}.icc st. xarai.ai.ia.
v. u. I. 6(p&aiuodov?.iiaig st. o(p-
&aifiodov -.
I. usveihona st. us veihona.
S.328I).
Z. 7.
- 336 a.
- 1.
- 339 b.
- 15.
- -
- 20.
- 352 a.
- 4.
- 365 a.
- 3
- 373.
- 373 b.
- 1.
- 380a.
- 1.
- 402 b.
- 16.
- -
-21.
- 404 b.
- 7.
- 405.
- 420 a.
- 1
- 427 a.
- 8.
- 432 a.
- 13.
- 439 a.
- 14.
- 443 a.
- 4.
/. sumaimi£>£>an st. suman-suH'an.
v. u. I. |>os ana st. \>o tana.
/. mif>veisscin st. mipvisoaiai.
- valdufnja st. val dufnja.
v. u. I. qef>i St. quej>i.
/. pamma-in st. pamma in.
- patei st. pata.
v. u. I. vitup st. vlup.
pe ist einzuriicken.
I. Subj. st. Subst.
- hauheins st. haulicin.
- afvairpands st. afvair |iands.
- usvaurpa st. pa.
v. u. 1. gavaurstvan st. gavauMtvaiu.
v. u. 1. gasaihva st. gasihva.
/. vulva st. vulvida.
- 5, 6 st. 6.
». M. /. viilpans st. J?aus.
■
$
a
o
w
la
—
a
0)
o
OH
•H
,3
-t->
o
C5
•j
University of Toronto
Library
DO NOT
REMOVE
THE
CARD
FROM
THIS
POCKET
< H
Acme Library Card Pocket
Under Pet "Kef. Index File"
Made by LIBRARY BUREAU
< *■
•?*. \
wh.i
', ", "***
^. v
\*^' ?
9 "&■;
^,^^ / i\j-
7 »iv
^TV
•«,:>
AY*