Текст
                    ।
АБДУСАЛОМ МАМ^УНАЗАРОВ
№
STANDARD
ENGLISH-TAJIK
DICTIONARY^»
Over:
-	1M 000 words, phrases and set phrases
I - 200 000 translations
-	8 000 sentences
-	1 noo proverbs and sayings
New clear layout I Зиёда аз:
tqjajp,|р qa В03ц - 100 000 налимам ибора ва иборахои репа
- 200 000 тарчума, шарх ва тафсири вожака
- 8000 чумла
- 1000 зарбулмасал ва мацал

ДОНИШ1ОХ.И МИЛИИ ТОЧИКИСТОН АБДУ САЛОМ МАМАДНАЗАРОВ ФАР^АНГИ АНГЛИСЙ-ТОЧИКЙ STANDARD ENGLISH-TAJIK DICTIONARY НАШРИ ТАКМИЛШУДАИ СЕЮМ Аз тарафи Шурой илмию методии ДМТ ба чоп тавсия шудааст Душанбе «ЭР-граф» 2015
доиипп охи МИ.ИНИ ТОЧИКИСТОН ЛБДУСАЛОМ МАМ АДНАЗАРОВ ФАРХ,АНГИ АНГЛИСЙ-ТОЧИКЙ STANDARD ENGLISH-TAJIK DICTIONARY НАШРИ ТАКМИЛШУДАИ СЕЮМ Аз тариф] I Шурои илмию методии ДМТ ба чоп тавсия шудааст Душанбе «ЭР-граф» 2015
ББК 92Я2+81.2 Англ-4+81.2 тодик-4 М-20 Мухаррир ва мураттиб Абду салом Мамадназаров, доктору илмуои филологи, профессор Фарханги англисй-тодикй. — Душанбе «ЭР-граф», 2015. - 1016 сах. The newly published Standard English-Tajik. Dictionary (SETD) consists of more than 100,000 words, phrases, and phraseological units, that cover variety of modern English words, including neologisms. A particular attention is given to most widely used political, social, scientific and cultural terms. Additionally a large number of idiomatic expressions, set phrases, proverbs and sayings have been included in the dictionary. List of irregular verbs, puntctation and capitalization, abbriviation in English and Tajik languages and other useful information are provided in the appencies. SETD is designed for both students of higher learning institutions and high school students, teachers, interpreters, for specialists that deal with more in-depth study of English and American languages, for foreigners that are interested in learning Tajik and for all the volunteers who would like to master the English. Нашри навини Фарханги англисй-точикй беш аз 100 хазор калимаю ибора ва иборахои рехтаро дар бар гирифтааст, ки вожахои васеи забони англисии муосир, аз думла неологизмхоро шомил дорад. Аз истилохот, махсусан ба истилохоти серистеъмоли сиёсй, идтимой, илмй ва фархангй ахамият дода шудааст. Иловатан, шумораи зиёди иборахои устувори нутк, зарбулмасал ва макол дар Фарханг гирдоварй шудаанд. Дар замима фехристи алифбоии феълхое, ки аз руи коидаи умумй тасриф намешаванд, аломатхои китобат ва баьзе коидахои имло дар забонхои англисй ва точикй, оини навиштани харфи калон ва кутохнависй дар забонхои англисию точикй ва дигар маълумотхои судманд дой дода шудааст. Фархан! барон донишчуёни макотиби олй, толибилмони мактабхои тахсилоти умумй, устодон ва мутарчимон, барои мутахассисоне, ки ба омузиши васеи забонхои англисй ва америкой сарукор доранд, барои хоридиёне, ки забони тодикиро меомузанд ва хамчунин барои хамаи хохишмандони омузиши забони англисй таълиф шудааст. No part of this work may be reproduced or transmitted in any form or by any means, electronic or mechanical, including photocopying and recording, or by any information storage and retrieval system, without the prior written permission of the author. ISBN 978-99947-42-62-2 © Абдусалом Мамадназаров, 2015
Contents pp. Foreword in English 5 Foreword in Tajik 10 References 17 Pronunciation and Phonetic Symbols 18 Guide to use this Dictionary 21 Abbreviations in this dictionary 24 English and Tajik Alphabets 26 Dictionary 936 Appendices: 937-1015 1. List of Irregular Verbs 937 2. Cardinal and Ordinal Numerals 342 3. Abbreviations and Acronyms in the USA and Great Britain 943 4. British and American English 957 5. Punctuation in Tajik and English Languages 959 6. Capitalization in Tajik and English Languages 973 7. Abbreviation in Tajik and English Languages 976 8. Numbers in Tajik and English Languages 979 9. Mathematical sings and expressions 985 10. List of English and American Weights and Measures in Comparison to Metric System 986 11. List of Popular Male and Female Names 989 12. Geographic Names: British Isles 994 13. Towns and cities of British Isles 994 14. The states of the United States of America 995 15. Towns and cities of the Unites States of America 998 16. The Provinces and Territories of Canada 999 17. Towns and cities of Canada 999 18. The States of Australia 1000 19. Towns and cities of Australia and New Zeland 1000 20. Chemical elements 1001 21. Forms of Addres 1003 22. Suffixes and Prefixes 1006 23. World Currencies 10J0
Мундарича сах. Дебоча ба забони англисй 5 Дебоча ба забони точикй 10 Руйхати адабиёт 17 Талаффуз ва аломатхои фонетики 18 Рахнамои фарханг 21 Ихтисорахои шартй 24 Ллифбои забонхои англисй ва точикй 26 Фарханг 936 Замимахо: 937-1015 1. Руйхати феълхое, ки аз руи коидаи умумй тасриф намешаванд 937 2. Шуморахои микдорй ва тартибй 942 3. Аббревиатурахо ва калимахои мураккаби ихтисоршуда дар ИМА ва Британияи Кабир 943 4. Забони англисии Британия ва Америка 957 5. Аломатхои китобат ва баъзе коидахои имло дар забонхои англисй ва точикй 959 6. Оини навиштани харфи калон дар забонхои англисй ва точикй 973 7. Оини кутохнависй дар забонхои англисй ва точикй 976 8. Имло ва тарзи хондани шумора дар забонхои англисй ва точикй 979 9. Аломатхо ва иборахои асосии риёзй 985 10. Чддвали мувосрикати ченакхои ант лиси-америкои ба низоми ченакхои метрй 986 11. Руйхати номхои маъмул 989 12. Номхои географй: Дазирахои Британия 994 13. II [ахрхои хурду бузурги11,ази рахои Британия 994 14. Иёлатхои Иёлоти Муттахидаи Америка 995 15. Шахрхои хурду бузурги Иёлоти Муттахидаи Америка 998 16. Музофот ва минтадахои Канада 999 17. Шахрхои хурду бузурги Канада 999 18. Иёлатхои Австралия 1000 19. Шахрхои хурду бузурги Австралия ва Зеландияи Нав 1000 20. Моддахои химиявй 1001 21. Тарзхои хитоб 1003 22. Суффиксхои ва прсфиксхо 1006 23. Вохидхои арзии кишвархси дунё 1010
- 5- From the History of English and Tajik Lexicography After the announcement of independence of Tajikistan the role of the English language as language of international relations increased a number of times. Today the English language is the main means of relations and cooperation with foreign countries. To know the English language, as well as Russian, mukes.it possible to be aware of cultural, economic and political achievements of the English speaking countries and world civilization in general. The English-Tajik Dictionary will help you to expedite the process of learning English. We hope that this Dictionary will serve as a source of reference on many questions, both general and specific, pertaining to English lexicology, grammar, phonetics, style and that it will be useful to translators, teachers, students and, in general, to all who use English in their scholarly and practical work. Lexicography is an ancient occupation; dictionaries of many sorts were produced in ancient China, Greece, Rome, Iran, and other early cultures. The 13th- century Dictionarius of John of Garland is the first recorded use of the term to mean word list. Nathan Bailey (d. 1742) was the author of three English dictionaries as rightly to be considered the first examples of modern lexicography. His Universal Etymological English Dictionary was published in 1721; his larger dictionary, Dictionarium Britannicum, was published in 1730. An interleaved copy of this larger work was used by the Englishman Samuel Jonson in preparing the two-volume Dictionary of the English Language, which appeared in 1755. Johnson's definitions demonstrate his scholarship, humor, judgment, and skill and are basic to later lexicography. William Kenrick, who published a dictionary in 1773, was the first to indicate pronunciation with diacritical marks and to divide words according to their syllables. The dictionary of Thomas Sheridan (1721-88), an actor, was published in 1780, and the dictionary of John Walker (1732-1807), also an actor, in 1791. In both of these dictionaries special care was given to pronunciation. The next great lexicographer after Samuel Johnson was an American, Ncah Webster (1758-1843). The first edition of the book later known as Webster's Spelling Book appeared in 1783. His larger dictionary. An American Dictionary of the English Language, in two volumes, was published in 1828. The largest of Webster's dictionaries, called "the Unabridged," appeared as the 5th edition (1846) and included linguistic material that set it apart from previous Webster's dictionaries and made it outstanding. In England, progress in lexicography since Walker's time has been notably in the collection and organization of examples of usage. In 1836-37, Charles Richardson (1775-1865) published, in two volumes, a dictionary richer in illustrative examples than any of its predecessors. In 1857 the Philological Society began collecting dated examples of usage. This work of the Philological Society made possible the publication of the dictionary variously known as the New English Dictionary on Historical Principles, the Oxford English Dictionary (OED), and Murray's Dictionary. Publication of this dictionary began in 1884 and was completed in 1928; 70 years after the collecting of the materials began. The 12 volumes and a supplement of this monumental and unrivaled lexicon described the history of some 250,000 English words, incorporating more than 2 million citations of usage in the process of defining a total of nearly 415,000 words. A 20-volume second edition, published in 1989, incorporates the four-volume supplement and contains over 616,000 words. Recent advances in lexicography have been made by the frequently revised collegiate or desk dictionary, an up-to-date abridgment of a large, comprehensive
-6- work. The Webster's Collegiate Dictionary (10th ed. 1993) is based on Webster's Third New International Dictionary, published in 1961; it has many notable competitors. Also notable are several modern American dictionaries of intermediate size, including the Random House Unabridged Dictionary (2d ed. 1987) and the well-illustrated American Heritage Dictionary (3d ed. 1992). Among the numerous English-Russian dictionaries the outstanding ones are English-Russian dictionaries edited by B.K. Muller and I.R. Galperin. The first edition of Muller's dictionary was published in 1943. Later it has been updated and developed twice and the last edition came out in 1993. The next years it has been edited and updated by E.B. Cherkasova and come out a few times under the name New English-Russian Dictionary. Galperin’s English-Russian Dictionary, in two volumes, is the most comprehensive English-Russian Dictionary that has more than 150 thousand head words. Later a supplement to the English-Russian Dictionary was published. Finally as a result of development and edition under D. Apersyan it came out by the name of New English-Russian Dictionary with 250 thousand head words. Modern lexicography is in the new phase of its development. In the early 1990s computer technolog}' made possible the release of dictionaries on floppy disks or CD- ROM, e.g., the electronic edition of The Random House Unabridged Dictionary (1993). Introduction of modern computer technology led to the development of a new series of linguistics as computer linguistics. Computer technology provided new ways to search for and link words and new ways to illustrate them, e.g., prerecorded pronunciations that users can play back. This progress laid the foundation for the appearance of new types of dictionaries. After the 1990’s outstanding publishers of dictionaries such as Longman, McMillan, Cambridge, Oxford, Collins etc., made their dictionaries available to numerous readers in electronic versions. The issue of how a modern dictionary should look became the discussion of modern lexicographers. Bilingual English-Tajik and Tajik-English lexicography starts its history around the second half of the last century. The first English-Tajik Dictionary, that was prepared and published in 1970 by the late G Barakaeva [14], has only 3 thousand words. This dictionary was complied for the students of higher institutions. Though the words in this dictionary are defined as parts of speech, grammatical and stylistic indications are not used. The list of irregular verbs and seme grammatical tables are added as appendices to the dictionary. The second English-Tajik dictionary that belongs to M. Shahobova first was published under the name Short English-Tajik Dictionary 1'Лугати хурди англисй- точикй) [28] and later by adding a Persian part was published under the name Short English-Tajik-Persian Dictionary in 1989, which has only 3 thousand words. A list of irregular verbs and international word are included in the appendix. National Independence of Tajikistan and establishing cultural relations with other countries raised the issue of compiling more comprehensive bilingual dictionaries. With this target we decided to compile a new English-Tajik Dictionary and in 2003; the first comparatively bigger English-Tajik University Dictionary with 13 thousand words and phrases. The revised version of this dictionary was republished in 2009 with amendments and additional materials. For the first time a comprehensive list of irregular verbs, US and British abbreviations and acronyms, list of English and American weights and measures in comparison to the Metric System and other materials were added in the appendices. The distinguishing feature of this dictionary is that English words and phrases are translated and described with a number of synonyms, proverbs and sayings and also explained using numerous sentences.
Two years later, in 2005 an English-Tajik Dictionary by jamsneciov P. and Tolibi Rozi [27] with about 26 thousand words and phrases was published. At that point it was the most comprehensive English-Tajik Dictionary. The distinguishing characteristics of this dictionary first and foremost are that it, tor the first time, includes computer terms. Secondly, a number of usfual materials were included in the appendices. In 2007 we published a comprehensive Standard English-Tajik Dictionary with more than 25 thousand words and phrases. In this comprehensive dictionary the meaning of the English words are translated with four to five and even more synonyms. The dictionary embraces more than 10 thousand idioms, phrases and phraselogical units of English and Tajik languages. For defining English words more than 500 English and Tajik proverbs and sayings were used. Taking into consideration that the rules of punctuation in English and Tajik are quite different and following international practice we considered it necessary to add some additional materials in the appendix such as, punctuation marks, capitalization and the tradition of shortening words in comparison to Tajik language Additionally in 2010 we prepared an electronic version of English-Tajik University Dictionary and made it available to the public. The present newly published Standard English-Tajik Dictionary, is the most comprehensive Standard English-Tajik Dictionary ever published in Tajikistan and abroad and it consists of more than 100,000 words, phrases, idiomatic expressions and phraselogical units. Preparing the electronic version of this dictionary is also under way. This dictionary is the result of more than twenty years of hard work by the author in lexicography and it is also a culmination of the experience of direct translation from English into Tajik and Tajik into English. This dictionary is designed for both students of higher learning and high school students, teachers, interpreters, specialists that deal with more in-depth study of English and American languages, for foreigners that are interested in learning Tajik and for all the volunteers who would like to master English. The first Tajik-English Dictionary also belongs to G.B. Barakaeva [12, 13] who published at Tajik State University a two volume dictionary edited by A. Bertels. This dictionary gives the translations of 10 thousand English words in Tajik. A more comprehensive Tajik-English dictionary called Standard Tajik-English Dictionary was published in Bishkek by Al-Salam Publishing House [8]. The compilers of this dictionary are Rachel and Randal Olsons who worked few years in Tajikistan for an international organization. The words in the dictionary are defined grammatically as parts of speech. The authors do not identify the number of words but by our estimation there are about 20 thousand. The characteristic of this dictionary is that the Tajik words are also given in Arabic script and most of the words are explained with expressions and sentences. But the sentences are not translated into English. As the dictionary is prepared on the basis of a Short Tajik- Russian Dictionary (Лугати мухтасари тоцикй-руей) compiled by Y.N. Kalantarov many Russian words are included as Tajik and translated into English. For example such Russian word such as: эвакуация, эволюция, эвфемизм, эквивалент, эксгумация, экстрадиция, эндшпиль etc. are given in the dictionary and translated in English as Tajik words Though the dictionary is published later than new rules of punctuation and alphabet order were adopted it still uses the older punctuation and alphabet order. The dictionary contains some errors and inadequate translations. In 2005 Dunwood Press in the US published a very comprehensive and comparativlly large Tajik-English Dictionary [5] with more than 29 thousand head words. The headwords and sentences in the dictionary have been mostly selected from
8- modern Tajik newspapers such as Hep у и сухая, Чароги руз, Минбари халц, Рузи Нав, Одаму Олам, Нацот, Адолат, Тоуикистон, Ч,ум$урият, Зиндагй. The authors of the dictionary are Mamatov J., Harell S.J., Kehoe K. and Khodjibaev K. This dictionary is designed for native English speakers and deal with the translation of Tajik written texts. However this dictionary can be useful for Tajiks who are learning the English language. The authors provided a short Tajik grammer with some information on dialects at the bigining of the dictionary [5, xiii-xxxviii], The meaing of the headwords and expressions are idenified with a number of grammatical and stylistc marks. Every headword and expression of the dictionary are explained with numerous examples and sentences, that are very important to understand the meaning of the words. This dictionary will play an important role in cultural and educational life of the country but unfortunately most of the translators in the country do not have access to it. Finally in 2008 another comparatively comprehensive Tajik-English Dictionary prepared by P. Jamshedov was published wice. At the beginning of the dictionary an introduction of the editor A.Mirboboev is provided that covers the history of the development of Tajik languge since the Middle Ages to the modern times. A list of geographical names and an assey on Tajik Grammar [27,864-987] are included in the appendices. This dictionary will contribute to meet the demands of translators to translate from Tajik into Engish. The dictionaries under review will make a great contribution to the development of bilingual lexicography in the 21 century. There is an idea that foreign-Tajik dictionaries are meant for native speakers of Tajik and Tajik-foreign dictionaries are for foreign speakers. It all depends on what the aim of the user is. As is known, the more idiomatic a word combination is or the more intense its stylistic overtones, the narrower is its range of applications. Conversely, the more neutral a word is the wider is its spectrum of application. The compilation of a dictionary is a responsible undertaking. A dictionary is not only informative but highly educational as well. That which is recorded in a dictionary is bound to have a standardizing influence Once a word is placed among the “holy of holies”, its use is legalized and no reslrictive labels will save the situation. It seems that these characteristics of dictionaries persuade the lexicographers to supply words and phrases with an elaborate set of grammar and stylistic notations to indicate their usage. Unfortunately few notations are used in most defining and bilingual dictionaries and these are insufficient and lack both system and theory. The importance of including grammar, etymological and stylistic labels especially in a bilingual dictionary cannot be overestimated, for its users do not know the language well enough to rely on intuition. In this regard an English-Tajik Dictionary is indispensable not only for Tajik student of English, but also to the Englishmen or the American who desires to master Tajik. Words, word combinations and their translations into Tajik that are given in the dictionary with great number of synonyms make it easy in each case to select and employ the correct Tajik translation. The author has tried to reflect in the translation the characteristic features of word in conformiiy with its usage notation. This dictionary will help you to achieve the following goals: • Speak and write better English: • Quickly and easily understand English: • Avoid common mistakes; • More efficiently study the English Language.
• fl The main goal of the dictionary is to explain the meaning of English words in Tajik language, including additional information about English words. In order to be able to use the dictionary effectively it is necessary to understand the structure of the dictionary as well as abbreviated words. Го help with this we have written a comprehensive introduction, to be read before visiting the dictionary. The SETD does not only give the meaning of the English words, but it also serves as semi-descriptive dictionary. The words and phrases are explained from different points of view, which make them easy to learn. The third edition of SETD developed and updated on the basis of the second edition (2007) and differs from the later by some characteristics as: • Much more information is given on American spelling and usage of words, which are marked as “amer". That makes the dictionary more attractive and benefits the Tajik speakers who wish to use or understand American English as well; • English words in this dictionary are translated and explained in Tajik with more than 200,000 translations and synonyms; • SETD has more than 16,000 idioms, phrases and phraselogical units of the English and Tajik languages. • More than 8,000 sentences are provided for explanation of different meanings of words. It will give you an opportunity to use the words and phrases correctly and accurately; • For explaining the meaning of the words more than one thousand English and Tajik proverbs and sayings are included. When translating the proverbs and sayings we do not provide a literal translation, but in most cases original Tajik ones are provided, which express the same meaning. • Taking into consideration that the rules of punctuation in English and Tajik are quite different and following international practice we considered it necessary to add some additional materials in the appendix such as, punctuation marks, capitalization and the tradition of shortening words in comparison to Tajik language. This section will help you to understand the peculiarities of punctuation and spelling in English and Tajik languages. As SETD is the most comprehensive one there is no doubt that they may be some shortcoming. The compilers would like to request all the users of the dictionary to send their remarks and feedback to the author. We are ready to except valuable proposals and suggestions toward revising the dictionary for future editions at (abdusalommtu mail.ru). The author expresses his gratitude to Professor Davlatbek Khojaev, Sulaymcn Aliev, Bahodur Rahmatov, the English teachers at the Tajik National University - Barot Gadoev, Ravshanbek Ashurbekov, Nosir Tuygunov and Olimsho Iqbolov for reviewing the draft of the dictionary and providing useful feedback. Our address: 17 Rudaki Avenue 734025 Tajik National University The Republic of Tajikistan June 2010.
- io- Аз гаърихи фархан гни гори дар забонхои англисй ва тоники Пас аз сохибистиклол гардидани Думхурии Точикистон накши забони англисй ба сифати забони робитахои байналмилалй ба маротиб афзуд. Имруз забони англисй дар Думхурии Точикистон воситаи мухимми муоширату хамкорй ва иртибот бо кишвархои хоричй мебошад. Донистании забони англисй дар баробари забони русй имконият медихад, ки бо пешрафтхои маданй, фархангй, иктисодиву сиёсии кишвархои англисзабон ва тамаддуни дахонй шинос шавем. Барой омузиши амику судманди забони англисй таълифу гахияи Фархангй англисй-точикй мусоидат мекунад. Мо умедвор хастем, ки ин Фарханг ба унвони китоби рахнамо дойр ба масъалахои марбут ба фархангнигорй, сарфу нахв, услубиёт ва фонетикаи забони англисй барон тарчумонхо, муаллимон ва устодони забони англисй, донишдуён ва хамаи хохишмандоне, ки забони англисро дар фаъолияти илмй ва амалии худ исгифода мебаранд, хизмати шоиста хохад кард. Фахангнигорй таърих ва собикаи кадима дорад. Намунахои гуногуни фархангхоро дар Юнону Рими Кадим, Хиндустону Хи гой ва Эрон и Бостону тамаддунхои дигар метавон пайдо кард. Забони англисй яке аз забонхои пахншудатарини дунё буда, дорой анъанахои бойи фархангнигорй мебошад. Фархангй карни 13-и Дон Гарленд (Dictionarius) наху ci ин намунаи истифодаи ин калима ба маьнои фехристи вожахо мебошад. Натан Бейли муаллифи се фархангй забони англисй мебошад, ки онхо намунаи аввалини фархангхои муосири забони англисй ба шумор мераванд. Фархангй хамагонаи этимологии англисии у (Universal Etymological English Dictionary) соли 1721 ва фархангй калонтараш Дикшионариум Британикум (Dictionarium Britannicum) соли 1730 дасграси хонандагон гардида буданд. Махз нусхаи хамин сЬарханги калонтарро Самуел Денсон барои тахияи фархангй дучилдаи забони англисии худ (Dictionary of the English Language), ки соли 1755 нашр гардида буд, истифода кардааст. Мафхуму маънохоеро, ки Донсон дар ин фарханг додааст, аз фазилат, истеъдод ва махорати у шаходат медиханд. ки онхо баъдан барои фархангнигорй заминай асосй гардидаанд. Виллиам Кенрик нахустин шахсе буд, ки нишонахои зеру забарро барои ифода кардани талаффуз ва аз рум хичохо таксим кардани калимахоро дар фархангй худ (1773) истифода кардааст. Фархангй Томас Шеридани хунарпеша (1721-88) соли 1780 ва фархангй Дон Уолкер (1732-1807), ки у хам хунарпеша буд, соли 1791 нашр гардида буданд. Дар хардуи ин фарханг ба талаффузи калимахо циккати махсус дода шудааст. Фархангнигорй бузурги дигаре пас аз Самуел Донсон Ноа Всбстери америкой (1758-1843) буд. Нашри нахустини фархангй у, ки баъдан номи Китоби имлои Вебстер (Webster’s Spelling Bookfpo гирифт, соли 1783 ба чоп расида буд. Фархангй калонтари дучилдааш - Фархангй америкоии забони англисй (An American Dictionary of the English Language) соли 1828 чоп шуд. Калонтарин фархангй Вебстер, ки Кутохкарданашуда (the Unabridged} ном дорад, бо нашри панчум соли 1846 интишср ёфт ва маводп лингвистиеро дар бар дошт, ки онро аз дигар фархангхои пешинп Вебстер фарк ва машхур гардонд. Дар Англия фархангнигорй пас аз давраи Уолкер асосан дар сохаи чамъ овардан ва ба тартиб даровардани мисолхси истифодабарии вожахо пеш рафта
- и - буд. Дар соли 1836-37 Чарлз Ричардсон фарханги дудилдае тахия кард, ки аз фархангхои пешин бо шумораи зиёди мисолхо барои тафсири вожахо фарк мекард. Дар соли 1857 Андумани филологй ба дамъ кардани мисолхои забони англисй огоз карда буд. Фаъолияти Анчумани филологй ба нашри фарханге бо номхои Фарханги навини забони англисй аз руи принсипхои таърихй, Фарханги англисии Оксфорд ва фарханги Муррей (New English Dictionary on Historical Principles, the Oxford English Dictionary (OED), and Murray's Dictionary) имконият дод. Нашри ин фарханг дар соли 1884 огоз гардида, дар соли 1928, хафтод сол пас аз огози дамъ кардани мавод барои ин фарханг, ба охир расид. Дувоздах чилди ин фарханги мутабар таърихи пайдоиши зиёда аз 250 хазор калимахои забони англисиро шарху тафсир мекунанд. Фарханг дорой 415 хазор калима мебошад, ки тахминан бо ду миллон мисолхо шарху эзох ёфтаанд. Нашри дуюми ин фарханги бистдилда, ки дар соли 1989 ба чоп расида буд, зиёда аз 616 хазор калимаро дарбар мегирад. Фархангнигории солхои охир дар тахия ва нашри фархангхои кутох ва фишурда бар заминай фархангхои калонхадми пешин бештар пешрафт ба даст овардааст. Масалан, Фарханги Вебстер (нашри 10, 1993) бар заминай Фарханги сеюми навини байналмилалии Вебстер (Webster's Third New International Dictionary), ки соли 1961 ба чоп расида буд, тахия гардидааст. Хдмчунин чанде аз фархангхои хадмашон миёнаи америкой, аз думла Фарханги Рендум Хаус (Random House Unabridged Dictionary (2d ed. 1987) ва Фарханги меросии америкои (American Heritage Dictionary (3d ed. 1992) долиби хайд аст. Аз байни фархангхои сершумори англисй-русй Фарханги англисй-русй-м. В.К. Мюллер [24] ва И.Р. Галперина [15] машхуртарин мебошанд. Нашри нахустин фарханги БК. Мюллер дар соли 1943 сурат гирифта буд. Фарханг баъдан ду маротиба тахрир ва аз пав коркард шуда, нашри охирини он соли 1993 ба чоп расид. Дертар дар зери тахрири Е.Б. Черкасова ин фарханг чандин маротиба бо номи Новый англо-русский словарь чоп шудааст. Родеъ ба ин фарханги арзишманд хаминро гуфтан мехохем, ки дар тули зиёда аз ним асар китоби руйимизии хар як устод ва мухаккикн забони англисй гардида буд. Фарханги англисй-русие, ки зери тахрири И.Р. Галперина дар ду дилд ба табъ расидааст, пурратарин фарханги англисй-русй мебошад, ки тацрибан 150 хазор калимаро дар бар гирифтааст. Солхои баъдй дилди алохидаи иловагй низ тахия ва нашр гардид. Нихоят, дар натидаи аз нав баррасй, тахрир ва илова шудан ин фарханг дар соли 1993 бо номи Фарханги калони навини забони англисй-руси (Новый большой англо-русский словарь) зери тахрири Ю.Д. Аперсяп бо теъдоди фарогирии 250 хазор калима ба чоп расид. Фархангнигории муосир давраи навини пешрафти худро аз cap гузаронида истодааст. Аввали солхои 1990 технология!! компютерй имкопияти дар дискхои мудаввар сабт кардани фархангхоро ба вудуд овард (масалан сабти электронии The Random House Unabridged Dictionary, 1993). Васеъ ворид шудани техпологияи муосири компютерй ба пайдо шудани сохахои нави забоншиносии амалй, ба мисли забоншиносии компютерй, имконият фарохам овард. Технологияи компютерй ба роххои нави дустудуи калимахо ва тафсири онхо имконият дод, масалан сабти пешакии талаффузи калимахо, ки метавон онро аз нав чандин маротиба гуш кард, пешниход карда мешавад. Ин а мал дар илми фархангнигорй заминахои навро фарохам овард. Баъд аз солхои 1990
- 12- нашрияхои бонуфузи фархангхо мисли Longman, McMillan, Cambridge, Oxford, Collins ва г., фархангхои худро аз нав ба шакли электронй дастраси хонандагони сершумор гардонданд. Масъалаи он ки фарханги муосир бояд чй гуна бошад, яке аз масъалахои асосии бахси фархангнигории муосир ба хисоб меравад. Фархангнигории дузабонаи англисй-тодикй ва то дики англисй таърихи худро аз охири карни гузашта огоз мекунад. Лугати аввалини англисй-точикй зери тахрири Г.Б. Баркаева [14] соли 1970 ба чоп расидааст, ки тахминан се хазор калимаи англисиро шарх медихад. Ин лугат хамчун лугати таълимй барои донишч?ёни макотиби олй дар заминай фархангхои англисй-русии мавдуда гахия шудааст. Калимахои лугат аз лихози ба кадом хиссаи нутк мансуб буданашон мушаххас шуда бошанд хам, ишороти грамматики ва услубй исгифода нагардидаанд. Ба лугат руйхати феълхое, ки аз руи коидаи умумй тасриф намешаванд ва дадвалхои грамматикии муфид замима гардиданд. Лугати дигари англисй-тодикй ба калами М.Б. Шахобова тааллук дорад, ки нахустин бор соли 1972 бо номи Лугати хурди англисй-тоуикй [30] ва баъдан бо илова кардапи кисмати форси бо номи Лугати мухтасари англисй-тоуикй- форсй [31] соли 1989 ба чоп расидааст. Лугат дар худуди се хазор калима ва иборахои забони англисиро дар бар гирифтааст. Руйхати кугохи феълхои нодуруст ва ка.шмахои байналхалкй ба лугат замима шудаанд. Истиклолияти Чумхурии Тодикистон ва баркарор гардидани робитахои фарханги бо кишвархои хорид зарурати тахия ва нашри фархангхои дузабонаи калонхадм ва мукаммалро ба миён овард. Бо таваддух ба ин нукта карор додем фарханги назини англисй-гочикиро омода намоем ва соли 2003 нахустин фарханги нисбатан калснхадми англисй-тодикй бо номи Фарханги донишгохии англисй-тодикй [19], ки дар худуди 13 хазор калимаю иборахои англисиро дар бар мегирад, ба табъ расондем. Ин фарханг соли 2009 бо тахриру иловахо ба сифати нашри дуюм бори дигар чоп шуд. Бори аввал ба фарханг руйхати комили феълхое, ки дар заминай коидахои умумй тасриф намешаванд, калимахои ихтсирошудаи англисй ва америкой, руйхати номхои маъмул, чадвали мувофикаги ченакхои англисй-америкой бо низоми ченакхои метрй ва маводхои дигар замима гардидааст [20.449-492]. Хусусияти фарккунандаи ин фарханг дар он аст, ки калима ва иборахои англисй бо муродифоти зиёд, зарбулмасал ва маколхои англисй ва точикй ва хамчунин бо шумораи зиёди мисолхо ва думлахо шарх на тафсир гардиданд. Ду сол пас (соли 2005) Фарханги англисй-тоцикии П. Чдмшедов ва Т. Розй [28] чоп шуд. Ин фарханг дар ин давра мукаммалтарин ва пурратарин фарханги англисй точикй мебошад, ки дар худуди 26 хазор моддаи лугавй ва таркибу иловахои маъмули англисиро дарбар гирифтааст. Хусусиятхои фаркунандаи ин фарханг аввалан дар он аст, ки ба он бори аввал истилохот ва вожахои компютерй ворид шудаанд. Сониян, фарханги мазкур дорой замимахои фаровонест, ки мухимтарин вохидхои лугавй, истилоххоти тахассусй, намунахои сабки номанигорй ва хучдатгузорй, муошират ва хамчунин рахнамои вожагон за иборахои тодикиро дар замима ба фарханг пайдо кардан мумкин аст. Дар соли 2007 мо нашри дуюми Фарханги англисй-тоцикиро [21] омода карда ба чоп расондем, ки зиёда аз 25 хазор калима ва иборахои забони англисиро фаро гирифтааст. Дар нашри дуюми такмилшудаи фарханг маънои
- 13- асосии калимахои забони англисй бо чор, панч ва хан о аз он зиёдтар муродифхои тар думай калимахо дода шудаанд. Фарханг зиёда аз 10 хазср идеома, ибора ва иборахои фразеологии забони англисй ва юдикиро фаро гирифтааст. Барои шархи вожахо дар фархаш хамчунин зиёда аз 500 зарбулмасал ва макали забонхои англисй ва точикй сварда шудааст. Бо дарназардошти он, ки коидахои исгифодабарии аломатхои китобат дар забонхои англисй ва точикй аз хам хеле фарк мекунанд, лозим донистем дар замимаи фарханг, кисматхои аломатхои китобат, навиштани харфи калон, ва коидахои кТтохнависиро дар мукоиса бо забони англисй илова кунем. Дар фарханг вожахо бо ишорахои гарамматикй ва услубии зиёд мушаххас карда мешаванд. Иловатан, соли 2010 мо сабти электронки Фархангй донишгохии англисй- тоуцкй-ро дастраси хонандагон гардондем. Нашри навини Фархангй англисй- тоцики, ки шумо дар даст доред, мукаммалгарин ва пурратарин фархангй англисй-тодикист, ки амсоли он го имруз на дар Точикистон ва на берун аз он таълиф нашудааст ва он зиёда аз 100 000 калимаю ибора ва вохидхои фразеологиро дар бар мегирад. Омода намудани сабти электронии фархангй мазкур низ ба накша шрифта шудааст. Ин фарханг махсули захмати бейт аз бистсолаи муаллиф дар сохаи фархангнигорию фархангсозй ва хамчунин чамъбасти махсули тачрибаи тарчумаи бевссита аз забони англисй ба точикй ва аз точикй ба англисй мебошад. Фарханг барои донишдуёни макотиби олй, толибилмони мактабхои тахсилоти умумй, устодон ва мутарчимон, барои мутахассисоне, ки ба омузиши васеи забонхои англисй ва америкой рагбат доранд, барои хоричиёне, ки забони точикиро меомузаид ва хамчунин барои хамаи хохишмандони омузиши забони англисй таълиф шудааст. Аввалин лугати точикй-англисй низ ба калами Г.Б. Баракаева [12; 13] мансуб мебошад, ки дар соли 1968 дар ду дилд зери гахрири А. Бертеле дар нашриёти Донишгохи давлатии Точикистон чоп шудааст. Ин лугат дах хазор вохиди лугавии точикиро ба англисй шарх медихад. Фархангй нисбатан комилтари точикй-англисй бо номи Standard Tajik- English Dictionary дар нашриёти Ал-Салами ш. Бишкек соли 2001 ба табъ расидааст [8]. Мураттибони он Рондал ва Рошел Олсонхо мебошанд, ки дар Точикистон дар яке аз созмонхои байналмилалй фаъолият мекарданд. Дар фарханг калимахо бо ишорахои гармматикй, аз чумла ба кадом хиссаи нутк мансуб будан мушаххас шудаанд. Мураттибон теъдоди калимахои фархангро зикр накардаанд, аммо аз руи тахмини мо дар он зиёда аз 20 хазор калима ва ибора оварда шудааст. Хусусияти фаркуяандаи ин фарханг аз он ибораз аст, ки калимахои точикй ба хати арабиасоси гочикй низ оварда шудаанд ва аксарияти вожахою иборахо бо мисолу чумлахо тафсир гардидаанд. Аммо чумлахои додашуда ба забони англисй тарчума нашудаанд. Азбаски фарханг асосан бар заминай Лугати мухтасари тоцикй-русии Я.Н. Калонтаров (1988) сохта шудааст, калимахои зиёди русиро ба руйхати калимахои точикй дароварда ба англисй тарчума ва шарх додаст. Масалан. калимахои русии эвакуация, эволюция, эфемизм, эквивалент, эксгумация, экстрадиция, эндшпил ва г. хамчун калимахои точикй дар фарханг чой дода шуда ба англисй тарчума шудаанд. Фарханг баьд аз кабули имлои нави забони точикй нашр шуда бошад хам, тартиби до ба до кардани калимахо аз руйи тартиби алифбои иешин сурат
- 14- гирифтааст ва имлои нави забони точней низ сарфи назар гардидааст. Дар фарханг хатогихои имлоии зиёд ба назар мерасад ва аз тарчумахои галат ва носахех низ орй нест. Соли 2005 иашриёги дар Иёлоти Муттауида будаи Данвуди Пресс {Dunwoody Press) фарханги хеле мукаммал ва калонхадмтарини тодикй- англисии то имруз интишоршударо бо номи Tajik-English Dictionary [5], ки зиёда аз 29 хазор сарвожаро дар бар метирад, ба чоп расонд. Сарвожахо ва мисолхои фарханг асосан аз рузномахои муосири точней - Неруи сухан, Чароеи руз, Минбари халк;, Рузи Нав, Обаму О пом, Нацот, Адолат, Тоцикистон, Цумуурият, ва Зиндагй интихоб шудаанд. Мураттибони он Ч. Маматов, С. Харрелл, К. Кехо ва К. Ходибосв мсбошанд. Фарханг барои шахсоне, ки забони модариашон англисй мебошад ва ба тардумаи матнхои хатии годики сару кор доранд тахия гардидааст. Бо вудуди ин, фарханг барои тодиконе, ки забони англисиро меомузанд, низ муфид хохад буд. Мураттибон дар огози фарханг маълумоти мукаддамотй оид ба сарфу нахви забони точикй ва шевахоро овардаанд [5, xiii- xxxvrii], Маънохои сарвожахо ва иборахои дихили он бо ишороти зиёди грамматики ва услубй мушаххас ва тафсир гардидаанд. Аксарияти сарвожа ва иборахои фарханг бо 21361 мисолу думлахо шарху тафсир гардидаанд, ки барои дарки маънои гуногуни калимахо хеле муфид мебошанд. Дар охири фарханг [5, 696-741] фехристи феълхои забони тодикй дар шакли адабй. лахдаи шимолй ва чанубй замима гардидаанд. Аз назари илми лугатнигорй ин фарханг ахамияти амалй ва назарй дорад. Ин фарханги арзишманд намунаи бехатрини фархангнигории точикй-англисй мебошад ва дар хаёти маданию фарохангии думхурй сахми босазе хохад гузошт. вале, мутаассифона, то имруз дастраси аксари мутардимону устодан ва толибилмон дар кишвари мо нест. Нихоят, соли 2008 дар Душанбе фарханги нисбатан калонхадми тодикй ба англисии П. Дамшедов [29] тахия ва ду бор нашр гардид. Дар огози фарханг сарсухани мухаррир А. Мирбобоев дойр ба таърихи кутохи ташаккул ва инкишофи забони тодикй, аз даврахои кадим то имруз, дой дода шудааст. Ба фарханг фехристи номхои дугрофй, очерки муфассали грамматикаи забони тодикй [29, 864-878] замима гардидааст. Фарханг барои мутардимоне, ки матнхои тодикггро ба англисй тардума мекунанд, кумаки зиёд хохад кард. Фархангхои мавриди баррасй карср гирнфта дар ташаккул ва пешрафти фархангнигории дузабонаи тодикй дар карни 21 сахми босазо хоханд гузошт. Чунин акида аст, ки фарханги забони хоридй ба тодикй, асосан барои касоне, ки барои онхо забони тодикй забони модарй мебошад ва фархангй тодикй ба забони хоридй барои касоне, ки забони модариашон забони хоридй мебошад, тахия шудаанд. Албатта, ин хама аз максади истифодабарии фарханг вобаста аст. Маълум аст, ки хар кадар хамбастагии идоеоматикии калима баландгар бошад, хамон кадар обурангии услубии калима зиёдтар аст. Ва барькас, ибора хар кадар бетарафтартар бошад, хамон кадар имконияти истифодабарии он васеътар аст. Тахияи фарханг кори нихоят пурмашаккат ва масулиятнок мебошад. Фарханг илова ба ахамияти маърифатй, ахамияти бузурги тарбиявй ва таълимй низ дорад. Он чи дар фарханг инъикос мсёбад, то андозае вазифаи танзимкуниро адо мекунад. Ин ё он калимаро дар фарханг ворид намуда, муаллиф бидуни хохишг худ, истифодабарии онро гуё ба хукми конун
- 15 - медарорад ва ишорахре, ки тарзи истифодаи ин ин е он калимаро махдуд месозанд, на хама вахт ба мадсад мерасанд. Чунин ба назар мерасад, ки хамин хусусияти лугатхо фархангниг орснро ба он водор мекунад, ки истифодабарии калима ва ибораро тавассути системаи густурдаи ишорахои услубй ва грамматики бештару сахехтар мушаххас созанд. Бо вучуди ин, аксарияти фархангхои тасвирй ва дузабона аз ишорахо, ки илова бар ин, ба кадри зарурй дар шакли назариявй кор карда нашудаанд ва низоми муайян хам надоранд, хеле кам истифода мебаранд. Надши ишорахо, хусусан ишорахои услубй, дар фархангхои дузабона дучанд меафзояд, зеро бо ин фархангхо аксаран гпахсоне сару кор доранд, ки забои ро хануз ба дарачае наомухтаанд, ки хан гоми истифодаи ин ё он калима ба хиссиёти забонии худ такя карда тавонанд. Аз ин ру, Фарханги англисй-то^икии мазкур хам барои додике, ки забони англисро меомузад ва хамчунин барои америкой ё британиягие, ки забони точикиро омухтан мсходад, баробар зарур аст. Калимахо, иборахо ва тарчумаи ондо ба забони точикй, ки дар Фарханг ба таври васеъ, аксаран бо шумораи зиёди муродифот оварда шудаанд, имконияти ингихоби калимаи зарурй ва истифодаи дурусти онро таъмин менамояд. Муаллпфи Фарханг кушиш кардааст, ки дар тарчума он хусусиятдои хоси калима инъкос ёбанд, ки аз ишорахои нисбати онхо додашуда бармеоянд. Ин Фарханг хакикатан ба шумо дар омузиши забони англисй барои ноил шудан ба мадсадхои зерин кумак мерасонад: • Бо забони англисй бехтар дарф задан ва навиштан; • Тезтар ва осонтар фахмидани забони англисй; • Род над од ан ба хагохои маъмул; • Самара ноктар омухтани забони англисй. Мадсади асосии Фарханг - шарх додани маънои калимахои забони англисй ба забони точикй мебошад. Дар он хамчунин маълумоти дигари иловагй дар бораи калимахои забонхои англисию точикй оварда шудааст. Барои пурра истифода бурдани маълумоти дар фарханг додашуда ва зуд ёфтани калима ва маънои зарурии он лозим аст, ки сохти Фарханг ва низоми калимахои кутохкардашударо донем. Пеш аз истифодабарии фарханг ба сохтори он шинос шудан зарур аст. Фарханг на фадат тарчума ва маънои калимахои англисиро нишон медихад, балки амалан ба сифати фарханги нимтасвирй хизмат мекунад. Нашри семи Фарханги англисй-тодикй дар заминай нашри пешини Фарханги англисй- тоцикй (2007) тадия гардидааст, вале бо чанд хусусиятдояш аз он фарк мекунад: • Дар он дар бораи имло ва истифодаи калимахо дар забони англисии Иёлоти Муттахида иттилооти бештар оварда шудааст, ки бо ишора ё калимаи кутохкардашудаи «амер.» мушаххас мегарданд. Ин амал фархангро чолиби дидкати бештар гардонда, ба манфиати донишчуёне мебошад. ки забони англисии Америкаро омухтан меходанд; • Калимахои англисии Фарханг дар забони точикй бо зиёда аз 200 хазор тарчумаю муродифот шарху тафсир ёфтаанд. • Фарханг зиёда аз 16 хазор идиома, ибора ва иборахои фразеологии забони англисй ва точикиро фаро гирифтааст;
-16- • Барои шархи маъно ва тобишхои гуногуни маъноии вожахо зиеда аз 8 хазор чумла оварда шудааст. Ин ба истифидабарандагони фарханг имконият медихад, ки калимахо ва иборахоро дуруст ва бамавк,еъ ба кор баранд; • Барои шархи маънохои вожахо дар Фарханг хамчунин зиёда аз як хазор зарбулмасал ва мак,олхои англисй ва точикй оварда шудаанд. Хднгоми тарчумаи зарбулмасал ва маколхо маънохои тахтуллафзии онхс дода нашуда, аксаран зарбулмасалу маколхои аслии забони точикй оварда шудаанд, ки хамин маъноро ифода мекунанд. • Бо дарназардошти он ки коидахои истифодабарии аломатхои китобат дар забони англисй ва точикй аз хам хеле фарк, мекунанд ва бо найравй аз оини фархангнигории байналмилалй лозим донистем, ки дар Фарханг кисмагхои аломатхои китобат, навиштани харфи калон ва оини кутохнависиро дар мукоиса бо забони точикй ва маводи судманди дигарро низ илова кунем. Ин бахш ба хонандагон имконият медихад, ки аз нозукихои истифодабарии аломатхои китобат ва имло бархурдор бошанд. Ин фарханг, ки шумораи зиёди вожахоро дар бар гирифтааст, бешубха, аз нуксонхо холй буда намета вонад. Бинбар ин аз хонандагони гиромикадр хохиш дорсм, ки фикру мулохизахои худро барои минбаъд бехтар гардидани нашрхои ояндаи фарханг ба нишонии мо (abdusalomm^mail.ruI ирсол намоянд. Муллиф аз Сулаймон Алиев. Баходур Рахматов, устодони Донишгохи Миллии Точикистон профессор Давлатбек Хрчаев, Барот Гадоев. Равшанбек Ашурбсков, Носир Туйгунов ва Олимшо Икболов, ки дар мура^таб сохтани фархангй мазкур ку маки бегаразонаи худро дарег надоштаанд, сипосгузор аст. Нишонии мо: 734025 ш. Душанбе Хиёбони Рудаки 17. Донишгохи Миллии Точикистон Кафедраи забони англисй Душанбе, .мохи июни соли 2010
- 17- Reierences Руйхати адабиёг 1. Abbas Aryanpur and Manoochehr Aryanpur. The English Persian Collegiate Dictionary. In Two Volumes. Tehran, 1990. 2. Concise Oxford Russian Dictionary. Oxford University Press. 1998, -1007 pp. 3. Hornby A.S. Oxford Advanced Learner’s Dictionary. Oxford University Press. 1997. _] 428 pp. 4. Jess Stain. The Random House Dictionary. Ballantine Books, New York. 1978. - 1068. pp. 5. Mamatov J., Harell S.J., Kehoe K., Khodjibaev K. Tajik-English Dictionary. Dunvoody Press, 2005,741 pp. 6. New Webster's Dictionary of the English Language. College Edition. USA, Fifth Print, 1989. - 1856 pp. 7. Oxford American Dictionary. Colleges Edition, New York, 1986. -1094 pp. 8 Standard Tajik-English Dictionary. Compiled and Edited by R.B. Olson, R.A. Olson. Star Publications 2000, - 615 pp. 9. Stemgass F. Persian-English Dictionary-, Great Britain, 1977. -1539 pp. 10. The Aryanpur Progressive English-Persian Dictionary'. In Six Volumes, Comprehensive. Tehran, 1998.-5912 pp. 11. Webster’s Ninth New Collegiate Dictionary, USA, 1990. -1566 pp. 12. Баракаевэ Г.Б. Лугати мухтасари точикй-англисй. Кпсми I. Душанбе, Университета давлатии Точикистон, 19о8. 13. Ьаракаева Г.Б. Лугати мухтасари тоники англисй. Кдсми П. Душанбе, Университета давлагии Тодикисгон, 1968. 14 Баракаева Г.Б. Лугати англисй-тодикй. Душанбе, Университета давлатаи Тодикисгон, 1970 -173 с. 15. Большой англо-русский словарь. Под общим руководством профессора Гальперина И.Р. Издание третье. Т. 1-2; - Москва. Рус. Яз., 1979. 16. Дубровин М.И. Англо-русский словарь. Издание второе, - М.: Просвещение, 1991. -317 с. 17. Икболов О. Зароулмасал, макол ва афоризмхо (англией-точнкй), Душанбе, 2009 -190 с. 18. Капранов Я.И. Лугати имлои забони адабии годик. ;1ушанбе, Ирфон, 1974. -333 с. 19. Мамадназаров. А. Фархаи и донишгохии англией-точикй. Душанбе, Нодар- 2003. -492 с. 20. Мамадназаров. А. Фарханги англией-точикй, Душанбе, Сахбо. 2007. -1080 с. 21. Мамадназаров. А. Фарханги донишгохии англией-точикй. Нашри такмилыудаи дуюм, Душанбе, '‘Эр-граф». 2009. -484 с. 22. Маниёзов А., А. Мирзоев. Лугати имло. 1ушанбе, Маориф. -1991.-248 с. 23. Мюллер В.К. Новый англо-русский словарь. Издание второе. - М.: Издательский дом «Диалог». 2002. - 895с. 24. Русско-таджикский словарь, под редакцией Осими М.С. - М.: Рус. Яз., 1985. - 1280 с. 25. Фарханги забони точикй, иборат аз ду чили, дар зери тахрири Шу куров М.Ш., Капранов В.А., Арпшм Р., Маъсумй Н.А. М.: Советская Энциклопедия, 1969. -1900 с. 26. Фарханги тафсирии забони точикй (иборат аз ду чилд). Тартабдихандагон: Назарзода С., Сангинов А., Хошимов Р., Рауфзода X,. Душанбе, -2008. 27. Фарханги тодикй ба руей. Зери тахрири Саймиддинэв Д., Холматова С.Д., Каримов С., Душанбе, 2006, -784 с. 28. Дахппедов П, Толиби Розй. Фарханги англией-точикй. Душанбе, Пайванд, 2005. -1202 с. 29. Чдмшедов П. Фарханги точикй ба англисй. - Душанбе: Эдод. 2008. - 978 с. 30. Шахобова М.Б. Лугати хурди англией-тодикй. - Душанбе: Дониш, 1972. - 204 с. 31. Шахобова М.Б. Лугати мухтасари англией-тодикй-форей. Душанбе: Маориф, 1988, -248 с.
- 18- Pronuciation and phonetic symbols Талаффуз ва аломатхои фонетики Аломатхои фонетики a) Vowels/ Садонокхо: [1:]-й дариз [i] - и кусок [е] - е дар калимаи далер [&] - э дар калимаи эълон [а:] - а дароз [о] - о кутох [о:] - о дароз [и:] - у дароз [и]- у кутох [л] - а кутох [э:J - у дароз [а] - е садоники безада, мисли овози якум дар харфи м [ем] б) Diphthongs / Дифтонгхо (садонокхои чуфт) [ei] - ей [ai] - ай [auj-ay [oi] - ой [ои] - оу [аи] - оу [1э] - ие [ео] -эе [иэ] - уе в) Аз овоз ба харф: дар ин до холатхое омода шудаанд, ки як овозро хамбастагии якчанд харф ифода мекунанд. _ И е ее ea ie ei he green read field receive she tree speak chief perceive we keep teach thief conceive [a:l a+r a+ss a+st a+sk a+sp a+lf a+lm a+nt ea+r car farm dark class pass grass past cast mast fask bask task grasp clasp half calf calm palm plant can’t heart hearth o+r a+U au aw augh ough wa+r short horse call pall fall sauce autumn draw claw taught caught daughter thought brought fought war warm
•19- [и:] [э:] о оо OU i+r e+r u+r ea+r do who move spoon too fool soup group rouble shirt girl birth berth her fur turn burn learn earn year [an] [ou] и 0 OU oo OU ow о oa ow о <11 id but son young blood found how phone boat know roll gun love trouble flood round now tone moan slow bold must some country count down stone road flow cold [01] |ai] I [ei] oi oy i У igh i+gn i+ld i+nd a ai ay еУ eigh boil boy nice sky high sign child mind take rain day they eight coin toy write kite fly my light right wild mild kind bind sake lame plain pam say may grey freight neighbour [19] [ea] Jus] e+er ea+r a+re e+re oo+r our here mere ear hear fear care dare fare there where poor tour г) Аз харф ба овоз: дар ин до холагхое омода шудаанд, ки як харф чанд овезро ифода мекунад. A a [ei] [ae] [a:] [o:J [0] [a] make cat farm tall watch about plate bag past salt wash around same catch grass ask walk what Ее [fcl [e| It] [a:] [19] la:] he meet men pen best begin behind her berth serve mere here clerk sergeant
-20- I i Oo [ai] [i] [i=l [ou] M Ы [o:| fine bind sigh is pick ink machine ravine fur bird bone home not got long do who move son come above more for store Yy Uu lai] ii] Ш lju;| |A1 [u] sky shaky yes tune cut put my fully yeast fume fuss pull bv kitty yawn mute plum full II Consonants/ Хамсадохо: [р]-п [bj-б [t] -т И-д [k]-K [g]-r Lfl-Ф [v] - в [9]- [d]- [s]-c [z] -3 1П-ш И - ж М-ч [d.3i - Ч [h]-X Ш-й [wl - [1]-л [г] - p [m] - м [п]-н [n] -- нг
-21 - Guide to use this dictionary Рахнамои фарханг Фарханг аз калимахои асосй ва моддахои калима иборат аст. Калимахои асосй бо харфхои сиёх чоп мешаванд. Тарчумаи калима, мисолу тавзехоти грамматикй моддаи фархангро ташкил медихад. Калимахои асосй, аз чумла номхои географй, аз руи тартиби алифбои забони англиси дойгир шудаанд. Бояд диккат дод, ки агар дар калимахо ду харфи аввал якхела бошанд, калимахо бо дарназардошти тартиби харфи сеюм чойгир шудаанд. Агар се харфи аввал як хел бошаид, харфи чорум ба назар гирифта мешавад ва г. Мисо л: basket ['ba: skit] п сабад. behaviour [bi'heivis] п рафтор, ахлок. behest [bi'hest] п кавл, ваъда. Аз мисоли оварда аён аст, ки моддаи содцатарини фарханг нишон медихад, ки калимаи асосй кадом хиссаи нутк мебошад (и кутохшуда аз noun - исм) ва тарчумаи онро ба забони точикй меорад. Тарчумаи маънои калимахои асосй .Хачми моддаи фарханг, пеш аз хама, аз сермаъноии он вобаст аст. Дар ин чо бояд ду хо латро шарх дихем: 1. Дар фархан! калимахое хастанд, ки маънояшон факат бо як калимаи точикй дода шудааст, яъне ин калимахо истилох ё ном мебошанд (географй, нами уайвонот. растанй ва г.), масалан: Congo ['kangou] п Конго. consonant ['konsanant] и хамсадо. wolf [wulf] п гург. 2. Дар фарханг муродифхо ва якчанд маънои калима дода мешавад. Аксарияти калимахои забони англисй ва точикй сермаъно мебошанд. Агар калима сермаъно бошад, маънохои гуногуни он бо ракамхои арабй дода мешаванд: country ['kAntn] п 1) кишвар; 2) ватан; 3) дехот. 3. Моддаи фарханг чунин таълиф шудааст, ки аввал маънои асосй ва ссристеъмолтарин ва баъдан маънохои дигари он дода мешаванд. Барои кушода додани хар як маънои калимаи сермаъно истифодаи он одатан бо мисолхо шарх дода мешавад (бо ибора ё цумла) ва тарчумаи мисол ба забони точикй, масалан: credit ['kredit] п 1) итминон, боварй: They gave full credit to his story. Онхо ба накли у пурра итминон доданд. 2) обру, обруманд: Не is a man of credit. Вай шахси обруманд аст. 3) ифтихор, сарфарозй, некномй, мояи сарбаландй: It does him credit. Ин мояи сарфарозии уст. 4) карз/ насия: to buy/ sell on credit молро насия харидан/ фурухтан. Маълумоти грамматикй оид ба калима ва кайдхои грамматикй 1. Дар хар моддаи калима пас аз шархи фонетикй ба кадом хиссаи нутк мансуб будани калима нишон дода шудааст: cross-road ['krosroud] п чорроха.
-22 - 2. Раками римй пас аз калимаи асосй нишон медихад, ки калима якчанд омоним (калимауое, ки аз цихати пав'лит ва баъзан аз чихати талаффуз як хел буда, Оорои маънохои гуногун мебошанд) дорад. Хар як омоним алохида хамчун калимаи асосй дода мешавад: dock I [dok] п гиёх. шила, туршак (шавел). dock II [dok] п курсии айбдорон: to appear in the dock ба курсии айбдорон нишастан. dock III [dok] 1. n хавзи таъмири киштй, лангарюх: The ship was put in dock. Киштиро ба таъмир гузоштанд. 2 v пайвяст кардан, васл кардан (киштии каихонйу. The two spaceships successfully docked. Ду киштии кайхонй бомуваффакият пайваст гардиданд. 3. Дар фарханг омонимхои грамматики дар дохили моддаи калима бо тартиби муайян дода мешаванд: исм (и), сифат (я), шумора (пит), дойнишин (pruri), феъл (у), пешояид (prep). зарф (adv), хиссача (part), пайвандак (cj) ва нидо (inter). 4 Дар фарханг шакли дуюм ва сеюми фсълхои нодуруст оварда бо харфхои сиёх нишон дода шудаанд: drink [drink] v (drank; drunk) нушидан, ошомидаи, хурдан (чои). 5. Шакли дуйум ва сеюми феълхо бо нуктавергул чудо шудаанд. Баъзан калима метавопад ду шакли замони гузапгга ва ё ду шакли сифати феълии замони гузашта дошта бошад. Дар ин холат ин шаклхо аз хамдигар бо вергул чудо карда мешаванд: smell [smel] v (smelt, smelled; smelt, smelled) буидан, буй кардан. 6. Дар фарханг инчунин шаклхои мукоисавй ва олии сифатхою зарфхо, ки аз руи коидаи умумй сохта намешаванд, дода мешаванд: bad [bacd] a (worse, worst) 1) бад, зишт: bad news хабари бад; 2) вайроншуда, бесифат: a bad egg тухми вайроншуда; сахт: a bad pain дарди сахт. 7. Дар фарханг маълумот дар бораи истифодаи артикли муайянй (the) дода мешавад: а) агар артикл пас аз немхои географй биёяд, ин маънои онро дорад, ки хамин калима хамеша бс артикли муайянй истифода мегардад Pamirs, the [po'mioz] куххои Помир; б) агар пас аз раками арабй дар каве исм бс артикли муайянй дода шуда бошад, ин маънои онро дорад, ки хамин исм хамин маънои мушаххасро факат бо артикли муайянй дошта метаконид: management ['msemdjmoent] п 1) идоракунй, мудирият, сарпарастй, равиши идоракунй; 2) (the management) п рохбарият. маъмурият: the management of he factory маъмурияти корхона. 8. pl (plural) - шакли чамъ ду вазифаро ичро мекунад: а) дар каве пас аз талаффузн фонетикй, шакли чамъи исмеро ифода мекунад, ки аз руи коидаи умумй ссхта намешавад: goose [gu:s] (pl geese) n мургобй; б) пас аз раками арабй бе каве нишон медихад, ки калима факат дар шакли чамъ хамин маъноро дорад: se nse [sens] п 1) эхсос. хис: Не has a keen sense of humor. У хисси нозуки хачв дорад. 2) pl хуш: Не came to his senses at last. Окибат ба хуш омад. 9. (од. рГ) - нишон медихад, ки хамин калима ё хамин маънии калима одатан дар забони англисй дар шакли чамъ истифода мешавад: prospect ['prospect] п... 2) (од. pl) дурнамо, накша ва пешбинихои оянда, умеди анчоми чизе, умеди комёбй дар амре: His prospects for success were not very bright. Умеди у ба комёбй он кадар дурахшон набуд. 10. инч. pl - инчунин дар шакли чамъ, нишон медихад, ки калима метавонад хам дар шакли танхо ва хам шакли чамъ истифода шавад:
-23- provision [pra'vijn] n ... 2) инч. pl озука: The ship had provisions for one month. Киштй барои як мох, озука дошт. 11. (pl ив. наме.) - нишон медихад, ки калимаи забони англисй барои шакли танхо ва Чамъ як шакл дорад: aircraft ['eakra:ftl п (pl ив. наме.) тайёра. тайёрахо. хавонайме, хавоиаймохо species ['spi:J’i:z] п (pl ив. наме.) нав, гуна, намуд, нажод, дине, чур. 12. гуфт. - гуфтугуй, нишон медихад, ки калима факат дар нутки гуфтугуй истифода мешавад: supper ['su:po] а (гуфт .) одй, хуб. she’ll [fi:l] п гуфт. кутох аз she will. 13. мац. - нишон медихад, ки калима, илова бар маънои асосй, маънои мадозй низ дорад: snake ['sneik] п мор; мац. одами хоин. stony ['stoum] a (stonier, stoniest") 1) сангй, пурсанг, санглох, сакгдор: stony ground замини санглох; 2) мац. сангдил, дилсахт, берахм, хунсард. 14. амер, нишон медихад, ки ха мин калима дар забони англисии Америка хамин хел навишта ва ё талаффуз карда мешавад ё хамик маъноро дорад: favour, амер, favor ['feivo] п 1) илтифот, таваччух, писанд: They looked at his plan with favour. Онхо ба накшаи у бо хусни таваччух нигох кардаид. garbage can ['ga:bid3kaen] п амер, сатил барои партовхо, салили пасмондахо (хокруба). 15. аломати( ) кавси доирашакл дар фарханг барои аник кардани маънои калима ва тафсири он истифода мегардад: aquatic [a'kwetik] а обй, обзй (цонвар ё гиёх,). argot f'a:gau] и заб. лахча, вижагуй, гуиш (вожака ва истило^оте, ки ахли тахасеуси муайян истифода мебаранд). merchant’s argot гуиши точирон. 16. аломати слеш «/» дар иборахои устувор нишон медихад, ки хар яке аз калимахои чудокардашуда хам дар асл ва дам дар тарчума ба хамин маъно истифода шуда метавонанд: to be/ get/ become accustomed to ба чизе одат кардан; after-school/ out of school activities фаъолияти беруназеипфй. 17. Аломати зада (') задай асосии калимаро нишон медихад. Масалан, дар калимаи senlance ['sentans] зада дар хичои якум ва дар калимаи sensation [sen'seijn] дар хичои дугам омадааст. Х,ичои заданок писбатан баландтар ва дарозтар буда, фахмо ва бурро талаффуз карда мешавад. Калимахои дарозтар метавонанд як ва ё зиёдтар хичои дарачаи дугам дошла бошанд, ки бо аломати ( , ) ифода карда мешавад. Масалан, дар калимаи agricultural [,®gn'kAltJoral] а шроатй, кииюварзи. 18. Аломати ~ одатан пеш аз зарбулмасал ва макол омада нишон медихад, ки тарчумаи тахтуллафзй дода нашуда, зарбулмасалу маколе оварда шудаанд, ки дар забони точикй хамин маъноро ифода мекупанд. Масалан: There’s many slip between the cup and the lip. Зарб. ~ Бача дар шикам, номаш Рустам. Бача дар сафар, номаш Музаффар. The leopard cannot change his spots. Зарб. ~ Гургзода гург шавад. гарчи бо одамй бузург шавад. 19. Баъзе калимахои забони англисй хангоми сохтани шаклхои мухталифи грамматикй гарзи навишташон иваз мешавад. Ин гуна тагйирот дар каве баъд аз тафсири фонетики дода мешаванд: salary ['saebri] п (pl salaries) музди мехнат, маош, мохена. self [self] п (pl selves) худ, хеш, хештан, зол, хусусият ва епфаги шахей.
-—I4 Abbreviations in this dictionary Ихтисорахои шартй Англией a adjective сифат adv adverb зарф attr attribute муайянкунанда aux auxiliary ёридиханда cj conjunction пайвандак inter interjection нидо n noun исм num numeral шумора part particle хдссача past past замени гузашта Pl plural шакли чамъ p.p past participle сифати феълии замени гузашта pref prefix префикс pres. p. present participle сифати феълии замени хозира pron pronoun донишин prep preposition пешоянд sb somebody касе sing singular ш. танх,о sth something чизе V verb феъл Тоцики авеш. австралй геол. геологй ав. автомобили гиёх;. гиёхшиноей адаб. адабй гром. грамматикй ак. аккоей гуфт. гуфтуг^й амер. америкой д. дарё анатп. анатомй д. мук,. дарадаи мукоисавй анг. англисй д. олй дарадаи олй анг.-х;ин. англией-хиндй даг. дагалона араб. забони арабй дин. динй бар. бархй дип. дипломатй бау. бахрй ёр. ёридиханда беэх,. беэхтиромона жар. жаргонй био. биологй заб. забоншиноей варз. варзишй 3. занона геог. географй зам. заминшиноей геод. геодезй зарб. зарбулмасал геом. геометрй з. г. замени гузашта
-25- 3. Ху. замони х,озира си. сиёсй(вожа) зоол. ЗООЛОГИ сох. сохтмонй ив. наме. иваз намешавад таъ. таърихй инк. инкорй таук;. тахкиромез инч. инчунин теа. театрй ирл. ирландй тех. техникй исп. испанй тиб. тиббй шпал. италиявй тиц. тидоратй инц. маънои дар Таврот ва тур. туркй Инчил дошта фал. фалсафй икуп. иктисодй Ф- феъл комп. компютерй физ. физикй ку^. кух,й физио. физиологи киш. кишоварзй фил. филологй лау. лах,чавй фон. фонетикй лот лотинй фор. форсй ман. мантию! фр. франсавй м. мардона хим. химиявй ма. маъданшиносй ш. хурой аз шакли хурдй аз мац. маънои мачозй ш. кутоу аз шакли кутох, аз мех. механика шак. шакл меъм. меъморй шоир шоирона мол. молия шот. шотландй мин. минерологй шум. т. шумораи танх,и миф. мифологй шум. ц. шумораи чамъ мус. мусикй шух. шухиомез нем. немисй ш. шах,р ниг. нигар ЭЛ. электронй нуц. нучумй этн. этнографй од. одатан уав. хавопаймой пол. полиграфй уаво. хавошиносй рае. равоншиносй юн. юнонй рад. радио WP- х,арбй рас. рассомй Л- хикоягй Р- реша W хукукшиносй риёз. риёзй yUC. хисобдорй р-оуан рохи охан 't- чамъ РУС. русй чум. чумла сав. саволй уад. кадимй санск. санскрита
-26- English and Tajik Alphabets Алифбои забони англисй ва точикй English Alphabet Алифбои забони англисй Tajik Alphabet Алифбои забони тоники English Equivalents Муродифоги алифбои англисй 1. A a [ei] A a a: as in саг 2 В b [bi:] Ьб b as in Bob 3. С с [si:] Вв v as in very 4. D 0 [die] Г г g as in good 5. Е е [i:] Fr gh as in Paris 6 F f fef | Ад d as in day 7. G g [d3'i:] Ее e as in pen 8. Hh[eitJ] Тё jo: as in your 9. Ii[ai] Жж 3 as in pleasure 10 J j [d3ei] Зз z as in zoo 11. К k [kei] ^Йи i as in ink 12. L i [el] И й i: as in see 13. M m [em] Ий ye as in yes 14. M n |en] Кк k as in key 15. 0 о [ou| Кк q as in kazi 16. P p [pi:] Лл 1 as in let 17. 0 a [kju:] М м m as in men 18. В r[a:] Ни n as in name 19. S s [es] Оо о as in dog 20. Tifti:] Пп p as in paper 21. U u [ju:] Рр r as in red 22. V v [vi:] Сс s as in sit 23. W w ['dLvbljn:] Тт t as in ten 24. X x [eks] Уу u as in book 25. Y у [wai] уу a: as m girl 26. Z z [zed] фф f as in five 27. Хх kh as in khan 28. Хх h as in hand 29. Чч ch as in chess 30. Чч ds as m Jack 31. Шш sh as in she 32. Ъ 33. Ээ ae as in man 34. Юю ju as in student 35. Я я ja as in yard
-27- ablaze A a A, a [ei] харфи аввали алифбои забони англисй; 1) артикли номуайянй: This is a book. Ин китоб аст. 2) як: It costs a penny. Ин як пенни меарзад. aback [э'Ьаек] adv ба суи акиб, аз акиб; taken aback дар тафлат монда. abaft [o'ba:ft] adv баз;, ба суи акиб ё дар акиби киштй, ба самти пошна (киштй). abandon I [a'btendsn] 1. п иштиёк, шур; шавк: childish abandon шуру шавки кудакй; 2. v 1) тарк кардан; даст кашидан: They abandoned their village. Онхо дехаашонро тарк карданд. 2) сарфи назар кардан; 3) тан надодан, мункир шудан, cap печидан аз. abandoned [a'basndand] а 1) таркшуда, рахошуда, волшуда; 2) ашаддй (душман ва г.); 3) бе банду бор, бепарво. abandonment [a'baendanmant] п 1) тарк; 2) инкор; 3) беназоратй; 4) бепарасторй. бенигоху бин. abase [a'beis] v 1) тахкир кардан; 2) фуру афкандан, паст кардан (азрутбаи харбй ва е). abasement [a'beismant] п обрУрезонй. тахкиркунй, залилй. abash [a'baej'] v 1) шармсор кардан, шар- манда кардан; 2) хичил кардан, дар хичолат мондан. abashment [e'bsejmant] п шармсорй, шармандагй. abate [a'beit] v кам кардан/ шудан. фуру нишастан/ нишондан, кохиш ёфтан. abatement [a'beitmant] п камкунй, фурунишонй, кохишёбй. abbacy ['Eebasi] п (pl abbacies) п каламрав ва маком ё мукаррари рохиб (аббат). abbess f'aebas] п саррохиба, модари рухонй. abbey ['aebi] и калисо, дайр. abbot ['aebat] и аббат, пири дайри католикй. abbreviate [a'brhvieit] v ихтисор кардан, мухтасар кардан, кутох кардан. abbreviation [a,bri:vi'eijn] п ихтисор, мухта- сар: GB is the abbreviation of Great Britain. БК мухтасари Британияи Кабир аст. ABC ['ei'br'si:] n 1) алифбо: There are 26 letters in the English ABC. Алифбои забони англисй аз 26 харф иборат аст. 2) асосхо: the ABC of chemistry: асосхои химия. ABC-book [,eibi:'si:buk] п китоби алифбо, алифбо. abdicate ['sebdikeit] v 1) истеъфо додан, канорагирй кардан; 2) ок кардан, махкум кардан, аз мерос махрум кардан. abdication [.aebdi’keijn] п истеъфо, канорагирй, махрумкунй. abdomen ['aebdamen] п шикам, батн. abdominal [aeb'domml] а шикамй, батнй, марбут ба шикам. abdommous [aeb'dominas] а шрх. шикамдам, шикамкалон. abduct [aeb'dxkt] v 1) рабудан, дуздидан, одамрабой кардан, одам дуздидан: She was abducted by four armed men. Чор нафар ярокдор уро дуздида буданд. 2) дур кардан, чудо кардан. abduction [aeb'dxkjn] п одамрабой, одамдуздй. abductor [aeb'dAkteo] п одамдузд, рабоянда. abecedarian [,eibi:si:'d9nan] 1. п абчадомуз. навомуз; 2. а. 1) ибтидой, аввалия, огозин; 2) алифбои, вобаста ба алифбо, бо тартиби алифбо чобачо гузошташуда. abed [s'bed] adv гуфт. дар бистар, дар тахти хоб, дар догах. aberration [,sba'rei(n] п гумрохй, качравй. abet [o'bet] v игво (тахрик) кардан, ба шур андохтан, барангехтан (ба амали бад), ёрй (ма- дад) кардан, хамдастй кардан, кумак кардан: aiding and abeting the enemey ба душман кумак ва хамдастй кардан. abetment [a'betmant] п игво, барангезиш. abettor [a'beta] п игвогар, тахриккунанда, фитнагар, балвогар; хамдаст. abeyance [a'beians] п холати номуайянй, норавшанй, мучмалй. abhor [ab'ho:] v нафрат доштан, безор бу- дан. abhorrence [ab'horans] п нафрат, бадбинй, безорй. abhorrent [ab'horant] а нафратангез, сабаб- гори бадбинй. abidance [a'baidans] п риоякунй, тарафдорикунй. abide [a'baid] v (abode, abided; abode, abided): abide by риоя кардан, тарафцор будан: to abide by a peaceful policy сиёсати сулхро тарафдорй кардан. abidingjb'baidirj] а доимй, хамешагй, абадй, човидона, пойдор, баркарор. ability [a'bihti] п (pl abilities) кобилият, истеъдод. abject ['aebdjekt] а рахмовар, хузнангез, хакир, одиз, хор, паст, залил, разил, манфур; in abject poverty кашшокона умр ба cap бурдан, нихоят кашшок. abjection [aeb'djekjh] п пасти, хорй, мазаллат, залилй, abjuration [aebdgua'reijn] п паймоншиканй, ахдшиканй, мункиршавй. abjure [ab'dgua] v 1) мункир шудан, савганд шикастан; 2) (цавл ё харфи худро) ошкоро пас гирифтан. ablaze [a'bleiz] а 1) сузон, фуру зон,
able дурахшон, шуълавар; 2) мау. хаячонзада. барафрухта; to be ablaze дурах шидан, фурузон будан, гарь, дар нур кап дан. able ['eibl] а 1) боистеъдод, кобилиятнок: an able speaker котики варзида. 2) мохир: ап able carpenter устои мохир; be able to do sth тавонистан, амалеро ичро карда гавонистая When I’m not tired Гт able to work faster Агар монда яабошам, тезтар кор карда метавонам. able-bodied F'eibl'bodid] а солим ва омода: able-bodied seaman маллохи солим ва бокувват. abloom [o'blu:m] «rfi шукуфо, пуршукуфа. пургул, шукуфта. гул-гул шукуфта. ablush [a'blxjj adv хичил, шарманда. ablution [a’blu:jn] п 1) (од. pl) тахорат, гусл, обдаст; 2) шустушу. ably ['eibh] adv мохирона, бомахорат, бо тавоной, устодона. abnegate [tebnigekt] v даст кашидан аз, пархез кардан аз, рад кардан (оз худ). abnegation [sebnt'geijn] п чашмпушй инкор, рад, чавоби рад, худдорй. abnormal [aeb'no’mal] а гайриодй. гайритабий, гайргмукаррарй. abnormality [,aeb'no:maehti] п (pl abnormali- ties) нодурустй, нохинчорй, камбудй, бекоидагй, гайриодй будан. abnormity [,aeb'no:miti' наг. abnormality. aboard I [abc:d] adv дар дохили (киштй, х;авопаймо, вагон): The captain went aboard. Капитан ба дохили киштй ворид шуд. The passengers are all aboard the ship. Хдмаи мусо- фирон дар дохили киштй хастанд. aboard 11 [a'bordl prep руи, суи, аз руи, cap то cap, рУи ё дохили (киштй ё уаеопаймо): to go aboard a ship савори киштй шудан. abode I [a'boud] п манзилгох, маскан, ко- шона, махал, бошишгох, 2) даврони икомат, махалли икомат; take up (or make) one's abode маскан гирифта.ч икомат кардан. abode II |o'boud]posi вар.р. аз abide. abolish [o'bchf] v бархам додан, бекор кар- дан, мансух кардан: Should the death penalty be abolished? Оё хукми катл бояд бекор карда шавад? abolition [,aeha'hjn] п бекоркунй, беэътиборшуморй (шартнома, кочун ва г.) abolitionism [.asboTijanizm] п таъ. харакати озод кар пани гуломон дар ИМА. A-bomb ['etbom] п кутоу аз atom bomb бомбаи атомй. abominable [a'bominobl] а манфур, нафратангез, дилбечоку нанда, бад, макрух. зишт. abomination [,aoomi'neijn] п зиштй, палидй, нафрат, бадбинй. aboriginal [.aebo'ndjangl] 1. и сокини авва- лия, бумй, аслй (тахчой). 2. а кддимй. тахчой, азалй, аслй, бумй, ахли як обу хок. aborigines [,aeba'ndjoni:z] п pl сокинони аслй, ахолии бумй, аборигенхо. abort |p'bo:t] v сакати чанин кардан, бача партофтан, афгона кардан. abortion [a'bo:Jn] п бачапартой, сакати чанин. abortive [a'ba:tiv] а бенатича, бефоида: ап abortive attempt кушиши бенатича. abound [s'baund] v фаровон будан, пур будан аз (in/ with sth - чизе): This land abounds in oil. Ин замин аз нафт фаровон аст. about [a'baut] 1. prep 1) дар бораи, оид ба, рочеъ ба: a story about dogs хикоя дар бораи сагон; 2) гирдогирди, дар гирди, дар атрофи: а high fence about the garden девори баланд дар гирди бог; 3) дар: to run about the garden дар бот гаштан; His things were lying about the room. Чизу чораи у дар хона партофта шуда буданд. 4) бо худ: I have no money about me. Ман бо худ пул надорам. 2. adv 1) наздик, такрибан: It’s about two o'clock. Соат наздики ду аст. 2) дар хар чо: Don’t leave your things about. Чизу чораатро дар хар чо напарто. be about to do sth максади ягон кор кардан, кушиши коре кардан: I was about to leave when the telephone rang. Аз хона баромаданй шудам, ки телефон занг зад. above [э'Ьxv] prep 1) дар било, болои: above the clouds болои абрхо, 2) зиёдтар аз, баланд- тар аз: above 200 people зиёдтар аз 200 нафар; above his understanding баландгар аз кобили даркаш; above all пеш аз хама, асосан; 2. adv дар боло, аз боло: 1 heard voices from above. Аз боло овоз шунилам. above-board I [,sbxv'bo:d] а бовичдон, ошкор, кушода. above-board II [,abxv'bo:d] adv бидуни пардапушй, ру прост, софу чустканда, бехилла. above-mentioned [a.bxv'mcnjnd] а даблан зикргардида. abrade [o'breid] v 1) соидан. харошидан (пуст)'. 2) пушида кухна (фарсуда) кардан. abrasion [o'breijn] fl) харош, чои харош, харошй, харошида, соиш, соидагй; 2) кухнашавй, фарсудашавй (пу'шида, к$%на). abrasive [a'breiziv] а поккунанда, сайдалку нанда. abreast [s'brest] а баробар, пахлу ба пахлу, радиф ба радиф; keep abreast of ё be abreast with the times хамкадами хаёт/ замон будан. abridge Ja'bndj] v 1) кутох кардан, хулоса
-29- abs tract кардан, мухтасар кардан, ба сурати фишурда даровардан; 2) кам кардан, костан (аз цудрат ё птибор), махрум кардан. abridgement [a'bridsmant] п 1) кутохкунй, кутохсозй, ихтисоркунй; 2) кутох фишурдашуда, китоби мухтасаршуда; 3) махдуд кардани хукук. abroach [a'broitf] а кушода, бозшуда, сурох, сурохшуда [зарфи моеъот). abroad |a'bro:d] adv 1) хорич аз кишвар, берун аз марз: travel abroad ба хорич аз киш- вар сафар кардан; 2) берун аз хона; 3) васеъ, дар хама до; 4) гумрох, датупохурда; from abroad аз хорид; go abroad ба хорида рафтан; there are rumours abroad овоза пахн шудааст, ки... abrogate ['arbrageit] v бекор (ботил, мансух) кардан (канун ва г.), бархам додан, мавкуф гузоштан. abrogation ['tebrg'geijn] п амали бекор (лагв, ботил, мансух) кардан. abrupt [a'brxpt] а 1) ногахонй, бсхабар: ап abrupt departure сафари ногахонй; 2) дурушт дагал: an abrupt answer давоби дагал; 3) ни- шеб: an abrupt descent нишеби рост. abruption [a'brxpjn] п катъи ногахонй, интизоъ, буридагй. abruptness [a'brxptnas] п дагалй, дуруштй. abscess ['aebscs^ п пудак, дунбал, обса, мода, варами диркй, курак, пила. abscission [aeb'sign] п кашида гирифтан(и), бурида дудо кардан(и), ампутаиия буридапартой. abscond [ob'skond] v гурехтан, пинхон шудан, фирор кардан, ру нишон надодан (одатан бо пули дигарон, аз додгоху absconder [ob'skondo] п шахси фироркарда/ пинхоншуда (аз доогох). absence f'asbsans] п гоиб, гайрихозир, хозир набудан: It happened in my absence. Ин во кеа дар набудани ман рух дод. absence without leave х,ар. худсарона баромада рафтан; absence of mind парешонхотирй. absent ['asbsant] а гоиб, набудан; be absent гоиб будан: He is absent Ггэш work today. У имруз дар кор нест. be absent oneself from sth аз низе худро канор гирифтан. absentee [,aebsan'ti:] п гоиб, молики гоиб аз мулк absenteeism [,aebson'ti:izmj п абсентеизм, азкоргурезй, гоиб аз кор ё аз даре, саркашй аз иштирок дар мадлис ва г. absently ['aebsanth] adv бо беътиной, бо парешонхолй, парешонхотирона. absent-minded [,®bsant’maindid] а паре- шонхогир: become absent minded with age бо синну сол пдрешонхотир шудан. absent-mindedness [,tebsant'mamdidnis] п парешонхотирй, мушаввашхотирй. absolute ['aebsalu:t] а мутлак, махз_ комил, пурра, катьй: Не is an absolute fool. У пурра ах мац аст absolutely ['®bsalu:th] adv тамоман, комилан, мутлак.0, муз лакан, бешак, сад дар сад. бечуну чаро. absolution [,sebsa'lu:jii] п 1) галабнома, илтимоснома, арзи хол; 2) .уук афв, бахшиш, омурзиш. маъзарат. absolutism ['aeb.salu:tizam] п си. мутлакият, истибдод, хокимияти мутлак. absolve [ab'zolvj v 1) бахшидан, афв кардан, омурзидан, аз гунохи касе гузагатан; 2) аз бахри чизе баромадан. absorb [ab'?o:b] v даббиддан, макидан. f6a худ кашидан, даркашидан: Dry sand absobs watei. Реги кок обро медаббад. absorbed in. thoughts гарк дар фикри чизс. absorbs tie (ab'sa babl] а даббанда. макканда, даркашанда. absorbed [ab'sc:bid] а дазбшуда, дарошо- мида, хазмшуда, absorbent I [ab'so:bant] n чозиб, дарошом, хар чизе, ки (нур ё рутубат ва г.-ро) дазб мекунад absorbent П [ab'sa: bant] а дазбкунанда, дорой хосияти дазб, даббанда. absorber [ab'so:ba] п тех. фурукашанда, амортизатор. absorbing I [ab'sa:bit]] г. чозиб, до.тиб, чашм- гир, шавковар. дилкаш, хавасангез. absorbing II [ob'so:bir|] а чаззоб, чашмгир, чозиб, дарошом. absorption [ab'sa:pjhl п даббиш, макиш: rap- id absorption of water даббиши босуръати об. absorptive [ob'so:btiv] а даббанда, маканда, кашанда. abstain [ab'stem] v худдорй кардан, пархез кардан: to abstain from voting аз овоздихй худдорй кардан; to obsfain from sugar аз хурдани птакар пархез кардан. abstainer [ab'stem] п пархезгар, чархезкунанда: бетараф. absiemicus [aeb'sti:mias] а пархезкор, порсо, каноатпеша. abstention [ab'stenjn] п худдорй, худдорй аз овоз додан, имгиноъ: The resolution was adopted with three abstentions. Царор бо се овози бетараф кабул гардид. abstinence f'aebstmans] п пархез, порсой, пархез кардан. abstinent ['aebslinantj а майбезор, хушёр, abstract f'aebstraskt] 1. п хулоса, фишурда, чакида: an abstract of a lecture хулосаи лексия, 2 а хаёлй: an abstract idea акидаи хаёлй; 3 v 1) бо зури гирифтан, кашида i ирифтан,
abstracted гасо кардан, ча(>ран гирифтан; 2) тачрид/ чудо кардан; 3) дуздидан, дуздй кардан, ра будан; abstract noun исми маънй abstracted [aeb'straektid] а 1) дуродур, дурдаст, дурафтода; 2) нарешонхотир. бедиккат. хотирпарешон. abstractedly [eeb'straektidlij adv парсшон- хаёлона, парешонхотирона, мавхум. abstractedness [aeb'straektidnis] п парешон- хаёлй, парешонхотирй, мавхумият abstraction [asb'straskjn] п 1) дивдати худро ба тарафи дигар чалб кардан(и); 2) парешонхотирй, парокандагй; abstruse [aeb'stru:s] п 1) мушкип, мубхам печида, муглак, душвор (оиди фикр); 2) пинхон, пушида, махфй. absurd [ab'sa:d] а бемаънй, пуч: What ап absurd idea! Чй акидаи бемаънй! absurdity [ab'saiditi] п пучй, бехудагй, бемаъной, номаъкулй, сафсата, ёва, харза. abundance [g'bxndans] п фаровонй, бисёрй, зиёдй. abundant [a'bAndant] а 1) фаровон: an ab- undant harvest хосили фаровон; 2) (.abundant in): a land abundant in minerals замини аз канданихои мяъданй фаровон. abuse 1. п |a'bju:s] 1) даганом, фахш, тахкир: personal abuse тахкири шахсият; 2) суистеъмол. an abuse of power суистеъмол аз мансаб; 2. v [a'bju:z] 1) дашном додан, тахкир кар- дан: Не could not understand why they abused each other У нафахмид, ки чаро онхо якди- гарро дашном доданд. 2) суистеъмол кардан: to abuse sb’s hospitality аз мехмоннавозии касс суистеъмол кардан. abusive [a'bjmsiv] а тахкиромез, баддахон, фахшомез, бадзабон, тундгуфтор; abusive language дашном, хакораг. abut [a'bAt] v наздик будан. кариб будан пайваста будан, хамшафат будан. abutment [s'bAtmant] п канор, тараф, марз, хал, нимпоя (дар пулсози). abysm [a'bizam] п варта, чохчол, партгох, чукурии бетаг. abysmal [g'btzmal] а 1) бетаг, бекаър, беохир; 2) бисер чукур, бехад, бепоён; abysmal ignorance бехад/ тамоман дагал; чохил, беодоб; abysmal poverty кашшокии шадид. abyss [a'bis] п гирдоб, каъри бахр/ дарё, варта. acacia [a'keijb] п акатсия, акокиё, дарахти акокиё. academic [.seka'demik] а 1) таълимй, тахсилй: the academic year соли тахсил; 2) назариявй: This question is academic. Ин саво- ли назариявй аст. 30 - academician [,gk<eda‘mijn] а академик, узви фархангистон, аъзои академия. academy [o'ktedomt] п (pl academies) акаде- мия, донишкадаи олй: a military academy ака- демияи харбй. accede [aek'srd ’ v 1) мувофик/ мутобик, кар- дан, муросо додан; 2) оштй шудан, сулх кар- дан, созиш кардан. accelerate [aik'selareit] v тезонидан, суръат бахшидан, шитобондан: to accelerate the rate of growth гезонидани суръаги тараккиёт. acceleration (ask'sebreijn] n суръаттири, ши тоб, тезондан, таъчил, болоравй. accelerator [aek'sebreit?] п 1) шитобанда, тасрехкунанда шитобгар; 2) газ, акселератор 1 {дар автомвбил). accent 1. п ['aeksont] 1) зада, ташдид: Where is the accent in this word? Дар ин калима зада дар кучо аст? 2) талаффуз, лахча: Не speaks Russian with a foreign accent. Вай ба забони русй бо талаффузи хоричй сухан мегуяд. 3) лахн, сабк, зарб, оханг. 2. v [aek'sent] аломати зада мондан, бо 1 таъкид талаффуз кардан. accentual [ajk'sentjusl] а хичой, таъкидй, ба зада тааллукдошта. accentuate [oek'sentjueitj v мач. таъкид кар- дан, аломати ташдидро гузопкан: to accen- tuate the facts санадхоро таъкид кардан. accentuation [aek,sentju'eijn] п таъкидкунй, задагуэорй, ташдчдгузорй. accept [sk'sept] v 1) кабул кардан: I am pleased to accept your invitation. Хурсандам, ки даъвагномаи шуморо кабул кардам. 2) пази- руфтан: We accepted the referee’s decision. Mo карори доварро пазируфтем. accept the fact санадро кабул кардан. acceptability [ak.septi'bilati] n маъкул, чоиз, пазироиш. acceptable [ok'septabl] а кобили кабул, кабулшаванда, макбул, пазируфтанй. acceptance [ak'septans] п 1) кабул, кабул кардан, пазириш, писанд, тасвиб; 2) тиу. аксепт (кабули шарти ауонома). acceptation [.aeksep'teijn] п 1) маънии мав- риди кабул, тафсири умумй, тафсири кобили кабул (вожа ё уумла); пазириш, кабул. accepted [ak'septid] 1. past ва. р.р. аз accept. 2. а пазируфта, писандида: an accepted be- lief эътикоди пазируфташуда. access [’eekses] п дастрасй, имконият: Stu- dents must have access to good library. Донишчуён бояд ба китобхонаи хуб дастрасй дошта бошанд. accessary I [ask'sesan] п шарик, хамдаст. accessary II [aek'sesori] а иловагй, изофагй, фаръй, ядакй. accessibility [asksesi'bihti] п дастрасй. accessible [sek'sesabl] а дастрас, осон, фахмо,
-31 accordance омодаи пазирой, дастёфтанй. accession [eek'sefn] и дохилшавй, лишает (ба тахт), чу тус. accessories [aek'sesanz] pl лавозимот, асбоб. афзол, олот, чихоз, сомон. accessory [aek'sesan] а 1) иловагй, изофагй; 2) гайри асосй, дуюмдарача, туфайлй accidence ['aeksidans] п 1) гром морфология, сарф, сохги вожа; 2) дастург. мукаддамоти, асос (чизе). accident ['eeksidant] п 1) ходиса. вокеаи ногахонй. тасодуф: Meeting him was pure acci- dent. Волурй бо у гасодуфй буд. 2) офат, са- дама: There was a traffic accident Дар ин чо сада май автомобили рух дод. 3) геол. нохамнорй, нохинчории сатхи чизе. accident insurance сугурта аз хоцисахои ногахонй, бимаи хаводис; by accident not ахон. accidental [,aeksi'dentl] а ногахонй, тасодуфи. accidentally [.aeksi'dentah] adv ногауоя, тасодуфан. acclaim [a'kleim] v 1) пзшвоз гирифтан. тахсину офарин гуфтан: The people in the square acclaimed the cosmonauts. Мардуми майдон кайхоннавардонро тахсину офарин гуфтанд. 2) эълон кардан: The judges ac- claimed her the winner. Хдйати хакамон уро голиб эълон карданд. acclamation [,seklo'meifn] п 1) тахсин. тасвиб, шодбош, истикбол; 2) pl чапакзании (карсакзании) пургулгула; carried by acclamation кабули якдилона. acclimate [a'klaimeit] v худро ба мухит чур кардан, ба обу хаво х? гирифтан, мутобик кунондан, одат кардан ба мухит. acclimation [a.klai'meijn] амер. ниг. acclima- tiztion. acclimatiztion [a,klaimatai'zeifn] n муътод- кунй, мутобикшавй, одаткунй. acclimatize [o'klaimotaiz] v акклимати затсия/ муътод кунондан (ба об ва уаво). одат кардан, мутобик шудан (ба мууит), ху гирифтан, икдимй кардан /шудан. acclivity [a'khvati] п (pl acclivities) сарболой, фароз. acclivious [a'klaivas] а сарболо. accommodate [a'kamadeir] v 1) чо додан, гунчондан, манзил додан, мусоидат кардан: This hotel can accommodate 600 guests. Ин мехмонхона метавонад 600 нафарро гунчонад. 2) ислох кардан, созгор кардан, чур кардан, бартараф кардан (ихтилоф ва г.): Не accommodated his plans to theirs. У накшахои худро дар нисбати накшахои онхо ислох кард. 3) таъмин кардан; 4) оштй кардан, созиш кардан, сулху салох кардан; 5) хизмат расонидан. accomsaatmg [э kamademq] а 1) мехмон- кавоз, мехрубон, созгор, хушбархурд; 2) мадагор, мушток ба кумак кардан; 3) моил ба хамкорй accommodation [a,komo'deijn] п 1) манзил, чо, махалли сукунат: Stay with us until ycu find your own accommodation. To ёфтани манзили худ бо мо бошед. 2) музофикат, созгорй бо мухит, хамсозй: the accommodation to new sur- roundings мувофикаг бо мухити наь accompanied [a'kxmpanid] ниг. accompany, accompanies [а’клтротг] ниг accompany. accompaniment 'a'kxmpanimantj n 1) замима, илова, хамрох: The rain was a constant accom- paniment to our walk. Хангоми сайру гашт борон думболгири мо буд. 2) She sang to the accompaniment of the guitar. У бо гитара суруд мехонд. accompanist [o'kxmponist] а хамнавоз, хамнавозгар, аккомпаниатор (касе, ки бо на- вохтани сози мусикй навозанда ё хонандаро уамроуи мекунад). accompany [э'кдтраш] v (accompanies; ac- companied) 1) гусеп кардан: We accompanied her heme. Mo уро ба хонааш гусел кардем. 2) хамрохй кардан: I accompanied her on a guitar. Ман бо гитара ба у хамрохй кардам. accomplice [a’komphs] п шарик, хамдасти чиноят. accomplish [o'komphj] v 1) анчом додан, ба поён расондан, ба натича расондан, ичро кардан; 2) такмил додан, мукаммал кардан, комил кардан; 3) паймудан, тай кардан. accomplished [э'кэтрЬр:] 1. past ва р.р. аз ac- complish We accomplished our task Mo вази- фаамонро анчом до дем. 2. a accomplished fact далели котеъ. accomplithment [s'komplijmant] п 1) анчом, ичро, муваффакият; 2) дастовард, комёбй, ноилшавй; 3) р/тарбия, парвариш, саводнокй, донишмандй; 4) шаън. кадру кимат, эътибор, манзалат. accord [a'ko:d] 1 п 1) иттифок, созиш, ягонагй: The peoples of the wcrlo are in accord in their struggle for peace. Халкхои сайёра дар мубориза барои сулх иттифск хастанд. 2) созиш/ тавофики гайрирасмй, мусолиха, паймон; 3) чур будан, хамсхангй, аккорд \ранг, садо ва г.); in accord with гибки, бо пайравй аз; of one's own accord бо хохиши худ, ихтиёран; бо майли худ. 2. v 1) мувофик ома дан, хамоханг будан, созгор будан: His account of the accident does not accord with yours. Х,исоботи шумо дойр ба ин вокеа ба хисоботи у мувофикат намекунад. 2) мутобик кардан, татбик кардан; 3) додан, ато кардан, бахшидан. accordance la'kadans] п in accordance with
accordant -32 мувофики: act m accordance with law мувофики конун амал кардан. accordant [a'kcidant] а мутобик, хамсоз, хамоханг, чур. according [s'kozdirj] adv according to, аз гуфтаи: According to John you were in London last week. Аз гуфтаи Ч,он шуме хафтаи гузаш- та дар Лондон будед. accordingly [a'ko:dnjlii adv бинобар ин, аз ин ру. accordion [a'ko:dian] п аккордеон, гармоника (асбоби мусику). accost Fa'kost] 1 п табрик, салом; 2. v 1) (ба касе) рУ сварлан, нигох кардан, назар андохтан, чапгм дУхтан, мурочиа" кардан, сари сухбатро (бо касе) огоз кардан; 2) гарант/ безор кардан (касеро), ба чон расондан, пешнихсди васвасаангез кардан. accouchement [a'ku.jma:i]] фр. п зоймон, вазъи хамя, зоидан. accoucheur п [,ае‘ kufa:] фр. п аккушер. духтури зоймон. account [o'kaunt] 1. п 1) хисоб, суратхисоб: to open an account with a bank дар бонк суратхисоб кушодан; 2) хисобог, гузориш: to give an account хисобот додан, гузориш додан; 3) сабаб, асос: on what account дар кадом асос; current account сурагхиеоби чорй; on account аз сабаби: on account of bad weather аз сабаби бад бу дани боду хаво; on по account, not on any account хеч г ox: Do not on any account leave the house. Хеч rox хонаро гарк накунед on account ба гарики кредит/ карз/ вом, ба таври насия; on account of дар натичаи; give an account of тасвир кардан, хисобог до- дан; turn to account ба манфиати худ гардондан; take into account ба назар гирифтан; 2 v 1) шумурдап, шинохтан; 2) to account for шарх додан, гузориш додан: How do you account for his absence from school? Ба макгаб нарафтанашонро чи гупа шарх медихед? accountability п Ip'kauntibiloti] п масъулият, чавобгарй; 2) хисобдихй, масъулин. accountable [a'kauntabl] а 1) масъул, масъули хисоб, чавобгар, посухту; 2) маълум, равшан, бэсабаб, возех, фахмо. accountant [a'kauntont] п 1) бухгалтер, хисобдор, мухосиб; 2) рук. чавобгар. accountant-general [a'kauntontgeneral] п сармухосиб. accounting [a'kauntirj] l.pres.p. аз account; 2. п тич. хисобдорй, гузориш, хисобхо. accredit [s'kredit] v 1) ваколат додан, ихти- ёр додан; 2) дип. мансуб кардан (ба саф»рат\, 3) эътиборнома додан, имтиёз додан, ичозат додан: an accredited college донишгохи дорой имтиёзномаи расмй; 4) нисбат додан, мансуб донистан. accredited [a'kreditid] а ваколат додашуда, эасман шинохташуда. accreditation [a'krediteijn ] п эътиборнома, эътиборбахшй, имтиезнома. accretion [se'kri:jn] п 1) афзоиш, рушд; 2) бо хам пайваст, часпидагй. accrue [a'kru:] v 1) зиёд шудан, афзудан, боло рафтан. изофа шудан (фоизи пул); accrued interest бахраи чамъшуда; 2) руй додан, вокеъ шудан, ба вукуъ пайвастан; 3) ба даст омадан, хосил шудан. accumulate [a'kjumjuleit] v 1) захира/ чамъ кардан: I accumulated a lot of books. Ман китобхои зиёд чамъ кардам. 2) чамъ/ туда шу- дан, онбоштан, фарохам овардан, шудан. accumulation [a'kju:mjuleijn] п чамъ (гун) кардан(и), гундоштан(и), захира (пасандоз) кардан(и), гирдоварй, чамъоварй, захира, анбориш, андУхтагй. accumulative [o'kju:mjuleitiv] а анбоштй, анборишй. тачмай. accumulator [a'kju:mjuleit&] п аккумулятор, махзани барк (асбоби захира кардани энергия), анборишгар. accuracy ['aekjuiasi] п дакикй, сахехй: the ac- curacy of government statistics сахехии омори давлатй. accurate ['aekjunt] а дакик, сахех, возех. accursed, accurst [a'ka:sid, a'ka:st] a яафриншуда, лаънатй, манхус, малъун, окшуда, сабилмонда, зормонда: accursed be his name лаънат бар номи у. accusation [,atkju 'zeijn] п тухмат, гунахгор. accusative [o'kju:zotiv] а гром, мафъуий, холати мафъулй accuse [a'kju:z| v тунахгор кардан (of sth - дар чизе). accused [?'kju:zd] п цук;. айбдоршаванда, айбдор, муттахам. accuser [a'kju:zo] п хуу. айбдоркунанда, додситон. accustom [g'kAStam] v одат кунондан, ху додан, омухта кардан; be/gct/becomc accustomed ю ба чизе одаг кардан. асе Leis] п 1) карт, туз, зот, такхол; 2) ас, лочин. мохир; 3) варзишгари барчаста; within ап асе of бисёр назлик. acerbity [a'sa:biti] п турушй, туршмазагй, туршзабонй: acetic [a'si:tik] а сиркогй, сиркой, дорой чэвхэри сирко, сиркодср, турш acetify [a'setifai] v хим. турш шудан/ кардан, оксид шудан, табдил ба сирко кардан. acetous [*eesitas] а турш. acetylene [a'setihn] 1. п хим. асетилен;
33- «cronolis 2. а хим.асетиленй. ache [eik] 1. n дард: He had a stomach ache yesterday. Дируз у дарди шикам дошт. 2. v дард кардан, сузиш кардан: Му arm aches. Дастам дард мекунад. achless [eiklis] а бедард, беозор. achievable [o'tji:v?bl] а дастрас, имконпазир. achieve [a'tjrv] v расидан, ноил шудан: to achieve success ба дастовардхо ноил шудан. achievement [a'tji:vmant] п муваффакият дастовард: the research achievments дастовардхои тахкикот. achromatic [,xkmu'motik] а 1) ахроматикй, беранг. шаффоф; 2) тиб. бемории далтонизм. acid ['aesid] 1. п кислота, чавхар: citric acid кислотам лиму, 2. а гурш’ an acid taste мазаи турш. acidify [a'sidtfaij v 1) турш кардан/ шудан, туршидан, туршондан; 2) оксид шудан, хомуз шудан. acidity [o'siditi] п 1) туршй; 2) сузонй, тундй, гезй, талхй, захрнокй. acid-proof ['aesid'prurf] a хим. кислота- бардор. acidulated ['aesid] а туруш, тунд. acidulous [a'sidjuhs] а туршру. тунд. турш, туршмаза. acknowledge [ak'nolidy] v 1) чътироф: She acknowledged her mistake. У хатогиашрс эътироф кард 2) тасдик кардан :_She acknowl- edged the receipt of my letter. У гирифтани мактубамро тасдик кард. 3) ташаккур (рахмат) гуфтан, сипосгузорй (миннатдорй) кардан, хакки хизматро дода хурсанд кардан. acknowledgement [ak'nohdjmant] п 1) сипосгузорй, ташаккур, такдирдонй: in ac- knowledgement of sth ниш они сипосгузорй аз низе; 2) икрор, тасдик, кабул: Please send me an acknowledgement of the letter. Лутфан, ги- рифтани мактубро тасдик кунед. 3) тасдикнома, эътирофи расмй, икрорнома; 4) расид, чавоб. aclinic [o'klmik] а амудй. acme ['tekmi] п авч, кулла, болотарин/ 6а- ландтарин нукта; the acme of perfection нуктаи камол, авчи камолот. acne ['tekni] п чуши сурат/ пуст, гурури чавонй, acock [o'kok] adv кач, якварй. acolyte ['tekotaiti п хизматгор, мулозим, пешхизмат (дар ка.чисо'' acorn ['eiko.n] п мева ё худи дарахти будут , acoustics [a'ku:stiks] п дорой шунавой. acquaint [o'kwemt] v 1) муаррифй кардан, шинос кардан: Please acquaint me with the facts of the case. Лутфан, маро бо санадхои парвапда шинос кунед. 2) ошно будан/ кар- дан; 3) огох кардан, ошно сохтан; be acquainted with бо касе шинос будан; get/ become acquainted with шинос шудан бо. acquaintance [a'kwemroris] п 1) шиносой, огохй. They had a close acquaintance with the facts. Онхо аз ин далелхо огох буданд 2) шинос: She is an olc acquaintance of mine. У шиноси деринаи ман аст. make the acquaintance of sb, make sb’s acquain- tance бо касе шинос шудан; acquiesce [,aekwi'es] v гузашт кардан, бахшидан, розй шудан, тан додан, розигй/ ризоят додан, мувофикат кардан. acquiescence [,tekwt'esns] п гапдароии мадбурй, мулоимй, нармй. acquiescent [,aekwi'esnt] а мулоим, гапдаро, нарм, хушнуд, розй, розишаванда, мувофиК^~-- таслимшаванда. acquire [a’Kwaia] v ба даст даровардан, ги- рифтан, сохиб шудан: to acquire a good know ledge of English юниши хуби забони англисй гирифтан. acquirement [o'kwaiamant] п бадастоварй, касб, тахсил, фарогирй. acquisition [,sekwi’zifn] п бадастоварй, фарогирй, харидан(и), хосил кардан(и). acqusitive [,aekwi'zotiv] а пулпараст, молдуст, харис, чуянда. acquit [a'kwit] v 1) сафед кардан, бегунох /хак донистан, дурусг шумурдан, маъзур дош- тан; 2) маъзул/ бекор/ холй кардан. acquittal [o'kwill] п сафед кардан(и), бегунох донистан(и), сафедкунй; асос, далел, узр, хал ос. acquittance [a'kwitns] п рахой, озодй, бахшиш, вогузорй, чгшмпушй. acre ['eiko] п акр (=0,4 га). acreage ['eikandj] п андозаи/ масохати замин бо акр. acrid ['aeknd] а I) гунду тез (оиди буй), талх, тунд, тез (оиди :лаза); 2) дурушг та гач (оиди характер), талх (су хан). acridity ['aekndati] п тезй, хассосй, тундй. acrimonious [.aekn'mounjas] а нешдор, талх, нстехзосмез, занаяда, пуртаъна, тунд \рафтор ва су хан). acrimony [’sekrtmam] п талхй, тунду тезй, тундзабонй. луруштй, захми забои. acrobat ['eekrabast] п акробат, дорбоз, бан- дбоз acrobatics [декгэ baetiks] п хунар ва ё махораги бандбозй, акробатика, дорбозй. acronym ['aekramn] п акроним (вожае, ки аз уарфхои аввали чанд вожаи дигар сохта шуда аст): radar (radio detecting and ranging), IMF (International Monetary Fund). acropolis ia'krcpalis] n (pl acropoleses) (Юно- ны к,адим) диж, калъа (бахши муста^камшудаы в,алъа, ки одатан дар баландй карор дошт).
across - 34 across [a'kros] 1. prep 1) аз байни, аз миёни, аз болои, аз як су ба суй дигар, аз як тараф ба тарафк дигар: a bridge across the river купрук аз болои дарё; Нс: ran across the street. У аз куча гузашт. 2) дар миёни The car stood across the road Автомобил дар миени pox меистод. 3) дар он гараф: Не lives across the street. У дар он тарафи куча зиндагй мекунад. 4) аз як замон ба замони дигар, дар тули- across time дар тули замон; 2. adv васегй: The stream is six feet across Васегии дарё б фут аст. come across бархурдан, нохост зохурдан, дучор шудан, ру ба ру шудан, дакка хурдан, нохост зохурдан (бо касе ё чизе). acrostic [o'krostik] п адаб. шеъри мувашшах, шеъри рамзп. act [секс] 1. п 1) кор, амал, кнрдэр: a noble act амали чазонмардона; an act of iggresion акти тадовуз; 2) кенун, карор: an act of par- liament конуни парламентй; 3) парда: the first act of Hamlet пардаи аввал и “Хдмлет”; 2. v_l) амал кардан: Не immediately began to act. У корро фавран огоз кард. 2) рафтор кардан: Don’t act like a child! Рафт ори кудакона накун' 3) безидани накш: Who’s acting the part of Hamlet? Накши Хдмлетро кй бозй мекунад? acting ['sektin] l.pres. p. аз act 2. 2. n бозй: Her acting in the performance was wonderful. Дар ин намоиш бозии у оличаноб буд 3. а ичрокунандаи вазифа: the acting Prime Minister ичрокунандаи вазифаи сарвазир. action j'aekjn] п 1) харакат, кирдор, икдом, чунбиш, чараён- Time has come for action. Вакти амал кардан расидааст. 2) амал, кор, кирдор: We’ll judge you by your actions. Mo аз руи кирдоратон ба шумо бахо медихем 3) мухориба- Не was killed in action. У дар мухориба кушта шуд. 4) р] рафтор, кирдор- His actions offended everybody. Рафтори у хамаро рапчонд. bring action ба додгох шикоят кардан; bring/ call into action чомаи амал пушопдан, дар амал тагбик. кардан; go into action зориди амал шудан, пайкор кардан, амалиёти низомиро огоз кардан; come out of action аз амалиёти низоми баро- мадан; аз кор барсмадан; be killed/ fall in action дар мухорибаи низомй кушта шудан; in action дар мухориба, дар чанг; put in action ба харакат даровардан; put out of action аз каюр баровардан, take action чора дидан, икдом кардан; through enemy action дар зери фишори (зулми) душман; Actions speak louder than words 3at>6. ~ Хдрзшуихо лаб-лаби бом, хаппакхо корро кунанд тамом. activated ['sektiveilid] i.p.p. аз active; 2. а фаъол. дар холи кор, ба кор андохта- шуда. active ['aektiv] а 1) фаъол, чаккон, чусту чолок, сергайрат, пуртакопу: She takes an ac- tive part in politics. Вай дар сохаи сиёсат фаъол аст. 2) дар холи кор, машгули амал. ба кор андохташуда; 3) ерам, фоил, маълум. activity [sek'tiviti] п (pl activities) 1) фаъоли- чт: literary activity фаъолияти адабй; classroom activities фаъолияти дарей; after-school/out-of- school activities фаъолияти беруназеинфй; 2) кор, амал, икдом, гайратнокй, чидду чахд, саъю кушиш, гайрат. actor ['aekta] п хунарпеша (мард). actress ['aektris] п хунарпеша (зан). actual j'asktjuol] а хакикй, вокей. actuality ['<ektfualiti] п (pl actualities) 1) вокеият, ха кикат; 2) мухит, хаёт, зиндагй; in actuality дар вокеъ, амалан. actualize ['asktjuahz] v амалй/ ичро кардан, анчом додан, вокей кардан. actually ['aektfuoh] adv амалан, дар амал, дар хакикат, дар вокеъ, вокеан. actuate ['sektjueif v 1) ба кор андохтан, ба харакат даровардан; 2) водор/ талкин/ тахрик/ гашвик/ кардан, барангехтан, мачбур/ шаькманд кардан. actuation ['ajktjueijn] п 1) бакорандозй, бахаракатдарерй; 2) водорсозй, барангезиш. acuity [э'к]и:ш] п 1) тезй, хассосй, тезфахмй, гезхушй; 2) тезй, тундй. acumen |a'kju:men] п фаросат, заковат, басират, нуктасанчй зиракй, бирикбинй. acuminate [a'kjmmmeit] 1. а ну к тез, «укдор, сарсузанй, нукборик; 2. v нуктез кардан, сарсузанй кардан, бо- рик кардан. acute [a'kju:t] а 1) тез- an acute angle кунчи гез; acute eyesight зирак; 2) сахт: acute pain дарди сахт. acuteness [o'kju:tnis] п 1) зиракй, фаросат, хушфахмй, хушзехнй; 2) хассосй, тезй (кувваи сомеа). ad [sed] амер, кутоу аз advertisment эълон, реклама, огохй. adage ['xdidj] п панду амсол, зарбулмасал, хиксяти ахлокй, масал, хикмат. андарз. adamant ['sedamant] 1. п мода ё санги ношикан, санги хоро; 2. а 1) мустахкам, заволнопазир, ношикастанй, шикастнопазир, хамешаусту- вор; 2) пейдор, таслимнопазир. adamsmine [,8edo'maentam] а ношикан, сахт ва ношикастанй, пойдор, устувор, мустахкам. adapt [a'daept] v 1) мувофик кардан, танзим кардан: I had to adapt my plans to the new cir-
-35 - adiposity cumstances. Зарур щуд, ки накшахоямро бо шароити нав мувофик кунам. 2) табдил кардан/ додан, муносиб кардан, чур кардан: The writer adapted his novel for television. Ha- висанда асарашро барои гелевизион табдил дод. adaptability [a.daepta'bilati] п кобили татбик будан(и), кобили истеъмол (истифода) будан(и), кобили амал будан(и), созгорй. adaptable [a'dseptabl] а созгор, созишпазир, мувофикшаванда. adaptation [eedaep'teijn] п 1) адаптатсия, таьофик, созгорй, созиш: adaptation to weightlessness тавофик ба бевазнй; 2) табдил (асари айабй ё мусикр), танзим: This film is an adaptation of a story by O’Henry. Ин филм табдили хикояи О. Х,енри мебошад. adapter [a'daepta] п танзимкунанда, танзимдиханда, адаптер; add [asci] v чамъ кардан, илова кардан. If the tea is strong add some more water. Arap чойатон талх бошад, камтар об резед. add in ба хисоб овардан, афзудан бар; add to илова кардан, зиёд кардан; add together хисобу китоб/ чамъбаст кардан. add up сарчамь кардан, бо хам афзудан, хосили чамъро ёфтан; add up to маънй додан; То add fuel/ oil to the fire. Зарб. ~ БоЛои сухта намакоб. addenda [a'denda]/)/ аз addendum. addendum [a'dendamj n (pl addenda) замима, изофа, илова (ба китоб). adder f'aeda] п 1) мори афъй; 2) амер, мори обй. addict [a'dikt] v одат кардан, ху додан; ad- dict oneself to sth худро ба чизе одат кунон- дан. addicted [o'diktid] а одаткарда, хугирифта, унсгирифта. addiction [a’dikjn] п майл, хавас, рагбат, шавкат. addition [a'dijn] п 1) илова, афзоиш, чамъ; 2) мат. чамъ; 3) хим. омехта, илова, изофа (чиз); in addition (to) иловатан, замиматан, илова ба ин, гайр аз ин; a useful] addition замимаи муфид. additional [a'difanll а иловагй, изофй. addle [eedl] *1. а 1) фосид, хароб, палагда (тухми муре); 2) cap дар гум. геч; 2. v фосид кардан/ шудан; буй гирифтан, бадбуй шудан, палагда шудан (оиди ту хм). add<e-bi ained ['aedlbreind] а беакл, бемагз. ахмак, цорои магзи зароб. addle-headed ['scdlhedid] ни? addle-brained. address [a'dres] 1. n 1) сурога, нишонй, ад- рес: home address сурогаи хона; 2) нутк, хито- ба, суханронй: an opening address сухани ифтитохй; 3) тарзи гуфтор, сабки суханронй; 4) суханронй, нутк, суханварй, хутба; 5) pl to pay one’s addresses хостгорй кардан. 2. v 1) to address a letter to sb мактубро ба касе фиристодан; 2) сухбат кардан, сухан гуф- тан: to address a meeting дар чаласа сухан гуф- тан; 3) таваччух кардан, мавриди мулохиза карор додан. addressee [,eedre'si:] п гиранда, мухотаб, гирандаи нома. adduce [a'dj:us] v пешниход кардан (далел), ба унвони далел зикр кардан, бурхон овардан, барои исбот зикр кардан, истинод овардан adduction [a'dxkjn] п 1) пешниход, зикр, истинод (далел, исбот); 2) анат. аддуксия, ба кор андохтан (мушакуо); 3) мехваркашй, кашиш ба суи мехвар. adept ['aedept] 1. п мохир, забарцаст, кор- дон, чирадаст, одами кордон, одами корши- нос; 2. а мохирона, забардастона, чирадастона. adequacy ['iedikwesij п кифоят, басандагй. adequate f'eedikwit] а 1) муносиб, сазовор, лоик: Не is quite adequate to his post. У ба ва- зифааш сазовор аст. 2) кофи, басанда, ба ан- дозаи лозим: an adequate proof of his innocence санади кофй аз бегунохии вай. adequation [.aedi'keijn] п 1) баробаркунй, баробарсозй; 2) эквивалент. adhere [od'bio] v 1) вафодор будан/ мондан, пайравй кардан, эътикод доштан (to sth - ба чизе); 2) часпидан, васл мондан, барчаспидан. adherence [pd'hiorons] п 1) пайравй, вафодорй ба чизе (to sth - ба чизе); 2) часпиш, часпидан. adherent [ad'hiaront] 1. п пайрав, вафодор, тарафдор (шахе); The movement is gaining more and more adherents. Чунбиш тарафдорони зи- ёдтар ва зиёдтар пайдо карда истодааст. 2. а часпанда, часпида. adhesion [od'hi:jn] п 1) часпиш, хамчаспй, бохамчаспй; 2) пайравии самимона, вафодорй; 3) тиб. бохамчаспии аъзои мухталифи бадан; 4) тех. неруй часпиш, пайвастшавй. adhesive I [ad'hi:siv] и моддаи часпак (часпанда). adhesive II [ad'hi:siv] а часпида, часпак, часпанда. adieu [o'dju:] 1. п фр. (pl adieus ё adieux) падруд, хайрбод, видоъ: to take/ make one’s adieu падруд гуфтан, хайрухуш кардан, худохофизй кардан; 2. int худо хофиз, худо нигохдор, хайр, падруд. adipose ['asdipous] а равганин, равгандор, чарбудор, серравган, фарбех. adiposity [.aedi'posati] п 1) фарбехй, гавей, танумандй; 2) тамоил ба фарбех шудан, зудфарбех, зудфарбехй.
adit -36 adit ['aedit] n ма. гузаргох, даромадгох., pox, чои гузар. маъбар. adjacency [o'djeisansi] п хамсоягй, наздикй, хамканорй. adjacent [s'dje.sont] а наздик, хамсоя, хамканор. adjactival [,as&3ak‘taivsl] а гром. 1) вобаста ба сифат, сифатмонанд; 2) созандаи сифат, сифатсоз. adjective j'tedjiktiv] 1. п сифат. 2. а вобаст а ба сифат, васфй, мисли сифат амалкунанда; 2) хусусиятхои сифатдошта, ба сифат тааллукдошта. adjoin [o'djoin] v 1) пайвастан, пайваста будан, часпидан; 2) хаммарз будан/ кардан, хамхудуд/ хамсархад/ хамшафат будан. adjourn [o'djom] v 1) монондан, танаффус эълоч кардан, бастан (уалаеа): The trial was adjourned for a week. Мурофиа ба муддати як хафта баста шуд. 2) чаласаро тамом кардан, пароканда шудан; 3) ба чои дигар гузаштан, чаласаро ба бинои (хонаи) дигар гузарондан. adjournment la'djo'nrnont] п 1) таъхир, ба таъхир андохтан(и), акибандозй, акибпартой; 2) танаффус, таътил, гаваккуф. adjudge [эМзлоз] v 1) карор барсвардан, хукм баровардап, махкум кардан; 2) додан, ато кардан, бахшидан (мукофот), эхсоб кардан. adjudgement jb'djAdgrnant] п хукми суд, карори суд, амали баровардани хукми суд. adjudicate fo'd3u:dikeit] v хукм кардан, карор баровардан, хукм баровардан. adjunct ['aed3Aijkt] п 1) ёвар, ёрдамчй, дас- гёр, муовин; 2) гузориш, замима, изофа, аф- зуда; 3) гром, муайянкунанда. adjuration hasdjuo'reijii] п 1) дархости самимона, илтимос; 2) дастур, амр; 3) касам. савганд. adjure [o djuo] ? 1) зори/ илтичо/ тава.тло/ илтимос/ кардан; 2) амр кардан, мукаррар цоштан, дастур аодан (бо савганд, та.^дид ва г.). adjust [o'djxst] v 1) ба тартис даровардан, танзпм кардан, чур кардан: Adjust your books. Китобхоягонро ба тартиб дароред. 2) мураттаб/ бартараф сохтан, созгор кардан, оштй додан: to adjust differences ихтилофотро бартараф сохтая; 3) муътадил гардондан. ором кардан. adjustable [o'dgAstebl] а танзимшаванда, мураттаб шаванда. adjuster [o'djASto] и васлгар, пайваст- кунанда, танзимгар. adjusting [o'djAStiijj а та нзпмку нанда, мураттабкунанда. adjustment [o'dgAstmant] п 1) танзим, ислох; 2) асбоби танзим, мизонсоз, мизонгар. adjutant j'sdsutont] п х,ар. адютант, ёвар, вардаст. admeasure [od'moga] v 1) хисоб кардан; бахш кардан, сахм/ сахмия додан; 3) меъ< сархад/ худуд гузоштан. admeasurement Isd'nioyomsnt] п 1) сахмдиу Хисса, сахмия; 2) андоза. administer pd'mimsts] v 1) идора карда рахбарй кардан, мудирият кардан: administer project ба барнома рохбарй кардан; 2) назорг кардан бар; парасторй кардан, ёрй додан; . ХУК- амал кардан, таъмин кардан (ицрс уонунро); to administer justice адолат чорй кардан: to administer the oath савганд ёд кардан, Kacai хурдан. administrate [sd'mimstreit] v амер, идор; кардан, рахбарй кардан, назорат кардан. administration [9d,mmi'streifn] п 1) идора рохбарият, мудирият: university administration мудирият/ рохбарияти донишгох; 2) амер. давлат, тастгохи хукумат. members of the US Administration аъзоёни хукумати ИМА; 3) вазорат; 4) улуми идорй; 5) ичро (савганд, танбе^, маросимуси динй, дору ва е.)\ the ad- ministration of an oath ичрои маросими савганд; 6) хж таьмини ичрои адолати суди. administrative [ad'mimsirstiv] а маъмурй, идорй, ичрой, хукуматй, ичроия. administrator [od'mmistreito] п мудип, раис, сарпараст, идоракунанда. admirable j'xdmorabl] а мафтункунанда, пи- сандида: These goals aie admirable. Ин хадафхо мафтункунанда мебошанд. admiral I'scdmoral] п адмирал. Admiralty, the ['ardmoroltij п вазорати харбй-бахрй । дар Британия Кабир). admiration [,a?dmo'reijn] п 1) ситоиш, тахсин, шопстагй, писандидагй; 2) тааччуб, хайрат; 3) шэвк, шавку завк, шодй, вачд. admire [sd'maio] v 1) писандидан, писанд омадан, тахсин кардан, сутуцан; 2) хостан, эрзу кардан. admirer fod'maioro] а парастанда, ситсиш- ку нанда, ихлосманд, дустдор, ситоянда, ошик. admiringly [ad’maianrjli] adv бо шавк, бо вачд. бо шавку завк. admissible [od’misbl] а кобили кабул, кобили пазироиш, чоиз, мумкин, имконпазир. admission [od'mijn] п 1) даромад, даромадан, вуруд, дарунравй: Admission to the museum is one dollar. Даромадан ба музей як доллар аст. 2) пазириш, кабул: The new state applied for admission to the UN Organization. Давлати навтаъсис барои кабул ба аъзогии СММ мурочиат кард. 3) ХУ^- икроршавй, икрор, пазириш: Не made a frank admission. У сидкан икрср шуд. 4) ичозати вуруд, билети вуруд; 5) тех дохилшавй, воридшавй (буе ба сияындар);
-37- adulterate No admission. Даромад мань аст. admissive [ad'misiv] а дохилшаванда, воридшаванда. admit [ad'mit] v (admitted; admitting; 1) ичозат/ рухсат додан (даромадан), pox додан: Children are admitted free. Барои бачагон да- ромадан бе пул аст. 2) кабул кардан/ шудан, пазируфта шудан (ба донишгох, еа г.): Не was admitted to the university. Уро ба донишгох кабул карданд. 3) хж икрор шудан , зътироф кардан, кардан: It should be admitted that... бояд икрор шуд, ки; I admit that I was wrong Икрор мешавам, ки хато кардам. 4) до дош- тан, зарфият доштан, гунчондан: The hall admits 500 people. Толор 500 нафар гунчонда метавонад. admittance [ad'mitons] п даромад, вуруд, рохёбй, пазириш: no admittance! Даромад манъ аст! admittedly [ad'mitidh] adv дар вокеъ, дар хакикат, ба ростй. admix [ad'miks] v омехтан, кагй кардан, омехта шудан. admixture [od'miktja] п 1) омеза, хамомехт, махлут, таркиб, хамомеза; 2) омезиш, хамомезиш. admonish [ad'momj] v 1) панд додан, насихат кардан, розй кардан; 2) пешакй хабар додан, пешакй огохонидан аз, таъкид кунондан; 3) хотиррасон кардан аз. admonishment [ad'nionijuiant] п огохсозй, хабардихи, таъкидкунй. admonition [,aedma’mjn] п 1) панд, насихат, андарз, 2) таъна. маломат, сарзаниш, тапбех. admonitory [,ad'moniteari] а андарзй, вобаста ба насихат, насихатомез, пандомез. ado [a'du.] и I) хаёхуй, давугеч, даводавй, чанчол, килу кол, биёву бирав, телбагй, оворагй; 2) душворй, мушкилй, сахтй, монеа; without further ado бидуни гарди сари зиёдатй, бидуни бигу магуи дигар; Much ado about nothing. Зарб. ~ Як пула кору сад пула гавго. adobe [o'doubi] п 1) хишг, хишти хом; with- out more adobe якбора, дархол, зуд, фавран; 2) хонаи хиштй, биной хиштй/ похсагй/ ги- лин; 3) хоки хиштй. adolescence [,asde'lesns] п навчавонй, балогат (синни байки балогат «а камол). happy childhood and adolescence кудакй ва навчавонии хушбахтона adolescent [.aeda'lcsant] 1. п навчазон, во- баста ба навчавонй, болиг; 2. а 1) навчавонй (то вистуяксолагй); 2) камтачриба, хом, хомдаст. adopt [a'dopt] v 1) кабул/ тасвиб кардан: They adopted the resolution. Онхо карорро кабул карданд. 2) ба фарзандй пазируфтан: They adopted a boy whose parents were dead. Онхо кудакеро ба фарзандй пазируфтанд, ки волидонаш вафот карданд. 3) иктибос кардан (вожа ва а.); 4) ёд гирифтан, аз худ кардан. adoption [a'dopjn] п 1) кабул, пазироиш: the adoption of the agenda кабули рузнома; 2) ис- тифода. the adoption of new methods истифо- даи усулхои нав; 3) кабул ба фарзандй: the adoption of a child ба фарзандй кабул кардани кудак adoptive [a'doptiv] а 1) пазируфташуда (ба фарзандхендй ёпадархоной ва г.); 2) иктибоей; 3) мунтахаб, баргузида. adorable [azdo:rabl] а 1) парастиданй, кобили парастиш; 2) гуфт. дилпазир, зебо, adoration [,®da:'rei fn] п 1) парастиш, ниёиш, гавваччух, 2) ишк омехта бо эхтиром. adore [o'do:] v 1) парастидан, дуст доштан, ниёиш кардан; 2) сахт дуст доштан: Не adores his wife and children. Вай зану фарзандонашро сахт дуст медорад. adorer [s'do:ro] п хаводор. мухлис. adorn [a'dom] v эроиш додан, оросган, пи- ростан, зинат додан. adornment [a'do:nmar.t] п ороиш, зинатдихй, орочихй, зеб, оро, зевар aarenal [ad'rimal] 1. п тиб. гадудхои болои гурда; 2. а вобаста ба гадудхои болои гурда, болоигурдавй. adrift [э'drift] 1. а 1) (киштй, каик,) шиновар (биоуни лангар); 2) саргардсн, бехадаф, овора, 2. adv бо дараён, бо рафти чараён 'шино кардан); мац. замонасозй кардан; cut adrift бо чарён cap додан; go adrift дрейф кардан (бо таъсири боду уараёни об царакагп кардани киштй, яхпора ва г.): turn adrift аз хона рондан, ба такдир хавола кардан, бепарастор монондан; аз хизмат рон- дан. Adriatic Sea, the [.eidn'tetik'si:] Бахри Ад- риатика. adroit [a'droit] а мохир, чолок, чадкон, кордон, сабукдаст, забардаст. adulate ['sedjuleit] v сутудан (чоплусона), мадцохй кардан, тамаллук гуфтан, мадх t уфтач, 1 ахсин ва таъриф кардан adulation [.aedju'leijn] п хушомад, чоплуей, тамаллук, лагаябардорй. adulatory ['asdjuleiton] а хушомадгуй, чсплус adult |/жбл1'.] 1. п болиг, ба балогат расида. 2. а болиг, кадрас, кален. adulterant [o'dxltarant] п маводи илова гауда ба хурок, гаш, бадафзуда. омехта. илова. adulterate [a'dxltareit] а 1) бофташуда, калбакй; 2) зиной, харромзеда, сунд; 2. v бадафзой кардан, бофтан, бофта баро- вардан (санадхоро)
adulteration adulteration [э,с1л1е'ге1[п] n сохгакорй, калбакикорй, мавод ва ё нушокии бо роди калбакй сохташуда. adulterer [э’Ллкэгэ] п марди зинокор зиной, adultery [a'dAlton] п зино, бевафой, издивочи гайришаръй. adumbrate ['геблгоЬгей] v 1) иттилооти руяки додан; хулоса кардан; 2) аз неш ишора кардан ба, далолат кардан ба; 3) мубхам кар- дан, сояпуш кардан, соя афкандан, тира кар- дан. adumbration [,ж<1лт'Ьге1|’оп] п 1) кайдхои хомакй, лоиха/ тахрири аввалин; 2) мусавва- да; 3) ангора. adust [o'dAst] а 1) сухта, хушк; 2) офтобза- да, офтобсухта; 3) рангпарида ва гамзада. advance [od'vams] 1. и 1) пешрафт, пешравй, хучум: an enemy advance хучуми душман; 2) пешрафт, муваффакият: great ad- vances in physics пешрафти бузург дар сохаи физика; 3) аванс, вом, карз, пешмузд, пули пешакй, пешпардохт; in advance of пешрафтатар, тараккикардатар; in advance аз пеш, аз кабл, пешакй, каблан тахияшуда; 2. v 1) харакат кардан, пеш рафтан, пешрафт/ пешравй кардан: Their troops have advanced two miles. Лашкари онхо ду мил пеш рафт. 2) муваффакият ба даст даровардан, тараккй кардан- as the work advances ба пеш- рафти кор муваффак, шудан; 3) пешниход кардан: Не advanced a new plan. У накшаи нав пешниход кард. 4) пешгирй кардан; 5) пул карз додан, пешпардохт кардан, пешакй до- дан; 6) пешбарй кардан, гузарондан (ба ман- саби баланОар). advanced [ad'va'nst] 1. past ва р. р. аз ad vance 2. 2. а 1) пешрафта, мутараккй, тараккикарда: advanced capitalist countries мамолики пешрафтаи капиталистй; 2) пешкадам: advanced ideas акидахои пешкадам; 3) гарон, газоф. advance-guard [ad'va.nsga:d] п хар чилавдор, пешкаровул, пешсаф, пешоханг пешкадам. advancement [ad'vamsmont] п пешрафт, афзоиш, инкишоф, псшбурд, тараккиёт, пешравй. advantage [od'vamtidg] 1. и 1) бартарй (over - нисбати)-. His early training gave him an ad- vantage over the other boys. Машкхоро барвактар огоз карда, у ба бартарй нисбати дигарон ноил шуд. 2) манфиат, фонда, нафъ: This is to his advantage. Ин ба у манфиатнок аст. mutual advantage манфиати мутакобила, ба харду тараф судманд; take advantage (of) stn истифода кардан, фонда бурдан: They took fool advantage of the hotel's facilities. Опхо аз шароити мехмонхона пурра истифода бурданд. take advantge of sb фиреб додан; аз фурсат ис- тифода бурдан; show sth to the best advantage бартарии чизеро нишон додан; 2, v бартарй додан, нафъ додан, мусоидат кардан. advantageous [jtedvsn'teidgas] а судманд. advent ['<edvont] п зухур, вуруд, расидан(и), пайдоиш: The advent of computer changed the world. Зухури компютер чахонро дигаргун сохт. adventitious [^dven'tijas] а тасодуфй, ногахонй, гайриасосй, арзй, иттифокй, изо- фашуда. adventure [od'ventja] п 1. 1) саргузашт, ходиса, мочаро: a dangerous adventure саргузашти хавфнок; adventure stories хикояхои саргузаштй; 4) мочарочуй; 5) сармоягузорй (дар коркой пурмухотира); 2. v дил ба даре задан, сармоягузорй дар корхои пурхатар кардан (тицорат ва г.), риск кардан, таваккал кардан, чуръат доштан. adventurer [ad'venlJ'jra] п 1) ходисачуй, мочарочуй, хатарчуй (мард): Marco Polo was an adventurer from Venice who travelled in Asia in the 13th century Венесиягй Марко Поло мочарочуйе буд, ки дар асри 13 ба Осиё сафар кардааст. 2) мочарочу a political adventurer мочарочу дар сиёсат. adventuress [ad'ventj'aris] п ходисачуй, мочарочуй, хатарчуй (зан). adventurous [od'venljgros] а 1) цалер, шучоъ, бепарво, часур, бебок: an adventurous explorer мудаккики шучоъ; 2) хатарнок, пурхатар, пурходиса, пурмодаро- an adventurous voyage сафари хатарнок. adverb ['«edva:b] п зарф. adverbial ['asdva:bal] а зарфй, вобаста ба зарф. adverbially fad'va:bioli] adv гром. 1) ба вази- фаи дол; 2) ба вазифаи зарф. adversary ['tedvoson] п (pl adversaries) 1) ракиб, хариф; душман: 2) мухолифат: Не de- feated his old adversary. V ракиби деринаашро маглу б кард. adversative [od'vo:sotiv] а заб. хилофй. adverse ['aedvo:s] а 1) мухолиф: adverse wind боди мухолиф; 2) номусоид, носоз, номувофик. бад. adversity [ad'va:siti] п бадбахти, фалокат, рузи бад, мусибат, бетолей; Adversity is a great schoolmaster. Зарб. ~ Муси- бат азоб медихад ва хам меомузонад. advert ['aedva:t] v мавридди таваччух карор додан, атф кардан ба, ишора кардан ба.
affair advertence ['<edva:tans] ниг. advertency. advertency ['sdvo:tansi] n муносибати боилтифот. advertise [’aedvotaizj 1) v эълон додан/ кардан: They lost their dog and decided to ad- vertise it in the newspaper. Онхо сагашонро гум карда, карор доданд, ки дар рузнома эълон диханд. 2) таъриф кардан, таблиг кардан, таблиги тичоратй кардан: to advertise goods молхоро таъриф кардан. advertisement [ad'va:tism9Bt] п эълон, реклама, амали огохй: job announcement эълон дар бораи кор. advertiser ['aedvataizo] п тагрибгар, эълондиханда. advertize f'aedvataiz] ниг. advertise. advice [ad'vais] 1) n (дар шак. m. истифода мегардад) маслихат. панд, андарз, насихат: financial advice маслихати молиявй; 2) pl ит- тилоот, гузоришхо, ахбор, маълумот; foDow sb's advice, to take sb's advice маслихати касеро пазируфтан. advisable [od'vaizobl] а кобили гавсия, аклона, салох. advise fad'vaiz] v 1) маслихат додан, гавсия кардан, назар додан: They advised her against marrying quickly. Онхо маслихат додаид, ки дар масъалаи оиладор шудан шитоб накунад 2) огох кардан, огохондан; 3) машварат кардан бо (on, about - дар бораи чизе). adviser [od'vaizo] п мушовир, андарзгар, ройзан: adviser to the president мушовири пре- зидент. advisory [ad'vaizon] а машваратй, андарзин, пандомез. advocacy ['tedvokosi] n 1) мудофиа, дифоъ; 2) хаводорй, химоя, мухофизат, пуштибочй. тарафдорй {нукупаи назар, чора ва г.) advocate 1. п ['tedvokit] тарафдор, хомй, вакил, мудофеъ: an advocate of peace тарафдор/ хомии сулх; 2. v ['aedvakeit] тарафдорй кардан, чонибдорй кардан, хаводорй кардан, химоя кардан; таблиг кардан: Не advocated im- provement in relations between the two coun- tries. У бехбудии муносибатхои байни ду кишварро тарафдорй кард aegis ['i:djis] п 1) (асотири Юнон) Ичис (нами сипари Юпитер)', 2) панох, хифозат, химоят; 3) к^мак; under the aegis of бо кумаки, дар зери химояи, дар сояи, дар панохи. aerate ['eoreit] v 1) газнок/ газдор кардан шушокиуоу. 2) хаво додан (таваесути та- наффус). aeration [,ea'reiju] п 1) хавоцихй, шамолдихй; 2) газдихй. aerial ['ssnalj 1. и антена: The aerial on our radio needs fixing. Антенаи радиои мо таъмирталаб аст. 2. а 1) кавой: aerial photograpny аксбардорй аз хаво; 2) тахайюлй гайримоддй. aerie [’еэп] п 1) ошёни укоб, ошёни парандагони шикорй: 2) хона ё калъаи дар дои дастнорас сохташуда; 3) чучаи укоб, боз ва г. дар сшёна. aerifcrm "eor:fo:tnj а хавой, газмонанд. aerify feanfai] v 1) ба холати газй табдил додан; 2) газдор кардан. aerobatics ['eoro'btetiks] п pl амалиёти акробатикй тавассути хавопаймо, санъати парвози дарачи олй; 2) хунари анчоми амалиети акробатики бо хавопаймо. aerodrome ['earadraum] п аэродром, фурудгох (.уарбй). aerodynamics ['eoroudai'ntemiks] п pl аэродинамика (илми марбут ба уаракати ацсом дар газуо ва раео). aerolite faralait] п аэролит, метеорит. aeronaut ['эгэеоЛ] п хавонавард, аэронавт. aeronautics ['eara'no:tiks] п pl хавопаймой, хавонавардй (илми сохтан ва парвози хавопаймоуо). aeronavigation ['eran.naevigetjh] п хаво- паймей. хавонавардй. aerophone ["erofoun] rt кувватдихандан овоз, кувватдихандаи .мавчхои овоз. aeroplane ['еэгэр1ет| п хавспаймо, тайёра. aeroport [ еэгерэД] п аэропорт, фурудгох. aerostart ['eararstaet] п аэорстат, балуни хавей. aerostatics [.earou'staetiks] n pl аэростатика, хавонавардй. aerostation [.rarou'stcijn] n хавонавардй. aerotecnics [.earou'tekniks] n pl тадхизоти хавой, аэротехника. aery ['eon] ниг. aerie. aesthete ['i:s'0i:t] n ошкки хунар ва зебой, зебошинос, зебопараст, хунардуст. aesthetic ['i:s'0etik] а эстетикй, вобаста ба зебошиноей. aesthetics [Ts'Getiks] п pl эстетика, зебошиноей, зебопарастй. afar [эТа-] adv дур; from afar аз дур, дуро- ДУР- affability (.tefa'bihti] п мехрубонй, навозиш, кушодаруй, лутфу мархамат, хушруй, мадоро, дилчуй. affable j'tefob! а мехрубон. дилчу, хушху, хушфеъл, навозпшкор, кушодаруй, хушмуо- мила, хайрхох: an affable smile лабханди мухаббатомез. affair [эТеэ| п 1) кор, умур, кору бор, руйдод: Ministry of Foreign Affairs Вазорати умури хоричй; 2) ишкбозй, робитаи ишкй’ have an affair with sb бо касе ишкбозй/ ишкварзй кардан; that is my affair ин кори ман аст;
affect 40 mind your affairs ба коркой дигарон дахолат накунед, ба оши дигарон катик нашавед; domestic affairs умури дохилй; an affair of honour кори вичдон, дуэл. affect 1 [a'fekt] v 1) вонамуд кардан, бахона кардан, тазохир кардан: Не affected net to hear me. У тарзе вонамуд кард, ки гуё маро намешунавад. 2) дуст доштан, афзалтар шу- му рдан. affect II [a'fekt] v 1) таъсир кардан, тахти таъсир карор додан: This may affect public opinion. Ин метавонад ба афкори чомеа таъсир кунад. 2) таъсир кардан, ба изтироб овардан: The story so affected him that he could not sleep. Хикоя чунон Jpo ба изтироб овард, ки хобаш набурд. 3) тиб, зарар/ осеб овардан; 4) мац. ба хаячон овардан. affectation haefek'teijn] п 1) бардур^гй, сохгакорй, риё, риёкорй, тазохир; 2) вонамуд, хаячони сохта. харакати гайритабий. affected I [a'fektid] а бемор, фалокатзада, залил, тахти таъсир. affected II [a'fektid] а сохта, сунъй, зуракй, калбакй: with affected indifference бепарвоии рУякй. affection [a'fekfn] п 1) дилбастаги, мехр, мехрубонй; мухаббат (towards/for - ба): Не felt great affection for his mother. Нисбати мода- раш дилбастагии вахт хис мекард. 2) ху, хис- лат, хислати фикрй ё рухй; 3) касалй, беморй. affectionate [a'fekjonot] а мехрубон. пурмехр: an affectionate child кудаки мехрубон. affective [ae'fektiv] а эхеоей, атфй. afferent [’afferent] п асабе, ки эхеоеро ба магз мебарад, асаби марказшитоб, асабхои хассос. affiance I [a'faiens] п 1) боварй, дилпурй, эътимод, итминон; 2) маросими никох, нон- шиканон, туи фотика, кавл/ паймони издивоч, кавлу карор; be affianced to никох шудан. affiance II [o'fatens] v паймони издивоч кардан, номзад кардан. affidavit [,tefi'deivit] и лот. ууц. савгандно- ма, гувохй, шаходатнема, икрорнома, to swear an affidavit дар зери касам шаходат додан; to take an affidavit гувохй додан. affiliate [a'filieit] v 1) марбут ссхтан, пайва- стан, як кардан, муттахид гардондан, хамрох (якчоя) кардан; 2) ба унвони шуъба газируф- тан, ба аъзогй кабул кардан (ба унвони шуъба); 3) хук. ба фарзандй кабул кардан, насабати фарзандй додан; 4) ХУК- падарй му- айян кардан; 5) мац. муаллифй муайян кардан. affiliation [a'fiheijh] п 1) яккунй, хамрохкунй, мупахидсозй; 2) вобастагй, на- сабаз,_пайваста1и: Не naa no political affilia- tion. У вобастагии сиёсй надошт. 3) ба фар- занд кабулкунй; affined [a'faind] а хешованд аз рохи издивоч, хеш, наздик affinity [a'fimti] п (pl affinities) 1) хешй, хешовандй, хешу таборй; 2) каробат, монандй, шабохат, мувофикат, наздик й: linguistic affini- ty каробати забони; 3) шавк, ратбат, хавас, майли табий, чозибаи мутакобил, алокаи ду- тарафа, кашиш, чозибаи чиней; 4) хим. монандй, наздикй affirm [a'fa:m] v тасдик кардан, таъкид кар- дан. affirmation [e'fa.meiju] п 1) эъаироф, дасдик, исбот, изхори катъй, карор; 2) эъломияи расмй, тасдикнома, эътирофнома; affirmative [s'ts'mstiv] а мусбй: an affirma- tive reply чавоби мусбй. affix J [a'fiks] v 1) часпондан, мустахкам/ устувор/ махкам/ банд/ кардан, ба.стан, пайва- стан; 2) гузоштан, мондан (имзо, м^цру, 3) як кардан, хамрох кардан; 4) замима кардан, илова кардан, дар охири китоб овардан. affix II ['affiks] и 1) илова, замима, чизи за- мимашуда; 2) гром, аффикс, ванд (пасванд ва пешванд, ки ба решай калимо, ё асос хамро^ шуба маънои онро дигар мекунад). afflict [a'flikt] v гамгин кардан, ранчур кар- дан, ранчонцан, мубтало кардан, мусибатзада кардан,озурдан. affliction [e’flikjn] п 1) алам, ранч, оанчиш. озор; 2) касалй, бетобй, дард; 3) бадбахтй, беточей, фалокат, мусибат. affluence [’aefhians] п 1) фаровони, бисёрй, серию пурй, файзу баракат, нозу неъмат, сатхи зиндагии боло, тавоногй; 2) резиш, чоришавй, дарунрезй. ворндшавй. affluent [’tefluont] 1. и 1) шоха, шохоб, шо- хоба [даре, резоба}; 2) чэраён, зиёдшавй; 3) тавонгар, сарватманд, пурнозу неъмат, пур- рехту пош: 2. а 1) фаровон, бисёр, зиёд, афзун; 2) ре- занда, чорй. afflux ['aeflaks] п 1) чараён, мадд; 2) тиб. газъик, чараёни зиёдшавии фишор (хун). afford [a'fo:d] v 1) кудрати мол! доштан, базъат доштан, имконият доштан (маъмулан бо сап ва be able): I can’t afford to waste so much time. Ман наметавонам ин кадар вактро бехуда сарф кунам. 2) таъмин кардан, хосил додан: His own garden affords fresh vegetables for the family. Ьоги у оилаашонро бо сабзавот таъмин месозад. afforest [ee'forist] v ба чангал табдил додан, чангалкорй кардан, дарахткорй кардан. afforestation [ae,foris'teijn] п дарахткорй, дарахтшинонй, нихолшинонй, чангалкорй. affranchise [ae'fraentfaiz] v озод кардан,
- 41 - against хаккй раъй додан, дорой хакки раъй кардан, affray [a'frei] п занозанй, задухурд, гавго. affricate ['aefrikit] п фон. аффрикат, соишй, соидашуда (овоз). affront [аТглгй] 1 п бехурматй, тахкир, хорсозй, рафтори/ сухани тахкиромез, даш- ном; 2. v тахкир кардан, дашном (хорй) додан, озурдан, ранчондан. Afghan I f'-nfgasn] п 1) афгон, ахди Афгонистон; 2) забони афгонй, пушту. Afghan II ['asfgsen] а афгонй. Afghanistan [aef.gamis'ta.n] п Афгонистон. afield [a’fi:ld] adv дар майдон, руи замин: far afield дурафтода. afire [a'faia] 1. а сузон, шуълавар; 2. predic дар оташ: The boys set the papers afire. Кудакон когазхоро оташ заданд. set afire даргирондан, (pmaui) афрухтан, ги- рондан; мац. ба шавк/ вачд овардан. aflame [a'ileim] predic дар оташ {шуълавар, машъал, с^зон). afloat [a'flout] predic 1) шиновар бар руи об; 2) дар авч, дар душ (душу хуруш); set/ bring a ship afloat киштиро аз тунукоба (синор) баровадан. afoot [o'fut] adv пиёда: Rabbits are hunted either afoot or on horseback ХаргУшро ё пиёда ё савори асп шикор мекунанд. be afoot cap/ шуруъ шудан, ташкил/ барпо шудан. afore I [a'fo:J adv каблан, пеш аз. afore 11 [o'fo:] prep кабл, пеш. aforecited [o'fo;,said] n дар боло овардашу- да, номбаршуда aforenamed [a'fbmeimd] а мазкур, номбурда, номбаршуда. aforesaid [o'fo:sed] adj мазкур, фавкуззикр, каблан гуфташуда. aforethought [a'fo:0o:t] а каблан фикркар- дашуда, аз пеш андешида, aforetime [s'fo:taim] а каблан, дар пеш, пеш аз ин. afraid [o'freid] а гарсон, тарсида: to be afraid of sb/sth аз чизе/ касе тарсидан; to make afraid тарсонцан. afresh [a'frej’J adv аз нав, дубора. Africa ['tefnka] n Африка. African ['arfrikan] 1. n африкой (шахе); 2. а африкой (забои), бумй. Africaans [,eefn'ka:ns] n забони африкаанс (забони сафедпустони Африкой Ч'1нубй). Africander [,asfn'kaenda] п рад. 1) забони африкаанс; 2) гов ва гусфанди африкандер. Afro-Asian [eefrou'eijn] а африко-осиёгй. aft [a:ft] adv дар акиб, наздик ба акиб, ба тарафи акиб (киштй) after ['a:fto] 1. prep 1) баъд аз, пас аз: one after another яке пас аз дигаре; to run after sb аз паси касе давидан; 2) баъд аз: after dinner баъд аз хурок; after a year баъд аз як сол; after all нихоят; after that сипас, баъдан; 3) дар асо- си: a film after Mark Twain's story филме дар асоси хикояи Марк Твен; after the same pattern дар асоси хамон намуна; 4) дар натидаи, ба воситаи; 5) бинобар, аз сабаби; 2. adv 1) баъд, баъдй; 2) баъдан, сипас: What comes after? Пас чй? 3. cj баъд аз он ки, пас аз он ки: It happened after you left Ин вокеа баъд аз рафтани шумо рух дод. After a storm comes a calm. Зарб. ~ Навмед на- бояд шудан аз гардиши айём,/ Х,ар шом, ки ояд, зи паи он сахаре хает. (Зебунисо) Не got what he was after. У харчиро, ки мехост, ба даст овард. after all нихоят, дар охир, охири охирон. afterbirth ['a:ft5ba:0] п анат. пасзоя, чуфт (банди ноф ва г.). aftercrop ['a:ftokrop] п хосили дутом, дараьи дуюм. after-effect ['а:йэпГokt] п 1) тиб. таъсири баъдй; 2) окибат, анчом, натича. afterglow ['a-fiaglouj п рушании пас аз гуруб, шафаки шом. after-grass ['a:ftogra:s] и дарави дуюми алаф. aftermath ['а.йэтгеО] п окибат, пайомад, натича: the aftermath of war окибати чанг afternoon [,a:fta'nu:n] n баъд аз зухр, нисфи руз: on Sunday afternoon рузи якшанбе баъд аз зухр; in the afternoon баъд аз пешин, рузона: this af- ternoon хамин нисфирузй; in the afternoon of life дар айёми пирй; Good afternoon! Салом! afterpiece ['aftaphs] n намоиши кутох, ки пас аз намоиши асоси амалй мешавад. aftertaste ['aftoteist] п пасмазза, пасчоша, тамъи баъдй. afterthought ['aft30o:tj п пасапдеша, фикру нихияти дер ба cap имада, фикри сонй. afterwards ['a:ftawadz] 1. adv сипас, баъд аз ин, баъдан. дар на1ича 2. п паснигошт, бахши охири китоб, поён- сухан, охирсухан. again [a'gen] adv боз, дубора, аз нав, як бо- ри дигар; again and again пайдарпай. чапдип бор; as much again ду барбар, дубора, хамон кадар; once again як бори дигар, боз, боз хам; then again ва аммо, аз суи дигар. аз тарзи дигар. against [o'gcnst] prep 1) ба мукобили, бар зидди: I’m against his plan. Ман бар зидди накшаи v кастам. They sailed against the wind. Онхо ба мукобили шамол шино мекарданд. 2) ба, бар, дар: to strike against sth корпартой ба мукобили. to lean against sth бар чизе такя
agape кардан; The rain was beating against the win- dow. Борон ба шишахои тирезэ мезад. 3) ман- зар The trees were dark against the sky. Дарах- тон дар манзари осмон торик метофтанд. against the grain бар хилофи майл ё зарфияти шахсе; мац. ба мукебили равиши муй; against the law хилофи конун, гайриконунй; to be against sth or sb мухолифи чизе ё касе будан; to have stli against someone бо касе бад будан; to measure against санчидан бо, мавзун кардан бо; the odds against sth or someone зхтимол, имкон; over against мухолиф, тарафи мукобил, py ба ру, дар мукоиса бо agape [a'geip] adv бо дахони боз (аз таиччуб} agaric ['aegarik] п гиёу намуди корчхои кулохзкдор agate f'seget] п ма. акик, агат. agave [a'geiv] п гиё. агава, ханчарй. age [eidj] 1. п 1) сол, сини, умр: at the age of ten nap 10 со.чагй; 2) аср, кари, замой, дахр, давра, даврон: the age of space flights карни парвозхои кайхонй; 3) мархалаи зипдагй; 4) солхурдагй, нирй; full age синни балогат; to be under age ноболиг будан, ба балогат на- расидан; to come of age ба синни балогат расидан, ба балогат расидан, ба синни конунй расидан; to be of age ба балогат расидан; for ages дер боз; the Middle Ages асрхои миёна; 2. v 1) пир шудан, солхурда шудан: Не has aged a lot lately. Вактхои охир у хепе пир шу- дааст. 2) пир кардан, солхурда кардан: Worries have aged him. Таму ташвишхо уро пир карданд. 3) расида кардан/ шудан, хо- бондан (шароб ва а.): aged 1. [cidjid] past ва р.р. аз age; 2. ['eidyd] a 1) пир, солхурда: He is an aged man У марди солхурда аст. 2) ба синну соле расида: I met her son aged 10. Ман бо писари 10-солааш вохурдам. ageless ['eidjlss] а 1) да воина мо. хамешачавон; 2) абадй, азалй, кадимй, човидона. agency ['eidjansi] и (pl agencies; 1) неру, неруи фаъол, фаъолият, амал; 2) ёрй, кумак. 3) рукни/ мадоми идораи давлатй, созмон Central Intelligence Agency Созмони Марка- зии Зицичосусй (ИМА); 4) дафтари намояндагй, агентй: a news agency агентии ахбор; by the agency (of) ба воситаи' таваесути касе; чизе. agenda [o'djenda] п 1) рузномаи мачлис; What is the next item on the agenda? Масъалаи навбатии рузнома чист? 2) барномаи кор; 3) дафтари хотира. agent ['eidjont] и 1) намоянда, маъмур, ва- кил, коргузор: an insurance agent намояндаи сугурта; 2) омил, мучиб, боис: Electricity is an important agent in modern life. Барк омили мухимми хаёти муосир мебошад. 3) корманди давлат, узви созмони давлатй; chemical agent моддаи химиявй. agglomerate [o'glomoreit] г чамъ шудан/ кардан, гун кардан/ шудан, гундоштан, якчоя кардан/ шудан. agglomeration |9,glomo'reijn] п 1) чамъшавй, гуншавй, захира; 2) кулухашудагй. хамчушй, хамчуш, гудаи дархамомехта. agglutinate 1. a [a'glu: timt] бохамчаспида, хамчасп, часпондашуда: 2. v [o'glu:tmeit] 1) ба хам часпидан/ час- пондан, хамчасп кардан/ шудан; 2) заб. бо хам ууфт шудани вожахо бидуни таейири шакл, хамчасп шудан, пайванда задан, пайванд хурдан. agglutination [o,glu: t i'nei Jn] п 1) ширеш- кунй, елимкунй; 2) заб. хамчаспиш, аплюти- натсия, чуфт шудани вожахо; 3) хамчасп, хамчаспидагй, кулухашудагй. agglutinative [a'glu:tineitiv] а 1) бо хам час- пида. хамчаеппазир, часпнок, часианда; заб. хамчаспй, хамчаспон, аггютинативй, пайвандй. aggrandize ['aegrondaiz] v 1) зисд/ баланд кардан, рушд кардан, барафзудан (кувва. сар- еат, не.куахволии кишвар ва г.); 2) мартабаи баландтар додан, ба вазифаи баландтар таъин кардан; 3) тавепф кардан, аз буд зиёд нишон додан. aggravate ['segroveitj v 1) бадтар кардан, муболига кардан: Не aggravated his situation. У вазъияташро бадтар кард. 2) гуфт. норохат ва асабонй кардан, ранчондан. aggravating ['tegrav'eitm] а бадкунанда, ша- дидкунанда, вазнинкунанда: aggravating cir- cumstances омилхои вазнинкунанда (уиноят). aggravation [’aegroveijn] п шадид/ бадтар/ ган татар кардан/ шудан, тез/ пуршидцат/ ша- дид кардап(и), авч гирифтан(и), 2) гуфт. норохатии хашмангез, ранча, азият, озор. aggregate I. п ['asgragat] мачмуъ, чамъ, чамъан, барафзуда; 2. a ['tegragat] чамъшуда, умумй; 3. v ['aagrigcit] чамъ, гун/ шудан, барафзу- дан, гун кардан/ шудан; in the aggregate чамъан, барафзуда, хамагй. aggregation [,£egn'geijn] п 1) чамъкунй, гункунй, чамъоварй; 2) гирдомадагй, чамъ, барафзудагй; 3) мадмуи мураккаб аз чизхои мушаххас (конгломерат). aggression [a'grejn] п тачовуз, хамла: an act of aggression амали тачовуз.
43 tgroupd aggressive [э gresiv] a 1) юришбар, тозиш- гар; 2) пурфишор, пурхарорат, тозишгар (рафтор бо дигарон); 2) амер, богайрат, серхаракат, суботкор, устувор. aggressor [a'gresa] п 1) тачовузкор, тачовузгар, хучумкунана.та, истиллогар, аг- рессор, огозкунандаи цанг <шахс ё кишвар) ; 2) саркор, сабабгор. aggrieve [o'gri:v] v ранчондан, озурдан, димог сузондан; be/ feel aggrieved ранчидан, озурда/ хафа/ озурдахотир шудан. aghast [o'ga:st] а дахшатзада, дар вахмафтода. agile ['aedgatl] а серхаракат, чусту чолок, чобук, чаккон, корчалон, зирак, гардаст. agility [o'dgiliti] п чолокй, чобукй, зиракй, тардастй, тезхушй. agio ['aedjou] п тиц. ажио, бозй дар биржа (баланд шудани нархи арз ва ё когазуои кушматнок). agiotage ['tedjatidj] п фр. ажиотаж, хайхуй, бозй дар биржа. agitate 1 ['aedjiteit] v 1) парешон кардан, цилреш кардан, ошуфтан, ба изтироб овар- дан: She was agitated by the news of her broth er’s illness. Касалии бародараш tfpo ба изти- роб овард. 2) чунбондан, такой додан, омех тан; 3) шурондан, шур ба по кардан (ба мукобили касе). agitate II ['aedsiteit] v водор кардан, ташвикот кардан. agitation I [,aed3i'teijn] п 1) изтироб, харос, ошуфтагй, саросемагй, дилошуфтагй: She was in a state of agitation. У хеле ба изтироб афто да буд. 2) бахс; 3) такондихй, омезиш. agitation II [,aedji'teijn] п ташвикот; to car- ry on agitation against race discrimination бар зидди нобаробарии нажоцй ташвикот бурдан. agitator ['sedgiteito] п 1) ташвикгар, ташвикотчи, агитатор, 2) тех. дастгохи хамзананда, хамза н, гакондиханда. aglet C'aeglit] п 1) нуги оханини банди пой- афзол; 2) гешворак (гули баъзе дарахтуо). aglow [e'glau] a, adv фурузон, барафрухта (ранг, хал1-юн). agnail ['aegneil] п тиб. реши милки нохун, захм ё омос дар гирди нохун. agnate ['a&gneit] а хешованди падарй, хеши мард. agnomen [teg'noumon] п лакаб, унвон. agnostic [tcg'nostik] п фал. агностик, agnosticism [teg'nostisizom] п фал. агности- сизм (таълимоти фалсафй, ки даркшавандагии олами объективй ва конунхои онро инкор ме- кунад). ago [p'gou] adv пеш, кабл; not long ago дар карибй, ба карибй, ба наздикй; years ago якчанд сол пеш, бисьер сол пеш. agog [a'gog] a, adv хаячонзада, бекарор, бе- тоб, мушток, муштокона, бебокона, бесаброна. a-going [Ygouirj] adv дар харакат. agonize ['aeganaiz] v 1) азоб/ ранч/ шиканча додан; 2) ранч бурдан, азоб/ дард кашв.дан, озор цидан, ташвиш кашидан, чон кандан. agony ['aegani] п (pi agonies) 1) дард, ранч, азоб, дарди чонкох: agony of death, mortal agony ранчу азоб пеш аз марг; 2) такопу, кашмакашй. agrarian [a'greonen] а аграрй, заминй. agree [a'gri:] v 1) розй шудан, кабул кардан (with sb/ sth - бо чизе/касе; on/to sth - ба чизе); мувофикат кардан (about sth - оиди чизе)'. They agreed to the conditions Онхо ба хамин шаргхо мувофикат карданд. 2) мувофик омадан: Your story agrees with what I had already heard. Хикояи шумо 5o чизе, ки ман шунида будам, мувофик меояд. 3) тавофик кардан, созиш кардан; 4) созгор будан; 5) ризоият додан, розй шудан, хамфикр будан; 6) гром. мувофикат кардан, чур омадан. agreeable [a'grkcbl] а 1) дилпазир, дилни- шин: an agreeable talk сухбати дилнишин. agreebly [c'gn:obli] adv хуш. форам, гуворо, хуб. agreement fa'gri.mant] п 1) мувофикат, тавофик, хамдилй, созиш: We are in agreement on this point. Дойр ба ин масъала дар байни мо мувофикат вучуд дорад. 2) карордод, шартнома, созишнома, тафохумнома, ахднома: The governments signed a trade agree mcnt. Хукумати ду кишвар шартномаи тичоратиро ба тасвиб расонданд, 3) гром. мутобикат. come to an agreement ба карор омадан; make an agreement ахднома бастан. agricultural [.segri'kaltjaral] а зироэтй, кишоварзй. agriculture ['aegrikAltJs] n зироат, зироаткорй, киштукор, барзгарй. agriculturist ['fegriKo Itjaris tj n агроном, ки- шоварз, барзгар, кишггир. донишчуи дониш- кадаи кишоварзй. agrimony ['segrtmom] п гиёх. мушхор. agronomic [,asgra'nomik] а агрономй. agronomics [,a?gra'nom:ks] п агрономия, ил- ми бахрабардорй аз замин, илми зироат. agronomist [ag'ronamist] п агроном, кишо- зарз, мухандкси кишоварзй. agronomy [ag'ronarm] п агрономия, илми зироат, илми бахрабардорй аз замин, илми кишоварзй agroind [a'graund] a, adv дар тунукоба ба замин ;армонда, ба кил нишаста (киштй): The ship run aground. Киштй ба замин/ кпл
ague____________________________________________ нишаст. run aground мац. зору нотавон шудан, ба холати душвор афтодан. ague ['eigu ] п тиб. варача, табларза, табъи малярия. Agues come on horseback, but go an ay on foot. Зарб ~ Дард кух барин меояду му барин ма- ра вад aguish ['eigjunj] а варачадор, гирифтори касалии табларза. ah [a:] int Ох! Афсус! aha [a:'h a:] int Ope1 Одо! Пас ин тавр аст! ahead [a'hed] 1. а пеш, дар пеш, пешопеш to get (or to be; ahead of...пеш гузаштан; 2. adv ба пеш, аз пеш: ahead of time пеш аз мухлат; Go ahead! Давом дихед! Наистед! aheap [э'Ы:р] adv туда-туда, дар шакли туда. ahem [s'hem] int \м! Уху! ahorse(back) [a ho:s(baek)] adv савор (боли асп, хар ва г.). aid [eid] 1. п 1) кунак, ёрй, хамдастй, хамёрй, мусоидат: financial and technical aid кумакхои молй ва фанкй; It was a timely aid. Пн кУмаки саривадтй буд. 2) вардаст, ёвар, ёр, муовин, растёр, мададгор, пешкор, ёрцамчй; 3) васплаи кумак, воситаи ёрй: first aids кумакхои аввалая; 4) таъ. хироч, боч, андоз; give first aid ёрии таъдилй расондан; 2. v кумак кардан, ёрй расондан: The Red Cross aids victims of disasters. Сали би Сурх ба офатдидагон кумак мерасонад. aide-de-camp ['eidda'ka:ij] п (pl aids-de-camp) адютант, очудони махсус (шахсе оар .уузури фармондех, ки ба ицрои cynoptnuifou у ухдадор аст}. aiglet ['aeglit' = aglet 2. aigrette ['cigret] n 1) тур, афсор (як навьи зинати кулаки занона аз пара мурей мох.ихур): 2) мурги модихури сафед. aiguille [’eigwi:l] фр. п 1) куллаи к?х, куллаи нут тез; 2) сузан ail I’eil] v дард кардан, ба дард овардан: What ails him? Касалии у чист? aileron ['eilaro:rj] п (хавопаймо) элерон, шохпар (тегауои мутауаррики болуои хавопаймо) ailing 1. ['eihij] п касалй, бемсрй; 2. а касал, бемор, ранчур, насолим, но- хуш, беморгуна. ailment ['eilmant] и бемэрй. дард. норохатй, касалй, бетобй. aim [eim] 1. п 1) манзур, касд, хост, макрад: What is your aim in life? Мадсади шумо дар хаёт чист9 2) хадафгирй. нишонагирй; 3) хадаф, нишон; to aim at хадафгирй кардан (ба су и)-, to take aim нишон кардан, хадафгирй кардан; 2. v 1) ба нишон гирифтан. нишона гириф- тан (тирандозй): Не aimed at the lion and fired. У шерро ба нишон гирифт ва тир холй кард. 2) rv лиш кардан: She aimed at becoming a doctor. У кушиши духтур шудан дошт. ain’t femt] = am not, are not: нестам, нестем, нестанд, нест. air 1 [е?] 1. п 1) хаво: I’m going out for some fresh air. Ман ба сайри хавои тоза мебароям. 2) вазъият: an air of mystery вазъияти асроран- гез; 3) оташинй, хашму газаб, бехудй (уаяцон); 4) бод, вазиш, боди сабук; to go by air бо тайёра па.рвоз кардан, аз рохи Хавой рафтан; in the open air дар хавои кушод; on the air аз тарики радио; 2. а хавой, бо хавопаймо: an air raid хучуми Хавой; aii defense мудсфиаи хавой, мудофиаи зидди хавой; ah alert бонги хатари хавой; the Air Force неруи харбй-хавой; 3. v 1) хаво додан, шамол додан, хушкон- дан, дар марзи хаво карор додан: Air the room, please. Лутфан, хонаро хаво дихед 2) эълон кардан, пахш кардан (аз раоио, телевизион}. air II [е а] п намуд, зохир, намо, мухит, на- муди зодирй, задир ё тарди руй (шахе): Не has an air of importance. У намуди чиддй дорад. to give an air of importance киёфаи бовикор/ таъсирбахш додан, илова кардан; to give oneself airs такаббур/ худдииандй/ калонгарй/ худнамой/ савлат кардан, магрур шудан. with and air of indifference бо киефаи бепарвое- на, бо афти/ намуди бепарвоёна/ беэъгиноёна. air III [еа] п суруд, оханг air-balloon ['еэЬзДшп] п аэростат, кураи давой, пуфаки (болучи) давой air base ['esbeisj п пойгоди хавой, базаи тайёрахо. air-bladder ['ео,biteds] п зоол. пуфаки мохй, хубоб. air-blast ['eoba:st] п чараёни даво. airborne ['eabo:n] 1. о 1) хавобурд, хавой; 2) хар. давой-десантй; 2. pred. аз замин кандаптуда; дар хаво буда: AU planes are in airbone. Хдмаи тайёрахо дар хаво хастанд. air-brake ['eobreik] п тормози компрессй/ хавой (автомобил ва г.) air-bridge ['eabndj] п мац. купруки давой. airbus ['cabas] п аэробус (хавопаймо). air-chamber ['eatfeimbs] п камераи хаво (гидравлика]. air-conditioning i['eakon,dij'nii)] п тоза карда- ни даво. air-cooled ['eokudd] а хунукшада бо даво,
-45 - alas сардшуда бо хаво. aircraft ['eakra:ft] п ( pl ив. нале.) 1) тайёра, тайёрахо, хавопаймо, хавопаймохо: They have brought down five enemy aircraft. Онхо панд тайёраи душманро зада галтонданд. 2) авиатсия: transport aircraft авиатсияи мусофиркашй. air-crew ['еэкги:] п хайати тапёра. air-cushion ['ea,kujn] п болишги хаводор, хавоболин. air drome ['eadroum] п аэродром, фурудгох. aircraft carrier ['ggkra:ft,Kaeria| п киштии тайёрабар, тайёракаш. airfield ['esfidd] п майдони фурудгох, фурудгохи хурд air-freighter ['Ea,freitaJ п тайёраи боркаш. air-ga(u)ge ['esgeidg] п манометр (асбоби ченку паями фишори хаво) air-gun i'eggxn| п гуфанг/силохи хавой. air-hammer ['eo'htemaj п болгаи пневматики. air-highway ['es'haiwei] п хати сайри хавой. air-hole ['cshoul] п 1) мурй, хавобаро, рав- зана; 2) хав. чукурии хаво. air-hostess ['eahastis] п стюардесса. airily ['еэп11] adv сабук, сабукбол, латиф, нозук, хиромон. airing ['eoni)] п хаводихй, шамолдихй, хушккунй (таваесути хавооихи). air-iacket ['psdjaekit] п камзулчаи начот (дамкардашуда), мухофизап хавой. airless ['eolisj а бсхаво. бешамол, дам. airlift ['eahft] п пул/ купруки хавой (хусу- сан вакте, ки роххои заминй ва бах.ри баста бошанд). airline ['eslam] п хати хавой, хати мустадими хавой. airliner ['еэ1атэ] п тайёраи мусофиркаш, авиалайнер, air-lock ['eslok] п тех. хичоби хаво. тан- баи хаво. airmail ['earned] и почтаи хавой. номаи почтаи хавой. airman ['еэпмеп] п (pl. airmen) 1) халбон. хавонавард; 2) амер, сарбози нерТи хавой. air-mechanic ['eami,ksenikj п механики тай- ёра. air-monger ['ea,mxnga] п хаёлпараст. airplane ['еэр1еш] п амер, тайёра. air-pocket ['eapokit] п чохи хаво. дастандо- зи хавой. airport ['еэрэй] п аэропорт, фурудгох. air-proof ['еэ,рги:1] а хавоногузар. хавобандишуда. air raid ['eareid] п хучуми хавой. air-route ['еэгил] п рохи хавой. airscrew ['easkru:] п пропеллери хавопаймо. air-shaft ['eafaift] п бодгир, хаворасон (дар маъдан ва г.). airshed ['eojed] п минтакае, ки дар чараёни хаво карор дорад. airship ['epfip] п хавонавс, диржабл. airsickness [’eostknis] п бемории дилбеху- зурй хавопаймо. air-strip ['esstrip] п фурудгохи хавопаймо. air-tight ['estait] а 1) хавоногузар, герметики; 2) мач. бечуну чаро. катъй air-unit ['ea,u:nit] п кисми нсрУи хавой; airway ['ejwei] п рохи хавой. airwoman [’ea.wumsn] rt халбонзан, лётчик- зан. airworthy ['ea,ws:0i] а кобили парвоз, омо- даи парвоз. airy ['я9п] a (airier, airiest) 1) дар хаво, дар хавой боз, дар марзи насим; 2) гайри вокей, хавой, пуч, подархаво. aisle [ail] п 1) рохпав, канор, гузаргох. чои гузар, род (дар цатора, театр)', 2) мехроби пахлуи калисо, бинои хампахдуи ибодатгох. ait [eit] п чазираи хурд (оар даре). aitch-bone ['eitfboun] п устухони чорбэнд; гушти рони гов. ajar [a'dja:] a. adv 1) нимабоз кардашуда, нимбоз, нпмрог; 2) номавзун, нохамоханг. ajog [a'dgog] adv резачорпо (давидач). a-kimbo [a'kimbo:] ad" даст ба миён. даст ба хамар. akin [г'km] а 1) монанд, хаммонанд, яксон, хамчинс, хамнаво; 2) хешованд, хамнасаб, мансуб, хамзот, пайванд. alabaster [’aeleba:stg] п алебастер. alack [a'laek] inter гуфт. афсУс, хайф. зинхор. alacrity [a'laekriti] п 1) зудй, тезй, суръат; 2) чобукй, чолокй, майл ва рагбат, нишот. alarm [э'1а:т] 1. п 1) занги хатар, огохй аз хатар, аломати хатар: What was that alarm for? Ин огохй аз чй буд? 2) изтироб, ошуфтагй, ~арс, харос, вахм; give/ raise the alarm хавотир кардан; 2. v 1) бонги хатар бардоштан: The noise alarmed the whole village. Овоз тамоми дехаро хавотир кард. 2) ба изтироб овардан, ба хаячон овардан. alarm-clock [э'1а rnkbk] п соати зангй. alarming [o'la:mii)] а нигаронкунанда. .аросангез, мояи харос, изтиробоьар, вахшатнок. alarmist [a'la:mist] п вохимачй, вохимаандэз, харософарин, ошубталаб. alarm-post [a'la:mpgust] п махалли дамьшавии артиш хангоми эълон кардани бонги хатар. alarum [э'1эгэт] п шоир. шайпури хатар, эмодабош. alas [э'1а :s] int афс^с, дарего: The same, alas, can not be said of his son Дарего, инро нисбати
Maska писараш гуфтан мумкии ней. Alaska [o'laeskc] п Аляска. Albania [ael’beimo] п Албания. Albanian [геГЬетшэп] 1. п ахди кишвсри Албания. 2. а албанй (забои). albatros ['ceibatros] п альбатрос. albescent [ael'besont] а сафедшавандг сафедшудагй. albino [asl'bimou] a (pl albinos) албинос; зол, золтан. Albion ['selbjsn] п гисир. Албион, Англия Англис. album ['aeibom] п албом; This is one of the latest songs from her latest album. Ин яке аз су руд xo и схирини у аз албоми навин мебо- шад. albumen ['atlbjumon] п 1) сафедии тухми мург, моддаи аслии сафедии тухм; 2) хим. модаи протеин дар тухм. albumin ['aelbjumon] п хим. моддаи протеин дар тухм. alchemist ['aelkimist] п алхимик, кимиёши- нос, кимиёгар. alchemy ['aelkinu] и кимиё, химия, илми кимиё, кимиёгарой. alcohol [slkahol] п спирт; машрубот. alchoholic [,aelks'bohk] 1. п алкоголик, доималхумор; 2. а алкоголи, вобаста ба алкогол, алко- голдор. Alcoran [,ге1кэ'га:п] и Карьон. alcove Faelkouv] п (аз решай арабй) гушаи тинч, хонап тобистонй, ток, разок, alder ['o.lda] и гиёх,. роздор, туса, туско. aiderman ['oddamsn] п олдермен (аъзои му- нисипалитет), узви анчумани шахрдорй, узви хайаги конунгузории шахр. ale ['eil] п г.изо, сби дави англисй, оби цав. alehouse ['eilhaus] п хонаи оби чавфурТшй. майхона. alembic [a'lcmbik] п (аз решай арабй) анбик, полуна, полишгар, софй; through the alembic of fancy аз чорчубаи хаёлот. alert [э'1э:1] 1. п хатар, эълони хатар, огохбош: an air alerl хатари хавой; full alert омодабоши комил (артши); to he on the alert хушёр будан, тайёр будан: дар долати омодабош будан; 2. а хушёр, зирак, омода, заранг, чобук: Не was alert to every noise. Хар 1уна овоз Уро хушёр мекард. 3. v дар холати омодабош будан, гуш ба занг кардан, огох кардан (аз хатар). alertness [o'la:tnis] п хушёрй, зиракй, муво- зибат, чобукй. Alexandrine [,<Ehg'zsendratn] 1. п (бо царфи колон) александрин (шеъру аруз - шеъре, ки уар сотри он шаш чуфт уиуо дорад ва х,ар 46 ____ ЧУфт аз як уичои кутил, ва сипас як уичои ба- ланд ташкил шудааст). 2. а александринй (шеъру аруз). I alexandrite [.sehg'zaendraif] п александрит (навьи санги уиматбауо). alfalfa [ael'faelf?’ п (аз решай арабй) гиёх. юнучка. alfresco ['(el'freskau] a, adv дар хавом кушод. alga ['aelga] п (pl algae f'aelggi:] n обсабзи бахрй. algebra ['aeldsibra] n риёз. (аз решай арабй) алгебра. algebric(al) [,acld3i'brenk(l)] а алгебравй. Algeria [asl'dgier’S'] и Алчазоир (кишвар). Algerian [ael'dyienan] а алчазоирй. Algerine [teldger'rrn] п ахли алчазоир, алчазоирй, араб ё барбари Алчазоир. alias ['elites] 1. п номи сохта, номи цуругин; 2. adv ба тарзи дигар, дигар хел. alibi ['acltbai] 1. п (pl alibis) хук. алиби рангами чиноят дар чои дигар будани айбдор- шаванда, уамчун далели бегунозуии у), бахона, узр; 2. v бахона овардан. alien [‘eihon] 1. п бегона, табъаи хоричй, хоричй, ачнабй: Although he has lived there for 20 years he still thinks of himself as an alien. Харчанд дар он чо 20 сол зиндагй карда бо- шад хам, худро бегона хис мекунад. 2. а 1) бегона, хоричй: alien domination хукмронии хоричй; 2) бегона, мухолиф, носоз- гор: Nothing human is alien to me. Хеч як чизи инсонй барои ман бегона нест. alienable ['ethanol] а кобили интикол, кобили фуруш, вогузориданй. alienate ['eihaneit] v дур кардан, мусодира капдан, бегона кардан. alienation ['eiltoneijn] п 1) безорй, чудой, бегонагй, дурй; 2) мусодира; 3) тиб. девонашавй, чиннишавй, равонпарешй. alienist [’eilianist] п равонпизишк, психиатр, духтури касалихои рухй. alight I [a'lait] а равшан, фурузон: The lamps are alight. Чарогхо фурузон хастанд. alight II [a'lait] v 1) фаромадан: The tourists alighted from the bus. Сайёхон аз автобус фа- ромаданд. 2) нишастан (оиди парандауо): The birds alighted on the roof. Паранлахо дар болои бом нишастанд. align [o'lain] v саф кашпдан (рушун), дар як радиф карор гирифтан. саф оростан, дар саф омадан, радиф шудан. alignment [a'lammant] п сафбандй, танзим, хамвор {тахт, баробар, рост} кардан(и); тех. хаммарказонй. alike [a'latk] 1. а монанд, яксон They аге very much alike in character. Онхо хулки мо- нанд доранд. 2 adv якхела: She treats all her pupils alike. У
-47- allocate бо хамаи талабагон муносибати якхела до- рад. aliment ['telimont] п 1) хурок, таом, еизо, кувват, ризк; 2) ёрии моддй ва маънавй. alimentary [,aeli'mantn] а гизой, гизодиханда. alimony ['aehmoni] п нафака, харчй, али- мент. aline ['selam] = align. aliquant ['telikwant] а риёз. вобаста ба ада- ди таксимнашаванда, бокиоваранда. aliquot [’aehkwot] а риёз. вобаста ба адади таксимшаванда. alive [o'laiv] а 1) зинда, дар кайди хает: Is the snake still alive? Mop хануз хам зинда аст? 2) зиндадил, пурчунбу душ: Although old, he is still very much alive. Пир туда бошад хам, хеле зиндадил аст. 3) амалкунанда, коркар- даистода, фаъол; 4) барк, дар зери шиддат карор дошта; 5) хушёр, хассос; alive with пур аз, alive and well зинда ва бокй; alive and kicking зинда ва сархол; keep alive нигох доштан, дастгирй кардан; look alive! Зуд! Зинда бошед! Хдракаг кунед! no man alive хеч кас дар дунё; any man alive хар як шахе, хар кадом. alkali ['aelkalai] п ишкор. alkaline ['aelkalainj а ишкордор, ишкорнок, ишкорй. all [э:1] 1. п хама чиз, хамагй; 2. а 1) хама, чамъ, тамомй: All this mail must reanswered. Ба хамаи ин мактубхо бояд чавоб навис иа шавад. 2) хуб: All right, Г11 help you. Хуб, ман ба шумо кумак мерасонам. 2. adv пурра, куллан: I am all in favour of your suggestion. Ман пурра пешниходи шу- моро дастгирй мекунам. all along хамеша, хама вакт, доимо, муттасил, пайваста; AU are not friends that speak fair. Зарб. ~ Ба дусти носанчида бовар набояд кард. All are not hunters that blow the horn. Зарб. ~ Ha хар он чиз, ки зард бувад, бошад зар. (Хисрав) all for one and one for all хама барои яке ва яке барои хама; all over дар хама чо; all right дуруст: Is she all light? Саломагиаш хуб аст9 all the same фарк надорад; at all умуман. тамоман: I don’t know him at all. Ман уро тамоман намешиносам. I’ll be there by seven if I come at all. Умуман агар биёям, соати хафт дар он чо мешавам. in all пурра not all there аклаш дар чояш не, девонаавзоъ. not at all хочати гуфтан нест: Thank you. - Not at all. Ташаккур. Намсарзад. of all аз хама: Allah fieiaj н Оллох, Худо. allay [a'lei] v 1) сабук/ором кардан, таскин/ тасаллй додан (дард); 2) ором/ хомуш) кардан, тасаллй додан (таре, андур, хаяуои); 3) каноат кунондан, рафъ кардан, шикастан (ташнагй). all-clear [ol'kha] п аломати рафъи хатар, бонги тамом шудани хатар (дар цанг ва г.) allegation faelo'geijn] п изхор, иддао. allege [a'ledg] v 1) иддао кардан: Не alleged his innocence before the court. Дар мурофиаи судй иддао дошт, ки у бегунох аст. 2) изхор кардан, бахона кардан, сафед кардан: to allege illness ба бахонаи касалй худро сафед кардан. allegedly [a'ledjidh] adv гуё, гуё ки. allegiance [a'li:djans] п вафодорй, байъат. allegoric(al) [,aele'gonk(э1)] а мачозй, рамзй, амсилй. allegory ['aeligari] п (pl allegories) ташбех, тамсил, мачоз, рамз, киноя, истиора, аллего рия. all-embracing ['oTim'breisirj] а хамачониба, хамаро фарогиранда. allergy faeladji] п (pl allergies) 1) хассосият (нисбат ба бархе аз хурокро, гарду хок ва г.; 2) мау. нафрат, карохат, безорй. alleviate [o'li’vieit] v 1) сабук кардан, таскин додан, ором кардан; 2) кам кардан, кохиш додан, костан. alleviation [o,li:vi'eijn] п таскин, тахфиф, фурунишонй, оромиш, сабукй. alley faelt] п 1) куча, рохрав: a filthy alley кучаи ифлос; 2) хиёбон: a shady alley хиёбони соядор. alleway ['teh'wei] г alley, alliance [o'laians] n иттиход, хамбастагй, иттифок. allied [a'laid] l.past ва p.p. аз ally 2.: They are allied by their common interest in music. Онхоро рагбати умумй ба мусикй муттахид месозад. 2. а иттифокчй, иттифокй: the Allied Powers кишвархои иттифокчй. allies 1. ['selaiz] ниг. ally 1. 2. v [a'laiz] ниг. ally 2. alligation |’,®li'gcij'n] n тех. хула. alligator faehgeita] и амер, аллигатор, тимсохи америкой. all-in ['о:Гт] а гуфт. хасташуца, ранчкашида. all-in-all ['э:1'ш'э:1] п мухим, аз хама чизи му хим. alliteration |a,hto'reijn] п аллитератсия (ус- луби шеърнавией, ки дар он чанд калима ба як уарф ё овоз огоз мешаванд: a tale of terroi twice told), aU-metal ['o:l'metl] а комилан аз охан co- хташуда. allocate faelskeit] v 1) муайян кардан, му- шаххас сохтан, канор гузоштан; 2) таксим кардан, кисмат кардан, бахш кардан.
allocation allocation [,aela'keijn] n 1) таксим кунй, таксам, таксимот, чудокунй; 2) пулдихй, лулчудокунй, маблагчудокунй. allocution [,aela'kju:jn] п хитоба, сухани ан- дарзомгз, мурочиат, мурочиатнома, хитоб- нома (дар вазъияти таитанавй), нутк. allopathy [o'lopaOi] п аллопатия (тарзи муолица). allot [a’lat] v таксим кардан, бахш кардан, вогузор кардан, муайян кардан. allotment [aTjtinant] п таксим, бахш, кисмат, тавзех, таъин. all-out foil'aut] a, adv пурра, хамачониба, бо тамоми вучуд, бо хамаи кудраг, allow [a'lau] v 1) ичозат додан, мондан, гу- зоштан, рухсат додан: Smoking is not allowed here. Дар ин чо сигор кашидан мумкин нест. 2) пазируфтан, раво донистан, кабул кардан, тасдик кардан; 3) додан, имкон додан, мум- кин сохтан; 4) натича гирифтан, бахра додан, суд додан; 5) пардохтан; to allow for дар назар доштан, ба хисоб овар- дан: You have to allow for his good intentions. Максади начиби уро бояд дар назар дошт. to allow off натича гирифтан; раво донистан, ичозат додан. allowance [a'lauans] п 1) ичозат, рухсат, па- зириш, чуброн; 2) сахмия, мукаррарй; 3) харч, озука; 4) pl таъминот; make allowances for гузашт кардан, дар назар дошган: You must make allowance for him because he was ill. Азбаски у бемор буд, бояд ба вай гузашт кунед. allowedly [a'lauidli] adv 1) бо ичозат, аз рун эътироф, ба тарзи умум, ба тарзи чоиз; 2) хама кабул доранд, ки... alloy ['asloi] 1. п омехтаи филизот, олоиш. олудагй, гаш: alloy steel омехтаи пулод. 2, v [a'loi] v гудохтан, омехтан. all-powerfull ['?:l'powaful] а тавоно, кодир, кодири мутлак, пуриктидор, муктядир, бисер неруманд. all right f'cd'rait] adv каноатбахш, ризоият- бахш, басанда, кофй, пазируфтанй. All-Russian ['э:1'гл]п] а умумироссиягй. all-round ['o:l'raund] а хаматарафа, хартарафа, хамачониба. allseed ['o:lsi:d] п гиёхи пуртухм/ сертухм. allude [a'lu:d] v 1) зикр кардан, изхор дош- тан (to - ба): to allude to the latest developments вокеахои охирин руйдодаро зикр кардан; 2) ишора кардан (to - ба): Don’t ask him about his misfortune; don’t even allude to it. Дар бораи нокомии у напурсед. Хатто ба он ишора на- кунед. allure [a'ljua] v чалб кардан, ба худ каши- дан, ба хавас андохтан, мафтун кардан. allurement [o'luamant] п афсун, чазб, чозиба, кашиш, фиребой, мафтунй. 48 alluring [a'luonq] а фиреОо, чаззоб, гиро, хавасаюез, мафтункунанда, фиребанда, васва- саангез, афсункунанда allusion |э'1и:зп] п 1) истинод (to - ба): Не made several allusions to his previous statement. У аз изхори каблиаш якчанд истинод овард. 2) ишора (to - ба)- He_was hurt by any allusion to his lack of success. У аз хар Гуна ишора ба но- комии худ меранчид. allusive [a'lu:siv] а ишорагй, ишорадор, ишоракунанда, киноядор, кинояомез, бокиноя, рамзй, вобаста ба имо ва ишора. alluvia [a'lu:via] pl аз alluvium. alluvial [a'lu.vial] а геол. обовард, тахнишастй, тахнишинй, таунишиншуда. alluvium |'j'lu:viam] п обрафг, обовард, тахнишин; alluvium soil замини обовард. ally 1. п ['aelai] (pl allies) иттифокчй, хампаймон, муттахид, хамахд; 2. v [a'lai] (allies, allied) муттахид кардан/ шудан, хампаймон кардан/ шудан, пайвастан, хамдаст шудан, васл кардан: The workers of several factories allied. Коргарони чанде аз корхонахо муттахид шуданд. ally onself with хамахд шудан бо; to be allied to шч/ сахт вобаста будан (ба чизе). almanac ['o:lmanaek] п таквими солона. almighty [od'maiti] п тавоно ба хама чиз, та- воно, бонуфуз, кодир, нуркудрат, неруманд, пуриктидор, муктадир. Almighty, the [oTmaiti] п Худованд. almond ['armondj п дарахти бодом, магзи бодом. . almost [‘o:lmoust] adv кариб ба, такрибап, дар худу ди. alms [a:mz] п садака, хайрот, дастгирй, мехрубонй, мадоро, рафтору кирдори хуб. alms-house ['a:mzhaus] п гадохона, мискин- хона, гарибхона. aloe ['sslau] п гиёх. алоэ, гиёхи сабир; доруе, ки аз гиёхи сабир тайёр карда шудааст. aloft [o'loft] adv боло, баландй, дар болои замин, дар нук, дар хаво, дар боло, дар баландй. alone [a'loun] 1. а танхо: She was at home alone. У дар хона танхо буд. 2. adv танхо, факат: You alone can help me. Факат шумо ме^авонед ба ман кумак расонед. Better be alone than in bad company. Зарб. ~ Аз бадон бад шавад, зи некой нек. (Хисрав). to leave/ let sb alone касеро ором гузоштан: Let me alone. Маро ором гузоред. let alone алалхусус: She had no wish to go there, let alone so late. У намехост ба он чо равад, алалхусус дар ин бевактй. along [a'lorj] 1. prep кад-кади: along the street кад-кади куча; 2. adv 1) ба пеш, пеш: They were told to move along. Ба онхо гуфтанд, ки пеш раванд.
-49 - amalgam 2) (од. бо with) бо худ: Tiring your books aiong. Китобхоятонро бо худ биёред. Come along with us! Биёед бо мо! all along хамеша, аз ибтидо, дар тамомп муд- дат: I realized I had it in my pocket all along Фахмидам, ки ин чиз хамеша дар кисаам буд. along with ба хамрохи, бо иловаи, бо изофаи, мисли; be along гуфт. омадан, расидан; get along пеш рафта н, муваффак будан; along-shore Lo'lag'Jo:] adv кад-кади сохил, дар канори сохил. alongside [a'lorjsaid] adv дар пахлуи дар кано- ри, хамрох бо; alongside with дар баробари; alongside of дар канори, дар пахлуи. aloof I [a'lu:f] а гушагир сард, канорагир ноцуш, даруигаро, беэътино (шахе). aloof II [эТи:I] adv дар, дар канор; аз дур. hold/ keep/ stand aloof дар канор будан: She kept herself aloof from her fellow students. Худ- ро аз хамсинфхояш канор мегирифт aloofness [a'lu:fnis] п бегонагй, бепарвой, чудоги. aloud [a'laud] adv 1) баланд, бо садои ба- ланд; 2) маъмулй, расо. alp [teip] п куллаи кух, кухи балаид; чарогохи кухй дар Швейтсария. alpha ['selfа] п 1) алфа (харфи аввали алиф бои юнонй); 2) мац. огоз, ибтидо, шуруъ; 3) нуч. дурахшонтарин сигорач хар бурчи фалак; Alpha and Omega а) харфи аввал ва охири алифбои юнонй)-. б) мац. аввалу ва охир, огозу фарчом. alphabet ['aelfabat] п алифбо. alphabetic [,Eelfo'betik] adj алифбои, вобас- та ба алифбо. ба тартиби хуруфи алифбо. alphabeically ,celfa'beukli] adv ба тартиби хуруфи алифбо Alpine ['aelpam] adj алий, вобаста ба куххои Алп. Alpinist ['selpmist] а кУхнявяр-' сайёхи кёх. кухпаймо. Alps, the [aelps' п каторкГххои Алп. already [o:!'redi] adv аллакай. кайхо. also ['o:lsou] adv инчуннн, низ alt [selt] n мус. дорой салои баланд (аз ак- тава боло): in alt як овоз аз актава болотар. altar ['o:lto] п мехроб, алтар (дар православно): lead to the altar ба занй ё шавхарй гирифтан. alter ['э:кэ] v гагйир додан, иваз кардан, татйир r-фтан: The plane altered course. Тайёра cast арвозашро иваз кард. ajtrfation [,o:lto'reifn| п татйир, табдил, ислох. altercate ['a:lt?:keit] v ситеза кардан, ч кардан, мунозира кардан, муоохиса кардан, низов кардан, доду Оедод кардан, чандол кардан. altercation [,э Itafkeijh] п ситеза, мунозира, мушодира (лафзй), мубохиса, низов, чанг, чанчол, alternate [ail'ta.nit] 1. а як дар миён ивазша- ванда; 2. у ['o:ltaneit] иваз кардан, иваз шудан: Не alternates from one extreme to another. У аз як ифротй ба ифротки дигаре иваз мешуд alternating ['o:Ita:neitiij] 1. pres. р. аз alternate 2. 2. а I а~йирёбанда: alternating current чараёни гагйирёбанда. alternation [,o:lta.'neijn] п якдармиёнй, таб- дил, ивазшавй, пайхамй. alternative [o:l'ta:nativ] 1. п интихоб: Is there no alternative to what you propose? Наход нис- бати он чизе, ки шумо пешниход мекунед, ин тихоби дигаре нсст? 2. а алтернагивй, интихобй, дигарй, иловагй: an alternative plan пакшаи алтернагивй. alternatively [a.Tta:nativli] adv интихобан. although [o:l’dau] cj харчанд. бо вучуди он ки. altimeter [rel'timito] п алтимитер, баландисанч, фарозсанч. altitude ['aeltitju.d] п 1) баландй. фзрозй [нисбат ба сатнй бахр); 2) од. pl баландихо, фарозихо, фарозхо. alto ['aeltau] п мус. алт (овоз ва асбоби му снуй). altogether [,o:lto'gedo] adv_ 1) тамоман: He forgot about it altogether. У тамоман инро фаромуш кардааст. 2) хамагй: There were five suitcases altogether. Хамагй панч чомадон бу- данд. alturism ['aeltruuzm] п алтруизм, навдустй, чавгарой, башардусгй, дигардустй. alturistic ['$ltru:'istik] а башардустона, дигардустона. хамагонадустона. aiuci ['slam] п хим. зек, дахани фаранг, замч, зоч, зочи сафед. зог. alumina [a'lju:mina] п (pl aluminae) окиси алюминит:, гидхок. aluminium [,£elju'mmiam] п алюминий. aluminum [a'lu:mmam] п амер. алюминий. alumnus [a'lxmnas] (pl alumni |-nai]) лот. n хатм-кардаи донишгох ё барномаи тахсилй/ тахкикотй, форигалтахсил, донишомухта alveolar f'ajlviala] а анат. алвеолй, коми. alveolus ['slviabsj п (pl -h [-lai] анат., фон. алвеол, ком. always ['o:lweiz] ad- хамеша. am [sm] шах 1 m. з. у Ф- to be. amadou ['smadu:] n пилтаи чакмок, кав. amalgam [a'mslgam] n хим. малгама, омеза, махлут.
amalgamate 50- amaigamate [a'mailganieit] v 1) пайваст/ пайванд/ васл/ кардан, ба хамдигар бастан, пайвастан, якчоя кунонидан, кати кардан; 2) пайваста/ пайванд/ васл шудан, кати шудан, чорй шудан, рехта шудан. amalgamated [a'mielgameitid] а пайвастшу- да, якчояшуда, васлшуда. amalgamation [o,mcelgo'mcijn] п 1) омех- тагй, омезиш, аралэшкунй, катикунй; 2) якчояшавй, мупахидшавй, якшавй. amass [o'mass] v 1) чамъ/ тун кардан, гундоштан (пул ва иттилоот); 2) захира/ па- сандоз кардан, хосил кардан. amassment [a'maesmant] п чамъкунй, тучкунй. захиракунй. amateur ['asmata] 1 п хаваскор: The profes- sionals played against the amateurs. Хаваскорон бо касбиён бозй мекарданд. 2. а хаваскорона: Не often takes part in amateur performances. У одатан дар намоишхои хаваскорона бозй мекунад. ameteurish [,aema'tar]j] а 1) гайрикасбй, хаваскорона; 2) хомдастона, руякй, сатхй. amatory ['eemstan] а ишкй, ошикона: The amatory poems of Iraj Mirzo, Ашъори ишкии Эрач Мирзо. amaze 1 [a'meiz] n = amazement. amaze П [a'meiz] v ба тааччуб оварда н, дар хайрат мондан. amazement [o'meizmant] п хайрат, тааччуб. amazing [a'meizuj] а хайратангез, ачиб, тааччубовар, ачоиб. 4mazon, the ['asmozon] п д. Амазон. ambassador [eem'bassoda] п сафир, сафири кабир, элчй: the newly appointed US ambassa- dor to Tajikistan сафири навтаъиншудаи ИМ дар Точикистон; ambassador extraodinary and plenipotentiary сафири фавкулода ва мухтор. ambassadorial [asm,basso'da:nol] а сафирй. ambassadress [asm'bassodns] п 1) сафира, сафирзан; 2) хамсари сафир; 3) элчизан. amber ['aemba] 1. п (аз решай арабй) 1) ян- тар, анбар, кахрабо; 2) ранги кахрабой, ранги зард моил ба кахвай; 2. а кахрабой, аз янтар сохташуда. ambergris ['asmbagri:s] п анбари хокистар- ранг ва муммонанд. ambidexter [,aembi'deksta] п ростдаст ва чапдаст (шахсе, ки уар ду дастро як хел ис- тифода бурда метавонад). ambidexterity [,aembideks'teriti] п 1) исти- фодабарии баробари ду даст; 2) мац. дуруягй, риёкорй. ambidexterous [,aembi'dekstras] adj 1) кодир бо истифода аз ду даст, ростдаст ва чапдаст; 2) мац. мохир, тардаст, чирадаст; 3) мац. дуруя, риёкор. ambient ['aembiant] adj ихотакунанда, пи- ромун, дар атроф (дар гирду пеш) буда. ambiguity [,aembi'gjuti] п дупахлуй, мубхам, вожа ё су хани мубхам, думаъной, таззод. ambiguous [,iem’bigjuas] а мубхам, торик, духура, дорой ду ва ё чанд маънии гуногун: Their position as consultants is ambiguous. Мавкеи онхо ба сифати м vino вир духура аст. ambit ['sembil] п мухит, худуд, байн, хавза, пиромун, каламрав. ambition [aem'bifn] п 1) орзу, максад: His greatest ambition is to become a cosmonaut. Орзуи деринаи у кайхоннавард шудан аст. 2) шухратпарастй, чохталабй, баландпарвозй: Не has no ambition. Вай тамоман шухратпарастй надорад. ambitious [asm'bijas] а 1) шухратпараст. фарозчу, бисёр мушток, гайратманд: Не is ап extremely ambitious boy. V бачаи хеле шухратпараст аст. amble ['asmbl] 1. п юрта, гашти чобукона, равиши чобукона, гоми охиста, кадамзанй; 2. v юрга рафтан, рохвор будан; 2) кадам задан (оуиста), рох рафтан (ором-ором). ambler ['гетЫо] п юрта. ambrosia ['asm'brouzio] п миф 1) (дар асоти- ри Юнони Ходим) хуроки худоён; 2) хурдании лазиз ва хушбу; 3) шоир. накхат, буи мушку анбар. ambulance ['aembjulans] п 1) мошини ёрии таъчилй; 2) бемористони сайёр, 3) воситаи накдиёти ёрии таъчилй. ambulatory ['aembjulatsri] а 1) амбулаторй, кодир ба рох рафтан (дар мукобили бистарй); 2) харакагкупанда, сайёр, муваккатй, мутахаррик. ambuscade [,aembas'keid] п камин, камингох, паногох, дом; хамла аз каминг ох; 2. v камин гирифтан. дар камин нишастан. аз камингох хучум кардан. ambush ['tembuj] п камин, камингох, паногох, дом: The thieves were lying in ambush for their victims. Дуздон дар камингох ба курбониашон интизор буданд. make/ lay an ambush камин гирифтан, дом ан- дохтан. ameer [э'ппэ] п амир. ameliorate [a'mklioreit] v бехтар кардан/ шу- дан, бехсозй кардан, бех сохтан, бехбуд ёфтан. amelioration [a,mi:lia'reijn] п 1) бехсозй, бехбуд, бехшавй, такмил; 2) мелиоратсия (мацмуи чорабиниха барои бештар намудани уолати табиии замин ва x,ocwixei кардани он). ameliorative [a'midiareitiv] а бехсозанда, мелиоративй. amen I [a:'men] int (маъмулан дар поёни ниё- иш) омин, чунин бод, худо кунад, иншооллох- amen II [a:'men] п омин. amenability [o,mi:na'biliti] п 1) масъулият, чавобгарй; 2) пазироиш, ромшавй.
- 51 amouni amenaole [э'гш:пэБ1] rfT) масъул, чавобг^Г nocyxiy: Even the President mast be amenable to the laws. Х,атто президент хам бояд дар назди конун чавобгу бошад. 2) пазиро, ром, рохнамудпазир, хидоятшуданй; 3) озмунпа- зир, побили баррасй, тахти нуфуз. amend [a'mend] v 1) ислох кардан/ шудан, бехтар кардан, бехбуд бахшидан, бех сохтан, 2) ислох/ илова царовардан/ кардан (дар цоиун, пешниход ва г.), тачдиди назар кардан; 3) рафъи иштибох кардан, галатгирй кардан, тахрир кардан. amendable [o'mendabl] а ислохшаванда, тахриршаванда amendment [p'mendmant] п 1) бехбудй, ислох. ислохия, тасхех, бехсозй: to introduce amendment ислох даровардан; 2) галатгирй, тачдиди назар; 3)pl чуброн, компенсагсия; make amendments чуброн кардан. amends [a'mendz] п чуброн, подош, товон, комненсатсия. amenity [o'mimiti] n (pl amnities) 1) хушй гуворой, дилписандй, хубй, хушояндй; 2) pl василаи пазирой; 3) pl хусни рафтор, тавозуъ ва одоб. amerce [o'mo.s] v 1) дарима бастан, чарима андохтан; 2) танбех додан. amercement [a'ma:smant] п 1) чарима; 2) танбех, чазо. America [э'тепкэ] п Америка. American [э'тепкэп] 1. п америкой (шахе)-, the Americans америкоихо; 2. а америкой. americanism [э'тепкэтгэт] п 1) русуму акоиди америкой; 2) заб. вожа, иборот ва истилохоти америкой; 3) гароиш, вафодорй ба Америка ва русуму суннатхо ва ормонхои он, америкагарой. americanize [э'тепкэ,naiz] v америкой кар- дан/ шудан, дорой лахчаи америкой кардан/ шудан, лахчаи америкоиро истифода кардан. americium [э'тепзшш] п хим. америкум (мода). amethyst ['aemiSist] п аметист, лаъли кабуд. amiable ['ешнэЫ] а дилпазир. мехрубон. хуштинат, мехромез. amiability [,eimia'bihti] п 1) хуштинатй, рафикдустй. дилпазирй, ширинй. мехрубонй; 2) софдилй, нармдилй, халимй, мехромезп. amicability [.semika'bihti] и махбубият. мехрубонй, мушфикй. amicable ['aeroikobl] а дустона, бо мехрубонй, цуствор, мехрубонона, мушфикона, хайрхохона, мусолихаомез, ош- тиомез, бо сулху сафо. amid [o'mid] prep дар байни, дар миёни. amidhips [a'lnidjipsj п бар. дар байни киштй. amid(st) [3'mid(st)] ргоп дар байни, дар миени. amir [э'пнг] п амир. amiss [a'm:s] a, adv 1) бо иштибох, иштибохан, сахван, нобоб, носозгор, номувофик, нсмуносиб; 2) бевакт, бемавкеъ, бемаврид; 3) галат, бечо; to come amiss бевакт/ бемаврид омадан; to take amiss хафа/ малол шудан; What is amiss? Чй г ап? to draw amiss нодуруст маънидод кардан. amity ['acmiti] п (pl amities) дустй, хусни тафохум, павобити хасана. ammeter ['tern: to] п bap. амперметр, амперсанч. ammonia [э'тоишэ] п 1) хим. аммиак: 2) спирта нашатарй. ammoniac(al) [э'топт,а2к(э1)] а хим. амми- ак, аммиакЯ. ammunition [.aemju'mjn] п мухимот, тадору- кот. amnesty ['semnssti] 1. п (pl amnesties) афв, афви умумй: amnesty for political prisoners аф- ви махбусонп сиёсй; 2 v афв кардан, бахшидан. amoeba or amoebae [э'гш:Ьэ] п зоол. амёба (уонвари соддатарини якхуртра). amok [э'тлк] ~ amuck. among(st) [a'mxrjst)] prep аз байни; аз зум- раи: Не found the letters amongst a pile of old books. S аз байни китобхои к^хна мактубхоро ёфт. Among the blind the one-eyed man is king. Зарб. ~ Дар байни нобиноён якчашма шох аст. among other things аз чумла, хусусан. amoral [ае'тогэГ) а гайриахлокй, беодоб(она), бадахлок(она), берун аз ахлок, бидуни эхеоси масъулияти ахлокй. amorous ['гетэгэ&] а 1) ошикмизоч, ошикпеша, ошикдуст; 2) ошик, шефта, ошикона, вобаста ба ишки чиней. amorousness ['asmansn:s] п ошикй, ошикмизочй. amorphous [a'meefas] а 1) бешакл бе шакли муайян (оиди минерал); 2) бидуни таксим- бандй. гайришаффоф. amortization [a,mo:tai'zeijh] п амортизатсия, адо кардани пардохт (карз). amortise [a'mo:taizj v адо кардан, пардохтан, додан. amount [a'maunt] 1. п 1) микдор, мизон, ан- доза, теъдод: We need a large amount of coal. Ба мо ангиштсанги зиёд лэзим аст. 2) маблаг, чамъ (хисоб), мачмуъ, сарчамъ: What's the whole amount? Маблаги умумй чй кадар аст? a considerable amount микдори зиёд; in amount ба микдори; 2 v amount to расидан ба, баробар будан ба: The total number of strikers amounts to 2,000 workers. Шумораи умумии корпартофтагон то
amour 52 ба 2000 мерасад. amour [a'muafr)] n мухаббат, ишк, мехр. ampere f'aempea] n бар. ампер (воуиди шиО- оати уараёни бару, еохийи уиёсии уувваи бару). ampersand ['гетра,sasnd] п аломати & (ки ба you and истифода мешавад). amphibia [sm'fibia] п pl зоол. хайвонхои дубахра/ дузист, обхокихо; amphibian [eem'fibian] 1. п 1) зоол. хайвони дубахра/ дузист, обхоки; 2) хавопаймои дарёй ва заминй (самолёт-амфибия). 2 а. обпву хокй, дубахра. amphibious [aem'fibigs] а обпву хокй, дубахра. amphitheatre ['a:mfi,0;9to] п амфитеатр, ар- саи корзср, майдояи набард, сахна. ample ['aempl] а 1) кофй, фаровон, басанда: ample opportunity for discussion имконияти кофй барои мухокима; 2) фарох, пахновар, кушод, чодор. ampleness ['eemplanis] п фарохй, пахноварй, васей, фаровояй. amplification [,t?mphfi'ke’.fn] п засеъкунй, таквият, фарохкунй, кушодкунй, зиёдкунй. amplifier ['seinpli,faio(’r)] п баландкунандаи сацо, баландгу, неруафзо, куввагафзо (усили- тел). amplify ['asmph,fai] v «amplifies; amplified) вусъат додан, васеъ кардан; афзудан, баланд кардан (ввоз, уараёни барк ваг.). amplitude [’ssmplitjud] и 1) густариш, пуррагй, пурй, мукаммалй, фаровонй; 2) физ. амплитуда (фосилаи як маач), фосилаи зиёд. amply ['aempli] adv кофй, хифоя, фаровон, бисер. ampoule ['aemplu:!] п тиб. ампула. amputate ['aempjuteit] v ‘уаррохй) буридан, аз тан чудо кардан, катъи узв кардан. amputation [,aempuju'teijn] п ампутатсия, бурриш, буридапартой. Amsterdam [,aemst?'daem] п ш. Амстердам. amuck [э'тлк] п (индонезй ва филиппинй) хаячон ва инкилоби рухни шадид, девонагй; to run amuck хаяцонзада ва хашмгин ту дай, девонавор амал кардан. amulet ['aemjuht] и тилисм, тумор, бозу- банд. amuse [a'mju:z] v саргарм кардан; машгул кардан, дилхушй кардан: you amuse me шумо маро механдонед. amusement [o'mju:zmant] п саргамшавй, вактхушй; намоиш. amusing [a'mju:zirj] 1. pres. р. аз amuse: The guests were amusing themselves. Мехмонон вактхушй мекарданд. 2. a 1) дилхушкунанда, саргармкунанда, маштулкунанда: an amusing story хикояи дил- хушкунанда; 2) хандаовар, фарах бахш, мас- руркунанда. ап [агп] (шакпи пурра); |эп] , шакли нопурра) артикли номуайянй (ниг. а). апа [а: па] п 1) мацмуи хотирст ва латифахо; 2) pl латифахо; anachronism [o'naskrnnizam] п анахронизм, нобахинцории таърихй, нобахангом, гайритаърихй. anaemia [э'пштэ] п тиб. камхунй. анемия. anaemic [a'ni:mik] а камхун, гирифтори камхунй, рангпарида. anaesthesia [,a?ni:s'0i:zia] п анестезия, бехушй, бехиссозй. anaesthetic [, aenis'Sstik] 1. п воситаи бехискунанда, карахткунанда; 2. а бехискунанда, карахткунанда. anaesthetize [ae'ni:s0ataiz] v тиб. бехуш кар- дан, бехис кардан, доруи бехушй додан. analogic(al) Г,гепг'1обз1к(э1)] а киёсй, кобили киёс, аналога, ба аналогия асосёфта. analogous [a'naslagas] а монанд, кобили мукоиса analogy [a'neeladji] п киёс, мукоиса, шабохат, хаммонандй, мутаносиб, таносуб, монандй, аналогия: by the analogy with дар таносуб/ мукоиса бо; on the analogy of монан- ди. analyse ['aenalaiz] v тахлил кардан: We have to analyze the cause of strike. Mo бояд сабаби корпартоиро тахлил кунем. analysis [a'ntelasis] п (pl analyses [a'n£elasi:z]) тахлил, тадкик: a detailed analysis тахдили пурра analyst ['aenohst] n тахлилку нанда, гахлилгар. analytical) [,tena'htikal] а аналитикй, тахдилй, anamnesis [.aenaern'ni.sis] n 1) баёдоварии руйдодхои i узашта; 2) тиб. ларванда ва таърихчаи беморй. anapaest ['atnapi:st| п адаб. анапест (ду уиуои кутох уабл аз як уиуои баланд); 2) сатре аз шеър, ки бо ин вазн навишта шуда бошад anaichic(al) [te'na:kik(al)] а анархистй, беконунй, бенизомй, бетаргибй. anarchist ['acnokist] п анархист, тарафдори анархия, одами худсар, мухолифи вуцули хукумат. anarchy feenaln] п беконунй, бетартибии сиёсй, бенизомй: a period of anarchy давраи бенизомй. anathema [э'пгеОэтэ] п 1) муртад, радди маърака; 2) амали аз калисо рондан. analomic(al) [aeno'tomik(»l)] а анагомй, гашрехй. anatomize [a'ntetamaiz] v 1) ташрех кардан; 2) бодиккат тахлил/ тахкик кардан, фуру коф- тан. anatomy [a'nastami] п 1) анатомия, илми гашрех, шинохти сохти гиёхон ва чонварон; 2)
-53 - angularity сохти бадани гиёхон ва чонварон; 3) тахлили дакик, фурукофт; 4) гуфт. устухонбандй. ancestor ['tensesta(r)] п ниё (чамъ' ниёгон), чадц (чамъ: ачдод), сарнасл, чадди аввал, гу- заштагон. ancestral [aen'sestrol] а пиёгонй, ачдодй, маврусй, ниёй, таборй. ancestry ['aensestn] п 1) гузаштагон, ачдод, нажод, ниёгон; 2) аслу насаб, шачара. anchor I'asijko] 1. п 1) лангар' at anchor лап гарандохта, дар лангаргох; 2) василаи субот, рамзи ум ед; 2. v 2) лапгар партофтан/ андохтан; 2) бас- тан, маркам кардан; drop/ cast anchor а) лангар партофтан; 2) мач. дар чое сокин шудан; weigh anchor лангар бардоштан. anchorage ['aspkandj] п 1) лангаргох; 2) лангарандозй, лангаргирй; 3) такягох, пуш- тибон, пушту панох, нигохдор; anchoret ['asijkant] п гушанишин хилватгарой, хилватнишин, зохид, обид. anchorite['asqkarait] ниг. anchoret. anchovy [asn'tfouvi] п мохии анчовй, хамса (навъи мсуии бахри). ancient ['einfont] а 1) бостонй, дерина, кадимй, кухан; 2) кухна, пир, солхурда, со- лмонда, кухансол, калонсол. ancillary [aen'silan] а кумакй, тобеъ, вобас- та, замима, пайваст, ёридиханда, мададку- нанда. and [eend] cj 1) (пайвандаки пайвасту нанда) ва: Не saw me and my sister. У маро ва хохарамро дид. 2) у: you and I мову шумо; bread and butter нону равган; 3) (пайвандаки хилофи) вале: You take a seat and I’ll stand. Шумо шинед, вале ман рост меистам. 4) (бо шуморахо): two hundred and forty дусаду чил; 5) (рангами такрори калимахо барои таъкид): books and books китобхои бисёр; 6) (хангоми такрори калимахо барои мукрбилгузорй): there are books and books китобхо аз китобхо фарк доранд; 7) вагарна (барои ифодаи таъкид, хатар): Stir. And you are a dead man! Начунбед, вагарна кушта мешавед! Andes, the ['aendi:z] n куххои Анди. andiron ['tendaion] n пояи оханй барои хезум дар камин. anecdote ['aenikdout] п (од. р!) латифа, хикоёт ва ривоёти мазхакавй, ходисаи хан даовар (ачоиб), киссаи кутох, накл, ривоят anecdutic(al) [,amek'dotikol] а киссамо- нанд, хикоятй, ривоятй, бино ба гуфтаи ин ва он, галатй, ачоиб. anemone [э'патэш] п гиёх,. гули шадоик, гули Нуъмон. anew [a'nju ] adv аз нав; аз сари нав. a,,dular anfractuous [aen’frasktjuas] а печ дар печ, пурпечу хам, печопеч, качу килеб, печида, морпеч, норост. angel ['emdjall п 1) фаришта; одами зебо/ мехрубон: guardian angel фариштаи химоятгар; Mary’s three children all are little angles. Се кудаки Мэри хама фариштахои хур- дакак мебошанд. 2) таъ. навъи тангаи тиллой, сиккаи фариштанишон; 3) кумаккунандаи театр, химии театр. angelic [am'djahk] а фариштасират, мало- икаьор, фариштамопанд, фариштавор, ха лимона anger ['aerjga] 1. п хашму газаб: Не did it in а moment of anger. Вай инро хангоми хашму газаб кард. Anger and haste hinder a good counsel. Зарб. ~ Надониста дар кор тундй макун,/ Биандешу бингар зи cap то ба бун. [Фирдавси). 2. v хашмгин кардан, газабнок кардан: Не is easily angered. Уро ба осонй ба газаб овар дан мумкич. angina [am'd^ama] п ангина, дарди гулу, гулудард. angle I ['aerjgl] п риёз. 1) кунч; right angle кунчи рост; oblique angle мац. нуктаи назар, самт, равиш; 2) суй, чихат, тараф: to look at the guestion from all angles ба масъала аз хар та- раф нигох кардан; 3) секунда. angle II ['aerj gl] 1. п шасти мохидорй; 2. v 1) мохй доштан/ гирифтан; 2) мац. тарх рехтан, хилла ба кор бурдан. angler ['aerjgla] п 1) мохигир; 2) мац. хиллагар, хуккабоз; 2) зоол. шайтон/ иблиси бахрй. Anglican ['aeqghkan] п англикан, пайрави мазхаби англиканй, узви калисои англиканй; 2. а англиканй, вобаста ба мазхаби англиканй, вобаста ба мардум ва фархангй англис; Anglo-Saxon ['aeqgla'saeksan] 1. п 1) Англо- Саксон (кабилах,ои германй); 2) забони англо- саксонхо (англисии кадим)'. 2. а англосаксонй, вобаста ба забои ва фархангй англо-саксонхо. Angola [aerfgoula] п Ангола. angrily ['ffirjgnli] adv дар холи хашм ва газаб. angry ['aerjgn] a (angrier; angriest) 1) газабнок, хашмнок, хашмгин, асабонй; 2) дарднок, варамида (захм ва е.); ое angry ба хашм омадан, хашмгин будан; get angry ба газаб омадан; make sb angry касеро ба газаб овардан; When angry, count a hundred. Зарб. ~ Вакте ки кахрат омад, то сад шумур. anguish f'aeijgwif] п дилтангй, изтироб, гаму андух: tears of anguish ашки гаму андух. angular ['serjgjula] а 1) кунчшакл, куччакй, гушагй. angularity ['aeggju'laerati] п (pl angularities)
anhydride гушадор будан. anhydride [aen'haidraid] n ангидрид. anhydrite [asn'haidrait] n ниг. anhydride. anhydrous [ten'haidros] а хим. беоб, бидуни об. anil ['aeml] n индиги (растанй варанг). anile ['email] а пиразанмонанд, фартут. animadvert [,a:nimeed'va:t] v хурдагирй кар- дан, айбчуи кардан, иптикод кардан, танкид кардан, маломат кардан (бо on, upon). animal ['amimol] 1. n хайвон. чондор, чонвар: animal husbandry чорводорй; animal products махсулоти чорводорй; the animal world олами хайвонот; 2. а хайвонй. чонвари (xy): Her husband was an animal. Шавхараш табиати хайвонй дошт. animate 1. a ['aemmit] чондор, зинда, бархаёт; 2. v ['senimeit] 1) чондор кардан, зинда кардан, чон бахшидан; 2) мац. илхом бахши- дан, ангехтан. animated ['tenimeitid] а зинда, зинданамо: animated discussion мухокимаи зинда; animated cartoon филми гасвирй. animation [,teni'meijn] п 1) чонбахшй, зиндасозй; 2) хушхолй, зиндадилй. animosity [.aem'mostti] п (pl animosities) душманй (against/ towards - ба мукобили. нис- бати)-. Не felt animosity towards his critics. Нисбати танкиди худ душманй хис мекард. animus ['aenimas] п 1) душманй, гараз, кин, кина, хусумат, адоват, касд; 2) ангеза, манзур. ankle ['aciikl] п бучули пой. anklet ['ecrjkht] п 1) хар чизе, ки ба мочи пой баста мешавад; 2) чУроби кутохи занона. annalist ['senohst] и сопноманавис, таърих- навис, таърихнигор, муаррих, вокеанигор. annals ['asulz] п pl солнома, вокеанома, харсола, дафтари ёддошт. anneal [э'ш:1] v 1) гарм кардан, тоб додан, харорат додан, пухтан, харорати зиёд додан ва баъд сард кардан; 2) таквият бахшидан, мустахкамкардан (ирода ваг.). annex I ['asnaks] п пайваст, замима, мунзам, иловакунй, пуркунй, замкунй. annex II [a'neks] v пайвастан, замима кар- дан, забт кардан: annex a neighboring state забт кардани давлати хамсоя. annexation [,aenek'seifn] п пайваст, замима, забт. annihilate [o'naioleit] v 1) аз байн бурдан, торумор кардан, шикает додан; 2) махв кар- дан, бархам додан. annihilation [o.naia'leijn] п шикает, нестсозй, махвеозй, бархамдихй, торумор. anniversary [,aeni'vo:sori] 1. п (pl anniver- saries) 1) солгард, чашни солона, ёдбуди со- лона, бузургдошти солона; 2. а харсола, солона. anno Domini ['aenou'dommai] лот. кутох AD 1 adv мелодй, пас аз мавл^ди Исой Масех; 2. п гуфт. пирй. annotate ['asnoteit] v зернавис кардан, ааф- сир навпштап бар, мухтасар шарх додан. announce [a’nauns] v 1) эълон кардан, хабар додан; 2) огохй додан, огохонидан, ба иттилоъ расондан. announcement [o'naimsmam] п эълон, хабар, огохсозй; эъломия, иттилоия. announcer [o'naunsa] п диктор, эълонкунан- да, огохсоз. annoy [э'пог] v 1) озурдан, ранчондан; 2) ранда доштан, азият кашидап. шпюуапее [a'noians] п озор, азият. annoying [э'пэпг)] 1. pres. р. аз annoy: These flies are annoying me. Магасхо маро озор медиханд. 2. а таассуфангез: an annoying delay боз- дошти таассуфангез. annual I'tenjuol] 1. n 1) растании яксола; 2) солнома (китоб, тацвим ва г.)-, 2. а яксола, харсола, солона, солиёна. annuity [a’nju:ati] (pl annuities) n маблаги солиёна, солпардохт, пагдохти солона, идораи солона (харсола): life annuity пардохти мудомулумрй. annul [а'пл1] v (annulled; annulling) ботил кардан, пок кардан, бекор кардан, сочит кар- дан. annular ['<enjuln] а халкамонанд. халкавор, халкавй, чанбарй, доирашакл, мудэввар, гирд. annulet ['zenjulat] п меъм. камар/ гирдуи су- тун, чанбарй сутун; 2) халкаи хуруд, чанбара, чанбарак, давра. annulment [а'плЬпэгП] п бекоркунй ботил- созй,сокитсозй,хедсозй. annunciate [a'nxnjieit] v башорат додан, му- жда расондан, навид додан. annunciation [a.nAnsi'cijn] п дин. эълом, ха- бари хуш, башорат, мужда, пайк, навид. anode f'asnoud] бар. анод, электроди мусбй, кутби мусбат. anodyne ['aenadain] 1. п доруи рафъи дард, давой мискин; 1. а оромбахш, таскиндиханда, мискин, доруи оромбахш ё дардкаш, дардмонбахш. anointment [o'nointmant] п 1) равганмолй, чарбкунй; 2) ман,. чилликкашй, чарбкунй (ма- росими равган молидан). anomalous [a'nomalas] а гайриодй, хилофи коида, бемантик, мухталиф, нодуруст, хато, галат. anomaly [э'пэтэЬ] и (pl anomalies) 1) нохамсонй, нодурустй, хилофи коида, анома- лия, нохинчорй; 2) чизи хилофи коида, чизи гайриодй, чизи нохинчор.
‘>5- anthropoid anon [э'поп] adv гуфт. фавран, ба тезй/ зуди; ever and anon гох ва бегох, чанд вахт як бор. anonym ['aenanimj п 1) аноним, одами бе ному нишон, шахси ношинос, гумном; 2) исми мустаор, лакаб. anonymity [,aena'nitnuti] п гумномй, беномунишонй, ношиносй, анонимй. anonymous [o'nonimos] а гумном, ношинос, беному нишон; anonymously [a'n-.immosli] adv оидуни зикри ном. another [а'пдбэ] pron 1) дигар: I don’t like this book. Give me anol her. Ин китоб ба ман маъкул нест. Дигареро ба ман дихед. 2) боз яктои дигар: Give me anuthei cup of tea, please. Лутфан, ба ман боз як пиёлаи дигар чой дихед. one another якдигар, хамдигар; one with another яке бо дигаре; one way or another ба хар pox, ки набошад. хар тарике, ки набошад, anoxia [a'noksia] п тиб. беоксигенй, нара- сидани оксиген (бар узеyou алоуиоа). answer ['a:nsa] 1. п 1) посух, чавоб: Не gave me no answer. У ба ман чавоб надсд 2) халли масъала, чора; 3) хук. дифоъ; in answer to дар чавоби; confused answer чавоби муглак; 2. v 1) чавоб додан, посух додан: Не finally answered her letter. Окибат ба мактуби у чавоб дод. 2) мутобик будан: The house an- swered to her description. Хона ба тасвири у мувофик буд. 3) кафолат додан, чавобгуй будан; 4) ичро кардан, каноат кунондан; 5)инкор кардан; answer the phone ба занги телефон чавоб додан; answer the door/ bell дарро кушодан. answerable ['amsrabl] а масъул, чавобгар, посухгу, чавобгу. answerless ['amshs] а бечавоб. an’t [’a:nt] ил. кутох аз am not; are not. ant [tent] п мурча: an ants’ nest хонаи мурчахо; white ant арзамурак. antagonism [sen'ttegonizom] п антагонизм, душмапй, ситеза, даргирй, зиддияти оштино- пазир, зидцият, мухолифат, хусумат, кудрати мухолиф, ихгилофи кудратй. antagonist [asn'taegamst] п хариф, мухолиф, зид, ракиб, душман. antagonistic [ten,ta‘go'nistik] а антагонистй, оштинопазпр, мухолиф, мухолифатомез, ху- суматомез, ракобатомез. antagonize [«en'tasganaiz] v 1) хусумат дош- тан, зид будан, ракобат доштан; 2) мухоли- фат/ мукобилият кардан; 3) амер зидцият нишон додан, бад шудан (бо касс), душманй кардан; 4) таъсири мугакобил доштан (дору). antarctic [,sen'ta:ktik] 1. п the Antarctic Ан- тарктика, Кутби Ч,ануб; 2. а антарт икй. ant-bear ['ent,bcaj п зоол. хирсаки мурчахур. art-eater ['tent'i:to] ниг. ant-bear. antecedence [,amt:'si:d?ns] n пешй, пешравй лештар будан, сабкат, пешояндй; нууум. харакати пас рафтани сайёра. antecedent [,tent:'si:dant] 1. п 1) гузашта, каблй (чиз); 2) pl аслу насаб, ниёгон, ачдод, пешиниён, 2. а пешина, пеш, собик,, гузашта, мукаддам, каблй. antechamber ['aenti,tfeimba] п дахлез, каф- шкан, у токи кафшкан, нешуток. antedate faenti.deit] 1. п таърихи галат, таърихе, ки руйдодро пеш/ кабл аз вукуъ ни шон медихад; 2. v 1) дорой таърихи гузашта кардан, таърихи гузашта навиштан; 2) пеш аз чизи дигаре руй додан, кабл аз чизе ба вукуъ ома- дан, мукаддам будан, кадимтар будан. antediluvian [’aentidi'lu:vion] 1. п одами гухнапараст, чизи кухна; 2. а кадимп, кухна, пир, кухансол. antelope ['aentiloup] п бузи кухй. antemeridian [,aentima'ridian] а пеш аз нимру з, кабл аз зухур, бомдодй, то нисфирузй. ante meridiem [.sentimo'ndiam] adv пеш аз кимруз, кабл аз зухур, то бомдодй, то нисфирузй ькутоу ат ё а.т.). antenna [aen'teno] (pl antennae) 1) шохак, хартумаки ламе (дар баъзе уашарот ва уайвонот); 2) антенна (асбоби уабули мавцуои .-.ектромагнити), мавчгир. anterior [геп'Рэпэ] а 1) пешин, мукаддам, кадимй; 2) батнй, шикамй. anteriority [.aentieen'orati] п калонй (синну сол) пешдастй, бартарй. anteriorly [.am'tiarah] adv барвакт, пешт ар. anteroom ['asntirum] п кабулгох, утоки интизорй, дахлез, пешутокй,. ant-fly ['aentflai] п мурчаи парвозкунанда. anthem ['агпбэгп] 1. п суруд, гимн; Tajik Na- tional Anthem Суруди Миллии Точикистон; 2. v шоир суруд хондан. anther [’агпбэ] п гиёу. гардгир. ant-hill ['asnthil] п мурчахона, теппачаи хурд дар гирди сурохии мурча. anthology [sen'Boladji] п (pl anthologies) аоаб. гулчин, гулчини адабй, мачмуаи шеър, достон ва г., мунтахабот, газидахо. anthracite ['amSrasait] п антрасит, зуголи санги хушк ва холис (беутарин чинси ангиит- санг). anthrax I'asnOraeks] п (pl anlhraees) тиб. за- хми меъда. anthropoid ['snOrapoid] 1. п антропоид,
Mirhropology _________ маймуни кДамшакл. 2. а инсоннамо, инсонмонанд, одамшакл. anthropology [,геп0гэ'рэ1эбз1] и антрополо- гия, мардумшиносй, илми инсоншиносй. anthropophagy [.«enOrsij'pofadji] п инсонхурй, одамхурй. anti- ['senti-] pref бар зидди, ба мукобили, мухолиф: antisocial бар зидди чомеа; anti- clockwise ба мукобили акрабаки соат. anti-aircraft [,геп11'еэкга:Л] а бар зидли хамлахои кавой. antibiotic ['aentibiotik] п антибиотик (дору). antic f'asntik] 1. п масхарабозй, ширинкорй, найрангбозй, мазкака. 2. а ачоибу гароиб. antichrist ['asntikraist] п антихрист, мухо- лифи Исой Масех- anticpant [een'tisipent] а мунтазир, пешби- никунанда, чашмбарох. anticipate [aen'tisipeit] v интизор шудан, пешбинй кардан. anticipation [aen,tisi'peijn] п пешбинй, инти- зор, ояндабинй. anticipatory [aen'tisipeiton] а огохкунанда. пешнигарона, пешбиноча, бо пешдасти. пешакй, каблй, аввалин. anticlerical [,Eenti'klankl] а мухолифи кали- со, мухолифи нуфузи калисо дар умури сиёсй ва г. anticyclone Lamti'saikloun] п хдво. антиси- клон. бодхои чарханда, вочарха. antidote fuentidout] п 1) давои зидди захр чушдору, лозахр; 2) мач. чора, рохи хал, илочи хамаи дардхо. anti-fascist [,aenti'faefist] 1. и 1) антифашист, зиддифашист; 2. а. антифашиста, зиддифашистй. antifreeze ['asntifri:z] п моддаи зидди ях, обгунаи зидди ях. antimechanized Laenti'meksnaizd] а амер. зиддитанкй. anti-missile [,aentimi'sail] а зиддимушак. antimony ['aentimsni] п хим. сурма, санги сурма, тутиёи маъданй, санг барои молидани абрувону мижгон. antinomy [een'tinami] п парадокс, таззод (фикре, ки ба акидахои маъмулй мувофикат намекунад), танокуз дар конун ё дар асл, чизи зид ва накиз. antipathetic [eenrtipa'0etik] а баднамо, ман- фур, нафратовар, хасмангез, карех. antipathy [геп'брэ01] п антипатия, безорй, бадбинй, нафрат, адоват, хисси бадбинй. antipodal [aen'tipsdl] а таззодй, антиподй. antipodes [asn'tipsdcz] п комилан мутакобил, мутаззод. antiquarian [.asnti'kweonan] 1. п антикачй, атикачй, антикашинос; 2. а бостонй, марбут ба кадим, вобаста ба антикахо ва осори бостонй, антикашиноей. antiquary ['a?ntikwon] п антикашиноси. antiquated ['tentlkweitid] а солхурда, Kvxna; гайримаъмул, аз муд афтода, фарсуда ва дирузин. antique [,asn'ti:k] 1. и 1) атака, антик, асри кадима; 2) асари санъати кадима; 3) пол. ан- таква (намуди хуруф). 2. а 1) кухап, бостонй, кздимй; 2) солхурда, аз муд баромада antiquity [,aen'tikwoti] п 1) антика, ахди кадим: the heroes of antiquity кахрамони ахди кадим; 2) pl (antiquities) кадима: Greek and Roman antiquities ёдгорихои Рум ва Юнони К,адим. antirrhinum [,aenti'rainan] п гиёу. гули хан- дон, аждардахон. antiscorbutic [,asntisko:'bu:tik] а зидди ас- корбут, мукобили синга. anti-Semite [,aenti'si:mait] п антисемит, душ- мани яхуд, зидди яхуд, яхудситез. anti-Semitism [,aenti'si:mitizam] п антисиме- гизм, яхудситезй. anticeptic [,ienti'ssptikl] 1. п васоити антисептикй, васоити зидди уфунат: 2. а зидди уфунй, антисептикй. antisocial [,aenti'soufal] а 1) т ушагир, гайри ичтимой, мухолифи интимов, зидцичамъиятй; 2) помуоширатй, одамгурез, улфатнопазир, узлатгаро. antitank ['aentitasrjkl а зиддитанкй, танкзан, гаикшикан. antithesis [am'ti0?sis] п (pl anthitheses) 1) ан- титеза, таззод, танокиз, баробарниход; 2) пуктаи мукобил. antitoxic [’aenti'toksik] а зидди захр, зидди захроба. antitoxin [’aenti'toksm] п давои зидди захр, нушдору, лозахр. зидди захроба. anti-trade ['senti'teid] п боди хушк, боди во- сомон. antler ['e-ntls] п шохи гавазн, навдаи шохи гавазн. antonym ['aentemm] п антоним, зидмаъно, мутазод (вожае, ки маънои он мукобили вожаи дигаре бошад). anus ['emos] п лот. анат. макъад, кун, ни- шин. anvil ['aenvil] п сандон, хар чизе ки ба шакли сандон бошад; A good anvil does not fear the hammer. Зарб. ~ Ростиро набувад кеч заволе ба чакон. anxiety [serj'zaioti] п (pl anxieties) 1) иштиёк, кушиш: anxiety to help everyone к^шиши ба хамагон кумак расондан; 2) изтироб, ташвиш, нигаронй, мояи нигаронй: to wait for sth with anxiety касеро бо изтироб интизор шудан. anxious ['aerjkjos] 1. а 1) пуризтироб, му- шавваш; 2) пурхаячон, хаячонбахш; 3) нига-
21 21 ронкунанда, дилвопаскунанда, ташвишангсз, 4) мушток, хо\он, моил; 2. v орзу кардан, чидду чахд кардан (sth - чизе); (for sth 5арои чизе ); Не was anxious to succeed. У барои ба муваффакиятхо ноил шу- дан чидду чахд мекард. Не was anxious to see you. Орзу мекард шуморо бинад. any ['em] 1. pron 1) (дар чум. сав.) чй, ка- дом, чй кадар; касе (од. тарчума намешавад): Did any of you know about it? Касе аз шумо дар ин бора медонист? Have you any paper? Когаз доред? 2) (дар цум. инк.) хеч як, хеч кадом, хеч гуна, хеч чиз, хеч навъ (аксаран тарчума намешавад)'. I didn’t like any of those actors. Х,еч кадоме аз ин хунармандон ба ман маъкул нашуданд. Не could not see any differ- ence between them. У байни онхо хеч гуна фаркият намедид. I haven’t got any money with me. Бо худ пул надорам 3) (дар чум. х,.) хар, хар як, хар кадом, хар кас: Choose any record you like. X,ap сабте, ки ба шумо маъкул аст гиред. 4) микдоре, -е: They did not have any money to give me Пуле надоштанд, ки ба ман диханд, any more а) боз: Have you any more paper? Боз когаз надорсд? б) дигар: 1 haven’t any more money. Дигар пул надорам. anv longer бештар, зиёдтар- She could not wait any longer. У зиёдтар интизор шуда намета- вонист. Any port in a storm. Зарб. ~ Дудой го наафтад, д?ст кадри дуст кай донад. 2. adv 1) уеч; 2) амер, умуман, тамоман anybody ['enibodi] pron 1) (дар цум. сав.) касе, ягон кас: Has anybody been here? Ягон кас омада буд? If anybody phones, tell him I’ll come soon Агар касе запг занад. гуй, ки ба зудй бармегардам. 2) (дар чум. инк.) хеч кас: I didn’t tell anybody about that. Man дар ин бо pa ба хеч кас чизе нагуфтаам. 3) (дар чум. %.) Хар кас: Anybody will tell you about that. X,ap кас ба шумо дар ин бора чизе гуфта метавонад anyhow ['emhau] adv 1) ба навъе: The work was done anyhow. Кор ба навъе ичро шуд. 2) (дар чум. %.) ба хар ход: Anyhow, you can try. Ба хар хол, шумо метавонед к^шиш кунед. 3) 'дар чум. инк.) ба хеч навъ, ба хеч хол: The nouse was empty and I couldn't get in anyhow. Хона холй буд ва ман ба хеч рох ба он даро- мада натавонистам. anyone ['eniWAn] = anybody anything [eniSiri] pron 1) (дар чум, сав. ва шартй.} чизе: Have you got anything to eat? Чизе х^рданй доред? If you know anything about it, tell me, please, A rap чизе чар ин бора гуфтанй бошед, лутфан, ба ман гуед. 2) (дар Чум. инк.) хеч чиз: I can’t see anything here. Дар ин чо ман хеч чиз намебинам, 3) (дар -57- чум. у.) хар чизе: Take anything you like. Х,ар чизе ба шумо маъкул бошад, бигиред. 4) дрлан, ба хар сурат: Is he anything like his fa- ther9 Оё у аслан ба падараш табохат дорад? anything that ба хеч вачх, аслан; anything goes хар икдоме; Anything worth doing is worth doing well Зарб. ~ X,ap коре, ки арзиши анчом шуданро дорад, месазад, ки хуб анчом шаьад anyway ['entwei] = anyhow. anywhere ['eniwea] adv 1) 'дар чум. сав. ва шартй/ дар ягон чо. ба ягон чо: Have you seen him anywhere? Vpo дар ягон чо дидед? If you want to go anywhere, tell me Агар ба ягон чо рафтан хохел, ба мак гуед. 2) (оар чум. сав.) хеч кучо, ба хеч кучо; I can’t find my pen any- where. Кдламамро дар хеч кучо намеёбам. 1 won't go anywhere. Хеч кучо намеравам. 3) (дар чум. у;ик.) хар кучо, дар хар кучо, хар чо, ба хар кучо, хама чо, ба хама чо: I’ll meet you anywhere you say. Хар кучо, ки гуед, бо шумо вомехУрам. anywhere from гакрибан; is not getting (going) any where ба чое намерасад, муваффак нахохад шуд; milies from anywhere дур аз хама чо, фарсангхо дур аз хама чо. anywise ['eniwaiz] adv 1) ба ягон/ хеч вачх, то дарачае, 2) аслан, абадан. aorta [ei'o:ta] п анат. аорта, бузургсурхак (калонтаринрагхои хунгарди дил). apace Iэ'реis] adv тез, зуд, бо суръати тез; П1 news comes apace Зарб. ~ Хабари бад тез пахн мешавад apanage, appanage [’arpanidj] п даромади 1’зофи, мададмаош; варакаи шахей; 2) мач. махсусият, ху су снят. apart [э'ра:1] adv чудо, дар як канор, дар фосилаи гом; apart from гайр аз, илова бар, ба чуз: Who was there apart your farther? Гайр аз падарат дар он чо боз кй буд? to set apart чудо кардан, як тараф мондан; to stand apart чудо истопан; to take apart ба киемхо чудо кардан, аз хам чудо кардан; joking apart бе шСхй, аз гаухй гузашта. apartheid ja'pa:th,a:d] п нифок ва чудой байни сиёхпус: он ва сафед пуст он. apartment [o'pa:tmant] п уток, кошона; амер. апартамент, хона, хонахои чудо-чудо. apartment house [a'panmcnt haus] n инч. apartment block амер, бинои бисёрутокдор apartness [a'pa:tnis] n чудо будан(и), махаурият. apathetic(al) [,Kpa'0etik(al)] а бепарво, беэътино, бешуур, бехаячон, дилмурда, бетаваччух, беэхеос. apathy [ггерэ91] (pl apathies) п беэхеосотй,
apatite 58- бешуурй, бегайратй, 5етава11чухй, бехаячонй. бечонй, бехо.лй, бепарвсй, бехавсалагй, рухафтодагй, мурдадилй. apatite ['гера ta :t] п ма. апатит. ape [eip] 1. п 1) маймупи инсоншакл, бу- зургмаймун (шимпанзе ва горилла)', 2) мау. маймуя, бузина, наррагул; 2. v такдид кардан, маймунбозй кардан; to go аре девона шудан, хаядонзада шудан. aperient [a'piarianl] 1. п доруи исход, доруи дарупронй, доруи малин; 2. а тиб исход, исхоловар, дарупронй, малин. aperture ['aepatjua] п сурох, шикоф, гаркиш, рог, равзана, дахана, чокй, чои холй. apery f'eipen] п (pl aperies) 1) таклид, масхарабозй, килики хушк; 2) шухии харакй, шайтонй; 3) парваришхонаи маймунхо apex ['eipeks] п (pl apexes, apices) болота- рин нук,га, кулла: the apex of a mountian куллаи кух; нук, борикгох: the apex of the ton- gue нуги забои; мау. авч: the apex of his fame авч,и шухрати у. aphis ['eifis] n (aphides ['eifidiizj) зоол. на- въи шабуши i иёхй, ширинча. aphorism ['sforizam] п 1) афоризм, хикмат, сухани хикматнок/ пандомез/ пурхикмат, ка- ломи кутох; 2) зарбулмасал. aphoristic ['ajfpnstik] а хикматнок, пандо- мгз, вобаста ба шархи мухтасар, пур аз зар- булмасал. aphtha ['аеГЭэ] п (pl aphthael’aeffhj) тиб. 1) ширй, барфак (касалии крОакон): 2) ок.сил (ка- салии райвонот). apiarist ['eipionst] п асалдор, асалпарвар, занбурдор, занбурпарвар apiary ['cipiori] п парваришгохи занбури асач, занбурдорй. apical ['tepikal] а 1) геол, вобаста ба бэло- тарин нукта, цуллай; 2) заб. нуги забонй. apices ['eipiskz] pl аз apex apiculture ['eipikxltja] n занбурпарварй, занбурдорй, парвариши занбури асал. apiece [a'pi:s] adv як ба ях, барои хар як чиз, барои як дона. apish ['eipijl а 1) маймунй. маймунмонанд, бузина; 2) такдидй, кур-курона; 2) беакд. a-plenty [a'plenti] a, adv амер, фаровон, пур, бисер, дар серию пурй. apocope [a'pokapi] п забои, апокопа, афти- дани хич.0 ва ё свози охирини вожа. apocryphal [o'poknfl] а машкук, мачхул, собитнашаванда apogee ['aepadgi:] п нуу. 1) апогей дуртарин масофа аз замин; 2) мау. авч, арши аъло. apologetic [o,polo'd3€tik] а 1)_узрнок: Не was apologetic for arriving late. У барои дер кардан узр хост. 2) мудофиавй, химоявй: ап apologetic speecn: нутки химоявй (касе, чизе.). apologies [a'palodjizJ pl аз apology. apologist fa'poladgist] n дифоъноманавис, мудофеъ, химоятгар apologize [o'polsdjaiz] v маъзарат хостан, узрхохй кардан (for sth - барои чизе; to sb - аз касе): There is no need to apologize хочати маъзарат хостан нест. apology [a'pnlodji] л (pl apologies) маъзарат' to demand apology маъзарат талаб кардан. apoplexy ['tepopleksi] n тиб хар туна хунрезии шадиди андом, сайта. apostasy [o'postasi] п (pl apostasies) хиёнат, дингашт. apostate [a'postit] п муртад, аз дин баргашта, хоин. apostle [o'posl] п фиристода, расул. apostrophe [o'postrafi] п забоя, апостроф, вергули боло. apotheosis [o,po0t'ousis] п (pl apotheoses [a,oet)i'ausi:z]) 1) худосозй, худопиндорй, бар- дошгани инсон ба мартабаи илохй, худодонй, худопарастй; 2) мукадтасдонй, мукаддас эълопкунй; 3) сигоиши зисди шахе ё чиз. appal [э'ро:1] т (appalled: appalling) тарсондан, харосондан. appaling |э'ро:Ьг|] а харосангез, тарсон, мучиби харос. хавлнок. appalingly [a'poiliijli] adv харосон, тарсон, хавлнок, дахшатовар, изтиробовар. appanage ['sepanidg] п 1) варакаи шахей (шахрванлй). 2) хусусият, махсусият. apparatus [,aepa'reitos] п (pl apparatuses ё ap- paratus) 1) асбоб, олот, дастгох; аппарат; 2) асбобхои гимнастикй; 3) хокимия! (давлатй, партияви), созмони сиёсй; 4) физио, узвхо, чанд узви бадан. apparel [a'paeral] 1. п 1) рахт, чома, танпуш, либос; 2) мау. чома. пушиш; 2. т пушондан, либос кардан кабо пушочдан, чомадор кардан. apparent [a'paerant] а 1) ошкор. зохир, пайдо. хувайдо, маълум: Then for no-apparent reason she began to dislike school. Баъд, бе ягон сабаби ошкоро мактабро бад дидан гирифт. 2) зохирак намоён. возех; 3) зохирй, сурй, вона- мудин, менамудагй. apparently [a'paeronth] adv зохиран, ошкоро, гуё, аз арори маълум. apparition [,герэ'г1фп] п зухур, падидорй, пайдоиш. apparitor [o'pasnta:] п ичрокунандаи суди, пчрокунандаи хукми судй. appeal [a'pi:l] 1. п 1) мурочиат, даъват: World Peace Council's Appeal Мурочиатномаи Шурой Умумичахонии Сулх; 2) дархост (for - барои): an appeal for a pardon дархости афв' 3) чозиб: Television has a great appeal for most people. Барои аксарияти мардум телевизион кудрати чозиб дорад.
make an appeal мурочиат кардан; 2. v 1) мурочиат кардан, даъват кардан: to appeal to reason ба акли солим даъват кардан; 2) мурочиат кардан (to sb - ба касе)', (for sth - барои чизе): They appealed to him for help. Онхо ба вай барои кумак мурочиат карданд. 3) чалб кардан (to sb - касеро), писанд омадан (to sb - ба касе): Do these paintings appeal to you? Оё ин расмхо барои шумо писанд ома- данд? appear [э'ргэ] v 1) хозир шудан, пайдо шу- дан: Не appeared suddenly. У ногахон пайдо шуд. 2) намудан: Не appeared to be very upset. Чунин менамуд, ки хеле андгугин аст. 3) бозй кардан: Не appeared as Hamlet. У накши Хамлетро бозй кард. appearance [o'pisrans] п 1) зухур, пайдоиш: the sudden appearance of enemy ships пайдоиши ногахонии киштихои душман; 2) намуди зохирй, зохир: Do not judge by ap- pearances Ба одамон аз руи намуди зохирй бахо надихед. 3) баромад: Не will make his first appearance on television today. У имруз бори нахуст аз гелевизион баромад мекунад. to give/ keep an appearaee вонамуд кардан; make an appearance зохир шудан, хузур ёфтан/ будан; Appeal ances are deceitful. Зарб. ~ Сурататро чй кунам, I Тар ту надорй сирате. appeasable [a'przabl] п гапдаро, мулоимта- биат. appease [a'pi:z] v 1) дилчуй кардан, ором кардан, таскил додан; 2) каноат кунондан, рафъ кардан; 3) сабук кардан, сует кардан, фуру нишондан: Water appeases thirst. Об ташнагиро фуру менишонад. appeasement [a'pitzamant] п дилчУй, оштидихй, оромсозй, таски ндихй. appellant [a'pebnt] 1. п хук. истиноф- диханда, даъвогар, пажухишхох. 2. а шикоятй, норизо. пожухишхох. appellate [o'peht] а ХУК- истинофй, тачдиди назарй, вобаста 6а истиноф: an appellate court додгохи тачдиди пазар, додгохи истинофй/ суди аппелятсионй. appellation [,aepe'leijn] п ном, унвон; хондан (ба ном). appelative [a'pehtiv] 1. п 1) ном, номгуй, исм, унвон; 2) гром, исми чине/ ом; 2. а вобаста ба номидан ё номгузорй, номй, исмй, вобаста ба исми хос. appellee [.fene'li:] п хук;. чавобгар, масъул, айбдоршаванда. append [a'pend] v замима кардан, пайваст кардан, барафзудан, баровехтан. appendage [a'pendidjj и замима, пайваст, зиёда, овеза. appendant [э'pendant] 1. п замима, пайваст, барафзуд, овеза, фехраст (охири китов); application 2. а ХУХ- вобаста ба хукуки фаръй, хакки фаръй. appendeces [o'pendisi:z] pl аз appendix. appendicitis [o.pendi'saitis] n тиб аппендисит, омоси замимаи руда. appendix [a'pendiks] п (pl appendixes ё appen- dices) 1) замима, илова, пасфехраст (ба китоб, ууччат): 2) анат. аппендикс, думруда, думёза. appertain [,atpa'tem] v марбут будан ба, мутааллик будан ба, тааллук доштан ба. appeiance ['aepitens] и 1) майли шадид, иштихо; 2) шавк, рагбат, майл (асосан цисмй/ таносулй). appenac; ['aepitensi] ниг. appetance. appetite ['eepitait п 1) иштихо. When J was seek I completely lost my appetite. Вакте ки бе- мор будам, иштихоям пурра гум шуда буд. 2) майли шадид, рагбат, иштиёк; Appetite comes with eating. Зарб. - Иштихо зери дандон. appetizer ['aepitaiza] п иштихоовар, чизе ки иштихорс меангезонад. appetizing ['tepitaiziij] а иштихоовар, ишткхокушо, майлангез. applaud [a'plo:d] v_l) кафкубй кардан: Не was loudly applauded. Уро бо кафкубии баланд пешвоз гирифтанд. 2) писандидан, дастгирй кардан, сутудан, лешвоз гирифтан: His friends applauded his decision. Дустон карори уро дастгирй карданд. applause [a'plo.z] п 1) кафкубихо: a storm of applause кафкубихои пурмавч; 2) тахсин, та в сиб, ситоиш, гирсв: to win general applause тахсини дигаронро ба даст овардан. apple ['xpl] п 1) себ; 2) дарахти себ, the apple of the eye мардумаки чашм; the apple of discord себи низоъ; an apple a day keeps the doctor away хар руз хурдани мева боиси саломатй мешавад. apple-pie ['aepl'pai] п пироги себин. apple-tree ['aepl'tii:] п дарахти себ. appliance [a'plaians] п 1) асбоб, олот, васила, дастгох; 2) чуркунй, мувофиккунй, истифодабарй. applicable [’aeplikabl] а кобили ичро, кобили истифода, ичропазир. applicant ['ephkunt] п 1) дархостдиханда. корчу, корхох; 2) номзад, хохишманд. application [,aeph'keijn] п 1) дархост± такозо, ариза: She put in a written application. У аризаи хаттй гешниход кард. 2) истифодабарй, кор- бурд, пстеъмол: the application of astronomy to navigation истифодаи астрономия дар дарёнавардй; 3) дархостнома, такозопома, ариза; 4) саъю кушиш, кушиш His brother has both talent and application. Писа раш хам ис- теъдод ва хам саъю кушиш дорад. 5) комп. барномае, ки барои ичрои вазифаи мушаххас гахия шудааст.
-60- applied applied [a'plaid] I. past ваp. p. аз apply. 2. а амалй: applied mai hematics риёзиёти амалй. applies [a'plaiz] ниг. apply. apply [a'plai] v (applies; applied) 1) мурочиат кардан, дархост кардан, дархостнома пур кардан (to sb - ба касе; for sth - барои чизе): They applied to me for additional information. Онхо ба ман барои маълумоти иловагй мурочиат кардаанд. 2) истифода намудан, ба кор бурдан, татбик кардан: Learn to apply your knowledge to practical work. Дар амал татбик кардани допиши худро ёд гиред. 3) задан ба, молидан ба {ба pfu чизе); муносиб будан, ворид будан, марбут будан. appoint [a'point] v 1) таъин кардан, интихоб кардан, гумоштан: They have appointed Ange- la Smith a new manager. Онхо Анцела Смитро менечери нав таъин карданд. 2) чихозонидан, тачхиз кардан; 3) ба кор бурдан, истифода бурдан. appointee [a'pointi:] п шахси таъиншуда, гумошта, мансуб. appointive [a'pointiv] а таъинй, интисобй, гумоштй {бар мукооили интихобй: elected): ап appointive position вазифаи таъинй. appointment [a'pointmont] п 1) таъинот, насб, гумошзан: to get an appointment ба вазифа таъин шудан; 2) вазифа, мансаб, шугл, кор, маком: to hold an appointment вазифаро ичро кадан; 3) вохурй, мулокот, карор, ваъда: I have an appointment to see a doctor at 4 o'clock. Ман бо духтур соати 4 вохурй дорам 4) pl тачхизот, асбобу анчом, дихоз, мебел ва васоили манзил; 5) вакти мулокот, карори мулокот, ваъдаи мулокот; break an appointment ба мулокот хозир нашудан; by appointement бо карори каблй; keep an appointment ба мулокот хозир шудан; make an appointment вакти мулокот/ вохурй таъин кардан. apportion [a'po:jn] v 1) таксим кардан, бахш кардан, хисса кардан; 2) сахм додан. apportionment [a'pojanmant] п 1) таксим- оти мутаносибй/ ганосубй/ баробар/ мутаво- зеъ; 2) таксим, хисса, бахш. apposite ['aepozit] а муносиб, дардхур, бамаврид, бамавкеъ, бахангом. apposition [,aepa'zijn] п пайвасткунй, канорихамгузорй, мукобилихамгузорй; 2) гром, алокаи хамрохй, баёния. appraisal [a'preizal] п арзёбй, арзишёбй, баровард. appraise [a'preiz] v арзёбй кардан, баровард кардан, арзишёбй кардан: appraise student’s work кори донишчуйро арзёбй кардан. appraisement [a'preizmont] п арзёбй, арзишёбй, баровард. appraiser [a'preiza] а нархмон, баходиханда арзёб appreciable [a'prijabl] а сандишпазир арзёбпазир, кобили андозагирй, ко бил г мулохиза. appreciate [o'prijieit] v 1) кадр кардан, кадрдонй кардан, сипосгузор будан: I ap- preciate what you’ve done for me. Ман хизмати шуморо баланд кадр мекунам. 2) дарк кардан: I appreciate all the difficulties involved Ман Хамаи мушкилотро дарк мекунам. 3) боло рафтан/ бурдан (к,имат, арзиш), тараккй кар- дан. appreciarion [a,pri:jTeijh] п 1) кадрдонй, миннатдорй, сипос, сипосгузорй, тэшавкур (о/ - барои): Не showed a sincere appreciation of her help. V барои кумак изхори сипосгузорй кард. 2) дарк: Не showed little appreciation of music. У мусикиро хуб дарк намекард. 3) афзоиш, болоравй, тараккй (климат, нарх, арзиги, дар мукрбили depreciation); 4) арзёбй. apprehend [,aspn'hend] v 1) дарк кардан, да- рёфтан, фахмидан; 2) бим доштан, нигарон будан; 3) дастгир кардан, ба хабе гирифтан, хабе кардан. apprehension [.eepri'henjn] п 1) дастгирй, боздошт; 2) бим, ташвит, эхеос, дилвопаей, вохима, талваса: apprehension of disaster эхеоси офат; 3) дарк, идрок, фахмиш. дарёбй: This is beyond my apprehension. Ин амал аз дарки ман болотар аст. apprehansive [,aipri'hensiv] а 1) зудфахм, тезхуш, тезфахм. зуддарёб; 2) идрокй, вобаста ба фахм; 3) дилвопас, нигарон. бимнок. apprentice [o'prentis] 1. п шогирд, навомуз, тозакор; go to apprentice шогирд шудан, ба шогирдй даромадан; bind to apprentice ба касбомузй/ шогирдй мон- дан; 2. v ба шогирдй додан. apprenticeship [a'prentisjip] п шогирдй, навомузй: to serve apprenticeship in a local firm дар ширкати махаллй навомузй кардан. apprise [a'praiz] v огох кардан, хабар додан, огохонидан, ба иттилоъ расондан. apprize [a'praiz] ниг. apprise. approach [a'proutf] 1. n 1) наздикшавй, фарораей: the approach of spring фарорасии бахор; 2) наздик; рохи хал: at the approaches to the town дар наздикихои шахр; an approach to the problem рохи халли мушкилот; 3) пешниход, дархост, мурочиат, таваччух; 2. v 1) наздик кардан/ шудан (ба), расидан (ба): We are approaching the end of the story. Mo ба охири хикоя наздик мешавем. 2) мурочиат кардан: Let’s approach him on this matter. Биёед оид ба ин масъала ба у мурочиат намоем.
-61 - irbitrary approbate ['seprauoeit] v тасвиб кардан, па- зируфтан, ризоият додан. approbation [,asprau'beij'n] п ризоияг, тас- виб, ичозати расмй, тасдик. approbatory [a'praubatri] а тахспнкунанда тасвибкунанда. appropriate 1. a [o'praupnot] шоиста, дар- хур, писандида, бачо, чоиз, муносиб, дахлдор: an appropriate agreement ахдномаи дахлдор; 2. v [a'proupneit] 1) чудо кардан: to appro- priate money for sth барои чизе маблат чуде кардан; 2) тасарруф кардан, бардошган, боло кашидан, ба чайб задан: to appropriate sb’s property моли касеро тасарруф кардан. appropriation [a,proupn'eijn] п 1) аз они худ кардан! и), бардоштан, социбшавй (бидуни ицозит), тасарруфкунй; 2) каноргузорй, чу доку нй (пул ва буча). approval [a'pruivl] п тасвиб, тасдик; on ap- proval пас додан, пас овардан. approve [a'pru:v] v 1) ризоият додан, тасвиб кардан, писандидан (of sth - низе)'. His father did not approve of his conduct. Падараш раф- тори уро написандид. 2) тасвиб/тасдик кар- дан, мувофикат кардан (расман): They ap- proved his plan. Онхо накшаи уро тасдик карданд. 3) исбот кардан, нишон додан. approvingly [a'pru:virjb] adv тахсинкорона, нисандомез. approximate 1. a [a'proksimst] 1) гахминй, такрибй; наздик; шабех, хаммонанд; 2. v [a'proksimeit] 1) наздик будан ба, на- здик шудан ба; 2) шабохат доштан. approximately [o'proksimotli] adv тахминан, ба таври тахмин, такрибан. appurtenance [a'pa:tinans] п чузъ, мутаалликот, лавозимот, асбоб, чихоз. appurtenant [э'рэйтэш] а замиман, чузъй, фаръй. apricot ['eiprikot] п зардолу; дарахти зар- долу. April ['eiprol] п апрел; April Fool’s Day рузи аввали мохи апрел, ки мардум бо рам шухй мекунанд. apron ['eipran] 1. п 1) пешдоман, пешбанд; 2. v пешбанд задан, пешбандцор кардан. apron-string ['eipranstrmg] п банди пешбанд. to be tied to one’s mother’s apron-strings бачаи эрка будан, мутей модар будан; to be tied to one’s wife’s apron-strings сахт тахги фармони зани худ будан. apropos Ггергорэи] 1. фр. а зимнап, ростй; соз, боб, куллай; 2. adv мувофик, муносиб, марбуг, бачо, ба хантом; apt [ajpt] а 1) муносиб, бомаврид, шоиста, бачо, дархур, босазо; 2) моил, ротиб: Не is apt to таке mistakes. У одатан ба хатой рох медихад. 3) болаёкат, лаёкатманд, зудомуз, гезхуш, зудфахм: an apt pupil шогирди болаёкат; an apt remark кайди бомаврид; aptitude ['aeptitju d' п 1) кобилият, истеъдод, тамоюли табий, майли зотй, гириш; 2) муно- енб, шоистагй, дархур будан, лоик, боб, соз, бачо будан, Кореям. aqualang ['cekwakt)] п акваланг, дастгохи гаввоей дастгохи обварй. aquamarine [,$kivoma'ri:n] п мин. аквамарин, зумради кабуд (санги куматбахои осмонираьги сабзтоби шаффоф). aquarium [a'kweanam] п аквариум, обзигох; памоишгохи мохихо. aquarelle [.aekwa'rel] п акварел, наккошии обрат. aquatic [a'kwaetik] а обй; обзй (чонвар ё гиёу}. aquatics |a’kwsetiks] п pl намудхои варзиши обй. aqueduct ['askwidxkfl п 1) аквидук, чуй ё кубури обрасочй, нов, нова, мачро, обрав, коррез, обгузар, оброх, оббар; 2) обгузар. об- лав (пуле, ки руи он чуй ё кубури обрасонй к,арор дорад). aqueous ['eikwms] а 1) обй, обакп, обзор, обзо, обгин, обзор; 2) геол, обовард, обзод. aquiline [’arkwilam] а укобй, укобмонанд; мисли нули укоб: an aquiline nose бинии укобй. Arab [’гегэЪ] 1. п 1) буми Арабистон, араб, арабзан: 2) чодарнишин, бадавй; the arabs арабхо; 3) аспи эоти арабй; 4) забони арабй; street Arab бачаи волгард, бепарастор. бесаро- бон. 2, а арабй. arebesque [.asra'besk] 1. п 1) накшу нигор бо сабки арабй, бо сабки исломй; мус. оханги шод ва пуррезакорй; 2. а мавританй, оличаноб, мучизанок. Arabian ['asrobjon] 1. п араб; 2. а арабй. Arabic ['asrobik] 1 п забони арабй; 2. а арабй; тозй; arable ['аггэЫ] 1. п замини кишт, замини кишпазир, 2. а киштшаванда, кобили кишт, киштй узамин). arbalest ['a.bdest] п таъ. арбалет, камонгулак (яре к,и кадимй барои партофтани тир ва санг). arbiter r'a:bita] п довар, хакам. arbitrage [aibi'traij] п арбитраж [макоме, ки баусуои молиявиро роллу фасл менамояд). arbitrament [a.'bitramant] п доварй, хакамот, хукми довар, казовати хакам. arbitrary ['arbitran] а 1) ихтиёрй, майлй; беасос: arbitrary judgment довари фардй; 2)
arbitrate •62 сернозунуз, инчик, козук; мау. ноустувор, тез тагйиребанда; 3) булхавасона, димй, бахтакй, 4} мач. ситамгар, золим, мудлак- arbitrate ['a:bitreit] v 1) доварй кардан, хакам шудан; 2) карори хаками баровардан; 3) ба суди хаками парвандаро фиристодан, ба довар мурочиат кардан. arbitration [,a:bit'rcijn] и арбитраж (мауоме, ки баусуои молаявиро роллу фасл менамояд). arbitrator ['a:bitrcita] п довар, хакам. arbor ['a:bo:] п 1) чойи пушида (бо дарахт. гиёухо вае.); 2) чаман, бог, токзор, боги мева, бустон; 3) дарахт; arbor day амер. рузи дарахткорй. arboreal [а:'Ьо:пэ1] а 1) дарахзмонанд. да- рахтшакл, дарахти; 2) зоол. царахтзй, дорзй, дарахтиишин. arboreous [a:'bo:nas] а 1) чубй, дарахти, да- рахтмонанд; 2) пурдарахт, чангалдор, сербе- ша. arborescent [,a:bs'resnt] а дарахтмонанд, дарахтшакл. шохадор, шохубаргдор. arboriculture ['а:Ьэпклк$э] п дарахтпарварй, парвариши гиёххо (барои тахкикоти илми); гиёхварзй. arobour [ra:ba] п айвонча, чавкандй (nfuuda бо гиёууо). arc [a:k] 1. п каве, камон, камона, ток, нимдоира, хам. камона; 2. v давр задан, каве/ камон кашидан, каве задан. arch I [a:t[] 1. п 1) ток, каве, камон, ним- доира; 2) гунбад, равок; сохтмони дерой ток; 3) хар чизи кавсмонанд, кавей, таври: arch bridge пули камоншакл; 2. v гунбадшакл кардан, ток задан, дорой ток кардан, кавешакл кардан. arch П [a tj] а 1) шайтон, шух, хазлбоз; ашаддй: arch enemey тушмани ашадцй; arch III [a:tf] pref 1) аслй, умда, бузург, аъзам; 2) хукмрон, солор (пасванд): matriarch модарсолор (зан сардори хона), patriarch па- дарсолор (мард сардори хона). archeological [,а:к1э'Ыз1кэ1] а археологи, бостонй. archeologist [,a:ki'alod3ist] п археолог, бос- тоншинос. archaeology [,a:ki'obd3i] п бостоншиносй. archaic [а:'кеик] а бостонй, кадимй; азко- рафтода, азкормонда, корношоям, кухна, кухан, аз муд афт о да. archaLm ['a:kenzom] п архаизм, ибора ё калимаи кухнашуда/ аз истифода баромада. archangel ['aik.emajoi] п маликаи мукарраб, фаришгаи мукарраб. садралмало- ик. archbishop [,a:tf'birap] п ускуфи аъзам (дар калисои католики ва англиканй). archduKe [,a:tf'dju:k] п нк-дзодаи худмухтор, цюк/ герсоги аъзам; дюки бузург. arched falft] а хамшуда, камоншакл, кам они, гунбадшакл, кавей, ка всдор, arch-enemy [,a:tf'encmi] п (pi arch-enemies) душмани аслй душмани каттол. archer ['a:tja] п 1) камонвар, камонкаш, ка- монгар, камондор, тирандоз; 2) нуу. бо уарфи калон) Каве. archery ['a:tfan] п тирандозй аз камон, камонгирй, камонгарй, тирандозй бо тир ва камон, archetype f'a:kitaip] п 1) асл. намуна, тим- сол; 2) намунаи комили навъ ё гурух, намунаи ормонй. archipelago [,a:ki'pehgau] п галлачазирахо, архипелаг, мачмуи чазирахо. architect ['a:kitekt] п меъмор, мухандиси со- хтмон; мау: бонй, созанда, бунёдгузор, эчодкор; architect of his own fortunes созандаи такдири худ. architectonic [,a:kitck'tonik] а меъморй, мо- нанди меъморй, architectonics [,a:kitek'toniks] п pl фанни меъморй; тархи сохтмонии хар чиз, бунёдпардозй, тарпардозй. architectural [„aAi'tektj'aral] п вобаста ба меъморй, аз назари меъморй/ сохтмонй. architecture ['a:k)tektja] п 1) меъморй, мухандиси; classical architecture меъмории сабки классикй; 2) мухандиси сохтмон; 3) тарх, сохтор: the architecture of speech сохтори нутк; 4) бино, иморат, сохтмонхо; 5) комп, тарх, сохт. archives [’a:kalvz] п (од pl) бойгонй, архив, маркази аснод ва парвандахо. archivist ['aikivist] п архивариус, бойгон, мутасаддии аснод ва парвандахо. archly L'a:tjli] adv хиллаомез, айёрона, шухиомез, бо фиребу найранг. archwise |'a:tfwaiz] adv ба намуди арк, дои- рашакп. arctic ['a:ktik] 1. п the Arctic Арктика (Кутби Шимму бауруо ва сарзаминхои атро- фи он); 2. а шимолй, кутби: the Arctic Ocean Укёнуси Яхбастаи Шимолй; Arctic Pole Кутби Шимол; Arctic Circle Доираи Кутби Шимол. ardency ['a:donsi] п гармй, тундй, хунгармй (эусосот). ardent ['a:dant] а гарм, сузон, тобон, бохарорат; богайрат; хунгарм, тунд ва тез (эусосот). ardently ['a:donth] adv гарм, сузон, тобон, бохарорат. ardour fa:do] п гармй, харорат, суз, табъу тоб (эусосот). arduous f'a:djuas] а 1) душвор, машаккатбор, пурзахмат; 2) захматталаб,
-63- arm катъй, сахт, токатфарсо; 3) богайрат, сергайрат. аге [а:] шак. у. з у ф. be. area ['еэпэ] п 1) нохия, минтака, сарзамин, китъаи замин: a vast area минтакаи васеъ; 2) фазо, майдон, нохия: an industrial area нохияи саноатй; 3) води, кишвар; 4) масохат, сатх, пахна; 5) хавза, кисмат; 6) ришта, замина (шах сил е та^к^цот). arena [э'гкпэ] п майдон, арса, сахна, размгох. aren’t [a nt] гуфт. аз are not. argent ['ard^ant] а нукрафом, нукрагун, си- мпн. Argentina [,a:d3an'tma] п Аргентина argil ['a:djil] п кулолй, кузагарй, сафолй. Argonaut f'a:gano:t] п 1) (ривояти Юнони Кадим) аргопафт; 2) амер, заршуй, тиллокор; 3) зоол. киштича (моллюск)', argot ['a:gauj п заб. лахча, вижагуй, гуиш (е.ожахо ва истилохоте, ки ах.ли тахассуси муайян истифода мебаранд): merchants argot гуйиши махсуси точирон. arguable ['a:gju:obl] а 1) мубохисанок, их- тилофнок, чанчолй; 2) исботшаванда, исбот- пазир. argue ['a:gju:] v 1) бахс кардан (about/ over sth - оид ба чизе): What are you arguing about? Оид ба чй бахс доред? 2) далел овардан (for е in favour of - ба нафъ; against - ба мукрбили): Не argued against the plan. У ба мукобили хамин накша далел меовард. 3) исрор кардан: Не argued that she was right. У исрор кард, ки хонум хак аст. 4) бовар кунолдан, боварй хосил кунондан. argument ['a:gjiumant] п 1) бахс (about/over оиди): We had an argument over it. Mo оид ба ин масъала бахс дошлем. 2) далел, исбот, бурхон: an argument for ё in favour of sth далел ба фоидаи чизе; Не used every argument he could, but to no effect. У тамоми далелхои имконпазирро овард, вале ба чизе ноил на- шуд. 3) мазмун/ мундаричаи кутох, хулосаи мавзуъ; 4) даъво, мушочира, чидол, бигумагу The two brothers had an argument over the in- heritance Ду бароцар барои мерос даъво доштанд argumentaion [,a:gjumon'teij’n] п 1) бахс, ра- виши бахс, далелбиёрй, бурхоноварй, санадоварй; 2) мунозира, чунучаро. argumentative [,a-gju'montativ] а вобаста ба бахс ва чидол, чидолй, истидлолй. argus-eyed [,a.gas'aid] а хушёр, зирак, гез- чашм, тезбин, борикбин. argute ['a:gju:t] а тез, бофаросат, басир. нуктасанч. arid ['aerid] а 1) хушк, камборон, камоб, беобу алаф; 2) мау. дилгир, зиккиовар, хушк ва беру, орй аз латофат, касалкунанда. aridity [at пази] п хушкй, камоой, беобй. Aries i'eari:z] п нуу. Барра (сурати фалакй, нахустин буруи Зодиак). aright [a'rait] adv дуру ст, рост, аник, ба тав- ри сахех. arise [a'raiz] v (arose; arisen) 1) бархостан, баланд шудан (аз you); 2) боло рафтан, фаро- зидан, баланд шудан (дуд ва г.); 3) ба вучуд смадан: New difficulties arose at the conference. Дар конфереисия мушкилоти нав пайдо шуд. 4) рух додан (from sth - аз сабаби): Accidents often arise from carelessness. Фалокат одат ан дар натичаи беэхтиётй рух медихад. 5) киём кардан, ба мубориза бархостан. arisen [a'riznjp. р. аз arise. aristocracy [,aens'tokrssi] п 1) табакаи ашроф, начибзодагон; 2) бехзодсолорй, ашрофсолорй. aristocrat ['aenstakrast] п ашрофзода, ашрофй, начибзода. aristocratic [,a?nsta'kraetik] а ашрофй, аш- рэфона, начибона, зобаста ба ашроф ва ашрофсолорй. arithmetic [o'nOrcatik] п хисоб. илми хисоб. arithmetical [,aen0'matikal] а хисобй, вобас- та ба хисоб: arithmetical mean миёнаи арифметики. arithmometer [,a?riO'ror>mito] п арифмометр (мошинаи хисоб). ark [a:rk] п 1) сандук, сандукча, куттй, хеза, галладон; 2) ark of convent куттие, ки Тав- ротро дар он низок медоранд; 3) Noah’s ark инч. Киштии Нух пайгамбар; 4) киштии тахпани дарёй; arm I [a:m] п 1) даст (аз шона то орину): Не took her by the arm. У аз дасташ гирифт. 2) даста: the arms of a chair дастаи миз; 3) остин: the arm of a coat остини камзул; 4) багал, огуш; 5) хар чизи дастмонанд (дасти уенварон); at arm’s length дур аз; the long arm of the law кудрати хамачо густур- цаи конун; with open arms бо огуши боз, бо хушомади гарм. arm II [a:m] 1. п 1) ярок, силох, аслиха. They took up arms. Онхо силох ба даст гирифтанд. 2) (од. р/)корзор, разморой, чангидан; 3) pl аломати тичоратй, чишони расмии шахр ё кишвар; 4) хар шохае аз неррхои мусаллах; arms race мусаллахшавии бошитоб; bear arras дар нерухои мусаллах хизмат кар- дан; in arms мусаллах; lay down arms таслим шудан, силох бар замин гузоштан; take up arms силох ба даст гирифтан; to arms! Омодаи чанг бош! under arms омодаи чанг, силох баргирифта;
armada 64- up in arms <.мбдаи чаш, силох Ьаргирифта; up in the arms омодаи цанг, омодаи ксрзор; 2. v 1) мусаллах шудан/ кардан, ярокнок шудан, чанг омсда кардан, омсдаи чанг шу- дан: The guerrillas were armed only with rifles and grenades. Партизанхо танхо бо милтикхо за гранатхо мусаллах буданд. 2) мучаххаз кардан, коромода кардан/ шудан. armada [a:'ma:de] и армада (гур урн калони киштиуои чангй). armament ['a:memant] п (од. pl) тачхизоти чангй: armaments race мусаллахшавии боши- тоб. armature I'amatjua] п 1) зирех, чавшан; 2) тех. арматура. arm-chair ['a:m'tjeo] п кресло, курсй. armed [a:md] 1. past ва р. р. аз arm II. 2.: All the policemen were armed. Тамоми полис ярокнок буд. 2. а мусаллах. ярокнок: armed forces нерухои мусаллах. Armenia [a^'mimia] п Арманистон. Armenian [a:'mi:njon] 1. п 1) армап, арман- зан; the Armenians арманхо; 2) забони арманй; 2. а арманй. armful ['a:mfl] п багал, банд, баста, ба андозаи як багал; бо дастхои пур. arm-hole famhoul] п чои сстш: (дар уома), чоки, ки даст аз он берун меояд (дар либосхои беостин). arm-in-arm [,a:min'a:m] adv даст ба даст. arming ['a:mig] п лавозимоти чангй, силох. armies [’a:miz] pl аз army. armistice f'a:mistis] n сулхи муваккатй; катъ кардани амалиёти харбй. armless I ['a:mlis] а бедаст, якдаста; мау. ноухдабаро, бедастуло. armless II ['a:mlis] я беярок, бгсилох. armlet fa:mht] п 1) бозубанд, остинча: 2) шохоба, шохоби даре, халичи хурд. armour ['а:шэ] 1. п 1) зирех; 2) чавшан, силох; 3) зирехг.уш (танк, киштй ва г.р 2. г зирех пушидан, зирехпуш кардан. armour-bearer ['алпЬэгэ] п таъ. зирехбар. ярокбардор, силохбардор. armour-dad ['а:тс kited] 1. п зирехпуш (цатор, киштй ва г.); 2. а зерехпуш, чавшандор, зирехй. armored [’aimad] а зирехдор, зирехпуш- мучаххаз бо зирех. armorer ['a:m&roj п зирехсоз, силохсоз, таъмиргари силох. armour-piercing ]'а:тэ'р1Э£1Г|] а зирехшикан (тир ваг.). агтоы -plated [,a:mo'ple,tid] а злрехпуш, зирехпугг! ардида. armoury ['а:тап] п (pl armouries) 1) зирех, тачхизотл зирехй. 2) аслихахона, курхона, аниори лавозимоти чангй; 3) амер, корхонг аслихасозй; 4) амер, чангафзоргод. arm-pit ['a.mpit] п зербагал, таги каш. arm-saw ['a:mso:] п арраи дастй. army t'a:mi] п (pl armies; 1) лашкар, артин нерухои низомй; standing army лашкар мунтазам, 2) низоми муташаккил, сипох; 3 мау гурухи бузург/ бисер army-beef ['a:mibi'f] п гушти консервшуд; барои артиш. aroma [э'гоить] п 1) буи хуш, бу, накхат атр: the aroma of roses буи хуши гули садбарг 2) вижагй, холат, хусусият. aromatic [.tera'matik] а хушбуй, муаттар: aromatic herbs гиеххои хушбуй. arose [a‘rouz]past аз arise. around [o'raund] 1 prep 1) дар гирду атроф, гирдогирди: around the house дар гирди атрофи хона; 2) дар (ууоуди'у. to walk around the town дар шахр сайру гашт кардан; to travel around the world гирдогирди чахон саёхат кардан; 3) дар худуди (вак,т)\ around six o’clock дар худуди соати шаш; 2. adv 1) гирдогирди, дар гирду атроф: А dense fog lay all around. Дар гирду атроф гу- мани кафе хобида буд. 2) гуфт. дар ин наздикй, индо: Не did not see anyone around. Дар ин наздикй хеч касеро надпд. 3) гуфт. такрибан, тахминан: around six tons тахминан панч тон: to have been around гурги борондида будан, пуртачриба будан. arouse [o'rauz] v 1) оедор кардан: A knock on the door aroused me during the night. Шабо- на так-таки дар маро бедор кард. 2) бсдор шудан: The village began to arouse. Копилок ба бедор шудан огоз кард. 3) барангехтан (хиссиёт): It aroused a storm of indignation. Ин вокеа мавчи кахру газабро барангехт. arraign [э'гсш] v хук. ба махкама кашидан, гунахгор кардан, муттахам кардан. arraignment [a'reiumant] п муттахамсозй, гунахгоркунй. arrange [a'remdj] v 1) ба тартиб овардан, чо ба чо кардан: The teachers arranged the books on the shelves. Муаллимон китобхоро болои рафхо чо ба чо карданд. 2) рафъ намудан, бар- тараф кардан: to arrange differences рафъи ихтилоф намудан. 3) ташкил кардан: Every- thing has been arranged beforehand Х,ама чиз пешакй ташкил гардида буд. 4) карор додан: We’ve arranged to meet at 6 o'clock. Mo карор додем, ки соати шаш во мехурем. 5) мураттаб кардан: to arrange a piece for the guitar мусикиро барои гитара мураттаб кардан. arrangement [a'reindgmont] п 1) тартиб, низом: We have a new furniture arrangement. Mo анчомхои хонаро ба низоми нав чо ба чо кардем. 2) карор. The arrangement was kept
secret.T^apop махфй'нигохдошта мешуд. 3)pi тайёрй: Не has made all the arrangements for his journey. Барои сафараш тамоми тайёриро ба андом расонд. arrant ['asrant] а 1) аслй, асл, хакикй; 2) махз, сирфан, мутлак, комил; 3) ашаддй, гу- заро. array [a'rai] 1. и 1) низоми харбй, сафоро- ста (сарбозон), ороиши низоми; 2) бисёр, туда, анбух; 3) ороиш, намоиши пурчилва. 2. v 1) саф кашидан, оростан, саф оростан, радифбандй кардан: Troops arrayed for the battle. Кушунхо барои мухориба саф оро- станд. 2) оро додан, зинат додан. arrears [a'naz] п pl 1) карз, воме, ки мухлати пардохти он гузаштааст; 2) кафомонй. arrearage [a'nandj] п 1) pl карз, воми но- пардохта, пардохти акибафтодагй, пул ё чизе, ки сари мухлат дода нашудааст; 2) кафомонй. arrest [a'rest] 1. п 1) боздошт, хабе: whole- sale arrests хабси оммавй; 2) манъкунй, андармонй, таъхиркунй, таваккуф, чалб. 2. v 1) ба хабе гирифтан: Why was he ar- rested? Чаро уро ба хабе гирифтанд? 2) чалб кардан (диктат), мутамарказ кардани таваччух: The bright colours arrested our atten- tion. Рангхои пурчило диккати моро чалб карданд. 3) боздоштан, истондан (царори суд- ро). arrester [o'resta] п 1) (барк) баркгардон; 2) пешгирикунанда, мухофиз. arresting [a'restirj] а 1) диккатчалбкунанда, мутахайиркунанда, хиракунанда; 2) чашмгир, чолиб. arrival [a'raivl] п 1) ворид, омад, вуруд, фарораей: on arrival хангоми воридшавй; 2) тозаворид, навомада; 3) гуфт. навзод. arrive [a'raiv] v 1) расидан, ворид шудан, омадан (at/in - ба); 2) фаро расидан; 3) раси- дан (ба макрм, муваффакият ва а.): arrive at a decision/ conclusion ба кароре/ хулосае омадан, ба натичае расидан. arrogance ['aeragons] п гурур, худписандй, такаббур, лофзанй, худбинй, густохй, хавобаландй. arrogant ['aeragant] а мутакаббир, худпи- санд, бодсар, пурнахват, хавобаланд. arrogate ['aerageit] v 1) иддао кардан/ талаб кардан, даъво кардан (но^ак;); 2) нисбат додан, мансуб донистан, пиндоштан (бе асос); 3) гасб кардан,. arrogation [,aera'geijan] п такаббурй, худписандй, густохй. arrow ['asrou] п 1) тир ( аз камон), пайкон; 2) хар чизи тирмонанд; 3) тирча (дар нак,шауо ё тарххо). arrow-head ['asrouhed] п сарнайза, пайкон- сар. articulation arf6w^heaifed-'['BroCEedi3] а тез, нугтез, бурро; 2) халанда, хордор. arrowy ['seroui] а тирмонанд, пайконмо- нанд, нугтез. arsenal ['a:smal] п курхона, анбори аслиха, мачмуи силох ва мухиммоти чангй. arsenic ['a:snik] 1. п хим. арсен, марги муш; 2. а хим. арсенй, марги мушй. arsenical ['a:sntkal] ниг. arsenic. arson ['a:sn] n оташафрузй, оташзанй. art [a:t] n 1) санъат; хунар: a work of art асари санъат; the art of diplomacy санъати ди- пломатия; 2) pl the arts риштахои улуми гуманитарй (liberal arts уам мегуянд): the arts subjects фанхои гуманитарй; 3) махорат, устодй, кордонй; 4) вобаста ба хунар ва хунармандй: an art school мактаби хунар, омузишгохи хунарй, хунаркада; an art colony махалли зисти хунармандон; 5) хиллаву най- ранг, тардастй; arts and crafts хунархо ва пешахо; arts and sciences хунархо ва илм; Art is long, life is short. Зарб. ~ Хунар абадй аст, зиндагй фони. arterial [a:'tianal] а 1) шохраг, сурхраг; 2) мау. асосй/ хаётй (шоуроу). arteriosclerosis [a:'tiariousklia'rousis] п тиб. артериосклероз (бемории сурхраг). artery ['a:tan] п сурхраг, шохраг (артерия). artesian [a:'ti:zian] а артезианй, худчуш: ar- tesian well чохи артезианй/ худчуш. artful ['a:tful] а 1) мохир, забардаст, тардаст; 2) хунармандона, устодона, мохирона, забардастона; 3) мац. хиллагар, найрангбоз. artichoke ['a:titfouk] п гиёу. анганор (навъи растанй ва гули он). article f'aitikl] 1. л 1) макола, модда: the leading article сармакола; an article of the constitution моддаи сарконун; 2) чиз, асбоб: articles of clothing пушока; articles of general consumption молхои мавриди ниёзи умум; 3) заб. артикл: the defmite/indefinite article артикли муайянй/ номуайянй; 4) параграф, банд, асл (шартнома ва е.); in the article of death дар лахзаи марг; 2. v 1) айбнома пешниход кардан; 2) ба тарики шартномавй ба хондан додан; 3) банд ба банд барраей кардан. articular [a/tikula] а анат. бандгохй, бугумй. articulate [a:'tikjulat] 1. а 1) шево, capex, гуё, фасех, бурро; 2) банддор, бандгохдор, дорой ошику маъшук; 2. V 1) равшан/ бурро/ сарех/ фасех/ возех талаффуз кардан; 2) бо хам васл кардан, банд кардан/ шудан, хамбанд кардан. articulation [a:,tikju'leij'an] п 1) артикулятсия, амалй баён, адо, суханронй; 2)
artifice -66 анат. пайванд, банд, бандгох, бает, бугум; 3) тех. пайвандкунй, пайвасткунй. artifice ['a:tifis] п 1) махорат, хунармандй, забардастй, тардастй; 2) хилла, макр. найранг. artificer [a:'tifisa] п 1) хунарманд, хунарвар, косиб, устоди кор, санъаткор; 2) навъовар, ибдоъгар. artificial [,a:ti'fi fl] а сунъй, инсонсохт, да- стсохт, сохтагй, тавассути инсон сохташуда. arilleriest [ar'tilarist] п тупчй. artillery [a:'tilori] п туп. artilleryman [a:'tibnman] п тупчй. artisan [,a:ti'zasn] п хунарманд, санъаткор, устоди кор, коргар, пешавар. artist ['a:tist] п 1) рассом, артист, хунарманд, хунарвар, мохир (дар раем)', 2) хунарпеша, бозигар, мохир дар хунархои руи сахна. artiste [a:'ti:st] п хунарпешаи касбй (хофиз, раккос ва г.), бозигар, накшбоз. artistic [a/tistik] а бадей, хунарй, вобаста ба хунар ва хунармандй. artistry [’a:tistn] п хунармандй, хунарварй, махорати артистй. artless ['a:tlas] а 1) содда, соддадил, соддалавх; 2) бехунар, бефарханг, нодон. arty ['a:ti] a (artier, artiest) гуфт. хунарнамо, хунарманднамо. Aryan ['еэпэп] 1. п нажоди ориёй, ориён, орихо, ориёихо, 2) хиндусвропой; 2. а ориёй, орй, ориёнй, вобаста ба забонхои хиндуевропой. as [asz] 1. adv 1) тавре ки, хамон тавре ки, хамон чур, хамчунон ки: Do as you are told. Тавре ки ба шумо гуфтанд, амал кунед. 2) монанди, мисли, хамчун, ба сифати: Не works as a doctor. У хамчун духтур кор мекунад. 2. cj, prep, 1) хангоми, хангоме ки; вакте ки, дар хини, хамон вахт: As they were taking a walk, it began to rain. Хангоми сайругашт борон cap шуд. 2) зеро, азбаски, чун, ки: I didn't come as I was busy. Наомадам, зеро банд будам. 3) бо вучуди он ки: Tall as he was he couldn’t reach the ceiling. Бо вучуди он ки кадбаланд буд, дасташ ба бом намерасид. as ... as монанди, мисли: She is as tall as I am. У мисли май кадбаланд аст. as for/to дар (аз) бобати. дар (аз) ин хусус, as if/though гуё, чунончи гуё, мисли ин ки; as it is бс ип хам: Не is late as it is. У бе ин хам дер мсояд. as many/much as хамон кадар; as soon as хамин ки; as well as мисли он; as well гайр аз, хамчунин; as yet муваккатан; As you make your bed, so you must lie on it. Зарб. ~ Аз гандум гандум руяд, аз чав - чав. As you sow, so shall you reap. 'Зарб. ~ Хар ки нон аз амали хеш хурад. asbestine [aez'bestam] а асбестй, аз асбест сохташуда. asbestos [asz'bestos] п асбест, пунбаи кухй. ascend [o'send] v 1) боло рафтан (баромадан), фарозидан, баромадан аз: to as- cend a mountain ба кух баромадан; 2) дорой ачдоди барчаста будан, расидан ба. ascendancy(ency) [o'sendansi] п бартарй, фарозиш, нуфуз, таъсир. ascendant(ent) [o'sendont] 1. п дар холи боло рафтан, фарозшавй; in the ascendant of дар холи тараккй, дар холи фарозиш; 2. а 1) фароз, болораванда; 2) хукмрон, хукмфармо; His star is in ascendant. Ситорааш фароз меояд. ascendency [o'sendonsi] n ниг. ascendancy ascendent [o'sendont] ниг. ascendant 1, 2. ascension [o'senjn] n 1) болоравй, авчгирй; фарозиш, авчгирй; the Ascention (дар Инуил) меъроуи разрати Исо дар чилумин рузи растохези у. ascensional [o'senjnol] а бароянда, тулуъкунанда. ascent [a'sent] п 1) болобарой, тулуъ, амали болоравй; 2) дастёбй, тараккй. ascertain [,asso'tein] v тахкик кардан, собит кардан. ascetic [e'sotik] 1. п 1) пархезкорй, порсой; 2) зохид, порсо, пархезкор; 2. а зохидй, зохидона ascribe [os'kraib] v вобаста донистан, нисбат додан, мансуб донистан, иснод кардан. ascription [os'kripj'n] п иснод, вобастагй, нисбатдихй. ash 1 [asf] п 1) (pl ash ё ashes) хокистар: a pile of ashes тудаи хокистар; 2) pl хок, гурбат: His ashes are in Westminster Abbey. Турбати у дар аббати (дайри) Вестминистр ба хок супорида шудааст. ash II [asу] п гиё'%. шумтол, чормогак. ashamed [o'jeimd] а шарманда, шармсор, хичил, сарафканда, сархам; be/feel ashamed 1) шарм кардан, cap афкандан, хичолат кашидан: Aren't you ashamed of your self? Магар аз худат хичолат намскашй? 2) руй надоштан ё нашу дан: I feel ashamed to ask you for help. Руям намешавяд аз шумо кумак пур- сам. feel ashamed for sb барои касе шарм доштан/ изо кашидан. ash-bin ['aefbm] п хокрубадон, ахлоткУттй. ash-box ['asfboks] п хокистардон. ash-can ['aefkaen] п амер, хокрубадон. ashen ['aejn] а аз хокистар, хокистармонанд, ранги хокистарй. ashore [э']э:] adv дар сохил, ба суи сохил, ба
канор: to come/go ashore ба сохил баромадан; run ashore ба тунукоба бархурдан. ash-pan ['ге^ргеп] п ниг. ash-box. ash-pit ['агjpit] п ниг. ash-box. ash-pot ['aejpot] п зерсигор, хокистардон ash-tray ['aeftrei] п зерсигор, хокистардон. ashy ['зеУг] a (ashier, ashiest) 1) хокистарй; хокистармонанд, пушида бо хокистар, дорой хокистар; 2) хокистарранг; 3) мац. рангпари- да. Asia ['eijoj п Осиё. Asian ['eijiij 1. п шахсе, ки дар Осиё суку- нат дорад (осиёгй); 2. а осиёй: Asian culture фарханги осиёй. as ide [a'said] adv 1) дар як тараф, ба як та- раф; чудо аз дигарон; 2) канор (гузоштан); ба канор, сарфи назар аз; aside from а) гузашта аз, ба чуз, ба истиснои; б) ба иловаи, илова бар; brush (sweep) aside рад кардан, инкор кардан; put aside канор гузоштан; сарфи назар кар- дан; set aside бекор кардан; сарфи назар кардан; step aside канор рафтан, канорагирй кардан; take someone aside касеро ба канор кашидан (барои музолира ва г.) asinine [’tesinamj а 1) вобаста ба хар, улогмонанд, улогй; 2) нодон, ахмак, нокисулакд. ask [a:skj v 1) нурсидан, пурсиш кардан, чуё шудан, савол кардан/ додан: to ask a ques- tion савил додан: Hr asked her the way to the village. У рохи тарафи дехаро нурсид. 2) хос- тан, дархост кардан, хохиш кардан: Не asked hei to sing anothei song. Аз у хохиш кард ки, боз як суруди дигар хонад. 3) даъват кардан. Не was asked for dinner. Уро ба мехмонй даъват карданд. 4) талаб кардан, ниёз доштан; ask about/ after дар бораи саломатии касе пур- сидан, оид ба чизе чус шудан. Не asked after your health. У аз саломатии шумо чуё шуд. ask for sth чизеро хостан, талаб кардан: Не asked for anothei piece of pie. У боз камзар пирог хост ask for trouble, ask for it худро ба балое ги- рифтор кардан. askance [o'skamsl adv 1) кач, кач-кач, чаи (нигох), аз гушаи чашм, якварй, уреб; 2) бо бадгумонй, бо шубха; to look askance at sb/sth ба касе/ чизе бо бадгумонй нигох кардан. askant [o'skaent] ниг. askance. askew [a'skju | adv кач, нодуруст, уреб. as lant [o'sla’nt] 1. adv кач. нодуруст, ба таври уреб; 2. prep гуфт. баръакс, бархилофи. asleep [o'sli:p] 1. a, adv 1) хоб, дар хоб, хобида; 2) пакар, бехол, заиф, кунд: гайрифаъол; ass Ъе asleep хоб~будан; fall asleep хоб рафтан, хуфтан. aslope [a'sloup] adv кач, нишеб, шебдор, мо- ил. a-smoke [o'smouk] adv пурдуд, дудкунанда. asp I [aesp] и сиёхбед. asp II [eesp] n зоол. навъи морхои захрноки китъахои гарм, мори афъй, сипармор, кобраи миерй. asparagus [o'spa?rogos] п гиёх;. сарсабил, морчуба. aspect ['asspekt] п 1) чанба, лихоз; 2) симо, чехра, манзар, рух; 3) грам. намуд (феъл). aspen ['tespon] 1. п гиёу. сиёхбед, сафедори ларзон; to tramble like an aspen leaf мисли барги сафедор ларзидан; 2. а сафедормонанд, ларзон. asperity [ae'sperati] п (pl asparities) дагалй, бадмуомилагй, бадгаий, бадхулкй, туршруй, (ахлоку, 2) хунукй, сахтй, душворй, бадй (иклим). asperse [a'spa:s] v 1) об пошидан; 2) мац. бадпом кардан, тухмат задан, бадгуй кардан. aspersion [o'spg:J'n] п 1) тухмат, бухтон, гайбат; to cast asperson on sb тухмат задан ба, бадгуй кардан аз. asphalt ['aisfalt] 1. п асфалт; кир, мум. 2. v асфалт кардан. asphyxiant [tes'fiksient] п моддаи хафгиро- вар. asphyxiate [ss'fiksieit] v нафасгир шудап, дучори хафакон шудан (аз нарасидани оксиген ва г.). aspic r'sespik] п яхни (гушт ва г.). aspirant [o'spaioronij п хохон, мушток, орзуманд, чуё, довталаб (to, after, for). aspirate ['assparat] 1. n хамсадои халкй/ нафаей; 2. v ['aespareit] канда-канда талаффуз кар- дан. aspiration [,®spa'reijn] п 1) орзу, ормон, дилхост, муроди дил: One of his highest aspira- tions was to become an astranaut. Яке аз бузур- гтарин орзухояш ин буд, ки кайхон-навард шавад. 2) нафас, дам; 3) хадаф ва ё чизи мав- риди ДИЛХОХ- aspire [o'spaia] v орзу кардан, хавас кардан. aspiring [os'pa.ioriri] а 1) орзуманд, мушток, хохон; 2) мац. шухратпараст, мансабпараст. asquint [s'skwmt] adv аз гушаи чашм. бо чашмони нимбаста. ass [aes] п хар, улог; мац. одами ахмак, бе- шуур, бехирад: Don't be an ass! Хар нашав! Харй накун! An ass in lions skin. Зарб. ~ Хар чулди атлас нушад хам, хар аст. All asses wag their ears. Зарб. ~ Ахмак риш оро- яд, окил сухан. make an ass of onself улогбозй кардан;
assail - 68 act the ass ахмакй кардан; sell your ass ахмакиро бас кунед. assail [a'seil] v 1) хамла кардан, хучум овардан; 2) саволборон кардан, мавриди хамла карор додан (дар уаласа ва ?.). assailable [a'seilebl] а нсзук, сует. assailant [a'seilant] п хамлакунанда, хучумкунанда. assassin [a'saesin] и сдамкуш, котил. assassinate [a'saesmcit] v куштан, ба катл расондан. assassination [n'sassi'neijn] п катл, куштор, одамкушй. assault [a'so:lt] 1. п 1) хамла, юриш, тозил, хучум; 2) тачовузи чиней, зино; 3) ууу. тахдид бо зарб ва ситам; repulse an assault хамларо гардондак; 2. v 1) хамла кардан ба, тозидан: to assaull a city ба шахр хамла кардан; 2) тачовуз кар дан. assaulter [a'so:lta] п 1) хучумкунанда хамлагар, тозанда; 2) тачсвузгар assay [a'set ] 1. п имтихон, озмоиш, санчиш, озмун, 2. v санчидан, озмудан, барраей кардан assemblage [o'sembhdj] п 1) чамъоварй, гундорй, тунучин; 2) ваелкунй (тач^изот). assemble [a'sembl] v 1) чамъ шудан: The students assembled at live o’clock. Дснишчуён соати 5 чамъ шуданд. 2) чамъ кардан, бе хам пайвастап. The mechanic assembled the engine Усто могорро бо хам пайваст. assembly [o'sembli] п (pl assemblies) 1) янчуман, мачлис, мулокот, нишаст, гирдихамой, чаласа, хамнншаст: an assembly of peace supporters акчумани хомиёни сулх; General Assambly Ассамблеей Генералй (Чаласаи Умумии СММ); 2) ваелкунй: an as- sembly line хати ваелкунй; 3) амер, ассамблея, мачлиси конунгузор; 4) чамъшавй, гуншавй, тудашавй; assembly hall la'sembliha:]] п толори мачлис. assent [s'sent] 1. п 1) розигй, ризсят, пази- риш, мувофикат; хамалдешй, хамфикрй; 2) ичозат, рухсат; 2, v 1) пазируфтан (пешни^од ё акиоа), ризоият додан, хамакида будан, мувофикат кардан; 2) ичозат додан, рухсат додан. assert [a'sa:t] v 1) иддао кардан, дифоъ кардан; 2) исбот/ собит кардан, мухофизат кардан. assertion [a'sojnj и 1) тасдик, иддао, эълом; 2) эъломия (расмй ва катъЛ). иддаонома. assertive [a'sa:tiv] а часур, пурчуръат. хозирчавоб. assess [a'ses] v 1) арзёбй кардан, шумурдан, бароэард кардан; 2) барраей кар- дан, санчидан, барандоз кардан; 3) микдори андозро муайян кардан; 4) чарима андохтан. assessment [a'sesmsnt] п 1) арзёбй, баровард, санчиш, барандоз; 2) маблаги андоз, андозбарорй; 3) чамъи андоз; tax assessment таъини андоз. assessor [e'sesoj п арзёб, мушовир. asset ['asset] п од. pl 1) дорой, сарват, сармоя, амвол; 2) сифатхои мусбй; assets and liabilities иц, актив ва пассив (пул, мол, оаромад ва ашёи мавчуда ё ба царз дооашуда); current asset дороии чорй; fixed asset дороии собит; operating asset дороии дар гардиш. asseverate [n'sevareit] v (чиддан) иддао кардан, чиддан изхор доштан, кавиан тасрех кардан. assiduity [,03si'djuatiJ п (pl assiduities) 1) гайрат, кушшп, саъй, чидду чахл; 2) таваччухи дакик. assiduous [o'sidj uas] а богайрат, сергайрат. assign I [a'sainj v 1) таъин кардан. Have they assigned a time for the meeting? Онхо вакти мачлисро таъин карданд? 2) вазифа додан, вазифа таъин кардан, баргумоштан, супориш додан. The teacher has assigned the next ten problems for tomorrow. Муаллим дах масъала- po барои пагох супориш дод. 3) чудо кардан, канор гузоштан: to assign a large sum of money маблаги зиёд чудо кардан. These rooms have been assigned to us. Ин хонахо барои мо чудо шуда буданд. 4) нисбат додан, ном бурдан, каламдод кардан; 5) уук. хавола кардан, интикол додан, вогузор кардан. assign II [a'sain] п хук,. ворис, халаф, чойгир. assignation [.assig'neijn] п 1) таъин, баргу- мошт, гумориш, вогузорй; 2) ваъдаи мулокот. вохурии махфй [егиикона). assignee [,sesi'ni:] п ХУК- вакил. намоянда, коим, мубошир. assignment [a'sainmant] п 1) таъин, таъинот, баргумошт. каламдод. an assignment to a posi- tion таъин ба вазифа, 2) вазифа (дарей ва г.): today’s assignment in English вазифаи имруза аз забони англисй; 3) хук,. вогузорй, интиколи конунй. хавола, санади интикол; 4) сахмбандй, тзкеим. assimilate [a’simileit] v 1) омехтан; чуфт кар- дан; 2) хазм кардан, чазб кардан, дарошоми- дан; 3) ташбех кардан, мукоиса кардан, ба худ монанд кардан, хамчинс кардан assimilation [o,simi'leijn] п 1) дарошомидан, чазб, хазм; 2) яконсозй, хаммонандсозй, хамсонсозй; 3) мушебех, монанд; 4) адаб. ташбех assist [a'sist] 1. п кумак, ёрй, дастёрй, мадад, имдод: 2. v 1) ёрй додан, крмак кардан, хамдастй
кардан, дастгири/ дастёрй кардан. assistance [a'sistans] п кумак, хамдастй. assistant [a'sistsnt] п муовин, ёвар, дастёр. assizes [a'saiziz] pl анг. 1) додгохи сайёр; 2) хукми додгохи сайёр; 3) низомномаи додгохи сайёр. associate 1. п [a'saufiat] 1) хамдасг, хампаймон, хамкор: a business associate хамдаст дар кори бизнес; 2) шарик, анбоз, хамдам, хамкор, хампайванд, хампо; 3) узви вобаста, муовин, даст ёр; 2. a [o'souj'iit] пайвастшаванда, муттахида, пайвастшуда; 3. v [a'saujteit] 1) бо хам пайвастан, хампайванд кардан/ шудан, марбут сохтан/ шудан, вобаста кардан/ шудан, монанд кар- дан. I always associate spring with tulips. Бахор доимо ба ман гули лоларо ба хотир меоварад. 2) хамнишин будан, хамнишини кардан, муошир шудан: Му brother associated only with those who liked chess. Бародарам факат бо хаводорони шохмот хамнишин буд. 3) шарик кардан/ шудан. робита кардан; 4) муттахид кардан, якпорча шудан/ кардан, associate professor дотсент; to associate oneself хамкорй кардан бо, вобастаги пайдо кардан бо, хамнишин шудан; to be associated with робита доштан бо, марбут будан ба, хамкорй кардан бо. association [a.sousi'eijh] п 1) иттиходия, чамъият, анчуман, хампайванд. Не is a mem- ber of an athletic association. У аъзои чамъияти варзишгарон мебошад. 2) хамкорй, пайванд, хампайвандй, пайвастагй, мушоки- рат, хамнишинй, хамдамй; 3) алока, робита, муносибат; 4) харб. кием. assonance ['aesanans] п нимкофия (вазн ва уофия). assonant ['aesanant] а хамовоз, хамоханг. assort [a'so:t] v 1) интихоб карда гирифтан, чудо кардан, табакабандй кардан, даста- даста кардан/ шудан; 2) чур будан, хамчур будан, мувофик будан, мутобик будан; 3) муошират кардан, хамнишинй кардан. assortment [a'so:tmont] п 1) хел/ навъ/ мачмуъ (мол ва а.); 2) табакабандй, чурсозй, дастабандй, ба навъхо/ хелдо чудокунй. assuage [a'sweidj] v 1) фуру нишондап, тас- кин додан, ором кардан,-2) сероб кардан, сер кардан (аз об), 3) сабук кардан (даро, гам. ва г.). assume [a'sju:m] v 1) фарз кардан, пиндош тан: Let’s assume it’s true. Фарз кардем ин дуруст аст. 2) ба ?хда гирифтан, кабул кар- дан She assumed care of her younger sister. У парастории хохарчаашро ба ухдаи худ ги- рифт, 3) иддао кардан, вонамуд кардан, ба худ гирифтан: Не assumed a look of impor- astonish tance. У чунон вонамуд мекард, ки гуё шахси бузург аст. 4) ба/ дар даст гирифтан, тасарруф кардан (зрранУ, assume the office ба вазифа шуруъ кардан, вазифа гирифтан; let assume that фарз кунем, ки, гирем кй. assuming [a'sjumii]] а худбивар, худбин, лофзан assumption [a'sAinpjn] п 1) фарз, тахмин, гумон, пиндошт, тасаввур: His assumption proved to be wrong. Гумони у хато баромад. 2) ба ухдагирй, кабул, ба дастгири: an assumption of risk хатарро ба ухдаи худ гирифтан; 3) гасб; 4) воридшавй, даромад (ба кор ва г.) assumptive [o'sxmptiv] а тахминй, фарзй, эхтимолй. assurance [a'juarans] п 1) замонат, боварй, амалй итминон додан, амалй мутмаин кадан: to give assurances замонат/ кафолат додан; 2) хотирчамъй, итминон, дилгармй: to speak with assurance бо итминон ran задан, 3) кавл; 4) бима, сугурта, сугуртакунй; 5) эътимод ба худ, боварй ба худ. assure [a'Jua] v 1) итминон додан, мутмаин кардан, кавл додан, бовар кунондан (of sth_ ба чизе): Не assured me of his innocence. У аз бегунохияш ба ман итминон дод. 2) кафолат додан: Her hard work assured the success of their project. Мехнати зиёд муваффакияти барно- маро кафолат медод. 3) сугурта/ бима кардан. assured [a'Juad] а 1) мутмаин, пуштгарм, дилгарм, худустувор; 2) мусаллам, хатмй, бо- варинок, кафолатнок; 3) бимашуда, сугурташуда; 3) доро, мулкдор, бобизоат. assuredly [o'Juondli] а бешак, бешубха, хатман, мусалламан. assuredness [o'juaridms] п итминон, замонат. aster ['aesta] п гули кошкарй, гули мино, гу- ли ситора. asterisk ['aestarisk] п нишони ситорача (ало- мати *). astern [a'stam] adv дар дунбол, дар пас (киштй, тайёра); ба суи/ тарафи акиб. asteroid ['aestaroid] 1. п сайёрахои хурд (ки дар мадори офтоб, асосан дар мадори Миррих ва Муштарй мегарданд), ситорак, ахтарча, сайёраи хурд. 2. а ситорамонанд, ситорасон. asthma ['aesma, амер, 'tezma] п астма, зикии нафас, нафастангй. asthmatic [ajs'maetik, амер, 'a-z'majik] 1. п гирифгори касалии астма. 2. а нафастангй, бемори астма. astir [os'to:] adv дар чунбиш, дар чакону; А whole city was astir. Тамоми шахр чар такону буд. astonish [a'stonij] v да]) хайрат андохтан, ба тааччуб овардан.
astonishing astonishing [9'stoniJir]J 1. pres. p. аз astomsn. 2. а хайратовар: an astonishing number of people шумораи хайрат овари одамон astonishment [as'tom] man t] n хайрат, тааччуб. astound [as'taund] v ба хайрат/ ба тааччуб андохтан, хайрон кардан. astounding [a'staundii]] а хайрат овар, тааччубовар. astraddle [a'straedl] adv бо похои аз хам ку- шода (мисли аспсавори). astrakhan [,a:stra'keen] п пусти дарокул. astray [o'strei] a, adv гумрох, бероха, саргардон, мунхарф; to go astray гумрох шудан, рохгум задан; to lead astray гумрох кардан, майнаи касеро гич кардан: Bad friends lead her astray. Дустони бад уро гумрох карданд. astride [a'straid] adv савор, савора, аспсавор; sit astride савор шудан. astringent [a'strindjant] 1. п кабз, хамкаш, доруи хамкаш; 2. а часпак, часпанда, ёзанда. astrolabe ['astrcleib] п геод. астролябия. astrologer [a'stroladga] п ситорашпнос, муначчим, толеъбин. astrology [a'stroladji] п ситорашиносй, нучум; толеъбинй. astronaut f,<EStra'no:t] п кайхоннавард. astronautics [,eestra'no:tiks] п илми кайхоншиносй, кайхоннавардй. astronomer [b'stronsms] п ситорашинос, муначчим, ахтаршинос. astronomic(al) [,aestrs'nornik(l)] а 1) нучумй, вобаста ба ситорашиносй; 2) бисёр зиёд, би- сёр азим/ калон: Не has been offered astronom- ic salary. Ба у маогчи бисёр калон пешниход гардид. astronomy [as'tronami] п илми нучум, ситорашиносй. astute [a'stju:t] а зирак, хушёр, доно. asunder [a'sxndo] adv чудошуда, дур аз хамдигар, тика-тика; to rush asunder ба хар тараф пош додан; to tear asunder ба киемхои алохида чудо кар- дан. asylum [o'saihm] п 1) панохгох, гурезагох, имонгох; ятимхона; 2) касалхонаи беморихои рухй; to grant political asylum панохи сиёсй додан; to seek asylum панох кофтан. asymmetric(al) [,eisi'matnk] а асимметрй, номутаносиб, нобаробар, номуназзам. at [aet] prep 1) дар пеши, дар назди: at the window дар назди панчара; at the desk сари миз; 2) дар: at the meeting дар мачлис; at the cinema дар синамо; at dinner хангоми хурокхурй; 3) дар (вак,т)'. at three o'clock соати 70- 3; at that time хамон давра; 4) бо: at 50 kilome- tres an hour бо суръати 50 км дар як соат; 5) ба, ба суи: Don’t shout at me! Ба сари ман дод назан! 6) дар холи: at war дар холи чанг; at all хеч, асло, абадан, тамоман; at best агар ба некиаш гирем; at first аввалан, пеш аз хама; at one with тифок бо; at the sight of хангоми дидани; not at all хеч, харгиз не, асло не. ate [el] pasi аз eat. atheism ['eiOitzam] n атеизм, адидаи ипкори вучуди худо, бехудой. atheist f'eiQust] п мункир аз худо, атеист, дахрй, бсхудо, худоношинос. atheistic [,ei0i'istik] а а геистй, бединй. Athenian [е'Окшэп] 1. п афинагй, сокини ш. Афина. 2. а афинягй. Athens ['asOsnz] п ш. Афина. athirst [a'0a:st] а 1) ташна; 2) муштод, хохон. athlete ['ae01i:t] п варзишгар, пахлавон. athletic [eeO'letikj а варзишй. athletics [aeO'letiks] п варзиш. at-home [at'houm] п гуфт. дабули мехмонон дар хона. athwart [a'Owo.t] 1. adv аз як су ба суи дигар, сартосар, аз як тараф ба тарафи дигар; a row of stones set athwart the creek як датор санги чидашуда аз як тараф ба тарафи дигари нахр. 2. prep дар мукобили, аз, аз миёни, аз бай- ни. a-tilt [a'tilt] adv кач, хам, яквар: with his hat a-tilt бо кулохи якварй. Atlantic [st'lamtik] 1. п Удёнуси Атлантика; 2. а атлантикй. atlas ['actios] п 1) мачмуи харитахои географй, китоби накшахои географй; 2) анат. атлант ё атлас (Юнони Кадим, гуле, ки чахонро пун души худ дорад)', 3) мац. касе, ки бори масъулияти сангин ба душ дорад. atmosphere ['astmasfia] п хаво, мац. вазъият. atmospheric [.aetmas'fsrik] а атмосферй, во- баста ба курраи хаво. atmospherics [,aetmas'fsriks] п pl рад. халалхои атмосферй. atol [a'tol] п атолл, чазираи марчонй (ба шакли нимдоира ё дойра), обхести марчонй. atom ['aetom] п 1) атом, зарра, реза, хурда; 2) заррачаи хурдтарин; atom bomb бомбаи атомй; atom-free zone минтадаи озод аз силохи атомй; not an atom of заррае хам не; the atom неруи атомй; to break to atoms шикаста пора-пора кардан. atomic [s'tomik] а 1) атомй, вобаста ба атом; 2) вобаста ба неруи атомй. atomicity [seta'misiti] п хим. атомнокй,
холати атомй; 2) шумораи атомхо дар як ма- лекула, валентнокй. atomize ['aeromaiz] v 1) ба атомхои хурд чудо кардан; 2) майда/ реза кардан, бахшон- дан. atomizer ['ae'tomaizo] п заррапош, атраф- шон. atom-monger [’<Etom,mar)go] п чангчуй. atom-smasher ['aetom,smaejo] п суръат дихандаи заррахои атомй. atom-smashing ['aetom,smsefiij] п ба заррахо таксим кардани ядрои атомй. atone [o'toun] v 1) бахшонидан, омурзонидан, чуброн кардан: 2) оштй додан, мутавофик кардан. atonement [o'tounmont] п 1) чуброн, кафора; 2) подош, товон (гуиох); 3) оштй, тавофик. atop [o'top] adv дар, бар, дар болои. atrocious [o'troujosl а берахм, золим, си- тамга р; даранда. atrocity [o'trosoti] п (pl atrocities) берахмй, дарандагй: war atrocities бсрахмихоп чанг; to commit a horrible atrocity берахмии дахшатовар нишон додан. atrophied f'aetrofld] а заифшуда. хароб, камнеру. atrophy ['astrofi] 1. п атрофия, камкувватшавй, камнерушавй, сустшавй; 2. v сует шудан, хурд ва камнеру шудан, хушк шудан. attach [o'taetfl v 1) часпондан, хамрох кардан, бастан: The boy attached a rope to his sled. Бача ресмонро ба чанааш бает. 2) найва- стан; одат кардан, дилбасгагй пайдо кардан: She is deeply all ached to her younger brother. У ба бародари хурдиаш сахт одат кардааст. 3) додан: to attach much importance to the strug- gle for peace ба мубориза бахри сулх диккати зиёд додан. 4) хук,. забт кардан, мусодира кардан молу мулк (бо уаоори ооогохр: 5) $арб. зери амр карор додан. attache [o'taejei] фр. п атташе, вобаста (ходами ихтисосманди сафорат)'. attache case цомадонча, киф, дипломат, attached fo'taitft] а дилбастагй ба чизе, за- мимашуда, вобаста. attachment [o'tretfmont] п 1) амалй бастан, пайваст кардан, часпондан: the attachment of a tow to the car: бастани буксир ба автомобил; 2) вафодорй, дилбастагй, вобастагй: an at- tachment to each other дилбастагй бо хамдигар; 3) замима, пайваст, замимасозй. attack [o'tcek] 1. п 1) хамла, тохтутоз, юриш, хучум; мац: айбчуй: a surpiise attack хучумй ногахонй; a strong attack against the Government's policy in the House of Commons хучумй шадид ба сиёсати хукумат дар Палатаи Умумй. 2) хуруч, авч (касалй): Не ______________________________________attendance had a heart attack. 9 хуручи дил дошт. Attack is the best form of defence Зарб. ~ Хамла бехтарин навъи дифо аст. 2. v 1) хучум кардан, хамла кардан. Не was attacked by two robbers. Ду нафар рохзан ба у хучум карданд. 2) касал кардан: Measles at- tacked many children. Бисер бачахо касалии сурхак шудаанд. attackable [o'taskool] а сует, нозук. attain [o'tein] v расидан ба, нсил шудан, ба даст овардан. даст ёфтан, касб кардан. attainibility [a,leina'bihti] п дастрасй, имконпазирй attainable [o'teinobl] а дастрас, имконпазир. attainment [a'teinmant] п 1) бадастоварй, даетёбй, расидан ба, касб, ноилшавй ба ... 2) pl хар чизи дастёб шуда бар асари кушиш, фазилат, камол, махорат, хунар дониш, мала- ка: a scholar of highes attainments олими фази- лати баланд дошта. attaint [o'temt] 1. и 1) хук. хукми мусодираи амвон ва махрум кардан аз хукуки шахрвандй; 2) ноилшавй, бадастоварй; 3) наш, дог, гунох; 2. v хук- аз амвол ва хукуки шахрвандй махрум кардан; 2) нангин кардан, гунахгор шинохтан. attar [ffito] и (аз решай арабй) атр, атри гули сурх, равгани эфир. attemper [o'tempo] v 1) мутаносибан/ баро- бар омехта кардан; 2) мувофик кардан, ба тан- зим даровардан, ба тартиб даровардан. attempt [o'tempt] 1. п 1) кушиш, чахд, саъй Не made a desperate attempt to save her. V кушиши сахге барои начот додани хаёти $ кард. 2) касд: an attempt on sb’s life касд ба хаёти касе; 2. v 1) кушиш кардан, саьй кардан, чахд кардан: The pilot attempted a landing in the fog Лётчик кушиш кард тайёраро дар туман ши- нопад. 2) к,ад. хамла кардан. attend [o'tend] v 1) ширкат/ иштирок кардан, хозир будан, хузур доштан; рафтан: to attend the university дар донишгох тахсил кар- дан; to attend a meeting дар мачлис ишгирок кардан; 2) диккат додан, таваччУх кардан ба, машгул шудан: Не seriously attended to his work. S’ ба кораш чиддан машгул шудааст. 3) гамхорй кардан, парасторй кардан: Two nurses attended him. Ду хамшираи шавкат уро парасторй мекарданд. 4) хамрохй кардан, рафтан бо. attendance [о'tendons] п 1) хозир. хузур, бу- дан дар: hours of attendance соатхои хозир; 2) давомот, тахсил: regular/ poor attendance давомоти хуб/ бад: Attendance of school is compulsory. Тахсил дар мактаб хатмист. 3) тамошобинон, шунавандагон; гуфт. одамон, мардум; 4) парасторй, нигохубин, парвариш to dance attendance on хозир ва гоиб кардан
attendanr (<Л/Л синф). attendant [a'tendant] 1, п 1) хизматгор, па- расгор (дар осорхона, театр); 2) хамсафар, хамрох: the Queen’s atiandants хамрохони малика; 2. а 1) хозир, дар чаласа; 2) марбута, хамоянд; 3) вобасза, мутааллик, иловагй. attention [a'tenjn] п 1) диккат. таваччух; марокибат, иноят; 2) хизматрасонй, нигохубин {бемор); 3) гамхорй; 4) pl таваччухог: to pay attentions to the lady 6a хонум таваччух кардан, 5) харб. attentions! Хрзир бош! Ором! Хабардор! give attention таваччух кардан {to sth/sb - нис- бати чиче/касе); call/ pay attention диккат додан {to sth/sb - ба касе/чизе.); compel! attention дикдат чалб кардан; with due attention бо таваччухи зарурй; be all attention бодиккат гуш кардан; slip one’s attention аз назари каее дур мондан. attentive [a'tentiv] а 1) бодиккат, мутаваччех; 2) гамхор, мехрубон, мехрнамо, мулохизакор, attenuate 1. a [a'tenjuit] логар, хароб, камчу оса, кокина. 2. v [o'tenjueit] 1) суюк/ тунук кардан; 2) сует/ заиф/ бемадор/ бекувват кардан, фуру нишондан; 3) хароб/ логар кардан, таки дан, такида шудан/ кардан. attenuation [a.tenju'eifan] п логарй, харобй, заифй, бекувватй, бемадорй. attest [a'test] v 1) гувохй додан, гувох бу- лан, шаходат додан; 2) тасдик кардан, тасдики имзо кардан; 3) савганд додан, касам додан/ хупдан; 4) исбот кардан, собит кардан. attestation [.«etes'teijn] п 1) гувохй, тасдик, шаходат; 2) шаходатнома, гувохинома; 3) савганд, касамхурй. attic [hetik] п утоки кучаки болей бом, бом. attic-storey ['astik'sto:n] п ошёнаи болей бом. attire [a'taia] 1. п либос, чома, танпуш; formal attire либоси расмй; 2. v либос пушидач, оро додан. attitude ['aetitju d] п 1) муносибат, равишу рафтор {ta/towards - ба); attitude cf mind тарзи тафаккур; a devil-may-care attitude муносиба- ти хунсардона; 2) бархурд, гароиш. нигориш; 3) комат, андом, тарзи ист; strike an attitude рафтср кардан attitudinize [,a3ti'tju:dinaiz] v ба тарзе исто- дан, вонамуд кардан. attorney [эЧэ:ш] п химоягар. прокурор; Attorney General Прокурори генералй дар Ьританияи Кабир, Вазири адлия дар ИМА; letter of attorney ваколатнома; -72 power of attorney ваколат; by attorney таваесути ваколатнома. attract [a'traekt] v 1) чалб кардан, чазб кар- дан, ба худ кашидан, гароиш доштан: Light attracts moths. Нур парвонаро ба худ мекашад. 2) мац. дил рабудан, шефтан; мафтун/ чазб/ мубтало/ шайдо/ кардан, мачзуб кардан; 3) дилкаш будан, дилрабо будан, дилбарй кар- дан. attraction [a'traekjn] п 1) чазб, бахудкашй, рабоиш, дилкашй: It has no attraction for him. Ин барои у дилкаш нест. 2) чизи чолиб, чизи дилрабо/ дилгир. 3) кашиш, чозиба, хамгароиш: Earth’s attraction чозибаи олам; attractive [a'traektiv] а дилкаш, дилрабо. attribute 1 ['®tnbju:tj п 1) хусусият, сифат, хосият. вижагй, хислат, хуй; 2) ерам. муайянкунанда {хосияту аломат). aftribute II |a'tnbju:t] v нисбат додан {to sth - ба чизе); вобаста донистан {аз чизе), донистан аз. attribution [,aetri'bju:jn] п нисбатдихй, вобастакунй. attributive [a'tribjutivj 1. п нисбатдоданй; гром, муайянкунанда; 2. а атрибутиви, васфй, тавсифй. attrition [a'trijnj п 1) соиш, молиш, хамсоиш; 2) соидагй, моли чаги. attune [o'tjum] v хамоханг кардан, мизон кардан, чур кардан. auburn f’o:bon] а кахваранги моил ба кирмизй, ранги кирмизй, хурмой, шохбулутранг. auction ['o:kfnj 1. н музояда, харод; sell by auction, put up to auction аз тарики музояда фурухтан, ба музояда гузопгтан; Dutch auction музояда ба тарзи даниягй (фуруши мол аз тарики паст кардани нарх то ёфтани харидор). 2. v ба музояда гузоштян, хароч кардан. auctioneer [,э:к[э'шэ] 1. п далол, музоядачй, харочгар, мутасаддии музояда; 2. v аз тарики музояда фурухтан. audacious [ofdeijas] а 1) бебок, бепарво, но- тарс, дилдор, бочуръат, чуръатдор. лурчуръат, сергайрат; 2) густох, бемулохиза, бехаё, бешарм, беру, audacity [о: daesiti] п (pl audacities/ п 1) бебскй. нотарей, бепарвой, часорат, густохй; 2) густохй. бехаёй. бешармй. audibility [,o:di'bihti] п шунавой. audible ['o:dabl] а кобили шунидан, шуниданй, расо. audibly [’o:dobh] adv бо садои расо/ фахмо/ бурро. audience ['o:dians] и 1) шунавандагон, та- мошобинон, бинандагон, хозирин {филму на- моиш ва г.); хонандагон (рузнома ва г.); 2) фур- сати баёни аксид, фурсати мулокот; 3) кабул,
-73- authenticate кабул и расмй; give audience to sb ба касе мулокот таъин кардан. audit ['o:dit] 1. п ревизия, тафтишу хисоб, хисобрасй, аудит; 2. v хисобрасй кардан, ревизия кардан, аудит гузарондан. audition [o/difn] п 1) шунавой, шунуд, кувваи сомеа, гуш; 2) хунарозмой. auditor ['o:dita] и 1) ревизор, муфаттиш; 2) шунаванда. auditorial [,o:di'to:nol] а санчишй ревизорй. auditorium [,o:di'to:nom] и толори суханронй, синфхона, дарсхона, кироатхона. auditory ['o:ditn] 1. п хозирон, шунаванда- гон; 2. а вобаста ба шунавой, сомей, шунудй. auger ['o:gaj п парма, заминсурохкун. aught f'o:t] adv аслан, он чн, чизе, бе хеч ьачх, хар чизе, то он чо ки: For aught I know. To он чое ки ман медонам... augment 1. п ['o:gra?nt] афзоиш, изофа. афзудагй, таксир; 2. v [a:g'mant] 1) афзудан, зиёд кардан/ шу- дан, афзоиш додан: to augment once income даромади худро зиёд кардан; 2) бештар жар- дан/ шудан; бузургтар кардан/ шудан. augmentation [,O'gmen'teijn] п 1) афзоиш, зиёдшавй; 2) рушд; 3) гром. суффикс, афзуна, чизи изофашуда; 4) мус. кашидани нотахо. augmantative [o:g'meiitativ] а 1) афзоянда, афзоишй. афзоипшазир; 2) гром. вожа, пас- ванд ё пешванди афзунсоз (масалан: to eat up). augur ['o:ga] 1. n фолбин, фолгир, гайбгу, нихонбин; 2. v пешгуи кардан, фол дидан, тахмин/ фарз кардан. augural ['o:gjural] а тахминкунанда, пеш биникунанда, фарзкунанда. augury ['oigjunJ п (pl auguries) 1) фолбинй, тайбгуй, нихонбинй, 2) нишопа, аломат, фол; 3) эхсос, хисси пешакй, гувохии дил. August ['o:gost] п мохи август august [o:'gAStJ а боазамат, чалил, олй, шукухманд, пуршукух' an august hall толори пуршукух; 2) кобили эхтиром, мухтарам, арчманд an august member of the commuinity аъзои арчманди чамоат; 3) сайд, фархунда. Augustinian [,o:gas'tmian] п 1) вобаста ба Августини мукадпас ва акопди у, 2) пайрави акоида Августин. aunt [a:nt] п хола, амма. auntie l'a:nti] п холачон, аммачон aura ['о:гэ] п аура, фазо, хола. aural ['э:го1] а сомеа, шунудй, гушй, вобаста ба хисси шунавой, шунидорй. aurally ['о :гэ 11] adv дахонй, аз руи шунид. aureate ['o:rnt] а тиллой, заррин, дорой рукаши тилло ё оби тилло. aureola [э:'пэ1э] п хола, партав, дурахш, гобиш, холаи дури мох ё хуршед, точи хуршед. aureole [э:'пэ1э] ниг. aureola. auricle ['o:nkl] и 1) анат. суфраи гуш; 2) дахлези дил; 3) ацдом ё бахши гушмонанд, тушворак, гушак; auricular [a/nkjula] а 1) вобаста ба шунавой, шунудй, сомеа; 2) махрамона, пинхонй; 3) ба шакли гуш, гушмонанд. auriferous [a:'nfaras] а тиллодор (маъоан), дорой тилло, пуртилло, зархез. aurist [’o:nst] п духтури гуш. aurochs ['o:roksj п зоол. гови вахшй, зубр, aurora [o:'ro:ra] п сапедадам, сурхии шафак: aurora australis шафаки чанубй; aurora borealis шафаки шимолй. auroral [о:'гэ:гэ1] а |) шафакй; 2) вобаста ба шафаки чанубй ва шимолй. auscultation [,o:skel'teijn] тиб. муоина аз рохи гуш кардан. auspice ['o:spis] п 1) фоли нек, умед; 2) pl химоят, сарпарастй: under the auspices дар зери химоят, чу.мак, тахги сарпарастй: under the auspice of UN бо хамкорй ва кумаки СММ. auspicious [o:s'pijas] а фоли нек, сайд, фар- хунда, ху часта, муборак: an auspicious occasion руйдоди фархунда. Aussie i'a:si] и лах. австралиягй, шахрванди Австралия. austere [o s'tia] а 1) сахт, сахтгир, сахтраф- тор, турушру; 2) содда, беиарда, одй, мукаррарй. austerity [ois'tereti] п 1) сахтй, сахтгирй, чиддият; 2) содагй, бетакаллуфй; 3) вазъи бади иктисодй, касодй. austral |'o:strai] а чанубй. Australia [o:s'treiha] п Австралия. Australian [o s'treilion] 1. п австралияги; the Australians ахди Австралия; 2. а австралиягй, зобаста ба мардум ва фарханги Австралия. Austria ['o'stria) п Австрия (кишвар). Austrian ['a:stnan| 1. п австриягй, ахли Ав- стрия; the Austrians австрягихо; 2. а австрявй, вобаста ба мардум ва фарханги Австрия. autarchy ['o:ta:ki] п (pl autarchies) хукумати мутлак, шохсолорй, истибдод. authentic [o:'6er.tik] а 1) кобили эътимод, муътабар; 2) асил, асл, вокей. authentically [э/Gentikli] а дуруст, сахех, аник. authenticate [o:'9entikeit] v аник/ сахех кар- дан, эътимоднок кардан, тасдик кардан, таъйид кардан: to authenticate a document хучдатеро таъйид кардан.
authenticity - 74 authenticity [,o:6en'tis9ti] n аслият, асолат, вокей, амикй, сахехй, эътимоднокй, эътимодпазирй, муътабар па конуий будан. author ['о:9а] п 1) муаллиф, нависанда, нигоранда; joint authors хаммуаллифон; 2) эъчодкор, эъчодкунанда, офаранда; 3) г унахкор, ташаббускор. authoress ['о.Cans] п нависанда (зап). authoritarian [о:,0эп'1еэпэп] 1. п муътакид ба итоати бечуну чаро; 2. а диктатора, салтанатчУ, худко.ма, мус- табид, хостори итоати комил. authoritative [о ' Oanteitiv] а асил, кобили итминон, муктадир, эътимоднок, боэътимод, тавоно. authority [o:'0orati] п (pl authorities) 1) их- тиёр, салохият, хак: The leader must be a per- son of authrotity. Рохбар бояд дорой салохият бошад 2) хоккмият, кудрат, иктидор: to exer- cise authority хукм рондан. 3) pl хокимон, маъмурон, масъугюн, мутасаддиён: the city authorities хокимони шахр; 4) устод, мутахас- сис, коршинос, донишманд, аллома, мурочеъ- Не is a great authority on Africa. У мутахасси- си барчаста оид ба Африка асг. 5) тачриба ва устодй, махорат ва пухтагй; 6) идораи масъул. authorization [,e:0orai'zeijn] п ичозат, ичозати конунй, рухсат, тасдик, тасвиб. authorize ['o.Saraiz] v 1) ичозат додан, тас- виб кардан, равс донисган: The attack has been authorized by the president. Хдмла аз та- рафи президент мавриди тасвиб карор ги- рифта буд. 2) ихтиёр додан, кодир кардан, маъмурият додан, дорой салохият кардан, хак додач: I authorized him to pay. Ман ба у салохияти пардохти маблагро додам. authorized [’o:9siaizd] а ичозатдодашуда, дорой ихтиёр, мачоз, равс, тасдикшуда. autborless ['o;0alis] 1. п нависаидазан, ади- ба; 2. а беном, беимзо (мактуб ва г.). authorship ['o:9ajip] п 1) шугли нависаидагй, нигориш; 2) хузвияти нависан- да; 3) манбаъ, сарчашма 'фикр. амал ва г.) auto [’o:ta] п гуфт. автомобил. auto- ['э: taj pref худ, барои худ, ба танхой: autobiography тарчумаи хол (аз тарафи худи шахе навишташуда). autobiographic [ro:tabatg'grsefik] а шархихолй, тарчумаихолй. autobiography [,o:t9bai'rgrafi] п (pl autobio- graphies* шархи хол, тарчимаи хол. auto-camp ['o:ts,kaemp] п фарогатгох (бо таъмини цой барои автомобилуо). autocar ['о tauka:] и автомобил. autocracy [o/tokrasi] п истибдод, диктату- ра; хукумати истибдодй, autocrat ['o;iokrat] п хукмрон, диктатор, хокими мутлак, султони мутлак. autocratic [,o:to'kra;tik] а диктаторй, мутлак, истибдодй. autogenesis [,o:tsu'd3enisis] п биол. худрустанй. autogenous [o/todginas] а худзод, худзоянда. autogiro [,o:i3'djai9rau] п навъи хавопаймо (вертолёт). autograph ['□:t3gra:f| 1. п имзо, соядаст: Не collects autographs of tennis players. У имзои тенуисбозонро чамъ мекунад. 2 v имзо кар.тан, имзо гузоштан: The writer autographed his book. Муаллиф ба китоб имзо гузошт. autographic [,o:ta'grsfik] а дастнавис, навишташуда (бо дасти худи шахе). automata ['o.tomstn] pl ниг. automation. automatic [,a:t5'rnaetik] 1. n автомат, дастгохи худкор; 2. а худкор. automatical (/rta'msetikslj а ниг. automatic 2. automati/.m [o/tointetizsm] n худкор, худ ба худ, худкор будан, амалй худ ба. худ ва аз р?и одат. automation [,o:t8'meij’n] п дастгохи худкор. automatically [,o:ta'macrikh] adv ба таври автоматй. automobile [,o:ta'maubi:l] 1. п амер, автомо- бил; 2. а автомобили, вобаста ба автомобил. automative [,o:to'moutiv] а 1) хуцгард; 2) автомобили. autonomist [o:'tonoimst] п тарафдори худмухторй, тарафдори истикдоли дохилй. autonomous [o/tonsmas] а худмухтор, мух- тор, мустакил. autonomy [o/tonami] п (pl autonomies) 1) истикдоли дохилй, истиклол, худмухторй, худвандй, худидоракунй; 2) кишвар / вилояти худмухтор; 3) хукук ба худидоракунй. autopsy ['oitapsi] тиб. ташрехи часад, чаррохии часад (ба ма^сади муайян кардани сабаби марг). autorifle ['olsraifl] п амер. хар. пулемёти дастй. auto-road |/o:ts,roud] п шохрох. autostrata ['odtystreita] ниг. auto-road. autosuggestion [..oTausa'd^estJanl n талкин ба худ, худталкинй, илко ба худ. autotruck ['эДэРлк] п амер, автомобили боркаш. autotype ['о: tataip] 1. п автотипия (тарзи чо- пи механики}: 2. v ба тарзи механикй чоп кардан. autumn ['o;tam] п тирамох, хазон, баргре- зон; deep autumn охири тирамох; in autumn дар фасли тирамох. autumnal [э:'1лтп1] а тирамохй, дар фасли
avulsion -76- avulsion [o'vAlfii] n чудосозй (базурй), кандашави, чудокунии мадбурй, await [a'weit] v муптазир шудан, интизор шудан. awake [a'weik] 1. a to be awake бедор; I was awake most of last night. Дина шаби дароз бедор будам. 2. v (awoke; awaked, awoken) 1) бедор кар- дан: The alarm-clock awoke me. Занги соат маро бедор кард. 2) бедор шудан. I awoke from a sound sleep. Аз хоби сахт бедор шудам. to awake to ого?; кардан/ будан, хушёр кардан/ шудан. awaken [a'weikan] v 1) бедор кардан/ шу- дан, чашм аз хоб кушодан; 2) огох кардан/ шудан. award [o'wo:d] 1. п 1) чоиза, ато, бахшиш, мукофот: Не was given the highest award. V бо мукофоти олй сарфароз шуд. 2) хукм, карори суд/ хакамон; 2. v 1) ато кардан, бахшидан, мукофото- нидан, додан: Не was awarded first prize. У бо чоизаи аввал мукофотонида шуд. 2) фатво додан, мукаррар кардан. aware [o'weo] а огох, бохабар; be aware of sth огох будан; бохабар будан: Не is fully aware of the danger. У пурра аз хатар огох аст. awareness [a'weanis] n огохй, дарккунй, бохабарй, хушёрй. awash [o'woj] а шиновар бар рун об, гутавар. away [a'wei] 1. а 1) гайб, дар сафар, гоиб: How long have you been away? Чанд вахт шу- мо хозир набудед? 2) дар масофае будан: It is thirty kilometres away. Шахр дар масофаи 30 км чойгир шудааст/ мебошад. 2. adv 1) дур аз, дур, дар чои дигар: away from home дур аз хона; 2) дур: Go away! Дур шав1 Дафъ шав! Put that knife away. Кордро ба як тарф гузоред! 3) ба суи дигар; 4) бисер (замен, фосила); be away гоиб будан; far away дур; far off амер, дур; far and away, out and away киёснашаванда; away back кайхо; right away хамин ки. awe [о:] 1. n 1) хайрат, хайбат (омезае аз тарсу эхтиром); 2) гуфт. тарсу харос, Ьим; to keep/ hold awe харос/ бим доштан; to stand in awe of эхсоси бим ва эхтиром кар- дан; 2. v 1) дучори тарсу эхтиром кардан, 2) эхсоси бим ва харос кардан, тарсондан. awesome ['o:sahi] а бимангез, вахмангез, харосангез. awestruck ['o:strxk] а пур аз тарсу эхтиром, хайрон. awful ['o:fl] а дахшатангез, вахшатовар, ав гсзандаи тарсу эхтиром. awfully [’o:fuh] adv 1) хеле бад: Не behavei so awfully that ] was ashamed. У чунон ба; рафтор кард, ки ман аз ин шарм кардам. 2 хелс: It’s awfully good of you. Ин рафтори шу мо хеле хуб аст. awhile [a'wail] adv ба муддати кутох, ба мухлати кам, барои мудцате, якчанде, андак замоне, мудцате. awkward ['o:kwsd] а 1) зишт, лаванд, норохат: an awkward child фарзанди лаванд; 2) нокулай, бадсохт: an awkward staircase норбо- ни нокулай; an awkward situation вазъияти нокулай; 3) бадкавора, бекавора; 4) норохаткунанда, нохушоянд. awkwardness ['o:kwadnas] п хичолат, шарм, изо, хаё. awl [о:1] п дарафш (кафшоузй}. awn [э:п] п доса, реши гандум, шук, килтик. awning ['эти;] п соябон (маъмулан аз поражай чуб). awoke [a'wouk] past аз awake 2. awoken [o’woukan] p. p. аз awake 2. awry [a'rai] a, adv 1) кач, качакй, якварй, яктарафа; 2) галат, ночур. to look awry качакй нигох кардан; to take awry бо рохи бад тела додан. ах(е) [asks] 1. п 1) табар; to get the axe гуфт. одам шудан (бо табар); аз кор хорич шудан; 2) шамшер/ табари чалцод: to have an axe to grind манфиати шахсй доштан, назр доштан, дар фикри чайби худ будан. 2. v 1) бо табар кор кардан, табар задан, бо табар кать кардан; 2) хорич кардан (аз кор); 3) мац. кам кардан, буридан (будца ва г.). axes ['teksiz] pl аз ах(е). axial [’seksiol] а мехварй, мехвармонанд. axiom I'asksiam] п аксиома ( он чи ки хама дурустии онро к,абул доранд). axiomatic [,asksia'm$tik] а бебахс, бешубха, раднашаванда. axis ['asksis] п (pl axes [’aeksi:z]) мехвар. axle ['aeksl] n мехвар. axled f'aeksld] а мехварй. axle tree ['asksltri:] n мехвар. ay [ei| ini хамеша; for ever and ay абадап, то абад: twenty ayes and nine noes бист овози та рафдор ва нух овози мукобил. ayah [ei] п доя. aye [ai] adv ха, ope, бале. Azerbaijan faszarbai'djam] п Озарбойчон. Azerbaijanian [.aszarbai'dgamian] 1. п 1) озарбойчонй (шаурванд); the Azerbaijanians озарбойчонихо, озарихо; 2) забони озарй; 2. а озарй. azimuth ['аэгппэб] п азимут, самт. azote [a'zout] п азот, нитроген.
-77- backbite azotic [a'zotik] а азотй, нитрогенй. azure ['гезэ] 1. n лочвард (аз решай форси)', мац. осмон; 2. а нилигун, лочвардй, обй, осмонй, нилй. вь В, b [bi:] 1) уарфи дуюми алифбои англисй; 2) мус. нотам ей (о ханги ей). babble ['basbl] 1. л 1) (садои кудакон цабл аз забон баровардан) гун-гун/ гиг-гиг/ гинг-гинг кардан; 2) сухбати бемаънй ва нофахмо (аз дур), гапзании беробита; 3) садои кул-кул/ шилдир-шилдири об, садои резиши оби чуйбор; 2. v 1) шилдиррос задач, шилдир-шилдир кардан, кул-кул кардан; 2) беробита ran за- дан, берабту низом вар-вар кардан, бемаънй ва ахмакоиа ran задан. babbler ['baebla] п лаккй, сергап, пургуй. babe [beib] п 1) бача, кудак, тифл. фарзанд, навзод; (babes in the woods уам мегуянд); 2) мац. одами зудбовар, содадил, бетачриба; baboo or babu ['ba:bu:] n хин. 1) хода, сохиб, хучаин, чаноб, ого; 2) амалдор. ман- сабдор (хиндй, ки забони англисиро медонад). baboon [bo'bu:n] п бабун ( навъи маймун). baby ['beibi] п (pl babies) 1) бача, кудак, тифл, навзод, ширхора; 2) амер, азизам, чонам: my baby азизам. babyhood ['beibihud] п кудакй, солхои кудакй babyish ['beibij] а бачагона, кудакона, тифлона. baccalaureate [,baeka'lo:riat] п p&pwaJ унво- ни бакалавр. bacchanalia [.baska'neilja] а базми айшу ишрат, мехмонии бебанду бор. baccy ['baeki] п (кутоу аз tobacco) тамоку. bachelor ['baetfols] п 1) марди мучаррад марди безан; 2) хайвони наре, ки хануз чуфтгирй накардааст: 2) бакалавр, дарача/ унвони бакалавр (маълумоти олй дар кишвархои Рарб ва Америка); шахсе, ки унво- ни бакалавр дорад. bachelorhood ['baetjblohud] п 1) зиндагии мучаррад (она); 2) дарача/ унвони бакалавр bachelorship I ['baetfslajlp] п ниг. bachelor- hood. bachelorship II ['baetjolspp] и дарача/ унво- ни бакалавр bacillus [bo'sibs] п (pl bacilli [-lai]) басилла (навъи бактерия). back [baek] 1. л_1) акиб, пушт, пас: Не turned his back to me. У пушташро ба гарафи ман гардонд. 2) такя, пуштй: the back of a chair такяи курей; 3) пушт, тарафи акиб: at the back of the house дар тарафи акиби хона; There is a vocabulary in the back of the-book. Дар охири китоб лугат аст/4) дои шерозбандии китоб; back of the ship синди киштй; behind sb's back аз пушти касе, аз акиби касе; 2. а 1) акиб: the back rows каторхои акиб; 2) дур, дурдаст, дурафтода: back country дехоти дурафтода; back door дари пинхонй; 3. v 1) дастгирй кардан, химоя кардан, пуштибонй кардан (инн. back up): Не backed а new plan. У накшаи навро дастгирй кард. 2) ба акиб_рафтан, ба кафо бурдан. Не backed his саг. У мошинашро ба кафо бурд. 3) ёрй раон- дан, кумак кардан; 4) хамчун пушт {такя) хизмат кардан; 5) хамчун замича (таг, зер) хизмат кардан; 6) хамчун астар хизмат капцан; 7) мукова кардан (китоб ва г.); 8) аспсаворй кардан, аспро ба зчн омухт кардан; 9) шартбандй кардан; back and fill ба пушт ва рост рафтан (кишти бодбони); back and forth пасу пеш, аз як су ба суи дигар; back down даст кашидан аз; акибнишинй кар- дан; back out (of) канорагирй кардан, ахдшиканй кардан; back out (of) канорагирй кардан; ахдшиканй кардан, back up кумак кардан, пуштибонй кардан, дастгирй кардан; 4. adv 1) ба кафо, ба суи акиб: Please, walk back three steps. Лутфан се кадам ба акиб ра- вед. 2) пеш: a few years back чанд сол пеш; be back баргаштан: He’ll be back in a mo- ment. У хозир бармегардад. come back баргаштан, пас омадан; give back пас додан, баргардондан; go back from one’s word ваъдахилофй кардан, ахдшиканй кардан; go back on бевафой кардан, хиёнат кардан; turn once back пушт гардондан (бо нишони каур, тахкир ва г.), нодида гирифтан, беэътиной кардан. backache ['btekeik] л дарди миён, миёндард. backbencher [.baek'bentj'a] л мац. аъзои катории мачдиси намояндагони Британияи Кабир, ки дар хизби худ вазифаи мухим надо- рад ва дар катори акиб менишинад; (дар мукрбили froin bencher). backbit ['btekbit]pajt аз backbite. backbite ['btekbait] v бадгуй/ бадгапй кар- дан, гайбати касеро кардан, аз пушти касе гаи ! 1адан.
backbiter - 78 backbiter ['baekbaita] n гайбатчй, бадгуй. backbitten ]'ba?k,bitn] p.p. аз backbite. backbone [’baskboun] n анат. 1) тирапушт, аррапушт, сутунмухра, пушт, камар, 2) мац. ирода, тайрат, химмат; 3) сутуни аслй, махкамтарин бахш, пуштибони аслй. to the backbone то магзу устухон; мац. куллан, тамоман, ба куллй; backbreaking [,baek'breikirj ] а хастакунанда, бехолкунанда, миёншикананда, камаршикан. back-chat ['bsektjajt] п гуфт. пешдавобй, густохй, хозирчавобй. back-cloth ['btekioOl п театр. 1) кардан сахна; 2) экран, парда (барои намоиши кино). back-country ['Ьгек,клп1п] п авст. нохияи аз марках дур, дои дурдаст. back-door |,back'do:] 1. п баромадгохи эхтиётй; рохи махфй. 2. а пинхонй, махфй, махфиёна. backer ['backs] п 1) пуштибон, хомй; 2) ка- се, ки руи яке аз харифон шартбанчй мскунад (дар бокс, аспдавонй ва г.). backfire [,baek'faia] п амер, сухтор (ки барои цатъ кароани сухтори дигар истифода меша- вад). background |'b<Ekgraund] п 1) замина; зер- намо, дурнамо, манзара: economic background заминай икгисодй; 2) собика (тацрибаи кор ва та^силот). against the background „,ар манзари; keep/ stay in the background ноаён истодан. backhand ['bask 'hsend] 1. n 1) зарба аз тарафи чап (дар теннис); 2) навьи хат (хате, ки Хуруфи он ба суи чап моил шудаанд). 2. а пасдастй, бо паси даст ё рокит. backing ['bsekiq] l.pres. р. аз back 3 2. п 1) кумак, дастгирй, чонибдорй, химоят: The resolution has a strong backing Карор дастгирии засеъ ёфт. 2) пуштй. такягох; 3) харакат ба тарафи акиб: 4) харакат ба мукобили акрабаки соат; back and filling амер, калавиш, дудилагй. backlog ['basklog] п 1) кукдаи бузург дар акиби оташ; 2) чамъи корхои анчомнашуда; 3) чизи апборшуда ё захирашуда. backmost ['bsekmaust] а аз хама кафотарин. backside ['btek.said] п пушт, акиб, бахши пушти хар чиз. back-sight ['baek,sait] п мушак (барои нишонгири). backslide ['b®k,slaid] г ру тофтан/ гардон- дан (аз мазхаб ва г.). backslider ['bsek'slaido] и ругардонда, рутобанда. backstage ['bask'steidg] 1. а махрам она. дар хипват (вобаста ба зиндагии хунарпеша). 2. adv дар паси парда. backstairs ['baek'steaz] а зинапсяи махфй/ эхтиётй. oacKstncn [ oaskstitf] п дарз, куки чаирост (дузандагй). back-talk ['baekto:k] п чавоби дагал, чавоби густохона. backward ['baskwad] 1. а 1) акибмонда, кафомонда. a backward step як кадам ба кафо; 2) акибмоччда a backward country кишвари акибмонда; 3) акибмонда, деромуз; 4) акибафтода (кишвар ё мардумон); 2. adv (инч. backwards; 1) ба акиб, ба суи акиб, ба кафо: They pushed the car backwards Онхо мошинро ба кафе тела доданд. 2) баръ- акс: Can you say the alphabet backward9 Хдрфхои алифборо баръакс гуфта метавонед? 3) аз бехтар ба бадтар: The country’s economy has gone backwards. Иктисодёти кишвар пас меравад. go backwards and forwards пасу пеш гаштан; backwards ['btekwsdzj ниг. backward. backwardness ['btekwadnts] n кафомондагй, акибмондагй. backw ash ['beekwoj] n 1) пас зада шудани об (бар асари харакати киштй); 2) пасхезоб, пасмач. backwater ['bsBk,wota] п оби пасзада, оби акибзадашуда, хуфтоб, 2) лашоб, мардоб, па- соб; 3) мач. рукуд, дурэфтода, акибмондагй, акибафтодагй. backwoods ['baekwudz] п pl чангалхои дур- даст. bacon ['beikon] п гушти чамакзадаи хук; бе- кон; bacon and eggs тухмбирён бо гушти хук; save one’s bacon чон ба саломат бурдан. bacteria [Ьгек'пэпэ] пpl аз bacterium. bacteriological [btekjtiana'lodyikal] а бактс- риолочй. bacteriologist [baBkjiari'olodjist] п бактерио- лог. bacteriology [baek,tiari'olad3i] п бактериоло- гия. бактеричшиноей (микробшиноей, марбут ба микробшиноси). bacterium [bsk'tiariam] п (pl bacteria [baek'tiaria]) микроб. bad I [baed] a (worse; worst) 1) бад, зишт‘ bad news хабари бад; 2) вайроншуда, бесифат, фо- сид, зароб. бадсохт: a bad egg тухми вайрон- шуда; 3) сахт, шадид: a bad pain дарди сахт, а bad storm туфони шадид; 4) касал, мариз: to fee) bad бад хис кардан; to took bad нотоб бу- дан. мариз намудан; 5) камистеъдод: bad writer нависандаи бад, 6) зананда: a bad smell буи зананда; 7) хук' гайриэътибор, ботил; Bad news has wings. Зарб. ~ Хабари нохуш бол дорад. be bad at sth аз ухдаи кор набаромадан: Не is bad at mathematics. У аз риёзиёт мушкилй ме- кашад. from bad to worse аз бад бадтар; It’s too bad!
7С balance That’s too bad! Афсус! go bad вайрон шудан, пусидан; not bad амер, бад не, нисбатан хуб; the good and the bad хуб ва бад, хайр ва шар; bad II [bad] п нокомй, бебарорй. bade [beid] past аз bid 1. badge [bsedg] n нишон, аломат, дарача. badger I ['baedja] n зоол. кашкалдок, гуркан; пусти кашкалдок. badger II ['bsdjo] v cap ба cap шудан, озор додан, ник задан, ба дон расондан badly ['baedhj adv (worse; worst) 1) бад, бе- сифат: The house is badly heated. Ин хона бад гарм карда мешавад. 2) сахт, хеле, бисер: I need it badly. Ба ман ин чиз хеле зарур аст. Не is badly wounded. У сахт ярадор шудааст. badminton ['biedmmtan] п бадминтон. bad-tempered [bted'tempad] а бадху, саргум, тупдху. baffle [basil] г 1) сардаргум кардан, барбод додан (нсщшаи касеро); 2) дахолат кардан, монеа эдод кардан. bag [basg] 1 п 1) хурдин, дувол, халта, сумка; 2) домадан, чимадон; 3) сумка, сумкаи дастии занона; 4) pl халта (зери чашм, варамии зери чашм); 5) турбаи шикорп; 6) теъдоци хайвоноти шикоршуда; 7) гуфт. шалвор. эзор; 8) пистон ё хар узви кисамонанд; bags and baggage бисоти хона, сомони рузгор, лаку лук;, асбобу андомп зиндагй, буду нобуд; bag of bones мац. гушту устухон (лоеар); 2. v 1) ба халта/ хурдин андохтан; 2) ши кор кардан, гирифтан (сайд кардан), 3) дамъ кардан, гун цошган; 4) гуфт. аз они худ кар- дан. ба чайб задан; 5) овезон будан (мысли киса). bagatelle [,basga'tal] п чизи камарзиш/ нокобил/ ноарзиш: 2) як навъи бозии билиярд. bagful L'baegful] п ба андозаи як халта пур: a handful of rice як халта пур биринч. baggage [’btegidj] п 1) амер, домадон(хо), дамадон(хо), бору банд; 2) мац духтари бео- доб/ бсхаё; 3) шух. шайтонча, балоча. bagger ['btega] п халтапуркун (шахсе, ки дар фурушгохуо халтхои муштариёнро пур мекунад). baggy ['btegi] a /baggier, baggiest) дуволмо- нанад. халтамонанд (либо), пуфкарда (киса). bagman ['baegmen] (pl bagmen) n точири сайёр; 2) гуфт.. миёндй, корчоккун, миёнаряв. bagpiple f'baigpail] п мус. навъи най (найи шотландй). Bahrain [ba:'rein| п Бахрайн (кишвар). bail [bed] 1. п гарав, зомин, васика, кафо- лаг, замонат (барои озод шудан аз .чау бас): bail for sb. кафил/ зомин шудан (ба касе), ба кафилй гирифтан, замонат додан; let out on bail бо кафолат/ гарав озод намудан \,аз маубас). bail sb. out замонати касе шудан, аз тангно надот додан, кумаки молй кардан. 2. v гарав/ кафолат додан, замонат додан. bailee [bei'li:] п амонатдор (шахсе, ки махсулот ба у барои нигохдорй дода шуоааст). bailey ['beih] и (pl baileys) таъ. хавлии кальа. bailie ['belli] п шот. судяи шахрй. bailiff ['beilit] п хук. 1) маъмури хифзи низом дар додгох, маъмури идрои хукми додгох; 2) амлокдор, пешкор, сарпарасти ам- лок. bailment ['beilment] п 1) кафолат, додани замонат (барои озод кароан аз маубас); 2) гаравп зорй (ба шарти муайян ба замонат гу зоштан). bairn [bean] п шотл. кудак, тифл. bait [belt] 1. п 1) дона, тамаъ, дом (барои цалби уайвон ё мохй); 2) игво. васваса; 3) гуфт. дамгирй ва ба аспхо хррокдихй дар рох; 2. v 1) дом гузоштан/ мондан), дар дом до- на гузоштан; 2) сагро киш-киш кардан, дар марзи хамлаи cat карор додан; 3) мац. таъкиб кардан, азият додан, хор кардан; 4) васваса кардан, фиреб додан, гумрох кардан, ба дом кашидан; 5) дар рох истодан (барои хурокхурй ва дамгирй). baize [beiz] п мохут, мохути сабз (навъи ма- тоъи сабз, ки миэи билиярдро бо он мепушонанд). bake [beik] v 1) пухтан; 2) хушк кардан, пухтан (хишт); 3) офтоб гирифтан (беш аз уад), с?хтан дар офтоб. oakchouse "beikhaus] п дукони нонпазй. bakelite [’beiklaeit] п бейклайт (навъи пла- стика) baker f'bcika] п нинвой, ширинипаз; a baker's (shop) дукони нонпазй. bakery ['beikari] п (pl bakeries) дукони нонпазй. jaksheesh, bakshish ['baekji:j] n фор. 1) бах- шиш, инъом, хадя: 2) оишва, пора. balance ['baelans] 1. п 1) тарозу: a chemical balance тарозуи кимиёвй; 2) мувозинат: the balance of forces мувозипати кудрат; the bal ance of political power мувозипати кудрати сиёсй; the balance of powers тавозуни кудратхо; 3) хамвазнй, хамсангй, таодул; 4) хамохангй, бо хам хурдан ва та носу б; 5) тиц. баланс, му- возина, мавчудй, монда, тароз; 6) гуфт. бакия, бокимонда, пасмонда: balance of payments бакияи пардохтхо, тароз/ мувозинаи пардохтхо; 6) нуц. бурчи Мизон (бо харфи калон) (дар байни бурцуои Сунбула ва Акраб к,арор дорад); 7) ракдосаки соат, лангари соат; 2. v 1) барэбар кардан, мувозинат кардан, ба холи мувозина даровардан: Не balanced himself on one foot. У бо як пой мувозинат
balance-bridge_________________________________ мекард. 2) чур охдан. хамохаш будан.' хамоханг кардан; 3) дар гарозу санчидан, баркашидан; Д') мукоиса кардан, санчилан, 5) натича баровардан, хулоса кардан; 6) андеша/ мулохиза кардан; 7) тич. баланс за- дан, бакия задан; balance out мусовй будан, сарбасар шудан; hold the balance of power мувозинаи кудратро дар ихтиёр доштан, таодули кудратро хифз кардан; keep/ lose one's balance нигох доштан/ аз даст додани мувозинат (мац. оромй); off balance номутавозун, ноустувор; strike a balance тавозун баркарор кардан. balance-bridge ['baslansbndy] п купрук/ пули болошаванда (мутауаррик). balanced ['baelonst] 1. past ва р. р. аз balance 2. 2. а баробар, мутаносиб, мутавозеъ: the balanced reduction of armaments ярокпартоии мутаносиб. balancer ['bselonso] n дорбоз, акробат; balance-sheet ['baelonsjid] n баланси чамъбастшуда (уамъбасти маблагхои дахлу харч), тарознома. balconied ['baelkomd] а балкондор (хона), айвондор. balcony ['beelkom] п (pl balconies) айвон, балкон. bald [bodd] а 1) кал; bald head кал; 2) луч, барахна (бепашму муй), орй аз гиёх, биёбонй, 3) нимкушод, нимпуш (камбудй); 4) одй, аслй Хакикй, бепардоз, беобуранг; 5) берат бенур, хакирона, ночиз. baldachin, baldaquin I'boddokm] п 1) порчаи зардузишуда, зарбофт; 2) токнамо, осмона шомиёна. balderdash [’boddodasf] п сафиата, ёва харза, бемаънй, чаранд (сухан ё навишта). bald-headed [,bo:ld'hedid] а 1) муйрехта бемуй, сартос, кал; 2) дорой пари сафед бар cap ва гардан (паранда). baldly ['boddh] adv кушода. baldric ['boddnk] n банд, тасма, бандина. bale [beil] 1. n I) той, бухча, линга (пахта ва г.), туда, баста (ксо? ё алафи хугик); 2) pl мол, 2. г бухча кардан, ба линга андохтан. бас- та кардан, туда кардан. baleen [ba'lrn] п устухони кит. balefire ['beilfaio] п 1) оташ; 2) (оташе, ки барои мухобира ё рауна.шчш киштй atbnvxma мешавад) чароги дарёй, оташбурч. baleful ['beilful] а мусибагангез пурдахшат, balk [bo:k] 1. п 1) монеа, мамоният, сад(д), банд; 2) тир, шохтир, гулачуб, болор; 3) хар- пушта, марз, лаба; 4) порчаи замини шудгор- нашуда; 80-__________________________ _ _____ 2. v I) аз харакат боздоштан; аз кара» бозистодан, 2) аз кор ё харакат худдорй кг дан; cap тофтан. 3) парво кардан, тардид ка дан, ибо кардан; 4) чилавгирй кардан, ман барпо кардан; 5) хат кардан, иштибох карда Balkan ['bodkon] а балканй, вобаста ( кишвархои Балкан, вобаста ба мардум 1 фархангу забонхои онхо. Balkans, the ['bodkanz] п кишвархои Балка! ball I [bod] 1. п 1) кура: The Earth is a gre; ball. Замин кураи туби бузургро мемонад. 2 хар чизи гирд: туб, гуй, гулула, сочма, мухр ва г: snow ball гулулаи барф; Let’s play bal Биёед, туббозй мекунем. ball of fortune бозичаи такдир; такдирчунбон; ball of the eye мардумаки чашм; ball of the knee кулчаи зону; have the balls at one’s feet вазъиятро ба даст гирифтан; keep the ball rolling амер. гуфт. давом/ идома додан, гарм кардан; шуруъ ба кор ё фаъолият кардан. the ball is with you акнун навбати шумо; three (golden) balls лавхаи судхур; 2. v кулула/ лунда кардан, печондан (чизе- ро)\ гирех кардан; ball II [bod] п шаби раке, балл, мехмонии расмии ракей: Did you enjoy the ball? Ба шумо шаби раке маъкул шуд? to open the ball балл/ раке/ шабнишиниро ку- шодан; мач. амал кардан, ташаббус ба даст гирифтан. ballad ['bteladj п баллада, кисса, манзума. ballade [bas'la:d] п таснифи ошикона, шеъри лирикй, баллада. ballad-monger ['baelad,mAijgo] п таъ. муал- лифи кисса; фурушандаи кисса. ballast ['badost] 1. п 1) санги мизони киштй; 2) сангреза, шагал, 2. v мувозинатро нигох доштан; бор кар- дан, сангин кардан. liallel ['baelei] фр. п ракси балет, гурУхи раккосони балет. ballet-dancer ['bash,da:nsa] п балерина, раккосаи балет. ballet-master ['b®li,ma:sta] п балетмейстр, устоди балет. ballistics [ba'hstiks] п баллистика (як кисми механикаи назарй, ки конунхои з^аракати ягон уисми вазнини ба фаза сардодашударо меомузад.) balloon [bo'lum] 1. п балуч, хавонаво; пуфак; 2. V бо хавонаво сафар кардан, балунсаворй кардан. ballot f'baelat] 1. и 1) варакаи раъй: to cast а ballot бо варака раъй додан; 2) интихобот (ху- сусан бо райъи махфйр. to elect by ballot тавас- сути райъи махфй интихоб кардан; on the first ballot дар интихоботи/ раъйгирии
-81- аввал; on the second ballot дар интихоботи/ раъйги- рии дуюм; to take a ballot овоз додан, раъй додан; 2. v 1) раъйи махфй додан, овоз додан; ба овоз мондан; 2) бо тарзи раъидихи интихоб кардан, таваесути овоздихии махфй интихоб кардан. ballot box ['baelatboks] п кутии раъйдихи, ballot-paper ['baelat] п варакаи раъйдихи; ball-room ['borlrumj п толори раке. ballyhoo ['baeh'hu:] и хаёхуй, гавго, магал, доду фарёд, пурсирру садо. ballyrag ['baclraeg v шухии тунд кардан, сарзаниш/ кохиш кардан. balm ['ba:m] п 1) мархам, мархами хушбуй, малхам; 2) буи хуш, гиёххои хушбуй; мац. мархами оромй, давои чон. balmy ['ba:mi] a (balmier, balmiest) 1) хушбуй, муаттар; 2) оромбахш, шифобахш (обу ха>-,о). тасаллодиханда. хотирчамькун- анда, таскиндихапда. 3) гуфт. полон, сод да, соддалавх. baloney [bo'launi] ниг. boloney. balsam ['bo:sam] n 1) баласон. балзам, мархам; 2) хар чизи оромбахш ва шифобахш. baluster ['baclasta] п сутунча (накриини панцара). balustrade [,baelos'treid] п панчара, блюст- рада (сутунхои накшини айнонуо ё зинапояуо). Baltic Sea, the ['bodtik'si:] Бахри Балтика. bamboo [basm'bu:] n бамбук, най, хизрон, найи хинди. bamboozle [basm'bu:zl] v гуфт. фиреб додан, гич кардан, чизеро бо фиреб ба даст даровардан. ban [been] 1. п манъ, мамнуъият, боздорй: а ban on chemical and germ weapons манъи яроки химиявй ва бактериологй; 2. v (banned; banning) манъ кардан, мамнуъ кардан, боздорй кардан, боздоштан: Swim- ming is banned here. Дар ин чо оббозй манъ аст. banal [Ьэ'па:1] а разил(она), кабех(она), бехаё(она), дагал(она). banality [bee'neehti] п фачй, бемазагй; 2) су- хани забонзада/ обшуста banana |Ьэ'па:па] п 1) дарахти банан; дарахти муз. 2) меваи банан, меваи муз. band I [basnd] 1. п банд, тасма, ришта, рес- мон, нах, таноб; 2. v бо банд бастан. band II [baend] 1. п 1) гурУх (ооамон): а band of explorers гурУхи тахкикотчиён; 2) дас- та: a band of robbers дастаи горатгарон; 3) даста, гурУх, иттиход (нафаей): a military band дастаи нафасии харбй. 2. v муттахид шудан/ кардан, хамдасг шудан/ кардан (од. band together): They banded bangle together to protest. Онхо барои изхори норозигй муттахид шуданд. bandage ['baendidg] 1. п банд, захмбанд: The bandage on his leg was changed every day. Банди захмаш хар руз иваз карда мешуд. 2. v бастан, захмбанди кардан: She ban- daged the boy’s leg. У пои бачаро захмбанди кард. bandbox ['baendboks] п кутии картонй барои нигохдории кулох; look as if one came out of a bandbox либоси ши- наму форам пушидан. bandit ['b&ndit] п (pl banditti) рохзан, гораггар, ягмогар. banditti [,baen'diti:] п ниг. bandit. bandmaster ['btend,ma:sto] n рохбари дастаи навозандагон, рохбари оркестр. bandoleer [,basnda'ha] п х,ар. тирдони тас- машакл (бар гардан меовехтанд). bandolier [,Ьгепбэ'11з] ниг. bandoleer. band-saw ['baendso:] п арраи тасмагй, тасма- арра bandsman ['baendzmsnj п узви дастаи наво зандагон. bandstand ['baendstaend] п сахнаи навозанда- гон (тахтгох; ё сахнаи токоор. ки дастаи наво- зандагон рри он барнома ицро мекунанд). bandwagon ['baendwagon] п амер, аробаи чорчархаи каппадор. bandy I ['btendi] 1. v (bandied, bandying) 1) фиристодан ва дарёфт кардан (тубро)', 2) мубодила кардан, радцу бадал кардан (ак,ида, сухан ва г.); 3) овоза пахн кардан. bandy II ['beendi] 1. п (pl bandies) варз. 1) чавгонбозй руйи ях бо туб; 2) чавгон. 2. а кач, кач кардашуда, хамида, камонмо- нанд. bandy-legged [.baend'legd] а качпо. bane [bem] п бадбахтй, бало, бетолей, фа- локат, халокат, мусибат; the bane of one’s life бадбахтихои хаёти касе. baneful ['bemfl] а маргбор, ранчбор, дардангез, захрогин, мусибатовар, халокатбор, харобиовар, хонумонсуз. bang I [baeij] 1. п 1) садои баланд, зарба, са- дои бархурдани ду чиз, банг, данг,_ тарак- турук: Не shut the door with a bang. У дарро сахт пушид. 2) лаззат, кайф; 3) иштиёк, шуру шавк, хаячон; 2. v задан; бастан (бо садои банг)', бархурдан, кубидан (бо садои баланд). The child banged against the chair. Кудак сахт ба курей бархурд. 3. adv нохост, баногох, ногахон bang II [Ьевг] ] 1. п зулфи пешонй; гесу; 2. v зулфи пешонй буридан, гесуи чатрй буридан. Bangladesh [,baetjgla'def] п Бангладеш. bangle ['btepglj п аз решай хиндй, бозубанд,
hang-up дастпона. hangup ['baspg'Ap] а амер, олидарача, аввалиндарача, хеле хуб, олй. banish ['baenij] v 1) табъид кардан, ихроч кардан, рондан, бадарга кардан (аз чоеу. 2) канор гузоштан, бартараф кардан, дур кар- дан (фикр. ацидавае.). banishment ['besmjmont] п табъид, ихроч, бадарга. banisters ['bsenistsz] и (од. рГ) дастаи зина поя. banjo ['Ьаепбзои] п банчо (асбоби му сици). bank I [baer|k] 1. п 1) сохил, канор, лаб; чои камоб: on the south bank of the river дар сохили чанубии даре; 2) садц, марз: an earth bank садди заминй; 2. v аз хок садц бастан. bank II [beerjk] п 1. банк: Не is employed in a bank. У дар банк кор мекунад. 2. v дар банк гузоштан, муомилоти банки анчом додан. bankable ['basijkabl] а моли кобили кабули банк, банкпазир. bank-bill ['basrj kbil] п пули когазй. bank-book ['basrjkbuk] п хисоби банки, ки- тобчаи банки. banker ['Ьазпкэ] п 1) корманди банк; бан- кдор, сохиб ва мудири банк; 2) мудири хисоб. banking ['baenknj] п 1) банкдорй: She is in banking. У дар сохаи банкдорй фаъолият до- рад. 2) муомилоти банки. bank-note ['b<eijknout] мол. нули когазй. bank-rate ['ba?nkreit] п нархи банки. bankrupt ['ЬгеркглрГ] 1. п варшикаста, муф- лис: a bankrupt policy сиёсати шикастхурда, дучори нокомишуда; 2. а муфлис, сархурда, вохурда, возада, мардуд; gu bankrupt варшикаста шудан/ кардан, муф- лис шудан. A beggar can never be bankrupt. Зари. ~ Камбагал муфлис намешавад. bankruptcy ['bajrjkropsi] п муфлисшавй, возадагй, мардудият, шикает, пошхурй: Four- ty bankruptcies were recorded in this town last year. Соли гузашта чил холати муфлисшавй дар ин шахр ба кайд гирифта шуда буд. banned [baend] ниг . ban 2. banning ['Ьзвшг)] ниг. ban 2. banner ['bseno] 1. п 1) байрак, парчам, ди- рафш: a star-spangled banner парчами ситора- дори Иёлоти Муттахида; 2) сарлавхаи макола бо харфхои калон (дар рузнома)', 3) ливо, ши ор, нишон: under the banner of тахти шиори... 2. а пештарин, барчаста. banner-bearer ['ЬгепэЬегэ] п байракбардор. banner-cry [’bamo'krai] п касами чангй. banns ['btenz] п pl эълони издивоч дар ка- лисо: to ask/ call/ publish the banns эълон кар- дани номи издивочкунандатой дар калисо banquet ['beeijkwit] 1. п 1) зиёфат, су мехмонй, базм; 2) мехмонии расмй. 2. v 1) зиёфат/ мехмон кардан; зиефат дс дан; базм оростан, тантана кардан. bantam [’brentem] п 1) навъи мурги хопаги майда, мокиёни хурд; 2) одами реза ва зар ранг. bantam-weight ['baentem'weitj п вар. 1) вазш сабуктарин, хурусвазн; 2) варзишгари сабук вазн. banter ['basnto] 1. п шухй, хазл (дустона)', а bantering tone of voice лахни шухиомез; 2. v шухй/ хазл кардан (дустона). bantling ['bsentliij] п 1) кудак; 2) таук. нахе, шум, палид, бача. baptism ['brcptizm] п гусли тамъид, оини гусли тамъид ва номгузории кудак (масе^ият); baptism of fire аввалин маротиба зери оташи душман карор гирифтан; озмоиши нахустин. baptist ['basptist] п 1) таъмидциханда; 2) пайравй баптизм, узви калисои протестантии баптистй. baptize [baep'taiz] v номгузорй кардан, таъмид кардан. bar I [ba:] 1. п 1) пора, порча: a wooden bar чубпора; 2) галака: the bar of a door галакаи дар; 3) мач. монеа, чилавгир: a bar to economic development монеа барои рушди иктисодй; 4) навораи нур, борика, хати пахн, нур, шуо, партав: the bar of sunlight шуои нури хуршед; 5) садди рох, бандоб, сел, рохбанд; a bar of chocolate порчаи шоколад; a bar of soap собун; colour bar поймолкунии нажодй; 2. v (barred; barring,) 1) кулф кардан: Bai the door! Дарро кулф кунед! 2) банд кардан' А fallen tree barred the road. Дарахти галтида рохро банд кард. 3) монеа шудан, халал ра- сондан, савди рох шудан; bar in махкам кардан, ичозат на до дан (оарома- дан)', bar out рох надодан, намондан (даромадан). bar II [ba:] п бар: a coffee bar бари кахвафурушй. bar ПТ [ba:] п 1) додгох, низоми додгохй; 2) махкама, 3) мац. суд (виудон, афкори умум)', bar of conscinece хукми вичдон; bar of public opinion хукми афкори умум; the bar, tbe Bar адвокатура, хайати адвокатхо; be at the Баг химоягар/ адвокат будан; be called to the Bar, go to the Bar хукуки тачрибаи адвоката пайдо кардан; Barbados [ba:'beidauz] п Барбадос. barbarian [bafbearian] 1. п барбарй (дар асл: гайриюнони. гайрирумй, гайримасеуй); бетамаддун, вахшй; 2. а 1) бегона, ачнабй, вахшй, барбарй; 2) мау. одами бефарханг, бемаърифат, беодоб,
-83- bark беназокат. barbaric [ba:'ba:nk] а барбарй, бетамаддун, бефарханг, бадавй. barbarism ['ba:borizm] n барбарият, бетамаддунй, чохилият, barbarity [ba:'baeritf n вахшигарй, рафтори гайриинсонй, ситамкорй. barbarous ['ba boras] а бегона, барбарй; вахшиёна, берахм(она), ситамкор, дагал(она), золим. barbecue ['ba:bikju:] 1. п 1) дар асл чорчубаи охании барои кабоб кардани гушг; барра, гусфанд ва г., ки бо сихи калон кабоб карда мешавад; 3) кабоб, бирёнй, хар навъи гушти кабобкардашуда; 2. v кабоб кардан, бирён кардан. barbed wire [ba:bd'waw] п симхор barber ['ba ba] п сартарош, ороишгар, гесуоро; a barber's (shop) сартарошхона, ороишгох; Every barber knows that. Зарб. ~ Агар хохй, ки розй туро душман надонад, ба дуст магуй. (Кайковус) barberry ['ba:ban] a (pl barberies) бугтаи зирк, зирк, зилол. bard [ba:dj и 1) бард, хофиз, мутриб, ро- мишгар; 2) шоир, хамосасарой: the bardid tradition сунна ги хамосасаройй. bare [Ьгэ] 1. а 1) урён, луч, барахна, лухт: bare feet пойхои барахна; мау. сода, ошкор; 2) холй, камбагал: bare hands дастони холи; 3) аслй. хакпкй, одй, бепардоз, 4) андаке, ноки- фоя, кам; 5) чудо, чудогона, алохида; hared swords шамшерхои аз гилофкашида/ барахна; bare one's soul розй дили худро гуфтан, сами- мона дарди дил кардан; lay hare ошкор кардан, ифшогарй кардан; 2. v 1) урён кардан, лухт шудан, барахна шудан; 2) ошкор кардан, нишон додан, ифшо кардан. bare-back ['beabapk] a, adv безин, нозин, зиннашуда, савори аспи барахна. bare-backed ['beabaektj ниг. bareback 1. bare-faced f'bsofeist] а бешарм, бехаё, бсхидоб, густох, бешарм(она), густох(она). barefoot ['beafut] 1. а побарахна; Не goes long barefoot that waits for dead man’s shoes. Зарб. ~ Ea умеди оши хамсоя турб та- рошидан. 2. adv побарахна. barefooted [.bea'futid] а побарахна bare-headed [,beo'hedid] а сарлуч, сарбарахна. barely ['beali] adv ба зур, бо душворй, ба сахтй; ошкоро, фош, бсолоиш; кам, ночиз. bareness ['beams] п барахнагй, лучй, урёнй. bargain ['ba:gm] 1. п 1) мувофика (тичрратй), карордод, муомила, додугирифт, додуситад: a good/ bad bargain савдои хуо/ оад; a hard bargain карордоди бефоида; 2) хариди фоиданок, моли арзонхаридашуда; close/ make/ strike a bargain ба мувофика раси- дан, ба тавофук расидан, шартнома бастан (бо касе); Dutch/wet bargain карордоди бо нушокй ба охир расе да; that is a bargain! Розй! Хуб, майлаш! into the bargain ба илова, илова бар карордод make the best of the bad bargain дар холати тангдастй дилшикаста нашудан; A bargain is a bargain Зарб. ~ Ваъда дсдй, вафо кун, кавл додй ичро кун. 2. v 1) савдо кардан, музокира кардан, гуф- тушунид кардан, ба тавфик расидан: They bar- gained with her about the price. Онхо оид ба нарх бе у гуфтушунид мекарданд. 2) интизор доштан; хисоб кардан. bargain for розй шудан, ба ифока омадан, ин- тизор шудан. bargainer | ba:gina] п точир, савдогар. bargain-sale I'ba.ginsed] п фуруш (арзон), арзонфурушй. barge |ba:dj] 1. и 1) каики тахпахн, баржа (навъи киштй); 2) киштии дусахнаи сайёхй: 3) амер, автобус барси саёхат. 2. v бо киштй овардани бор, хамл кардан; barge aginst бархурдан, дучор шудан, ру ба ру шудан; barge in ба зурй даромадан. bargee [ba:'dji:] п 1) каикрон, каикбон; 2) шахси дагал. bargeman ['bard^mon] ниг. bargee. baritone I'beritaun] ниг. barytone. barium ['beonam] n хим. барий. bark 1 |ba:k] 1. и 1) пуста, пусти дарахт: Don’t scrape the bark off the tree. Пусти дарах- тро наканед. 2) хина; 3) пусти дарахт, ки дар чармсозй ъа рангрезй ба кор бурда мешавад. 2. v 1) пуст кандан; 2) пусти худро хароши- дан; 3) пусти дарахтрс чушондан; 4) даббогй кардан, ош додан. bark II [ba.k] 1. и 1) аккос; ав-ав: Wc heard a dog's bark Мо ав-ави сагро шунидсм. 2) ово- зи тир, шрнаронй; Their bark is worse than their bite, Зарб. ~ Факат ав-ав мекунанд. Сирру садояшон аз садама ва зиёнашон зиёд нест 2. v 1) ав-ав кардан: Our dog always barks at strangers. Саги мо доимо ба тарафи одамони бегона ав-ав мекунад. 2) дод ба сари касе за- дан. фарёд кашидан, хорт ва пурт кардан; The old dog barks not in vain. Зарб. ~ Пирони сухан зи тачриба гуянд сухан. bark up the wrong tree бехуда кушидан. bark III [’ba:k] n 1) барк, каик (завраки бод- бонОор); 2) киштии калони бодбондор( навъи кгаиии себодбондор).
barkeeper - 84 ~~ narkeeper ГьаГкгрэ] n сохиби бар, майка- дадор, машруботфуруш, бодафуруш, сохиби маикада. barker ['Ьа:кэ] п 1) чармгар; 2) пусткан, пусти дарахткан; 3) шавкунчй, гавготар, вак,- вакй; 4) мау. дангара, чанчолй. barking ['ba:kip] 1. п аккос; Barking'does seldom bite. Зарб. ~ Саги лоянда (даккок) гиранда набошад. 2. а аккоскунанда, аккос. barley ['ba:li] 1. п дав: barley bread нони дав. 2. at.tr дави, чавин; cry barley авф пурсидан, бахшиш пурсидан. barleycorn ['ba;liko:n] п дав, чавдона, донаи чав ва гиёхи он. barm [ba:m] п хамиртуруши пиво, хамир- мояи оби чав; кафи оби чав. barmaid ['ba:meid] п пешхизмати майхона (зан). barman ['ba:man] п пешхизмати майхона (мард), сокй. barmy ['ba:mi] а 1) кафколуд, пуркаф (оби уав ва машрубот); 2) гуфт. ахмак, аблах, беакл, бефаросат, содалавх. barn [ba:n] п 1) анбори галла, кахдонй; кулба; 2) амер парки трамвай; 3) амер, саис- хона, ахтахона, огил, говхона, тавила. barn-door ['ba:ndo:] п дарвозаи анбор; not to be able to hit a bard-door тирандози бад будан; barn-dour fowl парандаи хонагй. barometer [bo'romita] n барометр, хавосанд (асбоби ченкунии фишори xaeoj. barometrical [,baerou'metrikal] а барометрй, фишорсанчй, хавосанчй. baron ['bee ran] n 1) барон, ашрофзода, начибзода, олимаком (унвони дворянй)', 2) амер магнат (сарвитманди колон), бузур- гмард, салотин (касе, ки дар заминай бозоргонй ва саноатй уудратманд аст). baronage ['basromdj] п табакаи баронхо, ашрофзодагон. baroness ['bsrams] п баронесса, зани барон, барондухтар. baronet ['baeranit] п анг баронет (унвони дворянин пасттар аз барон). baronetcy ['baromtsi] п унвони баронет. baronial ['ba'rauniol] а муносиби барон, вобаста ба барон. barony ['Ьаегэт] п (pl baronies) каламрави барон, маком ва имтиёзоту унвони барон. baroque (ba'rok] 1. п 1) меъм. барокко (ус- луби санъати меъморй); 2) мус. мусикии навъи барокко. 2. а ачиб, ачоиб, ачибу гариб, галатй, мураккаб. barque ['ba:rk] ниг. bark II. barrack ['Ьжгэк] 1. п 1) кулба; (од. р!) сар- бозхона, хобгохи сарбозон; 2) сохтмонхои коргарон, хобгохи коргарон; 2. v дар сарбозхона ё хобгохи коргарон чой кардан. barrage ['Ьгега:з] и 1) монеа, садд, сипэр, гав; 2) харб. садди оташи туп; barrage balloon аэростати саддй, киса ё рупуши сим ё таноб барои мухофизати он дар мукобили хаво. barred [Ья-d] ниг. bar I 2. barrel ['baeral] 1. п 1) бочка, чалак: a wine barrel бочкаи шароб; 2) баррел (ченаки моеъ: анг. - 163,65л амер. = 119 л.; барои нафт - 159 л): the price of a barrel of crude oil кимати як баррел нафти хом; 3) мили ярок; 4) бадани асп / гов; 5) тех. силиндр, барабан. 2. v 1) дар бочка рехтан; 2) амер, босуръат рафтан. barrel-organ ['b$rol,o:gan] п сантур, шар- манка, аргунун (асбоби му сикй). barren ['Ьгегэп] а 1) нозо; 2) шуразор, бе- фоида, бесамар, бехосил (замин). barrenness ['baeronms] п безурётй. barricade [,baen'keid] 1. п 1) сангар, рохбанд, кучабанд; 2) монеа, садд, девора; 2. v сангарбандй кардан, рохбандй кардан, кучабандй кардан. barrier ['Ьгепэ] п 1) садд, чилавгир боздор, монеъ, рохбанд: trade barriers махдудияти тичорати; 2) дидбонгох, посбонгох; 3) монеа, гав, гавчуб. barring ['ba:rirj] ниг. bar I. 2. barrister ['bseristo] n хук. адвокат, химоягар. barrow I I'basrou] n аробаи дучархаи дастй. barrow 11 ['baerouj n теппачаи руи кабр, баландй, хоктеппа, хоктудаи кабр. bartender ['ba:,tonda] п мутасаддии бар, майхоначй, соки. barter ['ba.ts] 1. п мубодилаи моли (бидуни мубодилаи пули)', 2. v мубодила кардан, додуситад кардан, додугирифт кардан. barytone ['basntaun] п баритон (овози мар- дона). basal ['beisl] а асосй, появй. basalt f'b®so:lt] п ма. сапги базалт, марма ри сиёх, bascule-bridge ['basskuil'bridsl п пули бозшав/ болошаванда. base I [bets] 1. п 1) асос, поя, бунёд, замина, пойгох; 2) хар. база, такягох, пойгох: the base of a pillar поягохи сутун; an air/ a naval base пойгохи харбии хавой/ бахрй, 3) доманаи кух, поя: the base of the mountain кухпоя; 4) арх. тахкурсй, зерсохт; буллод, бех; 2. v 1) асос овардан, бунёд гузоштан: His arguments were based on facts. Далелхои у дар асосй санадхо оварда шуда буданд. 2) поярезй кардан.
л base II [beis] а уугр. 1) паст; 2) мау. паст, бадгавхар, разил(она), нокас, кабех, беобру, номард, беномус, фурумоя. 3) бадал, калб, такалбй: a base coin сиккаи калб; baseball ['beisbo:l] п бейсбол (навъи чавгон- бозии маъмул дар ИМА). base-court ['beisko:t] п хавлии дарунй. baseless ['beislis] а беасос, бедалел, бе- маъхаз, бепоя, бело. basement ['beismanl] п зери замин, таххона, табакаи зер. bases [’beisi:z] pl аз basis. bash [bee J] 1. n зарбаи сахт/ шадид, кубиш; 2. v гуфт. куфган, задан, сахт зарба задан: to bash one’s head against a tree сари худро ба дарахт куфтан. bashful ['basfful] а шармгин, шармин, камру, хидолатй. basic ['beisik] а асосй, аслй, бунёди; basic industry саноати вазнин; basic capital саромо- яи асосй. basically ['beisikah] adv асосан, амалан. basin ['beisn] п 1) лаган: a copper basin лагани биринчй; 2) хавзаи даре: the Amazon basin хавзаи дарёи Амазон; 3) халичи хурд, бандаргох; 4) обанбор, хавза, обгир. basis ['beisis] п pl bases ['beisi:z]) 1) асос, поя, за мина, бунёд, зерсохт, зербино, пойбаст; 2) асл, -.моя, назарияи асосй; 3) фароянд, тарз, тавр: on weekly basis ба таври хафтаги; on the basis of бар пояи, бар асосй, бар мабнои. bask [ba:skj v 1) халоват бурдан (дар оф- тоб, дар назди гулхан), офтоб хурдан, гарм шудан; 2) осудан, оромидан. basket ['ba:skit] п сабад. basketball ['ba:skitbo:l] п бозии баскетбол, туби баскетбол: basketball game мусобикаи баскетбол. basketfull ['ba:skitful] п сабади пур аз чизе. basketry ['ba:skitn] п сабадбофй, сабадсочй. basket-work ['ba:skwa:k] п хар чизи сабад- монанд, дорой бофти сабад. Basque ['ba:sk] п баск, баскхо (мардуме, ки дар бахши гарбии куууои Перинеш1 Франсия ва Испания зиндагй мекунанд); The Basque Prov- ince нохияи Баск. bas-relief ['bassn,li:f] п барслеф, барчас- такорй, хаккокй 1р7и санг ё сатхи филиз), руянигорй. bass I [bees] 1. и 1) зсрфун (навъи дарахти америкой); 2) лифи дарахт. bass II [bass] п аломохии бахрй. bass III [beis] 1. л 1) бас, овози бас, садои бас (овози гафси мардона); 2) овозхони бас; 3) бас (асбоби мусицй). 2. а мус. овози ей, овози паст. bassoon [ba'sum] пмус. басун, сурнай. bass-relief ['baesn,li:f] ниг. bas-relief. bass-wood ['beeswud] n зерфун (навъи дарах- ти америкой). bast [baest] п лифи дарахт. bustard ['baestad] 1. п 1) кудаки аз хамхобагии беникох таваллудшуда, харомзода, харомй, сунд; 2) дурага, омехта; 2. а 1) харомзода, беникох; 2) дагал, бадзот; 3) бадал, ночур, бадсифат, бадсохт: а bastard саг автомобили бадсохт; 3. inter Шайтон! Ей харомзода! baste I [beist] v кук задан (дузаноагй), ду- рушт ва муваккатй духтан baste II [beist] v равган рехтан, чарб кардан. baste III [beist] v 1) задан, чуб задан, куфтан, лат кардан, танбех додан; 2) мау. мав- пиди хамлаи лафзй карор додан, саволборон кардан, хучум кардан (лафзй). bastion f'beestian] п калъа, истехком; мау. такягох. bat I [beet] п куршапарак; have bats in the belfry гуфт. девона будан, акоиди ахмакона доштан; as blind as a bat нобипо, комилан кур, зарир. bat II [btet] 1. п 1) чубдаст, чуб, чамок, ка- данг; 2) чавгон барои бозии крикет ва бейсбол; 3) навбати чавгонзани; 3) кадам, рабт; off one's own bat гуфт. амер, фавран; go full bal тез pox рафтан; 2. v бо чавгон задан (тубро), ба павбат чавгон задай. bat III [bast] 1. п чашмак; 2. v чашмак задан. batata [,bce'ta: ta] п pl гиёу. батат, картошкаи ширин. batch [beetj] 1. я 1) пухт (миудори хамир ба- рои як пухт); 2) гурух, даста; batch of workman гурухи коргарон; 3) микдори лозимй аз хар чиз; of the same batch аз хамон навъ; 2. v туда-туда/ гурУх-гурУх кардан, даста- даста кардан. hate 1 [belt] п махлул барои мулоим карда- ни пуст; bate II [belt] v фурукаш кардан, кам кардан, костап; махрум кардан; with bated breath нафасро нигох доштан (аз таре, <.аяуон ва г.). bath [ba.O] 1. п (pl baths [ba:6z]) 1) гармоба; 2) шустушу; гуфт. pl хаммом; have/ take a bath шустушу кардан, хаммом кардан; bath of blood катли ом, хамоми хунин; 2. v шустан, хаммом кардан, хаммом ги- рифтан. bathe [beid] 1. п хаммом, гармоба; 2. v 1) оббозй кардан: They bathed in the sea
bather _______ ___________ __________________ before breakfast. Онхо пеш аз нахср дар бахр оббозй карданд. 2) шустан: The nurse bathed the wound Хамшираи шавкат ярарс шуст. 3) хамом кардан, ба гармоба рафтан; 4) хис кардан, нам додан. bather ГЬеюэ] а оббсзикунанда, шуянда. bathing ['beiSiij] п оббозй, оббозидорй, чои оббозй. bathing-box fbeiSinboks] п хонача барои оббозикунандагон. bathing-place ['beiOigpleis] п сохкли бахр (барои оббозй). bathrobe [‘ba:0roub] п чомаи (хилъати, ха- латы) оббозй. bathroom ['ba:0rum] п хаммом, гармоба. bathyscaph ['ba:0iska:f] п батискаф (дастгох, барои омрхтани чукуриуои бахр). bating ['beitirj] prep ба истиснои, ба гайри. batiste [,bae'ti:st п батист (навъи матои на- фис). barman ['baetmar] п (pl batmen) pap. I) гу- мошта, пешхизмати афсар; 2) хабаррасон косид. baton ['ba?tan] п 1) чубча, мизсна (ки рохбари бастаи муацёЯ дар даст мегирао); 2) калтак/ чубдасти полис, batsman ['baetsman] п (pl batsmen, 1) бет- смен, чавгонзан (бейсбол)', 2) бозигаре, ки навбати чавгонзании у фаро расидааст (дар крикет). battalion [ba'taeljan] п 1) батален (воуиди артиш); 2) хар гурухи бузург. batten I ['baetn] 1. п гахтачаи тунуку борик, тахтаи борик, борикчуб; 2. v тахтачахои борикрс бо хам пайванд (васл) кардан; batten down бо тахтачахо махкам кардан. batten П ['baetn] v 1) фарбех кардан, бурцокй кардан, хуроки зиёд додан; 2) аз каси дигаре суистифода кардан, ба касе банд шу- цан; 3) аз ному нуфузи каси дигаре бахрагирй кардан; 4) фарбех шудан; batten on/ upon another person мар аз каси дигаре суистифода кардан. batter ['basts] v 1) кубидан, зарба задан, пай дар пай задан, хароб кардан, шикастан (бо зарбах,ои паёпай); 2) ба танкиди сахт ги- рифтор/ дучор/ мубгалс кардан; 3) вайрон кардан, рахна кардан. batter ['beeto] п ниг. batsman. batter ['beets] n хамираи обакй, шуррут, моя. battered ['baetod] а 1) куфташуда, задашуда, латхурда; 2) кухна, фарсуда,обшуста: battery [bastan] п (pl batteries) 1) кубчш, куфтан, дархамкубй, догонсозй; 2) бар. бата- рея, аккумулятор, анбора, кувва: solar batte- ries батареяи офтобй; 3) х,ар. батарея даста (чанд адад тун ва дигар силохрг оташфшион); .86: _ = 4) хук- шаллок, зарбу лат, шатта. batting ['baetigj п ватин (матои патдори ли- боси гарм). battle ['baetl] 1. п yap. 1) мухориба, задухурд, чанг, чабард, корзор, рэзм: a sea battle набарди бахрй; 2) мац. кашмакашй; battle of wits цанги лафзй ва зиракона; do battle with набард кардан бо, пайкор кардан бо; fight a loosing battle бехуда кушидан; 2. v 1) чан1 кардан, чангидан, мубориза бурдан, размидан, набард кардан; 2) талош кардан, кашмакашй кардан, ситеза кардан. battle-cruiser ['baetl,kru:za] п киштии чангй. battle-cry ['baetl,krai] п мач. 1) бонги набард, шиори чангй; 2) мац. даъват, хитоб, исрор, мурочиат, шиор. battledore ['baetldo:] п чавгони сарпахн, ра- кетка; baitledor and shuttlecock навъи бозии бад- минтон. battlefield ['baetlfidd] п майдони мухориба, размгох, майдони набард, корзор. battle-fleet ['beetlfli:t] п неруи мунтазами бахрй. battle-ground ['bastlground] п мавзеи чанг, майдон мухорибаи харбй, сахнаи амалиёти харбй. battlement ['baeilmont] п дандонахои болоии девори калъа. battle-piece ['bsetlprs] прас. манзараи чанг. battle-plane ['btetlplein] п тайёраи чангй. battleship ['bsetlJip] п киштии чангй, battle-tried ['btetltraid] а кар. тацрибаи чангй дошта, чангдида, бору гчашида. bauble [bo:bl| п бозича. baubling [Ьэ'Ыи]] а ночиз, бекора, осон, сахл. baulk I, II [bo:k] ниг. balk 1, II. bauxite ['bo:ksait] n боксит (маъдани алюми- ний). bawbee [bo:'bi:] n шот сиккаи хурд. bawd [’bo:d] n фохишахонадор, чанда, фохиша. bawdy f'bo:di] a [bawdier, bawdiest) харза, ношоиста, к,абех (сухан, возка), ракик, харзагуй. bawl ['Ьэ:1] г аррос (дод) задан, доду фарёд задан, фарёди дилхарош задан, наъра каши- дан; to bawl out дод задан, бонг задан, сарзапиши шадид кардан; to bawl sb oul ба касе дуг задан, аррос/ дод за- дан. bay I [bei] п халичи хурд. хамканора, шохо- ба: the Bay of Bengal Халичи Бенгал. bay II Ibei] п 1) меъм. фурурафтагии девор; 2) тиреза даруни фурурафтагии девор, ток, токча, тахмон: bay window тирезаи сетарафаи
-87 баромадагии девор; 3) pl фосила байни сутунхои пул: 4) бахши баромадагии сохтмон; 5) чой: cargo bay чойи бор; parking bay чой барои мошинхо; bay III [bet] 1. п аккос, уллос, ав-ав, хав- хав {саг, гур г ва г.); at bay дар тангно, дар мухосира, бидуни рохи фирор, мачбур ба чанг: a deer at bay охуи мухосирашуда; be/stand at bay дар холати ногу вор мондан; bring to bay рохи фирорро гирифтан, гир ан- дохтан, ба танг овардан; keep at bay касеро тарсондан. 2 v 1) аккос задан, ав-ав кардан, вак-вак кардан; 2) {дар шикор райвонрФ дар гушае гир андохтан, дар тангно карор додан, таъкиб кардан, дунболагирй кардан. bay IV [bei] 1. п аспи турук (якрон). 2. а турук, якрон, адхам. bay V |beij п бот. 1) дарахти гор {хрмешасабз)-, 2) баргточ {тоце аз шохахои гор): a crawn of bay точи ифтихор. bayonet ['beiomt] 1. п сарнайза. 2. | бо сарнайза задан/ халондан. bazaar [ba'za:] п {аз решай форси) бозор, фурушгохи калон даруни бозор. bazooka [Ьа'яшкэ] и хар. амер, базука (силохи зиддитанкй1 be [bi:] v (was, were; been) 1) будан, вучуд доштан, шудан, зистан: How long have you been here? Чанд мудцат боз шумо дар ин чо зиндагй мекунед? 2) бо масдар маънои бои- станро дорад. Не is to come at six. У бояд co- ати шаш биёяд. 3) ф. ёр. барои сохтани шак. замони давомдори феъл. Не is writing a letter. У мактуб навишта истодааст. 4) ф. ёр. барои сохтани шак. мафъули феъл.: Не was asked to come. Уро хохиш карданд, ки биёяд. 5) арзиш доштан: How much is it? Чанд пул меистад? 6) рух додан; 7) вокеъ будан. чойгир шудан. be about тайёр кардан, ният доштан. коре кардани шуда, тайёрй дидан; be abroad дар хорич будан; be away хозир набудан(и), гоиб; be back гашта омадан, баргаштан, бозгаштан; be down сует/ заиф/ очиз шудан; be for рахсипор шудан; be going to du sth. коре кардани шудан, тайёрй дидан; be in дар хона будан; дар чои кор будан; be oft рафтан; be up тамом шудан, анчом ёфтан, ба охир(поён) расидан; so be it майлаш, хамин тавр бошад; Be slow to promise and quick to perform Зарб. ~ Ваъда додй вафо кун, кавл доди ичро кун. Be swift to hear, slow to speak Зарб. ~ Сухан бисёр дону андакс гуй, / >1керо сад магу, сад- ро яке гуй. {Саъдй) bean beach [bi:tj] 1. 1) п сохил, канори дарё, чои истирохати сохили дарё/ бахр; to be on the beach мац. дар холати ногувор бу- дан/ мондан, муфлис/ бенаво шудан; 2. v 1) завракро ба сохил овардан; 2) мац. дар холати ногувор мондан. beacon ['bi: kan] 1. п 1) мино, минои бахрй, оташ ё кури рахнамо, оташ ё нури огохсоз, рохнамои дарён, манораи бахрй; radio beacon радиомино; 2) бакен (роунамои лангардор ба- рои нишон додани цойуои пастоб ва хатарноки дарё, кул ва г.) 3) мац. рамз, аломат, нишона; 4) {шахе) рахбар, рахнамо, мунавваркунанда. flashing beacon минои равшанкунанда; 2. v 1) равшан кардан, рушной додан; 2) рохро нишон додан, мунаввар кардан (рохро), рахнамой кардан; 3) мино/ рахнамо сохтан. bead [bi:d] 1. п 1) катра (об); 2) донаи тасбех, мухра; 3) pl тасбех, гарданбанд: to tell one's bead намоз хондан (бо тасбех;)-, 4) пуфак (уаво); 5) хар. мушак, нишонгирак; 2. v 1) дин. тасбех гардондап; 2) ба ришта кашидан; 3) бо мухра оро додан ё духтан, 4) бо шабаи майда духтан; to draw a bead on нишон гирифтан. beadle ['bi:dl] п 1) нозири калисо; 2) нозири донишгох; 3) мутасаддии умури рузмарра; 4) номарасони додгох. beadledom ['bi:dldam| и расмиятпарастй, зохирпарастй. beady ['bi:di] a (beadier, bidiest) 1) мухрамонанд: the beady eyes of a snake чашмо- ни мурамонанди мор; 2) монандй донаи гар- данбанд, майда ва дурахшон. beagle ['bi:gl] п 1) бигл {навъи саги хурди шикорй)', 2) мац. чуянда. beak [bi:k] п 1) минкор, нул; 2) хар чизи минкормонанд; 3) бинй {минкррмонанд), бинии укобй; 4) гуфт. раис, судя, мудир. beam I [bi:m] 1. п 1) шуоъ, партав: The sun's beams warmed us. Шуои офтоб моро гарм кард. 2) равчуб, танаи рандашудаи дарахт: Ten beams were needed for the barn's frame. Ба- рои пушидани анбор дах дона равчуб лозим шуд. be on the beam хушёр будан; 2. v партав афрухтан, нур афкандан: Her face beamed with delight Аз хушхолй аз руяш нур меборид. beam II [bi:m] п 1) болор, шохтир, тирак; 2) шохини тарозу; beam-end ['bimend] н pl интихои тирахои арзй ва уфукии киштй; be on one’s beam-ends кач шудан ба як тараф, дар хатари чапна шу- дан. bean [bi:n] п 1) бокило, лубиё, нахуд; 2) мац. калла, cap, 3) сикка {хусуеан тиллой)', Every bean has its black Зарб. ~ Мох бе айб несту ситора бе дум.
___ full of beans пуркувват, пуриштиёк, сарзанан- да, серг айрат, have to much beans шух (acn); He knows how many beans make five. Зарб. ~ Вай судашро аз зиёнаш медонад. it gave me beans ин ба ман сахт таъсир кард; not to have a bean пули сиёхе хам надоштан; old bean цусти дерина; to spill the beans 1) сирри касеро фош кардан, лаккидан; 2) накшахои касеро вайрон кардан; 3) дар холати погуьор афтодан. bean-pod |'bi:npod] п гилофаки бокило (лу биё). bear I [bea] п (pl bears or bear) 1) хирс; polar bear, white bear хирси сафед; 2) нуч. The Great (Little) Bear Дубби Акбар (Асгар); 3). bear II [Ьеэ] v (bore; borne) 1) бурдан, бо худ бурдан; тоб овардан; to bear a heavy load ба вазни зиёд тоб овардан. 2) бардоштан: а pillar bearing an arch сутуне, ки токро мебардорад; 3) доштан: to bear the marks/ traces of sth нишонаи чизеро доштан; 41 (p.p. born) таваллуд кардан; (p.p. borne) хосил до- дан (мева): Where were you born? Шумо дар кучо таваллуд шудаед? This tree has borne fine apples in recent years. Солхои охир ин дарахти себ хосили хуб медихад. 5) токат кардан: I can’t bear the pain any longer. Дигар токати дардро надорам. bear away голиб омадан, галаба кардан; bear down бартараф кардан, паси cap кардан, гузоштэч, аз ухдаи чизе баромадан; bear off рад кардан, гардонда шудан; bear in mind дар хотир доштан, ба назар ги- рифтан; bear one’s age well нисбати синну соли худ чавонтар намудан; bear oneself рафтори хуб кардан, муомилаи хуб кардан; bear responsibility чавоб додан, чавобгарй кашидан; bear on/ upon дахл/ муносибат доштан (ба чизе); bear out тасдик (собит, таъкид) кардан, далел овардан, шаходат додан; bear up дастгирй кардан, мадад расондан; bear sb company ба касе хамрох шудан; bear with босаброна/ ботахаммул бардошт кардан; bear witness шохид будан, гувохй/ шаходат додан. bearable ['ЬеэгэЫ] а тахаммулпазир, тобоварданй, миёна, муътадил, токатпазир. beard [brad] 1. п риш; 2. v 1) риши касеро гирифтан; 2) ба мукобили чизе часурона/ далерона барома- дан, мукобилият кардан, дарафтодан (ба ка- се). bearer ['bears] а 1) хомил, баранда, _ - диханда, оваранда, расонанда, гакдимкунанда; 2) сохиб, намоянда; 3) танбак, тиргак; хода. beargarden ['bea,ga:dn] и чои пурсавр садо ва номуиосиб, издихоми пургавго. bearing [’bearirj] п 1) тарзи рафтор, кирдор, ахлок, муомила, муносибат, равиш, симо; in all its bearings масъаларо аз хар тараф дидан; have a bearing on/ upon smth дахл/ муносибат доштан (ба чизе); 2) pl пеленг-, азимут, аз рУи самти компас (кутбнамо); loose one's bearings рохи худро гум кардан; мац. дасту по хурдан; find/ get/ take one's bearings рох,и худро ёфтан; мац. худро ба даст гирифтан. 3) сабр, тахаммул, бардошт; 4) зоиш, таваллуд, ба вучуд овардан(и), бороварй, мевадихй, хосилдорй; 5) тех. подшипник; beyond all the bearings токатфарсо, токатнопазир. bearish ['beanj] a 1) хирсвор, хирсона, хир- смонанд; бадхулк, дагал. bearleader [ЪеэДЫэ] п саргала, подакаш (хрйвон, паранда ва г.) bearskin ['beaskm] п 1) пусти хирс; 2) со- хташуда аз пусти хирс; 3) телпак аз пусти хирс. beast [bi:st] п чорпо, хайвон (дар му^обили инсон); мац. одами дагал, дурушт, бадмуомила; beast of burden хайвоноти боркаш; beast of prey хайвоноти вахшй/ даранда. beastly ['biisth] 1. a (beastlier, beastliest) вахшй, чонвархуй, беодоб, нопюиста, кабех. дагал, дурушт; 2. adv бад, нохушоянд. beat [bi:t] 1. п 1) зарб (му сини), ритм: the beat of a drum зарби дойра; 2) харакат, таъкид, фишор, вазн, зарб, оханг (шеър), усул: They clapped their hands to the beat of the music. Онхо бо вазни мусикй кафкУбй мекарданд. 3) тапиш, тапидан (дил); 4) зарба, кубиш; 5) хати сайр, масир; 2. v (beat; beaten) 1) задан (пай дар пай): Не is beating a drum. У дойра мезанад. 2) задан, бархурдан; тапидан: His heart beat fast with joy. Дилаш аз хурсандй метапид. The waves beat against the rocks. Мавчхои бахр руи харсангхо пош мехупцанд. 3) куфтан (бо мушт, шаллок ва г.); 4) голиб омадан, галаба кардан, бурдан: Their team beat ours. Гурухи онхо ба мо голиб омад. 5) бол задан, болхоро бархам задан: Some birds beat their wings ten times a second. Бархе аз парандагон хар сония дах бор бол мезананд. 6) рох эчод кардан, гом задан бар; 7) бартарй/ афзалият доштан; 8) чустучУ кардан; beat time усул задан; beat about/ around the bush шаф-шаф нагуфта шафтолу гуфтан; манзур аз каломро нагуфтан,
bedding ба матлаби аслй напардохтан, маглаби аслиро нагуфтан; beat away/back пас задан, акиб нишон дан; beat down дурахшидан, тобидан; beat into задан, куфтан; beat off пас рондан, пас задан, водор ба акибнишинй кардан; beat up азоб додан, вахшиёна куфтан; One beats the bush, and another catches the bird Зарб. ~ Табарзан як танга, балегуй сад танга. То beat the air. Зарб. ~ Санги ман сад ман. beaten ['bi:tn] р.р. аз beat 2. beaten L‘bi:tn] a 1) куфташуда, задашуда, калтакхурда, шаллокхурда, зарбахурда: bea- ten up man марди калтакхурда; 2) мондашуда, азобкашида, ранчур; 3) наълзадашуда: beaten horse аспи наълзадашуда; 5) похурда: beaten track роки похурда; 6) хаста, дармонда, куфта: Не looked beaten. Хаста ба назар мера- сид. 7) шикастхурда: a beaten enemy душмани шикастхурда. beater ['bi:ta] п 1) (шахе ё чизе ки мезанад) зананда, кубанда: carpen beater колинкубак/ шапак; 2) шахсе, ки сайдро аз нихонгох ме- ронад: 3) дастгохи ... занй; кубй: wheat beater дастгохи галлакубй. beatific [,bi:a'titik] а хушбахт, хушхол; beatify [bi'aetifai] v 1) омурзидан, саоцати довидонй бахшидан; 2) омурзида эълон кар- дан, мукаддас донистан (калисои католики): 3) хушбахт кардан. beating ['bi:tiij] п 1) задан, амали задан, кубиш, зарбазанй; 2) тапиш; 3) шикает, бохт. beatitude [bi ’aetitju:d] п саодати вокей, омурзиш, некбахтй, саодатмандй, вачд. beau [Ьэи] фр п (р! beaux) мард, чавон, йи гит. beautician [,bju:'tijn] п 1) куттича барои нигох доштани чизу чорахои ороишии зан; 2) корманди кошонаи хусн. beautiful ['bju:tifl] а зебо, хушоу, хушгул. некру, дилкаш, чамил, кашант. beautify ['bju:tifai] v зебо кардан/ шудан, оростан, оро додан, зебу зинат додан, зеби- дан beauty ['bju;ti] п (pl beauties; 1) зебогй, зебой, хушгипй, дилкашй: the beauty ot nature зебоии табиат; 2) нозанин, сохибчамол: That girl is a beauty. Он духтар сохибчамол аст. That is the beauty of it. Зебогиаш дар хамин аст. You are a beauty! Шумо сохибчамол! Чои ran нест! Beauty is but skin deep. Киефа назарфиреб аст. beauty-spot ['bju:tispot] n 1) холи зебой (co- xma); 2) чои зебо ва дчланй beaux [bauz] pl аз. beau. beaver ['hi:va] 1. n 1) кундуз, саги обй, вибр; 2) телпаки мардона аз пашми кундуз; 3) порчаи пашмии намадмонанд; polar beaver кундизи кутбй. 2. v мисли хар кор кардан, пур кор кардан, чон кандан. bebop ['bi:bop[ (инч. Ьор) п бибоп (навъи оханги уаз /. becalmed [bi'ka:md| а 1) ором/ оокитшуда (бадр); 2) бехаракат (киштй, бар асари набудан бод). became [bi'keim] past аз become. because [bi'koz] cj зеро, зеро ки, барои он ки, чун ки, чун; because of prep, ба хотири, азбаски, дар натичаи, ба восигаи. beck [bek] и ишора, имо (бо харакати даст ё cap); be at sb’s beck and cal] дар ихтиёри касе будан, мутеъ. beckon ['bekan] v ишора кардан, фаро хондан, ба суи худ хондан (бо *аракап:и даст ё cap). becloud [bt'kaudj v торик/ хира кардан. become [bi'kxm] v (became; become) 1) шудан: He became headmaster last year. Соли гузашта у сардори мактаб шуд. The weather became warmer. Хаво гармтар шуд. 2) зебидан, зебанда будан, барозанда будан, муносиб будан: That dress becomes her Хамин курта ба У мезебад. 3) сазовор будан, лоик будан; become of руй додан, шудан, омадан (бар сари касе): What has oecome of him? Ба у чй вокеа руи дод? becoming [bi'kxmiri] а 1) сазовор, лоик, му- носиб, шоиста; 2) зебанда, зебида. bed [bed] 1. п 1) рахтхоб, тахтхоб, чои хоб, кат, бистар, болин: She spread fresh linen on the bed. У руи кат дейпуши тоза партофт. 2) паяла в bed of carrots паллаи сабзй; 3) мачрои дарё, таг (бах;р): The bed of the stream was dry. Мачрои дарё хушк туда буд. 4) бистари арусу домод; 5) шоир. бистари марг, гур; 6) сохт. гахкурей, пойдсвэр, поя; 7) техн, синча. go to bed хоб кардан; make the bed чои хоб иартофтан; it is not all a bed of roses зиндагй осон нест; bed of thorns рохи пурмашаккат; 2. v 1) хобидан, ба бистар рафтан ё бурдан. 2) чойи хоб тахия кардан, хобондан; 3) чимоъ кардан, хамбистар шудан; 4) карор додан; 5) шинондан (гиёдро). bedabble [bi'dsebl] v тар кардан, пошидан, чашидгн, bed-and-breakfast ['bedand'brekfost] n чои хоб ва субхона (мезумонханаи арзон). bedaub [bi’dob] v чиркин кардан, олуда кар- дан. bed-clothes ['bedkloudz] п чилди болишт ва чойпрш. bedding ['bedirj] п 1) рахти хоб, курпаву бо-
bedeck лин ва чойпуш; 2) тахкурсй, пойдевор, поя, зеркорй; 3) геол, кабат, табака; 4) кох ва г. барои чои истирэхати чорпо. bedeck [bi'dek] v оростан, зебу зинат до- дан, оро додан. bedevil [bi'devl] v 1) азоб/ озор/ азия! до- дан; 2) шайдозада кардан; 3) комилан сардар- гум кардан, аз рох бадар кардан. bedew [bi'dju:] v нам задан, хис кардан (бо шабнам ва е.), жолапуш кардан. bedfellow ['bed.felau] п гуфт. 1) шавхар; 2) зан; 3) хамбистар, хамхоб; 4) хамкор, хампаймон; a strange bedfellow шиноеи тасодуфй. bed-head ['bedhed] п саршумор. bedim [bi'diro] v торик кардан, тира/ хира кардан. bedlam "bedlem] п 1) бетартибй, бссарусомонй, хаочумарч, галогула; 2) дево- пахопа, чиннихона, хонаи нокисулакдон. bedlamite ['bedlama.t] п, а девона, чиняй bedouin I'beduin] п (аз решай арабй) 1) ара- би бодиянин-ин; 2) сахрогарц, чоцарнишин. bedpost ['bedpoust] п сутуни кат/ рахти хоб; between you and me and lhe bedpod байни xy- дамон, махфй. bedraggle [bi'draigl] v чиркин/ олуда кардан. bedrid(den) [’bed,nd(n)] a 1) бистарй, бемо- ри бистарй; 2) бечон, камкувват. bed-rock f'bedrok] п 1) ма. маъдани кухй, кабати маъдандори замин; 2) асли/ принсипи асосй, асос: the bedrock of our beliefs асли эътикоди мо; get down to the bed-rock ба асосй кор сарфахм рафтан. bedroom ['bedrum] n утеки хоб, хобгох, чои хоб. bedside ['bedsatd] п канори бистар ё тахт, at/ by the bedside дар пахлуи/ канори бистар. bed-sitting-room [,bed'sitpjrum] п хонаи якут ока. bed-sore ['bedso:l п захм, чарсхат (захме, ки бар ас ар и дуру оаро? хобидаи дар пушти бемор пайоо мешавад), бистарзахм, захми бистар. bed-stead ['bedsted] п кат, тахтхоб. bed-spread ['bedspred] /г руйчо, болопуш. рупуши тахтхоб. bed-time ['bedtaim] п вакти хоб, бистархангом. bee [bi:] и 1) зан бури асал; bee’s knees ода- ми мухим; as busy as a bee одами серкор; have a bee in one’s bonnet мураттаб дар бораи як чиз ran задан ё андешидан, васваса кардан. bee-bread ['bi:bred] п чанги гул бо смезаи асал, ки занбурок барои навзодони худ месо- занд. beech [’bi:tj] 1. п бот. бук, олаш {дарахти колони шамшодмонанд\ дарахти зон. -90 2. а букй, олашй. oeechen ['binjan] а чуби дарахти олаш, олашй. beef [bi:f] и {pl beeves or beefs) 1) гуфт. гов, букка; 2) говпарварй; 3) гушти гов; 4) кувва, кудрат beefeater ['bi:f,i:ta] п одами гуштиговхур. beefsteak f'brfsteik] п бифштекс (ж порча гушти лахми бирён). beef tea [,bi:fii’] п супи обакии гушти гов, ки мисли чой мехуранд. beef-witted ['bi:fwitid] а аблах, ахмак, беакл, бефаросат. beefy ['bi'fl] а сермушак, гупполу, фарбех- beegarden ['bi:ga:dn] п куттихои занбури асал. beehive ['bi:haiv] п капду, лопай заноури асал. beeline ['bi:laш] п хати рост, хати мустаким; хати телефони бесим. beemaster ['bi:ma:sto] = beekeeper п нигох- дори занбури асал, занбурпарвар, занбурдор. been [bi:n] р р аз be. beer [bis] п 1) пиво, оби дав; small beer пи- вои сует; анвои ошомидании гэйралкулй; think no small beer of oneself худро баланд та- рошидан, магрур будан. beerhouse [,biohaus] п пивохона. beer-money ['Ь1этлш] n чойпулй. bees wax ['bi:zwa?ks] n мум, муми сафед. beet [bi:t] n лаблабу; ted beet лаблабуи cypx; white/ sugar beet лаблабуи канд. beetle I ['bi:tl] 1 n шиббакунй, шиббазанй, заминкуб, шиббакунак, шиббазанак; 2. v шибба кардан, шибба задан. beetle II ['bi:tlj 1. п гамбусак; black beetle гамбусаки сиёх; between the beetle and block дар байни сундон ва белга, дар вазъи ногувор, blind as a beetle комилан побино; beetle Ш ['bi:tl] г баромадан,,пеш барома- дан. берун баромадан. овезон будан/ шудан. beetle-browed ['bi:t,lbraud] а 1) дорой абрувони парешон/ овезон; 2) турушру, бадкавок. beetroot ['bi:tru:t] п лаблабуи канд. beeves ['bi.vz] pl аз beef. befall [bi'fo:l] v (befell; befallen) вокеъ шудан, руй додан, ба вучуд омадан, иттифок афтодан. befallen [b/fodan]/>./>. аз befall. befell [Ь)Тэ1]р. аз befall. befit [bi'fit] i дархур будан, шоиста будан, мувофик/ муносиб будан, барозидан, сазовор будан, лоик будан, сазидан, шоистан. before [bi'fo:] 1. prep аз пеш, пеш, пеш аз, кабл аз, зудтар аз: before dinner пеш аз нахор; before my eyes дар пешп чашмам; before the war пеш аз чанг; before long ба зуди;
behind before then то он вакт; long before хеле барвакт, мудцатхо пеш; shortly before чанде пеш; the day before yesterday пареруз; 2. adv пештар, каблан' You were never late before. Пештар шумо хеч гох дер намекардед. 3. с/ пеш аз он ки, пеш аз дама, пешо-пеш: Shut all the windows before you go. Пеш аз баромадан даман тирезахоро пУшед. beforehand [bi'fo:hasnd] adv пешакй, аз пеш, аз кабл, каблан, пеш аз вакт, зудтар. befoul [bi'faul] v 1) касиф кардан, олудан, олуда кардан, нопок кардан; 2) тухмат задан, бадгуй кардан. befriend [bi'frend] v дустона рафтор кардан, хамродй капдан, пчштибонй кардан аз, ёрй додан, мадад расондан, дастгирй кардан. beg [beg] v (begged; begging) 1) илтимос кардан, хохиш кардан, хостан (бо фурутанй): We begged him to stay. Mo хохиш кардем, ки истад. 2) нодида гирифтан, ба/ дар назар на- гирифтан, 3) ичозат хостан: I beg to state... Ичозат мепурсам ки арз кунам. .4) гадой кардан: Не was so poor that he had to beg in the streets. Чунон камбизоат буд, ки мачбур шуд гадои кунад. ] beg your pardon! Бубахшед! Узр мехохам. We beg to inform you... (дар мактуби расмй) ба игтилои шумо мерасонем, ки... began [bi'gaen] past аз begin. beget [bi'get] v (begot; begotten) 1) тавлид кардан, бана коштан, пас андохтан; 2) ба вучуд овардан, эъчод кардан, мучиб шудан: War begets misery and ruin. Цанг мусибат ва харобй ба вучуд меоварад. Like begets like. Зарб. ~ Аз байзаи зогбача товус набарояд. beggar ['begs] 1. п гадо, бечора, мискин, бечиз, бенаво; insolant beggar бешарм, бехаё, густох, бергй: poor beggar бечора, гадо; little beggars кудакон; Beggars can’t be choosers Зарб. ~ Дандоии аспи тухфашударо набояд шумурд. Гадо хакки интихоб надорад. The begger may sing before the thief. Зарб. ~ Барахна фориг аз дузду таррор аст. 2. v 1) ба гадой андохтан, бечора/ бенаво кардан, бечиз кардан. 2) гадой кардан, мискинй кардан. begged [begd] ниг. beg. begging ['begirj] ниг. beg. hpgin [bi'gm] v (began; begun; pres.p. begin- ning) cap кардан, шуруъ кардан, огоз кардан; begin with sth аз чизе огоз кардан: Не began his speech with a greeting. V нуткашро аз табри- кот огоз кард. begin with пеш аз хама, аввалан, дар огоз: То begin with, you must realize I have very little time. Пеш аз хама бояд донист, ки ман вакти хеле кам дорам. beginner [bi'gmo] п шуруъкунанда, огозгар; навкор, навшогирд, камтачриба. beginning [bi'gmiij] 1. pres. р. аз begin: We’re beginning our lesson. Дарсро огоз мекунем. 2. n 1) ибтидо, огоз, шуруъ: It was a success- ful beginning. Ин огози бомуваффакият буд. 2) pl мархалахои аввал; at the beginning аз ибтидо; from beginning to end аз ибтидо то интихо. A bad beginning makes a bad ending. Зарб. ~ Хишти аввал чун нихад меъмор кач,/ То ба охир меравад девор кач- A good beginning is half the battle. Зарб. - Соле, ки накуст аз бахораш пайдост oegone [bi'gon] ini Дафъ шав! Гум шав1 Дур шав! begot [bi'got] р. аз beget. begotten [bi'gotn] p.p. аз beget. begrudge [bi'grAdj] v 1) хасад бурдан, хасад хурдан; 2) написандидан, писанд накардан, чашми дидани касеро ё чизеро надоштан. beguile [bl'gail] v фиреб/ фанд додан, фанд кардан, фирефтан; beguile the time вакт гузаронидан, хушгузаронй кардан. beguliment [bi'gailmant] п 1) фиреб, фанд; 2) дилхушй, фарогат. begum ['bhgamj п (аз решай турки) бегум, бегим (зани ашриф. ашрофзан) begun [bi'gxn] р. р. аз begin. behalf [bi'ha:f] n аз суи, аз чониби; in behalf of, in sb's behalf ба хотири, ба нафъи, ба чонибдорй аз; on behalf of аз номи: I’m speaking on ту friends’ behalf. Ман аз номи дустонам сухан мегуям. behave [bi'heiv] v рафтор кардан, амал кар- дан; behave yourself рафторатро нигох дор. behavior [bi'heivio] п рафтор, ахлок; proper behavior рафтори хуб. behead [bn'hed] v cap буридан, cap аз тан чудо кардан, cap задан, гардан задан. beheld р. ва р.р. аз behold. behest [bi'hest] п амр. дастур, дархост; at the behest of бо амри, бо фармони. behind [bi'hamd] 1. prep пас(и), дар пас(и), акиб(и): behind the door дар паси дар; 2. adv аз акиб. ба суи акиб. аз пушт, аз кафо: The dog was running behind. Саг аз кафо мсдавид. be/ fa’1 behind кафо мондан: She was behind (the others) in physics. У аз фани физика аз дигархо кафо монд. Не is a good friend that speaks well of us behind our backs. Зарб. ~ Дуст гуяд табарвор, душман гуяд шакарвор. leave behind мерос мондан, боки гузоштан;
behindhand == behind the times фарсуда, кадима, кухнашуда; behind the scenes а) паси парда; б) махфй, пинхонн; 3. а пуштй, хомй, пушту панох, пуштибон. The president is behind this project. Президент пуштибонй ин лоиха аст. behindhand [bi'hamdhatnd] 1. а 1) таъхир- шуда, дермоида, кафомэнда; 2) акиб, дер: 2. adv Не is wise behindhand. У дер фикр мекунад. behold [bi'hauld] v (beheld) дидан, мушохида кардан, нигаристан, назар кардан, дар мадди назар гирифтан. beholden | bt'houldon] а ухдадор, вазифадор, мутасадди. beholder [bt'haulda] п тамошобин, шохид. behoof fbt'hu:!] п нафъ. фонда, суд, манфи- ат; in/ on/ for sb’s behoof ба нафъи касс. behoove [bt'hu:v] v лозим будан, боист бу дан, боистан, вочиб будан: It behooves us to be moie careful. Бояд бодиккатар бошем. behove [bi'hu'v] ниг. behoove. being I'bi’irj] 1. n 1) хастй, вучуд: to come in- to being ба вучуд омадан; new cities brought into being by man шахрхои нави тавассути инсон ба вучуд оварда шуда; 2) мавчудоти зинда, чондор: Nobody knows it there are intel- ligent beings on other planets Хеч кас намедонад, ки ое дар сайерахои дигар мавчудоти зинда сукунат доранд. human being п одам, инсон, одамизод; come into being ба вучуд омадан, пайдо/ барпо шудан, руй додан; go out of being мурда рафтан; call into being эчод кардан, офаридан, ба вучуд овардан, сохтан, тайёр кардан; 2. pres. р. буда, чун: Being very busy, we could not see everything. Аз сабаби банд будан мо хама чизро надидем. 3. а хозира, хозирй, кунунй; for the time being холо, феълан. belabour [bt'leibo] v задан, куфтан. belated [bi'leitid] а дермоида, деркарда. деррасида, ба шаб афт ода. belaud [bi'lo:d] v тавсиф кардан, ситоиш кардан. belch [bettj] 1. п орук, орут, боди гулу; 2. v 1) орук задан; 2) х.аво додан, бараф- калдан, Фаввора задан, беруя партофтан: 3) дашном додан. belcher ['beltjoj ft фаввора. beleaguer [bi'li:ga] v мухосира/ икота кар- дан, дар хисор гирифтан, печонда гирифтан. belfry ['belfn] п (pl belfries) манораи зангхла, зангулахона, нокусхонаи калисо. Belgian ['beldyisn] а белгиягй. Belgium [ beldgom] п Белгия. Be'grade T>el'greid] п ш. Белград. belie [bi'lai] v lj дуруг гуфтан, маълумоти бардуруг додан; 2) пушондан' 3) навмед кар- дан. belief [bi'li:f] п 1) акида, эътикод, имон; 2) итминон, эътимод; the best of my belief то кадаре, ки ман иттилоъ дорам, то он чое, ки ман медонам; beyond belief боварнокарданй. believable [bi'livabl] а эхтимопй, боварку- нанда, хакикатнамо. believe [bi'li:v] v 1) бовар кардан,: I believe what you say. Ба он чизе, ки шумо мегуед, боварй дорам 2) фикр кардан, рост пиндош- тан: I believe so. Ман хамин хел фикр мекунам. 3) имон доштан, эътикод доштан’ J believe in God. Ман ба худо имон дорам. 4) эътимод доштан ба, итминон кардан ба: I believe in his honesty. Ман ба садокати у итминон дорам. make believe вонамуд кардан; I can't believe my eyes (or cars). Он чиро, ки ме- бинам (с мешупавам), наметавонам бовар ку- нам. believer [bi'lnva] п диндор, муьтакид; true believer динй муъмин, боимон, эътикодманд, содик. belittle [bi'litl] v кам/ паст кардан; паст за- дан, ба замин задан, ночиз шумурдан, камахамият шумурдан, аз будаш кам нишон додан. bell I [bcl] п 1) занг, зангула: The bells are ringing. Зангулахо садо мелиханд. 2) садои занг; the bell for the lesson запг барои даре; puU the bell зангуларо кашидан; answer the bell дарро кушодан (пас аз садои зангула); bear/ carry away the ЬеЧ дар мусобика сохиби чоиза шудан. there goes the bell! Занг! bell II [bel] 1. n нола, уллос, фарёд, бонг (^айвоноту парандагон). 2. v нола кардан, уллос кашидан, бонг за- дан. bell-boy ['belboi] п пешхизмат, чомадонбар, подав (пешхизмате, ки кораш бурдани чомадонуо ва анчомоти муштариён мебошад). belle [bel] п сохибчамол, зебосанам, малика, мохрУ; the belle of the ball маликаи балл. belles-letters ['bel'letr] фр. n pl адабиёт, ада- биёти бадей. bell-flower f'bel,flauo] n гмёз$. гули момо. bell-bop ['belhop] сленг ниг. bell-boy. bellicose ['behkous] а чанггаро, размхох, чангчу, чангхох, ситезагаро, ситезачуй, мочарочуй. bellicosity [,beh'kositi] п чанггарой, размхохй, чангчУй, ситезагарй, мочарочуй. bellies ['belizl pl аз belly. belligerency [bi'hdgoransi] n чангу ситез, чангчук, мухориба, холати чангй.
-93- benefit oeifigeiem |pi ETgarant] Г n гарафи чангкунанда; дар холи чанг, даргир дар чанг; 2. а чангй, размй, размчу, ситезагарона, чангчуёна. bellow ['belou| 1. п садои гов, наъра, гурриш, гуввос, гуррос; 2. v наъра задан, са до кардан (мисли фил). bellows ['belouz] п pl дами охангарй, бод- дам. belly [’bell] 1. п (pl bellies) 1) шикам a fat man with a big belly марди фарбех бо тиками калон; 2) меъда; 3) иштихо, майл; 2. v бсрун задан, шикам кардан, каламба шудан, цамидан belly-ache ['belieik] 1. п гуфт. дарди ши- кам, шикамдард, цилдард. 2. v арз кардан, шикоят кардан. belly-band ['bellbend] п шикамбанд. belly-pinched [’behpintj tj а гурусна. belong [bi'lo:ij] v 1) мутааллик будан ба, тэаллук цоштан (to sb - ба касе), моли касе ё чизе будан; 2) муносибат доштан; 3) узв бу- дан, муносибат дошган, робита доштан бо belongings [bi'lorprjz] п pl 1) му гаалликот, чизхо, амвол, дорой; 2) таалпук, вобастагй хамбастагй. Belarus [,bela'rus] п Беларус. Belarus [,bela'rus] 1. п беларус (миллат) шахрванди Беларус. 2. а беларусй (забои, фарханг ед г.). beloved [bi'lxvd] 1. п маъшук, махбуб, маъшука, махбуба; 2. и гиромй, чоночон, азиз, махбуб. below [bi'lou] 1. prep поин аз, зер, камтар аз: below zero поин аз сифр; below the surface поин аз сатх; below the ground зери замип, дар зери замин; 2. adv дар поён, аз поён: We could hear the noise coining from below. Mo аз поён овозро мешунидем. belt [belt] 1. n 1) камарбанд, тасма, банд; to fasten one’s belt камарбанди худро бастан; 2) амер минтака, нохия; under one’s belt тачриба, 2. v 1) камарбанд бастан, камар/ тасма бастан; 2) камчинкорй кардан (бо тасма); 3) зарба задан, махкам задан. belting ['beltJij] п маводе, ки аз он тасма ме- созанд (чарм), камарбанд, тасма. belt-saw ['belts.?:] п арраи тасмацор. bcmirc [bi'maia] v гилолуд кардан, лойкд пошидан, лойолуд кардан. bemoan [bi'moun] v зоридан, нодидан, тавалло кардан, гиря ва зори кардан, сугворй кардан, таассуф хурдан. дарег хурдан. афсус хурдан. bench [bentfl 1. и 1) курей, харак, сандалй, миз; 2) чой (дар парламент): cross bench миз барои нишасти аъзёни гайрихизбии парла- мент, iront bench чойхои~катори аввали пар- ламент; 3) дастгох, мизи кор; 4) курсии раиси додгсх; 5) pl додгох, додгустархо, судяхо; 5) намоиш; be raised to the bench судя таъин шудан; 2. v ба намоиш гузоштан (оар мусобицаи зебоии саг ва гурба). bench-warmer ['beajtfwoima] и лах. бехона, бек эр bend [bend] 1. п 1) хам, хамидагй, хамиш, хамкорй, хамгашт, печ: This road has many bends. Ин pox хамгашти зиёд дорад. 2) бал;. гирех, бает, васл: 3) шикает; 2. v (bent; bent) 1) хам кардан, кач кардан/ шудан, печ хурдан: This wire bends easily. Ин сим ба осонй хам мешавад. 2) хам шудан: Не bent his head. У сарашро хам кард. 3) шика- стан, мункаср шудан (нур ва е); 4) мутаваччех кардан; 5) бал;рй бастан, гирех задан, васл кар- дан (бандро); 6) таслим шудан. beneath [bi'n .0] l.prep поинтар аз, дар зери: beneath the stars поинтар аз ситорахо 2. adv дар поён: The valley lay beneath. Води дар псён хобида буд. Benidictine [,beni'dikUn] п 1) рохиб ё дайри- чишини фиркаи Бенидикти Мукадддас; 2) дуои лотанй (ки бо вожаи дуои баракат огоз мешаваО,. benediction [.beni'dikjn] п дуои хайр, фотехаи ризоят, дуои баракат, дархости бах- шиш аз худованд. benefaction [,beni'faskfn] п некукорй, некй, хайр, эхеон. benefactor 'benifekts] п некукор, эхеонкор, валинеъмат, сохибэхеон, мухсин. beiefice ['benifis] п 1) (низоми феодала) за- мине, ки дар муксбипи кор барои арбоб ичора шуда аст; 2) имтиёз. beneficence [bi'nefisns] п хайрот, карам, эхеонкорй, бах шиш, некй, некукорй, дастгирй аз бенавсён. beneficient [bi'nefisnt] а 1) накукор; 2) сул- бахш, нофеъ: 3) хайрхохона. beneficial [,beni'fifl] а судманд, муфид. судбахш. beneficiary [,ЬегнТ1[аг1] п (pl beneficiaries) бахравар, вазифахур, бахрабардор. benefit ['bemfitj 1. п 1) судмандй, фонда, бахрамандй; манфиат; чуброн: The book wasn’t much benefit to me. Ин китоб ба ман манфиати зиёд наовард. 2) некукорй, эхеон; 3) намоиш ё барномаи хайриявй. for the benefit ба нафъи; for your benefit ба манфиати шумо; to the benefit of ба манфиати; to give sb the benefit of doubt касеро бегунох эълон кардан, касеро аз сабаби набудани далелдои кофй бегунох эълон кардан. 2 v 1) манфиат бурдан/ дидан, суд бурдан,
benefit-night бахраманд шудан: The new railway will benefit the district. Хати нави рохи охан ба минтака мапфиат меорад. 2) кумак кардан; 3) муфид будан, судманд будан. benefit-night ['benifitnait] п ниг. benefit 1. benevolence [bi'nevalans] п 1) хайрхохй, некхохй, каромат, саховат, кушодадастй; 2) хайрот, эхсон: 3) боихимматй, чавонмардй; 4) таъ. воми мачбурй (ки бархе аз шозуони англис аз шаурьандони худ меситонаданд). benevolent [bi'nevslant] п некхох, хайран- деш, некукор, нек, мехрубон. Bengalee [berj'go:h L п 1) забони банголй, 2) ахли Бангол; 2. а банголй {фарханг ва а.). benighted [bi 'nail d] a 1) шабзада, зулматза- да, фурурафта дар торикии шаб; 2) кутохфикр, гарк дар зулмоти чахл, торикан- деш. benign, benignant [bi'nain, bi'mgnant] a 1) мехрубон, хуштинат, лутфкор, мулоим, бохиммат, олихиммат; 2) фоидабахш, суд- манд, файзбахш, мусоид; 3) тиб. бехатар, бехавф. benignant bi'nignsnt] ниг benign, benignity [bi'nigmti] n мехрубонй, файз, нскуй. Benin fbc'nim] n Бенин (кишвар). bent I [bcni] n 1) майл, рагбат, хавас, шавк, мехр: 2) тамоюл, гароиш, замина, ниход, истеъдод: a bent for music истеъдоди мусикй; follow one’s bent мувофики майли худ рафтор кардан; to the top of one's bent бо тамоми нсру, бо тамоми кудрат. bent II [bent] past ва р. р. аз bend 2. bent III [bent] n 1) кач, нософ. хам, хамида, норост; 2) гуфт. фосид, ришвагир. benumb [Ь1'пдт] v 1) карахт кардан, бехис кардан, шах кардан; 2) мац. (эусосот. магз ё фикр> куштан, бе хису хол кардан. benzene ['benziin] п бензол (моей беранги сузанда). benzine ['benzi.ii] п бензин. benzyl ['benzid] и хим. бензил. bequeath [bi'kwi:6] v мерос гузоштан (аз тарифы васиятнома). bequest [bi'kwest] п меросгузорй, мерос. berate [bi'reit] v амер, дашном додан, хакорат кардан, маломат/ сарзаниш кардан, гушмолй додан. bereave [bi'ri:v] (bereaved, bereft) v 1) махрум кардан (аз озодй, аз уаёт; 2) бадбахт/ бебахра/ бемуносиб/ бенаво/ кардан; 3) мо- тамзада кардан, сугворй кардан; bereave sb of sth касеро аз чизе махрум кардан; be bereaved of sb, sth аз касе (чизе) махрум шу- дан. bereaved [bi'rkvd] а мархум, фавтида. -94 Bereavement |bi rkvmant] п мотам, cyiBOf аз даст додагй, дог, талафоти вазнг мотамзадагй. bereft [bl'reft] past ва р.р аз bereave. beret [beret] n берет (навъи сарпуш). berg [by:g] n кухи яхин, пораи калони я> шинокунанда, айсберг. Berlin [Ьэ:Тш] п ш. Берлин. berry ['ben] 1. п (pl berries) 1) мсва, тут; 1 гухм, донаи тухм; 3) дона, магзи донаи хушь шуда; 3) амер. лау. доллар; 2. v 1) тут чидан; 2) мева додан; 3) мева чи дан. berth [Ьэ:Ь] 1. п 1) раф (дар вагоны рохр оцан); 2) хобгох, тахти хоб (дар кишти); 3 махали ист вэ лангарандозии киштй; 4) вази- фа, мансаб, шугл, маком, чойи кори; give a wide berth to дурй гирифтан аз, фосила гирифтан, канора гирифтан; 2. v 1) пахлу гирифтан (кишти), лангар партофтан; 2) дар утоки хоби киштй карор/ чой додан; 3) вазифа додан. beryl ['beril] п ма. берилл, ёкути азрок (сан- ги кабуди гуиматба^о). beseech [bi'si:t(] v (besought) пятимое кар- дан, хохиш кардан, бо таваллою зори моил/ розй кунондан. beseeching [bi'si:ljiq] а илтимоскунанда, илтичогар таваллокунанда. beseem [bi'si.m] v муносиб будан. дархур будан. beset [bi'sct] v (beset) миёнагир/ мухосира/ ихота кардан, фишор додан. beside [bi'said] prep 1) дар наздики, дар ка- нори, пахлуи, канори, дар ростои; 2) дар мукоиса бо, нисбат ба, дар баробари; 3) гайр аз, ба гайр аз; beside oneself асабонй, ошуфта, барафрухта, худбохта; beside the purpose бемаксад. besides [bi'saidz] 1. prep илова бар: Besides him there were ten people there. Илова ба у, дар он чо дах нафар одам буд. 2. adv иловатан, хамчунин, гайр аз ин: I don’t want to go. Besides, it’s too late. Ман раф- тан иамехохам. Fafip аз ин, аллакай хеле дер шудааст. besiege [bi'shdg] v мухосира кардан, ихота кардан. besieger [bi'sidjj] а тарафи мухосира- кунанда. beslaver [bi'slacva] v таърифу тавсиф кардан, аз хад зиёд хушомадгуй кардан. besmear [bi'smia] v чиркин/ олуда кардан, олондан, догдор кардан. besmirch [bi'sma:tf] v 1) олудан, касиф кар- дан, чиркин кардан (бо молидани чизе); 2) беэътибор кардан, беобру кардан, бадном кардан, обру резондан.
besom ['bi:zam] 1, n чоруб, чоруби дарозда- ста; 2. v чоруб задан, руфтан. besought [bi'so:t]past ва р.р аз beseech. bespangle [bi'spasrjgl] v оростан, гавхарнишон кардан, нур/ зарра пошидан; the bespangled sky осмони пурситора. bespatter [bi'spaeco] v 1) гид ва лой пошидан ба, лойолуд кардан; 2) бадном кардан, тухмат задан, лаккадор кардан; bespatter with abuse хакоратшап кардан; bispatter with flattery таърифу тавсиф кардан. bespeak [bi'spi:kj v (bespoke, bespoken) 1) каблан банд кардан/ гирифтан, фармуцан. захира кардан, канор гузоштан: This room is oespoken. Ин хонаро пештар гирифта буданд. 2) намоишгар будан, аломати чизе будан. далолат кардан, нишон додан, тасдик кардан: a mansion that bespeaks wealth кохе, ки нишо- наи сарват аст. bespoke [bi'spouk] v past аз bespeak. bespoken [bi'spoukan] v р.р. аз bespeak. besprent [br'sprant] а пошидашуца, пошида, чошидашуда, чошида, пахшшуда. besprinkle [bi'spnnkl] г пошидан. best [best] 1. и 1) бехтарин (чиз): You de- serve the best. Шумо сазовори бехтарин чиз Хастед. 2) некутарин, бехтарин: That’s the best thing you can do. Ин некутарин коре мебо- шад, ки шумо карда метавонед. at best агар ба некиаш (хубиаш) гирем; хадди аксар, бешина; дар холати бехтарин; be at one's best дастболо будан; дар бехтарин холат; do one's best кушиш кардан (хсиМи аксар), та- моми имкониятхоро истифода бурдан; the best girl арус, келин, номзад: the best man п падарвакил (дар мароеими никоз;), сокдуши домод; the best part of sth кисмати зиёдтари чизе; to the best of my knowledge чуноп ки ман мсдо- нам. ба дарачае, ки ман медонам; 2. а (о. опй аз good, well); 3. adv (д. олй аз) well II 2.) 1) бехтар аз хама: Who draws best? Бехтар аз хама кй раем мекашад? 2) зиёдтар аз хама: I liked this book best. Ин китоб зиёдтар аз хама ба ман писанд омад. had best бояд, бехтар аст, хуб аст: You had better confess. Бехтар аст, ки икрор шавед. Best defence is offence. Зарб. ~ Хучум бехтарин тарзи мудофиа аст. bestead I'bestad] v (besteaded; bested, bestead) 1) ёрй додан, кумак кардан; 2) вокеъ гарлидан, карор гирифтан. bested ['bested] р р. аз bestead. bestial ['bestjsl] а 1) хайвонй, чонварй, шабехи хайвонй; 2) вахшй, фосик, хайвонсифат. betrothal bestiality [,besii'aehtr] п палидй, хайвон- сифатй, вахшигарй. bestir [bi'sto:] v фаъол шудан, чунбондан, ба харакат даровардан, касеро сари гайрат овар- дан; Bestii yourself! Зуд бош! Харакат кун! Чакконтар чунб! bestow [bi'stou] v (on, upon) 1) додан; хадя кардан, ха.дя додан, лешкаш кардан, бахши- дан; 2) гунчондан, чо додан, чой гирондан, чой кунондан: Can you bestow us somewhere for the night. Имшаб моро кучое чой карда метавонед? bestowal [bi'stoual] п пешка ш, хадя, ёдторй. bestrew [bi'stru:] v (bestrewed: bestrewed, be- strewn) 1) пошидан, чошидан; 2) пушондани (бо чизе); 3) рехта шудан \руи чизе). bestrewn [bi'strum] р.р.аз bestrew. bestridden [bi'stndn] р. р. аз betride. bestride [bi'straid] v (bestrode; bestridden) 1) бо пойхои кушод нишастан/ истодан; 2) гом ниходан; 3) савор шудан; 4) мац. химся кардан. bestrode [bi'stroud]p. р. аз bestride. bet [bet] 1. и гарав, шарт; lay a bet on гарав басган, шарт кардан, ки ... 2 v (bet, betted; bet, betted; pres. p. betting) шарт бастан, гаравбандй/ шартбандй кардан, гарав бастан: I bet he doesn’t know this. Шарт мебандем, ки у инро намедонад. You bet! амер. гуф. албатта! бешубха1 пабошад, чй! хотирчамъ бошед! hetake [br'teik] v (betook; betaken) 1) исти- фода бурдан/ кардан, мурочиат кардан (ба касе, чизе); 2) рафтан, равона шудан; belaken oneself to one’s heels гурехтан, рохи гу- рез пеш гирифтан. betaken [b;’teikan|p.p. аз betake. bethink [bi'Oink] v (bethought) ба хотир овардан, фикр кардан. bethought [bi’Oa.t] р.р a? bethink. berimes [br'taimz] ad'. к,ао. 1) зуд, бехангом, босуръат, бетаъхир, барвакт; 2) бамаврид. betoken [bi'toukan] v маъно доштан, нишон додан, фахмопдан betook [bi'tukj past аз betake. betray [bi'trei] v 1) хиёнат кардан, ахдшиканй кардан: Не betrayed his friends. У ба дустонаш хиёнат кард. 2) фош кардан, ош- кор кардан: Her eyes betrayed her real feelings. Чашмонаш хиссиёти нихонии Уро фош мекарданд. betrayal [bi'trsial] п хиёнат, ахдшиканй. betrayer [br'treia] а 1) хоин, хиёнаткор, гад дор; 2) гуфт. бевафо. betroth [bi'traud] v никох кардан, номзад шудан/ кардан, кавли издивоч додан. betrothal ibi'trouSol] п номзадй, маросими никох, ноншиканон, туйи фотиха.
better better I” Pbeta] n шартбанд, кас^, шартбандй мекунад. better II ['beta] La (д. мук,, аз good 2., well) бехтар: Today the weather is better than it was yesterday. Имруз боду хаво нисбати дина бехтар аст. the better parr of sth кисмаги зиёдтари чизе; аксарият; be/feel better бехтар хис кардан; 2. adv (о. мук,, аз) well II 2.) 1) бехтар: You know English better than I do Шумо забони ангилисиро аз ман бехтар медонед. 2) бештар' I like it much better. Ба ман ин чиз бештар маъкул аст. be better off пувдортар/ пурдаромадтар будан; Better late than never. Зарб. ~ Дер ояду шер о яд. Better safe than sorry. Зарб. ~ Эхтиёт - бехтар аз пушаймонй. Пушаймонй - суд надорад. for better for worse дар хар холат, дар хар су- рат; for the better ру ба бехбудй; had better бехтар мешуд/ аст/ буд), боист, бояд: You had better go now. Агар хозир ме- рафтед, бехтар мебуд. twice as long and better дарозтар, ду маротиба дарозтар; 3. v цуруст кардан/ шудан, соз/нагз кар- дан/ шудан; oetter onself мансаби баланд гирифтан. betterment ['betamont] п бехбуд, бехсозй, бехтаркунй, хубтаркунй. betting [' betirj] п гарав, шарт. bettor ['beta] ниг. better. between [bi'twi:n] prep дар байни, миёнаи between ourselves байни худамон, агар ба касе нагуем; A hedge between keeps friendship green. Зарб. ~ Чу ёби дусте, сахташ нигах дор,/ Ба сусти доманаш аз.даст магзор. (Туей) betwixt and between на ин ва на он, дар миёна, миёна; in between дар миёни, Between the devil and the deep sea. За.рб. ~ Дар миёни обу оташ. betwixt [bi'twikst] prep дар байни, миёнаи; Betwixt and between. Зарб. ~ На ба ин ёру на ба он гамхор. На хамиру на фатир. bevel ['bevol] 1. п 1) тез, бурро; 2) майлон, нишеб, кач; 2. v кач шудан, шебдор кардан. beverage ['bevondj] п нушоба, шарбат, ошомиданй, нушгданй, ошом. bevy ['bevi] п (pl bevies) 1) даста, гурух (ху- сусан гур ухи занон); 2) туда, гала, села (уайвоноту парандагон). bewail [bi'weil] v 1) афсус хурдан, таассуф/ надомат кардан, сугворй кардан; 2) шикоят кардан. 96 beware "[EPwea] v хазар кардан аз, мувози< будан (of sb - касе): Beware of dog! Аз ca эхтиёт шавед! Beware of a silent dog and still water. Зарб. - 061 ором аз таг мекобад. bewilder [bi'wildo] v хайрон кардан, геч кар дан, мутахайир кардан, шигифтзада кардан дар шигифт андохтан; 2) гумрох кардан, аг рох задан, саргардон кардан. bewilderment [bi'wildomont] v хайрат, тааччуб, хайронй, сардаргумй. bewitch [bi'witf] v 1) чоду/ сехр/ афсун кар- дан, тилисм кардан; 2) мау. мафтун кардан, дил рабудан, мубтало кардан, мачзуб ва мас- рур кардан, шайдо кардан. bewitchment [bi'witfmant] п 1) чоду, сехр, афсун. афсунгарй, тилисм; 2) мау. дилрабой, дилфиребй, чозибй. bewray [bi'rei] v гуфт. ошкор кардан (сирру асрорро), кушодан. beyond I [bi'jond] 1. prep 1) он су/ сутар, он тараф/ тарафтар, баъд аз: beyond the moun- tains он тарафи куххо; 2) берун аз, берун: beyond comparison берун аз мукоиса; beyond my understanding берун аз фахмиши ман; beyond hope бсилоч, бефоида, 3) дертар, баъд аз, пас аз (замен): beyond visiting hours баъд аз соати идорй/ корй, 4) гузашта аз; It is byond my power. Аз кудрати ман берун аст. beyond belief боварнопазир; beyond dispute бахенопазир; 2 adv дуродур, дар масофае: The hills lay beyond. Дар масофае теппахо чойгир шуда буданд. beyond II [bi'jond] п 1) охират, the beyond охират; 2) хаёт пас аз марг, чахони бокй. the back of beyond дурдасттарин чои олам. bi- [bi] pref дучанд, дубаробар, дар ду та- раф, ба ду суй. bias ['bains] 1. и 1) таассуб, гароиш, тамоюл; 2) майл, рагбат, хавас, шавк, хирс; 3) якварй, нишебй, качй; 4) хати качи матоъ, 5) гараз, гаразмандй; 2. v 1) таъсир расондан; 2) уреб рафтан; 3. adv кач, уреб, хамида, bib I [bib] v пешгир, пешгирак, пешбанд, ошхурак, ошхураки бачагон; one's best bib and tucker либоси мехмонй, бехтарин либос. bib II [bib] v аракхурй/ майхурй кардан, майпарастй кардан, дам ба хумор задан. bibber [bibs] п майзада, аракх^р. Bible, the ['baibl] п Инчил (китоби мукаддаси масе^иён). biblical ['bibhkol] а инчилй, вобаста ба Инчил. bibliography [,bibh'ogrofi] п 1) библиогра- фия, китобшиноей; 2) китобнома, китоби фехрист; 3) фехристи китобхо ва маколахо дар
-97- bilge оораи мавзуъ. bibliophile [’biblioufail] n 1) кигоодуст; 2) кит обчамъкун, гирдовари китоб. becameral [bai'kaemorol] а дорой ду мачдис (синод ва сенат), думачлисй (парламент: дар ЦТ: Мацлиси Намояндагон, Маулиси Милли ). becarbunate [,bai'kar:bsmt] п хим. гидро- карбонат. bicentenary [,baisen'ti.non] 1. п чашни дуиадсолагй; 2. и дусадсола, хар дусад сол як бор. becentennial [,baisen'tenjal] а дусадсола, ду- садсола, хар дусад сол як бор. biceps ['baiseps] п (pl biceps or bicepsces) анат. битсепс, м?шаки лундаи бозу, зурбозу. bichloride ["bai'klo:raid] а хим. пайвастати духлора. bicker f'bika] 1. п цанцол, хархаша; 2. v чапчол/ чанг кардан, бигу-магу кар- дан, хархаша кардан; 2) шилдиррос задан, чорй шудан (об); 3) чакидзн (борон); 4) чунбидан, алвонч хурдан (шуъла, аланга, алое): 5) зохир шудан, торику равшан шудан. bickering ['bikariij] п 1) чанчот, хархаша; 2) тирпаронй. biconcave [bai'konkeiv] а дуруя, аз ду тараф хамида (линза), дусугард. biconvex ['bai'konvaks] а дуруябарчаста, аз ду тараф барчаста (линза), аз ду су баромада. bicycle ['baisikl] 1. п велосипед, дучарха: to ride a bicycle ба дучарха савор шудан; 2. г ба дучарха савор шудан, дучарха- саворй/ велосипедсаворй кардан. bicyclist ['baisikiist] п велосипедрон. bid [bid] 1. п 1) пешниход, музояда, мунокиса; 2) маблаги пешниходй; 3) амер даъватнома; 4) саъй, кушиш: 2. v (bade, bid; bidden, bid; pres. p. bidding) 1) илтимос капдан, дархост кардан; 2) нарх/ маблаг пешниход кардан She bid $500 for the painting. Барои нигора 500 доллар пешниход кард. 3) эълон кардан, баён кардан; 4) даъват кардан: She bade me to come. У даъват кард, ки биёям. bid against/ up кимати бештар пешниход кар- дан; bid farewell/ good-bye хайру хуш кардан, худохофизй кардан, видоъ кардан. bidden ['bidnj р. р аз bid 2. bidder ['bids] п харидор, мушгарй; the best/ highest biddei харидори бехтарин. bidding ['bidirj] pres. p. or bid 2. bidding [’biduj] n 1) маблаги пешниход; 2) музояда; 3) фармоиш; 4) даъват biennial [bai'enjol] 1 п биол. раетании дусо- ла; 2. а дусола, ду сол як бор. bier [bio] п 1) тобутпоя; 2) мац. кабр, марг biff [bif] 1. п амер. гуфт. зарбаи сахт; Т7v зарбаи сахт задан. bifurcate 1. a ['baifo:k1t] душоха, дуроха 2. v ['baifaikeitj таксим ба ду тараф шудан (роу); душоха шудан. befurcation [,batfo:'keijn] п душохагй, махали таксимшавии об ба ду шоха, дурохагй big [big] a (bigger; biggest) 1) бузург, калон: а big win галабаи бузург, 2) иршод, бузургтар, качэнсолтар, бавоярасида: his big brother ба- родари иршоди вай, 3) дурушт, ганда: a big wind боди дурушт; 41 фарох, лунба; 5) хомила, дамкарда: She became big with child. Хрмидадор шудааст; 6) баланд, барчаста- a big house хонаи баланд; 7) бонуфуз, мухим, маъруф: a big man марди бонуфуз; 8) пурнах- ват: a big talk гуфтугуи пурнахват; a big bug шахси мухим; a bid head магрур, худписанд; a big heart босаховат, кушодадаст; a big mouth лакки, худписанд, худтаърифкун. Big Ben Бени Бузург- (соате дар манораи пар- ламента Британияа Кабир). Think big! Баландназар бош! Васеъ фикр кун! bigamy ['bigarri] п дузанагй, дузандорй; душавхарй (доштани ду зан ё ду шав^ар). bight [bait] п 1) халич; 2) хамии дарё. bigot ['bigot] п одами риёкор, кутохфикр, мутаассиб, хурофошараст (одаме, ки крр- к’ронх: аз ак,идае ё оине пайравй мекунад). bigoted ['bigotid] а токатфарсо, мутаассиб, токатнопазир. bigotry [’bigstn] п таассуб. кутохфикрй, галатфахмй, мухолифат, бадгумонй bigwig ['bigwig] п одами мухим ва сарши- нос, калоншаванда, зоти муътабар. bijou ['Ы:зи:] фр 1, п (pl bijoux ['Ы:зи:]) 1) сангк киматбахо; чавохирот, маснуоти заргарй; 2) чизи нафиси майда (зебо), чизи хурд ва зариф; 2. а хурд ва нафис. bike [baik] п (гуфт. к : тс у аз bicycle) вело- сипед. дучарха. bikini [bi'ki:m] п 1) либоси занона барои шпноварй; 2) бпкинй, зершальори бисёр кутох, шалвори шиноии кутох. bilateral [bai'laetorol] а дутарафа, дучониба, дугона, мутакобил. bilberry [’bilbon] п 1) черника, билберри (буттаи чангалуои шимол, ки мевааш монандй ангури сагак аст); 2) меваи черника bile [bail] п 1) зардоб. захра, зарда. талха, сафро; 2) мау. зудрандй, тундмичозй, тундй, тезй; хашмгинй, кахролудй. bilge ;Ь11сз] п 1) таги/ тахи киштй (аз оарун ва х,ам аз берун); 2) хамидатй/ шиками бочка, 3) поинтарин бахши даруни киштй; 4) обе, ки дар та1И киштй чамъ мешавад, мондоб; 5) гуфт. гапи бехуда, сафсата, харза, ёва: Don’t talk such bilge. Сафсата нагуед. 6) кори сахд,
biliary -98- чизи нодаркор; 2. v садама задан ба таги киштй (ба тавре, ки об ворид шавад). biliary ['biljan] а 1) ба чигар мансуб буда, зардобй, сафровй, закрой; 2) хомили захр. bilingual [bai'lir] wal] а фил. 1) дузабонй, ба ду забои; 2) кодир ба сухбат ба ду забои. bilious ['biljasJ а 1) захрагй, тадхагин, сафровй, вобаста ба зардоб; 2) бадхулк, бадкилк, тундху, зудранч, тундмичоз. bilk [bilk] v 1) ноком кардан, фиреб додан; 2) фирор кардан, гурехтан: to bilk the police аз чангй полис гурехтан. bill I [bil] 1. п 1) лоихаи конун, билл: A new bill was introduced yesterday. Дина лоихаи конуни нав баррасй гардид. 2) хисоб, суратхисоб: Не asked for the bill. У хисоб пур- сид. 3) амер, банкнота, пули когазй: a dollar bill як доллари когазй; 4") амер, адонома, дод- хост; 5) руйхат, инвентар (асбобу анцом .6) фехрасти хурок, борномаи чопшудаи намоиш ва г; 7) даъво, парванда; 8) амер. гуфт. пули саддоллара; amend a bill ба лоихаи конун илова даровар- дан; bill of credit аккредитив, кар 1нома; bill of entry изхорномаи гумрукй; pass/ throw out/ propose/ лохияи конунро кабул кардан/ гардон дан/ пешиход кардан; telephone/ gas/ heating/ electricity bill хисоби телефон/ газ/ гармкунй/ барк; 2, v 1) суратхисоб додан, калам ба калам хисоб кардан; 2) борхат/ борнома навиштан/ додан; 3) огохй кардан/ додан; 4) эълон кар- дан; All the bill амер, талаботро конеъ кардан; find a true bill парвандаро ба додгох супурдан; ignore the bill парвандаро бастан, bill Н [bil] 1. л 1) (парандагон) нул, минкор: a pointed bill нули тез; 2) димогаи танг; 3) пайкони нуги лангари кишгй, сарлангар; 4) соябони кулох/ сарпуш; bill and coo ошикона розу чиёз кардан. 2. v нули худро ба нули дигаре задан. billboard ['bilbo.d] п амер, тахтаи калони барои эълонот, назаргир, чашмкаш (тахта)', billet ['biht] 1. п 1) гуфт. нома ё санади мухтасар; 2) манзили шабгузаронй (шабхобравй)', 3) таъинот, чой, вазифа; 4) ичозатнома барои манзил; 5) шугл, кор; 2. v 1) чои хоб ва зиндагй таъин кардан (барои артиишён)', 2) дар хонаи мусодирашу- да чой додан. billet-doux ['bihtdo:] п номаи ошикона. billiard-marker ['biljad,ma:ko] п маркер, до- вари билиярд. billiards ['biljodz] п pl билиярд; бозии били- ярд. billion [’biljon] п биллион (дар Англия)', амер, миллиард. billow ['bilouj 1. п мавчи бузурги (калонг об, мавчи хеле баланд; 2. v мавчдор шудан, мавч задан, да- харакат будан. billowy ['biloui] а баландшаванда (мавц). bill-poster [’bil,pausto] п эълончаси (шахе). bill-sticker [’bil,stika] ниг. bill-poster. billy-goat ['biligaut] n така, серка, бузи нар нарбуз. bi-monthly ['bai'mAnfili] 1. п мачаллае, ки хар ду мох як бор чоп мешавад; 2. а думоха, 3. adv хар ду мох як бор, мохе ду бор, bin [bin] п 1) бункер, панохгохи зеризаминй; купи: bread bin нондон; dust bin хокрубадон; coal bin иголадон; 2) куттии ax- лот. bin- [bin] pref пеш аз вожаков меояд, ки бо садонок cap мешаванд: binary. binary ['bainan] a (pl binaries) дутогй, дукабата, дугона, чуфт, дутой, ду баробар. bind [baind] 1. п 1) пойбанд, махдудият; 2) банд, бает; 3) гуфт. гирифторй, ишкел; 2 v (bound; bound) 1) бастан, дамбаст кар- дан, бо хам бастан (бо ресмон, таноб ва г.): 7’hey bound the logs together. Онхо чубхоро бо хам бастанд 2) духтан: Не bound two books into one volume. У ду китобро дар як чилд бо хам духт. 3) бо хам часпондан; 4) боздошт кардан, махдуд кардан; 5) саххофй кардан, чилд кардан; 6) шогирд шудан, ба шогирдй даромадан; be bound мачбур будан; bind oneself ухдадор шудан; Bind the sack before it be full. Зарб. ~ Аёз, хадди худро бишинос. bind up with марбут/ вобаста будан: This prob- lem is bound up with many others. Ин мушкилот бо мушкилоти зиёди дигар вобаста аст. bind up а) бастан: The doctor bound up his fin- ger. Духтур ангушташро бает, б) ба як чилд духтан; bound to win ба галабаи худ боварй доштан. binder I'bamda] п 1) касе ё дастгохе, ки чилд мебандад, дилдсоз, саххоф, сахифабанд- 2) дарзбанд (дастгох.е, ки даравида мебандад). bindery ['baindari] п корхонаи саххофй. binding ['baindiij] 1. п 1) мукова, чилд; 2) бастбандй (амали шахе ё daemzof); 3) бает, банд, бандпечй (захм ва г.); 4) зех, хошия, ка- нора; 5) чилду пустдузии китоб; 6) саххофй, тахдузй; 2. а хатмй, вочиб, лозим, зарурй. bindweed ['bamdwfcd] п гиёх,. алафи печак, анвои гиёххои печанда ва болрав. bine ['bam] п гиёх,. рахдавк, навдаи гиёххои печанда. binocular [bi'nokjula] п од pl 1) дучашмй,
барои ду чашм; 2) турбин: field glasses дурби- ни сахрой; opera glasses дурбини опера. binoculars [bfnokjuloz] п pl дурбин. binomial [,bai’noumial] 1. п риёз. бином (формулам, дорой ду адар ки бо аломати + ё - бо у,ам васл шудаанд; дубандй, ду чумтаи, binomial equation баробарии биномй; 2. а дуазогй; binomial theorem теоремаи биноми Нютон (ин аса таваесути Умари Хайём кашф ва таваесути Исаак Нютон па:;н гардид). biochemistry [.baiau'kemistri] п биохимия. biographer [bai'ogrofa] п (pl biographies) био- граф, зиндагиномананавис. biographical) [,bai a'greefikl(ol)] а тарчумаи- холй, шархихолй. biography [bai'ogrofi] п (pl biographies! шархи хол, зиндагинома, саргузашти як нафар. biologic!al) [.baia'lodytkal] а биологй, во- баста ба зистшиносй, зистшинохтй; 2) вобас- та ба гиёххон ва чонварон. biologist [bai'ol.idjist] п биолог, зистшинос, зистшинохт. biology [bai'olodji] п биология, зистшиносй. bionics [bai'omks] п pl бионика, бозеозии механикии андоми бадан. bipartisan [bai'pa:tizan] а духизбй, мавриди химояи ду хизб. biped ['batpedj 1. п дупо (хайвон), хайвони дупо. 2. а дупоя. biplane ['batpletn] п биплан, хавопаймои дубола/ дуканотз. biquadratic [,baikwod'raetik] 1. п риёз. би- квадрат, дарачаи чорум, муодилаи дарачаи чорум; 2. а биквадрат й. birch ['b3:tf] 1. п тус (дарахт); 2. v чуб задан. birchen ['ba: t Jan] а гуси, аз чуби тус. bird [bo:d] п паранда; A bird in the hand is worth two in the bush. Зарб. ~ Шалтами пухта бсх зи нукраи хом. Гунчишки накд бех аз товусе ба насия. A bird may be known by its song. Зарб. Гусолаи тпуданй аз пояш маълум. a little bird told me касе ба ман гуфта буд... bird of passage парандаи кучанда/ мухочир; bird of pray парандаи шикорй (цонвароии ди гарро шикор мекунанд); Birds of feather fly together. Зарб. ~ Кунад хамчинс бо хамчинс парвоз,/ Кабутар бс кабутар, боз бо боз. birds of feather ашхоси дорой хусусиятхои хаммонанд: old bird дусти дерина, the early bird шахси барвактхез. - 99 bitch bird-cage ['baidxeiaj] n кафаси паранда birdie ['bo:di] n хурой аз паранда, паранда- ча. bird’s-eye ['ba:dzai]: bird’s-eye view 1) манза- pae, ки аз баландй дица мешавад; 2) мац. дур- намо, чашмандоз. Birmingham ['bo:migom] п ш. Бирмингем. birth [Ьэ:0] п 1) зоиш, тавлид; 2) мац. пай- доиш, огоз; 3) асл, насаб; give birth to зоидан, таваллуд кардан, ба дунё овардан; мац. огоз кардан. birthday ['ba:0dei] п рузи таваллуд; Happy birthday! Рузи таваллуд муборак!. birthday cake торти рузи таваллу дй; birthday card табрикномаи рузи таваллуд; birthday party шабнишинии рузи таваллуд; in one’s birthday suit гуфт. урён. луч. birthmark ['ba:6ma:k] п хол, холи модарзод. birthplace ['bo:0pleis] п зодгох, махалли та- валлуд. birthrate ['ba:0reit] п теъдоди таваллудшу- дагон. biscuit [' biskit] п бисквит и хушк, нони хушк. biseci [bai'sekt] v ду кисмат кардан, ду бахш кардан, ду ним кардан. bisexual [bai'sekjual] а тучинса, турага, па- ру мода, нарина-модина. bishop I'bijbp] п 1) ускуф, саркашиш; 2) фил \шатранц). bishopric ['bijopnkj п нохияе, тахти сарпа- расгии ускуф; 2) макоми ускуфй. bismuth [‘bizmaOJ п бисмут (элемента химиявй). bison ['baisn] п бизон (говмеши ваэушии Аме- рикой Шимолй). bissextile [bi'sekstail] 1. п соли кабиса (соле, ки аз 360руз иборат аст); 2. а кабиса, the bissextile day 29 феврал. bit I [bit] n 1) пера, хурца, зарра: small bits of sugar порахои хурди канд; 2) (a bit) андаке, кгмтар, каме, кадре: Гт a bit lired. Ман андаке монда шудам. 3) тангаи хурд/ майда; 4) гуфт. хеле, на кам: You were a bit late! Кам дер наомадй! Хеле дер омадй! 5) микдори хеле кам, хурд, кучак: a bit role накши хурд. bit by bit ба тадрич, тадричан. зарра-зарра, кам-кам; for a bit барои муддати кутох, каме; not a bit хсч, аслан, абадан; quite a bit микдори зиёд, хеле. bit II [bit] past ва p.p. аз bite 2,. She bit off the thread. У ресмонро бо дандонаш бурид. bit Ill [bit] 1. n 1) дахона, дахана; 2) лачом, лагом; 3) дандонаи калид, забона. лаббаи шамшер ва г.; 4) тезй; 2. v 1) дахона задан; 2) дандонадор кардан (калидро). bitch [bitj] п 1) мода: wolf bitch модагург; 2) жар. фохиша.
bite - 100 one [Daitj 1. и Ij чои газидаи дандон ё неш: a snake's bite нешзадаи мор; 2) пора: Eat the whole apple, not just a bite. Себро пурра хуред, на факат пораашро. 3) газ, неш, газиш, газидагй: a dog’s bite газидагии саг; 4) тундй, тезй, суз, сузиш (аз к,аламфур ва г.); 5) лукма, тикка, як дахон пур; have a bite хурдан; 2. v (bit; bitten) 1) газидан, хоидан; неш за дан: Му dog never bites. Саги ман хеч гох на- мсгазад. 2) хурдан, занг задан (сц:аи); 3) задан, лат кардан, куфтан; 4) сухтан, сузондан (аз тезй); 5) фуру рафтан, махкам шудан, часпидан (дар барф лой ва г.); bite more that one can chew гуфт. беш аз таво- ноии худ кореро ба ухда гирифтан; bite the bullet тоб овардан, сухтан ва сохтан; bite the hand that feeds one гуфт. хакношиносй кардан, намакношиносй кардан, намак хурдан ва намакдон шикастан; If you cannot bite, never show your teeth. Зарб. ~ Нокарда кор, туро ба ин кор чй кор? biting [baitir; ] а 1) тез, бурранда, тезу тунд, газо: the biting edge of the sward дами тезй шамшер; biting cold сармой пурсуз; 2) кино- яомез, ггалхзабон, захми забондор: biting words суханини нешдор, bitten ['bitn] р. р. аз bite 2. Once bitten twice shy. Зарб. ~ Моргазида аз рссмони апо метарсад; Аз шир сухтй, ба об пуф кун. bitter ['bito] а 1) талх, тунд. тез: a bitter taste мазан тез; the bitter truth хакикати талх; 2) сахт, пурсуз, бисёр: a bitter cold сармой пурсуз; 3) шадид: a bitter struggle муборизаи шадид; to the bitter end то ба охир, то интихо; Who has never tasted bitter, knows not what is sweet. Зарб. ~ Рузи насиби кас ба нишастан намешавад. bitterly [’bitoh] adv 1) аламовар: Не was bit- terly disappointed. У аламовар дилхунук гар- дида буд. 2) сахт, хеле: It was bitterly cold Хунукии сахт буд. bitterness ['bitanis] п 1) талхй, тундй (оиди таъм); 2) хашм, кахр, газа б, адоват, кина. bitumen ['bitjumm] п битумин, битум, кири маъданй, кир: Bitumen us used in making as- phalt. К,ир дар тайёр кардани асфалт ба кор бурда мешавад. bivouac ['bivuaek] 1. п кароргох, урдугохи муваккатй/ сахрой, хаймасаро; 2. v урду задан, урдугох барпо кардан, карор задан. bizarre [bi'za:] а ачиб, ачоиб, гариб, галатй, ачибу гариб, шигифтовар (аз назари рафтпор ё шаклу киёфа). blab [ЫжЕ 1. п харзагуй, ёвагуй, лаккй; 2. v харза гуфтан, лаккидан, манах (чог) .адан, густохй кардан, свагуи кардав blaber [’ЫгеЬэ] п харзагуй, ёвагуй, лакки. black [bltek] 1. и 1) ранги сиёх, торик! сиёхй; 2) сиёхпуст, одами сиёх; 3) чомаи аз< либоси сиёх; 4) доги сиёх; Not as black as it is painied to be. Зарб. ~ Oi кадар хам ки мегуянд, бад нест. as black as thunder хашмгин; 2. a 1) сиёх, тира, мушкй; to become blacl сиёх шудан; 2) касиф, чиркин; 3) бад, хабис зиёнбахш, шармовар; 4) бенур, торик, шабдиз a black night шаби торик; 5) гамовар, тира хузнангез, вахшатбор; 6) пинхон, нихон; 7) маъюс, гамгин, андухгин, хазин; 8) зик, махзун, гамангез, дилгир; black and blue бо доги кабуд; black dimond ангиштсанг; black eye чашми кур, чашми латхурда; black frost хунукии бебарф; black soil сиёхзамин; in black and white сиёху сафед; to put down in black and white бо ранги сиёх навиштан, бо хуруфи чопй навиштан, возех ва фахмо на- виштан; to look black гамгин памудан, андухгин будан; 2. v 1) сиёх кардан, ранги сиёх молидан; 2) вакс задан (пойафзолро), бо равгани сиёх пар- доз додан, 3) торик кардан; 4) гаш кардан, аз хол рафтан; 5) аз ёд бурдан; 6) мау. сиёх кар- дан, бадном кардан; 7) амер, пинхон кардан; black out хат задан, сиёх кардан (матлаби на- вишташударо); ник.об пушондан, пинхон/ руипуш кардан, пушидан; аз хол/ хуш рафтан. black-ball ['blaskbo:!] v овози мухолиф додан. black-beetle Lbtek'bktl] п нонхураки сиёх. blackberry [’blaekbnn] п (pl blackberries) марминчон, шохтут, тути сиёх- blackbird ['blaekbo.d] ч дуррочи сиёх (як на- въи паранда). blackboard ['blaskbo:d] п тахтаи синф. blackcock ['blaekkok] п титав, хуруси гитав. black-earth ['Ь1аекэ:0] п сиёхзамин. blacken ['Ыгекэп] v 1) сиёх кардан, ранги сиёх додан, тираю тор кардан; 2) сиёх шудан, сиёх тофтан, гандумгун шудан; 3) чиркин/ иф- лос кардан; 4) сиёх кардан, сиёхном кардан, бадном кардан (касро). bl ackguard ['blasga:d] 1. п разил, лаин, но- мард, нобакор; 2. а паст, лаин, номард, беномус, нокас, бадзот; 3. v дашном додан, хакорат кардан, баддахонй кардан, харзагуй кардан. black-head ['blaskhed] п 1) гармича (пуст ё cap); 2) хар парандаи сарсиёх, сиёхкокул; blacking ['blaekirj] п локи пойафзол, ранги сиёхи пойафзол, вакс. blacking-out ['blaeknjaut] и 1) хомушй (аз на-
расиоани барк, ва г.); 2) хомуш кардани хамаи чарогхои толор дар поёни парда ё намоиш; 3) хомушии шахр, шабхомушй : хомуш кардани чарогхои ша%р рангами уамлаи хавой): 4) но- биноии муваккатй. blackish ['blsekif] а сиёхтоб, сиёхранг, сиёхча. black-jack f'blaek'dgaek] 1. п 1) дулча, зарф барои нивохурй з г.; 2) парчами сиёх ‘.рохзанони бах,рй меафрохтанд, Jolly Roger уам мегуянд; 3) Биек Ч,ск (навъи бозии цимор в а царта); 2. v бо тахдид мадбур кардан. black-lead ['btek'led] п графит (минерал). black-leg ['blackleg] п 1) каллоб. гиром; 2) атсобшикан, штрейкбрехер. black-letter ['bl<sk'leta] п хуруфи готй (на- въи хуруфоти лотинй хуруфи радимаи англи- сии готй). black-list ['blacklist] 1. п руйхати снёх [руйхати одамони хавфнок); 2. v исми касеро ба руйхати сиёх даровар- дан. blackmail ['bliekmeill 1. и тахдид; 2. v тахдид кардан, бод ситондан, хакки сукут гирифтан. blackmailer ['bltekmei 1э] п тахдидгар. black market [,bl<ek'ma.kit] п бозори сиёх, хариду фурУш ба таври гайриконунй blackness ['blaeknis] п сиёхй, сиёхтобй, тирагй, торпкй, хирагй. black-out f'blaekaut] п 1) бехушии муваккатй, муваккатан аз хуш рафтан; 2) ториккупй, тира кардан(й), торикшавй; 3) хомуш кардани чарог дар сахна ва толор. blacksmith f'blaeksmi9] п охангар, наълсоз. black-soil [’blasksod] ниг. black-earth, blackthorn ['bJ.aek9o.nJ п олуи хордор, олу- чабандак, олучаи дангалй. blacky ['blacki] а сиёхча, сиёхтоб. bladder ['blaedaj п 1) пуфак, хубоб; 2) гиёх- бодбарак; 3) анат. масона, пешобдон, шоша- дон; 4) сафсагагуй, бехудагуй, хапзахуй. blade [bleid] п 1) тег, тега, дам, дама' а knife blade теги корд; 2) шамшер, 3) пара, пахна, паррача; 4) мац. давон; a jolly old blade базлагуй, хапдон, ширкор, шух blaeberry ['bleiberi] п ангури сагаки шимолй. blah [bla:] 1. п амер, сафсата, бемаънй; 2. а малолатовар, хастакунанда, аз пеш дониста (дар мавриди сухан). blain [blent] п омос, захми омосдор, захми бодгирифта. blame [bleim] 1. п 1) гунох, айб, айбдуй, маломат (for sth - барои чизе): I can’t take the blame upon myself. Ман наметавонам гунохро ба гардан гирам. 2) сарзаниш: Нс deserves blame. У ба сарзаниш меарзад. Ыаге 2. v гунахкор кардан, малдмат кардан, айбдуй кардан (for sth - барои чизе): You have only yourself to blame. Шумо бояд факат худро гунахкор хисоб кунед. blameful] ['bleimful] а гунахкор. сазсвори сарзаниш, маломатпазир. blameless ['bleimhs] а бегунох, беайб, бенуксоя, беиллат. blameworthy ['bleim,wa:di] а гунахкор, сазо- вори сарзаниш/ айбдуй/ гунох- blanch [blarntj] v 1) сафед/ сафедкорй кардан; 2) сафед шудан, рангпарида шудан, ранг кандан (аз таре, аз хунукй). bland [blaend] а 1) боадаб, боназокат, хуш- муомила; 2) мулоиму оромбахш, хушоянд; 3) бемаза, бебу ва хосияз, бенамак (хурок); 4) оромкунанда (дору). blandish [’blaendtj] v 1) таргиб кардан, гашвик кардан (ба анцоми коре), ришханд кар- дан, забони чарбу нарм ба кор бурдан, ширамолй кардан; 2) дил рабудан, шефта/ фирефта кардан, афсун кардан, хушомадгуй/ чоплуей/ дуруягй/ кардан. blandishment ['blaendifmantj п 1) таргиб, ришханд, забони чарбу нарм, ширамолй; 2) дилрабой, шефта/ афсун кардащи); хуыомад, чоплуей, тамаллук. blank [Ыаедк] 1. п 1) чои сафед ва холй (когаз): Leave a blank if you can’t answer the queslion. Агар ба савол давоб додан натавспед, дояшро холй гузоред 2) амер. бланк; 3) тире (ба чои калимаи кабех); 4) биле- та бебурди лотерея; 5) маркази нишона, ни- шона; 6) гуфт. лаънат, лаънатй. 2. а 1) тоза, холй, нонавишта: a blank sheet of paper когазй тоза; 2) носохта, нообод (цой, чакон); 3) бсмазмун, бемаънй, пуч, холй; 4) гарант, мутахайир, мутааччиб; 5) том, мутлак, комил катъй: blank silence хомушии мутлак; 3- v амер. Mai луб кардан, буридан; blank out беэътибор кардан, ботил кардан, хат задан; give blank cheque мац. озодии амал додан; go blank фарэмуш кардан (ба таври мувак,к,итй ва нагадан); blanket ['blaeqkif 1. п 1) курпа, кампали лашмик; 2) пушиш; 3) геол, кабати болоии замин, born on (he wrong side cf the blanket сунд, харомзода; throw a wet blanket ever мац. оби хунук рехтан, кахру газаби касро фуру нпшонлан: 2. v 1) пушендан. бо курпа (кампал) пушондан; 2) дилавгирй кардан; заиф кардан; blankly ['blaerjkli] adv 1) одизона, бетарафо- на; 2) кагъиян, часурона; 3) хеле. нихоят. blankness ['blaenknis] п дои сафед ва холй, дои нонавишта blare [Ь’еэ] 1. п дог, садои баланду
blarney гушхарош (баланогу), садои юв; овози кар- най/ шампур. 2. v дог задан, бо садои баланд эълон кар- дан ё гуфтан; бо овози баланд (карнай, шай- пур) навохтан. blarney ['bla:m] 1. п гуф. 1) хушомад. чоплусй, тамаллук; 2) забони чарбу нарм. 2. v 1) хушомадгуи/ чоплусй/ дуруягй кар- дан; 2) ришханд кардан, вод эр кардан (бо ширинзабонй). blaspheme [blaes'fi:m] v куфргуй кардан, куфр гуфтан, ба худо ё мукаддасот беэхтиромй кардан; 2) мазаммат кардан, дашном додан, бадзабонй кардан, мавриди интикоди шадид карор додан. blasphemous ['btesfimas] а куфрона, куф- ромез, носазо, тавхиномез (ба худо ё муцаддасот). blasphemy ['tlssfimi] п 1) куфргуй, тавхип (ба худо ё мукаддасот); 2) носазо! уй, бадзабонй. фахшгуй. blast [bla:st] 1. и 1) тундбод, чараёни шадид ва ногадонии бод: A blast of cold air blew into the room. Тундбоди хунук ба хона зада даро мад. 2) таркиш, инфичор: We heard the blast a mile away. Mo аз масофаи як мил таркишеро шунидем. 3) садои вазиш (бой, уаво дар шам- пур, ё газ дар уубур); 2. v таркондан, таркидан: The old budding was blasted. Бинои кухна тарконда шуд. blast-furnace ['bla:st,fr:nis] п кураи чуянрезп, кураи дамиш, кураи баланд. blast-off ['bla:stof] v бо инфичор ва садо ба парвоз даромадан, парвоз кардан, дар рафтан, паридан. blatancy ['bleitansi] п сирру садо, чанчол, килу кол. blatant ['bleitont] а пурсирру садо, пуркилу кол, чанчолй, дагал, дурушт. blather ['ЫаеОэ] ниг. blether. blatherskite ['biaedsskait] ниг. bletherskate. blaze I [bleiz] 1. n 1) axrap, забонаи оташ, шуълаи пурнур: The fire brigade quickly put out the blaze. Сухторхо мушку нандагон шуълаи оташро тез хомуш карданд. 2) шуъла, забона; 3) pl чаханнам. дузах: go to blazes! Гум шав! Ба чаханнам! 2. v ерхтан, дурахшидан, шуъла задан, ну- рафшондан: His eyes were blazing. Чашмонаш медурахшиданд. blaze away a.) бо харорат сухан гуфтан; б) пай дар пай тир холи кардан; blaze up ногахон шуъла задан, забона кашидан; мач ба газаб омадан, сташин шу- дан (ногауон). blaze II [bleiz] 1. и 1) нуктаи сафеди пешонаи чонвар. доги кашка, нишони сафед; 2) аломат ё харошидагии пусти дарахт (барои нишон додали pop). ’02- 2. v нишогузорй кардан (руи дарахт, оа/ роу ваг.). blazer ['bleiza] п 1) навъи жакети варзишй. blazing ['bleizirj] а дурахшон, шуълавар. blazon ['bleizn] 1. п 1) нишони хонаводагй. сипар ё парчами хонаводагй; 2) мадху сано, таърифу тавсиф; 2. v 1) бо рантхои гуногун ороиш додан; 2) эълон кардан. bleach [blrtj] v 1) ранги чизеро бурдан/ па- рондан (бо нури офтоб ё моддаи химиявй); 2) сафед (сафедкорй) кардан; 3) беранг/ бе нур/ хира кардан, рангпарида шудан/ кардан. bleak [bli:k] а 1) дар марзи бод ва сармо, бедарахт; 2) сард ва сузовар, шадид ва ноху- шоянд; 3) бенавид, дилгир, чонфарсо. blear [bits] 1. а 1) тира, хира, иоравшан, тор (чашм); 2) мубхам, номушаххас; 2. v 1) хира/ тира кардан, тор кардан; 2) мубхам ва номушаххас шудан. blear-eyed [bharaid] а 1) бо чашмони хира; 2) бефаросат, кундзехн, кутохбин, кутохандеш. bleat [bli:t] 1. п бэъ-бэъ (садои гусфанд, буз ва г.): 2 v бэъ-бэъ кардан (гусфанд ё буз). bleb [bleb] п 1) обила, гузаобила, кубла; 2) хубоби хаво (дар об, шиша ва г). bled [bled] past ва р. р. аз bleed. bleed [bli:d] v (bled; hied) 1) хун рехтан, хун омадан; хунрезй доштан, хунравиш доштан, хунрезй кардан; 2) хун гирифтан (аз), хунгирй кардан; 3) пул/ тамаъ талаб кардан; 4) хамдардй кардан; 5) чакидач, таровидач, та- ровиш кардан, захидан, рафтан (шираи дарахт, шауд ва г.); 6) ранг додан, раш пас додан; to bleed white/ dry хамаи пули касеро кашидан, шираи касеро кашидан. bleeding ['bli.dir|] 1. п хунрезй, хунравй; 2. а бехуншуда, бемадоршуда, гарки хун- шуда. blemish [rblemij] 1. п 1) айб, камбудй, костй: His reputation is without a blemish. Обруй ва эътибори у костй надорад. 2) лакка, хол, ни- шон, кашка, мац. дог: a blemish on the carpet доги долин; 2. v 1) маъюб кардан, садама задан; лакка- дор кардан, догдор кардан; 2) мац. бадном кардан, беобру кардан, обру резондан. blench I [blent]] v Г) акиб гаштан/ рафтан, худро акиб кашидан, пас рафтан, во рафтан (аз таре); тарсида акиб гаштан; тарсидан, харосидан: 2) чашмро пуши дан (ба чизе). blench II [blent]] v 1) рангпарида кардан/ шудан, ранграфта кардан/ шудан, беранг кар- дан/ шудан, сафед шудан/ кардан; 2) вайрон кардан/ шудан, пусидан: a blemished apple себи вайроншуда.
-103 - □lend [blend] 1. и 1) омехта, омеза, махлут, омехтагй: a blend of tea омехтаи намудхои чой; 2) гузариш; 2. v 1) омехтаи, омехта шудан, махлут кардан, кати кардан, шевидан, шевондан: Oil and water do not blend. Равган бо об омехта намешавад. 2) мутобик будан, мувофикат кардан; 3) номаълум аз як ранг ба ранги ди- гар гузаштан; 4) шуста/ тоза шудан (тафовут, фаре ва?.). bless [bles] v (blessed, blest) 1) баракат додан, дуои хайр кардан; 2) мукаддас хондан, ситоиш кардан; 3) хушбахт кардан, масрур кардан, сарфароз ва шод кардан, файз додан; 4) Bless me (you, him, etc)! Худое! (изхори таауцуб); Bless my soul! Худое нигахбон бош! Ба ман баракат бидех! blessed f'blesid] а 1) хушбахт, хушхол, сао- датманд, масрур; 2) мукаддас: the Blessed Ver gin Хдзрати Марями Мукаддас; 3) хумоюн, фарахманд, фархунда, худаста, муборак; 4) мац. фалон-фалон туда, сазовори дашном, лаънатй; the blessed ашхоси мукаддас. blessedness ['blesidnis] п хушбахтй, масрурй, blessing ['blesirj] 1. pres. р. аз bless. 2. п 1) баракат, дуои хайр: to receive а blessing дуои хайр гирифтан; 2) накркорй, некй, хайр, эхсон; 3) саодатмандй, хушбахтй; 4) дуои пеш ё пас аз гизо; 5) мухаббати илохй, истеъдоди худододй, некбахтй, неъмат; count one’s blessing шукри худоро бадо овар- дан. blest ['blest] past ва р. р аз bless. blether ['Ыебэ] 1. п сухани бемаънй/ пуч, пургой; 2. v гапи бемаънй/ бемаза задан, пурхарфй кардан. blew [bln:] past аз blow II. blight [blait] 1. n 1) беморй/ касалии гиёххо; 2) хашароти паразитии растанихо; 3) офат, осеб, бало, зарар; 4) таъсири бадрасонй, осебрасонй; 2. г зарар/ зиён/ осеб расондан; вайрон кардан, офатзада кардан. blind [blamd] 1. п 1) парда, нургир, хар чи- зи нургир: Pull down the blinds. Пардаро фа- роред. 2) нобиной, курй, зарирй; the blinds pl курон, нобиноён; A. blind mand would be glad to see. Зарб. ~ Me- бинем, гуфт нобино. In the country of the blinds one-eyed is a king. Зарб. ~ Дар шахри курон, якчашма шох аст. 2. а 1) кур, нобино; 2) дохил, нодон, беба- сират, торикандеш; 3) мастур, пинхон, он ди дидачатд мушкил бошад; 4) бсдару тиреза, беравзана, баста аз хар тараф; 5) аз як су бас- blister та, бунбаст; 6) нохоно (хат ва г.); 7) насандида (далел ваг.); be blind to чизеро надида мондан, ба чизе бахо дода натавонистан; go blind кур шудан; go it blind кур-курона бозй кардан, беандеша/ кур-курона рафтор кардан; 3. а кур (л/ад): Не is blind to his own faults. У камбудихои худро намгбинад. blind alley кучаи сарбаста; мач. вазъияти беилод, нодорй, ноилодй. blind drunk гуф. тамоман мает. 4. adv кур- курена, бобебасирати, мазбухона: a blind search дустудуи кур-курона; a blind love ишки кур-курона; 5. v 1) кур кардан, нобино кардан; 2) хира кардан, муваккатан кур ё тор кардан (чашмро): For a moment the sun blinded him. Чанд лахза офтоб чашмонашро хира кард. 3) аз аклу Ьиниш махрум кардан: those who are blinded by wealth and power онон, ки сарват ва кудрат онхоро аз акду биниш махрум карда аст. blindage ['blamdidgj п хар. блиндаж (паногох,и болопушиоа). blind-alley ['blaind'seh] п 1) кучаи сарбаста бумбаст; 2) мар. кори бефоида, кушиши бехосил. blinders [’blamdoz] п pl амер, дашмбанди асп; чашмбанд. blindfold ['blaindfould] 1. а бепарво, бемулохиза; 2. adv бо чашмхои баста, кур-курона, беан- дешона; 3. v 1) чашми касеро бастан, чашмбаста кардан; 2) бо бетавадчухй кореро андом до- дан. blindly ['blamdh] adv кур-курона, беанде- шона, бепарвоёна. blind-man’s-buff ['blamdmaenz'bAf] п чашм- бандакбозй, бозии чашмбандонак. blindness ['blamdnis] п курй, нобиной. blink [Ыи] к] 1. п 1) чашмак, чашмакзанй; 2) лахза; a blink of an eye лахза, дар як чашм задан; go on the blink хароб/ вайрон шудан; 2. v 1) чашмак задан, чашм бар хам задан; равшан ва хомут кардан (чарогро); 2) нодида гирифтан, сарфи назар кардан; 3) бо шигифтй нигаристан, аз тааддуб чашм бар хам задан. blinkers ['bhrjkaz] п pl чашмбанди асп, чаш- мбандак. bliss [blis] п 1) камоли хушбахтй (саодат), омезаи хушхолй ва лаззат; 2) кайф, халоват, шодкомй, кайфу сафо, хушй: living in married bliss дар издивоч саодатманд будан. blissful ['bhstul] а шодком, хушхол, хушбахт. blister ['blisto] 1. п 1) обила, кибла,
blitb- 10* гузаоОила; 2) хар чизи обиламонанд, 2. v 1) бо обила пушондан, хубобдор шу- дап; 2) захми забои задан, шудан; 3) гуфт дилбазан кардан. blithe [blaid] а шоду хуррам, хуш, сабук- бол, дилшод, одами хуш ва мехрубон. blithsome [’blaiOsam] ниг. blithe. blitz [blits] 1. n 1) нем. хар. хамлаи барквор/ барксо; 2) хамлаи шадид ва ногахонй, хучуми ногахонй (хуеусан бо танкуо ва таиёрауо); бомбаборонкунй; 3) анг. Blilz (бо харфл. калон) бомбаборонкунии шахрхои Англия аз тарафи тайёрахои немис дар соли 1940-1941; 2. v торумор кардан, бомбаборон кардан. blitzkrieg [FbJitSkri:g] п нем. хамлаи раъдо- со: the German blitzkrieg against the USSR хамлаи раъдосои Германия ба Иттиходи Шуравй. blizzard ['bhzod] п бурой (барф ва боди ша- дид), туфони барфолуд. bloat [blaut] 1. а бодкарда, бодхурда, пуф- карда: bloated eyes чашмхои бодхурда; 2. v 1) дам кардан, дамондан; 2) дуд до- дан, дуд занондан (мохиро); 3) бодкарда шу- дан/ кардан,варам кардан. bloated ['blautid] а Г) варамкарла, бодкар- да, пуфкарда, дамида; 2) равганин, тулум, овезон bloater ['bloats] п мохии дуддодашуда. blob [blob] п андак, катра, зарра, гард. blobber-Iiped ['bbbolipt] а лабгафс. bloc [blok] фр. п 1) фраксия, хамбаст ё иттиходияи мувакка1ии якчанд хизб дар парламентхо; 2) иттиходи чанд кишвар, блок, кишвархои хамбаста: Western bloc (of nations) кишвархои блоки Fap6. block [blok] 1 n 1) кунда, така, блок, колаб; a cement block блоки сементй; 2) харсанг, тахтасант • The pyramids were built of large blocks of stone. Ахромхо аз харсангхои калон сохта шуда буданд. 3) махалла (дар шахру She lives three blocks from the school, у се гузар дуртар аз мактаб зиндагй мекунад. 3) монеа: There was a block in the pipe. Кубур монеа дошт. 4) гурух, як зумра предметхои якхела; 5) блок, иттиходи чанд кишвар; 6) колаб, колаби кулохсозй, шакл ва колабгири кулох; 7) гирифтагй, боздорй, гир, бановар; a block of flats бинои чандин утокдор. 2. а чопй: block letters харфхои чопй; 3. v 1) бастан, монеъ кардан: The road was blocked with snow. Рохро барф баста буд. 2) мамониат кардан, халал расондан; 3) чилавгирй кардан, сад кардан, садци рох шу- дан: to block the bill садди рохи лоихаи конун шудан; 4) ба сурати колаб даровардан, тика- тика кардан; 5) колабгири кардан; block in автомобили худро дар паси автомо- били дигар карор додан; block out пахши хабархоро чилавгирй кардан, мавчи радиоро задан. blockade [blo'ketd] 1. п мухосира: to raise/ run the blockade аз мухосира баромадан, мухосираро рахна кардан; 2. v мухоеира кардан. blockbuster ['blok.bxsts] п 1) бомбаи пуриктидор, ки як блок шахрро нобуд меку- над; 2) далоли муомилоти мулкй, филм/ кито- би нурчозиба. blockhead ['blokhedj а аблах, ахмак. кундзехн. blockhouse f'blokhaus] п сохтмони чубии мураббаъ; иохтмони буту ни гунбаздор. bloke [blouk] п гуфт. чавон; мард, одам: Не is a good bloke. Одами хубе аст. blond [blond] п марди малламуй, мутиллой, муи тиллоранг, зарринму. blonde [blond] п зани малламуй, мутиллой, зарринму, муи тиллоранг. blood [blxd] п 1) хун: blood group тиб. навъ/ гурухи хун; 2) куштор, хунрезй, одамкушй; 3) хешй, хешутаборй, хешовандй, акрабо, Хамхунй; 4) асл ва насаб, нажод, баромад; 5) мизоч, феъл, ху, табъ, эхеосот, хулк; 6) гуфт. хаёт; 7) начибзода. ашрофй; bad blood цушмани дерип, гараз; Blood is thicker than water. Зарб. ~ Забони мургонро мургон мсдонанд. blood pressure фишори хун; blood transfusion хунгузаронй; blue blood «хуни кабуд», асилзода; full blood аспи зо ги тоза, аспи хушзот; half blood аспи зотии яктарафа; his blood is up у хашмгин шудааст; his bloold is warm/ hot бадчахл/ бадкахр шуда- аст; in cold blood сангдилона; аз руи касд; it runs in his blood дар хунаш аст, авлодаш хамин хел аст; let one’s blood хуни каееро cap додан; рагзанй (бо макради муолиуа); make one’s blood boil хашмгин кардан, ба хашм овардан, хуни каееро ба чуш овардан; make one’s blood cold хунсард кардан; тарсон- дан (каееро); shed one’s blood хуни худро рехтан; shed the blood of хуни каееро рехтан; spit blood хун туф кардан; stir blood шавку завк бедор кардан. blood-horse ['blAdho:s] п аспи зотй, аспи хушзот. bloodhound ['blAdhaund] п 1) навъи саги пайгир (чуянда), саги буйгир, тозй; 2) мар чосус. bloodiness ['blxdinis] п сангдилй. bloodless ['blxdlis] а 1) бехун, камхун; 2) рангпарида, рангканда; 3) бидуни хунрезй. blood-letting ['blAd'letip] п тиб. хунгирй,
105- blowing хунрезй, рагзанй (бо максади муолича). blood-poisoning ['bLid,poizomi)] и уфунати хун, захролудшавии хун. bloodshed ['blAdJed] п хунрезй, сдамкушй bloodshot ['blxdjot] а хунгирифта, сурх ва варамкарда, дорой чашмони сурх. blood-stained ['blAdstemd] а 1) хунолуд, бо хун олудашуда; 2) мац. гунахкори кушгор/ кати, дастдархун, одамкуш. bloodsucker ['blAd,SAka] п 1) шуллук, зуллук, золу (уашарот ё чонваре, ки хун мема- кад), хунмак; 2) мац. хунхур, моли мардумхур, истисморгар. bloodthirsty ['blAd,0a:sti] а хунхор, хунхур. гашнаи хун. blood-vessel ['blAd,vesl] п раги хун, ранг хунгард. bloodworm ['blAdwo:m] п кирми сурки бо- рон. bloody ['bladi] 1. a (bloodier, bloodiest) 1) ху- нолуд; 2) хунмонанд, хундор. хунй, вобаста ба хун; 3) хунин, дорой хун, дорой лакай хунй; 4) пурхунрезй, вобаста ба куштору хунрезй; 5) кирмизй, хунранг; 2. adv хеле; лаънатй, фалон-фалон шуда; 3. v хунолуд кардан, хунин кардан, ба хун отушта кардан. bloom [blu:m] 1. п 1) ранг, шукуфа, гул, гунна, мэчмуп гулхои як гнёх; 2) мац. обу тоб; 3) кисми шукуфтаи растанй; 4) дар айни ин- кишоф/ гул-гулшукуфи/ нашъунамо. 2. v 1) гул кардан, гул додан, гунна кар- дан, шукуфтан, нашъунамо кардан; 2) шуку- фо шудан, боз шудан, ба авч расидан. bloomer [Ыштэ] п 1) хатой дагал; 2) вагони травмвай. bloomers ['blu:maz] п pl либоси занонаи варзиши. blooming ['bluimir)] а шукуфо, пургул, гу- ловар. bloomy r'blumi] а шукуфо, пургул, гуло- вар. blossom ['blosam] 1. п шукуфаи як гул, мав- сими шукуфа, мавсими гулкунй: The apple trees are in blossom. Дарахтони себ дар мав- сими гул мебошанд. 2. v 1) гул кардан, шукуфтан, гунча кар- дан, гул додан: The cherry-trees will blossom next month. Дарахтони олуболу мохи дигар гул мекунанд. 2) равнак ёфтан, рушд кардан, пешрафт кардан. blot [blot] 1. п 1) лак, лакка; дог; 2) мач. айб, дог, бадномй, беобруй, олоиш; 2. v 1) лаккадор кардан/ шудан, догдор кардан/ шудан; чиркин кардан; 2) зудудан, пок кардан, хушк кардан (бо хушккун ва г); 3) дарошомидан, дармакидан, чаббидан, чазб кардан; blot out [blotaut] v 1) п^шондан (аз назар), махв кардан, тира кардан, 2) хат задан, кур кардан. blotch ['blotf] 1. и 1) гармича, песа, неси; 2) дог, лакка, хол, нишон, кашка; 3) доги сиёхй, лаккаи сиёхй; 2. v догдор кардан, бо дог пушидан, лакка кардан blotter 'biota] п эбчинак, коккунак, когази хушккун. blotting paper ['blntirj,регрь] п обчинак, коккунак, когази хушккун. blouse [bkuz] п блауз, лирохан, нимтана. blow I [blou] 1 и 1) зарб. зарба, зарбат: It was a great blow to us. Ия ба мо зарбаи сахт буд. 2) кушиши шадид, хамлаи ногахонй; 3) руйдоди гамангеэ, зарбаи рухй; at al one blow бо як зарба; come to blows ба чанг даромадан; exchange blows зарбахои чавобй задан: fech/ strike a blow задан, куфтан; strike a blow fan against ёрй додан; The firsl blow is half tbe battle Зарб. ~ Наккош накдги сонй кашад бехтар зи аввал. 2. v 1) зарба задан, куфтан: blow II [blou] 1. п 1) вазиш, дамиш: one blow of wind як вазиши бод; 2) зарба, такона, мушт; 3) боди шадид, тундбод: 4) нафаси чукур бо бинй, биниафшонй: 2. v (blew; blown) 1) вазидан, бо фишор бе- рун додан: A strong wind was blowing. Шамоли сахт мевазид. 2) дамида н, дам кардан, пуф кардан; нур кардан (бо :>;аво. газ): Blow up the bicycle tyre. Шинаи велосипедро дам кунед. Blow on the fire or it will go out. Oiampo нуф кунед, набошад мемурад. 3) навохтан (асбоби нафасиро.у 4) бурда шудан (таваесути бод); 5) таркидан, таркондан, пукидан; 6) бо дамидан шакп/ колаб додан, (дар шишакорй); 7) гуфт. бод кардан, нест кардан; 8) хуштак кашидан; 9) лах;. нафрин/ лаънат хондан; blow about/ abroad пахн кардан (ввоза ва е.); blow away бурдан (бар асари шамол): The wind blew his hat away. Шамол кулохашро бурд. blow off тех. пуф кардан, шамол дода тоза кардан; blow in даргирондан, дамида даргирондан (дар ох;ангудози); blow one’s nose бинй афшондан; blow out one's brains худро (касеро) парой да куштаи; blow out хомуш кардан; хомуш шудан: The candle blew out. Шамъ хомуш шуд. blow over хомуш шудан: The storm blew over. Шамол хсмуш шуд. blow up таркидан: The bomb blew up. Бомба таркид. blower ['blouo] 1) карнайчй. шанпурнавоз; 2) тех. дастгохи дам додани хаво blow ing ['blouirj] и 1) амали пуфкунй. дам: 2) таровиш (газ ва г.).
blowing-up blowing-ip i'blouigxp] n таркиш. blowlamp ['bloukempj n лампаи лахимкорй. blown [bloun]p p. аз blow II. blow-off ['blouwof] v берун дамидан. blow-out ['blouwaut] n таркиш, даридан, кафидан (шина ва г.). blowpipe ['bloupaip] п найчаи даманда, найчаи лахимкорй (шишасозй). blowtorch ['blouto:tj] ниг. blowlamp. blow-up [ Ыои,лр] п таркиш, инфичор, да- ридан, кафидан (шина ва г.). blowy ['blouij а шамолй, пурбод, дар марзи бод. blowzy ['blauzi] a (blowzier, blowziest) фарбех ва рухсорасурх. blub [ЫлЬ] кутох, аз blubber. blubber [’ЫлЬэ] 1. п гиряву нола, доду фигон, доду фарёд, 2. v 1) гиряву зорй кардан, зор-зор гири- стан, доду фарёд задан; 2) бо зорй гуфтан, зоридан. bludgeon ['blAdjon] 1. п калтак, таёк, чубдаст (яроки полис), гурз; 2. v 1) бо таёк? калтак задан; 2) мач. мачбур/ водор кардан, ноилоч монондан. blue [blu;] 1. п 1) ранги кабуд, осмспиранг, нилй, нилгун, обиранг, 2) амер, блуз (як навъи мусиции цаз бо оуанги уузнангез), 3) the blue бахр; осмон; 2. а 1) кабуд, нилй, обй, тира: blue sky ос- мони кабуд; dark/ деер blue; 2) гамангсз, махзун, гилгир, гамафзо; 3. v 1) кабуд кардан/ шудан, обираш кар- дан/ шудан: Не was whipped black and blue. Пушти у аз шаллок сиёх ва кабуд туда буд. 2) лочвард/ никел задан ба; look blue намуди андухгин доштан; things look blue корхо бад; in the blues дилтангй, рухафтэдагй; once in a blue moon такрибан харгиз. ахён- ахён; out of the blue нсгахон, тасодуфан, гайри- чашмдошт, гайгимунтазир, гайриинтизорй. Bluebeard ['blu:b:od] п Риши Кабуд (персо- нажи афсонавй); занкуш. bluebell ['blu:belj п бот. гули момо (роста- ми зангулачамонанд). bluebottle ['blir.botl] п гиёх,. анвол гёххо, ки гули кабуд доранд, тугмагул. blueing ['blu:iij] п нилй (модда барои ранг кардани рахти хоб). blues [blu:z] п pl блуз (як навъи мусшуии чаз бо оханги уузнангез). blueish ['blu:ij] а кабудча, кабудтоб, кабуд- чатоб, моил ба кабуд. bluejacket ['blu.dyaekit] п гуф. бахрчии харбй, сарбози неруи дарёй. blue-print ['blu:pnnt] п 1) тарх, накша, накши куллй; 2) когазй кабуди нусхагирй, 106 - нусхаи оо рушной гирифташудд. blue-stocking ['blu:stokinp] п зани доний манд. bluff I [bkf| 1. п сохили ростфуромада, ни шеб. дар, шах; 2 а ростфаромада, ростбаромада даридор. bluff II [ЫдД 1. п дуру г, фиреб, фанд тахдид, дугу пуписа, лоф; call sb's bluff дуруги (фонду фиреб) касеро фон: кардан; 2. v тарсондан, тахдид кардан, ду!у пуписа кардан. bluish ['blu.if] а осмониранг, нилгун, моил ба нилй. blunder [Ыдпбэ] п 1. иштибохи ахмакона, сахв, хатоии дагал; 2. v 1) иштибох кардан, сахв кардан; ба иштибох андохтан; 2) Дакка хурдан, пешпо хурдан; 3) иштибохи дагал кардан; blunder away аз даст додан (имконият ва а); blunder on нохост вохурдан. дучор шудан; blunder out бефикрона гуфтан, луппй карда гуфтан, нохост гуфта мондан, беандеша гуф- тан; blunder upon нохост ба чиз бархурдан. blunt fblxnt] 1. а 1) кунд. blunt knife корци кунд; 2) дурушт; тунду тез, сахт, баланд; blunt words суханони дурушт. 2. v кунд кардан/ шудан; bluntly [blxnth] adv бемаънй, беакдона. Ыш [Ыэ:] 1. п 1) дог, лакка, хол. нишон; нукс (ахлозуй); 2) доги пахншуда, тарх/ намуд/ шакли нофахмо; мач. дог; 2. v 1) молидан, олондан (рангро); чиркин (олуда) кардан; 2) нофахмо кардан, норавшан кардан, номушаххас кардан. blurb [Ыэ:Ь] п эълон ва ё огохии таърифо- мез. blurt [blo;t] v blurt out пуппй карда гуфтан, нохост гуфта мондан. bl ush fblxf] 1. п 1) шарм (уамроу бо сурхруй), сурхии рухсор (аз шарму рае у, 2) то- биши гулгун/ гулобй; at the first blush аз нигохи аввал; дар аввалин назар. 2. г сурх шудан (аз хичолат, шарм ва г.), шарманда шудан; bl uster f'bksta] 1. п 1) вазиш (шадиоу бо са- да); 2) хаёхуй, магал, галогула, гавго; 2. v 1) сахт вазидан, бо садо вазидан (бод); 2) талотум кардан, дар талотум будан. be [bou] inf. he can't say bo to a goose паш- шаро ( мурчаро) хам озор намедихад. boa fboua] п 1) зоол. мори печон, боа (мори колон дар Америкой Чанубй); 2) гарданпечи муина, шоли гардан. bear [Ьэ:] п хуки вахшй. board I fbo:d] 1. п 1) тахта, тахтаи чуб: The
-107- body floor is made of boards. Фарши хона аз тахта сохта шудааст. 2) хурок, гизо руи миз, миз: How much do you pay for board and lodging? Барои хурок ва идора чанд сум медихед. 3) дар, болои \кшитй, тайёра)' There were fifty passengers on board of the ship. Дар болои киштй нанчох нафар мусофир буданд. 4) pl сахна: to be/ go on the boards хунарпеша шу- дан; 5) лаббаи киштй; above board ошкоро ва конунй; across the board сартосар, ба таври купли, кулпан; go by the board аз киштй галтидан; go on board ба киштй нишастан; 2. v 1) тахтакуб кардан, бо тахта пушондан; 2) нишастан, савор шудан (ба тайёра, киштй): They boarded the plane at two o’clock. Онхо соати ду ба тайёра нишастанд. 3) хонаро бо хурок ичора додан; 4) ба канор/ лаббаи киштй наздик шудан. 5) пахп кардан, густурда кардан. board II |"bo:d] п 1) хайати мудирия, идора, хайат, шуро; вазорат: The Board of Trade Ба- зорати тичорат (дар Британия Кабир): амер Палатаи Тичорат; The Board of Educaton Ba- зорати маориф; 2) бурей сахом, фехристи сахоми хариду фуруш шуда ва бахои онхо (дар бурей сахом): boarder |'bo:ao] п 1) касе, ки дар пансион зиндагй мекунад; 2) касе, ки хона бо гизо ки- ро кардааст; 3) касе, ки ба киштй савор ме- шавад. boarding-house [’bo:dirjhaus] п пансион, омузишгохи шабонарузй. boarding-school [’bo:dirjsku:T п мактаб- интернат. boast [boust] 1. п 1) лоф, лофзанй, худситой, мухобот: I don’t believe his boast. Ман ба лофзании вай бовар намекунам. 2) болиш, фахр, манбаи фахр; Great boast, small roast. Зарб. ~ Аз барф манора сохтан. 2. v 1) лоф задан, худситой кардан (of/ about - аз/_бо): Не boasts about his new car every day. У бо автомобили нави худ хар руз лоф мезанад. 2) болидан, фахр кардан: Our school boast a fine garden. Мактаби мо бо боги зебояш ифтихор дорад. boaster ['bousta] п лофзан, таърифчй. boastful ['boustful] а худсито, лофзан. boat [bout] 1. п 1) каик: They got into 1he boat Онхо ба каик, иавор шудаанд 2) киштй: They took a boat at Glasgow. Онхо дар Глазго ба кишти нишастанд. to miss the boat аз фурсат истифода накардан, фурсатро аз даст додан; to go by boat бо киштй шино кардан; to take boat ба китптй савор шудан; in the same boat дар вазъият/ шароити якхела. 2. v 1) бо киштй бурдан/ кашондан; 2) ба даруни киштй бор кардан/ андохан; 3) каиксаворй кардан; 4) каик рондан. boat-hook ['bouthuk] п чангак, ходаи чан- гакдор, соскан. boating ['boutirj| п каикронй; to go boating каикронй кардан. boat-mau ['boutmon] п каикчй, завракчй, каикрон, завракрон. boat-race ['boutreis] п пойгаи каикронй (завракронй). boat-swain ['boutswem] п босман, сармаллох. bob I [bob] 1. 1) и халка ё дастаи муи кутох, тораи гесу, кокул; гесуи кутох (кудакон ва за- кон)-, 2) думи кайчишудаи асп; 3) харакати тунд ва ногахонй, чахиш; таъзими кутох; 4) хушаи овезон; 2. v 1) кутох кардан (гесри инсон ё думи уайвон); 2) кутох таъзим кардан; 3) cap хам кардан (бо нишони эзрпиром) bob II [bob] п (pl bob) як шиллинг. bobber ['bobo] п 1)шиновар (чуби пунба, ки уаллоби моуигириро руи об нигох; медорад): 2) одам ва ё чизе, ки боло ва поён меравад. bobbery ['bobon] п хаёхуй, магал, галогула, шавшув. bobbin ['bobm] п моку, найча (дар бофандаги ва дарздузй): галтак (ресмон), иечак, симпеч. bobish ['bobtj] а хушхол, хурсанд, зиндадил. bobby ['bobi] п (pl bobbies) гуф. посбон, по- лис. bobby-soxer ['bobtsokso] п амер. 1) чуроби кутохи духтарона; 2) гуфт. духтарак, наврас, навбова. bob-sled ['bobsled] ниг. bob-sleigh. bob-sleigh ['bobslet] n бобслей, чанатозй, ча- напойга. bobtailed ['bobteild] а думкалта, думбурида (асп ва а.). bode [bond] v 1) пешгуй кардан, аз пеш огохй додан, аз чизе хабар додан; 2) ваъда додан/ кардан; bode well хушимон будан, аз ояндаи хубе хабар додан; bode ill бадимон будан, аз ояндаи бад хабар додан. bodeful ['boudful] а мудхиш, тахдидомез, дахшатнок, шум, фалокатбор, нахе, мудхиш. bodice ['bodis] п синабанд, шикамбанд; корсет, болотанаи пирохани занона. bodily ['bodih] lai) чисмонй, баданй, чисмй; 2) вобаста ба бадан; 2. adv 1) шахсан, чисман; 2) пурра, куллан; якдо. bodkin ['bodkm] п 1) дарафш, бигпз; 2) оау. ханчар, дашна. body f'bodi] 1. п (pl bodies) 1) таи, бадан, колбад, чусса, вучуди чисмонй: healthy body
body-guard _ бадани солим; a heavenly body чисми осмонй; 2) тана, кисмати асосии чизе: the body of а ship танаи киштй; the body of a motor-car ку- зови автомобил: 3) руки, маком: a legislative/ an executive body рукни конунгузор/ ичроия; 4) часад, лош, лоша; 5) гурух, хайат, даста: а body of soldiers дастаи сарбозон; an advisory body хайати мушевара; 6) гуфт. одам, инсон, шахе; 7) чисм (дар мукрбили р$х: spirit); 8) матни аслй; 9) хар чизе, ки дорой чисм бо- шад; 10) уук инсон ё чизе, ки дорой шахсияти хукукй бошад; дорой хукуки конунй; A little body often harbours a great soul. Зарб. ~ Бузурги ба хирад аст, на ба сол. corporate body созмони корпоративй; diplomatic body хайати дипломагй; in a body чамъан, хама, дастчамъй. to keep body and soul together чон ба дар бур- дан, зинда мондан, хаётро (зиндагиро, уастиро) давом овардан; 2. v чисм додан ба, дорой бадан кардан; тапуманд кардан. body-guard ['bodiga:d] п косбони шахей, нигахбони шахей; мухофиз, посдор. Boer [bus] п бур (ниёгани муцоцири гопланди^ои сокини Лфрикаи Чануби). boffin ['bofin] п пажухишгари амалй. тахкикотчй, олим. bog [bog] 1. п ботлок, боткок, лойдон. 2, v be/ get bogged down дар ботлок мондан/ гирафтодан/ дармондан. bogberry 'bogbon f п клюква (навьи расте- нии буттагии гиимол). bogey ['bogi] ниг. bogy. boggle [’bogl] v 1) гуфт. тарсидан. харосидан; 2) калавидан, дудила шудан; 3) аз ухдаи кор набаромадан, вайрон кардан, бо бедиккатй анчом додан; 4) маккорй/ хиллагарй/ айёрй кардан. boggy ['bougi] а боъюкй. bogie ['bougi] п фойтун. bogle [bougll п 1) арвох; 2) чуду, матарсак, дев. bogus [’bougas] а амер, сохга, калбакй, дуругин. bogy ['bougi] п (pl bogles) дев, одамхур. сиёхй, ачинаи хона (дар хурофет). Вс hernia [bou'hi:mjo] п Бохемия (ноуин дар Чумуурии Чехия). Bohemian [bou'hi mjan] п ахли Бохем, чех. boil I ['boil] 1. п ч?шиш, нуктаи чУшиш, чУш; 2 v 1) чушондан, ч?ш задан, чуш омадан, чу ладан: Please boil some water Лутфан, кам- тар об чУшонед. 2) дар оби чУш пухтан, обпаз кардан: Please boil some rice for dinner. Лут- фан, барои нахср биринч пазед. 3) лигу, хашм- гин шудан, чутп задан, хунсардии худро аз даст додан; - 108 boil away бухор шудан (дар натачан цушонда boil down а) гализ кардан/ шудан (бар act Ч?шондан); 6yi дода тоза кардан, чушон пухтан/ пазондан; б) мац. кутох кардан, хуле кардан. boil over а) догчуш шудан, душица вайрон ш дан; б) cap рафтан, cap рехган (шир ва г.); мач. шиддат ёфтан; come to boil чуш омадан; make one’s blood boil сахт ба хашм оварда) хунй касеро ба чуш овардан. boil II ['boil] п даммал, чипкон, курак boiled I'baildJ а чушонда, чушида, ба чу! омада: boiled water оби чуш. boiler ['bails] п 1) дети бухор, хар зарфс, ю дар он чизеро мечушонанд; 2) дети бухор! обгармкун; 3) махзани обгармкун boioler-house [’boilahaus] п дегхона, хонае ки дар он дети бухор ас г. boiler-room ['boilaru:mj п дегхона. boiling I'boilii)] 1. п 1) чушиш: boiling heat харорати чушиш; 2) хадде, ки пас аз он шахе хашмгин мешавад; 2. а чушидаистода, фаввораза даистода. boiling-point ['boihrjpoint] п харорати лушиш. нуктаи чУшиш; be at a boiling-point дар холати ба хашм омадан. boisterous ['boistaras] а 1) пурсадо ва талотум, пурхаёхуй, сергавго, пурмагал, сергалогула (дар бораи одам); 2) хурушон (мавц); 3) буронй, сербуроч, пуртуфон (дар бораи обу jfaeo). bold [Tyould] а 1) далер, нотарс, часур, бе- бок. a bold deed рафтори часурона; 2) густохо на, дагалона; bold manners рафтори дагалона; 3) равшан, capex: the bold shape of a mountain тасвири равшзни кух; 4) дуруст ва хоно (даст- хат, хат); in bold type бе харфхои сиёх; make bold чуръат кардан; bold-fased f'bouldfeist] а 1) гафс (уарф}; 2) густох, далер, часур; boldly f'bouldh] adv густохона, часурона, дачерона, диловарона. bole [Люи!] п 1) танаи дарахт; 2) мил (ту- фанг). boletus [bou'li:tas] п замбуруги сафед. Bolivia [ba'livia] п Боливия. boil [TdouI] п гиёх,. тухмдони бархе аз гиёхон; гуза. boloney [ba'louni] п амер. гуфт. бемаъно, бекора. bolster ['boulsto] 1. п болиштча, болиштак, пуштй; 2. v 1) болиштдор кардан, пуштидор кардан, болиштча мондан; 2) тахким кардан, нигох доштан, мадад кардан. bolt 1 [boult] 1. п 1) болт, печ; nut and bolt
печ ва мухра (болт ва шайба), мУхра ва печ; 2)~ пайкон, найза; 3) чахиш, париш, 4) барк;, зар- баи барк; 5) гуфт. гурез, гурезиш; a bolt from the blue руйдоди ногахонй, мисли балои ногахонй; барк аз осмон. 2. v 1) печу мухра кардан, бо болт/ печ (мехи печдор, мурват) махкам кардан; 2) чахидан, паридан; 3) харисона хурокро фуру бурдан; 4) бо суръат (шитобон) бурдан (оиди acrvfo); 5) гурехтан, фирор кардан, бо шитоб гурехтан; a bolt from the blue барк аз осмони соф; мау. руйдоди ногахонй (одатан нохуш); shoot one’s bolt охирин тири худро парондан; охирин кушиши худро кардан; 3. adv: bolt upright тамоман рост (истодан, нишастан ва хоказо.) bolt II [boult] v 1) элак/ галбер кардан/ за- дан, бехтан; 2) мач. хубро аз бад чудо кардан; аз галбер гузарондан; bolter I [boulto] п галбер, злак. bolter II [boulta] п 1) амер, сиёсй муртад, касе, ки аз хизб ё дастаи худ канорагирй ку- над; 2) аспи раманда. bomb [bom] 1 п бомба: The enemy dropped bombs on the bridge. Душман болои купрук бомба партофт atomic/ hydrogene/ napalm/ nuclear]/ bomb бом- баи атомй/ гидрогенй/ напалм/ ядрой; bomb shelter п паноюх (аз бомба)-, high-explosive/ demolition bomb бомбаи таркан- да (фугаей); incendiary bomb бомбаи огашзананда; 2. v Оомбаборон кардан, бомба андохтан: They bombed the railway lines. Онхо хати рохи чханро бомбаборон карданд. bombard [bnm'ba:d] v бомбаборон кардан; 2) мау. саволборон/ саволпеч кардан. bombardment [bjm'ba:dmant] п бомба- андозй, бомбапаргой; гулулаандозй, гулулапартой. bombast ['bombast] п дабдабанокй, пуртумтарок, хушзохир (нутк,. сухан, навиштаУ, bombastic [bom'baostik] а дабдабанок, пуртумтарок, мутантан. bomber [’bomo] п бомбаандоз, бомбаафкан (тайёра). bombing ['bombii)] п 1) бомбапартой, бомбаанлозй, 2) бомбаборонкунй. bomb-proof ['ЬэтрпкП а паногох аз бомба. bomb-shell I'bomfel] п хар чизи шигифтовар ва ногахонй. bombshelter ['bombjelta] п паногох. bonbon ['bonbon] фр. п бон-бон, навъи ширинй. bond I [bond] 1. п 1) алока, пайвастагй, ро- бита, хар чизе, ки одамро бо хам пайванд кунад; 2) pl завлона, занчир, гул ва занчир, 3) - 109 - bonnet асорат, зиндонй будан; 4) ахдТпаймон, вазифа, мисок; 5) облигация, вомбарг, варакаи карзй, аврок, замонатнома; 6) ришта, тор, банд, бает, пайванд; 2. v 1) хамбаста кардан, бо хам часпондан, васл кардан, бо хам бастан; 2) карз содир кар- дан; 3) шартнома бастан. bond II [bond] п банда, зархарид, гулом, крепостной (деукон). bondage ['bondidj] п гуломдорй, сохти гулемдорй, сохти крепостной, асорат. bondholder [bond,hauldo] п дорандаи вом- барг/ аврок. bondman ['bondman] п (pl bondmen) 1) зарха- рид, бекор, банда; 2) дехкон, гулом (Оар низо- ми феодалы). bondsman ['bondzmon] к 1) дехкон, гулом; 2) кафил, зомин, кафолатдиханда, паймонгузор. bene [botin] 1. л 1) устухон: bones of the body устухонхои бадан; 2) pl устухонбандй; 3) синч, поя, асос; 3) инсон, одам; 4) насади мур- да. маит; A good dog desenes a good bone. Зарб. ~ Саги намакшинос бехтар аз одами намакношинос аст. a bag of bones логар; bone of contention, bone cf discord зухми низоъ, мояи нифок; cut (costs) to the bone то хадди аккал кам кар- дан (нарххо ва г.); feel/ know it in one’s bone ба чизе эътимод дош- тан, аз тахи дил эхеос кардан; give sombody a bone to pick ба дом афтондан; have a bone to pick with someone аз касе гила манд будан; аз касс интиком гирифтан, бо касе хисобй кардан; make no bones of the matter бе чуну чаро ичро кардан, бе шарту тардид анчом додан, натар- сидап, шарм нахардан; make old bones то пиронсолй зиндагй кардан, skin and bone пуст ва устухон, хеле логар; wet to the bone шип-шилга шудан, cap то по тар шудан; 2. v 1) гуштро аз устухон чудо кардан; 2) пору/ нурй андохтан; 3) гуфт ранг кардан/ молкдан. bonedust ['baundAstj п орди устухон. boner [bouna] н 1) амер. гуфт. хатой дагал, хато/ иштибохи ахмакона/ хатой харакй, иштибохи лаппй; 2) хато, сахв, кутохй, иштпбсх. bone-setter [boun,seto] п табиби шикаста- банд. bonfire ['Ьэпдагэ] п оташ, оташе. ки дар хавои кушод равшан кунанд: оташбозй: to make a bonefire оташ афрухтан. Bonn [bon] п ш. Бонн. bonnet ['bomt] п 1) навъи кулохи занона: 2) тех. пУшиш, сарпуш, хавогир, капкок (оуанй);
bonny капоти автомобил; 3)’ гуфт. шарик (Оар чиноят ва а.); 4) кулохи мардонаи шотландй. bonny [bom] а ,'bonier, boniest) хушсимо, тандуруст ва дилпазир, зебо, чаззоб. bonus ['bounas] п мукэфот, доиза, подош; пардохти изофй. bony [bom] a (bonier, boniest) 1) пурустухон, устухонй; 2) устухонмонанд, устухснсон. booby Г'Ьи:Ь1] п (р: boobies) 1) беакл, аблах, бекалла, ахмак, 2) буби (навъи парандаи баурй). boodle ['bu:dl] п 1) издихом, гурух; 2) гуфт. амер, ришва. boogie-woogie ['bu:gi'wu:gi) (инч. hoogie) п буги-вуги (як навъи муптш цаз). book [buk] 1. л 1) китоб: a book of poetry китоби шеър; 2) дафтар: an account book дафтари хисоб; 3) the Book Индии; 4) либрет- то, матн (опера ва е.); 5) бастаи китобмонанд; be deep in sznb's black books бо касе муносиба- ти бад доштан; be in smb’s good/ bad books бо касе муносибати хуб/ бад доштан: мавриди мухаббат/ хашми касе будан; be on the books дар руйхат/ кайд будан; bring to books ба давобгарй талабидан/ даъват кардан; by the book гибки мукаррарот; juvenile book китоб барои давснэн, reference book асари бнблиографй; suit smb.'s book ба талаботи касе давсбгуй будан; 2. v 1) сабти ном карда доп гирифтан, пешгузин кардан (х,отел, меумонхина); 2) би- лет харидан: I’ve booked two seats for the con- cert Ман барои намоиш ду билет гирифтам. 3) даъват кардан. to close the books китобхоро мувозина кардан ва бастан (%исобдсрй); to keep books on сурати доду ситадро сабт карда нигох доштан. bookbinder l'buk,bamdo] п дилдсоз, саххоф. bookbinding f'buk,baindig] п китоббандй, китобдузй, саххофй. bookcase ['bukkeis] п девони китоб. booking clerk ['bukigklaik] п билетфуруш. booking-office [’bakitpofis] п кассаи билетфуруши. bookish ['bukifj а ктобй (на амали). bookshop [’bukjbp] п дукони (магозаи) китоб. book-keeper ['bukki.pa] п бух1алтер, дафтардор, хисобдор, мухосиб; book-keeping ['buk,ki:pirj] п бухгалтерия, шуъбаи хисобу китоб. дафтардорй, сабти доду ситадхо. booklet ['bukht] п китобча, брошюра дафтарча. book-maker ['bukmeika] п ношир. саххоф, -110- виростор; даллоли шартбандй. book-mark ['bukma:k] п хатчуб, чубалис (од» чиз, ки барои нишон доданы он ки хонандс то кууо хондааст). bookseller ['buksela] п китобфуруш, second- hand bookseller китобдуст, букинист. bookselling ['buk,selirj] п фуруши китоб. bookstall ['bukstoil] п дукони/ дукончаи китоб. bookstand ['bukstaend] п девони китоб, сафхаи поядори китоб. bookstore ['buksto:] п амер дукони китоб. hookworm ['bukwa:m] п 1) анвои хашароте, ки ба китоб хисорат меоваранд, кирми китоб; 2) мац. китобдуст, одаме, ки доимо китоб мехонад. boom [bu:m] 1. и 1) гурриш, раъд: the boom of thunder гурриши тундар; 2) бум, пешрафти босуръат, равнак (тичорат, бизнес ва г): busi- ness boom пешрафти босуръати бизнес; 3) гуфт. гапу гапча, овоза, гавго. 2. v 1) гурридан, гулдуррос задан: The big guns boomed Тупхои бузург гулдуррос заданд. 2) босуръат пеш рафтан, равнак ёфтан, рушди бесобика кардан, шукуфтан: Trade is booming. Тидорат босуръат тараккй Дорад. 3) садои амик ва пуртанин эдод кардан/ доштан (садои инсон, табл ва г.): The aid man had a booming voice. Пирамард садои амик ва пуртанин дошт. boomerang [bu:mortengj 1. п бумеранг (силами бумиёни Австралия)', 2 г бо дасти худ ба худ зиён овардан. boomster [bu:msta] п амер. гуфт. каллоб. boon I [bum] п 1) мехрубонй, лутф, илтифот, некукорй, хайр, эхеон; 2) гуфт хохиш, илтимос, дархост. boon II [bum] а 1) саховатманд, босаховат, кушодадаст; 2) хушчакчак, хушеухбат: a boon companion дусти хушеухбат; 3) мулоим, Халовагбахш шерим}. boor [buo] п 1) (дар асл) кишоварз, рустой); 2) одами дагал/ дурушт/ бетарбия. boorish [buarij] а дагал, дурушт, одами дагал. boost [bu st] 1. п кумак, болобарй, тараккй, афзунсозй; 2. v 1) боло бурдан; 2) (дар боло рафтан ба касе) кумак кардан, боло кашидан: 3) баланд кардан, зиёд кардан (андоз ва е.); 4) тараккй додан, барафзудан; 5) каееро дар коре чонибдорй кардан: to boost a candidate ном- задро чонибдорй кардан booster ['bu:sto] п 1) пуштибон, хомй, чонибдор, ёрдамчй; 2) техн, барангезанда, кувватдиханца шастгох барои назорат ва зиёд кардани цувваи барк,). boot I [bu:t] 1. п суд, фонда; to boot ба/ бар илова. ба замми он, изофа бар он, хамчунин;
2. v манфиат бурдан/ додан, бахра чустан; what boots it? Аз ин чй фонда? It little boots. Аз ин амал фонда хеле кам аст. boot II [bu:t] 1. п 1) муза, чакма, пойафзол; 2) рукафшй, калуш, 3) анг. сандуки окиби автомобил (дар Америка ва Канада trunk мегрянд); 4) бутси (пойафзоли футболбозй); to get the boot аз кор хорич тудаи, сабукдуш шудан; to give the boot аз кор холи кардан/ хорич кар- дан, кафши касеро г.еши но гузоштан; the boot is on the other leg вазъият дигар шуда- аст, масъулият бар души дигарон бор аст; to die with one's boot on бидуни беморй ё бистарй шудан мурдан; with one’s heart in the boot аз таре; 2. v 1) чакма/ муза пушидан; 2) бо муза куфтан: to boot in the face бо муза ба руи касе куфтан; 3) гуфт. аз кор холй кардан/_хорнч кардан: Не was booted out of office. Уро аз вазифа хорич карданд. boot-black [*bu:tblsek] п амер, локчй, пардоз! ар. booth [bird] л киоск, утокак, дуконча bootlace fbu tleis] н банди пойафзол. bootlegger [’butjega] п амер, кочокчии маводи алкулй. bootless ['bu:ths] п бехуда, бефоида: boot- less affort кушиши бефоида. bootmaker ['bu:t,meiko] п музадуз, кафшдуз, махсидуз, чакмандуз. boots [bu:tsj п хизматгори мехмонхона. boot-top ['bu:ttop] п соки муза, соки махей. boot-tree ['bu:ttri:] п колаби пойафзол. boots ['bu:ti] п (pl booties) 1) ганимати чангй. 1ороч. язмо, хар чизи горатшуда; 2) хадя, чоиза; play booty £шсдан бозиро бохтан (ба макеади чалби бозингари камтачоиба). booze [bu.z] 1. п гуф машрубоги алкулй. водка (хусусан бадгифат), араки сагй. 2. v гуф. нушида мает шудан. boozy ['bu:zij a (boozier, booziest; гуфг\. мает, сиёхмаст, бадмаст. boracic [bo'rsesik] boracic acid n хим. кислотаи ( гурши) бор, хомузи бор. borax ['bo:rasks] п хим. танакор, бура. border [’bo:da] 1- п 1) сярхад, марз, хад: the border between the two countries сархади бай- ни ду кишвар; a border incident ходисаи сархадй; 2) канора, хошия, лабба; 3) садчоф. лаббадузй, хошиядузй; 2. v хамсархад будан (on, upon - бо), хаммарз будан. Both Canada and Mexico bor- der on the USA. Канада ва Мексика харду бо ИМА хамсархад мебошанд. 2) дар марз ё хошияи чизе карор доштан, 3) хошиядузй кардан, лабба гузоштан; 4) мау. наздик будан ба. дар анчоми коре будан. Ill- _ _______bosh bordenard ['bo:aa.ren<lj n замини марзй ё сархадй, минтакаи сархадй. borderline ['bo:dolain] п навори марзй, хати сархадй, bore I Ъэ:] 1. п 1) сурохй, шикофй; 2) диа- метри дохилй; 3) калибр (тут ту фанг у, 4) дахона; 2. v 1) сурох кардан, шикоф кардан: Не bored a hole in the beard. Вай тахтаро сурох кард. 2) накб кандан/ задан: 3) сурох шудан, парма кардан, шикосЬидан. bore II [bo ] 1. п 1) амали нохушоянд, дил- гангкунанда, дилгиркунанда; шахей хастаку- нанда: What a bore! Чй зикие! 2) мичинг. дил- базан: Не is a terrible bore. У як одами дилба- зан аст. 2. v 1) дилтанг кардан, дилзада кардан, хаста кардан: His story bored me. Х,икояи у маре дилтанг кард. to be bored зик шудан: Гт bored Ман зик шу- дам. bore III [bojpasT аз bear II. boreal [Ьэ:пэ1] а шимолй. boredom ['bo:dom] n дилтангй, зикй, хастагй, малолат. borer ['Ьэ:гэ] п 1) парма, барма, искана, хар чизе, ки барои кандан истифода мешавад; 2) пармачй, пармагар boric "bo:nk| а хим. бори. бор. вобаста ба бор ва оксидхои он. boring I ['bo:nrj] 1. п 1) суфтан, амали сурох кардан, сурохкунй, пармакунй; 2) дилгирй, дилбазаий; 3) чохи пармашуда; 2. а малолаговар, дилзан, дилзананда, хас- такунапда. boring II ['bo:rnj] I. pres. p. аз bore JI 2. 2. а шлтангкунанда, хастакунанда: What a boiing film! Чи фипми хастакуна да! bom [bom] 1. (p. p. аз bear 114 to be born таваллуд шудан: To be bom with a silver spoon in one’s mouth. Зарб. ~ I ахворааш аз осмон афгодааст. 2. а модарзодй: a bom actor хунарманди модарзед. borne [bom] р р. аз bear II. borough ['Ьлтэ] п 1) амер, шахраки хурд; 2) шахре, ки худидоракунй дорад; 3) яке аз нохияхои Нйю Йсрк. borrow ['borouj v 1) гирифтан. May I borrow your pencil? Каламатонро гирифтан мумкин аст? 2) икгибос кардан: This custom was bor- rowed from the French. Ин анъана аз франсавихо иктибос шудааст. 3) карз гириф- тан, вом гирифтан, орият гирифтан; Borrowed garments never fit well. Зарб. ~ Ба уме- ди оши хамсоя турб матарош. bosh [bof] 1. п сафсата, харза, гапхеи бехуда. 2 int. сафсата! Гапхои бехуда!
bosom T v барангехтан, шурондан, лакао мондан; ахмак кардан, фиреб/ файд кардан. bosom ['buzom] 1. п 1) пистон (хусусан пис- тоны зап), сича, мама; 2) багал, огуш, бар: She pressed the baby to her bosom. Кудакро ба синаи худ фишурд. 3) даруй, кахр: in the bos- som of the sea дар кахри бахр; 4) бахше аз либос, ки синаро мепушокад, чилави сина. синабанд; 5) дил, дон; in the bosom of one’s family дар огуши оила; bosom friend дусти самими, 2. а гиромй, азиз. самимЯ; 3. v дар огуш гирифтан, багал кардан, гиромй доштан; to take someone to one's bosom мухаббат кар- дан ба, унс гирифтан ба. Bosporus ['basporos] п Босфор 'хапиц',. boss [bos] п 1) мудир, раис, худаин, сохибкор, сарпараст, саркоргар, саркор; 2) амер, сарвар, сардаста; 2. v 1) тахким додан, идора кардан: 2) худаинй кардан (манфГа botanical [bo'tacnikol] а ботаники, гиёхй, вобаста ба гиёхон botanist ['botanist] п ботаник, гиёхшинос. botany ['botam] п гиёхшиносй, ботаника. botch ['botf] 1. и 1) пина, дарбех, ямок, по- ра, поргй; 2) кори бад пдрошуда; 2. v бад таъмир кардан, бад васл кардан, 2) хароб/ вайрон кардан, харобй овардан. шикастан. botcher ['botjbj п коргари нокобил/ камтадриба. both [bou0] 1. pron хар ду: both of them хар дуй онхо; 2. cj both... and... хам... хам...; вг... хам.... Не speaks both English and Russian. У хам ба забони англисй ва хам ба русй ran мезанад. bother ['Ьобд] 1. п дарди cap, захмат рандиш, парсшочй, озор, гусса; 2. v захмат додан, гусса хурдан, азият ка- ши дан; дар фикри чизе будан, нигарони чизе будан ё шудан: Stop bothering your father. Захмат додан и падарагро бас кун Don’t bother! Ташвиш накаи.ед! bothersome I'bobosorn] а безоркунанда, дилбазан, шилкин. Botswana [bot'swamo] п Ботсвана (кишвар). bottle ['botl] 1 п 1) шиша, бутан: a bottle of milk як шиша шир; 2) машруботи алкулй, шароб, май, мусаллас, бода; bring up on the bottle бо шиша калон кардан (кудакро)', over a bottle of wine ханогми нушидани шиша л май; crush a bottle нушидан; 2. v 1) ба шиша рехтан; 2) дар шиша нигох доштан. bottle-green ['botlgrim] а сабзи тира, ранги 112 ~ бутал. bottle-neck ['botlnek] п 1) гарданаи шиша, дахони шиша; 2) тангно, гулугох, гузаргохи танг. bottle-screw ['botlskru:] п пуккашак, парма барои кушодани шиша. bottom [ botam] 1. п 1) таг, зер, бех: the bot- tom of a well таги чох; go to the bottom гарк шудан; send to the bottom гарк кардан; 2) поин, кисмати поинтарин: at the bottom of the stairs дар поини зинапоя: 3) кахр, таги об; 4) хок, кабати замин, гил, 5) гуфт. пас, кафо, кис-ми кафо; 6) охир, интихо; at the bottom of I the page дар охири сахифа; 7) поя, асос, асл: We must get to the bottom of the problem. Mo бояд асли мушкилотро муайян кунем. at bottom дар асл, асосан, аслан; from the bottom of one’s heart аз дилу чон, аз тахти дил, аз самими калб; get to the bottom сабабро дарёфтан/ фахмидан; be at the bottom of а) дар доманаи (zgbf ва г.) будан; б) асос ва сабаби чизе будан/ шудан; kr оск the bottom out of an argument далелро рад кардан, stand on one’s own bottom мустакил будан, дар ду по устуьор истодан. 2. а паст, охирин; 3. v 1) сохтан, бунед кардан (on, upon - бар); 2) тагро махкам кардан; 3) ба каър расидан; чукуриро сандидан; 4) сабабро чустучу кардан, ба максади кор расидан. bottom-land ['botamlaend] п амер, води, за- мини канори дарё (ки уангоми обхези зери об мемонад). bottomless ['botomlis] а 1) бетаг, беинтихо, бекаър, тамомнашаванда; 2) бисёр чукур, бехад, бепоен. bottommost ['botommoust] а аз хама паст, татарин, поинтарин. зерин, зертарин. bough [bau] п шоха (дарахт). bought [bo:t] past ва p. p. аз buy. boulder f'bouldo] n тахтасанг, харсанги лунда (санг), санги калон. boulevard ['bu:lva.] п кучабог, гулгашт, булвар (хиёбони парне, ки дар ду тарафи он дархт ва ё гулкорй бошад). bounce [bauns] 1. п 1) чахиш, чахандагй; 2) тавсиф, таъриф; 3) часту хези тайёра хангоми фуруд; 4) зарбаи ногахонй; 5) ихроч; 2. v 1) чахидан, боло частан; паридан (боло ва поён)', to bounce into/ out of the room ба хона зада даромадан, аз хона зада баромадан; 2) тавсиф/ таъриф кардан; 3) хангоми фуруд часту хез кардан (тайёра); 4) одами бадмастро берун андохтан: 3. adv ногахон, баногох. bouncer [rbaunso] п 1) худтаърифкун, лофзан- 2) таърифкунй, лофзанй; 3) чаханда; 4) амер. гуфт. муштзур, дарбони майкада
“ шахсе, ки кораш Тзерун рондани ашхоси 'оаО- маст бошад). bound I [baund] 1. п (од. pl) хад, канор, марз, карон: Her joy knew no bounds. Хурсан- дии у хадду канор надошт. out of bounds беохир, бекарон set bounds махдуд кардан; go beyond the bounds of reason беандешона амал кардан 2. v махдуд кардан/ будан; марздор кар- дан, дар бар гирифтан; bound II [baund] 1. п хез, насту хез, нахиш (бештар дар мавриди уайвонот): With one bound the deer was across the stream. Бо як нахиш oxy аз дарёна парид. 2. v 1) варнастан, насту хез кардан, бо чахишхои пай дар пай харакат кардан (ронварон); 2) чахондан, ба частухез овардан; by leaps and bounds бо суръаг, хеле тез (зуд), бо насту хез. bound HI [baund] 1. past, ва p. p. аз bind: She bound the package with a string. У бугчаро бо ресмон бает. 2. а зарурй, хатмй: Не is bound to win. У бояд хатман голиб ояд. bound IV [baund] а тайёр барои харакат, равона, дар арафаи рафтан: The ship is bound for London. Киштй тайёр аст ба тарафи Лон- дон харакат кунад. homeward bound ба вэтан баргаштаистода; outward bound ба хорич рафтаистода (киштй ва г). boundary ['baundari] п (pl boundaries) сархад, марз, хад, карон. boundless ['baundhs] а Бехал, беканор, бепоён, бекарон, номахдуд, бенихоят, беандоза, фаровон. bounteous ['bauntias] а кушодадаст, пурсаховат, бахшанда, сахй, босаховат. фаровон. bountiful ['bauntifl] ниг. bounteous. bounty ['baunti] n 1) кушодадастй, бахшандагй, каромат, хайру баракат, саховаг, олихиммапз; 2) тухфа, хадя, армугон. мукофот. bouquet ['bukei] и 1) дастаи гул; to throw а bouquet at sb амер, каееро таърифу гавсиф кардан; 2) буй, накхат, хушбуй (май ва г.) . bourgeois ['buTjwa.J фр. 1. п 1) косибгар, бозоргон, дукондор, савдогар; 2) аз табакаи миёна, аъзои табакаи буржуа; 2. а буржуа зй, сармоядорй bourgeoisie [,bu9jwa:'zi:] фр. п 1) буржуазия, табакае, ки байни ашроф ва кор- гарон карор доранд, табакаи косибгарон, савдогарон: petty bourgeoisie буржуазияи хурд, табакаи сармоядорй хурд; 2) (дар наза- рияи марксисты} табакаи сармоядор ва душ- мани табакаи коргарон. 113- bowl bout [bautj п 1, давр, мархала; давра, кием; 2) авч, хуруш, хуруч, шидцат (беморй, сулфа); drinking bout хуручи давраи майхурй; 3) варз. мусобика, зурозмой, хамоварй, зурозмой, кашмакашй; this boot ин дафъа; at one bout дар як нишаст. bovine ['bouvain] а 1) говй, вобаста ба гов: 2) говмонанд; 3) мац, говвазн, кундзехн. bow I [bau] 1. п таъзим: Не made a low bow to her. У таъзим кард. 2. v 1) таъзим кардан, cap фароьардан, cap хам кардан, таелпм шудан, ризоят додан. Не bowed to the audience. У ба тарафи тамошоби- нон таъзим кард. 2) хамидан, хамондан, хам кардан.' шудан. bowing acquaintance шиносоии руякй. bow II [bou] 1. п 1) камон, тиру камон: In- dians used bows and arrows to hunt animals. Хиндухо хангоми шикор аз камон ва найза истифода мебурданд. 2) камонча: a violin bow камончаи гижак; 3) хамиш, хамшудагй, хар чизи хамшуда, камона, каве; 4) ток, равок, пешток (сохтмон); to draw a bow of venture чизеро таваккалй ичро кардан. to draw a long bow аз будаш зиёд нишон додан, мухобот кардан; 2. v 1) хам кардан/ шудан, кавсдор кардан/ шудан; 2) гижак навохтан. bow III [ba a] п синаи киштй. bowel ['baual] п 1) imam, руда; pl. рудахо, андару н, дилу чигар, рудаву гурда; 2) дару ни хар чиз. the bowels of the mountain маъданхои кух; 3) азияткаши; the bowels of the earth таги (магзи, каъри) <амин. bower [Ьаиэ] п 1) айвонча, шипангча, чавгадй; 2) шоир. манзил. bowery I [baucn] а соядор, бо дарахтхо ихоташуда. bowery II [Ьаиэп] (р> boweries) п 1) киштгох; 2) деха, ферма. bowie-knife ['baui'naif] п амер, корди дарози шикорй, ханчар. bow-knot ['oaunotj п гярехи дусара, гирехи дутарафа (банды пойафзол ваг ). bowl 1 [boul] п 1) коса, пиёла. кадах, бода; 2) ба андэзаи як коса ё пиёла; 3) чом, ном барои гул; гулдон. bowl II [boul] 1. п 1) туби чубин, гуйи чубин, гулула (дар бозии боулинг); 2) харакат ё тарзи андохтани туби боулинг; 3) кура; 4) pl саккабозй; 2. v 1) боулингбо’й-' гулулабозй кардан; 2) гуй ё гулуларо задан дар крикет); 3) гелондан, курраро гелонда бурдан; 4) саккабозй кардан; bowl along зуд/ тез харакат кардан; bowl off аз бозй баромадан:
bowl-legged bowl over бо чизе (мисли ту би боулинг) зада галтонадан/ афтондан (дар бозй). bowl-legged ['boulegd] а тиб. качпой, пойкамонй, пойкавсй bowler ['boule] п 1) кулохи лаббадор; 1) ка- се. ки боулинг бозй мекунад. bowling-alley ['bouhij'ssh] п борикрсх,, ма- сире, ки руи он туби боулингро ба суи хадаф мепартоянд. bowling-green ['bouhijgri.n] п майдончаи алафпуш барои бозии боулинги руи алаф. чамани боулинг. bowman I "bouman] п камонгир, камолкаш, тирандоз бо камон. bowman II ['baumsr] п белзани пахлугии каик. bow-pot ['baupat] п чом, чом барои гул. гулдон. bow-string ['boustring] п ресмони камон, хар ресмон бо нахи мустахкам. bow-wow [,bau'wau] п ав-ав, вак-вак (саг). box I [boks] п 1) куттй: a box of matches куттии гугирд; 2) сандук; 3) ложа, нишем (дар театр): They sat in a box. Онхо дар ложа ни- шаста буданд. 4) хонача, кулба (шикорйу, 5) гуфт. амер, телевизор; be in a tight box дар вазъияти ногувор будан; be in the same box дар вазъияти якхела будан. 2. г 1) дар куттй/ сандук махкам кардан; 2) хуччатхоро ба суд додан/ супурдан; to box up мухосира кардан. box П [boks] 1. п 1) зарб, зарба; мушт, шаппотй, торсакй; 2) варз бокс, муштзанй; 2. v бокс кардан, мушт задан, муштзанй кардан, муштчакг кардан, муштбозй кардан; box on one’s ears торсакй задан. box III [boks] n гиёх,. шамшод, чуби шам- шод boxcalf f'bokska:f] п чарми гусола. boxer [ bokso] п мушгзан, боксёр. boxing ['boksit]] п муштзанй, бокс. boxing-gloves [’boksirjglxvz] п дашпушак- хои боксёр, дасткаши бокс. box-office [‘boks'ofis] п кассаи билет- фурушии театр. box-up ['boks'xp] п гуфт. бесарусомонй, харчу марач. boxwood ['bokswudj ниг. box III. boy [boij 1. n 1) писар, писарбача, писарча, чавонак: old boy дуст, бародар; 2) гуфт. фар- занд; 3) гуфт. мард, одам; 4) бау. ма.тлохбача, 2. inter (нишони тсшццуб, хушй ва г.): Oh. Boy! Ачаб! Хдйхот! boycott [boikot] 1. п тахрим. тард, бойкот, аз харид ё истифода бурдан худдорй кардан: to apply the boycott мавриди тахрим карор додан. 2 v худдорй кардан: They decided to boy- cott the meeting- Онхо аз иштирок дар чаласа -]14- _______________ худдорй карданд. boyfriend ['boifrcnd] п рафик, дрст; маъшук Nina’s boyfriend дусти Нина. boyhood fboihud] п 1) бачагй. пнсарбачагй писари; 2) писарон, чявонон, писарбачахо. boyish ['bonf] а 1) писарона, бачагона, кудакона; мач. сабукфикрона; 2) (дар мавриди зап ва духтар) писарвор, мисли писар boyishness ['boiijnrs] п бачагй, кудакй. brace [breis] 1. п часпак, бандак, бодбанд, гира. пуштора, пуштбанд, 2) чуфт, ду адад, дуто; 3) pl банди шим (амер, suspenders); 2. v 1) пайванц/ васл кардан, махкам час- пондан, махкам бастан, махкам кашидан, ус- тувор кардан; brace onesell up шсрдил шудан. bracelet ['breisht] п 1) дастбанд, бозубанд; 2) pl гуфт. дэстбанди оханин, дастбанди зиндонй. brace [breis] 1. п 1) бает, гира, бодбанд; 2) пуштора бодбанд: 3) гирех; 4) анг. pl банди шим (дар Америка suspenders мегуянд); 2. v 1) махкам бастан/ кашидан, бает задан ба; 2) мустахкам кардан (асаб ва г). bracing ['breisirj] 1. п мустахкамкунй, нерубахшй; 2. а нерубахш, ангезагар: bracing air хавой тару тоза. bracket ['braekit] 1. п 1) басти оханин ё чубин (барои маркам кардани раф ва г); 2) р! кавси росткунча (мисли: [). 2. v дар кавси росткунча гирифтан, дар кавси росткунча карор додан. brackish ['braekif] а шуртаъм, шур, андак шур, шуробмонанд, шурмаза (дар бораи об). bradawl ['breedo:!] п дарафш, бигиз brag [braegj 1. п лоф, лофзанй, худнамой, бодигй, худситой, кампуз, гулув; 2 v (bragged; bragging) лоф задан, болидан, худситой кардан, худнамой кардан. braggart ['breegat] 1. п лофзан, касе, ки бехуда лоф мезанад; 2. а лофзан, худсито. braggery ['braegan] п лофзанй, худнамой. brahmin ['bra:mm] п одами бофарханг аз габакоги боло. braid [breid] 1. п 1) гесё. зулфи бофта. кокул (боф): She wore her hair in braids. Муйхояшро бофта буд 2) шероза, тасмача, банд; 2. v 1) бофтан (муй), rcct' тобидан: She сап braid her own hair. У худ метавонад мУйхояшро бофад. 2) бо шероза ё банд бастан. brain [brem] 1. п 1) магз: the human brain магзи инсон; 2) pl фахмиш, хуш, кудрати фикрй, калла, зехн: Не has a mathematical brains. У зехни риёзй дорад. An idle brain is the devil’s workshop. Зарб. ~ Танбалй офаги чон аст. puzzle once’s brains майна об кардан;
-115 - brawler turn sb’s brains дили касёро рабудан, сари ка- серо гарант' кардан; 2. v гуфт. ба сари касе сахт задан/ куфтан. brainless ['breinljs] а бемагз, беакд, ахмак, бекалла. brain-stick [ bremsik] а девона, мачнун, чттннй. brain-storm ['breinsto:m] 1. п 1) авди шид- дати касалии асаб, хамла, хуруч; 2) фикри бикр, зехнагезй, зехни ногахонй; 2. v фикрхои худро руи хам гузоштан зехнагезй кардан. brainstorming ['bremsto:miq] п «хучумй магзхо», методи халди мушкилот/ проблема (ки Оар он аввал уамаи иштирокчиён акидахои худро баён мекунанд ва сипас онхоро му^окима мекунанд). brainwash ['breinwof] v ташвикоти акида кардан, “шустушуи магз”, акида ва афкори тпахсро иваз кардан (ба воеитаи та крор, толщину омрзиш). brainy ['bremi] а бофикр, бохуш, боандеша, пуркалла, хушфикр, окил, боакл, доно, зирак. braird [bread] 1. п неш, неша (алаф ва е); 2. v неш задан (алаф). braise [breiz] 1. и гушги дампухт; 2. v дампухт кардан, brake I [breik] п беша, бешазори анбух, чангалзор; буттазор; папоротник; brake II [breik] 1. п тормоз, кундсоз, лагом: Put on the brakes! Тормоз дихед! 2. v тормоз додан, тормоз гирифтан: Al- ways brake before a curve. Пеш аз гардиш доимо тормоз дихед. brake(s)man ['breik(syman] п тормозчп (роуи оран), мутасаддии тормоз. bramble ['brasmbl] п марминчон; меваи марминчон; хорбутта; bran [braen] п сабус, сабуса; пасмондаи злак, тахмондаи гилбор. branch [bra:ntj] 1. п 1) шоха, шохи дарахт: from branch to branch аз шоха ба шоха; 2) шохоб: a branch of the river шохоби дарё; 3) ришта: a branch of learning риштаи дониш; 4) бахш: a branch of the city library бахши китобхонаи шахрй; 5) шохаи дарё, шохоба, резоба; 6) шуъба, филал; 2. v 1) шоха овардан, ба шохахо чудо (таксим) шудан; 2) ба сохахо таксим шудан; branch away/out шохадор шудан шоха додан (дарахт), густурда шудан (алоца ва фаъолият), васеътар/ кушоцтар шудан, зиёд шудан. branchia(e) [’braeijkio] п pl зоол. галсама, обшушхо, обшушхои чондорони обзй. branchy ['bramtji] а шохадор, сершоха, сернавда, анбух. brand [braeiid] 1. и 1) навъ: What brand of tea no you piercf? "шумо кадом навъи чииро дуст медоред? 2) дог (охаке, ки бо он уайвонотро дог мезанано). 2. v дог задан, нишонадор кардан \х;айвонро)-, мач. бадном кардан: Не was branded as a traitor. Уро хамчун хоин бадном карданд. brandish ['braen dij] v (дар хае.о') алвонч додан, чунбондан, харакат додан (шамшер, сило уро у, тахдиди чанг кардан. brand-new ['braend'nju:] а комилан нав, тоза, истеъмолнашуда, истифоданашуда, наппа-нав, навбаромад, нави пав, тоза харидашуда, тоза ба даст омада. brandy i'braendi] п бренди (навъи машруботи алкулй): cherry brandy брендии гелоей. bran-new i 'braen 'nju:] ниг. brand-new-. brash [bitef 1. n тудаи шикастпора, хурдаи хар чиз; 2. а 1) зудшикан; 2) густох, дат ал, бехаё, бешарм. brass [bra:s] 1. п 1) биринч: хар чизи сохта- шуда аз биринч; 2) гуфт. пул; 3) гуфт. бешармй, бехаёй; 2, а биринчй: brass buttons тугмахои биринчй; brass band дастаи нафаей; brass plate лавхаи мисин (дар дари хона)', to ger down to brass tacks ба асли максад раси- дан brassy ['bra:si] a (brassier, brassiest) 1) биринчй. биринчин: 2) гуфт. беодоб, бехаё, бешарм, густох. brai [braet] п нахе, шум, палид. bravado [bro'va:dou] п шучоати зохирй, шердилии бардуруг, "асурй/ далерии зохирй, дофзанй, бодигй, худейтой. brave [breiv] 1. а 1) далер, шучоъ, часур, ди- лоВар, пурдил, нотарс, 2) пуршукух, фаррух, фархунда, хучаста, пурчалол, олй, бехтарин: а brave new world чахони наву фархунда; 2. v ба мубориза бархостан, арзи андом кардан, мукобилият кардан, ру ба ру шудан (дойр ба хатар, хавф ва г.). bravery [’breivgn] п 1) часурй, далерй, шучоъат, диловарй, пурдилй; 2) чалол, шукухмандй, шукух, намо. bravo I ['bra 'vau] int. (pl bravos) Офарин! Баче! Шахбош! Хеле хуб1 Мархабо! bravo II ['bra:'vau] и итал. (pl bravces, -vos, - vi) одамкуш, котил. Brazil [bra'zil] п Бразилия. brawl [bro:l| 1. п тадухурд ва чанчол, бизан- бизан, занозан, низо, гавго, 2. v кашмакашй ва чанчол/ чанг/ кардан, гавго бардоштан, магал/ галогула кардан; задухурд капдан. brawler [Ьгэ:1э] п чанчолй, низоандоз,
brawn магалгар, чангара, арбадакор. brawn |bro:n] п мушак, кувваи мушак, зурбозу. brawny ['bromi] a 'brawnier, brawniest) сермушак, неруманд (чисмонй), гахам~ан. bray [brei] 1. п наъра (бонги) хар, ар-ар (садои хар): The loud bray of donxeys woke me up. Садои баланди ар-ари хархо маро бедор кард. 2) садои гушхарош (ар-ар монанд). са- дои нохинчор; Every ass loves to hear himself bray Зарб. ~ X,ap каееро ба кори хеш хуш аст / «Кас нагуяд, ки туги ман туруш аст.» (Дехлавй) 2. v наъра/фарёд кардан, ар-ар кардан (монанди хар); садои ар-ар монанд эдод кар- дан. braze [breiz] v бо хам чушондан, лахим кардан, бо хам пайваст кардан. brazen ['breiznl 1. а 1) биринчй, бириндмонанд (аз назари ранг ва сахтй), сохташуда аз бирпнч; 2) мией, мисин; 3) садои тез ва гушхарош; 4) мац. бехаё, бешарм, беру, густох, чашмдарида; 2. v ба касе бешармона нигох кардан, гус- тохона рафтор кардан. brazen-faced ['breiznfeist] а бехаё, бешарм, беру, густох, чашмдарида. brazier 1 [’breiza] п 1) оташдон, манкали оташ. brazier II ['breiza] п мисгар, мисоз, бириидсоз, биринчрез. Brazilian [bra'ziljen] 1. и шахрванди Брази- лия; 2. а бразилй (фарханг ва е.). breach [bri:tf] 1. п 1) накз, шикоф, таркиш: a breach in lhe wail тардиши девор; 2) шикает, катъи рэбига: a breach between friends катъи робита байни дустон; a breach of the law конуншиканй; 3) хилоф (ваъда); 4) вайрон- кунй (конун, ухмдорй ва г.); 5) масофа; 2. v шикастан (крнун, к,авл, суннат ва е.); шикаста шудан; 2) рахна кардан (девор, хоти дифо ва е.); 3) шикает додан, bread [bred] п 1) нон; 2) гизо; bread and butter а) нон бо равган; б) ладу, всситаи зиндагй, сарчашмаи ризку рузй, як бурда нон; daily bread воситаи зиндагй, ризку рузй; То know which side cf the bread is buttered on. Зарб. ~ Манфиати худро донистан. to make one’s bread ризку рузии зинцагиро ёфтан, to take the bread out of sb’s mouth кони каееро нимта кардан. bread-stuffs fbreo'sixfs] n pl 1) гандум, орд; 2) навъхои гуногуни нсн. breadline ['bred'lain] п навбат барои нон (сафи шахсоне, ки барои хурок:: хайрия истодаанд); сафи садакаи бексрон. -116- nreanth [erode] п васеъгй, фарохй, пахнои, арз. breadthways/ wise ['bredSweiz, -waiz ] а ба бар, ба васей, ба пахной, аз арз. breadwinner ['brcd,wina] п ноновари/ нонбиёри хона. саробон, нондиханда, таъминкунандэ. break [breik] 1. п Т> шикает, шикастагй; ши- коф: a break in the wall шикофи девор; 2) танаффус: During the second break we ate our apples. Хангоми танаффуси дуюм мо себхой худро хурдем. 3) сахар, сапедадам, субхидам: by the break of the day хангоми субхидам; 4) амер, имксният, умец, икбол, фурсат; 5) хатогй, галат, сахв; 6) шикает, кандашавй; 7) амер, пастшавии нарх; 8) тарк (одат ва г.); get a break муваффак шудан (ногахон); give sb a break сахт нагирифтан, имконият до- дан; 2. v (broke; broken) 1) шикастан, пора кар- дан/ шудан, хурд кардан: to break a pencil калам шикастан; to break a window шиша ши- кастан. 2) боз кардан, кушодан; 3) буридан: to break the train of thought фикрронии каееро буридан; 4) кать кардан, кандан; to break with an old friend муносибатро бо дусти дерина катъ кардан: 5) вайрон кардан: to break an agreement шартномаро вайрон кардан; to break one’s promise ба ваъда вафо накапдан; 6) майда кардан (пулро); 7) халос/ озод кардан; 8) хабар додан; 9) аз рутба/ мансаб фуровардан; 10) чудо кардан (бар кроу. 11) равшан шудан, субх дамидан; break one’s neck гардани каееро шикастан; break down а) вайрон кардан/ шудан, хароб шудан: The car’s engine broke down. Мотори мошив вайрон шуд. б) катъ гардидан: The negotiations broke down Музокирот катъ гар- Дид. break even мусовй кардан, баробар кардан/ шудан, cap ба cap шудан, дуранг кардан (дар мусобика ва ?..); break free халос/ озод шудан, худро халос кар- дан, халос хурдан, начот ёфтан; фирор кардан, гурехтан (аз банд ё гиндон); break in/into зер карда даромадан: The thieves broke into the house. Дуздхо ба хона зер карда даромад анд. break loose халос/ озод шудан, худро халос кардан; break off ногахон катъ гардондан/ шудан: The two countries broke off diplomatic relations. Ин ду кишвар муносибатхои дипломатиро катъ карданд. break out ногахон огоз/ шудан/ кардан, ногахон cap кардан/ шудан: A fire broke out. Сухтор ногахон сао шуд. break through рахна кардан: The tanks broke through enemy lines. Танкхо хати мудофиаи
душманро рахна карданд. break up а) шикаста шудан: The ship broke up on the rocks Киштй ба харсангхо бархурда шикает, б) катъ гардидан: School breaks up in July. Дарсхо дар мактаб мохи июл катъ ме- гарданд. break with кандан (алора бо касе), чангй шудан (бо касе). breakable ['breikabl] а зудшикан, шикастанй, шикананда. breakage ['breikid3] п 1) шикастан, шикастагй, шикает; 2) чизи шикаста, микдори шикастагй; 3) чои шикает; 4) чуброни шикает, маблаги пардохти шикает. breakdown ['breikdaun] п 1) харобй. шикает; мац. катъ: Whar caused the breakdown in the negotiations? Ба катъ гардидани музо- кирог чй сабаб шуд?_2) сукут: She is having а nervous breakdown. У сукути асаб дорад. 3) фурупошй, фурурезиш, фурурехт, пошхурй: the breakdown of the Soviet Union пошхурии Ит гиходи Шуравй. breaker ['breiko] n 1) шахе ё чизи шиканан- да; 2) дастгохи хурдкунандаи санг за г., хур- дасоз; 3) вайронкунандаи конун, конуншикан (шахе); 4) маъданкан, конкан (асбоб); 5) мавчи кафкдор, мавче, ки ба сохил мехурад ва кафк мекунад; 6) бар. калиди барк. breakfast ['brekfast] 1. п хуроки субх, субхона, чошт, нахорй; 2. v хурок х.’рдан, субхона хурдан, нахорй/ чошт хурдан; have breakfast субхона хурдан, хуроки субх хурдан. breaking ['brerkig] п 1) шикает, вайроншавй; 2) майдакунй, хурдкунй; 3) зар- баи мавч; 4) шикасти садд. break-neck ['breiknek] а хатарнок, хавфнок, камаршикан, хатарангез, токатфарсо; at break-neck speed бо суръати хатарнок. breakstone ['breikstoun] п per, сангмайда, сангпора. break-up ['bretk'xp] п 1) шикает, пошхурй, завол, аз хам пошхурй; 2) бастани мактаб (барои таътил). break-through ['breik'Qru:] п 1) рахна кардани (хати дифои душман), убур, юриш: The troops made a break-through at night. Ap- тиш шабона хати дифои душманро рахна кард. 2) дастоварди бузург, пешрафт ё кашфи мухим (дар илм ва г.): The launching of the first satellite was a great breakthrough in modern science. Парвози аввалини хамсафар дасто- варди бузурги илми муосир 6} ц. breakwater ['breik,wo:ta] и мавчшикан (дар лаби бах,р ё даре). bream [bti:m] п зоол. брим, симмохй (аз навъи мохихаи оби ширин). breasl [brestj 1. п 1) сина, пистони зан ё мард; синаи мард, чоча, мама, 2) синаи хайвон; chicken breast синаи мург, breast of lamb (гушт) синаи гусфанд, 3) мац. вичдон, рух: make a clean breast of чизеро софдилона эъти- роф кардан, комилан икрор шудан, ошкор кардан; 2. v сина сипар кардан (бар зиоди чизе, касе); мухолифат/ мукобилият/ муковимат кардан, знддият нишон додан. breastwork ['brestwo:k] п харб. истехком ё сангари мувадкатй, боуствер, чонпанох. breath [breO] п 1) дам, нафас: to be short of breath тангии нафас доштан; 2) нафаскашй, дамзанй; 3) танаффус; 4) лахза, мухдати кутох; 51 насими мулоим, вазиши сабук, бу; 6) бухор, хаво; 7) буи дахон bad breath буи бади дахон; bate/ catch/ hold one's breath дам набаровардан, дам назадан, дар интизор будан (бо уаяцон); Ibe out of breath нафасгир шудан, аз нафас афтодан; below/ under one's breath пичир-пичиркунон/ зери лаб/ охиста/ паст/ харф задан; draw breath дам задан, нафас кашидан; draw one’s last breath нафаси охирин кашидан, чон додан, мурдан; draw/ take a deep breath чукур нафас кашидан, нафаси амик кашидан; in one breath бетанаффус, бедамгирй, бставаккуф; take breath дам баровардан; waste one’s breath бефоида ran задан, бо шамол гаи задан, бехуда гуфтан. breathe [bri:d] v Р дам задан, нафас каши- дан, дамидан; 2) танаффус кардан; 3) вазидан (бод); 4) зиндагй кардан, арзи вучуд доштан/ кардан; 5) буи хуш кардан; 6) гуфтан (охиста). breathe in дам фуру бурдан; breathe out дам баровардан. breather [Ъп:бэ] п 1) касе, ки бо рохе нафас мекашад, нафаскаш: a mout breathei нафас- каш бо дахон; 2) истирохат/ таваккуф/ танаф- фуси кутох (байни дарсуо); 3) фурсати нафас кашидан; 4) кори осон. breathing ['Ьп:дп)] 1. pres. р. аз breathe: Is he still breathing9 Хднуз хам нафас мекашад? 2. л 1) нафаскашй: deep breathing нафаска- шии чукур; 2) нафас, дамзанй; 3) як нафас, як дам, замони лозим барои як дамзанй breathing-space ['bri diijspeis] п 1) чои нафас кашидан, фурсати кофй; 2) фурсати истирохат, фурсати дамгирй, нафасросткунй, танаффус, таваккуф. breathless ['breOhsJ а 1) нафасгир, аз нафас афтода: Running fast made him breathless. Бо суръат давидан Уро нафасгир кард. 2) дам на- бароварда, дам фурубурда, аз нафас афтода They listened to her with breathless attention Онхо нафас нагирифта ба у 1Уш медоданд. 3)
иафае-нафас закон; пурхаячон ва гиро, пуриштиёк (сабки нигориш) 4) кухна ва дам- карда, гирифта (хаво). breath-taking f'breOteikii)] а хаяцоповар. тааччубовар, мафтункунанда, чолиб, дилкаш. bred [bred] pas ва р. р. аз breed 2. breeches ['bntjiz]pl эзор, шалвор; бриджи; to wear th< breeches а) гуфт. шалвор пушидан б) мау. хуи мардсна доштан (оар бораи зан), болои шавхар зур будан. breed [bri:d] 1. п I) навь, цине, синф. табака: a new breed of milk cow навъи тозаи говн ширдед; 2) ж The farmer has a fine breed of sheep. Хдмии фермер наели аълои гусфанд дорад. 2. v (bred; bred; 1) парвариш кардан, пар- вардан: Last year he cred rabbits. Соли гузаш- та у харг'ш парвариш мекард. 2) зиёд шудан: Kabbits breed frequently. Харгушхо тез зиёд мешаванд. 3) бача овардан, зоидан, наелгирй кардан, гавлид кардан; ба вучуд овардан: Dirt breeds disease Ифлосй касалй ба вучуд меоварад. 4) омузондан, таълим додан: born and bred in Tajikistan зода ва парваридаи Тодикисгон What is bred in the bone mil not go out of the flesh. ~ Дарахти качро алав рост меку- над - одами ба тро (качро) гур. breeder [bri: do] и 1) боровар, борвар, хайвон ё гиёке. ки бача меоварад, уайвон е гиёхи тухмй; 2) касе, ки чонвар ё гиёх парва - риш мекунад: cattle breeder чорводор, чорво- парвар. breeding ['bn:dij)J n 1) бачаоварй, зоиш, чзфггирй, наелгирй; 2) тарбия, парвариш (ине он). breeze 1 [bri:z] n 1) насим, боди мулоим, са букбод; 2] гуфт. низоъ, чанг, чанчол; 3) амер. гёяф, слепа. tawix. \\w\.l\ п йКС>ПЛ wwAc^Kta... МЛ<\те* ъям. «ХСГУ \rskus о. \у (уоудл'' тжнда., ЦЛлс- vytn, \ноду сабукбол, тару тоза. brethren ['Ьгебпп] n pl гуфт. аз brothers: бародарон, ахвон. brevity ['brevitij п кутох» (сухан ва ниго- риш), эъдоз, ихтисор, кутохгуй, кутохнавией (дар матнхои мазуабй); Brevity is the soul of wit. Эъчоз рУхи оят аст (Шекспир). Зарб. ~ Кутохгуй хохари истеъдод аст. brew [brut] 1. п 1) нуш, нушокй; машрубот; 2) равиши тахмир, мизони истехсод кардан; 2. у 1) пухтан, хисондан ва чушондая (пи- во); 2) дам кардан (чой); 3) шуруъ кардан: 4) ба амал овардан; Drink as you have brewed. Зарб. - Гандум аз гандум бируяд, чав зи чав. brewage ['bru’.tdj] п хар чизи тахмиршуда; нушокй, нушиданй. brewer ['Ьпг.э] п пивопаз, пивосоз. brewery ['bru:onj п корхонаи пивопазй. briar [braio] ниг. brier. briary [braian] ниг. briery. bribable [braibobl] а харидшаванда (бо риш- ва). bribe fbraibj I n ришва. нора: He was of- fered a bribe. Бэ t ришва пешниход карданд. 2, г ришва додан, пора додан: Не was bribed со keep silent, Ба у ришва доданд, то ки хомут бошад. bribery ['braibori] п порахурй, ришвахурй. bribetaker ['braiba.teiko] п порахур, рпшвахур, ришвагир. bric-a-brac ['bnk obrtek] фр. п чизхои кухна, антика: чизи нафису майда, осори хунарии антика. brick [bnk] 1 п 1) хишти пухта: a brick bouse ё a house made of bricks хонаи хиштин; 2) pl куттичахои бач агона: 3) гуфт. одами хуб; drop a brick хато/ сахв/галат кардан; gold brick гуфт. чизе, ки арзиш надорад; make bricks without straw кори бефоидаро пеш гирифтан; sell a gold brick фиреб. додан; 2. а хиштин, аз хишт сохташуда; brick in/ up бо хишг девор кардан; run one X head against a brick wall сари худро ба девор куфтан/ задан, кори имконнопазирро кушидан. brick-field ['bnkfkld] и корхонаи хиштпазй. bricklayer ['bnkleia] п деворгар, хиштчин. brickwork ['bnkwo:k] п бахш ё чизе, ки аз хишти пухта бошад. bridal Vbravd\\ I п издивоч, никох, туй; lid ;сона,лзинвочн,ннкот&,н^ой. Ъпй* wt ввХ5 n афр. ишъа$№ 'ггЛсчтмЬ. w сокдуш. bridesman ['braidzmat)] п падарвакил (dap MapocuMU никох). bridge J [bndg] 1. n 1) купрук. пул; 2) Васи- лии пайваст кардани ду ё чанд чиз; 3) пули бинй; 4) баур. пули фармондех; 2. v бо купрук пайванд/ пайваст/ васл/ кар- дан. купрук сохтан, пул сохтан. bridge II [bndj] п бридч (навъи бозии карта). bridgehead {'bndjhod] n 1) пойгохе ё сохил ва минтакаи душман (майдони амалиёти Фрбй); 2) мавкеи хуб барои прешрафти оянла: This agreement willl be a bridgehead for further talks. Ин авднома барои музокироти оянда
breath-taking 1K- нафас-нафас занон; пурхаячон ва гиро, пуриштиёк {сабки нигориш) 4) кухна ва дам- карда, гирифта (хаво). breath-taking f'breQteiKirj] а хаячоновар, тааччубовар, мафтункунанда, чолиб, дилкаш bred [bred] pas ва р. р. аз breed 2. breeches ['britjiz] pl эзор, шалвор; бриджи; to wear the breeches а) гуфт. шалвор пУшидан; б) мац. хуи мардона доштан {дар бораи зан), болои шавхар зур будан. breed [bri:d] 1. п 1) навъ. чине, синф табака: a new breed of mi.k cow навъи тозаи гови ширдех; 2) наел: The farmer has a fine breed of sheep. Хдмин фермер наели аълои гусфанд дорад. 2. v (bred; bred) 1) парвариш кардан, пар вардан: Last year he bred rabbits. Соли гузаш та у харгуш парвариш мекард. 2) зиёд шудан Rabbits breed frequently. Харгушхс тез зиёд мешаванд. 3) бача овардан, зоидан, наелгирй кардан, тазлид кардан; ба вучуд овардан Dirt breeds disease. Ифлосй касалй ба зучуд меоварад. 4) омузондан, таълим додан: born and bred in Tajikistan зода ва парваридаи Точикистон What is bred in the bone will not go out of the flesh. Зарб. ~ Дарахти хачро алав рост меку над - одами бадро (качро; гур. breeder [bri:da] п 1) боровар, бервар. хайвон ё гиёхе, ки бача меоварад, хайвон ё гиёхи тухмй; 2) касе, ки чонвар е гиёх парва риш мекунад: cattle breeder чорводср, чорво парвар. breeding [ briidirj] п 1) бачаоварй, зоиш, чуфггирй, наелгирй; 2) тарбия, парвариш (UHCOH). breeze 1 [bri:z] п 1) насим, боди мулоим, са- букбод; 2) гуфт. низоъ, чанг, чанчол; 3) амер хабар, овоза. breeze П [bri:z] п зиголи нимсухта. зиголреза, хокаи зигол. breezy ['bri:zi] a ("breezier, breeziest) 1) чурнасим, бодй, салкин, серуп, хунукиг форам; 2) зинда, бархаёт, хуш, шоду сабукбол, тару тоза. brethren ['Ьгебпп] и pl гуфт. аз brothers: баро чарой, ахвон brevity ['breviti] п кутохй {сухан ва ниго- пиш), эъчоз, ихтисор, кутохгуй. кутохяавией (дар матнуои мазуаби); Brevity is the soul of wit. Эъчоз рухи оят аст {Шекспир) Зарб. ~ Кутохгуй хохари истеъдод аст. brew [bru:] I. п 1) нуш, нушокй; машрубот. 2) ра.витци тахмир, мизони истехсол кардан; 2. v 1) пухтан, хисоидан ва чУшондан (пи- во); 2) дам кардан {чой), 3) шуруъ кардан; 4) ба амал овардан; Drink as you have brewed. Зарб. ~ Гандум аз гандум бируяд, чав зи чав. brewage ['brundj] п хар чизи тахмиршуда; нушокй, нушпданй. brewer ['Ьги:э] п пивопаз. пивосоз. brewery [’Ьгшэп] п корхопаи пивопазй. briar [bra is] ниг. brier. briary [braiori] ниг. briery. bribable [braibabl] а харидшаванда {бо риш- ва). bribe [braib] 1. n ришва, пора: He was of- fered a bribe. Ба у ришва пешниход карданд. 2. v ришва додан, пора додан: Не was bribed to keep silent Ба у ришва доданд, то ки хомуш бошад. bribery ['braiban] п порахурй, ришвахурй. bribetaker ['braibo.teika] п порахур, ришвахур, ришвагир. bric-a-brac ['brikabraek] фр. п чизхои кухна, антика; чизи нафису майда, осори хунарии антика. brick [bnk] 1. п 1) хишти пухта: a brick house ё a house made of bricks хонаи хиштин; 2) pl куттичахои бачагона; 3) гуфт. одами хуб; drop a brick хате/ сахв/ галат кардан; gold brick гуфт. чизе, ки арзиш надорад; make bricks without straw кори бефоидаро пеш гирифтан: sell a gold brick фиреб додан; 2. а хиштин, аз хишт сохташуда; brick in/ up бо хишт девор кардан; run one's bead against a brick wall сари худро ба девор куфташ задан, кори имконнопазирро кушидан. brick-field ['bnkfidd] п корхонаи хиштпазй. bricklayer ['bnkleia] п деворгар, хиштчин. brickwork ['brikwa:k] п бахш ё чизе, ки аз хишти пухта бошад bridal ['braidl] 1. п издивоч. никох, туй; 2. а арусона, издивочй, никохй, аруей. bride [braid] п арУс, наварус. bridecake [’braidkeik] п пироги туй bridegroom ['braidgrum] п домод, гозадомод, шохдомод. bridesmaid f'braidzmeid] п дугоиаи аруи, сокдУш. bridesman ['braidzman] п падарвакил {дар маросими никох). bridge I [bndj] 1. n 1) купрук. пул; 2) васи- лаи пайваст кардани ду ё чанд чиз; 3) пули бинй; 4) бахр. пули фармондех; 2. v бо купрук пайванд/ пайваст/ васл/ кар- дан, купрук сохтан, пул сохтан. bridge II |bndj] п бридч (навъи бозии карта). bridgehead ['bndjhed] п 1) пойгохе ё сохил ва минтакаи душман {майдони амалиёти харбй)', 2) мавкеи хуб барои прешрафти оянда; This agreement will! be a bridgehead for further talks. Ин ахднома барои музокироти оянда
-119- brink мавкеи хуб хохад буд. bridle ['braidl] 1. ладом, дилав: to put а bridle on a horse ладоми аспро андохтан; to give a horse the bridle гуфт. озодии комил додан; 2. v мач. тобеъ кардан, ром кардан; пешгирй кардан; дилав додан: to bridle the forces of war дилав задани дангдуён; bridle up фукро ба осмон бардоштан, магрур шудан/ будан. brief [bri-f] 1. п 1) мухтасар, хулоса; 2) ху- лосаи парванда, хулосаи даъвой; 3) цастуру- ламали идорй; 2. а кутох, зудгузар; be brief мухтасар гуфтан, давобхои кутох до- дан; in brief мухтасар, хулоса. 3. v 1) кутох кардан, хулоса кардан; 2) ит- тилооти лозимй додан; 3) дастур додан; 4) хулосаи парвандаи даъвоиро додан. brief bag ['bri:fbaeg] и ниг. briefcase. briefcase ['bri:fkeis] n киф, портфеп кифн дармй. briefing ['bii:fig] п дастур, нишондод. briefly ['brrfh] adv мухтасаран, ба таври хулоса. brier f'brata] п бот. варсаг, халанг (хор руна буттаи хордор ё хорин). brig [brig] п бриг, завраки дубодбонй (киштии дусутунаи бодбондор). brigade [brt'geid] 1. п даста, гурух, бригада; 2. v гурух гашкил кардан. brigadier [.briga'dia] п 1) сардор, сардори даста; 2) хар. генералй бригада (рутбаи %арбй). brigand ['brigand] и дузди сайёр, тородгар, горатгар, aiMoiap. рохзан. brigandage ['bngondidj] и тород, горат, ягмо, рохзанй. bright [brait] 1. а 1) равшан, дурахшоп, тобнок, тобон: bright colours рангхои тобон; 3) равшан, шаффоф (моеот); 3) боистеъдод, зирак, зарант, зудфахм: bright boy бачаи боистеъдод; 4) суфта, хамвор; look at the bright side данбахои мусбати чизеро ба назар гирифтан; 2. adv тобон, ялакосй. brighten ['bra i tn] v равшан кардан/ шудан, дурахшон кардан/ шудан; шод кардан. brilliance ['bnljons] п тобнокй, дурахшанда! й, дурахшиш, нурафшонй, тобиш, дило, барк. brilliancy ['bnljansi] п зарангй, махораг, устодй. brilliant ['bnljant] 1. л 1) алмос, алмоси дурахшон; 2) пурдурахшиш, тобнок, 2. а пурдурахшон, тобон, бардаста, хира- кунанда, пурнур. brim [brim] 1. п лаб, лабба, канора, хошия. 2. v лаб ба лаб пур шудан, лабрез шудан/ кардан, саршор шудан. brimful ['brim'ful] а пур, лабрез, саршор, комилан пур, пурпур, лаболаб. brnrjner [‘brims] п зарфи лабрез, кадахи пур, пиёлаи лаболаб. brimstone ['brimstsn] п гугирд, сулфур (мод- даи химиявй). brindled ['brmdld] а рангоранг, рангин, харранга, палангй, абраго, песа, ало-було. bring [brn;] v (brought; trough!) 1) овардан: Remember to bring these books tomorrow. Овардани ин китобхоро пагох аз хотир наба- роред. 2) боне (сабаб) шудан: The sad news brought tears to her eyes Хабари нохуш боиси рехтани ашкхояш шуд. bring about сабабн амре шудан, ба бор овардан: It brought about great changes. Ин ба дигаргунихои бузург саба б шуд. bring back а) баргардендан. боз овардан: I’ve brought back the book you lent me. Ман кито- батонро баргардондам. б) ба хотир овардан, ба ёд овардан: Your letter brought back many memories. Номаи шумо вокеахои зиёдеро ба хотирам овард. bring down а) паст/ кам кардан (нархуоро ва г.); б) зада афтоидан (тайёраро)-, в) расондан, гуф- тан, хабар додан (уикояро, хабарроу, bring forth тавлид/ пайдо кардан, ба вучуд овардан,зодан; bring forward таърихи чизеро пештар овардан, муаррифй кардан: Не brought forward a new proposal. У пешниходи дадидро муаррифй кард. bring in а) чорй кардан, дохил кардан; б) ра сондан, овардан (фоида, даромад); в) эълон (баён) кардан; bring off начот додан; bring on даъват кардан, ба вучуд овардан; bring out а) тавлид ва арза кардан, эдод кардан; б) нашр/ чоп кардан; bring over водор кардан, ба тарафи худ каши- дан; bring round ба худ/ хуш овардан; bring through гузарондан (аз мушкилй ва г.); bring to ба хуш овардан; bring up а) ба воя расондан: Their grandmother brought them up. Модаркалонаш онхоро ба воя расонд. б) бардоштан, боло овардан (масьаларо): The question will be brought up again at the meeting. Дар чаласа ин масаъла аз наз бардошга мешавад. bring to an end ба охир расондан; bring to light ошкор кардан; bring under control зери назорат карор додан. brink [bnrjk] п 1) лаб, лабба, канора, хошия; 2) мау. дад, худуд, марз, остона. brinkmanship [’brigkrnenjip] п сиёсати дабули мухосира, сиёсати рафтан то марзй
-120- briny цанг. briny [’braini] a (brinier, briniest) шуроб, намакин, пурнамак, намакдор (оби баур). briquette [’bn'ket] п брикет (крлаби хурд аз хокистар ё орд). brisk [brisk] 1. а 1) чобук, тез: a brisk расе кадами чобукона; 2) тунду тез: a brisky taste мазаи тунд ва тез; 3) гарм, пурравнак, пур- фаъолият (бозор ва г.); 2. v равнак додан, тезондан. brisket ['briskit] п 1) синаи хайвон; 2) гушти сина (хусусан гов ва хук). briskly ['bnskh] adv чобукона, ба зуди. bristle ['bnsl] 1. п пашм, кил, муй (хршвонот ё гиёу)'. 2. v муйро сих/ рост/ пих/ фах/ пахмок кардан (аз таре ё хашм). bristly ['brisli] а серпашм, дуруштмуй. Britain ['bntn] п Британия, Британияи Ка- бир. British ['britij] 1. п the British британиягй; 2. а британй, англисй (забон); British Commonwealth (of Nations) Кишвархои Муштаракулманофеи Британия, Иттиходи Британия; the British Isles Чазирахои Британия. Britisher ['britij’a] п амер. гуфт. британиягй; Britioii ['britan] п 1) бритти кадим; 2) шоир. ахди Британия. brittle ['bntl] а зудшикан, шикананда, катъшаванда: a dead tree with brittle branches дарахти хушк бо шохахои шикананда. broach [brouij] п 1) сих, сихи кабоб, мила; 2) тех. исканапарма, забона, тега, парма (ба- рои сурах кардан). 2, v 1) кушод кардан, сурох кардан (чизеро, куттй ё шишаро); 2) ма1:. ба ran cap кардан; гапро ба ягон тараф бурдан. broad [bro:d] 1. а 1) васеъ, пахн, пурпахна, кушода; 2) пахновар, густурда, чомеъ, фар- хунда: broad prairies даштхои пахновар; 3) боз, соф, равшан: broad minded равшанфикр; 4) осонфахм, ошкоро, возех: a broad hint ишораи возех; 5) умумй, дар шакли умум омада; 6) асоси, марказй, мухим, умда; 7) бе- одобона, хорич аз назокат, кабех’ a broad joke шухии кабех; 8) куллй, аслй: a broad out- line хулосаи куллй; It is as hroad as it’s long. Зарб. ~ Ду понздах як ей. in the broad daylight дар рузй равшан; 2. adv васеъ, озод, кушод. broadcast ['bro:dka:st] 1. п интишор, пахш, барномаи пахшшуда, эълон: We listen to the news broadcast every evening. Mo хар руз ин- тишори ахборро гуш мекунем. 2. v (broadcast; broadcast) 1) интишор кардан, пахш кардан, шунавондан: His speech will be broadcast this evening. Суханронии у имшаб шунавонида мешавад. 2) мац. пахн кардан; тухмро пошидан. broadcasting ['bro:dka:stirj] п интишор, пахш, барномаи пахшшуда, эълон. broaden ['bro:dn] v васеъ кардап, пахн кар- дан, густурдан, густурда кардан. broad-gauge ['bro:dgeid3] а 1) рохи охани пахн/ сербар (пахнтар аз андозаи ммккаррарй); 2) густурдаандаш. broadly ['bro:dh] adv васеъ, умуман; озод: broadly speaking сухани умумй. broad-minded ['bro:d'mamdid] а бо чахонбинии васеъ, густурдаандеш, равшан- фикр, пурмадоро. broadsheet ['bro:dji:t] п 1) вараки калон, ки дар он матн дар як тараф чоп шудааст; 2) варака, плакат. broadside ['bro:dsaid] 1. п 1) хар яке аз ду та- рафи киштй, пахдуи киштй; 2) хамлаи шадид; 3) мач- борони тухмат/ дашном/ хакорат; 4) оташи хамзамони тупхои як пахлуи киштй, тупхои як пахлуи киштй; 2. adv ба пахлу, аз пахлу. broadsword ['bro:dso:d] п шамшери пахн, шофи дудама. broadsways ['bro:dweiz] adv ба васеъгй, ба лахной. Broadway ['bro:dwei] п Бродвей (хиёбони марказии Нйю Йорк, ки махалли театру намоишгоруо аст). broadwise ]'bro:dwaiz] ниг. broadways. brocade [bra'kcid] n парчаи зарбофт, парчаи гулдузишуда. зарбофт, кимхоб. brock [brok] п кашкалдок. brochure ['bro'Jjuo] п китобча, китобчаи рахнамо, дафгарча, брошюра. brogue [brougj п лахчаи махалли, гуиши махаллй (хусусан ирландй). broil I [broil] 1. п кабоб, кабобшудагй: chicken broil кабоби мург; 2. v 1) бирён кардан, кабоб кардан, пухтан, таф додан; 2) мац. гарму оташин шудан, хашмгин шудан. broil П [broil] п даъвои пурчанчол, килу колу заду хурд, хушунат. broke [brouk] 1. past аз break 2; 2. а варшикаста, бепул: go broke муфлис шудан, варшикаста шудан. broken ['bioukonj l.p. р. аз break 2.: The boy has broken his arm. Бача дасташро шикает. 2. a 1) шикастагй, шикаста, хурдшуда: а broken radio радиои шикаста; 2) вайроншуда, пайравиношуда (кавл, цароодод ва г.): a broken promise ваъдаи вайроншуда; a broken health саломатии аздастрафта; 3) бахамхурда, нобасомон; 4) шикаста, бурида-бурида (забон)-. Не spoke a broken English. У бо забони англи- сии шикаста ran мезад. 5) нохамвор, пур аз
J2L- Гц-OWSf Оаландй ва пасти, 6) омухта (асп), дастй (па- ранда); 1) ноустувор, ивазшаванда, тагйирёбанда; A broken friendship may be soldered but will never be sound. Зарб. ~ X,ap киро додам зи иззат чой бар болои чашм, / Окибат монанди абру тег бар руям кашид (Бедил) broken-down ['broukan'daun] а 1) шикаста, вайроншуда, нобасомон; 2) аз саф баромада, фарсуда, аз кор афтода (бар асари пирй, беморй ва в.); 3) майда-майда шуда, пора-пора шуда; 4) бефоида, хароб. broken-hearted ['broukan'haitid] а гамзада, аламзада, дилшикаста, шикастакалб. brokenly [/broukanli] adv гох-гох. гохе, баъзан. broken winded ['broukan'wmdidj а дучори нафастан] й, нафастангй (асп). broker ['broukaj п даллол; воситаи муомилоти мулкй ё бозоргонй, коргузор. brokerage ['broukandj] п 1) даллолй (амал); 2) пули даллолй, хаки даллолй. bromide ['broumaid] п 1) хим. бром, пайва- стагии бром; 2) pl доруи мадхушкунанда/ хоб; 3) одами сода; 4) вожаи одй/ мукаррарй. bromine [‘broumi.n] п хим. бром. bronchi [ brorjkai] и pl бронххо, найчахои шуш, шохахои рохи нафаскашй. bronchia ['brarjkia] ниг. bronchi. bronchial ['braijkial] а бронхй, нойй, вобаста бо нойчахои шуш. bronchitis [brorj'kaitis] п тиб. бронхит, касалии нойча. broncho ['bronkou] ниг. bronco. bronco ['bronkou] n амер, аспи нимвахшп bronze [bronz] 1. (аз решай форси) п 1) бронза, биринч, омезаи мураккаби мис ва калъай; 2) махсулоти биринчй; 3) мучассамаи биринчй; 4) хока барои биричпуш кардан; 3. а биринчй, хулагй; зардтоб, заррин; 2. г биринчипуш кардан, бо бронз пушондан. brooch [broutf] п сузани калони сина, гули сина, гули якай занона. brood [bru:d] 1. п 1) чу'чахои хамзод, зода- гон; (шухй) бачахо, зогу зуг, зогу заганд; 2) гурухи вижа; 2. т 1) руи тухм хобидэн: The hen brooded. Мург руи тухм хобида буд 2) мач,. ба фикр фуру рафтан, гусса хурдан. дар андеша будан: Не brooded over his lost dog. У дар бораи саги гумшудааш гамгин гашта, ба фикр фур? рафт. broud hen ['bru:dhen] п мокиёни курк. brood-mare [’bru'dineo] п модиён (ки барои цуфтгирй ва боровари нигохфорй мешавад), байтал. broody I F'bru:di] п мокиёни курк. broody II ['bru di] a (broodier, broodiest) 1) курх, омодаи руи тухм хобидан; 2) мау гуссахур, дилвопас ва дар андеша. brook I [bruk] п нахр, чуйбор, такоб, чУй. brook II [bruk] v тоб овардан, тахаммул кардан (одатан манфиу. I will brook no interfe- rence. Хед гуна мудохиларо тахаммул нахохам кард. brooklet ['braklit] п чуй, чуйбор, нахрча, сой. broom [bru:m] 1. п чоруб; 2. v чоруб задан, руфтан. A new broom sweeps clean. Зарб. ~ Кузай нав оби хунук. broth [ЬгоО] п хомшурбо, гуштоба, шурбо. brother Г'Ьглба] п 1) бародар: half brother бародари ноганй; full brother бародари айни; 2) дуста бисёр самими, хаммазхаб, хамнажод; 3) шарик, хамкор, хамкасб brotherhood [’ЬглбэЬиб] п 1) бародари; 2) эхсоси мухаббат, 3) ахли як касбу кор. brother-in-law ['brxdormlo:] п (pl brothers-in- iaw) додарарус, язпа, бародари зан, бародари шазхар. brotherly [Ъглдэк] 1. а бародарй. бародаро- на, бародавор, мехрубен ва самимй; 2. adv бародарй, бароцароиа, бародавор. brougham ['bru.am] п фойтуни чорчархаи пушидаи хурд. brought [bro:t]past вар. р. аз bring. brew [brau] п 1) абру, пешонй, чабин; 2) тархи руй. намуд; 3) холат, киёфа, симо, чехра: knit one's brows абру чин кардан, кавок андох- тан. brow-ague ['braueigju:] п тиб. мигрен, нимсара (дарди асабуои чисфи cap). browbeat ['braubi:t] v хомуш кардан, фуру нишондан, саркуб кардан; пешониро гурожанг кардан, тарсондан, тахдид кардан. brown [braun] 1. п 1) ранги кахьагй, ранги хурмой; 2) пули мисин, пули сиёх; 2 а 1) чигарй, кахвагй, хурмогй, кахваранг; малла: She has brown hair. У малламу аст; brown bread нони сиёх; нони са- бусдор; brown eyes чашмони кахваранг; 2) офтобхурда, тирапуст, сиёхчехра. His back was brown from the sun. Пушташ аз офтоб сиёх шудааст. 3. у кахзагй/ кахваранг шудан/ кардан, гандумгун шудан, сиёхчехра шудан, дар офтоб сухтан; be browned, off дилбазан шудан, аз чон сер кар- пан. brownie ['brauni] п 1) чин, ачинаи хона (хурофот); 2) нони ширини кахваранг. browse [brauz] 1. п шоху барги нарми дарахт ё бутта (ки цайвонот мехуранду саршоха; 2. v 1) шоху барги нарми дарахтро хурдан, чаридан; 2) мау китобро сарсарй хондан; 3)
Bruin бепарвоёна/ бедиккатона назар кардан. Вгшп [Ъгш.л] п хирсак, хирсча (тахамуси хирс дар фолклор). bruise [bru:z] 1, п куфтагй; доги кабуд, ка- будшудагии пуст, кабудй, доги латма; 2. v 1) доги кабуд гузоштан/ мондан, ка- буд шудан/ кардан, куфтан; 2) ранчондан, озурдан (эхе осоты касеро); 3) вайрон шудан, осеб дидан. brumous ['bru:mas] а тира, хира. brunch fbrxntj] п субхона-нахор (амалй якуо хурдани субхона ва нахор). brunet [bru:'net] п (мард) гандумгун. brunette [bru:'net] п (зан ва духтар) сиёхмуй, гандумгун, сабза, тирачехра. brunt [brxnt] п зарбаи асосй, хамлаи шадид; bear or take the brunt of ба зарбаи сахт тоб овардан; бахши асосии кореро ба ухда гирифтан. brush I [brxf] 1. п 1) чутка, мисвок, мохути поккун, бурс, хорра: a clothes brush чуткаи пушок; 2) мукалам, каламму: a paint-brush мукалами рангмолй; 3) думи нарм (бахусус рубоу); 4) бо бурс/ мисвок тозакунй; 5) наво- зит, пармос, ламе; хоразанй, чорубакзанй; 2. v 1) тоза кардан, пок кардан, хора задан (мисвок, бурс ва г. задан): Brush your hat. Кулохатро тоза кунед; You must brush up youi knowledge. Ба шумо лозим аст, ки хо ти- ратонро тачдид кунед. 2) ламе кардан, пар- мосидан, навозиш кардан (сатхй); 3) молидан (тунд ва сатхй); 4) ран. задан, тамиз кардан; brush against охиста даст расондан; brush aside аз худ дур кардан, доруб задан; дур афкандан/ андохтан/ партофтан; мау. ахамият надодан; brush away руфта лартофтан, пок кардан; ма.у. рад/ ин кор кардан, кабул накардан, ахамият надодан; brush off cap боз кардан; brush one's hair шона кардан (муйро); brush up навтар кардан, намуди нав додан, таъмир кардан; дубора хондан, дубора омухтан. brush II fbrAf] 1. п низои зудгузар, разми кутох; 2. v бо шитоб харакат кардан, тез чунбидан; brushwood f'brAjwud] п бутта, буттазор, бешазор. brushy ['Ьглр] a (brushier, brushiest) 1) пурмуй, хорамонанд; 2) буттазормонанд, се- ралаф. brusque [bru:sk] а тунд, дагал; 2. v тунд/ дагалона рафтор кардан. Brussels ['brxslz] п ш. Брюссел. brutal ['bru:tl] а вахшй, берахм, хунхор. brutality [bru:'taehti] п (pl brutalities) - 122- вахшигарй, берахмй. brutalize ['bru:talaiz| v 1) вахшй ё хаивонсифат кардан, вахшй шудан/ кардан; 2) берахмона рафтор кардан. brute |bru:1] 1. п 1) забонбаста, безабон, хайвон: a brute beast хайвонй безабон; 2) ода- ми берахм; 3) одами вахшй ё ахмак; 2. а 1) хайвонсифат, чонварху, 2) бехирад, беакд, бешуур; 3) сангдил, берахм, шахвонй, хайвонй. brutish ['bru:tif] а 1) вахшй, чонвармонанд; 2) бешуур, нобахирад, беакд. bubble ['ЬдЫ] 1. п 1) пуфак; хубоб, хубобак ($аво); Children like to blow soap bubbles. Куцакон cap додани хубобхои собунро дуст медоранд. 2) хубоби газ; 3) хар чизе, ки мо- нанди хубоб бошад, хубоба, гунбадак; 4) накшаи пуч; 2. v 1) чушидан, кул-кул кардан, чуш ома- дан (ва садо кардан), каф кардан ва хубобак задан (машруботи газдор): When a liquid boils, it bubbles. Х,ангоми чушидани моеъ болои он хубобчахо пайдо мешаванд. 2) фиреб кардан. buccaneer [,ЬАкэ'тэ] 1. п дузди бахрй, рохзани бахрй, дузд; 2. v дар бахр рохзанй кардан. Bucharest [,bju:ko'rest] п ш. Бухарест. buck I [Ьдк] 1. п 1) нар, нарра, нарина (буз, охру, заргуш ва г.); 2) гавазни пар; 3) амер, гуфт. як доллар; 4) амер, марди чавон, нарра- хар; to pass the buck to sb чавобгариро ба каси ди- гар бор кардан; 2. v 1) лагад задан, чуф'гак задан (асп); 2) муковимат кардан, сарсахтй кардан; to buck against амер, зид баромадан, зиддият нишон додан; to buck off аз зин афтодан/ партофтан; to buck up гуф. шитофтан, шитоб кардан; сархол/ саркайф/ сархуш омадан, шод шудан. buck II [Ьлк] 1. п 1) харак (наууорй ва варзишй); 2. v аз боли харак чахидан/ паридан. bucket I I'bAkit] 1. п 1) сатил; 2) хар чизи сатилмонанд (мысли кафлези тракторы хок- бардор ва г.), каве (ковш); buchet down борони сел/ сахт боридан: The ram bucheted down all afternoon. Тамоми нисфи руз борони сел борид give/ get the bucket аз хизмат рондан, аз кор пеш кардан; kick the bucket пой дароз кардан, фавтидан, мурдан; 2. v бо сатил об кашондан/ овардан; 1) бо- суръат аспсаворй кардан, босуръат ва бебокй рондан (автомобил); 2) бо такой харакат кар- дан. buckle [Ьдк1] 1. п 1) сагак (тасма, камарбанд ва г.), колаби камарбанд, гира; 2) хамиш, ка-
мониш, тоб; 2. v 1) бастан (тасма, камарбанд ва г.), бастани сагак; 2) хам/ кат шудан (бар асари фишор ва г.); таслим шудан, тан додан; 3) гуф ба коре маштул шудан, корро cap кардан, гайратмандона ба кор шуруъ кардан; 4) дар- гир шудан, вориди кашмакашй шудан; buckle under таслим шудан, cap фуровардан. buckskin ['bAkskm] п 1) чарми оху, пусти гавазн; 2) pl либос аз чарми оху; 3) амер. одами чангалй. buck-tooth [’ЬдкШ.Э] п дандони дароз ё пешомада. buckwheat ['bAkwi:t] п бот. марчумак, гандуми сиёх. bucolic [bju 'ko likj 1. п 1) шеъри шубонй/ чупонй, шеър дар бораи шаубонон ва зиндагии рустой; 2) шух. одами дехотй/ гайришахрй; 2. а 1) шаубонй, чупонй; 2) вобаста ба шндагии шаубонй ва гусфандпарварй; 3) рустой, вобаста ба зиндагии рустой ва кишоварзй. bud [bxdj 1 п 1) гунча, шукуфа, чавона; 2) одами бетачриба, дар холи рушд; 2. v чавона задан, гунча кардан; in the bud дар холи гунчаоварй, хангоми чавоназанй; nip in the bud гунчаро кандан: чавонаро куш- тан; дар шиками модар куштан; накш бар об шудан. Budapest [,bju:da'pest] п ш. Будапешт. Buddhism ['budizsm] и буддоизм, мазхаби буддо, буддогарой. Buddhist [‘budist] и ахли мазхаби буддо. buddy [' badi] п амер. гуф. дуст, шарик, ёр, рафик. budge fbAdj] v 1) чунбидан, чунбондан (аноак); Не did not budge an inch. Андаке хам аз чояш начунбид. 2) таслим шудан/ кардан, ризоият додан. budget ['bxdyi t] 1. п будча, буче г; budget of news хабари бисёр; 2. v будчабандй кардан, барномабандй кардан, танзим кардан. , budgetary ['bAd^atan] а будчетй, будчавй. budgeting ['bxdgitigj п будчабандй, будчасозй buff [baf| п 1) чарми/ пусти говмеш; 2) ранги зарди камранги нахудй; 3) мау. пусти одам; in the buff луч, барахна, урён. buffalo ['bxfalou] п говмеш, говмеши вахшй. buffer Г ['ЬлТэ] 1 я 1) тех. буфер, миёнагир. зарбагир (асбобе, ки шидоати зарба ва ё таконро кам мекунаду, сипар; 2. а буферй, мобайнй: buffer state кишвари буферй (кишваре мобайнй ду чониби ба х,ам -123- built зиО). buffer II ['bafo] п чархи сайкал, порча ё чарме, ки бо он чило медиханд; old buffer may к,. пиракй, ггарсаг buffet I ['bufei] n 1) буфет (цевон барои косого ва г.), шкаф; 2) буфет (чои фуррши. мшару бот). buffet II ['bafit] 1. п зарба (бо мушт ё дасти куиюд) мушт; 2. v мушт задан, куфтан. buffoon [Ьэ'Сиш] 1. н масхарабоз, маздакачй, кизикчй, мазхакабоз; 2 а масхараомез, мазхакавй; 3 v масхарабозй кардан. buffoonery [ЬэТшпэп] п масхарабозй, мазхакагарй, кизикчигй, мазхакабозй; bug [bAg] п 1) гахтакана, кана, шабгаз; микроб; 2) амер. хашарот; to go bugs аз акд бегона шудан, девона шудан; big bug шахси мухим. bugaboo ['bAgaou:] п хуса, хароса, пулу, бучи, алабучй, он чи ки кудакро бо он метар- сонанд. bigbear ['bxgba| ниг. bugaboo. buggy I ['bxgi] n фойгуни дучарха ё черчархаи сабуки якаспа. buggy П ['bxgij а пурхашарот, шабушй. tughouse [’bxghaus] п амер, гуфт девона- хона. bugle ['bju:gl] 1. п шайпур, сурнай: bugle call огохй бо шайпур; 2 шайпур задан, (бо заданы шайпур) огох кардан. bugler ['bju glo] п шайпурнавоз, шайпурчй. build [bild] 1. п сохтор, сохтмон, шакл, хайкал; 2. v (built; built) 1) сохтан, бино кардан: The house is built of bricks. Хона аз хишт сохта шу- дааст. 2) созмон додан, эъчод кардан, ба вучуд овардан, баркарор кардан; 3) афзуда шудан, изофа шудан; build into дар даруни чизе карор додан; бахше аз чизе будан; build up сохтмонсозй кардан; чамъ кардан, гун кардан: to build up armaments ярок гун кардан; build upon асос гузоштан, таъсис кардан. То build a fire under oneself. Зарб. ~ Ба пои худ теша задан. builder ['bilda] п созанда, хонасоз, меъмор, сохтмончй. building ['bildirj] 1. pres. р. аз build: What are they building here? Онхо дар ин чо чй месозанд? 2. и 1) бино, сохтмон, иморат: a school building бинои мактаб; methods of building роххои сохтмон; 2) сохтмонсозй, биной: -созй: ship building киштисозй; built (bilt] past ва p. p. аз build.
bulb - 124- bulb [bxlb] n I) бех, пиёз: Tulips glow trom bulbs. Лола аз бехпиёз меруяд; tulip bulb пиё- зи дола. 2) чароги баркй: The electric bulb’s gone. Чароги баркй сухт, Bulgaria [Ьл1^еэпэ] и Булгория. Bulgarian [bAl'geanan] 1. п булгор (фара): 2. а булгорй (забои). bulge ['bxldj] 1. п баромадагй, барчастагй, дунгй, каламбашудагй, шикамдодагй, омос, а bulge wall девори шикамдодагй; 2) пешрафтагй, пешомадагй; 3) афзоиш: a popu- lation bulge афзоиши ахолй; to have/ get the bulge on sb нисбати касе баргарй доштан. 2. v 1) пеш баромадан, баромада кардан/ шудан, берун задан, шикам додан, барчаста шудан, дунг шудан: His pockets were bulging with apples. Киссахояш аз себ пеш баромада буданд. 2) пеш рафтан, пеш омадан; шакл дигар кардан/ ба худ гирифтан; 3) пур кардан, таппондан (линча ва г.) bulging ['bxldsin] а баромада, берунзада, болоомада, шикамдор. bulgy ['bxldji] а баромада, берунзада, болоомада, шикамдор. bulk Г'Ьл1к] 1. п 1) хадм, микдор, андоза; 2) андозаи калон, микдори зиёди чизе; 3) кисми асосй; вазни асосй; 4) бор (кишти); 5) хуроки дурушт, чогир, шикампуркуч (хурок); break the bulk фароварданро cap кардан (бор); in bulk ба таври умла; sell/ buy in bulk умда фурухтан/ харидан; the bulk of кисмаги зиёдтари чизе, аксар; 2. v 1) мухим будан/ шудан, ахамият пайдо кардан; 2) туда кардан, тал кардан; 3) вазни борро муайян кардан; bulk up микдори зиёдсро ташкил кардан. bulkhead ['bxlkhed] п 1) девора, (дар кмштй, тайёра ваг.), тега; 2) дукон. bulky f'bxlki] a (bulkier, bulkiest) вазнин, чогир, тануманд, хадман калон. Bull [bull п нуу. Савр (буруи дувоздах;гона). bull I [bul] 1. п 1) барзагов, букка, говн нар; 2) нар (наханг, фил, оху, говмеш ва баъзе ширхурони бузург); 2) ханнот/ даллоби биржа (.касе, ки саммит арзишдорро мехарад то кимати онро бардорад ва аз фуруши он суд бигирад). take the bull by the horns барзаговро аз шохаш гирифтан, аз хатар натарасидан; 2. v 1) дар боло бурдани кимати сахмия кушидан; 2) боло рафтан/ афзудан (нархи саумуо); 3) мау. нуфуз/ ахамият пайдо кардан. bull II [bul] п хукми расмй, фатво (калисои католики). bull's eye ['bulzai] п чашмаки тамук; hit the bull’s eye ба нишон расидан; ба максад расидан/ ноил гаштан. bulldog ['buldog] п 1) саги булдог, навъи саги бузург; 2) гуфт. хафт1Ир; 3) одами мат ин/ суботкор/ кавиирода. bulldoze f'buldouz] v 1) бо булдозер бурдан/ хамвор кардан; 2) амер. гуфт. тарсиндан, мадбур кардан, бо тахдид водор кардан: They bulldozed me into signing the agreement Ондо маро барои имзо кардани ахднома мадбур карданд. bulldozer ['buldouza] и булдозер, трактори кофшдор, хокбардор. bullet f'buht] п тир; гулула; percussion bullet тири огохй; a stray bullet тири дайду/ фалокатй. Every bullet has its billet. Зарб. ~ Аз кисмат рохи гурез нест. bulletin f'bulitm] п хабарнома, баёнияи мух- тасар ва расмй, гузориши расмй: news bulletin ахбор. bullfight ['bulfait] п говбозй, говдангй, говтозй (дар кишвархои испанизабон). bullfighter ['bulfaits] п шахсе, ки бо гов данг мекунад. bullfighting ['bulfaitirj] ниг. bulHglit. bullfinch ['bulfint|1 n зоол. севгар. bullhead ['bullied] n 1) мохии говсар; 2) мау. ахмак, аблах, кундзехн. bullheaded i'bulhedid] а сарсахт, каллалур. bullion [’bulian] п сабика (тилло, нурра). bullock ['bulok] п 1) гусолаи нар, паррагопи давон; 2) гови ахта. bull’s eye [’bulzai] п 1) нуктаи марказии хадаф, колаби хадаф, дони хадаф, холи хадаф, тирнишона; 2) тири ба хадаф хурда; 3) шишаи калоннишондиханда; чарог ё фонус бо шишаи доирашакл; 4) равзана, бодгир, нургир; hit/ make/ score the bull’s eye ба хадаф расидан. bully I ['buh] 1. n (pl bullies) лофзан, зургуй; 2. а амер, бисер хуб, аъло. 3. v тарсондан, тахдид кардан; лоф задан. bully II ['bull] п амер. гуфт. аввалиндарада, олидарада, аъло; Bully for you! Офарин! bullyrag ['buhraeg] ниг. ballyrag. bulwark I bulwok] n 1) калъа, сангар, хокрез; 2) мавдшикан, мавдгардон, девори сохилй; 3) шахе ё чизи мухофиз. bumble-bee ['bxmblbi:] п говзанбур, харзанбур (анвои занбуруои дурушт); It is plain as a bumble-bee on a fried egg. Зарб. ~ P; 3 барин равшан. bumbledom ['bAmbldom] n расмиятпарастй, когазбозй. bumbo ['ЬдтЬэи] n пунш (нушокии спиртдор). bump [Ьлтр] 1. и 1) зарба, такой, бархурд, бо хамдигар бархурй, омада задан: Не gave his head a bump. У сарашро зад. 2) варам: Не has а bump on his head. Сараш варам дорад. 3) бардастагй, дунгй, баромадагй; 4) чукурй, пастй;
- 125- bureau 2. v 1) бо хам хурдан, бо такой бархурдан (against/ into sth - ба/ бо чизе), хурдан ба, зарба задан ё хурдан: A taxi bumped into their car. Такой бо мошини онхо бархурд. 2) талап- талап кардан, бомб-бомб кардан; 3) амер, гуфт. чои дигареро гирифтан, барканор кар- дан; 4) амер. гуфт. нархро боло бурдан (шартбандй дар крмор ва г.); bump off куштан, cap аз тан чудо кардан. bumper I [Ьлтрэ] п 1) амер, бампер, сипар, сипари вагон ва локомотиви рохи охан, зарбхур, зарбгир; 2) кадах, чом, согар (пур аз нушокй)', bumper-to-bumper сипар ба сипар, мошин аз паси мошин. bumper II [Ьлтрэ] а 1) пур, лаб ба лаб, лабрез; 2) фаровон, бисер: a bumper crop хосили фаровон. bumpkin ['Ьлтркт] а содалавх, дехотй, зудбовар; шармгин. bumptious [Ълтруэк] а худписанд, магрур, худсито. bumpy ['bxmpi] a (bumpier, bumpiest) нохамвор, пуртакон, пасгу баланд (роз;). bun I [Ьлп] п нони камоч, кулча, як навъи кулча, нони гирдшакл: a raisin bun нони гир- ди кишмишдор. bun II [Ьлп] п харгушак, санчобча (номи навозишии сануоб), харгуш. bunch [bxntf] 1. и 1) даста, гирда, хуша: а bunch of keys як даста калид; a bunch of grapes як хушаи ангур; 2) мац. гурухи одамон; 3) амер, подай шохдор калон. 2. v 1) бастан, барбастан, хуша кардан; 2) туда кардан, чамъ кардан, анбоштан; the pick or the best of the bunch гули сари сабад. bunchy ['bAntfi] а хушадор. buncombe ['Ьлцкэт] ниг. bunkum. bundle ['Ьлпб1] 1. n баста, даста, тумор: a bundle of books як баста китоб; 2. v 1) бастан, бухчабандй кардан, баста кардан, бастабандй кардан; 2) фиристодан. bundle off фиристодан, рявона кардан; дур кардан bung [Ьлг|] 1. п 1) пунба, танба, пук, сурохгир, дахонтикй, cap, дар; 2) анбух, тудаи зич; 2. v 1) махкам кардан, бастан (бо пунба. сарак ва г.); 2) гуфт. тикконцан, халондан, чо кардан. bungalow ['bAijgalau] и (аз решай з;инди' манзили яккабатаи тобистона сохтмони хур- ди яккабата. bungle ['bAi]gl] 1. п 1) кори бад/ бадсифат; 2) хатогй, харчу марач; 2. v бад кор кардан, бад таъмир кардан, зоеъ кардан. bungler ['bAijgla] п одами балкор. ♦ bunk I [Ьлг)к] 1. п тахти хоби сафарй, нимкат; 2. v 1) руи кат хобидан, хоб рафтан; 2) чои хоби мувакдатй дуруст кардан, шабро басар бурдан. bunk II [Ьлдк] 1. п гурезагй, гурез; 2. v гурехтан, чон ба саломат бурдан. bunker ['Ьлдкэ] и 1) анбори нигох доштани ангишт дар киштй, киштии нафткашон; 2) сангари бетонй, паногохи зеризаминй; 3) pl истехкомот. bunkum ['Ьлркат] п иборахои тумтарок/ дабдабанок/ серкарруфар. bunny ['Ьлш] = bun II. bunt ['bxnt] 1. п 1) зарба; 2) гуйи охиста за- дашуда; 2. v 1) зарба задан, тела/ такой додан; 2) шох задан, бо cap задан (гов, гусфано ва г.); 3) бо чавген охиста ба гуй задан. bunting I ['Ьлп tig ] п зоол. залич (паранда) bunting II ['bAntiij] п 1) навори парчам, парчамча, банд; 2) р/ байракхо, парчамхо. buoy [bai] 1. п буй, гуйа, гуйи рохнамо, пи- лари шиновар, чароги дарё (барои нишон дода- на цоиуои пастоб ва е.); шиновар; 2. v буйдор кардан, бо буй мушаххас кар- дан, бо шиноварак нишон додан, шиноварак мондан. buoyancy ['boianst] п 1) кудрати руи об шиновар мондан, хосияти шиповарй, шиноварй; 2) мац. зиндадилй, хаётдустй, шодкомй. buoyant f'boiont] а 1) бароомон, обсавор, шиновар, шинокунанда. 2) мац. зиндадил, хаётдуст. bur [Ьэ:] п бот. мушхор, хор; мац. гуф. одами хира; То stick like a bur. Зарб. ~ Дарди cap шудан. burbot ['ba:bat] п зоол. налим, мохии ришдор. burden I ['ba:dn] 1. п 1) бор, вазнинй: The horse carried its heavy burden uphill. Асп бори вазнинро ба болои теппа мекашонд. 2) бори, боркаш, борбар: beasts of burden хайвоноти боркаш. 3) бори гарон: the burden of military expenditure бори гарони харочоти харбй; the burden of responsibility бори масъулият; A burden of one’s own choice is not felt. Зарб. ~ Санги даркорй - вазнинй надорад. 2. v бор кардан, бори касеро афзудан; музохим шудан, ташвиш додан, норохат кар- дан. burden II ['ba:dn] п 1) накарот, гарлон; 2) мавзуъ, мазмуни асосй burdensome ]'ba:dnsam] а пурбор, сангин, пурмасъулият, музохим, хастакунанда, гарон- бор. bureau ['bjuarou] п (pl bureaux ['bjuaraut]) чамояндагй, шуъба, хайати раёсат, дафтар, идора, идораи кулл, девон.
126 - bureaucracy bureaucracy [[bjua'rokfasi] гГбюрократия, расмиятпарастй, расмиятчигй, когазпатэастй, мукаррароти хушку вактгири идорй, девонсолорй. bureaucrat ['bjusrakraer] п бюрократ, расмият параст, расмиятчй, девонсолор, сохибмансаб. bureaucratic [,bjugro'kraetik] а бюрократй, расмиятпарастй, девснпарастй. burgess ”ba:d3is] n 1) шахрванд, шахрванди шахри худидора; 2) таъ. аъзои парламент. burgh ['Ьлга] ниг borough. burglar ['ba:gb] п дузд, дузди хона, шаб- дузд. burglary ['ba.gbn] п (pi burglaries) дуздии шабона, шабдуздк. burgle ['bo:gl] v шабдуздй кардан, дастбурд задан (ба манзили мардум). burgandy [’ba:gondi] п шароби сурхи бургундй. burial ['berial] 1. п дафн, бахэксупорй (маросим); 2. а вобаста ба дафн ва кафан. дафнй. burial grouni ['benslgraund] и гуристон, кабристон, оромгох, мазор. buried ['bend] ниг. bury. buries ['benz] ниг. bury. burke [ba:k] v манъ кардан, дилави чизерс гирифтан. burlap ['Ьэ:1ёер] п карбос. burlesque [baflesk] 1. п тадлиди хачвй (дар адабиёт, театр ва г.), таклиди интикодй. хадв; 2. а гаклидомезу хандаовар, такдидй; 3. v тают ид кардан аз, хачв кардан. burly ['ba:li] a (burlier, burliest) тануманд, бакувват, бузургу сангин, бокувват. Burma [Ъэ тэ] п кишвари собик Бирма (уозира Миёнмар). Burmese [b?:'mi:z] 1. п ахди кишвари Бирма, бирмагй, вобаста ба Бирма (Миёнмар). 2. а бирмагй (забон, фарханг ва г.). burn I [ba:n] п шот. дарёча, чашма. burn It [Ьэ:п] 1. п 1) сухга, обилаи сузит, дог: This burn is very painful. Обилаи сухта дард мекунад. 2) сухтагй, суза: first degree burn сухтагии царадаи аввал; 3) тамга, мухр, нишона (срзоноашуда болои баоан ва г); 2 v (burnt, burned: burnt, burned) 1) сухтан, сузондан, оташ задан,' гирифтан: She burnt her finger. У ангушташро сузонд. 2) сухта шудан: Her face was sunburnt. Руяш офтобсухта буд. 3) мац сухта шудан: Her face was burning with shame. Руяш аз шарм месухт. 4) тагма задан, мухра мондан, нишона кардан, нишони догй задан; 5) сузгап доштан The smoke made my eyes bum. Дуд чашмо- намро ба сузйш даровард. Burn a little fire to warm, than a great one to burn us. Зарб. ~ X,ap чй хавас аст, андаке бас аст. burn away сузондан; burn candle at both ends умр барбод додан, айшй кардан; burn down комилан/ пурра сухтан/ су’ондан; burn into ворид шудан, дохил шудан (ба калб ва ?); Burn not your house to rid of the mouse. Зарб ~ Бахри кайке гачем натавонй сухт (Саной) bum out the road роди баргаштро сузондан; burn to ashes тамоман сухтан, сухта хокистар шудан; burn up а) коми тан сухтан; б) зиёд сарф кардан (сузишвориро); burnt out комилан сухта хомуш шуда, аз кор афт ода, хароб, аз по дар омада, хаставу бе- мор. burner [Ъа:пэ] п 1) фатила, чарог, шуъла; 2) дахона ё забона, ки оташ аз он мебарояд; 3) дегдон, оташдон. burning ['Ьэ:тг|] 1. pres. р. аз burn 2. 2. а 1) сухтаистода, сузон: a burning house бинои сухтаистода; 2) хаётан мухим, хаётй, рузмарра: a burning issue масъалаи хаётан мухим. burnish ['ba:mf] 1. п дило, барк, сайкал, ял- тос; 2. v (бо молиш) барок кардан, чило додан, сайкал додан, тоза кардан, ялаккос кунондан. burnt [Ьэ:ш] past ва р. р. аз burn 2. A burnt child fears the fire. Зарб. ~ Моргазида аз ресмони ало метарсад. burr I [ba:] 1. п 1) садо, такар-тукур (авто- мобил ва г.)', 2) фон. 1алаффузи халкии овози «г» (дар шимоли Англия); 3) садои вар-вар; 2. v 1) вар-вар кардан, 2) сакав-сакав ran зада; 3) харф ё овози «г>,-ро шиддатнок ё ка- шида талаффуз кардан. burr II [Ьэ:] ниг. bur. burr TII [Ьэ:] п I) нософй ё тсзии лаби охан, дагар, бугурии охаи (бар сари буридан ва г.); 2) кайрок, санги тезкунй; 3) искапан секунда; 2. v нософ кардан, лаббадор кардан. burr IV [Ьэ:] п санги осиёб. burro ['Ьдгои] п улог, хари бордор (хусусан дар цануби шаркуи ИМ). burrow ['bxrou] 1. п 1) сурох, сурохй (ки хайвон канда бошад), лонаи зеризаминй; 2) накб: 2. v 1) сурох кардан; накб кандан, кандан; 2) дар лона пинхон шудан; 3) кофтан, пустулу кардан, шиковидан. тагуру кардан. burrower ['Ьдгсиэ] п пакбкан. burst [ba:st] 1. п 1) таркиш, инфичор, азхампошй, пукиш; мац. гирев: a burst of flame таркиши оташ: burst of laughter гиреви ханда; 2) аланга (оташ): 3) пайдоиши ногахонй;
- 127- bustle 2. v (burst; burst) 1) кафидан, пукидан: The tyre burst. Шина кафид. 2) таркидан, таркон- дан, аз хам пошидан: The bomb burst. Бомба таркид. 3) ногахон баён кардан; burst into applause чапакзании пурмавч; burst into blossom шукуфтан, гул додан, burst into the room зер карда даромадан, саро- сема ё бошитоб ворид шудан; burst into шукуфтан, гул додан; burst out crying ё burst into tears ногахон ба гиря даромадан; burst out laughing ё burst into laughter ногахон ба ханда даромадан; burst with кафидан: to burst up with envy аз бахилй кафидан. burthen ['ba:San] ниг. burden. Burundi [bu'ruudi] и Бурунди. bury [’ben] v (buries; buried) 1) ба хок сунурдан, дафн кардан, хок кардан: Some famous English authors are buried in Westmin- ster Abbey. Баъзе нависандагони машхури англис дар калисои Вестминистер дафн шу даанд. 2) зери хок кардан, пушондан: Our dog likes to bury bones in the sand. Саги мо зери хок кардани устухонро дуст медорад 3) пинхон кардан, пушондан: She buried her face in her hands. У руяшро бо дастонаш пушонд. to bury the hatchet ба адоват/ хусумат хотима додан. burying-ground f'beruqgraund] п оромгох, махалли бахоксупорй. burying-place ['beriippleisj ниг. burying ground. bus [bxs] 1. n 1) (кутох; аз autobus) автобус, 2) гуфт. тайёраи мусофиркаш; 3) гуфт. авто- мобил; miss the bus аз автобус кафо мондан; 2. v бо автобус овардан ё бурдан; by bus бо автобус. bush [buf] 1. п 1) бутта, гиёхи парешон, бе- ора; 2) муи гафс; 3) бешазори анбух, чангалзор, буттазор; 4) хар чизи буттамо- нанц; 5) гуфт. риш (баланд); b₽at around the bush шаф-шаф гуфта шафтолу нагуфтан, манзури худро баён накардан. take to the bush овора/ дайду/ сакалту шудан; 2, v буттаи бисер шинондан, бо буттахо печондан. bushel ['buff] п бушел, ченаки хачм (= 36.3 л)- hide one’s light (or talent) under a bushel ис- теъдод ва лаёкати худро таги хок кардан/ пинхон доштан; аз хад зиёд хоксор будан; Many words will not fill a bushel. Зарб. ~ Бо «худо» гуфтан мурод хосил намешавад. bushing [‘bufinj п буш, астар, гилоф. гилофак. Bushman ['bufman] п (pl bushmen) 1) буш- мен (халцияти биёбоннишин дар Африка); 2) одами чангалй, одами даштй. bush-ranger ['bufjenufya] п 1) сокини бутта- зор, одами чангалй; 1) авст. ёгии чангалй, дузди чангалй. bush-whacker ['bufwaeko] п 1) амер, сокини буттазор, одами чангалй; 2) ханчар барои тоза кардани чангал. bushy ['buji] a (bushier, bushiest) 1) бо бутта пушондашуда, буттазор, буттамонанд; 2) парешонмуй, пурмуй, сермуй, серпашм. busier ['bizia] ниг. busy. busiest ['biznst] ниг. busy. business I ['biznisj n серкорй, пуркорй, бо кор таъмин будан. business II ['biznis] п 1) кор, шугл, касб, хирфа: That’s none of your business. Ин кори шумо нест. Wb?t business are you m. Шугли шумо чист? 2) гичорат, бизнес, бозоргонй, доду ситад, косибй: business circles доирахои тичоратй; the business part of rhe town кисмати тичоратии шахр; 3) тичоратхона, муассиса, ширкат: to establish a business ширкаги тичоратй таъсис додан; big business сармояи бузург; business hours соати пазирой, вакти пазирой (кабул); соатхои кори; business is business хисоб хисоб аст; кор шухиро намебардорад; business trip сафари хидматй; do business with муомила кардан бо, муомила доштан бо, доду ситад кардан бо, робита доштан бо; get down to business ба кор шуруъ кардан, кори аслй огоз кардан; have no business to ... хак надоштан; mind one’s own business машгули кори худ будан ва ба дигарон коре надоштан; run a business касберо (ширкат, банк ва г.) идора кардан; Business before pleasure. Зарб. ~ Сад руз ба гирди кор, як руз ба гирди ёр. business-like ['biznislaik] а дорой сурати ко- ри амалй, муначзам ва мураттаб, косибона, чиддй, бо риояи усули бозаргонй. businessman [’biznisman] п (pl businessmen) косиб, косибкор, точир, бозаргон, савдогар, идоракунандаи касби бозаргонй. bust I [bxst] п 1) мучассамаи нимтана, .чимпайкара, 2) сина (хусусан синаи занон), пистонхо. bust II [bxst] J. п 1) муфлисшавй, хонавайроншавй, бенавошавй; 2) мастй, нушопушй; 2. v 1) муфлис шудан, хонавайрон шудан; 2) мастигарй кардан, нушонушй кардан. bustle ['bxslj 1. п хаёху, такопу, чунбу чУш, чунбиш: The town was in a bustle. Шахр дар чунбиш буд. 2. v бо шитоб кор кардан, дар чунбу чуш
busj будан, ба чунбу чуш афтодан, вдвугеч кардан, ба такопу афтодан (инч. bustle about): Everybody was bustling about. Хама дар давугед буданд. busy [’bizi] a (busier; busiest) 1) серкор, пуркор, машгул: a busy man шахей серкор; I am busy writing a new dictionary. Ман машгули навиштани фархангй нав хастам. 2) серхаракат, серкор, пурфаъолият, пуркасбу кор, пуртакопу. чурчунбу чуш: a busy street кучаи ссродам. 3) машгул, банд (телефону. Your telephone was busy. Телефона шумо банд буд. keep busy худро саргарм кардан, худро машгул нигох доштан. busy-body ['bizibodi] п {pl busy-bodies) хамакора, мудохилачуй, нахуди хар ош, ба хар ош нахудшуда; одаме, ки ба хар сш хатик мешавад. but [bxtj 1. prep гайр аз, ба чуз, ба истиснои, магар, магар он ки: No one knows this but me. Гайр аз ман инро касе намедонад; 2. adv танхо, факат: Не is but a small boy. У ганхо як кудаки хурдсол аст. It is but two o’clock. Соат факат ду шудааст. 3. cj 1) аммо, вале, лскин, ба хар ход: Не went, but 1 didn’t. У рафт, аммо ман нарафтам. 2) чорае чуз (бо масдар): What could he do but confess? Чуз икрор шудан у боз чй кор хам карда метавонист? Man may meet but mountains never. Зарб. ~ Kyx ба кух намерасад, аммо одам ба одам мера- сад. 4. ргоп ки..., касе, ки...; хар касе, ки...: the last but one пеш аз схир (чиз, шахе)-. but for агар набуд: But for you I would be dead by now. Агар шумо намебудед, ман то холо зинда чамемондам. but that ки: I have no doubt that he will come Шубхае надорам, ки меояд, one сап/ could not but чорае нест чуз, бояд, шахе бояд: I could not but admit that he was right and I was wrong. Бояд икрор шавам, ки у хак ва ман нохак будам butcher ['butja] 1. п 1) гуштбуру гуштфуруш, кассоб: The butcher's shop is closed on Monday. Дукони гуштфуруш рузхои Душанбе кор намекунад. 2) мач. чаллод, котил, одамкуш. 2. v катли ом кардан, куштсри дастачамъг кардан, куштан (бо ва::шигари ё шумораи зиёд), катл кардан. butchery ['butjon] п 1) саллоххона, кушторхона; кассобй, саллохй, забх; 2) куштори хамагонй ё берахмона. butler ['bxtla] п сарпешхпзмат. butt I [bAt] п бочкаи калон (шароб ё оби уав); butt II [bxt] п майдони машки тирпаронй. 128- тиргир, хадаф", "нишона, butt III [bAt] п тахи хар чиз, кунаи хар чиз: а rifle butt кундоки милтик; a cigareit butt тахи сигор; кун; butt IV [bAt] 1. п зарбаи сар/ нюх, зарба бо сар/ бо шох; 2. v шохчанг/ шохзанй кардан, бо шох ё cap задан; to butt in дахолати бехуда кардан. butte [bAt] п теппаи баланд ва пуршеб. butter ['Ьагэ] 1. п 1) равган; artificial butter маргарин (равгани омехтаи у айв о нот ва растанйу, 2) мач,. хушомад, чоплусй, тамаллук; 2. v 1) рав!ан молидан; 2) хушомад кардан (чоплусона). buttercup ['bxt эк др] п бот. чинорак, гули аруей. butter-fingers ['bxi sfingsz] п pl гуфт. калла- варам даханялла. butterfly ['bAtoflai] п (pl butterflies) шапарак, парвона. buttermilk ['bxtanulk] п дуг, дугоб, айрон. butter-nut ['bAtonAt] п чормагзи тира (мева ва дарахт). buttock ['bxtok] п сурин, лапи кун, кун, нигаемангох. button ['bAtn] 1. п 1) тугма: Will you please sew a button on my shift? Лутфан, тугмаи маро духта дихед. 2) тугмаи занг ва г.. Press the but- ton! Тугмаро зер кунед! 3) гуфт. Не has not all his buttons. Чизе намерасад (ба вай). Акдаш намерасад. 2. v тугма задан, тугма гузарондан (button up), тугмахоро бастан (тугмаро кушодач unbut- ton). Button up your coat. Тугмаи палтоятонро гузаронед. buttonhole ['bxtnhoul] 1. n сурохии тугма, чои тугма; 2. v 1) сурохии тугмаро духтан; 2) сурохии тугмаро капида ran задан. buttons ['bxtns] п подав/ борбари мехмонхона. buttress ['bxtris] п меъм. 1) пуштвора, пуш- тора, пуштбанд; 2) мач. такягох, пуштибон, пуштпанох. buxom [Ълкзэт] а гуфт. 1) мутеъ, фармон- эардор, харфшунав, нарм; 2) хушхайкалу хушписанд, хушкаду комат (зан). buy I [bai] v (bought; bought) 1) харидан, харидорй кардан; 2) мац. ба даст овардан; buy in яклухт(кутара) харидан; buy off ришва додан ва худро халос кардан (аз асорат, гуломй); buy oul куллан харидан, якчоя харидан, сахми касеро харида гирифтан; buy over бо пора (бо ришва) харидан, бо пора тарафдорй кардан; buy up кулли мавчударо харидан, бисёр хари- дан. buy II [bai] п харидкунй.
- 129- cabin-boy buyerT'Baiaj n харидор, масрафкунанда.- buzz [Ьлг] n виз-виз (мисли садои занбур), гингос (овоз): We could hear the buzz of the guests talking. Овози сухбати мехмонро ме- шунидем. 2. v 1) виз-виз кардан, гингос кардан, гулогула кардан: The audience buzzed. Толор галогула мекард. 2) пушти сари/ дар гайби дигарон харф задан, пич-пич кардан; buy about харида гирифтан. Buzz off! Бирав! Гум шав! Дур шавед! by [bai] 1. prep 1) дар назди: by the window дар назди панцара; 2) аз пахлуи: Не passed by me. У аз пахлуи ман гузашт. 3) то, то ба: by six o’clock то соати шаш; 4) аз: to take by the hand аз даст гирифтан; 5) ба: The room is three by four metres. Уток се ба чор метр мебошад 6) аз руи, тавассути: to know by experience авассути тачриба донистан; by his order аз руи фармоиши у; Не made, his living by teach- ing. У таввасути муаллимй пул кор мекард. 7) сох;ибиятро нишон медихад: a novel by Dickens Романн Диккенс; 2. adv 1) дар наздикй, дар пахлу: No one was by. Дар наздикй хеч кас набуд. 2) аз пахлуи: Не passed by without saying a word У аз пахлуи мо чизе нагуфта гузашт. by and by ба зудй. Фавран, паз аз он ки, дер ё зуд; by and large куллап, ба таври куллй, тамоман, умуман; by no means хеч гох, ба хеч вачх; by now то хозир, by the by зимнан, ростй, тасодуфан; by then то хамон давра; By doing nothng we learn to do ill. Зарб. ~ Танбалй офати чон аст. bye-bye [,bai'bai] ini гуфт. аз Good-bye! Худо хофиз! Хайр! bye-law ['bailo:] ниг. by-law. by-election [,ban,lekjn] n интихоботи иловагй. Belorussian [.biela'rxjyn] 1. n белорус, забо- ни белоруси; 2. а бепоруей (фарх;анг, та-ърих ваг.). bygone f'baigxn] 1. п гузашта (амал). ранчиш, алам; let the bygones be bygones гузаштаро фаромуш кун, ба гузашта салавот, хар бадй ё хубй дидй, бпбахш; 2. а пешин, гузашта. by-law [bailo:] п карори хокимияти махалли; 2) оиниома, низомпома; 3) мукаррарот/ карори ягон созмон by-name ['bameim] п 1) номи хонаводагй; 2) лакаб. by-pass ['baipa:s] п 1) рохи миёнабур. рохи фаръй,; 2) рохи даврзанй, рохй каноргузар. by-path ['baipa:0] п пайрахап канорй, Ъероха, паироха. byplay ['baiplei] п лавка/ манзара/ эпизод, харакат ё муколамаи фаръй (дар театр). by-product ['bai.prodokt] п махсули фаръй, махсули иловагй. by-road ['bairoud] п пасроха, рохи фаръй. byre ['bars] п огил, говсаро. bystander ['baistasndo] п рахгузар, шохиди вокей. by-way ['baiwei] п бероха, курарох, рохи фаръй. by-word ['baiwa:d] п зарбулмасал, панду насихат, гуфтор. by-work ['baiwa:k] п кори иловагй. Byzantine [ bi'zsentain] 1. п сокини шахри Византия; 2. а византи (санъат, меморй ваг.). Се с [si;] 1) харфи сеюми алифбои забони англисй', 2) мус. нотаи “до”. Caaba ['ка:Ьэ] араб. Каъба. cab 1 [kaebj 1. п (кутоу аз cabriolet) 1) кэб, такей: Нс called a cab. У такей фармоиш дод. 2) фойтун; 2. v гуфт. 1) такси гирифтан, бо такси раф- тан, 2) таксиронй кардан. cab II [kaeb] п (кутох; аз cabin) утоки ронан да, кабина (трактор ва г.) cabal [ka'bael] 1. п 1) макр, фитна, дасиса; 2) туда:' дастаи хурди сиёсй, гурухи махрамона; 2. v 1) макр/ фитна/ найранг истифода бур- дан: 2) (асисачинй кардан, дасиса тайёр кар- дан. cabana [кэ'Ьа:пэ] п кулба, кошона, хоначаи хурд. cabaret ['kacbarci] фр. п кабаре (ресторане, ки дар он рак;с, мутриб ва намоиши кутох, х;ам аст). cabbage ['kaebidg] п карам. cabbage-head ['kasbidj'hed] п 1) кал лай ка- рам; 2) гуфт. ахмак, каллаварам. cabby ['kaebi] п гуфт. ронандаи такей. cabin ['ksebin] п 1) хонача; кабина: The pilot came out of the cabin. Лётчик аз кабинааш ба- ромад. 2) хобгох, гуфра (дар киштй). It’s too windy on deck. I’m going to my cabin. Дар сахни киштй шамол мевазад. Ман ба гуфраам мера- вам. 3) кулба: Uncle Tom’s Cabin “Кулбаи Том Амак”. cabin-boy ['kaebinboi] п бах;, маплохбача,
cabinet подав. cabinet 1 ['kscbimt] n 1) чевони шишагй: a medicine cabinet чевони дору; 2) куттича, ко- мод. кафса; 3) утоки корй. cabinet II ['kaabimt] 1 п 1) кабинет, дафтари вазирон: a cabinet crisis бухрони хукуматй; 2) амер, хайати мушовирони пре- зидент (бо харфи калон), гурухи мушовирон; 2. а хукуматй, вазоратй, вобаста ба даф- тари вазирон, вобаста ба мушовирони олй: а cabinet meeting чаласаи дафтари вазирон. cable ['keibl] 1. п 1) кабел, таноби симй: One of the cables broke. Яке аз танобхои симй канда шуд. 2) сими телеграф: Telegraph cables are usually laid under the ground. Одатан симхои телеграф зери замин хобонда меша- ванд. 3) телеграмма: I sent him a cable. Ман ба У телеграмма фиристодам. 4) кабел (ченаки дарозй =183м. амер. = 219 м.); 2. v хабар додан, телеграмма фиристо- дан: They cabled us the news. Онхо ин хабарро ба мо тавассути телеграф фиристонданд. cablegram ['keiblgrsm] ниг. cable. 3). cabman ['kicbmon] n ронандаи такей, так- сирон. caboose [ka'bu:s] п 1) ошпазхонаи киштй; 2) амер, вагони кормандони катори боркаш. cabotage ['kasbstidjl п каботаж, киштиро- нии сохилй (байни байдаркой кишвар), кишти- ронии дарунмарзй. cab-stand ['kasbstamd] п истгохи такей. cacao [ko'ka:ou] п 1) дарахти какао; 2) до- наи какао. cachalot ['kaejalot] п кашалот (як навъи нахангхои калонцусса). cache [kcirj'J 1. п 1) пинхонгох, нихонгох, кароргохи пипхони, хилватгох (цойе, ки ши корчиён ва г. хурок ва лавозимоти худро дар он пинхон мекунанд); 2) чизи пинховшуда: arms cache нихонгохи махфии ярок; 3) чои амн ва амон (барои пинхон шудан ё панох кардан); 4) захираи хурока ва асал барои зимистон (ки цонварон тайёр кардаанд). 2. v дар нихонгох захира кардан. cackle [kasklj 1. п 1) кут-кут (садои муре); ках-ках; 2) мац. харза, сафсата. 3) кикирос. кикир-кикир; 2. v 1) кут-кут кардан; 2) ках-ках ханди- дан, ках-ках задан (мисли мурей курк); 3) кикирос задан, кикирос зада хандидач; Never cackle till your egg is laid. Зарб. -Пеш аз туй нагора. cacophony [kas'kofoni] п (р/ cacophonies) са дои гушхарош, садои нохинчор, садои чочур. cactus ['kaektas] п кактус. cad [kaed] п одами камсавод, бетарбият беодоб, дагал, беадаб, бадрафтор. cadastral [ka'daestral] а кадастрй, вобаста ба сабти амлок. 130_- __________ ____ ________ _______ cadastre [ko'dxsta] п дафтари сабти амлок (дафтари сабти андоза ва арзишу мочикияти заминхои хар нохия). cadaver fka'dasver] п часад (инсон); лош, ло- та. cadaverous ['ko'daeveros] а 1) часадмонанд, лошасон, лошамонанд; 2) рангпарида, харобу логар. caddie ['kaedi] п 1) писарбачаи подав, ха- баррасон, номарасон; 2) шахсе, ки аз хисоби даромадхои хурди тасодуфй зиндагй мекунад. caddish ['kaedi f] а дагал, галат. caddy I ['kaedi] п чойдон, зарфи чой, чойкутгй. caddy II ['kaedi] ниг. caddie. cadence ['keidans] n 1) рабт, сабк, ритм, вазн 2) паст ва баланд шудани овоз. cadet [ka'det] п 1) писар ё бародари хурдй дар оила; 2) курсант, донишчУи омузишгохи харбй.; 3) амер. дала. cadge ['kasdj] v 1) гадой кардан, талбандагй кардан; 2) бо илтимос ё гадой ба даст овардан. cadger ['kaxljo] п 1) гадо; 2) савдогари кучагй. cadmium ['kaedmiom] п хим. кадмий. cadre [ka:dr] п 1) сохтор ё чорчуби бунёдй; сохтмон ё тархи аелй; 2) гурухи аслии хар соз- мон; кадр. cadres ['ka:drz] п pl кадрохо, штат. caesura [si:'zjuora] п (pl caesuras [si/zjuaras] ) вакфаъ (шеър); 2) вакфаи оханг, сакта (.iiycuiai). cafe I'ktefei] фр. п кахвахона, кафе. cafeteria [,ksefi'tiana] п амер, кахвахона cage [keidj] 1. п 1) кафас: a bird cage кафаси паранда; 2) зиндон; 2. v 1) ба кафас апдохтан; 2) зиндонй кар- дан. Cain [kein] п инц. Кейн, Кобил (бародари худро кушт); 2) одамкуш, бародаркуш; raise Cain амер. гуфт. гавго/ чанчол бардош- тан, гавго барпо кардан, дарди cap эъчод кар- дан. Cairo ['kaiarou] п ш. Крхира. caisson ['keison] n 1) сандуки мухимот; 2) аробаи дучарха барои кашидани мухимот; 3) кессон (сандуце, ки барои бардоштани киштихои еарк,шуда ба кор меравад). cajole [k/d^oul] v забонбозй кардан, хушомадгуй/ чоплуей/ дуруягй/ кардан; бо чоплуей ва г. ба коре водор кардан. cajolement [ka'djouimpnl] п забонбозй, хушомадгуй, чоплуей дуруягй. cajolery [kahlj^ulan] ниг. cajolement. cake [keik] n 1) кейк, торт, кулча: a choco- late cake торти шоколадй ё кулчаи шоколадй; 2) колаб, порча, пора: a cake of soap пораи собун;
- 131 call You can’t have your cake and eat it too. Зарб. ~ Наметавон худо ва хурморо бо хам хост; чизи гайриимконпазирро хостан; selling like hot cakes бисер маргуб, бозоргир, бозори гарм, даст ба даст нарасонда, талош- кунон; cakes and ale хушй, хушхолй, хубихои рузгор. саку [keiki] а ширин, кандин. calabar ['kaelaba:] п пусти хскистарранги санчоб. calabash [6ka?labaeJ| п 1) навъи кацуи гар- дандароз; 2) хар навъи кадуи хушк, ки ба ун- вони зарф истифода мешавад. calaber [, kaele'ba.:] ниг. calaber. calaboose [kajla'bu:s] n амер. гуфт. хабсхона, зиндон. calamitous [ka'laemitos] а халокатовар, фа- локатовар, бадбахтона, фалокатбор, пурбало. calamity [ka'Iaerniti] п (pl calamities') офат, фодиа, мусибат, бало; Calamity is man’s true touchstone Зарб. ~ Дуст он бошад, ки тирад дасти дуст, / Дар парешонхолию дармондагй. (Саъдй) calash [ka'laejj п 1) аробачаи бачагона; 2) кулохи занона. calcareous [kasl'kaorias] а охакй, охакин, охакдор. calcification [.kaelsift'keijn] п 1) охакбандй, охакдорй; 2) сахтшави, сангшавй. calcine l'ka?lsain] v табдил ба хокисгар кардан, сузонда ба охак дабдил додан. calcium ['kajlsiamj п хим. калсий. calculability ['keelkjulibhti] л шумориш, хисоб. calculable ['kcelkjulabl] а 1) шумурда- ша ванда, мухосибназир, хисобшаванда; 2) кобили пешбинй, кобили эътимод. calculate ['kaelkjuleit] v 1) хисоб кардан, шуморидан, баровардан (дар натиуаи хисобкуни): Let’s calculate the cost of the jour- ney. Биёед харочоти сафарро хисоб кунем. 2) амер, пешбинй кардан, пешбинй шудан, дар назар гирифтан. дар назар доштан, фикр кардан: The speech was calculated to win votes. Нутк барои ба даст даровардани овози инти- хобкунандагон пешбинй шуда буд. calculating-machim ['kaelkjulettir|maeji:nj п могоинаи хисоббарорй. calculation f.kac ikju'le ijn] п хисоб, омор. calculator [Taelkjuleita] п 1) одами хисобгар. касе, ки мухосибй мекунад, мухосиб; 2) дядвали мухосиботй; 3) мошини хисоб, калкулятор. calculus ['kaelkjulos] п (pl calculi or calculus- es) риёз. хисобкунй. хисоб. хисоби интеграли ва дифференсиалй; 2) тиб. санг. caldron ['ko:ldrgn ] ниг. cauldron. Caledonia [,kaeli'dounjo] n шайр. Шотлан- дия. Caledonian [.kaeli'dounjan] 1. n шоир. шххрвандй Шотландия; 2. а шоир. шотландй. calendar [’kselinda] 1. n 1) солнома, таквим, солнамо; 2) руйхати парвтндахо барои барраей; 3) амер, рузнома; 4) таквими динй; 5) барчомаи корй; 2. v 1) сабти ном кардан, ба руйхат даро- вардан; 2) номгуй тартиб додан; 3) дар солно- ма зикр кардан. calf I [ka:f] п /р/calves; 1) гусола, бачаи гов: Our cow has two calves. Гови мо ду t усола до- рад, 2) бача, навзоди бархе аз пистондорон (фил, нах ат, заррофа, говмеш ва г.): a whale calf бачаи наханг, an elephant calf филбача; 3) чарм/ пусти гусола; 4) яхпораи на он кадар калони шинокунанда; 5) чавони нодон ва камтачркба; If you agree to carry the calf, they’ll make you carry the caw. Зарб. ~ Беодобро иззат кунй бо чорукаш ба пешгах мебарояд Many a good cow has a bad calf. Зарб. ~ Панч панча (ангушт) баробар нест. golden calf гусолаи тиллой. calf II [ka:f] п (pl calves) мушаки соки по: The boots are tight around the calves. Музахоям дар кисмати соки по танг хастанд. calf-love ['karflxv] п гуфт. ишки зудгузар ва нораси навдавонй, ишки хом. call-skin l'ka:fskin] п чарм/ пусти гусола. calibrate ['kaslibreit] v 1) кугри/ калибри чи зеро муайян кардан, диаметри чизеро чен кар- дан; 2) дарачабандй кардан, дарача-бандии чизеро санчидан. calibre ['kaslib»] п 1) калибр (андоюи оахонаи \ар чиз), диаметр; 2) мац. эътабор, обру, сатх, лаёкат, кордонй. calico f'kaeli kou] 1 п (pl calicoes ['kaehkous]) чи" (газвори мкшдор). 2. а тн тй. накшдор. calk [ko:k] 1. п 1) лабба ё дандонаи наъли асп (барои налагжидан); 2. v лаббадор ё дандонадор кардан (нам). call [ko:l] 1. п 1) фарёд, дод, бонг, нидо; 2) таъват (for - ба): a call for peaceful coexistence даьват ба камзистии осоишта; 3) занги теле- фон: I’ll g_vc you a call. Ман ба шумо занг ме- занам; 4) муколамаи телефонй, тамоси телефонй: You had four calls today. Имруз ба шумо чор бор телефон кардачд. 5) хабар, тазIриф I must pay a call on my sick friend. Ман бояд дуста маризамро хабар тирам. 6) садо ё овози чонвар: the call of a bird садои паранда; 7) таклиди садои хайвонот (барои шикор); 8) талабот, эхтиёчот, зарурат, такозо, ниёз; 9) илхом, ангеза; 10) чазаба, кашиш: 11) мулокоти кутох; 12) майл, орзу, рагбат; a call for help фарёд барои кумак;
call-boy within a call дар наздикй; 2. v 1) фарёд кардан, фаро хондан, садо кардан, бонг задан, хитоб кардан: Your mother is calling you. Модаратон шуморо фа- рёд дорад. 2) номи дан, ном мондан. номгузорй кардан: They called the child Peter. Кудакро ] 1итер ном монданд. There was once a man called John. Буд набуд, шахсс бо номи Чон буд. 3) даъват кардан: They called the police. Онхо полисро даъват карданд. 4) эълон кардан: They called a meeting. Онхо мадлис эълон карданд. 5) занг задан, телефон кардан (инч. call up): Did anyone call today? Касе имруз занг зад? 6) садо задан (уайвонот); 7) ба мулокот рафтан, ташриф овардан; 8) хозиругоиб кардан, як-як ном гирифтан; As the call, so the echo. Зарб. ~ Аз мукофоти амал гофил машав, / Гандум зи гандум бируяд, чав зи чав. call away бозхостан, пас хондан; call a strike корпартой эълон кардан; call back бозхостан, чег зада гирифтан; call down ба худо ру овардан, айбчуй кардан; call for а) талаб кардан, ниёз доштан: The oc- casion calls for prompt action. Вазъият чорахои фавкулодаро талаб мекунад. б) да- ромадан, ба суроги касе ё чизе рафтан: I’ll cal) for you at eight. Ман соати хашт медароям. в) пешбинй кардан: The forcast calls for strong winds and snow. Идораи обухавосанчй шамо- ли сахт ва барфро пешбинй менамояд. call forth чег задан, даъват кардан, талаб кар- дан; эчод кардан, ба вучуд овардан, ба кор андохтан; call into question зери шубха гузоштан, маври- ди савол ё тардид карор додан; call off бекор кардан, маькуф гузоштан' The meeting was called off. Мачлис бекор карда шуд. То call off the dogs. Зарб. ~ МаыУи сухбатро дигар кардан. call on/upon а) хабар гирифтан, ташриф овардан: Someone called on you when you were out Дар набудани шумо касе ноши шумо омада буд. б) мурочиат кардан, дархост кар- дан, даъват кардан: lie called on all honest people to support peace. У ба тамоми мардумг поквичдон барои дастгирии сулх мурочиат кард. call out дод задан- She called out to the boys to stop quarrelling. V ба бачахо дод зад, то ки чанчолро бас кунанд. call sb names хакорат кардан, фахш гуфтан, ба касе номи бад гузоштан; call sb's attention диккати каееро чалб кардан (at - ба); call to witness ба шохидй чег задан. call-boy ['кэ:1Ьэ1] п 1) подав, дарбозкун ва -132- рахнамои мехмонхона; 2) теа. писаре, ки хунарпешагонро хангоми раендани навбата- шон ба сахна мсхонад. call-box ['ko:lboks] п куттии телефон. caller ]'кэ:1о] п 1) шахси даъватшуда; муштарй; 2) телефонкунанда, наклкунанда (касе, ки бо телефон занг мезанад). calligraphy [ka'hgrsfi] п хушнавией, колли- графия, хушхаттй, хаттотй. calling ['кэ:1и)] п пеша, хирфа, шугл, кор, касб. callipers ['kaehpaz] п од. pl паргор, катрсанч, андозасанч: inside clippers паргори дарунй, outside clippers паргори берунй (барои сануидани дарун ва берунй чизе). call-loan ['kxlloun] п тиу. воми фаврй (в оме, ки бо хоуиши вомдиуанда бозпардохт карда мешаванд). callosity [kae'lositi] п обила, кубла, пина, чагр. callous ['kaelas] а 1) обиладор, кубладор, пинадор. 2) мау. 1) сангдил, берахм, дилсахт, бемурувват, орй аз эхеос ва мурувват. callow ['kaelou] а 1) чуча, бепар, парнобаро- варда, нопарвоз, нопарончак; 2) мау. чавон ва бетачриба, хомдаст, норасида; 3) бешаи ботлокй. call-up ['кэ:1др] п даъват ба хизмати харбй. callus ['kaelas] п тиб. обила, кубла, пина. calm [ka:m] 1. п оромй, оромиш, сукут, осудагй, матонат: Keep calm, everybody! Осуда бошед! 2. а ором, сукут, бебод; матин (шахе): The sea was calm. Бахр ором буд. 3. v осуда кардан, ором кардан, оромидан, фуру нишондан: The mother calmed her crying child. Модар кудакй гирякардаистодаро осуда мекард calm down ором шудан/ кардан, фурУ нишон- дан: Calm down! Ором шавед! calorie [ks'lonk] 1. п гармй, гармо, харорат; 2. а хароратй. calorie ['кге1эп] п физ. калория (вохиди киёсии гармй). calorific [,ka;la'rifik] а гармозо, пуркалория. calorimeter [,kajla'rimita] п физ. калориметр, гармосанд. calumet ['kaeljumct] п чубук, чилими оштй (дар сурхпустони Америкой Шимолй). calumniate [к?'1лттей] v тухмат/ гайбат кардан, бухтой задан, дуругбофй кардан. calumniator [ka'kmm,eito] п тухматчй, гайбаткунанда. calumniatory [кэЧлтшейэп] а тухматй, гайбатй. calumny [’kaslamm] п тухмат, бухтон, гайбат. calve [ka:v] v 1) гусола зоидан (оид ба гов); бача кардан (фил, каркадан ва г.); 2) аз яхпора
чудо шудан. calves [ka:vzj pl аз calf I ва II. calvish ['ka:vij] a 1) гусолагин (гушт ё пуст); 2) беакл, ахмак. calx ['kashks] п 1) пошна, пошнаи по; 2) хокистар. calyx ['keiliks] п (pl calyces) гиёр. косабарг, косагул. cam [kasm] п тех. муштак, бодомак. Cambria ['kasmbno] п шоир. Уэлс (як кусмати Англия). Cambrian [’kasmbnan] 1. п ахли Уэлс; 2. а 1) уэлсй (фарханг ва г.); 2) геол. кембрианй (давари заминшиносй). cambric ['keimbnk] п порчаи катони бисер нозук. Cambridge ['keimbndj] п 1) ш. Кембрич; 2) Университета Кембрич (яке аз донишгохуои бузургтарини А нглия). came [keim] past аз соте. camel ['kaemal] п шутур; Arabian camel шу- тури яккухона; Bactrian camel шутури дукухона; camel hair пашми шутур; То break the camel’s back. Зарб. ~ Косаи сабр лабрез кардан. The camel going to seek horns lost his ears. Зарб. ~ Мискин харак орз?и дум кард, / Наёфта дум ду г^ши худро гум кард. (Саъдй) cameleer [,казгп1'11э] п шутурбон, сорбон. camellia [ka'mklja] п гиёх;. дарахти камелия (аз хонаводаи хамешасабз). cameo ['ksemiou] и нигини накшдор, санг/ садафи накшдор. camera ['ksemara] п 1) дастгохи аккосй, фотоапарат; 2) камера. дастгохи филмбардорй; 3) утоки корй, дафтари корй. cameraman ['кгетэгэтгеп] п (pl cameramen ['кгетэгэтэп] кинооператор, наворбардор. Cameroon [,кге:тэ'ги:п] п Камерун (киш- вар). camion [ka:m'jo:n] фр. п мошини боркаш; вагони борй. camomile ['ktemamail] и гиёх;. бобуна, гули бобуна. camouflage ['кжтаПа:з] 1. п 1) харб. никобпушонй, пушит, нихонсозй, пардапушй; 2) мац. зиракй; 2. v нихонсозй кардан, пардагин кардан, пардапуш кардан. camp [кгетр] 1. п 1) урдугох, хаймасаро, бошишгох, боргох: youth camp урдугохи чавонон; 2) кулба, паногохи муваккатй, чо- дар; summer camp урдугохи тобистона; prison camp кароргохи махбусон; 2. v 1) хайма задан, урдУ задан, чойгир шудан: The children camped for the night. Бачахо барои хоб хайма заданд. 2) ба урдугох рафтан, дар урдугох чой додан; -133 - =Г canary go camping ба сафар баромадан; make a camp чодир задан, хайма задан. campaign [ktem'pein] 1. п лашкаркашй, размоварй; мубориза, пайкор, маърака (for/against - барои/ ба мукрбили): an election campaign маъракаи интихоботй; launch a campaign маъракаро огоз кардан/ ифтатох бахшидан. 2. v мубориза бурдан, чангидан, размидан; to campaign for sb барои касе ташвикот бурдан. camp-bed ['kaemp'bcd] п кати сафари/ тошав. camp-chair ['kaemp'tjea] п курсии сафарй/ тошав. camp-fever ['k®mp'fi:vo] п арака, домана. camp-fire ['kaemp'faia] п гулхани бошишгох. camphor ['kaemfs] п тиб. камфора (аз решай санскрит), кофур. camp-stool ['kaempstud] п чорпояи сабук ва тошав, курсии сафарй. campus ['kasmpas] п шахраки университет/ коллеч/ мактаб, шахраки донишчуён. cam-shaft ['kaemja:ft] п тех. мехвари бодо- мак, мили бодомак, мехвари таксимкунак. can I [кагп] 1. п 1) куттии оханй; кузачаи охании сарпушдор, сатили сарпушдор: She opened a can of peaches. У куттии шафтолуро кушод. 2) гуфт. амер, зиндон, махбас: Не spent five years in the can. У панч сол дар махбас буд. garbage сап ахлоткуттй; сатили хокруба; 2. v 1) кУттй кардан, шиша кардан (мураббо, туршй ва г.), консерва кардан (гушт ва г.); 2) гуфт. ихроч кардан, пеш кардан. can II [кагп] v (past could) 1) тавонистан, кудрат доштан, кодир будан, ёро будан, ёри- стан: Can you speak French? Шумо ба забони франсавй ran мезанед? It can be very cold here in October. Мохи октябр ин чо хеле хунук ме- шавад. 2) эхтамол, шубха ва нобоварй (дар чум. сав. ва инкорй): It can’t be true! Х,еч мум- кин нест. Can it be true? Наход дуруст бошад? 3) ичозат доштан (уаммаънои may) Can I open the window. Оё метавонам (ичозат дорам) тарезаро кушоям? cannot but на....на: I cannot but admire him. Наметавонам аз у ба вачд набиёям. Canada ['kaenodo] п кишвари Канада. Canadian [ka'neidian] 1. п шахрвандй Кана- да; the Canadian канадоихо. 2. а канадой. canal [ka'nael] п 1) канали обёрй, оброха, оброх; 2) обгузар, захоб, обрав; 3) анат. рох, гузаргох. canalization [.kaenalai'zeijh] п оброхсозй, шабакаи оброххо, шабакаи обёрй. canal-lock [ka'nasllok] п дарготи канал. canard [kte'na:d] фр. п овозаи дуруг. canary [кэ'пеэп] 1. п зоол. (pl canaries) 1) канори, канарейка (як навъи парандаи хушхон); 2) гуфт. дахонлак, хабаркаш.
cancel -134 - 2. а ранги зарди равшан. cancel ['kacnsal] v (cancelled; cancelling) 1) бекор кардан, ботил кардан, лагв кардан, пас гирифтан; 2) аз эътибор со кит кардан, аз эътибор андохтан; 3) хат задан; 4) риёз. ихти- сор кардан, сода кардани каср; 5) чуброн кардан, мувозина кардан, cap ба cap кардан cancellation [,kaense'leijii] п 1) бекоркунй, сокиткунй, ботилкунй; 2) хатзанй; 3) риёз. ихгисоркунй; cancer ['kcenso] п 1) тиб. касалии саратон; 2) мач офат; 3) геог. бурчи Саратон ё Хар- чанг (бо уарфи калон навишта мешавад). cancroid ['ka?rjkroid] 1. п тиб. варами хар- чангмонанд, реши равон; 2. а харчангмонанд, харчангсон, саратон- монанд. candid f'ksendid] а 1) содик, самимй, ростгуй, софдил, бегараз; 2) бидуни дар назар гирифтани манфиати шахсй, холис, бетараф. candidate ['kasndidat] п 1) номзад: a Labour candidate номзад аз хизби Лейбористй; candi- date for the presidncy номзад ба президенти; 2) довталаб, довхох, хохон, хостор. candidature ['kaendid it] a J п номзадй; довталабй: put up the candidature номзадиро пешбарй кардан. candied f'ksendid] а 1) дар шакар ё шира пухташуда; 2) канднокшуда, 3) ширин (баён), ширинкалом candies ['kaendtz] ниг. candy 2). candle ['kacndlj n шамъ; to burn the candle at both ends аз хад гузарон- дан; it is not fit to hold a candle to ба як тори муй/ нохуни пои касе нарасидан. candle-end ['kasndlend] п гули шамъ. candlelight ['ktendllaif п 1) нури шамъ; 2) гуруб. шомгохон, шом, говгум; 3) равшании сунъй. candle-stick ['kasndlstik ] п шамъдон, чошамъй. candor ['ksendo] п ростгуй, хакгуй, росткорй, софдилй, кушодадилй. candour ['kasnda] ниг. candor. candy [’kamdi] 1. и (аз решай форсии канд) 1) ширинй, оби набо'к хурусаки кандй: Не eats too much candy. У шириниро зиёд ис- теъмол мекунад. 2) (pl candies) амер, канд: Take a piece of candy from the box. Аз куттй кандеро гиред. 2. v 1) ширин кардан, шакарсон кардан, дар шакар пухтан. cane [ketn] 1. п 1) най: suger сапе найшакар; 2) пояи най (камиш); 3) анвои апафхои най- монанд; 43 чубдастй, асо; 2. v 1) аз камиш бофтан, аз най бофтан; 2) бо чуб задан, бо калтак (чрбдаст) задан; 3) сахт маглуб кардан, торумор кардан; We real- ly caned them in the last match. Дар бозии охи- рин мо охоро сахт Mat луб кардем. canvular [ka'nikjula] а вобаста ба чиллаи тобистош cancular days рузхои тафсони тоби- стон. canine ['kemain] а саги, сагсон, сагмонанд: canine tooth дандони ашк дандон. canister ['ktemsta] п куттии оханин (барои чой, кофе ва г.). canister-shot ['ktemstojbt] п сочма. canker ['каеркэ] п 1) захм, реш, яра, чарохат; 2) (ветеринары) касалии реши гуш дар хайвонот; лабзахм; 3) кирми мева. cankerous ['kaerjkarss] а 1) халокатовар, ха- робиовар; 2) хонумонсуз. canned [kasnd] а дар куттй ё шиша нигохдоришуда, консервшуда. cannery ['каепэп] п корхонаи консервсозй. cannibal ['kaenibai] п 1) одамхур, канибал; 2) чонваре, ки хамчинси худро мехурад, хамчинсхур, хамгунахур. cannibalism ['kaenibshzm] п одамхурй. cannon ['кагпэп] п (pl cannons ва cannon) туп. cannonade [,k&no'neid] 1. п туппаронй, гулулаборонкунй; 2. г зери о гаши туп карор гирифтан. cannon-ball [’kasnanbo:!] п тири туп, гулула, гулулаи туп. cannon-bit ['ksenanbit] п дахона (асп). cannoneer [Даепэ'тэ] п тупчй, тупдор. cannon-shot ['ksenanjot] п 1) тирпарронй аз туп; тири туп; 2) дарозии паридани тири туп. cannot ['kacnot] шакли инкории замани уозираи сигаи хабары аз сап, баробар ба can not ва can’t; cannot but чоряе нядорад, чуз, мебоист, бояд. canny ['каст] а заранг, зирак, забардаст, доною заранг; боэхтиёт. зхтиёткор, мулохизакор. canoe [кэ'пи:] 1. п завраки борик ва сабуки сурхпустони Америка, завракча, каное; to paddle one’s own cannoe мухточи касе набу- дан, ба хеч касе тобеъ набудан, мустакилона амал кардан; 2. v бо завракча шино кардан/ рафтан. canon I ['каепэп] п 1) асл, коида, меёр; 2) мачмуаи конунхои калисо, конуни калисо; 3) конуни шаръ, шаръиёт; 4) конун, мукаррарот; 5) осори аслй (дар мукрбили осоре. ки галат ба касе нисбат дода мешавад). 6) фехрасти мукаддасоти калисои католикй. canon II ['кгепэп] ниг. canyon. canonical [кэ'мшкэЦ а I) конуни, тибкй конуни калисо; 2) расмй, мавриди кабул. canoodle [ka'mr.dl] v амер, мехрубонй кар- дан, канор/ огуш гирифтан, мочу буса кардан. canopy ['kasnspi] п 1) шомиёна, соябон, пушиши чатрмонанд, осмона, чатрак; 2) ос- мон, фалак, бом;
the canopy of heaven фалак, гардун. can’t [ka:nt] кутоу аз cannot. cant I [kaent] 1. n 1) пахлударп; 2) канори буридашуда; 3) майлон, нишеб, качй; 4) амер. чуби тарошидашу ча; 5) зарба, тала; 2. v 1) кат/ кач кардан/ шудан, хам кардан/ шудан; 2) чаппа шудан/ кардан, пушт ва ру кардан, пуштибонй галтидан; 3) гелондан, 4) тарошидан, ранда задан. cant II [kasntj 1. п 1) овози ноламонанд (мисли дарвешон ва гадоёнр, 2) жаргон, забони махсус, забони заргарй, гуиши синфй, забон- вора; 2. v 1) нолидан; 2) бо забони заргарй ran задан; 3) бо жаргон ran задан; 4) бо забони махсус ran задан; 5) чоплусй кардан; 6) амер. гайбат кардан, тухмат кардан; хакорат кар- дан. Cantabrigian [,ka:nto'brid3ian] 1. п собик донишдУи Кембрид; 2. а кембричй. cantankerous [kan'tastjkaros] п бадхулк, даъвой, зудхашм, тундхс', шаттох, чанчолй, чангара, саркаш, бадахлок. cantata [kren'tala] п контата (чит.ъаи мусики, ки достонеро мууассам мекунад). canteen [kaen'tim] п 1) тарабхонаи сарбозон; ошхопа; 2) дукони нушобафурушй, буфет; 3) обдон; 4) куттии сафари бо асбобу анчоми ошхона. canter I ['kasnta] 1. и 1) тохти чахорнаьли охиста (аспсаворйу. 2) садои пои асп; 3) мач. накшаи пешакй, сарогози чизе; to win at canter ба осонй галаба ба даст овар- дан; 2. v чахорнаъл охиста рафтан, тохта раф- тан; тарсидан. canter II ['kaento] п чоплус. canton I ['kasnton] п кантон, иёлат (дар Шветсария). canton II [kten'tum] v муваккатан чо ба чо кардани низомиён, чой таъин кардан (барои низомиён). cantonment [kon'tummont] п 1) таъини икоматгохи муваккатй барои низомиён, чодихии низомиён, чойгиркунии низомиён; 2) шахраки низомиён. Canuck ['кэ'пдк] п 1) пах,, канадагии фран- сузизабон; 2) амер, канадагй. canvas [’ktenvos] п 1) карбос, брезент, чо- дар, хайма: a tent made of canvas хаймаи брезентй; 2)pl. бодбонхо; 3) акс, сурат, матоъ: a canvas by Rembrandt акси Рембрандт каши да; 4) канва, накши ирокй, under canvas а) дар хайма; б) бау. дар зери бодбонхо. canvass ['kaenvas] 1. п 1) хамапурсй: пешбинии натичаи пнтихобот; 2) вохУрии пешазинтихоботй; 3) мухокима, тахлил; can-a-pie 2. v 1) барраей кардан, дакикан мавриди бахс карор додан; 2) таблиги интихобстй кар- дан, хона ба хона гаштан (new аз интихобот); 3) барои чалби раъй талош кардан, хамапурсй кардан; 4) аиер.расман шумурдани овозхо. canyon ['kaenjin] п дара, ташдара, такоб, обканд caoutchouc ['kautfuk] п каучук. cap ikaep] 1. п 1) кулох: Put on your cap. Кулохатро пуш. 2) рупрш, сарпУпт, сарпуша: Put the cap on the milk bottle. Сарпуши шишаи пшрро пушед. 3) кулохак, телпак (занбуруе)\ 4) тех. калпок; 5) капсюл, пистон (туфанги бача- гон); 6) хадди аксар, бешина, хад (буоуа, хази- навае); The cap fits. Зарб. ~ Токии дузд с7хт. 2 v 1) махдуд кардан :будча ва г.); 2) кулох пуши.Аан; 3) пушонидан, махкам кардан; 4) унвони илмй додан (бо ато кардани куло1(); 5) пистон мондан/ гузоштан; 6) чавоб овардан, мушоира кардан; 7) ба авд расондан, аз дига- рон бехтар ичро кардан; cap the climax амер. гуфт. бехтар аз хадди интизорй ичро кардан, аз хуб хам бехтар арза кардан, шохкорй кардан. capability [,keipo'bihti] п (pl capabilities) 1) кобилият, тавеной, кудрат; 2) гунчоиш, зар- фият, лаёкат, истеъдод, салохият; 3) pl имкониятхо ва хусусиятхои истифоданашуда. имконот. capable ['keipsbl] а 1) тавоно, копир, коро- мад; 2) боистеъдод; be capable of тавонистан, кудрат доштан, истеъдоди корй доштан The poison was capa- ble of killing an elephant in five minutes. 3axp тавснист дар панч дакика филро кушад. capacious [ko'peijos] а васеъ, пургунчоиш, гунчо, чодор, хачман калон, гафс, кушод, фаррох. capacitor [ka'paesito] п батарея, захираку- нандаи барк, баркгунчон, конденсатор. capacity [ka’passiti] п (pl capacities) 1) гунчоиш: The hall has a sitting capacity of 500. Толор барои 500 нафар гунчоиш дорад. 2) истеъдод (for sth - нисбати чизе): Не has a great capacity for organization. У истеъдоди бузурги ташкилогчигй дорад. 3) иктидор: The factory is working at full capacity. Корхона бо иктидори лурра кор мекунад. 4) кобтлият; purchasing capacity ксбилияти харидорй; filled to capacity capocap пур, комилан пур; within one’s capacity дар хадди салохият ё их- тиёри касе; be capable of тавонисган, кудрат доштан, истеъдоди корй доштан. cap-a-pie [kjepa'pi:] adv аз cap то по, capocap, комилан: Не was covered with mud cap-a-pie. У аз cap зо по бо гил пушида шуда буд.
cape = == _ armed cap -a-pie cap то по мусаллах. cape I [keip] n борони, шипел. cape II [keip] n димога. Cape of Good Hope, the ['keipav'gud'houp] n Димогаи Умеди Нек (оар Африкан Чанубй). Cape Town (Capetown) ['keiptaun] п ш. Кейптаун. Cape Verde ['keip'vs:d] п the Republic of Cape Verde Думхурии Димогаи Сабз. caper ['kelps] 1. n 1) насту хез, раксу шодй, шодиёна; 2) масхарабозй, шухй; cut the caper часту хез кардан, шодй ва пойкубй кардан; 2. v часту хез кардан, шодй ва пойкубй кардан. capful ['katpful] п он ни ки дар як токй/ кулох бигундад, як токй чиз capillarity [,kspi'lenU] п раги хурдтарин, рати муякй, муинагй, муисонй, нахсонй. capillary fks'pilsn] 1. п (pl capillaries) анат. каппиляр, муйраг, муин, mJ ина, 2. а муйсон. нахсон, бисер борик. capital I ['kaepitl] 1. п 1) пойтахт: Dushanbe is the capital of Tajikikstan. Душанбе пойтахти Гочикистон аст. 2) марказ: Paris is the fashion capital of the world. Париж маркази моддаи чахонй аст. 3) харфи калон: Write your name in black capitals. Номаторо ба харфхои кало- ни сиёх навесед. in capitals бо харфхои калон; 2. а 1) асосй, у мда, аелй: It was his capital error. Ин хатоии асосии у буд. 2) вобаста ба пойтахт; 3) олй, оличаноб, дарачаи якум, бисер хуб: What a capital idea! Чи фикри оличаноб! 4) хук- чиноятй, ба хукми катя махкумшавапда: Do you believe in capital pu- nishment for murder. Шумо ба хукми катл барои куштор боварй доред. 5) хисоб. арзиши купли/ капиалй (сармоя, сохтмон, машину олот ва г.): 6) бузург; Не is a mar. with capital М. У одами бузург аст. capital goods воситахои истехсолот; capital letter харфи калон; capital offence/crime чиноят; capital punishment катл; capital II ['kaspitl] n 1) сармоя, дорой, сар- моя ва дороие, ки метавонад барои истехсоли сармояи бештар истифода шавад; to make а capital out of sth аз чизе сармоя кардан, аз вазъият истифода бурдан. 2) танхох, дастмоя, моя; 3) сармояи аввалй; set up a buisnes with starting capital of $100,000 бо сад хазор доллар сармояи аввалй бизнес егоз кардан; circulating/ floating capital сармояи дар rap диш; capital expenditure сармояе, ки барои сохтмон ва воситахои истехсолот сарф мешавад. харочоти капиталй, fixed capital сармояи асосй; 3k_______________________________________ industrial capital сармояи ианоатй. capital III I'kaepitl] п меъм. сарсузун, capitalism [’kaepitalizm] п низоми сармоядорй, капитализм, моясолорй, дорой танхох, танхохдор. capitalist ['ka-ipitalist] 1. п сармоядор, сармоягузор (шахе). 2. а сармоядор, пулдор, доро. capitalistic [,kaspita'hstik] а 1) вобаста ба низоми сармоядорй ё моясолорй; 2) каводори низоми сармоядорй. capitalize ['kaepitolaiz] v ба сармоя табдил додан, табдил ба сармоя кардан; 2) сармоягузорй кардан, сармоя ба даст овардан. capitally ['kaepitli] adv 1) олй, олидарача, аълодарача; 2) устуворона. capitation bkaepi'leijn] п хироч/ андози са- рона, хироч бар хар фард, пардохти сарона. Capitol ['ksepitl] п 1) Капитал (мхи Кон- грессы ИМ дар Вашингтон); 2) кохи мачлиси конунбарори хар як ислат. capitulate [ka'pitjuleit] v таслим шудан. capitulation [ko,pitju'leifn] п таслим, таслимшавй, сарфурудоварй, даегкашй аз тамкин. caprice [ko'pri:s] п хавас, булхаваей, майли зудгузар, хавасбозй, ноз, нозу нуз, инчикй. capricious [ko'pnjos] а 1) хавасбоз, булхавас, сернозу нуз. инчик, нозук; 2) мац. ноустувор, тезтагйирёбанда. Capricorn ['kaepnkom] п нуч. бурчи Ч,адй (нишони зодиак). capsize [kaep'saiz] v 1) вожгун кардан/ шудан, чаппэ кардан/ шудан, гарк шудан/ кардан (каик, киштй, ароба ва г.). capsule [ktepsju:!] п капсули дору, пуши на (дар асл цилд ё г.илофи хурд). captain ['kaeptm] 1. п 1) х,ар. капитан: the captain of a ship капитани киштй; 2) сардор, рохбар, сарвар, сардаста, сарфармондех: the captains of commerce and industry сарварони тичорат ва саноат; 3) халбон (тайёра)', 4) хорб. капитан (рутбаи рарбйу, 5) бах;, капитани рут- баи аввал, сарфармондехи киштии харбй; 2. v сэрварй кардан, фармондехй кардан, пеш бурдан. caption ['kapp.|n] п 1) амер, сарлавха, унвон, ном (макала, ррзнома); 2) тавзеи зери акс, зер- навис; 3) зернавис, титр (матни зери филм); 4) имзо (дар зери раем еа г.) . captious ['kaepfos] а эродгир, хурдагир, айбчу, бахоначуй; мац. хиллагар, найрангбоз. captit ate ['kacptiveit] v 1) асир кардан, даст- гир кардан; 2) мац. дил рабудан, мафтун кар- дан, шефтан дил фирефтан, шайдо кардан, дилбохта кардан, афсун кардан, асири ишк кардан. captivating ['ksepti,veitir)] а мафтункунанда, шайдокунанда, фирефтакунанда.
captive ['kseptiv] 1. n асир, зиндонй, махбус, гирифтор, дарбанд; captive birds парандагони дар кафас буда; 2. а 1) асирафтода, асиргирифташуда; 2) шсфта, дилдода, шайдо, дилбохта, мафтун; hold captive дар асорат нигох доштан. captivity [ka-p'tivitij п асорат, дарбанд бу- дан. captor ['karptaj а асиркунанда, асирдор, бадастоваранда. capture ['каерЦ'э] 1. п 1) асорат, асирй, дастгирй; the capture of a criminal дастгир намудани чинояткор; 2) шикор, ганимат (чангй); 2. v 1) гирифтан, асир кунондан, капидан, доштан, дастгир кардан, ситондан: The police have not captured the thief. Полис хануз дузд- po надоштааст. 2) мац. мафтун кардан: The story captured the boy’s attention. Х,икоя бача- po мафтун кард. car [ka:] n 1) автомобили сабукрав: They made a trip by car. Онхо бо автомобили сабу крав сафар анчом додачд. 2) амер вагони рохи охай ё трамвай: This train has a restau- rant саг. К,атор вагон-тарабхоиа дорад. 3) аробаи аспй; 4) кабинаи лифт; ambulance саг мошинаи ёрии таъчилй; armoured саг мошинаи зирехпуш; coach саг вагони мусофирбар; come by саг бо мошина омадан; come out of а саг аз мошина фуромадан; get into а саг ба мошин нишастан/ савор шу- дан; lounge саг вагони мусофирбари мулоим; platform саг амер, вагон-платформа. carabine ['kaerobin] п yap. карабин, навъи милтик. caramel ['kaeramel] п 1) карамел, шакари сухта (ки барои ранг кардан ва ширин кардани хурок ва нушобауо истифода мебаранд); 2) Канди карамел, оби наботи карамел. carat ['kserat] п карат (ченаки вазн барои сангхой риматбаро = ба 0,2 г.). caravan [’keero'vaen] п 1) (аз решай форси) корвон: A caravan moved across the desert. Корвон аз биёбон мегузашт. 2) аробаи чор- чархаи каппадор: a circus caravan аробаи сирк. 3) амер, хонаи чархдор/ сайёр (кутох; van мегуянд); The dogs bark, but the caravan goes on. Зарб. ~ Саг мечакад, корвон мегузарад. caraway ['kaerawei] n гиёх;. гиёхи зира, зира. carbide fka’baid] n хим карбид. carbine ['ka:bamj n ниг. carabine. carbo-hydrate ['ka:bo'haidrcit] n хим. карбо- гидрат. carbolic |ka:'bohk] 1. n карболй, кислотаи карбонат; cardinal 2. а карболй. carbon ['ka:ban] n 1) хим. карбон; 2) ангишт, ангиштсанги тоза; 3) когазй карбон/ нусхабардорй, капир. carbonate ['ka:bamt] п J) карбонат; 2) нама- ки карбонат, намаки кислотаи карбон. carbonic [ka:'bnnik] а хим. дорой карбон ё дуокиси карбон. carbonite ['ka:banait] п 1) кокоси табий; 2) карбонит (моддаи тарканда). carbonize [’ka:banaiz] v 1) карбонй кардан, карбонзо кардан, табдил ба карбон кардан; 2) сузондан, кокс кардан. carbon paper ['ka:ban,peipa] п когазй капир, когазй карбон, когазй нусхабардорй. carbuncle ['ка:Ьлпг)к(э)1] п 1) ма. ёкути сурх; 2) тиб. пучак, думбал. carburetor [,ka'bju'rets] п тех. карбюратор1 carburetor jet жиклёр. carcass [ ka:kas] п 1) чорчуб, зербино, усту- хонбандии киштй; 2) лота, тана (хайвонй забушуда); чисми бечон, мурдор; 3) бадани инсон, тана (тахкир ё шухиомез): 4) шикаст- пора, тика, пора, булак; 5) бокимондаи камар- шши хар чиз. card I [ka:d] п 1) корти бозй: to play cards кортбозй кардан; 2) корти табрикй: a Christ- inas card корти табрикии иди мелодии масехй; birthday card корти табрикии рузй таваллуд; 3) корти узвият: a party card корти хизбй; an invi- tation card даъватнома; 4) гуфт. одами шух; 5) барнома (пойга, намоиш ва г.). have a card up one’s sleeve козури эхтиётй дош- тан; hold the cards бартарй доштан; one’s best card далели асосноктарин; «козур»; play one’s cards well/badly вазъиятро хуб/ бад истифода бурдан; put one’s cards on the table накшахои худро ку- шодан; throw one’s cards таслим шудан, худро маглуб хисоб кардан. card II [ka:d] п бурей симй, чорубаки симй, шона (барои пок кардани пашм, пахта ва г.). cardan [ka:'dam] п тех. кардан. cardboard [’ka:dbo:d] п мукова: thin card- board муковаи тунук. carder f'ka:do] п наддоф, наддофдухтар (ресандагй). cardiac ['ka:diak] 1. п цоруи бемории калбй, бемори калбй; 2. а дилй, калбй, вобаста ба калб; cardigan ['ka:digon] п жакети пашмй, пирохани пашмй (одатан бо даст бофташу- да). cardinal I ['ka:dinl] п кардинал (яке аз унвонуои опии калисои католикй). cardinal II ['ka.dml] а аслй, асосй: cardinal arguments далелхои асосй;
саге -138' cardinal numbers шу.морахои микдорй; odrdinal nubers шуморахои тартиби; four cardinal points чор тарафи замин (яьне шимм, чану б, шар к/ ховар ва еарб/ бохтар), чорсугон. саге [kea] 1. п 1) 1аваччух, нигохубин, нигохдорй, сарпарастй, парасторй: The cai requires constant care. Азтомобил нигохубини мунтазамро талаб мекунад. 2) гам, гусса, нигаронй, вохима, дилвопасй, талваса: 3) диккат, таваччух, эхтиет, бо эхтиёт: De your work with greater care? Оё шумо боэхтиёттар кор мекунед? in the care of sb дар нигохубинии касе; take care of sb гамхорй кардан, нигохубин кардан; take саге! Эхтиёт шавед, бинед! Take care not to be late. Бинед, ки дер намонед. under the care of тахти сарпарастии, зери на- зорати; 2,1'1) нигохубин кардан (for/about sb/sth - касе/ чизе): The ch.ldre’.i are well cared for. Кудаконро нагз нигохубин мекунанд. 2) таваччух кардан, дуст доштан, парасторй кардан (for sb/sth - кассе/чизе): They care very much for each other Онхо хамдигарро дуст медоранд. 3) майл доштан, хостан; 4) ахамият додан, мухим шумурцан; [ don't саге. Ба ман фарк, надорад. Who cares? Ба кй лозим аст? career [капа] 1. п 1) давраи зиндагй, давра, масири шахе дар зиндагй ва фаьолия- ти корй; 2) пета, хирфа, касб, хунар, туг л; маком ё шугли сиёсй: It ruined his theatrical career Ин хунари теагрии уро барбэд дод. 2. а амер, касбй, хирфавй: a career diplo- mat дипломаги хирфавй/ касбй; 3. v бо суръати зиёд харакат кардан, ши- тобон рафтан, даррасидан. careerist [kg'narist] п чохталаб, мансабдуст, маспадпараст carefree ['kesfri:] а бегам, гамозод, форм бол. careful ['kegful] а 1) боэхтиёт, мулохизакор, дакик,: I’ll be care*ul with your books. Ман бо китобхои шумо боэхтиёт му- носибат мекунам. 2) мехрубон- a careful moth- er модаэи мехрубон; Не is careful about his heallh. У нисбати саломатиаш боэхтиёт аст. 3) бодиккат, дакикан анчомшуда, санчида, хисобшуда: a careful examination of the prob- lem омузиши бодиккати мушкилот; 4) боэхтиёт; be care full! Эхтиёт бошед! Диккат кунед! Be careful not to break the glass. Эхтиёт шавед, то стаканро нашиканед. to be carfull диккат кардан, мувозиб будан; carefully ['keofli] adv мехрубонона, гамхорона, халимона. carefulness ['kestulnisj п 1) мулохизакори, боэхтиётй; 2) мехрубонй, гамхорй; 3) диккат. careless ['keshs] а 1) бедиккат, беэхтиёт, гофил, cap ба хаво: a careless mistake хатогии бедиккатона; careless driving беэхтиёт рондан; 2) беэхтиёт(она), бепарво(ёна): a careless atti- tude муносибати бепарвоёна; 3) сабукфикр, кутохандеш, сахлангор. carelessness f'keohsnis] п 1) бедиккатй, беэхтиетй; 2) бепарвой; 3) сабукфикрй, кутохандешй. caress [ka'res] 1. п навозит, мочу буса, розу ниёз, дилчуй: Не gave the pony a caress. У ас- про навозит медод. 2. v навозит кардан, мехрубонй кардан, ноз кардан, розу ниёз кардан: She caressed her child. У кудакашро навозит мекард. caressing [ko'resig] adv навозишкорона, мехрубонона. care-taker [kag,teika] п 1) сарпараст, мутаваллй, мубосир, нигахбони хона; 2) нозир. care-worn ['keawom] а дилхаста, гамгин, мехнатзада, фарсуда. cargo ['ka:gou] п бор \кчштй, тайёра): a cargo plane хавопаймои боркаш; cargo ship киштии тичоратии боркаш; cargo capacity гунчоиши бор. Caribbean (Sea), the [,kaeri'bi:an('si:)] n Бахри Кариб. caribou ['ksen,bu] n карибу, гавазни америкой. caricature ['ktenkg'tjug] 1 n карикатура (тацлиди гулувомези шакп ё сабки нигориш ва г.), тасвири масхараомез; 2. v карикатура кашидан, карикатура тайёр кардан, ба шакли масхараомез кашидан. carious ['keanas] а пусида, кирмхурда. carload ['ka:loud] п микдори бори як вагон ё як автомобили боркаш. carman ['ka:man] п амер, ронапдаи трамвай. Carmelite ['ka:milait] п рохиб, кармелит. carmine ['ka:mam] 1. п чавхари кирмиздона. 2. а кирмизй. carnage [’kamidjt] п кушокушй, хунрезй, куштор, катли ом. carnal ['ka:nal] а 1) чисмй (дар мукрбили р$%й\, чисмонй; 2) шахвонй, вобаста ба чимоъ. carnation [ka:'neijn] п бот. 1) гули мехак; 2) кирмиз. carnival fka:mvgl] п карнавал, чашнвора, сур. carnivore ['ka:ni,vs:] re хайвони гуштхур. carnivorous [ka.'mvaras] а гуштхур, даранда. carol [’kasral] 1. п суруд, нагмасарой (хусу- сан дар рузи мавлуди Исо); 2. г сурудан, мадх кардан. carotid [kg'rotid] п анат. раги хоб, сурхраги субот.
139- cart carousal [кэ rauzl] n 1) мастй, майхурй, айшй, айшу ишрат; 2) амер, карусел, чархо- фалак. carouse [ko'rauz] 1. п боданушй ва пойкубй, майнушй, базм, айшу ишрат; 2. v боданушй ва шодй кардан, базм кар- дан, айшу ишрат кардан. carp 1 [ka:p] п мохии капур, мохии кул, загорамохй. carp JI [ka:p] v хурдагирй/ нуктачинй кар дан, айбдуи кардан, бахоначуй кардан. Carpathians, the [ka:'pei0ianz] п Куххои Карпат. carpenter ['ka:pinto] 1. п 1уредгар. наччор, устои чубтарош; 2. v дуредгарй/ наччорй кардан. carpentry ['kaipintri] п наччорй, дуредгарй, чуббурй. carpet ['ka:pit] 1. п тилем, колин: hand made carpet колини дастбоф; be on the carpet чазо гирифтан; have sb on the carpet касеро сарзаниш кардан; 2. v 1) колинпуш кардан; 2) мац. густурдан, пушондан бо гул; 3) ба майдон даъват кардан. carpet-bag ['ka:pitbaeg] и хурчин. carpet-bagger ['ka:pitbtega] п 1) мочарочуй/ авантюриста сиесй; 2) таъ. амер, сиёсатбози шимолй (пас аз чангуои дохилии Америка сие- сатбозони шимолй барои бах;рагирй аз авзои ошуфтаи цануб аз ноуияуои шимолй ба чану б мекучиданд). carpet-knight ['ka:pitnait] п сарбози чанг- надида, сардори чангнадаида (тахкрромез). carpet-sweeper ['ka:pitswi:po] п чоруби фаршпоккун/ гилемтозакун. carriage ['kaendj] п 1) арроба, фойтун: саг- rige and pair/ four фойтуни чорчарха (маъму- лан ба ду асп ё зиёдтар); 2) вагон (мусофиркашй): the first class carriage вагони дарачаи аввал; 3) пояи чархдори хар чиз (туп ва е.); 4) хамл, хамл ва накл, таробарй, таро- бурд, бурдан, кашондан, овардан: carriage free/paid хамли ройгон/ пардохтшаванда; 5) арзиши ирсол арзиши фиристондан, арзиши хамлу накд; 6) аробачаи кудакона; 7) гуфт. рафтор, сулук; 8) тарзи истодан ва холати сару шонахо, крмат: have a very upright car- riage каду комати рост доштан; 9) кундоки туп, кундок, зергир, бардора; 10) бахши мутахаррик ва нигохдори мошин, шассй, ра- ма. carriage-free ['kaeridjfri:] и хамли ройгон/ бепул carried ['ktendj ниг. carry. carrier f'kaeno] n 1) хамлкунанда, хаммол, боркаш, овараида, баранда (шахе ё васила); 2) хаткашон, косид, номабар, номарасон; 3) амер, киштии тайёрабар; 4) муассисаи наклиётй; 5) борбардор (велосипед ва г.). carrier-pigeon ['kasndjpidgm] п кабутари хаткашон. carrier-rocket ['kasno,rokit] п мушак- баранда. carries [’kanz] ниг. carry. carrion ['kaenon] 1. n 1) лошаи пусидагй, гушти гандашуца, мурдор, часади хайвонй забхнашуда; 2) лошахур, мурдахур. 2. а гандида. дилбечокунанда, бад; carrot ['ka=.rotj п сабзй, зардак, бехй. carry [’kaen] v (carries; carried) 1) бурдан, расондан, хамл кардан: They carried the box into the house. Онхо Ку гтиро ба хона бурданд. 2) кисм-кисм кашондан/ бурдан/ овардан; 3) овардан (фоида, даромад); 4) хомила будан, бордор будан, обистан будан; 5) доштан; б) дар/ бо худ доштан: Police in many countries carry guns. Полис дар бисёр кишЛархо бо худ ярок дорад. 7) гузарондан, кабул кардан, мав риди тасвиб карор додан (лоихуш крнун ва г.): The bill was carried by a vote of ninty to thirty. Лоиха бо 90 овози тарафдор ва 30 овози мукобил ба тасвиб расид; 8) амер, фурухтан, савдо кардан, ба фуруш мондан; 9) дорой харакат ва рафтори махсус будан; 10) харчй додан, сарпарастй кардан (аз назари моддй); 11) расидан (садо ва г.); 12) пируз шудан бар, фотех шудан, галаба кардан, голиб омадан {дар интихобот ва г.); 13) маълум кардан, ха- бар додан; 14) давом додан, дароз кардан; 15) киш. кишт кардан, коштан, тавлид кардан, ба амал овардан; carry away бурдан, сахт тахти таъсир карор гирифтан, завкзада шудан, ихтиёр аз даст до- дан, чалб кардан: Не was carried away by the music. Мусикй уро чалб кард. carry back гузаштаро ба хотир овардан; carry forward пеш бурдан (кореро); carry off бурдан (хаёт), куштан, гирифта бур- дан; гирифта гурехтан: The colera carride off thousands. Вабо хазорон нафарро кушт. carry on давом додан, идома додан: Carry on the work while I am away. Дар набудани ман корро давом дихед. carry over уисоб. аз як сутун ба сутуни дигар бурдан; carry out/ through анчом додан, ичро кардан, амалй кардан: We’ll try to carry out the task. Mo харакат мекунем вазифаро ичро намоем. То carry coals to Newcastle. Зарб. ~ Лаъл ба Бадахшон бурдан carry-all ['kaeri,o:lj п борхалта. cart [ka:t] 1. и ароба, дучарха, гардуна; Put the cart before the horse. Зарб. ~ Koppo чаппа ичро кардан. Гул ба бустон бурдан. in the cart мац. дар вазъияти мушкил. дар холати ногувор; 2. v 1) рондан, бурдан (бо ароба ва г.); 2)
cane blanche гуфт. дар бозй ба осонй голиб омадан; 3) ба зури фиристодан ё бурдан. carte blanche ['ka:t'bla:f] фр. п (pl cartes blanches) карт-бланш, ихтиёрн том, ихтиёри комил: to give cart blanche ихтиёри амали ко мил додан. cartel ['ka:tei] п 1) акт. картел (иттиходи ширкатхо, сохатой самоат ва г.); 2) созиш- нома байни тарафхои чангкунанда (риди ива зи асирон ваг). carter ['ka:taj п аробакаш cartful ['ka:tfl] п бор, ароба (хамчун ченак); a cartul of hey як ароба кох. cart-horse [ka.tho:s] п аспи ёбу (боркаш). cartilage [’kartibdj] 1. п анат. тагояк; мухра; cartilaginous [.kart'laedgings] а тагоякдор, мухрадор cart-load |’ka:tloud] п ба андозаи гундоиши як ароба cartographer [ka.'togiafa] п харитасоз, кар- тограф. cartography [kar'tografi] п харитасозй, кар- тография. carton f'ka:tan] п куттии когазй. cartoon [ka:'tu:n] 1. n 1) гасвири хачвомез ва мазхакавй, карикатура: What does this car- toon imply? Мазмуни ин тасвири мазхакавй дар чист? 2) филми тасвирй: I saw a funny cartoon on television yesterday. Дина ман фил- ми тасвирии хандаоварро аз тегевизион ди- дам. 2, v тасвири хачвомез кашидан. cartoonist [ka:'tu:ntst] и карикатурист, рас- соми хачзяигор. cartridge ['kahndg] п 1) тир, кортус, фи- шанг; blank cartridge кортуси холй; 2) галкат/ халкаи филм барои суратгирП; картидч. cartridge-belt ['kaitridgbelt] п 1) тирдон (ка- марбанд); банди тири мусалсал. cartridge-case [ ka.tridjkeis] п пукай тир, фишанг \гилза), кортус. cartridge-clip ['kaitndjkhp] п тирдон. cart-road fka:troud] п рохи аробакашй, рохи дехот (нохаммр). cart-track [kaittraek] ниг. cart-road, carve [ka:v] v 1) кандан тарошидан кандакорй кардан (сайг, чуб ва г.); 2) буридан, майда кардан, борик-борпк буридан; 3) таксим кардан; cart out бо захмат зъчод кардан; cart up китъа-китъа кардан, ба бахшхои хурд- тар буридан. carver ['Ka:va] п 1) устои канлакор, хаккок (дар чуб); 2) устои зарроб (дар руи ох.ану. 3) корди калон барои буридани гушт. caning ['Ka:vtp] п 1) хаккокй, кандакорй дар чуб; 2) мучассама ё тархи хаккскишуда. cascade [kaes'keid] п шаршара, шалела, ре- -140- зит. case 1 [keisj п 1) ходиса, вокеа, саргузашт, вазъ, вазъият, холат: It was a sad case Ин ьокеаи гамангез буд, 2) намуна, бора; 3) уук. парванда, казия, иддао ё таъкиби конуни: The case will be brought before the court. Парванда дар мурофиаи судй барраей мегардад 4) тиб. бемор, муштарй, таърихи беморй, захмдор (харбй); 5) амер, одами ачиб ва гариб, шахси гайриодй; 6) амер. ишки зудгузар, дилрабудагй; as the case stands дар холати хозираи корй; as the case may/might be or whatever the case may be аз руи вазъият, дар хар сурат, дар хар холат; in any case ба хар хол, дар хар сурат, хар чи ки Ьошад, дар хар холат; in case of дар сурате, дар сурате ки, агар, мабодо. Take your umbrella in case it rains. Чагратоиро гиред, мабодо борон борад. in no case дар хеч як сурат, хеч гох, дар хеч як холат; in this/that case дар ин/он сурат, дар он маврид, дар он холат; make a case далел ва бурхон овардан. case 1J [keis] п 1) куттй, сандук, чаъба: a case full of books куттии пур аз китоб; 2) пушит, гилоф, рукаш, руя, чилд: Put the camera back in its case. Камераро лар гилофаш гузоред. 3) чамадон, чомадон, халта; 4) витирна, токи панчара; 5) чорчубаи (дар, тиреза ва г ). case Ш [keis] п гром, холат, падеж: the accu- sative case холати мафъулй; possessive case холати фоилй case-harden ['keisha:dn] v обутоб додан (пу.юд). case-hardened ['keisha.dnd] а обутобёфта. casein f'keisin] п хим. казеин. casemate ['keismeit] п yap. чонпанох, панохгох. casement f'keismem] п 1) тиреза, панчара; 2) панчараи дудара; 3) чорчуб/ коби панчара. cash [ktej] 1. п гуфт. 1) пули накд, накдина, танхох. пул: in cash бо пули накд; We have run out of cash. Пули мо тамом шудааст. 2) танга, пули сикка; cash down бо пули накд; cash on delivery (ш. кутох C.O.D.) пардохт накдй, тахвили накдй (пардохти куллй маблаг пас аз гирифтани бор/мол); pay cash бо пули накд пардохт кардан; roll in cash пул доштан; short of cash пули кам; spare cash пулхои озод; 2. v накд кардан, бо чек пули накд гириф- тан: to cash a check чекро накд кардан. cash desk ['kasfdesk] п касса. cashier [kae'JTa] п кассир, сандукдор, хази- надор;
141 - < asuatj cashier [ka'Jib] v 1) хорич кардан, аз кор озод кардан; 2) бекор кардан, пароканда кардан. cashless [kaejlis] а пули накд надошта. cashmere ['kasfmia] п Кашмир, матои нафи- си пашмй. Caspian Sea, the ['kaespian'si:] n Бахри Кас- пий. casing ['keisirj] n 1) пушиш, чилд, рукаш руй; 2) чорчуб (дар ва панцара); 3) коб. лоша (машин ва г.). cask [ka:sk] п хуми чубй, бочкачаи чубп; The cask savours of the first fill. Зарб. ~ Гуле ки тарбият аз дасти богбон нагирифт, / Агар ба чашми хуршед cap кашад, худруст. (Саъдй) casket ['ka:skit] п 1) сандукча, сандука, куттича барои чавохирот; 2) амер то бут. cassation [kte'seijn] п хук. кассатсия {бекар кардани уукми як додгох, таваесути додгоуи болои); court of cassation суди кассагсионй. cassette [ko'seij п кассета, сабт, навор {ввоз ё видео): a cassette tape-recorder магни гофони кассетй. cassock ['kaesak] п чомап дарозу васеи сиёх (ки ходимони калисо мепушано). cassowary ['ksesoweari] п зоол. косовери (навъи мургони нопарвоз, ки кару гарданашон бепар аст). cast I [ka:st] п 1) дастаи ичрокунандагон,- There were only three people in the cast. Дастаи ичрокунандагони накш факат аз се нафар иборат буд. 2) партоиш. хаводихй, партофг (дар бозии нард); 3) масофаи гайкардап пред- метч партофташу ча; 4) хатар, риск; 5) колаб барои рехтан (хишт ва г.); 6) бандинаи гачй; 7) теа таксимоги накшхо; 8) тарз намуд (фикрронй, характер); 9) тобиш, чило, навъи ранг; 10) намуна; И) фолгирй, пешбинй; 12) пусти партофташуда (мор ва е.); 13) гачгнрй, гипскунй (устухони шикаста); 14) гачи устухонбандй, гипс; 15) киёфа ва холат; 16) холаг ва рухия; cast II [ka:st] v (cast; cast) 1) партофтан: The fishermen cast their net into the water. Мохигиров турро ба об партофганд. 2) рех- тан (филиз), дар колаб рехтан, колабгирй кардан, шакл додан, колаб гирифтан. The bust W’ll be cast in bronze. Пайкара аз биринч рехта мешавад 3) афкандан, андохтан; 4) махрум шудан, рехтан (оаноон); 5) партофтан (пуст): The snake casts its skin. Mop пуст ме паргояд. 6) партофтан (бача), пеш аз мухлат бача овардан (уайвонот); 7) чамъбаст кардан, шумурдан, хисобу кит об кардан; 8) таксим кардан (накуиуо); 9) толеъ/ фол дидан; 10) дунболи шикор рафтан, пай гирифтан; cast a vote овоз додан, раъй додан; cast about фикр кардан; cast an anchor лангар андохтан; cast партофтан, р ад кардан, cast down вайрон кардан; cast lots курка кашидан/ партофтан; cast off а) партофтан, афкандан, б) ба охир расондан; cast out роидан, хай хардан; cast up бардоштан. castanets [,kaesto'nets] п pl мус. кошукэк, шакшакаки чубин. castaway ['ka:sto,wei] 1. п киштишикаста; 2. а 1) ронда, дурандохташуда, дармонда, бепанох. caste [ka:st] п каста (табакрти иутимоии уиндуу о); to loose caste макоми идтимоии худ- рс аз даст додан, хор шудан; castigate ['kaesngeit] v 1) чазо додан, бо то- зиёна задан, камчинкорй кардан; 2) мач. сахт танкид кардан, гушмол додан, бозхост кардан; 3) танбех додан; 4) ислох/ тахрир кардан (аса- ри адабиро). castigation ['ksestigeijn] п 1) чазо, сазо, камчинкорй; 2) танбех; 3) танкиди сахт, гушмол; 4) тахрир, ислох. casting l'ka:stirj] п 1) тех. амали рехтан; 2) хар чизи колабгирй ва рехтагарй шуда; 3) фи- лизи рехтагаришуда; 4) зоол. бсрафкани, хар чизе, ки партофта шавад (мисли прети мор). casting-vote ['ka:st'vout] п овози халкудандаи раиси чаласа (уангоми баробар будани овозуо), овозе, ки бартарй медихад, овози такдирсоз/ сарнавиштсоз. cast iron r,ka:st'aian] п чуян. cast-iron L'karst'aion] а 1) чуянй, аз чуян со- хгашуда; 2) махкам, мустахкам.. castle ['ka sl] 1. п 1) калъа, арк: the Hissor castle калъаи xjrcop; 2) кох, каср: Borbad castle кохи Борбад; 3) (шоумот) рух (фин); 4) гуфт. панехгох, истсхком, хисор; 2. v каердор кардан, дар калъа чо додан; built. castles in the air хаёлбофй кардан. castle-builder ['ka:slbildaj n хаёлиараст, xa- ёлларвар. castor |'ka:sta] n 1) пусти Кундуз, 2) кастор (навъи моуут); 3) кулох аз пусти кундуз ё харгуш. castor oil [’kastar’oil] п равгани беданчир (канадона), равгани мусхил. castrate [kse'streit] v ахта кардан, тухмхоро кашидан, бехоя кардан, аз мардй баровардан. castration [kae'streifn] п амали ахта кардан, ахтакуяй. casual fksejual] а 1) тасодуфй, иттифокй: а casual meeting зохурии тасодуфй; 2) номураттаб, муваккагй, бесу бот, гохбагох: а casual worker коргари муваккатй; 3) бегаразена, гайри касд, беихтиерона; 4) бе- парво, мусолихакор, беэхтиёт, бедиккат, шургй, cap ба хаво casualty I'kaexualti] п (pl casualties) 1)
cat гасодуф, ходисаи ногахонй, руидоди ногахонй: a casualty at sea ходисае дар бахр; 2) кушта, мачрух ё асир: There were three ca- sualties in the fire. Дар наги чаи сух тор се кас талаф ёфч. 3) pl хисорат ва талафот (дар цанг, х;одиса): to suffer heavy casualties талафоти сахт додан. cat [kaet] п 1) гурба, гурбаи хонагй; 2) зоол. оилаи гурбашаклхо (шер, паланг ва е.); 3) гур- ба [навъи камчину. 4) мац. ванн шаттох/ чанчолй/ чангара, зани гурбахуй/ талхзабон; 5) амер. гуфт. чазнавоз, чаздуст; It rains eats and dugs. Зарб. ~ Борони сел ме- борад let the cat out of the bag лаккидан, сирро фош кардан, розро ошкор кардан; like cat and dog мисли саг ва гурба, хамеша дар холати чанг; like the cat on hot bricks болои сузан нишастагй барин; there is not enough room to swing a cat чо кам аст, чои сузан задан нест, чои гаштан нест, wait for the cat to jump равиши бодро интизор шудан; While the cat’s away, the mice will play. Зарб. ~ Муш агар чашми гурбаро дур бинад, дум дармеоварад. cataclysm ['kasta,khzm] п 1) обхезй, тугёни об; 2) катаклизм, дигаргунй ва фочиаи азим, руйдоди ваиронгар ва сахмгин. catacomb ['keet3,ku:m] п од. pl як силсила гор ва рохравхои зеризаминй; catafalque ['kasto.flsek] п 1) аробаи тобуткашй; 2) мизи тобут. catalog ['k setalog] ниг catalogue. catalogue ['kaetalng] 1. п 1) каталог, руйхат, фсхрастнома, фехрасти комил (одатан бо тартиби харфхои алифбо)', subject catalogue фехраст аз руи мавзуъ; 2) амер, барнома, накшаи таълимй; 2. v фехраст кардан, ба сурати фехрастнома даровардан, ба каталог (руйхат) дохил кардан. cataloguer ['kajta.loga] п тартибдихандаи фехраст. catamaran [,кге1этэ'гаэп] n 1) катамаран, каики дубадана; 2) гуфт. зани шаттох/ серчог. catapult ['kaeto.pxlt] 1. п 1) таъ. х,ар. манчаник (силохри санг ва гулулапарто)', 2) катапулт (дастгохе, ки дар сурати зарурй халбонро аз тайёра берун мепартояор, 2. v афкандан, чахондан, берун партоф- тан. cataract ['kajta.rsekt] п 1) шаршара, шало- ла, обшор; 2) сел, селоб, обгирифт; 3) тиб. катаракта (касалии чашм), там, оби марворид. catastrophe [ka'taestrafi] п мусибат, фочеа, бало; natural catastrophe фочиаи табий. -142 - catasrropnic [koTasiroiib.] а фочиавй, муси- батомез. catcall ['k<etko:l] 1. п 1) хуштак, хуштаккашй; 2. v хуштак кашидан. catch [kaetj] 1. п 1) амалй гирифтан: The player made a good catch. Бозингар тубро хуб гирифт. 2) микдори сайди мохи: A good catch was brought to shore. Онхо сайди хуб овар- данд. 3) фонда, нафъ, суд манфиат; 4) дом, каркон; 5) ист (нафас, дам)', 6) тех. тормоз, ист; 2. v (caught; caught) 1) гирифтан, доштан, дастгир кардан (инч. мац): Catch the ball. Тубро доред. 2) расидан: They caught the last bus, Онхо ба автобуси охирин расиданд. 3) дучор шудапд: They were caught in a snow storm. Онхо ба туфони барфолуд дучор шу- данд. 4) ба суи худ кашидан, чалб кардан: to catch somebody's attention таваччухи касеро ба худ чалб кардан; 5) дарк кардан, фахмидан; 6) мафтун кардан, дили касеро бурдан; A cat in gloves catches no mice. Зарб. ~ Ганчи беранч надидааст касе, / Гули бехор начидааст касе. catch (a) cold сармо хурдан; catch at а) аз чизе доштан/ капидан; б) аз чизе хурсапд шудан; catch away диздидан, кашида бурдан; catch fire даргирифтан; catch hold часпидан: catch off гуфт. хобцдан, ганэб кардан; catch on ба чизе часпидан; catch over ях кардан; catch sight of дар як назар дидан, ногахон ди- дан; catch up (with) расидан ба: I’ll catch up with you. Ман ба шумо расида мегирам. Catch the hear before you sell the skin. Зарб. ~ Нахчир дар куху мо онро саночй пуст мекунем. catching [kaetjir)] а 1) сирояткунада, вогир- дор, вогир; 2) дилкаш, чаззоб, гиро. catchpenny ['kaetj^penil а чизи чаззоб ва ар- зон. catchpole ['kaetfpoul] п ичрокунанда карори суд. catchword ['kaetjwa:d] п 1) шиор, даъват; 2) калима, сухан ё ибора, ки хамчун шиор исти- фода мебаранд; 3) теа. лукма, гаппартой. catchy ['ktetji] a (catchier, catchiest) чолиби таваччух, гиро, чозиб; 2) гузаранда (касалй). categorical [.keeti'gonkol] а часур, собиткадам;катъй. category fkastigan] п (pl categories) катего- рия; навъ, радиф, гурух, синф, даста, зумра. cater ['keita] v 1) бо озука таъмин кардан, озука расондан, хурок фарохам кардан; 2) омода кардан, фарохам овардан, таъмин кар-
- 143 - cautionary дан. caterer [’keitara] n таъминкунанда, молсу- поранда. caterpillar [’kaetopilo] n 1) кирмаки парвона; 2) тех. трактори чанчирдор. caterwaul ['kastawo:!] 1. п 1) мяв-мяви гурба; 2) фарёди ноламонанц, нола. 2. v мисли гурба фарёд задан, мяв-мяв кардан. catgut ['kastgat] и тори аз руда тайёршуда, рудаи тобида cathedral [ka'0i:dral] п калисои чомеъ, ка- лисои бузург. cathode ['kas0oud| п физ. катод (электроды манфи}. Catholic ['kasQslik] п (бо %арфи калон) кали- сои католики, калисои Рум, мазхаби католики. catholic ['kteOalik] 1. п пайрави мазхаби католики; 2. а 1) вобаста ба мазхаби католики; 2) хамагонй, куллй, чахонй, чомеъ. Catholicism [kas'Oohsizm] п католисизм, мазхаби католики. catkin ['ktetkin] п гушвораи дарахтон. cat-like ['kaetlaik] а гурбасон, гурбамонанд, бесадо. cat-o’-nine-tails [’kaeta'namteilz] п (pl cat-o’- nine-tails) тозиёна, камчин. cat’s meat ['kaetsmi:t] n гушти асп, ки барои гурбахо харидорй карда мешавад. cat’s paw ['kastspo:] п насими мулоим. catsup ['kastsap] ниг. ketchup. cattle ['kaetl] n 1) хайвоноти шохдор, чорпо, рама, сутур; homed/ dairy/ pedigree/ cattle хайвонй ширдех/ зотй; 2) та:;к. хайвонхо (нисбати одам), 3) гуфт. аспхо. cattle-box ['keetlboks] п вагони рохи охан (барои кашондани хайвонот). cattle-dealer ['kaetl, di:la] п фурушандаи чорвои калон. cattle-leader ['kaetl,li:da] n халкае, ки аз би- нии хайвонот гузарда мешавад. cattle-man ['kaetl,mon] п 1) чупон. шубон, подабон; 2) чорводор, чорвопарвар, галладор. cattle-pen ['kaetlpon] п молхона, кура. cattle-plague ['kaetlpleig] п вабои хайвоноти шохдор. cattle-ranch ['kaetlraentf] п ранчо, фермап чорвопарвари. Caucasian [ko:'keizion] 1. п ахли Кавказ; 2. а кавказй. Caucasus, the ['ko:kasasj и Кавказ. caucus ['ko:kos] п 1) амер. сиё. машварати рохбарони хизбхои сиёсй (барои таъини номзад.^о ва ё муайян кардани стратегияи сиёсй, хусусан пеш аз интихобот); 2) анг. соз- мон ё ро.хбарияти хизби сиёсй; 3) тахк. сиё- сати фишор 5а интихобкунандагон. caught [ко:t] past ва р. р. аз catch 2. caul [кэ:1] п 1) анат. пардаи чанин, пардаи лусби наел; 2) чарбу; Be born with a caul. Зарб. ~ Хушбахт таваллуд шудан, бо курта тавалтуд шудан. cauldron ['koildran] п 1) дег, дегча; 2) геол. чукурпи дегмонанд. cauliflower [koliflauo] п гулкарам, карами гулдор, рангинкарам. caulk [ko:k] 1. п дарзбанд, дарзгир, оббанд (замазка)', 2. v пур кардан, молидан (роги киштй ва г.), оббандй кардан, дарзгирй кардан. causal [’ko:zl] а сабабй, боией, ангезй, ангезонй, иллатй. causality [ko:'zaelati] п (pl causalities) ангезонй, ангезандагй, сабабият, алокаи саба- бият, робитаи сабаб ва окибат. causative ['ko:zotiv] а ангезон, ангезгарона, иллатй, сабабй. cause [ko:zj 1. и 1) иллат, сабаб, ангеза, мучиб, боне, далел: What was the cause of the fire? Сабабй сухтор аз чй иборат буд? 2) кор, амр, хадаф, армон (сиёсй ё интимой)', the cause of peace кори сулх; 3) далел, моя, асос; 4) $уц. парванда, мурофиа; in/ for a good cause ба хотири ормони неку, дар рохи кори хайр; cause and effect сабаб ва окибат; 2. v 1) сабаб шудан, иллат будан, ангезон- дан, мучиб шудан, боне шудан: Не did not want to cause trouble. У намехост боиси ташвиш шавад. 2) мачбур кардан: Не caused me to gc. У маро ба рафтан мачбур кард, make common cause wiih муттахид шудан бо, дорой манфиати муштарак шудан, тарафдорй кардан. cause [ko:z] ниг. because. causeless ['ko:zlis] а бесабаб, беасос, causeway, causey ['ko:zwei, -zei] n 1) pox, чода, рохи сангфарпшг, да, рохи асфалтпуш; 2) садд. caustic ['ko:stik] а хим. 1) сузонанда, сузовар, хуранда, сузо; 2) (дар мавриди сухан ва навишт) талх, туиду тез, сузон, нешдор, истехзоомез. cauterize ['kotaraiz] v тиб. сузондан (бо с$зан, лазер ваг.). cautery ['kotori] п (pl cautery) сузониш, догзанй. caution ['ko:Jn] 1 п 1) эхтиёт, эхтиёткорй, дурандешй, маслихатандешй; 2) гуфт. одами гайриодй; 3) чизи ачоиб; Caution is the parem of safety. Зарб. ~ Эхтиёт ними хаёт. 2. v пешакй огахонидан, пешакй хабар до- дан, эхтиёт кунондан. cautionary ['ко; J пап] а «тиётангез,
cautious ’Хтиеткор. пандомёз, андарзин. cautious [Tcojas] а боэхтиёт, хушёр, даст- баасо. cavalcade [.kaeval'kcid] п 1) гурухи соворон, корвони аспса ворон; 2) хар корвон ё занчира (мошинхои ару су домод ва г.} cavalier [,karva'ha] 1. п 1) аспсавори мусаллах, савор, савора, чобуксавор; 2) баходур, родмард, чавонмард; 3) таъ. шохпараст, шохдуст. 2. а магрур, хавобаланд, шод. cavalry ['ksevaln] n (pl cavalries) у арб. саво рони низомй, аскарони савора, cavalryman [kasvalriman] п аскари савора, савори низомй. cave [keiv] 1. п 1) гор, магор; 2. v гор кандан; cave in а) таслим шудан; ичоб кардан, cap фуруд овардан; б) фуру рехтан, галтидан, афтидан, фуру рафтан: After a while, the op- ponents of the project caved in. Пас аз мудцате мухолифини барнома таслим шуданд. cave-dweller ['keiv,dwela] п горнишин, ин- сони аввалин. cavern ['kaevan] п гори калон, магора. caviar ['kasvia:] п тухми мохй; Caviar to the general. Зарб. ~ Лочвардро дар пеши кур алвонч додан. cavil ['kaevil] 1. п хурдагирй, айбчуй нуктачинй; 2. v хурдагирй/ айбчуй/ нуктачинй кардан cavity ['kasviti] п (pl cavities) 1) ковокй холигй, пукй: abdominal cavity махватаи ши кам; 2) кирмхурдагй, ковок (оаноону. caw [ко:] 1. п кар-кар (садои зог); 2. v кар-кар кардан; cay [kei] п 1) обсанги сохили бахр; 2) пас тоби регин. cayenne [kei'on] п калам фури сурх, к,аламфурй хиндй. cease ['si:s] v боз истодан, боз истондан, даст кашидан аз, даст бардоштан, поён ёфтан, поён додан (одатан бо герунд); to cease talking хап кардан; to cease payment муфлис шудан. cease-fire [si;s'fara] n оташбаси муваккатй хангоми чанг. ceaseless ['sishs] а мудом, пайваста, хамвора, доимо, беист. cedar ['si:da] п сарв, сарви озод, садр, чуби садр, кедр (дарахт}. cede [si:d] v 1) вогузор кардан, сарфи назар кардан, таслим кардан; аз даст додан; 2) интикол додан, мерос гузоштан (моликиятро): 3) розй шудан, ба гапи касе даромадан. ceiling ['si:lirj] п 1) сакф, бом; 2) хадди аксар, бешина: the speed ceiling of a helicopter хадди аксари суръати вертолёт; 3) руйпуш 144- тахта барои pfhnjhn; 4) икт. oudget conings нишондихапдахои бешинаи буча. celebrate ['sehbreit] v 1) баргузор кардан, чашн гирифтан (расман маросимеро), ид кардан, базм оростан, сур барпо кардан; 2) машхур кардан, бузургдошт кардан, бузург доштан; 3) гуфт. шодмонй кардан, мехмонй ва хушгузаронй кардан. celebrated ['selibreitid] 5 past ва р. р. аз cele- brate: They celebrated the victory. Онхо галабаро чашн гирифтанд. 2. а машхур, номдор, номвар: a celebrated painter рассоми машхур. celebration [,seh'breifn] п 1) чашн, бузургдошт, баргузорй, тачлил, базм, ид, шодиёна: celebration meeting чаласаи чашнй: the celebration of independence day бузургдош- ти рузи истикдолият; 2) хизмати дайр (калисо'у, 3) мадхгуй, ситоиш, саногуй. celebrity [si'lebrati] п (pl celebrities) 1) шухрат, номдорй, шухратнокй, некномй, ово- за; 2) одами машхур, одами номдор: celebrities of stage and screen ситорахои театр ва синамо. celerity[si'lersti] п чолокй, тезй, тундй, суръат, чустй. celery ['selari] п бот. карафс (номи гиёх). celestial [si'lestial] а 1) осмонй, фалакй, кайхонй, вобаста ба кайхон; 2) алавй, илохй, куддуей, ирей. celibacy ['sehbasi] п 1) мучаррадй, безанй, бешавхарй; 2) пархезии чиней. celibate ['sell bit] 1. п 1) одами мучаррад (ба хотири .мулоуизоти мазуабй); 2. а безан, бешавхар cell [sei] п 1) зиндон: The prisoner was locked in a cell. Махбусро ба зиндон партофтанд. 2) бот. хучайра: Не examined the cell under a mi- croscope У хучайраро бо микроскоп ташхис мекард. 3) хурдтарин вохиди созмон ё хизб; 4) хонакох: 5) мац. шоир кулба, чордевор; 5) дайри на он кадар калон; 6) шоир. кабр. cellar ['sela] п 1) сардоб, сардоба, анбор, зерзамин, (дар хона ва г.), таххона; 2) шароби анборшуда дар сардоба; 3) таххонаи май; to have a good cellar захираи зиёди май доштан. cellist ['tfehst] и ш. кутох аз violoncellist вио- лоччелнавоз. cello ['tjelou] п ш. кутох аз violoncello вио- лончел. cellophane ['selafem] п селлофан (як навъ пардаи шаффофи синтетики}. cellular ['scljula] а гиёх. хучайрагй. cellulate ['seljuleit] а аз хучайра иборат буда. cellule ['selju:l] п гиёх,. хучайра, хуфрак. утокча. celluloid ['seljuloid] п селлулоид (моддаи синтетиЛ, навъи пластик). cellulose ['seljulous] п селюлоз, гоз, хурфак I (моддаи пардаи ууцайраи растаниуо}.
Celt [kelt, seltj n келт, шахсе, ки аждодо- наш аз кабилаи келт буданд. Celtik [keltik, seltik] 1. п забони келтй; 2. а келтй. cement [si'ment] 1. п 1) семент; 2) хар чизи сементмонанд/ хамбасткунанда; 3) часб, хамбанд, хамбастгар, ширеш; 4) мац. алока, игтиход; 2. v семент кардан, махкам ба хам часпон- дан/ часпидан, бо симент пушондан. cemetery ['semi tn] п (pl cemeteries) гуристон, кабристон, оромгод. cense ['sens] v дуд кардан, бухур додан (дар маросими ибодати баъзе мазуабуо). censer ['sense] п бухурдон, бухурсуз (зарфе, ки дар он гиёузуои муаттарро дуд мекунанд). censor ['sense] 1. п сензор. нозир (нозири ахлоку рафтор ва навиштор дар Рими Кадим); касе, ки нашрияуо ва г.-ро хонда иттиллооти барои душман судмандро назоратмекард). 2. v 1) аз назар гузаронцан. дида барома- дан; 2) аз нозирот гузарондан. censorial [sen'so:rial] а нозири, сензорй. censorious [sen'se:rias] а сахггир эъродгир, сахтмуомила, хурдагир, интикодомез. айбта- рош. censorship ['sensefip] п 1) сензура, тафтиш, назорат; 2) ва'ифаи назорагчй. censure f'senfa] 1. п эродгирй ва айбнамоии шадид, мадкумкунй, бозхости расмй, сарза- ниш; 2. v мазаммат кардан, сарзаниш кардан, шадидан интикод кардан, истехзо кардан. census ['sensus] п руйхат, баруйхатгирй, бахисобгири, шумориши мардум. census-paper ['sensus,peipa] п варакаи баруйхатгирй, варакаи шумориши мардум. cent [sent] п 1) сад, дар сад; per cent фоиз (%); ten per cent дах фоиз; 2) септ, воуиди хурдтарини пул дар И МА ва Канада = 0,01 доллар; I don’t care a cent. Парво надо- рам centenarian [,senti'nF.anan] 1. п одами сад- сола ва аз он боло; 2. а вобаста ба садсола, карнй, садай, са- думин. centenary [sen'ti.non] 1. п (pl centenaries) садсолагй, чаши садсолагй; 2. а вобаста ба садсолагй, вобаста ба сада ё карн. centennial [sen'tenisl] а ниг. centenary 2. center ['sens] п ниг. centre. centigrade ['sentigreid] n 100 дарачагй, таксимшула ба сад бахш; амер. Celcius: 10 degrees centigrade дах дарада аз руи селсий, шакли кутох С. centimetre, амер centimeter ['scnti,mi:to] п сантиметр, як садумп метр. centner ['sentna] п сентнер (ченаки вазн дар -145 - cerebellum Ъаъзе кишваруо; дар Германия, Дания, "Венгрия = 50 кг.; дар Англия 45,36 кг.); metric center, double centner сентнери метрй (= 100 кг. ё 220,46 фунти англисй). ce ntral I'sentral] а Г) марказй: Central Asia Осиёи Марказй, 2) асосй, аелй, умда: the cen- tral point of his speech нуктаи аслии суханро- нии у; play a central role накши асосй доштан/ бози- дан Central African Republic, the ['sentral asfnkann'pAblik] Чумхурии Африкаи Марказй. centralization [,sentralai'zeijn] n мутамар- казкунй, мутамарказеозй. centralize ['sentra'.aizj v марказонидан, му- тамарказ кардан/ шудан. ce ntre, амер, center [’sento] 1 п марказ: the shopping centre марказй тидорат; polling centre марказй раъйпурей; 2. v 1) марказонида шудан, дар марказ карор гирифтан: All his thoughts were centred on his work. Хамаи фикрхсяш ба кораш мута- марказ шуда буданд. centric(al) ['sentrik(al)] а марказй, асосй. centrifugal [sen'trifjugal] а физ. марказгурез, кокуни марказгурез. гароиш аз марказ ce ntrifuge [sen'trdju.dj] 1. п дастгохи мар- казгурез, 2. v тахти таьсири неруи марказ карор до- дан. centripetal [sen'tripitl] а физ. марказшитоб, конуни марказшитоб, гароиш ба марказ. ce ntuple ['sentjupl] 1. а садкарати, садкара- та, сад баробар (hundredfold маъмултар аст); 2. v сад карат зиёд кардан, ба сад зарб за- дан. century ['sent fan] п (pl centuries) сада, карн, аср, сад сол: a book written centuries age кито- бе, ки карнхо пеш навпшта шудааст. cephalic [se'faelikj а анат. вобаста ба cap ё косаи cap, сарй, дарунисарй. cephalitis [,sefa'iaitis] п тиб. энсефалит, ьа- рамии майнаи cap. ce ramic [si'raeroik] 1. п сафол, зарфи сафолй; 2. а кулолй, сафолй, сафолин, аз гили пухта сохта шуда ceramics [si'raemiks] п pl хунари кулолгарй, кулолй; сафсг.от: Chinese ceramics махсулоти сафслини чинй. cereal Csianal] 1. п 1) pl галла; галладона: Wheat is a cereal that has been planted for thou- sands of years. Гандум галлае аст, ки хазорсолахо боз кишт карда мешавад. 2) гиёхе, ки махсули он гандум бошад; 3) хуроке, ки аз галла пухта шуда бошад; 2. агаллагй, галлаовар. cerebellum [,sen'bebm] п лот. анат. майна- ча, магзча.
- 146- cerebra cerebra ['senbroj ниг. cerebrum. cerebral ['senbrol] a 1) анат. магзи сари, магзй, вобасга ба магзи cap; cerebral hemis- pheres нимдаврахои магзи cap; 2) фикрй, тафаккурй. димогй. cerebrum ['seribram] лот. п анат. магзи cap. cerecloth ['siokloO] п порчаи мумандуд. ceremonial [,seri'tnounial| 1. п маросим, ташрифот, оин, коидаи маросим ё оин; 2. а вобаста ба баргузории маросим ё ташрифот, оинй, ташрифотй, суннатй; ceremonious [sen'mounios] а 1) маросимй, ташрифотй, пуроин, пурташрифот: On cere- monious occasions the palace is well decorated. Дар маросими суннатй касрро хуб оро медо- данд. 2) сертакаллуф, пойбанди ташрифот. ceremony ['senmani] п (pl ceremonies) 1) маросим, оин, суннат, одоб, русум; баргузорй; 2) барномаи расмй ва ташрифотй; stand on ceremony побанди русум ва ташрифот будан; don’t stand on ceremony побанди русум ва таш- рифот набош. certain ['ss:tn] а 1) муайян: under certain conditions бо шартхои муайян; 2) мутмаин, мусаллам, дилпур: She was certain that she had seen him somewhere. Хонум мутмаин буд, ки уро кудос дпдааст. 3) касс, шахсе, фарде: А certain Mrs Jones rang you up today. Шахсе бо номи хонум Ч,онс ба шумо занг зад. 4) хатман, якин, бешак, бетардид; be/feel certain боварй доштан, итминон дога- тан, мутмаин будан; for certain якинан, бидуни шак, хатмй, мусал лам; make certain of sth аз чизе итминон пайдо кардан, мутмаин шудан; to a certain extent or degree то ачдозае, ба микдори муайян. certainly ['so:tnh] adv якинан, бешубха, хатман, бешак, катъан якинан. certainty ['sortnti] п (pl certainties) итминон, катъият, боварй, хотирчамъй: for a certainty бидуни шак, якинан; with cirtainty бо итми- нон. Never quit certainty for hope. Зарб. ~ Накдро мадех, насияро матир! certificate 1. п [so'tifikat] 1) шаходатнома, гувохнома, санад, гувохй: birth certificate шаходатномаи таваллуд; marriage certificate шаходатномаи акди никох; 2) аттестат; 2. v [so'tifikeit] гувохиномаи хаттй додан, шаходатнома додан. certification [,sa:tifi'keifn] п судури шаходатнома, амали додани гувохинома. certify ['saitifai] v 1) тасдик кардан, шаходат додан, гувохй додан (маъмулан ба таври хаттй}', 2) тиб. шаходатномаи каса- лии рухй додан, девона эълон кардан; 3) (бонкадорй) чек (ва гайра)-ро тазмин кардан. certitude ['so:titju:d] п итминони комил, устуворй, боварии катъй, эхтимод, дилпурй. cessation [se'seijn] п 1) катъ, анчом, поён, хотима: cessation of hostilities катъ кардани амалиёти харбй; оташбас; 2) таваккуф (доимй ё муваккатй), ист. cession ['sejnj п хук.. 1) интикол, вогузорй; 2) гузашт, сарфарорй, розигй. cesspool [’sespu:l] п ахлотчой, чехи ахлотрезй Chad [t)'aed] п Чад. chafe ['tjeif] 1. п 1) харош, чои харош, харошидагй, решидагй, пустрафтапЧ; 2. v 1) ба дам молидан (даст^о ва ё), молиш додан, барсомидан, совидан; 2) харошидан, харошидагй пайдо кардан, реш кардан ё шу- дан; 3) ранчондан, озурдахотир кардан ё шу- дан; in a chafe бо камоли хашм, дар холи газаб. chafer ['tjeifo] п гамбусак. chaff 1. п 1) кох, хас, хошок, сабус, пахол; 2) тарошаи майда; 3) пасмондахо; 4) шухй, масхарагй; An old bird is not caught with chaff Зарб. ~ Гунчишки пир бо сабус каиида намешавад. 2. v 1) хазлу шухй кардан, масхара кардан, ба кахр овардан; 2) буридан, майда кардан. chaffer ['tjasfa] 1. п бахс, савдо (барои нарху наво); 2. v савдо кардан (барои паст кардани нарх). chaffinch ['tjaefmtf] п саъва (як навъи паран- даи хушхон). chaffy ['tfa:fi] a (cbaffier, chaffiest) 1) пурхасу хошок, кохолуд; 2) беарзиш, холй, нодаркор. chagrin rjaegnn] 1. п алам, афсус, царсг, рагм. сарафкапдагй. хасрат, тангдилй. 2. v афсус хурдан, хасрат кардан, тангдил шудан: to feel chagrined афсус хурдан. chain [tjein] 1. п 1) занчир, банд, завлопа, ишкел; 2) силсила, занчира, як силсила чизхои бо хам вобаста: a chain of events як силсила ходисахо; 3) шумораи фурушгоххо ё ресторанхо в г., ки ба як ширкат тааллук до- ранд; The chain is no stronger than its weakest link. Зарб. ~ Ресмон аз чои борикаш меканад. 2. v 1) занчир кардан; 2) дар кайд ва банд карор додан, дасту по бастан, махдуд кардан, chair [tjeo] 1. п 1) курей, сандалй: Draw the chair nearer. Курсиро наздиктар биёред. 2) (the chair) а) курсии раискунанда; б) амер, раиси чаласа: Who is in the chair? Кй раисиро ба ухда дорад? 3) маком, кудрат ё эътибор; 4) кафедра, раёсат (ра.паса ё мажлис); 5) амер, курсии баркй; take a chair нишастан; take the chair дар чаласа раией кардан;
-147- 2. v 1) нишондан; 2) дар маснад ё макоме карор додан. chair-car [' t[еэ'ка:] п вагони мусофирбарй. chairman ['tjeamon] n(pl chairmen1 pane, раиси даласа/ кумита, комиссия chairwoman ['tjeo,wumonj n(pl chairwomen) раиса, раисаи чаласа/ кумита, комиссия. chaise [J’eiz] фр п 1) фойтуни аучарха; 2) дучархаи почта. chalet [fajlei] п 1) хона и чубпи калимаи швейтсарй' 2) кулбаи шубони швейтсарй; 3) дачаи швейтсарй. chalk [tjo:k] 1. и 1) бур, гач, гили сафед; 2) карз, насия, кредит; 3) амер. гуфт хисоб (дар бозии аепдавонй); 4) навишташу ш бо гач as like as chalk and cheese хеч монанд не. хеч як умумият надоранд; not by long chalks ба хеч вачх: 2. v 1) гач ва охак задан; 2) павиштан ё кашидан (бо бур); chalk out кашидан, пешбинй кардан, муайян кардан, тарх кардан (науишро). chalk-stone l/tVoikstoun.] п 1) охаксанг; 2) тиб васеъшавии никрисии пайвандхо. chalky [tfo:ki] a (chalkier, chalkiest) 1) бурин. охакй, гачй, гачранг; 2) гачдор, гачан- дуд. гачпуш. challenge ['tjaelindj] 1. п 1) даъват (ба мусобиуа, ракобат, чангй тан ба тан), бамуборизаталабй. We accepted their team's challenge. Mo цаъвати онхоро кабуп кардем. 2) мушкилот, чолиш, вазифаи мушки л: Che- mistry was a real challenge to him. Омухтани кимиё барои у хакикатан хам вазифаи мушкил буд. 3) ситезачуй; 4) чег, фарёд/ фар- мони исми шаб (посбон, навбатдор); meet ё take up the challenge даъватро кабул кардан; 2. v 1) ба мубориза даъват кардан, ба мубориза талабидан, ситезачуй кардан, ситезидан, солиш кардан: They challenged our school to a race. Опхо мактаби моро ба мусобикаи давидан даъват карданд. 2) зери шубха гузоштан, мавриди пурсиш карор до- дан, мухолифат кардан. Не challenged the ac- curacy of the statement. Онхо дурустии ин да- лелро зери шубха гузоштанд. 3) рад кардан, кабул накардан (номзадро); 4) гуфт. талаб кардан (диктат ва г.); 5) фармон додзни исми шаб; 6) хук- рад кардани узви жюрй. chamber ['tjeimbs] п 1) утоки хона; толори пазирой дар кох; 2) мачлис, нишастгох, кароргох, палата (парламент:!, тицоратй): Chamber of Commerce Налагай тичоратй; chamber of deputies мачлиси намояндагон; Lower Chamber мачлией поёнй; Secon/ Upper Chamber мачлией болой; 3) pl толори умумй, нишастгох, кароргох, чанд утоки дарун ба царун: 4) pl дафтар/ идора и судя/ химоягар; 5) chancellery chamber muskc мусикии камерави \acapu му Сирии купюу); chamberlain ['tfeimbalm] п 1) идоракунандап дарбори шох; 2) пешкор, сарпешхизмат (дар хонаи ашроф). chambermaid ['tjeimbomeidj п хизматгорзан, пешхизмат (дар меумонхона ва г.). chamelon [ko'mrljonl п зоол. букаламун, мормулки думдор, (ки метавонад рангаи бада- нашро вобаста ба мурит иваз мекунад). chamfer ['tfaemfo] 1. п нов, ноьдон, пах; 2. v новдон сохтан, кунгурадор кардан, кач кардан. chamois I ['Jaemwa:] п зоол. 1) нахчир, бузоху, бузи кухй (дар куууои Европа ва Кав- каз); 2) чарми нарм. chamois II ['jaemi] п ранги кахваи моил ба зард. champ [tjaemp] 1. п хоиш, амали чавидан; 2. v 1) сахт хоидан, чалп-чалп хурдан; 2) мау. бет окал й/ бесабрй нишон додан, бекарорй кардан. champagne [fsem'pem] п шароби шампан, хар шароби сафеди газдор. champaign [’tfaempem] п дашт, биёбон. champion [’tjaempian] 1. п 1) пахлавой, тахамтан, кахрамон, чемпион; 2) мубориз, мудофеъ- champions of peace муборизони сулх; 3) чоизаи аввал, голиб; a boxing champion голиб оид ба бокс; 2. а якуминдарача. бехтарин; 2 v мубориза бурдан, дифоъ кардан. championship [’tfaempianj’ip] п 1) мусобика; 2) маком ё унвони чемпион, кахрамонй. chance [tfa:ns] 1. п 1) фурсат: It was a good chance to speak to her. Барои бо у сухбат кар- дан фурсати муносиб буд. 2) имконият, эхтимол, тасодуф, пттифок: They gave him а chance to try again. Онхо бори дуюм ба у им- конияти кугпипт цоданд. 3) бахт, икбол, шанс, сарнавишт; by chance тасодуфан, иттифокан; stand a good/ fair chance бахти хуби кореро доштан, икболи некй муваффакият доштан; take one’s chance бахтро озмудан, таваккал кардан; 2. а тасодуфй, икболй, эхтимолй, иттифокй; 3. v 1) тасодуфан руй додан, иттифок афто- дан, пеш омадан: I chanced to meet him. Ман тасодуфан бо у вохурдам. 2) ба сарнавишт вогузор кардан, ба сарнавишт партофтан, таваккал кардан; chance upon тасодуфан/ ногахон вохурдан, нохост вохурдан. chancel "tfamsol] п мехроб. chancellery ['tfamsalan] п (pl chancelleries) 1) унвони канслер, рутба ва шугли канслер; 2) кох ё идораи марказии канслер; 3) идораи
chancellor марказии сафоратхона е консулгарй. chancellor ['tJ’a:nsalo] п 1) канслер, садри аъзам, сарвари давлат (Германия); 2) раис; вазир: the Chancellor of the Exchequer вазири молия (оар Британияи Kabup); 3) раиси донишгох ё донишкада (дар Америка); 4) ко- тиби аввалй сафорат е консулгарй chancery ['tjainssri] п суди лорд-канслер (бахше аз ооогохи алии Британияи Кабир, ки тахти раёсати вазири додгустари (Lord High Chancellor) к;арор дорад); 2) амер, додгохи инсофй; 3) бойгонии кул; 4) анг. шуъоаи сиё- сии сафорат ё консулгарй; in chancery бечора, дар вазъи нобасомон, ги рифтор. chancy ['tfa:nsi] a (chancier, chanciest) 1) пурмухотира, хатарнок, хавфнок; 2) шот. хушимон, фолнек. chandelier [Jsendi'ha] п 1) кандил, чилчарог, чароги чандшоха; люстра; 2) шамъдон, шамъдони чандшоха. chandler ['tfamdlo] п 1) корхонаи шамътай- ёркунй; 2) фурушанцаи шамъхо; 3) дуконча. change [tf'emdg] 1. п 1) дигаргунй, дшардастй, дигарсонй, тагйир, ыгйирот; муболила: There is a change in the time-table. Дар чадвал тагйнрот ворид шудааст. 2) пули хурд (:инч. small change), бакияи пул: I have по change. Ман бакия надорам. The shop-girl gave him 15 cents change. Фуругаавда бз вай 15 сент бакия дод. 3) марказй доду ситади бозаргонон ва касаба, бурс (exchange хам мегуянд): 4) мохи нав; 5) навои зангулахо; change of scene тагйироти вазъият; for a change барои дилхушй; 2. v 1) дигаргун кардан/ шудан, тагйир до- дан/ кардан: Suddenly the weather changed. Ногахон хаво дигаргун шуд. 2) иваз кардан/ шудан: Excuse me, I have to change. Мебах- шед. ман бояд либосамро иваз кунам. 3) таб- дил додан, мубодила кардан, иваз кардан (пул, арз). Let's change dollar to somoni. Биёед, долларро ба сомонй иваз мекунем. 4) тагйири шакл додан (мох); change for the better/worse ба тарафи хубй/ бадй иваз шудан; change hands ба дасти дигарон гузаштан; change one’s mind аз фикри худ гаштан; change sides ба тарафи дигар гузаштан (дар сиёсат, варзиш). changeability [Tjemdga'bihti] п тагйирёбй, ивазшавй. changeable ['tfeindgabl] а нопойдор, но- устувор, тагйирёбанда, ивазшаванда. changeover ['tfemdj'ouva] п тагйир, интикол; дигаргунии комил. channel ['tfaenl] 1. п 1) гулугох, мачро, рохи расондан: the (English) Channel гулугохи Ла- Манш; 2) канал: irrigation channels каналхои - 148 ооерй, 3) оахш; манбаъ. a television channel бахши телевизион; new channels of information манбаъхои нави иттиллоот; 2. v 1) канал гузаронидан, чуй кофтаи, мачро сохтан; 2) аз тарики мачро ё гузаргох гузарондан. chant ['tfamt] 1. п мус. 1) охаш, пагма, га- рона, суруд, наво, ромиш, сароиш; 2) садои якнавохт ва тиловатмонанд; 2. v бо садои якнавохт ва тиловатмонанд адо кардан; 2) сурудан, чах-чах задан. chantey ['tj’amtl] п (pl chanteys) суруди маллохон (хангоми бардоштани вазн). chaos fkeios] п дархам-бархамй, бесомонй, харчу марч. нооромй, ошуб, варта, бенизомии комил. chaotic [kei'otik] а бенизом, нобасомон, но- ором, ошуфта, бетартибона, бесарусомона. chap I [tfeep] п мард, писар, бача, чавонак: Не is a nice chap. У бачаи хуб аст. old chap дуст, рафик, ошно; merry chap базлагу, шух; a funny chap бачаи/ хуб/ нагз/ дилкаш. chap II [tfa?p] pl 1) чог, устухони чог (мамах); 2) ру, рухсорахо. chap III [tfeep] 1. п шикоф, таркиш, чои ка- фида (дар прст): 2. v таркиш додан, кафидан. chapel ['tjaepal] п 1) калисои хурд, ибодатгох, намозхона. (дар бемористон, сар- бозхона ва е.), памозгох; 2) капелла, дастаи хонандагони калисои хурд; 3) уток ё хучраи васл бо калисо, дуохона; 4) маросими хизмати ибодатгох; 5) махалли ниоиши касоне, ки ка- толик ва англикач нестанд. chaperon ['faeparoun] 1. п зани шавхардор, ки духтарони чавонро ба базм хамрохй мску- над; 2. v хамрохй кардан (бо духтари уавон). chapiter ['tjaepita] пмеъм. сарсутун. chaplain ftfasphn] п капеллан, кашиш, сар- парасти намозхона, пешнамоз (шахе). chaplet f'tfaepht] п 1) точгул, халкаи гул (бо- лои cap); 2) тасбехи хурд; гарданбанд; гардан- банди мухра-мухра. chapman ['tfaepman] п таър. точири сайёр. chapter ['tfaepta] 1. п 1) боб, фасл (китобу рисола ва г,): to the end of the chapter то охири боб/ фасл; мац. то охир; 2) мавзуъ, мазмун; 3) гирдихамоии расмии рохбарони рухонй; a chapter of accidents холатхои пешбининашуда. 2. v ба фаелхо/ бобхо таксим кардан. char [tfa:] v 1) сузондан, сухтан; зугол кар- дан, сузондан ва табдил ба зугол кардан; 2) нимсухта кардан, сузонда сиёх гардондан, нимсуз кардан: Some of the antique objects were charred by the fire. Баъзе аз ашёи антика дар оташ нимсуз шуданд.
character [kaeroKtoJ 1. n 1) ахлок, xy, хис- лат, ниход, сират: a gentle character ниходи мулоим; 2) хусусият, вижагй; the character of the soil хусусияти замин; 3) кахрамон, шахси- ят (дар осори адабй ва таърихй): the main cha- racter of a story кахрамонп асосии хикоя; 4) ходим, одами барчаста, шахе: a public charac- ter ходими дамъиятп; 5) сабки чоп ё дастнависй. навишт, хат; 6) рамз, харф. адад, нишона, аломат: the twenty six characters of the English alphabet бисту шаш харфи алиф- бои англисй; mathematical characters аломатхои риёзй. 2. v 1) тачассум/ мудассам кунондан; на- виштан; 2) гуфт. Гавсиф/ гасвир кардан. characteristic [,kaerakto'nstik] 1 п хусусият, вижагй, мушаххасият (of sb/sth - касе/чизе): It’s characteristic of him. Ин хусусияти у аст . characteristics мушаххасог, вижагихо; 2. а вижа: the carachteiistic ador of a cab- bage буи вижаи карам. characterization [Джгэктгаб/шУап] n шахсиятпардозй, сохту пардохти шахсият (дар театр, адабиет ва г.). characterize [’kaeraktaraia] v тавсиф додан, шарх додан (сират, вижагиуо ва г. каееро ё чизеро). charade [fo'ra:d] п муаммо, чистони намоиши; масхарабозй, таклиди бад. charcoal ['tfa:koul] п 1) загол, заголи чуб, ангишт; 2) ангишткалам; 3) тархи бо загол кашидашуда. charge ['tfa:d3] 1. и 1) нарх, хард: What is the charge for delivery? Нархи бурдан чй кадар аст? 2) гамхорй, нигохубин, масъулият: Не has charge of the horses. У аспхоро нигохубин мекунад. 3) муттахамкунй, гунахгоркунй: Не was arrested on a charge of stealing. Уро барои дуздй муттахам карданд 4) заряд: electric charge заряди барки; 5) сарпарастй, сарпараст; 6) pl хародот; 7) андоз; 8) %ук,. гу- зориши судя барои хайати мунсифа; 9) хучум, хамла, аломат барои хамла; 10) Оин. кавми як калисо; 2. v 1) нарх гузоштан (for - барои}'. They charged us ten dollars for it. Онхо барои ин 10 доллар пурсиданд 2) гунахгоо кардан, муттахам кардан (with sth - барои чизе): They charged him wirh murder Уро барои куштор гунахгор карданд. 3) вазифадор кардан (with sth - бо чизе): Не was charged with an important mission. Ба у вазифаи мухим супориданд. 4) yap. хамла/ хучум кардан: The dog charged at him. Cai ба у хучум кард The soldiers charged the enemy. Кушунхо ба душман хучум кар- данд. 5) заряддор кардан: Is the battery charged? Аккумулятор заряддор карда шуда- аст? 6) пур кардан [силохро аз тир), фашанг кашидан. 7) уук- ба хайати мупсифа гузориш 149- u charming додан; 8) талаб кардан, фармон/ супориш/ дастур/ додан; be in charge of sth мутасаддии чизе будан, рохбариро ба ухда доштан, масъули чизе бу- дан; bring a charge against someone каееро расман гунахгор кардан; free of charge бепул, ройгон. chargeable ['tfa:d3obl] п 1) сазовори таъна/ муттахам (барои чизе)', 2) вазифадор, ухдадор, мутасаддй. charge d'affaires [Ja^eida/fea] фр и. (pl charges d'affaires [Ja.’jeidae’feaz]) ноиби сафорат, чонишини сафир, ичрокунандаи муваккатии вазифаи сафир. charger ['tjajgo] и 1) пуркун, боркун (шахе); 2) уар. аспи чангй/ маросимй; 3) уар. тирдон; 4) мут тахамкунанда, айбдоркунанда. chariot ['rfainat] п таъ шоир. аробаи ду- чарха. charitable ['tjajritabl] а хайрхохона, сахо- затмандона. charity ['tTaersti] п (pl charities) 1) мухаббати худо нисбат ба башар за ишку гузашти инсонхо нисбат ба як дигар: 2) некукорй, хайрхохй, мехр, некандешй. эхеон, мухаббат, мадоро: They treated their enemies with charity. Онхо бо душманон мехрубонона муносибат карданд. 3) саховат, садака, дастгирии башардусгона: The poor family depended upon charity. Хаёти оилаи камбизоат аз кумаки башардустона вобаста буд. 4) pl созмон хай- рия; корхои хайрхохона; Charin begings at home. ~ Зарб. Аввал ба ахди б айти худат эхеон кун. charity-school ['tfaeratiskul] п сагирахона, ятимхона, мактаб барои камбизоатон (аз хисоби хайрия маблаггузорй карда мешавад). charivari ['ja:n'va:n] п доду фарёд, магал. charlatan ['jadoton] п шарлатан, фиребгар, найрангбоз, каллоб. charlotte ['Ja:bt] фр. и навъи торт ё кекс. charm [tfa:m] 1 п 1) дилрабой, дилбарй, чозиба: She has a great charm. У дилрабо аст. 2) чоду, афсун, сехр, тилисм; 3) тумор, бозу- банд, 4) овеза. зеваролот (гарданбанд. дает- банд ва г.); 2. v 1) мафтун кардан, дил рабудан. They were charmed with the scenery. Манзара онхоро мафтун кард. 2) чоду кардан, чодугарй кардан, тилисм кардан! шудан; 3) ором кардан (дардро); 4) ром кардан (морро). charmer ['tfa:ma] п шух. 1) одами чаззоб/ дилрабо; 2) чодугар, сохир, афсунгар. 3) ром- кунанда (мор): snake charmer мортир. charming ['tja:miri] 1. pres. p. аз charm 2.; 2. а дилкаш, дилрабо, дилбар, танноз, чаззоб, афсунгар, афсуномез: a charming girl духтари дилрабо; the charming smile of Mono
charnel-house________ __________ Lilsa лабханди афсуномези Мона Лиза. charnel-house ['tja:nai,hausj п 1) гуфт. гуристон; 2) дахма (биное, ки рас ад ва устухон^ои мурдагонро дар он чамъ мекар- данд). cnart [tja:t] 1. и 1) харитаи бахрй: The course of the ship was marked on the chart. Дар харита самги харакати киштй нишон дода шуда буд. 2) чадвал, накша, нигора, диа- грамма, табло: a temperature chart надвали харорат; 2. v накша кашидан, тарк кардан/ рехтан: to chart a course of action накшаи амалиётро тархрезй кардан. charter ['tja:taj п 1) имтиёзнома, ичозатнома, асоснома; 2) низомпома, устав, оиннома: the Charter of the United Nations низомномаи Созмони Милали Муттахид; 3) имтиёз; a charter plane хавопаймои дарбаст, хавопаимои чартсрй; charter flight парвоз бо хавопаймои дарбаст; charter-party карсрдоди кирояи царбасти киштй; 2. v 1) имтиёзнома додан, оиннома додан; хукуки вижа додан; 2) дарбаст кироя кардан charterhouse tja tohaus] п таър. хонаи пи- ронсолон. chartisn ['tfaitizm] п таь. чартизм (цунбиши ислохрпалабй ва озодихохй дар Анг- лия) . chartist f'tjartist] п таъ. чартист (тарафдо- ри уунбиши ислоуталабй ва озодихохй дар Англия. charwoman [*tja:,wuman] п (pl charwomen) пешхизмат (зан). chary ['tjeon] a (charier, chariest) 1) мулохизакор, бодиккат; 2) бодарег. chase I [tCeis] 1, n 1) таъкиб, дунболгирй, дунболравч: They caught the dog after a long chase Пас аз таъкиботи дуру дароз онхо саг- ро дастгир карданд. 2) шикор, чои шикор; ишгироккунандагоки шикор, 3) сайд, хайвоне, ки шикор карда мешавад. 4) бах,. киштии таъкибшаванда; 2. v 1) таъкиб кардан, дунбод дунболгирй кардан: Dogs like to chase rabbits. Сагон таъкиб кардани заргушро дуст медоранд. 2) чустучУ кардан, суроггирй кардан; 3) фирор додан, туррондан, рсндан: The dog chased away the birds. Car парандахоро турронд. 4) шикор кардан; 5) бошитэб рафтан; chase fame and fortune дунболи шухрат ва сар- зат шудан; give chase таъкиб кардан, дунболгирй кардан. chase II [tfeis] у кандакорй кардан (руи о хан). chaser [tjeisa] п 1) шикорчй, сайёд, пайгир, таъкибкунанда, дунболгир, дунболрав: 2) ИО бах;, шикорчии бахрй; 3) бах;., рад. тупи киштй. chasing [tjeisnj] п таъкиб, дунболгирй, дунболравй. chasm [ktezm] п 1) шикофи калон (дар сагпх,и Зимин ё як), таш но, варта, маток, дараи тант; 2) мац. фарки калон, тафовути бузург. chassis ['fassi] фр. п (pl chassis ['Jtesizj) 1) мех. шасси, танаи автомобил; 2) коби туп. chaste ['tfeist] а 1) пархезкор, порсо, покдо- ман; 2) мучаррад, худдор, касе, ки ба хотири мулохизоти мазхабй аз атокаи чинсй пархез мекунад. chasten [’tjeisan] v танбех додан, гушмолй кардан (ба манзури бехсози). chastise [tjics'taizj v 1) танбех кардан (ба вижа бо задан), чазо/ сазо додан, задан, куфтан; 2) сарзаниш кардан (шадидан), махкум кардан. chastisment ['tJcEsttzmantj п чазодихй, чазои ичтимой. chastity ['tj'a:stati] п 1) пархезкорй, на^обат, порсой; 2) покдоманй. боисматй, покизагй. chasuble f'tj'tezjubl] п дин. чомаи беостину кушод (ки кашишон рангами ибодат мепушано). chat [tjeet] 1. п сухбати дустона, гуфтугу, гапзанй дарди ди л: They bad a nice chat at lunch. Хднгоми нахорхурй онхо хуб сухбат карданд. 2 у (chatted; chatting) ran задан, розй дил кардан, дарди дил кардан, сухбати дустона кардан. They chatted over the telephone for an hour. Онхо як соати дароз розй дил карданд. chattie ['tjaetl] и од. pl дороии манкул (мо- чанди мебел, автомобил ва г.). chatter [’tfaeto] 1. п 1) чах-чах, чик-чик упарандагон); 2) сафсата. I couldn’t be heaid above the chatter of others. Аз сафсатагуии ди- гарон овозам шунида намешуд. 2. у 1) чах-чах/ чик-чик кардан (парандагон); 2) лакидан: Stop chattering, please. Лутфап лаккиданро бас кунед. 3) ба хам хурдани дандонхо (аз таре ё сармо). chatterbox ['tj aetoboks] п бехудагуй, сафсатагуй, харзагуй; лаккй, сергап. chatterer ['tjaetaraj п бехудагуй, сафсатагуй. chatty ['tjeeti] а лаккй, сергап, пургу, пурхарф. chauffeur [’joufa] фр. п ронанца, шафер. chauvinism ['Jbuvinizam] п 1) ватанпарастии ифротй, таассуб дар ватанпарастй; 2) бехтаршиносии нажод ва чинси худ аз дига- рон, бузургманишй. chauvinist ['jouvinist] а миллатчии ашадй, таассубгар дар ватанпарастй. chauvinistic [Jouvi'mstik] а таассуби миллй, худбартарпиндор. chaw [tjo:] с хоидан, чалап-чалап хурдан;
- 151 - cheesr chaw up торумор кардан (душманро), маглуб кардан (уарифро). cheap [tji:p] 1. а 1) арзон, камбахо, камхарч, камарзиш: These shoes are very cheap. Ин пойафзол хе те арзон аст. 2) бад; 3) тахкирпазир, хоркунанда; То come off cheap. Зарб. ~ Хдм арзону хам дилписанд. 2. adv арзон, паст: I bought rhese shoes cheap. Ман пойафзолро арзон харидам. Cheapest is the dearest. Зарб. ~ Арзон бе иллат нест, кимат бе имат нест. cheapen ['tfi:pan] u 1) арзон кардан/ шудан, аз кимат фуромадан; 2) хор кардан, тахкир кардан. cheat [rfrt] 1. п 1) фиреб; 2) фиребгар. дагал, дагалкор; 2. v 1) фиреб додан, хар кардан, моли ка- серо хурдан; Не cheated me five dollars. У ма- ро панд фиреб дод. 2) хиёнат кардан (ба уамсар ё маъшу у а). cheek I [tjck] 1. п 1) санчиш, назорат, баррасй, бозбпнй, бозсанчй: The teacher made a check of the classroom to see if everyone was present. Муаллим синфро санчид, то муайян кунад, ки хама пштирок доранд. 2) монеа, боздошт, чилавгир, пешгир, боздор: The rant put a check to our plans. Борон накшахои мо- ре боз дошт. 3) амер, чек, суратхисоб {дар тарабхона ва е., дар анг cheque!: Не wrote а check. У чек навишта дод. 4) шоу. шах; 5) ковокй, шикоф, рог, чои кафнда (дарахт); 6) ист, таваккуф (ногауонй); 7) аломати <cV»; 8) хар яке аз хонахои шахмот; 2. v 1) боздоштан, чидавгирй кардан: to check the spread of nuclear weapons пахншавии яроки ядроиро боздош1ан;_Не was about to speak, but checked himself. У ran заданй шуд, аммо худро боздошт. 2) санчидан, назорат кардан, бозсанчй кардан: Check your watch with the school clock. Соататонро бо соати мактаб санчед. 3) амер, мувофик будан; 4) шоу. шах эълон кардан; 5) бозистодан; 6) аломати д-ро ба кор бурдан; 7) рахнадор кардан, шикоф шудан; check of бо павиштани ин аломат 'J гасдик кардан; check in номнавией кардан, утоки мехмонхонаро гирифтан; check out хисоби худро пардохтан ва рафтан (дар меумонхона ва г.); check up/on бозсанчй кардан, баррасй кардан, муоина кардан. checkerboard ['tjekobo:d] п тахтаи шохмот. checkered ['tfckod] а 1) гуногун, рачгоранг сернакшу нигор; 2) шатранчй, хона-хона; checkmate ['tfek'meit] 1. п шох ва мот: 2) мац. маглубият, шикасти комил; 2. v 1) мот кардан, шох ва мот кардан; 2) комилан шикает додан. check-off ['tfek'of] v амер, нигох доштани аъзохаккии иттифоки к аса ба аз маош. check-room ['tfek,ru:m] п 1) чои либсскашй (дар меумонхона ва г.); 2) багочхона. check-up ['tjek'xp] п 1) амер, санчиш, назо- рат; 2) муопнаи тиббй. cheek I [tji:k] п 1) рух, рухсора; cheek by jowl самимй, бисер наздик; наздик, пахлу ба пахлу; to one's own cbeek факат ба нафъи худ. cheek II [tfi:k] 1. п густохй, дагали, бехаёи, бешармй: to have the cheek to say бешармона чизерс гуфтан; Cheek brings success. Зарб. ~ Шучоат зафар меорад. 2. v густохй кардан, дагалй кардан, бешармй кардан. cheek-bone ['tfi:kboun] п анат. устухони рухссра. cheeky ['tfi:ki] а гуфт (cheekier, cheekierstj бешарм(онд), густох(оиа), густох, беодоб. cheep ftfi.p] 1. п чир-чир, чик-чик, чиррос (цуца ва е.); 2. v чир-чир кардан, чик-чик кардан. cheer [фэ] 1. п 1) хушй, дилхушй, шодй. фарах, зинда бод; 2) р! кафкубй: The visitors were received with cheers. Мехмононро бо дилхушй пешвоз гирифтанд. 2 v 1) бо кафкубй пешвоз гирифтан: Every one cheered our team. Гурухи моро хама бо кафкубй пешвоз гирифтанд. 2) дилхушй додан, умедвор кардан: Your visit has cheered the sick man. Ташрифи шумо ба касал дилхушй бахшид. 3) pl ба саломатй! Нуш! (уангоми нушиоан): Не raised the cup and said “cheers!” У кадахро бардошт ва гуфт “ба саломагй!” cheer up шод кардан/ шудан, хурсанд кардан/ шудан, умедвор кардан: Cheer up! Ноумед нашав! cheerful ['tfiofulj а 1) шод, дилшод, шодмон, хуррам; 2) дурахшон, рдвшан (р?з). cheerfulness ['tfiofulis] п хурсандй. дилшодй, шодй. cheerily ['tfiarili] adv хурсандона, шодона, шод. cheerio(h) [’фэп'ои] int 1) ба саломатии шумо!; 2) гуфт. Худо нигахдор! chcedess ['tfiolis] а дилмурда, дилгир, махзун, гамангез, маьюс, гамгин, ношод. cheery [’фэп] a (cheerier, cheeriest) шод, масрур, дилшод. cheese I ['tfi:z] п 1) панир: to live on bread and cheese бо нону панир зиндагй кардан; 2) панирй, ланирмонанд (чизе); cottage cheese панири хонагй; green cheese чанг ра сабз/ норасида; ripe cheese панири пухта/ расида;
cheest __ _ make cheese панир тайёр кардан; say cheese табассум кунед (рангами акс бар- доштан). cheese II ['tji:z] п аз решай форси: чиз. одам ё чизи мухим; 2) амер. гуфт. аблах, ахмак: big cheese мансабдори калон, калоншаванда, «чалгуза». cheese-cake ['tfi:zkeik] п кулчаи чакадори ширин. cheesemonger ['tfi 2 niArjga] п фурушандаи махсулоти шири. chef [Jef] фр. п сарошпаз. chef-d’oeuvre ['jei'do:vr] фр. п (pl chefs- d’oeuvre) шохасар, шохкор, бехтарин асар. chemical ['kemikl] а кимиёй, химиявй: chemical fertilizers нурихои кимиёй; chemical agent моддаи захролудкунанда; chemical warfare чангй кимиёвй. chemicals ['kemiklz] п pl модцахои кимиёй. chemise [fi'mi:z] п зерперохани занона, куртаи кушоди занона. chemist ['kemist] п 1) кимиёгар, донишман- ди илми кимиё: Не was not only a composer but also a chemist. У на факат охангсоз, балки кимиёгар хам буд. 2) корманди дорухона, дорусоз, доруфуруш: I’m going to the chemist’s shop. Ман ба дукони кимиёгар меравам. chemistry ['kemistn] п 1) илми кимиё, химия; organic/ inorganic/ industrial chemistry химияи органики/ гайриорганикй/ саноатй; agricultural chemistry химияи зироатй; 2) со- хтори химиявии чизе. cheque [tfek] п чеки банки; to cash cheque бо чек пули накд гирифтан; draw a cheque чеки банкй навиштан. chequebook ['tfekbuk] п китобчаи чеки банкй. chequer ['tfeko] 1. п 1) pl тахтаи шохмот; 2) амер, бозии шашка; 3) матои катакдор; 2. v 1) катакдор кардан; 2) ба тартиби шохмот чобачо кардан. chequer-wise ['tfekawaiz] adv ба тартиби шохмот. cherish ['tjenf] v 1) парваридан, навозиш кардан; 2) гиромй доштан, азиз шумурдан. cherished ['tjenj’tj а дилхох, дерина; махфй, иинхонй. cherry ['tjerij 1. и (pl cherries) олуболу; 2. а ба мисли ранги олуболу, олуболуранг. cherry-pie ['tjeripai] п амер, пирог бо олу- болу. cherry-stone ['tfenstounl и донаки олуболу. cherub ['tferob] п дин. (pl cherubim) фариш- та, иаризод, мау. шахси хушсимо, шахси зебо. chess [tfes] п шохмот, шатранч: to play chess шохмот бозй кардан. chess-board ['tfesbo:d] п тахтаи шохмот (шатранф). chess-man ['tfesmaen] п мухраи шохмот. 152- chess-player f'tjespleia] п шохмотбоз, шатрзнчбоз. chest [tjest] п 1) сандук, яхдон: a tool chest сундуки асбобхо; 2) кафаси сина: Не has a pain in the chest, ^афаси синааш дард мекунад. 3) хазина: a military chest хазинаи харбй; a chest of drawers девон; chesterfield [tfestafi.ld] n 1) нимкати фанарй; 2) палтои дарози то камар. chestnut ['tJesnAt] 1. п 1) шахбулут; 2) аспи турук; 3) аспи мода; 4) pl латифаи забонзада/ аз дахонмонда; Pull sb’s chestnut out of the fire. Зарб. ~ Kacepo ба анчом додани кори хатарнок водор кардан. 2. а ранги шахбулутй. chest-trouble ['tjest,trxbl] п касалии шуш. chest-voice ['tjestvois] п овози паст. chevalier [.jeva'ha] п 1) таъ. баходур, чавонмард, тахамтан, ритсар; 2) дорандаи орден; chevalier of industry/ fortune мачарочУй, каллоб. cheviot ['tjeviat] n шевиот (зоти г^сфанди круи дар Англия). chevy ['tfevr] 1. п шикор, таъкиб, таъкибкунй, дунболагирй; 2. v 1) шикор кардан, таъкиб кардан, дунболагирй кардан; to chew the gum сакич хоидан; 2) гурехтан. chew [tju:] 1. п хоиш, амали хоидан; 2. v 1) хоидан, чавидан; 2) мац. фикр кар- дан, ба фикр фуру рафтан. chewing-gum ['1fuiirjgAni] п сакич. Chicago [fi'ka:gou] п ш Чикаго. chicane [fi:'keinj v 1) хурдагирй кардан, айбчуй кардан; 2) забонбозй кардан. chicanery [Ji:'keinari] п 1) хурдагирй, айбчуй, бахоначуй; 2) чатоккорй. chick [tj rkj п чуча, бачаи паранда: the chicks чучахо. chicken ftfikm] п 1) чуча, мург, мокиён: Не raises chickens. У чуча мепарварад. 2) гушти мург ё хурус: We had roast chicken for dinner today. Имруз мо гушти мурги бирён хурдем. 3) чучаи парандагон; 4) мац. чавон ва бетачриба; гарсу, тарсончак, буздил. Don’t be chicken! Тарсончак мабош! Chicken and egg situation. Оё мург аввал ба вучуд омада аст ё тухми мург. Count one’s chickens before they are hatched. Зарб. ~ ЧУчахоро дар тирамох мешуморанд. Галбелро аз об бардорем, маълум мешавад. chicken-hearted ['tjikinha:tid] а тарсончак, буздил, бечуръат. chicken-liver ['tfikin,hvo] п тарсончак, тарсу. chicken-pox ['tjikmpoks] п тиб. гулафшон, гул, нагзак. chicory ['tjikari] п (pl chicories) бот. коснй, решай коснй, хиндбо, коснии даштй.
chid [tfid] past ea p.p. аз chide. chidden [tfidn] p.p. аз chide. chide [tj'aid] v (chid; chidden) 1) сарзаниш кардан, маломат кардан, дашном кардан; 2) турридан (шамол). chief [tji.f] 1. п 1) раис, рохбар, сардаста: а fire chief рохбари гурухи оташнишонй; the chief engineer сармухандис; 2) пешво, солср, фармондех; chief executive officer мудири кул; 2. а асосй, аслй: our chief concern ташвиши асосии мо chieftain ['tj'i:ftan| п 1) нешво (гурух,, грабила), саркабила, бузургхонавода; 2) шоир. солор, сипохсолор, хонсолор; 3) саркардаи рохзанон. chiefly ['tJTili] act аслан, асосан, куллан, умдатан. chilblain [tji:lblein] п тиб. дои сармозадагй (ангуштон, даступо ва гуш). ehilblained [tji:lbieind] а сармозада. child [tfaild] п (pl children) 1) бача, кудак, тифл, навзод, ширхора: an innocent child тиф- ли маъсум; Don’t be such a child. Бачагй накун! 2) писар ё духтар (пеш аз ба балогатрасй), хурдсол; 3) фарзанп, валад. ибн, бани, наел, зот, зурёт, авлод: the children of the prophet авлоди пайгамбар; 4) зодаи парварда; A burnt child dreads the fire. Зарб. ~ Аз шир сухта дугро пуф мекнад. be with child хомила (дуцон) будан; child’s play кори ночиз (осон, саул). childbirth ['tjaildbo:0] п 1) зоиш, зоймон, таваллуд: She died in a childbirth. У хангоми зоиш вафот кард. 2) микдори таваллудшуда- гон. childhood ['tjaildhudj п бачагй, кудакй, хурдсолй. childish ['tfaildtf] а 1) бачагона, кудакона, тифлмонанд: a high childish voice овози баланди бачагона; 2) мац. гайричиддй, кудакона: childish behaviour рафтори кудакона. 3) мац. нопухта. бетачриба. children [tfildran] п pl аз child. Chile ['tfih] n кишвари Чили. Chilean ['tfilian] 1. n чилиягй (шахреаноу. 2. а чилиягй (фарханг, забои ва г.). chill [tfilj 1. п 1) сармо, сардй: There is а chill in the air. Аз хаво сардй меояд. 2) ладу, хунукй, сардй (дар муомила)', 3) зуком, шамол: I caught a chill yesterday. Ман дина шамол кашидам. 2. а 1) хунук, сард; 2) мац. беилтпфотоиа, дилсардона, дилу бедилон. сард (рафтор). 3. v 1) хунук кардан/ шудан, сард кардан (чизи гармрос, 2) эхсоси сардй кардан, ларзи- дан (аз сардй)', 3) муомилаи сард кардан; fever and chills таб ва ларза. -153 - chink chilli, chilly I ['tjlli] исп. n гиёх;. каламфури сурхн тез. chilly II ['tjlli] 1. a (chillier, chilliest) сард (нисбатан), хуну к; 2 adv 1) сард, хунук; 2) мац. сард chime [tfaim] 1. и 1) зангула; оханг; 2) pl му сикии зангулахо; 3) соати деверй, занги соати деворй; 4) хамбастаг й; 2. v 1) оханг лавохтан (бо зангулахо), зан- гидан, зьлон кардан (бо садои занг); 2) хушоханг/ мутаносиб бvдaн; to chime in ба сухбати умумй хамрох шудан. chimera ['kat'miaraj п ачина, химера (асоти- ри Юкона Каоим). chimerical ['kai'merikal] а хаёлй, таЙри вокей, хобу хайлй. chimney ['tfimni] п (pl chimneys) 1) дудкаш; дудманор: The chimney of the house could be seen from afar Дудкаши хона аз дур дида мешуд. 2) камин; 3) шишаи чарог; 4) дахона/ ганураи вулкан; 5) рагаи санги маъдан ё загол. chimney-corner [’tjimm,kon:a] п чои камин, chimney-piece [tjimmpi:s] п рафи камин, токчаи белой камин. chimney-pot [tfimmpat] п гуфт. кулохи си- линдршакл. chimney-stack [tf:mnist?:k] п дудкаш/ дуд- барои корхона. chimney-sweeper ['tjimni,swi:pa] п мурируб, дудкашпеккун (касе, ки дудкаш ва г.-ро пок мекунад). chimpanze [,tjnnpan'zi:] п шимпанзе. chin [tjin] п манах, чэна; to scrip one's chin манах хоридан; keep гр once chin сахтн кашидан, вале нишон надодан; take it on the chin сахт шикает хурдан, сахтй кашидан. china Ttjaino] 1. п чини, зарфи чинй. сохта шуда аз чинй: a set of china dishes як даста зарфи чинй; 2. а чинй. China ['tfaina] п кишвари Чин, Хитой. china-clay ['tjams'klei] п хоки чиниворй. Chinaman ['tjamaman] п 1) чинй, хитой, ахли кишвари Чин. Chinatown ['tjainataun] п махаллам хитои- нишин/ чининишин, чинимахалла (дар ша^р.уои кишвархои дигар). China-ware ['tfainawea] п махсулоти чинй. china-woman [’tjaina'wuman] п хитоизан/ чинизан. Chinese [,tjai'ni:zj 1. п ахли кишвари Чин, аз нажоди чинй, чинизода; 2. а хитой, чини. chink I [tJujkJ 1. п 1) овоз, садо (танга, цадау ва г.); 2) каре-курс, касар-кусур; 2. v садо кардан, касар-кусур кардан, та- ранг кардан.
chink -154- chink II [tfirjk] n тарк, шикофи борик, рав- зан, равзана, дарз chintz [tfints] п порчаи чит, чити гулдор. chip [tjip] 1. п 1) гароша, хурдачуб: They used chips of wood to light a fire. Ондо барои оташ тарошахоро истифода бурданл 2) пора; 3) pl кар гошка бирён: fish and chips модй бо картошкабирён; 4) pl пул, сиккахо; 5) чип (компютер); 5) хар чизи беарзиш, 6) житон, мухра (дар кимербозй); a chip of the old block ба падар монаид, мисли падар (нисбати фарзанд); cash one’s chips гуфт. мурдан; Like chips light great fires. Зарб. ~ Дидем басе об аз сарчашмаи хурд, / Чун бегпар омад, шутуру бор бибурд. (Саъди). the chip/ the cilicon. компютер; 2. v /chipped.* chipping) 1) буридан, лабпарида кардан: I’ve chipped a piece from the edge of your cup, I’m sorry. Мебахшед, табакчаи шуморо лабпарида кардам. 2) та- рошидан, тароша кардан/ шудан; 3) пуста- пуста шудан, тарош додан; 4) картошкаи бу- рида-буридаро бирён кардан; 5) кандакорй кардан, кандан; 6) пусти тухмро шикаста ба- ромадан (yyyayoX chip in бо сахми худ кумак кардан, садим шу- дан (дар молиёт); chip off тарошидан ва кандан; харошидан ва кандан. chiropody [ki'ropadi] и педикюр (дар асл дармони бемориуои дасту пой). chirp, chirrup [tj'o.p, 'tfirop] 1. n чир-чир, чах-чах; 2. v чир-чир кардан (парандагон). chirpy [tj'a:pi] а гуфт хурсанд, шух. chirr [tfo:r] n 1) чиррос, чир-чир (молах ва г.); 2) касар-кусур, такар-тукур; 2. v чиррос задан; чарс-чарс кардан. chirrup [tfirop] ниг. chirr. chisel ['tfizl] 1. n 1) искана (барои кандан чуб ё санг); 2) тег, фона; 2. v 1) бо искана тарошидан; 2) мау. так- мил додан, анчом додан (асари адабй); 3) захч. фиреб додан. chiselled ['tfizld] а тарошида, исканакори- шуца. chit I [tjit] п кудак, бача, тифл; a chit of а girl дучтарча/ ак. chit II [tfitj п 1) ёдцошти мухтасар; 2) но- маи кутох, хатча. chit III [tfit] 1. и неша; неш (дарахт); 2. v неша задан. chitchat ['tfittfaet] п гапзанй, дарди дил, сухбати дустона. chivairic ['Jivlnk] ниг. chivalrous. chivalrous ['fivlros] a 1) родмард, шахсавор, чавонмард, далер, айёр; 2) чавонмардона, роцмардона. chivahy ['[ivaln] и 1) (дар асл) гурух чавонмардон ва айёрон; 2) низом ва русум чавонмардй ва айёрй (асруои миёиа). chloride ['klo:raid] 1. п хим. хлорид; 2. а хлоридшуца, хлордор. chlorine [’kln:ri;n] п хим. хлор. chloroform ['klorafo:m] 1. п хим. хлороформ 2. v бо хлороформ бехуш кардан/ куштан. chlorophyll ['khrofil] п гиёу. хлорофилл, саб зина, сабзинаи алаф. chlorous ['klo:ras] а хлордор. chock [tfok] 1. п 1) фона; 2) тиргак, такя ганба, хода; 3) тех. подшибник; 2. v 1) фона задан; 2) тиргак мондан, танбг мондан. chock-full ['tfokTul] а пуропур, комилан пур. лаболаб, лаб ба лаб. chocolate [’tjoklot] 1. п 1) шоколад; 2) pl ширинихои шоколадй; 2. а ранги чигарй/ шоколадй. choice [tfois] 1. п 1) интихоб, алтернатив, гу- зиниш: take your choice of интихоб кунед; 2) чора, гузина, имкон: I have no choice but to obey. Чорае надорам чуз итоат кунам. 3) шахе ё чизи интихобшуда, мунтахаб, баргузида; 2. а бехтарин ва баргузидатарин бахш ё навъ, хуб, гузида, гули сари сабад: a choice cut ol meat гушти хуб. choir ['kwaia] 1. n дастаи сарояндагон; хар гурухи хунарии муташаккил; 2. г бо даста/гурух хондан, якдоя хондан. choke [tjouk] 1. п 1) авчи хафакон (нафастангй), хафагй; 2) тех. дроссел (дауона ё сарпу ши танзими фишор ва масрафи моеот, бу г в а газ); 2. v 1) гулугир шудан, нафасгир шудан, ха- факон гирифтан. Не almost choked from the smoke. Аз дуд кариб нафасгир шавад. 2) хафа кардан/ шудан: His collar was so tight it almost choked him. Гиребони танг кариб ки Уро хафа кунад. 3) бастан, гиред кардан; choke down а) бо мушкилй фуру бурдан (хурок ва е.); б) бо мушкилй фурУ нишондан (ашк, эусосот ва г.); choke in гуфт амер, аз сухбат худдорй кардан; choke off ба поён расондан, тамом кардан; choke up бастан, гирифтан, забонбанд шудан, кодир ба сухбат набудан. choke-damp ['tfoukda?mp] п гази гулугир/ нафасгир. choker ['tfouka] п 1) гарданбанд занона; 2) шоли борик. cholera ['koloia] п тиб. вабо, холера, марго- марг; summer cholera шикамрав. choleric [ kaJenk] а 1) зардобй, дорой саф- рой зард; 2) оташимизоч, оташинмичоз, зуд- хашм, тундху, тундфеъл. choose [tju:z] v (chose; chosen) 1) интихоб кардан, гузидан, баргузидан; cannot choose but
-155- чора надиштан 6а чуз, мачбур будан; 2) ни- сандидан, писанд кардан; Between two evils not worth choosing. Зарб. ~ Лубиёву каду, лаънат ба харду. Nothing to choose between them. Аз хам фарк надоранд. Ба хам монанданд. choos(e)y [tfu.zi] a ('choosier, choosiestj амер, гуфт индик, хурдагир, сернозунуз, мушкилписанд, фис-фнсй. chop I [tfop] 1. ч 1) зарба: Не cut the tree with one chop of his axe. V царахтро бо як зар- баи табар галтонд. 2) куфта (гфшш): We’re having lamb chops for dinner today. Барои нахор мо имру з гушти куфтаи гусфанд дорсм. 2. v (chopped; chopping) 1) шикастан, пора кардан, буридан (бо табар ва г.): Shall I chop more wood? Боз хам хезум шиканам? 2) хурд кардан, реза кардан; 3) бурида-бурида харф задан; 4) ба зарбаи кугох аз по афтондан (дар муштзанй); chop down бурида партофтан; chop up майда/ лора кардан; get the chop хорид шудан, ронда шудан (аз кор). chop II [tfop] п pl манах- chip III [tfop] 1. п 1) дигаргунй, дигаршавй; 2) тагйирёбии самти шимол, 2. v 1) тагйир ёфтани самти шамол; 2) му- бодила кардан, иваз кардан; chop about/ round ногахон иваз шудани самти шамол. chop IV [tfop] п тамга/ мухр/ нишона/ корхона; first/ second chop навъи якум/ дугам. chop-house [tfophaus] п тарабхонаи арзон. chopper [tfopa] п 1) корди кассоб, корди калони рузгор; 2) табар, табари хезумкафонй; 3) амер, дангалбур, дарахтбур; 4) гуфт. чар- хбол, вертолёт. chopstick [tfopstik] п pl чубчахои хурокхурй (аз они хитоил^о ва лпониуо). choral [’ko:rel] а гурухй, даставй, хорй (мусиуй ва овоз). chorale ['ko'rad] п (аз решай арабй} мардон. chord I [ko:d] п аккорд, хамохангии охангхои мусикй, охангхои бо хам дур, оме- зае аз се ё чанд оханг, ки бо хам навохта ме- шаванд. chord II [ko:d] п мус. 1) зил, тор; to touch the right chord ба эхсосот таъсир кардан (бо мусицй ва е.); 2) мац. эхсос, ба дил нишастан. 3) анат. торхо: vocal cords торхой савтй/ овози; choreography [.kon'ografi] п хореография, раке (хусусанрацеи балет). chorister ['ka:nsta] п аъзои хор/ дасга/ гурух, сароянда. chorus ['ko:ras] 1. п 1) дастаи сарояндагон. хор: Не is going to sing in the school chorus. У chromo дар дастаи сарояндагони мактаб суруд мехо- над 2) накарот: After she had sung the first verse everybody joined in the chorus. Баъд аз он ки у банди аввали сурудро хонд, хама якдоя накарстро огоз карданд. 3) асари мусикй ба- рои хор; in chorus якдоя; 2. v якдоя хондан^ сур; дан chose [tjouz] past аз choose. chosen '*fouzn] 1. p. p. аз choose; 2 а интихобшуда, гузида. chouse [tfaus] 1. n фиребгарй, каллобй; 2 v фиреб (фапд) додан, фирефтап, бо фи- реб ба даст овардан. chow [tfau] п лац. амер, хурок, исми хуриш. chowder ['tfaudo] п амер, хуриш аз мохй ва г. Christ [kraist] п хазрати Исо, хазрати Исой Масех; нузули Масех, зухури Махди. christen ['knsn] v 1) таъмид кардан, масехй кардан; 2) номи масехй додан (хангоми таъмид)', 3) ном гузоштан, номгузорй кардан (киштй, сохтмон ва г.), лакаб/ тахаллус мон- дан. Christian ['knstjon] 1. п 1) пайрави Масехкят/ насрокия; 2) гуфт. олами хуб ва мухтарам; 2. а масехй, насронй: a Christian name ном (номи аввали шахе, ки цабл аз номи хонавода меояд). Christianity [.knsti'asniti] п Масехият, дини масехй christianize [,kristfenaiz] v ба дини масехй даровардан, исовй кардан: St. Augustme christianized England. Августини мукаддас Англияро ба дини масехй даровард. Christmas ['knsmos] п 1) зодрузи хазрати Исо (25 декабр), крисмас; 2) иди милодй, ба- робар ба рузи мавлуди Исо; Christmas tree арчаи мелодй. дарахти крисмас; Father Christmas Бобои Ьарфй; (I wish you) a merry Christmas' Мавлуди Исо муборак! Christmas comes but once in a year. Зарб. - Ид не, ки хар руз кулча хурй. Christmas box ['krismasboks] п куттй барои тухфахои идй. Christmas tide ['krismostaid] п айёми крис- мас. chromatic ['krou'msetik] а 1) ранга, рангин, вобаста ба ранг; 2) мус. дорой вазни нимгом, дорой вазнхое, ки дар калид наомадаанд chromatics ['юга u'maetiksj п pl илми рангшиноей. chrome ['kraum] п хим хром, ранги зард chromic ['kraumik] а хим. хромй, хромдор: chromic acid кислотаи хром. chromium [’kroumiam] ниг. chrome. chromo ['kroumou] n ранг, рангеза, рангдо-
156 chromo-litopraol на. chromo-litograph ['kroumcu'.iOagraetj n хро- молитограф (тарзи чопи суратхои ранга). chronic ['kronik] а 1) дерияа, кухна (касалй); 2) доимй, одатй, хамешагй, доим. chronicle [ kromkl] 1. п 1) вокеанома. ахбор; 2) солнома, фехрасти руйдодхо; достон, сар- гузашт. 2. v дар солнсма к,айд кардан, нпгоштан, бозгуй кардан (ба сурати руйдодко.ма). chronicler ['kroniklo] п солноманигор, вокеънигор, руйдоднавис, мухбир. chronologic(al) pkrona'lodjikl] а 1) таърихй, хронологи, санавй, замени, таквимй, гохшуморона; 2) вобаста ба руйдоднигорй ва зикри вокеъахо бо тартиби таърихи руйдоди онхо, замонбандй, тартиби замонй. chronology [kra'nolodji] п 1) солнома, таърих, хронология; 2) руйдоднигорй, замонабандй, руйдоднома. chronometer [,kro'nomita] п хронометр, со- ати бисер дакик (барои санцидани мусобицахо), сонияшумор. chrysanthemum ['kn'saenSamatr.] п гиёх. 1) гули довудй; 2) нишони хонаводаи салтанати Япония. chubby ['tfxbi] a (chubbier, chubbiest) кулчаруй, давраруй, лумба, лунда. chuck I [tfAk] 1. п 1) кут-кут (саоои мург); 2) чуда, мургак; 3) лму. чонакам, азизакам, 4) тех. колабтарош, сарнизом; 2. v 1) кут-кут кардан(мисли мург),-2) па- рандаи хонагирс чег задан; 3) аспро чу гуф- тан. chuck II [tfxk] 1. 1) навозиши зери чона; 2) пешкунй, озодкунй; 2, v 1) охиста/ нарм задан (бо даст ё ан- гушт); зери чонаи касе задал (бо нишони мухаббат); 2) берун кардан, пеш кардан; chuck away/out дур андохтан, рахо кардан, пеш кардан. Не was chuched out of the univer- sity. Уро аз донишгох пеш капчанд. аз даст додан (фурсатрс); chuck up бас кардан, партофтан (корро); chuch it! Бас кун! Бас аст! chuck III [tjAk] inf 1) Chuck! Chuck! Бих- бих-бих!; 2) ту-ту-ту (нидо барои чег задани мург). chuckle ['tfAkl] 1. п 1) клкирос, кикир- к.икир, хар-хар, хандаи пеши худ, хурсандй; 2) кут-кут (садои мург); 2 v 1) хандаи нахудй кардан, хар-хар хан- дидан; 2) кут-кут кардан'мисли мург). chuckle-head 'tf-killed п гуфт. ахмак, бе- шуур. chuff [tjAf] п 1) дагал, бемаънй; 2) хасис. chug [tf-xg] 1. п уф-уф, пуф-пуф, пат-пат (садои машин паровоз ваг.); 2. v уф-уф кардан, пуф-пуф кардан, пат- пат кардан. chum [tj*Am] 1. п гуфт. 1) дусти самими, дусти карин, дусти чони чонй, дусти чонй; 2) хамуток, хамхобгох, хамхона; 3) ошно, чура; 2. v 1) дар як хона якчоя зиндагй кардан; 2) дустй кардан; chum in/ up наздик шудан (ба касе). chummy |t[Ami] а гуфт. одамдуст, хушхулк, улфат. chump [tf.Mnp] п 1) кунда (чуб), гулла; 2) ма^. года тахв, ахмак, одами кундзехн; 3) гушти лахм. chunk [tjAijk] п 1) гуфт. буридаи гавс, по- раи гавс. лахм (гушт ва е.); 2) шахей тануманд. church [tjbrtf] п 1) калисо: the Church of Eng- land калисои англиканй; to go to the church 6a калисо рафтан; 2) маросими мазхабй; 3) хар яке аз фиркахои масехй; 4) илми масехият; 5) рехбарони хар фиркаи масехй, созмони мазхабй, мазхаб. go into the Church мансаби рухонй гирифтан; Catholic Church калисои католикй; church-warden [’tfaitf'wo.dn] п мутаваллии калисо. churchy ['tjadji] а гуфт. пайрави сарсахти калисо, сарсупурдаи калисо, churchyard ['tja:ij,ja:d] п замини гирду ат- рофи калисо, гуристон (дар назди калисо). churl [’tjb:l] п 1) одами дагал (бадмуомила), камодоб; 2) рустой, дехотй, коргари дехот, 3) хасис. churlish [’tjbdij] а 1) бидху, дагал, дурушт, беадаб, густох; 21 хасис, мумсик, зихна, паст- фитрат; 3) саркаш churn ['ф:п] 1. п 1) дастгох, мушк/ зарфи равганкашй, чувоз (барои чудо кардани равган аз ширу, 2) каллок; 2. v 1) равган гирифтан, 2) задан (дуг ё шир), чунбочдан, такой додан, омехтан (тир). chute ГУи:1] п 1) обшор, тундоб, руди саро- зер; 2) нова, навак, новдон. chute Lfu;t] п гуфт. хар. кутох аз парошют, chutist [fiutist] п гуфт. у ар. кутох аз para- chutist парадногчй. cicada f'si'ka'.ds] п зоол. чирчирак. cicatrice [’sikotns] п чои захм, захми/ изи зарба, доги/ изи тег. cicatrize ['sikatraiz] v дармон/ сихат шудан (захл/). пуст бастан. cider [’saida] п оби себ’ sweet sider/ juice шарбати себ; hard cider себоба (аз он сирко тайёр мекунанд). All talk and no cider. Зарб. ~ Гапи бисер ба хар бор, cigar [si'ga:] п сигори баргй. cigarette [,sigc'retl п сигор, сигарет, тапирос: to smoke a sigarette сигор кашидан. cigarette-case [siga'retkeis] п папиросдон, гамокудон
- 157 - curcumfiuous cigar-noider [si'ga:,huuldaj n муштук, чубы сигор. cigar-store [si'ga:r,sto:] n дукони сигорфурушй. ciliated ['siheitid] а мижадор. мижакдор, муичадор. cinchona [snj'kouno] n дарахти хина; пусти дарахти хина. cinder [’sindo] п 1) гафопаи санги маьданй; 2) зуголи нимсухта; 3) pl хокистар. Cinderella [.sindo’ielo] п Синдерелла (номи духтари бемодаре, ки мавриди хашми зани падар буд). cinder-path [,»md?pa:0] п пайрахаи пойга. cinema Г'зшэтэ] п синамо, кинотеатр; the cinema филмхои синамо. филми синамо, the movies (дар Америка). cinematograph [,smi'm®tagra:f] п кинсмато- 1раф, филмпардоз. cinematographic [smi,mieto'gr«fik] а кине- мотографй, вобаста ба хунари филмпардозй. cinematography [snumo'tografi] п кинема- тография, илф ва хунари филмбардорй, филмпапдозй. cinereous ['si'ntonos] а ранги хокситарй, хокистарранг. cinnamon [’sinamon] п дорчин, долчин (да- рахт). cinq(ue) [sirjk] п панч хол, панд [дар картабозй, домино в а г.). cipher ['saifo] 1. п 1) си фр, пул (аз решай арабй)', мац. одами камахамият; 2) ракам, шу- мора, адади арабй; 3) рамз, нишонахои рамзй (код): the ciphered message паёми рамзй; 2. v 1) хисоб кардан, хисоб карда барома дан; масоили риёзиро хал кардан; 2) бо рамз навиштан, рамз ба кор бурдан, ба сурати рамз баён кардан. circa ['зэ:кэ] prep такрибан, худуди. кариби (нишоне, ки пеш аз разами таърихии тахминй ба кор меравад, шакли ьрто^и он: с. Circassian ['so:'ka;sion] 1. п черкес, черкес- зан, забони черкеей; 2. а черкеей (фарханг ва г.). circle ['so:kl] 1. п 1) дойра, халка, гирда, гирдак, чанбар: They stood in a circle. Он.\о гирд нишастаид. 2) pl гурух доираи одамон, халкаи дустон, махфил, чирга, даста.: ruling circles доирахои хукмрон; 3) нуцум. мадор ё масири ситора; 4) дойра/ арзи географй; 5) майдон; 6) доираи фаъолият, махфил; 7) бал- кон (дар театр); 8) гирдоб; Arctic Circle Доираи Арктика; Antarctic Circle Доираи Антарктика; vicious circle галати мантикй, вазъияти беилоч; 2. v 1) давр задан, чарх задан, чархидан, гирд гаштан, дойра кашидан, даври чизе гаштан; 2) ихота кардан, халка задан; draw a circle дойра кашидан, runing around rhe circle гуфт. сагдавй кардан, бехуда тал ош кардан. circlet ['so:klit] п 1) доирача. доираи хурд, гирдак; 2) точ, халкаи зинатй (оар гирди cap). circuit ['so:kit] 1. и 1) дойра, Мадор, хати марзи хар чизе: the circuit of the globe мадори кураи замин; 2) гардиш, хати сайр, the moon’s circuit around the earth гардиши мох дар гирди замин; 3) чараён (барк,): The lights went out when the circuit was broken. Пас аз канда шу- дани чараёни барк чарогхо хомуш шуданд. 4) хавза, каламрав, домана; 5) як силсила мусобикахои варзишй (теннис ва г.); 6) иттиходияи тимхои варзишй: the professional bowlers circuit иттиходияи бойлингбозонй касбй; 2. v масиреро тай кардан, давр задан. circutous ^so:'kjuitos] а пурпечухам, норост, дурудароз, кечдарпеч, кач. circular I'sa.kjula] 1. п 1) бахшнома, эълон; 2) хар чизе, ки барои пахнкунй бо теъдоди зиёд тайёр карда мешавад; 2 а 1) доирашакл, гирд, мудаввар, доира- вср, чанбарй, гирда, гирдно; 2) дорой харакати доиравор ё морпеч; 3) чарханда; 4) норост, дурудароз, печдарпеч. circulate ['so:kjuleit] v 1) давр задан, давр гаштан, дар рустои дойра харакат кардан, пахн шудан: Blooa circulates in the body. Хун дар бадан харакат мекунад. 2) гардиш кардан, дар мубодила будан (пул); 3) чоой шудан, па- роканда шудан/ кардан; 4) та крор шудан. circulation [,so:kju'leijnj п 1) гардиш, чараён, харакати даврй. пахншавй (ввоза), чархиш: air circulation гардиши хаво; the circulation of ru- mours пахншавии овозахо; 2) интишор (рузнсма, мацалла), лахш, тираж: This newspa- per has a wide circulation. Ин рузнома интишо- ри васеъ дорад. 3) муомила, гардиши пул, му- бодила: the circulation of commodties мубоди- лаи мол. circulateor ['so:kjulei ta] n пахнкунанда, таксимкунанда: circulator of infection пахкунандап касалй. circulatory ['so.kjulotri] а даврзананда, чар- хзананда. circum- [‘so:kom-j pre] пешванд бо маънои дар атрофи, дар гирди. circumambient |,so kom'sembiont] а фарогир, ончи даври чизеро комилан бигирад. circumference [sa'kAinforons] п 1) мухит, давр, тул, даври хар чизе, чанбар, 2) дойра, давра. circumferential [so,k AmfoTenjol] а даври, гайрамарказй. circumfluent [so'kxmfluont] а ихотакун-анда, чизе, ки даври чизи дигаре чорй бошад. curcumfluous [so'kAmfluos] а ихотакунанда.
circumlocution circumlocution [,ss.komia'kju:j'n] n пургуй, сергапй, дарозгуй. circumlocutory [,sskom'bkjuton] a ccpran, лак.кй. circumnavigate [ss,kom'nasvigeit] v чархи- цан, гардиш кардан, бо киштй ё хавопаймс лаври чизе гаштан; to circumnavigate the earth дар гитрдогиди чахен гаштан. circumnavigation [,sakam,navi'geijn] п чар- хиш, гардиш, сафари гирди одам (бо киштй}. circumnavigator [,sokom'naevigeita] п шахсе, ки бо киштй гирди одам шино мекунад. circumscribe ['sa:komskraib] v 1) даврп чизе хат кашидан; фаро гирифтан; 2) махдуд кар- дан, хад гузоштан, марзбандй кардан. circumscription [.sarkam'skripjn] п 1) хадгу- зорй, худудбандй, марзбандй, марзкашй. пиромунсозй; 2) махдудият, хавза, нохия. circumspect ['sa:komspektj а боэхтиёт, эхтиёткор, ботадбир, дурандеш, мулохиза- кор. circumstance r's9:kamstons] 1. п 1) шароит, вазъият; 2) pl авзо, ход, мавкеият, пешоянд; 3) pl чигунагй, дузъиёт; 4) ходиса: an unforseen circumstance хощтсаи ногахонй; 5) pl вазъияти молй; б' маросим: pomp and circumstance ма- росим ва ташрифотй бошукух; Circumstances after cases. Зарб. ~ Хсхй нашавй расво, хамрохй чамоат бош. in bad/ strained/ poor/ reduced circumstances дар вазъияти молии бад: in easy/ good/ flourishing circumstances дар вазъияти молии хуб; in/ under the circumstances дар чунин вазъият; феьлан; in/ under no circumstances бе хеч вачх, дар хеч сурат/ шароит; under the circumstance; дар шароити мавчуда, феълан; 2. v дар шароити хос карор додан. circumstantial ['s9:kam'stamjaij а 1) муфас- сад, батафсид; чузъй, фаръй: 2) тасодуфй, ногахонй; 3) гром, холй, circumstantial evidence >;ук,. далелхои гайримустаким/ иловагй. circumvent [sarkom'vent] v 1) фаро гириф- тан, ихога кардан, мухосира кардан; 2) вай- рон кардан, зарар расондан (ба нак;ша). фиреб додан. circus ['sa'kos] п 1) майдон дар дохили хай- маи бузург (барои иамоишуои акробатро ва г.); чавлонгох; 2) намоиш, сирк, бозигарони сирк; 3) сиркбозй, намоиши сирк; 4) анг махалли бархурди чанд рох, чорроха, май- дон: Piccadilly Circus Майдони Пикадилли. cirri ['sirai] pl аз cirrus. cirrocuniulus ['sirou'kju:mjulos] n абрхои баррашакл, абрхои гавси туда-туда. cirro-stratus ['sirou'streitos] п абрхои пар- -158 монанди каОат-кабат. cirrus ['siras] п (pl cirri) 1) абрхои пармо- нанд; 2) гиё%. печак. cistern ['sistan] п 1) систерна, обгира; 2) обанбор, махзани оби зеризаминй. citadel ['sitadl] п 1) арк, калъа дар болои баландй, хисор; 2) паногох, пуштибон, сангаргох- citation [sai'teifn] п 1) иктибос, истинод, ишора (ба конун. ва г.), далел; 2) номбаркунй, як-як шумурй; citation of facts номбаркунии санадхо; 3) даъватнома (ба додгоу); 4) амер. дар фармон номбар шудан. cite [salt] v 1) зикр кардан, иктибос овардан, истинод кардан ба; 2) даъват кардан (ба ооогоу). cither(n) [siOo(n] и 1) мус. борбад; 2) мау. илхоми шоирй. citizen ['sitizn] п 1) дар асл сокин ё бумй шахр, шахрзй, раият; 2) шахрванд, табаа: to become a citizen шахрванд шудан, citizenship ['sitiznjipj п шахрвандй, табанят: the duties and responsibilities of citizenship вазо- иф ва масъулиятхои шахрвандй. citron ['si trsn] 1. п \)ма. забарчад, ситирн; 2. а вобаста ба ранги зард, забарчадгин, лимуранг citrus ['sitras] п гиех. ситрус (дарахт ё мева аз кабили лиму, апелсин ва г.). cits ['sits] п pl амер. гуфт. либоси гайринизомй. city ['siti] п (pl cities) 1) шахри калон ва кадими дар Англия; 2) шахре, ки худидораку- нии махалли торад (дар ИМА): city council шурои мунисипалй; 3) мардуми шахрй, шахриён, ахолии шахр; the City Сити маркази тиуоратй ва молии Лон- дон. the Empire City Пйю Йорк; the Holy City Иерусалим, Урушалим. civic f'sivik] а шахрвандй, вобаста ба шахр, шахрвандон ва шахрзистй. civics f'siviks] п pl %ук;. таълимотй маданй, парвандахои шахрвандй. civil ['sivl] а 1) шахрвандй: civil rights хукукхои шахрвандй. 2) гайри низоми. civil servant корманди давлатй, амалдор; civil war чангй шахрвандй; 3) боадаб, хушмуомила: И was civil of him to offer help. Кумак пешниход кардани у амали мехрубононае буд. civilian [si'viljan] 1. п 1) ахолии гайри низо- мии шахр; 2) шахсе, ки дар хизмати давлатй карор дорад: 3) х/ук,. мутахассиси сохаи хукукхои шахрвандй; 2. а 1) гайринизомй; 2) шахей. civility [si'vihti] п (pl civilities) одоб, некрафторй, назокат, маданият, маърифат. civilization [,sivilai'zeijn] п тамадцун, мада- ният, шахрнишинй, шахророй, шахрзистй.
- 159- clarinet civilize ['sivilaiz] v 1) мутамаддин кардан/ шудан; сохиби фарханг кардан; 2) таълиму одоб додан. civilized ['sivilaizd] а мутамаддин, фархангдор, бофарханг. civ(v)y ['sivi] п 1) гуфт. шахси гайринизомй; 2) plуар. либоси гайринизомй. clack [klsek 1 1. п 1) садои бо хам хурдани ду чизи сахт, садои тез ва ногахонй, тук, так, талак, каре; 2) гапи бехуда, сафсата; 3) кут кут (.садои мург); 2. v 1) такар-тукур кардан, карсос шика- стан; 2) сафсатагуй кардан, ахмакона харф задан; кут-кут кардан (мург). clad [kiaedj р. ва р. р. аз clothe. claim fkleim] 2 п 1) иддао, даъво, хак: terri torial claims даъвои замин; 2) шикоят, эътироз; 3) талаб, талаби хак; 2. v 1) иддао кардан, талаб кардан, хостан: to claim attention идцаои мехрубонй кардан; 2) даъво кардан: to claim the throne/ money барои тахт/ пул даъво кардан; 3) изхор кар- дан, талаб кардан: Не claimed he had done all the work without help. Изхор кард, ки тамоми корро бе кумаки касс анчом додааст. 4) ХЖ- даъвои баргардондани зарар кардан. claimant ['kleimant] п 1) хук- даъвогар, дов- талаб, хакчуй; 2) хариф. clairvoyance [klea'voians] и гайббинй, нихонбинй, равшанбинй; каромот, дурандешй, нозукхаёлй. clairvoyant [kleo'voiant] а сохибкаромот, дурандеш, нозукхаёл, нихонбин. clam [klaem] 1. я 1) зоол. анвои садафхои дукафа, садаф; 2) гушти садаф; 3) гуфт. мац. одами камхарф. камсухан: 2. v садаф сайд кардан, садафгирй кардан. clamant ['kleimant] а 1) пурхаёхуй, пурси- русадо; 2) боисро, ботаъкид; 3) гушношунид. токатнопазир. clamber ['klasmba] 1. п болоравй (бо зурй ва часпиш); 2. v часпида (зур зада) баромадан, чахордасту пой боло баромадан, ба сахтй боло рафтан. clammy ['klaemi] a (clamier, clamiest) 1) сард ва номатлуб, тару сард, нохушоянд, нохинчор; 2) часпанда. clamor ['klaema] 1. п 1) эътироз, даъво; 2) гавго, хаёхуй, валвала, доду фарёд, гирев, фигон; 2. v 1) эътироз кардан, талабидан, ошу- бидан; 2) фарёд кардан, гавго кардан, чег/ дод задан, хаёхуй кардан, хамхама/ хангома кардан; clamour against бо гавго рад кардан (ягон чиз- ро), зид баромадан; clamour down хомуш кунондан (бо доду фа- рёд); ciamour for талаб кардан. clamorous ['klaemoros] а сергавго, гавгой, гавгогар, гирёнчак, пурхаёхуй. clamp [klaemp] 1. п 1) даста, халка; 2) тех. исканча, бает, гира, анбур; 2. г пайванд/ васл кардан, ба хам фушур- дан (бо бает, гиро ва г), махкам кардан. clan [klsen' п 1) хонавода, хонадон, кабила, тоифа, ол; 2) даста, хаммаслакон ( гурууи мар- дум. ки дорой манфиати муштарак хастано). clandestine |kl®n'dcstm] а махфй, хилофи конун, гайри конунй, пинхонй. clang [klasij] 1. п садои филиз ва монанди он; садои данг ё чаранг; 2. v дань данг кардан, чарапгидан. clangour ['kleerjga] п садои гушхароши фи- лиз. clank ['klaerjk] 1. п данг, чако-чак (садои занцир); 2. v ча ран гидан, садои данг ё чаранг кар- дан, чако-чак кардан, бо занчир садо кардан. clanship ['klasn.Jip] п 1) маннсубият ё садокат ба кавм/ авлоди худ; 2) ба гуруххои мухолиф чудокунй. clap fklsep] 1. п тап-тап, тарак-тарак (садо); гулдуррос (барк,)' a clap on the shoulder болои китф тап-тап задан; 2) зарба бо кафп даст; 2. v 1) чапак (кар сак) задан, кафкубй кар дан; 2) бо даст ба китф ё пушти касе задан (бо аломати ташвик; ё мухаббат); 3) шараккос/ чарсос занондан (дарро, канотуоро ва г.); clap on sails бодбонхорор бардоштан; clap on duties андози гумрук бастан; clap up a bargain/ match/ peace шитобкорона шартнома/ никох/ сулх бастан. clep-net ['klaepnet] п дом, тала (барои шикори паранда). clapper ['klaepa] п забонак (зангула ё одами шух). claptrap ['klaeptreep] 1. п навишта ё нутки аввом; суханхои тумтарок, чизе, ки арзиши вокей надорад. 2. а намоиши, хушоянди тамошобинон. clarence ['klaerons] п аробаи чорчарха. clarendon ['kleerandan] п пол. хуруфи сиёх. claret ['klaeratj 1. п 1) шароби кларет (шаро- би рирмизии бурдо); 2) кирмиз, ранги кирмизй (сурх); 3) pl хун; tap one’s claret биниро зада хуншор кардан; 2. а кирмизй, хуни. clarification [.klaeriffkeijn] п 1) тозакунй; софкунй; 2) равшанкунй, возеъкунй, тавзехдихй. clarify ['klaenfai] v (clarifies; clarified) 1) соф кардан, тоза кардан, шаффоф гардонан; 2) шарх додан, тавзех додан, равшан кардан (матлаберо), возех кардан: to clarify the dis- putes бахсу мунозираро хал кардан. clarinet [,klaen'net] п мус. кларнет (асбоб).
clarion clarion [’kterii :j 1. n овози Баланд/ гоза: 2. а баланд, тоза; clarion call даъвати ба- ланд. clarity ['klasntf v 1) софй, зугол будан (об), шаффофият; 2) равшаяй, ошкорй, возехй. clash [klasf] 1. и 1) садои бархурдани ду чиз, данг; такар-тукур, гулдуррос a clash of weapons гурриши яровдо; 2) бархурд: a clash between political parties бархурд байни хизбхои сиесй; 3) нодурй, таззод, носозгорй: clashing colours рангхои ночур; a clash of cultures бархурди фархангхо; a personality clash газзоди шахсият; 2. v 1) бо хам хурдан, чарангидая, садо баровардан (чиз); 2) бархурдан (ман фиат ва г.): Their interests clashed. Манфиагхои онхо бо хам бархурданд; 3) таззод пайдо кардан, бархурд доштан, чур наомадан; 4) мухолиф будан, мувофикдт надоштан; 5) болои хам омадан (аз ну купай назари вакуп) clasp [kla:spj 1 п 1) гира, сарчасп, сагак, бандина: The clasp on my boot has broken. Сагаки музаам шикастаст. 2) огуш, даст додан: Не shook my hand with a firm clasp. У дастамро сахт фишурд. 3) печиш; 2 v 1) бастан. махкам кардан (бо гира): Не clasped his belt У миепбапдашро бает. 2) огуш кардан, зер кардан, дар бар гирифтан, дар огуш гирифтан: The mother clasped the baby to her breast. Модар тифлро ба огуш гирифт. 3) печидан. clasp-knife ['kla:sp'naif] п чоку, корди катша ванда. class [kla:s] 1 п 1) синф, табакаи чаомеа: the working class синфи кэргар; 2) гурух, синф, табака, категория: class of problems гурухи мушкилот; 3) намуд, даста, гурух, зумра, табака, навъ: a class of animals навъи хайвоног; 4) дарача, сифат; to travel first class бо накдиёти дарачаи аввал сафар кардан: 5) синф, утоки даре (дар мактаб): How many students are there in your class? Дар синфи шу- мо чанд нафар донишчу аст? 6) даре, машгулият, фан. What time does the nexl class begin? Дарси навбатй сэати чанд егоз мегар- дад? 7) амер, хатм (донишууёни соли муайян): 2007 class хатмкуяандагони соли 2007; 2. а синфй: class strugg.e муборизаи синфй; 2, г табакабандй кардан, дарачабандй кардан, гурухбандй кардан, in class of its own бехамто, беказир; in the same class as хамдарача, хамчур, аз як навъ ё табака, хамрадиф. class-book ['kla:sbuk] п китоби дарей. class-conscious ['kla:s'kanjas] а шуурнск, шуури синфй дошта. class-consciousness ['kla:s'konfssnis] п шуур- нокии синфй, хамбастагии табакотй, огохии табакотй. 160 class-fellow [’НаяДэГоиГ'й хамсинф, дуст мактабй. classic [’klaesik] п 1) олй, бехтарин (да, раоифи худ), бехтарин намуна; кадима; 2) аса ри классикй/ бехтарин; 3) pl забонхо ва ада биёти классикй; 4) му1ахассиси адабиёт; антика. classic(al) ['klsesik(l)] a 1J кадимй, классикй бостонй: I love classical music. Ман шайди! мусикии классикй хастам; 2) сода ва аз му,1, наафтоданй, хамешамакбул (либос); 3 маъруф, хуб (хунармано. нависанда ё acapi хунари ё аоабй). classicism [’klassisizm] п 1) классисизм пайравй аз услуби хунари ва адабии классики 2) омузиши забоч ва адабиёти классикй. classification [,klacsifi'keijn] и табакабандй. дарачабандй,гурухбандй classify ['k laesifai] v (classifies; classified) табакабандй кардан, ба гуруххои гуногун таксим/ бахш кардан classless ['kla;shsj а бесинф, бетабака, биду- ни табакотй ичтимой ё иктисодй. class-mate f'kla:meit] п хамсинф. classroom [’kla:srum] п синфхона, утоки даре. clatter ['kleeta] 1. п I) садои ба хам бар хурдани зарфхо, так-так: There was a clatter of dishes in the kitchen. Аз ошхона садои шустани табакхо шунида меш>д. 2) такар-тукур (мошин^о); 3) хаёхуй, харза, сафсата; 2. v 1) так-так кардан, такар-такар кардан: The waggon clattered over the bridage. Ароба бо садои такар-такар аз болои купрук гузашт. 2) закидан, сафсатап й кардан; clatler along покубй кардан, сумб задан (асп); clatter down галтидан (аз зинапоя). clause [klcz] п 1) модда, шарт, банд, чузъ [шартнома, ауднома); 2) гром, чумлаи пайрав (уиссаи чумлаи мураккаби тобеъ): principal/ subordinate clause сарчумла/ чумлаи пайрав. clave [kleiv] р. аз cleave II. clavichord ['I laeviko:d] n мус. клавикорд (на- въи асбоби мусик,й, ки пешравй пианино будааст). clavicle ['klasvikl п анат. устухони чанбар, охурак. claw [klo:] 1. п 1) нохуни тез (парандагон, бар хе аг хазандагон ва пистондорон); to cut/ clip/ pare/ sb’s claws каноти касеро буридан; мау. касеро беярок кардан; 2) чангол, панда, чанг, нохун ва ангуштон; 3) хар чизи чангол- шакл, чангак, мехкаш, анбур: 4) тех. дандона, дунгй; 2. v 1) кандан/ гирифтан/ дарондан/ харо- шидан (бо чангол), чанг задан; 2) чамъ/ гун кардан (пулро); 3) гуфт. хушомадгуй/ чоплуей/ дуруягй кардан; Claw me, and Г11 claw thee. Зарб. ~ Даст дастро
-161 "мёшуяд? clay [klei] n 1) гил, хоки кулолгарй/ кузагарй; 2) сафолй; 3) гуфт. замин. 4) мау. бадани инсон; 5) хокистар, насади хокистар- шуда, хок, турбат, хоку туроб; moisten one’s clay нушидан, гулуро rap кардан. clayey ['klen] a (clayier, clayiest) монандп хоки кузагарй/ кулолгарй, гилнок, гилдор, серлой, сафолин. claymore ['kleimo:] п шамшери дулаба ва пахн (кухсорнишинони Шотландия). clean [kli.n] 1. а 1) пок, тоза, покиза, тамиз: The air is clean here. Хавой ин но тоза аст. 2) пок, тохир, ори аз гунох (ахлох); 3) боназокат; 4) хушкавора, хушхайкал; 5) пурмахорат, тардаст; 6) комил, бекамукост, лаккадорнашуда, бедог, беолоиш; 7) амер. беярок, бидуни силох ё маводи мухадцир; 8) нонавишта, тоза(сахифа); 2. adv 1) комилан, пурра. аз cap то no: I had clean forgotten. Комилан фаромуш карда будам. 2) рост: to hit clean in tlie eye рост ба чашм расидан; 3. v 1) пок кардан/ шудан, гоза кардан, шустан, тамиз кардан: to clean shoes тоза кар- цани пойафзол; to clean a room утокро тоза кардан; to clean a window панчараро шустан; 2) халлу фасл кардан; 3) гуфт. муфлис кардан; A. clean hand wants no washing. Зарб. ~ Начог дар ростй аст ва халокат дар дуруг. clean down пурра тоза кардан, clean out холй ва баъд тамиз кардан; clean-up до ба чо кардан, ба тартиб андохтан, тоза кардан, рубучин кардан clean-cm ['klim'kAt] а 1) возех, равшан, осонфахм; 2) тамизу хушпуш, ороста, озода. cleaner ['klimoj п ниг. vacuum cleaner. cleaning ['kli:mt)] n тозакунй, тамизкунй. cleanliness [’klenlims] n тозаги, покизагй; Cleanliness is next to goodliness. Зарб. ~ Покй бехтарин зебоист. cleanly 1'klenh] 1. a (cleanlier, cleanliest) по- киза, озода, покизакор, касе, ки худ ва мухити худро тамиз нигох медорад; 2. adv. тоза, покиза, хамешатамиз. cleanse [klcnz] v 1) тоза/ пок/ кардан; 2) тамиз кардан, шустан, покиза кардан. clean-shaven ['kli:njeivn] а поктарошшуда (риш). clean-up ['кИт’лр] п гуфт. тозакунй, рубиш, поксозй, покизасозй. clear [kliaj 1. а 1) соф, равшан, ори аз губор, мунаввар. a clear day рузи равшан; 2) комил. возех: a clear ’dea акидаи комил; 3) зулол, тоза, соф: clear water оби зулол; 4) пок, тоза, покиза: clear skin пусти тоза; with a clear conscience бо вичдони пок; 5) озод: The road is clear now. Pox акнун озод аст. 6) фахмо, рав- cleanng-house шан; /) “мунаввар. °а wear mind фикрй мунаввар; 8) даромади соф/ тоза; three clear days се рузи пурра (бутун). 2. adv 1) ба таври равшан ьа ошкор; 2) пурра, комилан; 3. v 1) разшан кардан/ шудан; ошкор кар- дан/ шудан; 2) шаффоф кардан/ шудан; зулол кардан/ шудан; 3) чамъ кардан, гундоштан: She cleared the dishes from the table. У аз болои миз табакхоро чамъ кард. 4) бартараф кардан, тоза кардан (рох мауро ва г.); 5) тоза шт, дан (май); 6) зудудан, рафъ кардан, холй кардан; 7) бегунох шинохта шудан: Не was cleared of all the charges. У аз аз хамаи айбдоркунихо бегунох шумурда шуд. 8) нопадид шудан, раф- тан; 9) паридан аз руи (монеа): The horse cleared the hurdle. Асп аз болои монеа па рид.10) даромади тоза ба даст даровардан; A clear conscience laughs at false accusations. Зарб. ~ Агар хохй наку бошй, наку бош,/ Хамеша росткору ростгу бош! (Дехлави) clear away гундошта гирифтан (аз болои миз); тоза/ тамиз кардан ва канор гузоштан; ба тар- гиб даровардан, рубучин кардан; clear off равшан ё шаффоф кардан; clear out холй ва тамиз кардан; clear up а) рубучин кардан, ба тартиб дарсвар- дан: We must clear up the classroom before we go home. Пеш аз ба хона рафтан мо бояд синфхонаро рубучин кулем. б) равшан ва ошкор кардан, муайян кардан: They decided to clear up the question at once. Онхо карор до- данд, ки ин масъаларо ба зудй муайян созанд. в) тоза шудан (осмон), соф шудан (пас аз борон): It will clear up towards evening. Карибии бегохирузй хаво соф мешавад; г) дармоп кар- дан; д) шарх додан. clearance ['kliorans] п 1) амали равшан ва ошкор кардан ё боз кардан, поксозй, тозасозй; 2) бартараф кардани мамониат (монеа); 3) амали гузарондан аз расмиятхои гумрукй: clearance papers хуччатхои гузаштан аз расмиятхои гумрукй; 4) тех. сурох, шикоф, рог, таркиш; 5) фосш.а байни фарш ва бом (автомобил, киштй ва е.); 6) ичозатномаи расмй (салохият); 7) ичозат (барои парвоз ё фуруди хавопаймо); 8) пардохти маблаг ба воситаи чек ва г.; clearance sale арзон фурухтани мол. clear-cut f.klia'kAt] а возех. равшан ва capex. ка~ьй, бешакку шубха: She gave a clear-cut answer. Вай чавоби равшан ва capex дод. clearing ['kliannrj] п 1) амали боз. равшан, шаффоф кардан; 2) минтакаи аз дарахтон то- зашудаи чангал; 3) тич. клиринг, низоми му- бодилаи тарафайн; маблаги мубодилашуда байни банкхо; 4) кушоиш. тозакунй. куглотан {даре). clearing-house ['kliarinrjhaus] п тич. палатаи
clerly хисобу китоб, идораи маркази хисобу китоб. clerly [’khali] adv равшан, возех, capex. clerTness ['klianis] n равшанй, возехй, сарехй. clear-sighted ['kho'sai tid] а равшапбин, хушфикр, бофаросат, боандеша, борикбин, нуктасанч, зирак. cleavage ['klkvid^J и 1) шикофиш, шикоф, кафиш, тарк, чок, даридагй, парха, дарз; 2) мац. фаркият: the cleavage in regard of views фаркият байни акидахо. cleave 1 [kli v] (clove, cleft; cloven) v 1) ка фондан, дуним кардан, шикофидан, шикоф- тан, зада кафочдан (шикастан); 2) сурох кар- дан, чудо кардан, гусастан, пора кардан, буридан. cleave II [kli:v] v (clave, cleaved; clealved) 1) содик будан/ мондан; бовафо будан, вафодор монда ба; 2) часпидан ба, пайвастан. cleaver [kli:va] п 1) табарчаи гуштбурй; 2) табари хезумкафонй. clef [kief] п мус. калид, мифтох, нишона (аломати махсуси дар аввали сотри нота). cleft [kleft] 1. v past ва р. р. аз cleave; 2. п дара, шикоф, чок, буридагй, даридаги, дарз. cleg [kleg] п зоол. хармагас, гурмагас. clemency ['kleroansi] п (pl clemencies) 1) рахм, бахшояндагй, мадоро, мехрубонй, шавкат; 2) халимй, мулоимй (характер, обу хаво). clement [’klemant] а 1) рахим, шафик, мехрубон, рахмдил, бахшоянда; 2) мулоим, муътадил (оиди характер, обу хаво). clench [klcntf] v 1) хам кардан, парчин кар- дан (сари мех ё тобро); 2) кач кардан; 3) бо хам фишурдан, махкам гирифтан; зич кардан (дандонхоро); 4) гирех кардан (муштра). clencher ['klentfa] п газанбур, гирандоз, ги- ра. clergy ['klardsi] п (pl clergies) рухониён. кашишон. clergyman ['klcxdgiman] п (pl clergymen) рУхонй (мар б), кашиш. cleric ['klerik] п рУхонй, кашиш. clerical ['klenkol] а рУхонй, кашишй. clerk [kla:k] п 1) дафтарцор, корманди дафтар, хизматчй, клерк, котиб, муншй, да- бир; 2) корманди савдо, фурушанда; 3) хаР- мирзо, котиб, муншй; 4) таъ. шахси рУхонй, кашиш, рухонй; шахси босавод ва маълумот- дор; 5) мутасаддии фиристодани номахо ва г.; clever ['kleva] а 1) зирак, заранг, забардаст; боистеъдод: a clever man марди доно; Не is clever at arithmetic. У дар хисоб истеъдод до- рад. 2) мохир: a clever workman корманди мохир; 3) кобилиятнок, худодод; боистеъдод; 4) амер. гуфт. софдил, нармдил, халим. cleverness ['klevams] п 1) кобилиятнокй, -162- махорат, кордонй; 2) чолоки, чакконй. clew [klu:] 1. п 1) тупча, лунда, кулулаи нах, гуйи нах; 2) бах- банди бодбон, халкае, ки ба 1ушаи бодбон васл мекунанд; 3) кунчи бодбон. 2. v 1) кулула кардан, ба сурати гуи даро- вардан; 2) бах. таноби бодбонро кашидан, бидбонхори кушоцан. cliche ['kll:jei] фр. п 1) пол. клише, колаби чоп; 2) мац. штамп, мухр, вожаи фарсуда; так- рори мукаррарот. click [klrkj 1. п 1) зарба; тик-тик: the click of the horse’s hoofs садои зарбаи суми асп ба за- мин; 2) фон овози кирс-кискунанда (баъзе забонхо); 2, v 1) садо кардан: The camera clicked. Ка- мера садо дод. 2) аник мувофикат кардан, мувофик омадан; 3) гуфт. муваффак шудан. client f'klaiant] и 1) клиент, мизоч, муштарй; 2) харидор, муштарй; 3) супоришдиханда, фармоянда. clientele [,kli:an'teil] фр. п мизочони/ тамо- шибинони доимй cliff [khf] п тахтасанг, харсанг, кухнора. cliftsman ['klifsman] п кухнавард, алпинист. climate ['klaimit] п 1) иклим, обу хаво: Du- shanbe has a mild climate. Душанбе обу хавои мулоим дорад. 2) шароит, вазъ, чш унагй. climatic [klai'mastik] а иклимй, вобаста ба обу хаво. climatology [,klaima'toladji] п иклим- шиноей. climax ['klaimteks] 1. п авч. нуктаи атф, дарачаи баландтарин, кулла: The battle reached a climax. Мухориба ба авч расид. 2. v ба авч расидан, ба фарозгох расидан. climb [klaim] 1 п 1) болоравй, кухпаймой; 2) хае. равиши баландшавй: rate of climb суръ- ати баландшавй; 2. v 1) боло баромадан, боло рафтан, фаро- зидан (инч. climb up): The cat climbed up the tree. Гурба ба болои дарахт баромад. 2) печи- цан, боло рафтан аз чизе (растанй), баровех- тан; 3) мац. шУхрат ёфтан; 4) хав. ба авчи ир- тифоъ расидан; 5) часпидан, зур зада/ ханчолкунон боло баромадан; climb down а) фаромадан: Climb down that tree at once! Фавран аз болои дарахт фароед! б) мац. тан додан, таслим шудан, аз хари шайтон фуромадан; climb up баромадан. climber ['klaimo] п 1) кухнавард, кухпаймо, алпинист, болораванда (шахе); 2) печ, печон, печак (растанй, гул ва г.); 3) гуфт. чохталаб, фарозчУй. climbing-irons ['klaimtp'aianz] п pl 1) дандонахои пойафзоли кухнавард; 2) чангхои наебкунандаи сим. clime [klaim] п шоир. 1) иклим; 2) кишвар. clinch [klintf] 1. п 1) парчкорй, бахши
- 163 close парчшудаи мех ё печ; 2) сизлагуи. суханбозй, каламбур; 3) амер. гуфт. огушгирй; 2. v парч кардан (мех, печ), кач кардан (са- ри мехи клбиоароу. 2) хал кардан, перуз шу- дан (ба таври к,атъй); 3) амер. гуфт. дар огуш гирифтан, огуш кардан; cling [khij] v (clung; clung) 1) андармон шу- дан, банд шудан, дармондан; 2) часпидан, махкам шудан (ба чизе)', 3) содик мондан, дилбастагй доштан (ба дустон ва г.); 4) ши- нам будан (либос). clinch [klintf] г ниг. clench. clingy ['kinji] а часпон, часпанда. clinic ['klinik] п 1) клиника, дармонгох; 2) пандгох, андарзгох, маслихатгох: a family planning clinic андарзгохи танзим! i сила; law clinic маслихатгохи масоили хукукй- clinical [’khnikl] а 1) клиникй дармонгохй, бистарй, болинй; 2) панцгохй, андарзгохй. clink I ['klink] 1 п 1) чиринг, чинг, клинк, танг, чаран! (садои бо %ам задачи о хан ё ши- иши тунук); 2) шот. сикка, танга; 2. v садо додан, садои чиринг/ чиш кар- дан, чарангидан: to clink glasses стаканхоро ба хам задан. clink II [khnk ] п гуфт. зиндон. clinker [klinka] п гудозаи яхкарда, тафта, сарбора (дар кура). clip I [klip] 1 л 1) гиро, гира, бандак, даста, халка; 2) тирдон; 2. v 1) пайванд/ васл кардан, махкам ги- рифтан е нигох доштан (бо гиро), ба хам час- пон.дан, бастан, махкам кардан. clip II [khp] 1. п 1) чинит, кутохсозй; 2) хар чизи буридашуда ё чидашу [а; 3) шот. пашм; 3) pl шот. кайчй барои пашмтарошй. 2. у 1) буридан (бо кайчй), кайчй кардан, тарошидан, гирифтан (муи сарро, паиилро), кутох кардан; 2) лаб и сиккаро парондан; 3) бо суръат харакат кардан; at a clip хар як бор; clip the wings of боли иарандаро буридан, каноти парандаро шикастан; махдуд кардан (фаъолияти инсонро). clipper ['k hpa] п навъи киштии бодбонй. clippers ['khpaz] п pl кайчй, кайчии богбонй/ нихолбурй, никроз: a pair of nail clippers нохунгирак. clipping ['klipirj] n 1) чинит, буриш, кутохсозй, хар чизи бурида е чида ё задашуда: nail clippings буридахои нохун; 2) буридаи китоб, рузнома ва г.: newspaper clip- pings буридахои рузнома. clique [kli:k] фр. п даста, гурух, банда. cloak [klouk] 1. п 1) пушиш, лифофа, нихонсоз; 2) мац. боронй, або; 3) бахона, са- баб; 2. у 1) бо боронй пушондан, боронй пушидан; 2) пинхон кардан, нихон доштан. пушондан,никоб пушондан. cloak-room ['kloukrum] и 1) хонаи либоскашй (дар театр ваг.); 2) багочхона. clock I [к1ок] п соат (оеворй, мизй); alarm deck соати зангдор: against the clock бэшитоб; around or round the clock бисту чор соат, шабу руз, як шабэнаруз. clock II [klok] п гулдузй руи чуроб. clock-face ['klokfeis] п лавхаи соат. clockwise fklokwatz] adv аз руи гардиши акра баки соат. clock-work [’klokwa:k] п механизми соат, дастгох ва равиши кори соат, чарххои соат; like clockwork бисер муназзам ва дакик. clod ['klod] п 1) лунда, кулух, хок, чисм, ку.чухпора; 2) мац. одами ахмак, бешуур. cloddish ['klsdi С] а беакл, ахмак, аблах. clod-hopper ['klod'hopa] а аблах, дехотй, со- да. clog [king] 1. и 1) кафши чубин, чорук; 2) гуфт. монеа, побанда, повазна; 3) бандшавй (кубур); 2 у 1) моиеъ шудан, чилавгирй кардан; 2) банд шудан/ гирифтан, банд овардан (уубур ва г.): Narrow pipes clog up easily. Кубурхои танг зуд банд меоваранд. 3) бо кафши чубй раксидан; 4) халал расондан, монеъ шудан. cloggy [Klogi] а 1) гиранда, бандшаванда; 2) гафс, зич, анбух. cloister ['kloista| 1. п 1) дайр, калисо; хонакох; 2) хилваткадах, хилватгох; 3) меъ. рохрави сарпушида, равок; 2. у хилватнишинй кардан, канорагирй кардан. cloistral ['kloistral] а дайрй; хилват. close I [klouz] 1. п охир, поён, хотима: at the close of the day дар поени руз; bring to a close го ба поен расондан; come/ draw to a close ба схир расидан; 2. v 1) бастан, баста шудан. When does the shop close? Магоза кай баста мешавад? 2) ба охир расондан, ба поён расондан, анчом до- дан: Не closed his speech with a joke. У нуткашро бо шухие анчом дод. 3) сарсахтй кардан, пофишорй кардан; 4) гамом кардан (савдо, даре ва г.); 5) наздик/ чафс шудан: close about печондан, пушондан; A close mouth catches no flies. Зарб. ~ Arap сухан зар аст, сукут гавхар аст. close down баста шудан; таътил кардан; close in мухосира/ ихота кардан, даври чизеро гирифтан: close on/ upon ба ифока омадан; close round мухосира кардан: close гр махкам кардан; амер, бархам додан; close with пешниходро кабул кардан. close II [klous] 1. а 1) самими, азиз. наздик, чонй: a close friend дусти наздик, дусти
close самими; close coope;auon хамкорпи лаздик, 2> наздик ба нусхаи асл чакик, сахех: a close translation тарчумаи тахтуллафзй, тарчумаи наздик ба асл; 3) амид, пурра, бсдиккат: а close analysis тахлили пурра; 4) дам, дамдор/ дамгир, дилтангкунанда, вайрон, гализ, гар- му гирифта (jfaeo ва е.): It’s very close in this room. Ин хона хеле тилгиркунанда аст. 5) шинам, танг (либос), 6) анбух, чафс мангал); 7) баробар (бартарй, муваффак^иоп ва е.); 8) аник, дакик: a close examination имтихони дакик; 9) фишурда, таъзкк. мухтасар, кутох; 10) пинхон, нихон, махфй, ботинй; Ц) хасис, мумсик: Не is very close with his money. У дар мавриди пул хеле хасис аст. cose at/ by/ to hand дар наздикй. наздик, 2. adv наздик: Come close to me. Ба пеши ман наздик биё. close Ш [klous] и 1) махалли деворбаста (одатан дар гирди дайр ё калисо); паскуча. closed [klouzd] l.past ва р. р. аз close I. 2. а 1) пуши да, баста: a closed meeting мачлиси пушида; 2) сарбаста: closed circuit зандири сарбаста: 3) никой, катьй: a closed decision карори катъй. close-fisted ['klous'fistd] а хасис. close-fitting ['klous'fitij а танг, часпон (ли- бос). closely [klousli] adv 1) наздик; зич: They are closely connected with the ccmpany. Онхо бо ин ширкат ро би такой зич до ранд. 2) бодиккат: They examined the problem closely. Ондо ин мушкилотро бодиккат омухтанд. closeness ['klousnis] и 1) зичй. чафей; 2) наздикй; 3) хасисй; 4) чудой. closet [’klozit] п 1) сандук; 2) чевони деворй; 3) утоки мутолиа, хилватгох, утоки хусусй (барои музскирот); 4) хочатхона; bed closet хонаи хобби хурд. close-up ['klozxp] п 1) акси аз наздик ги- рифташуда; 2) амер, ташхиси чицдй. closing L'klouzirj] 1. pres, р аз close I 2.: Why are you closing the window? It’s so stuffy in here. Барои чй панчараро мебандед? Х,аво ин чо дамгир аст. 1. а хотимави: Не made a closing speech. У нутки хотимави эрод кард. closing-time ['klouzirjtaim] п вакти пУшидан (маеаза, корхона ва г). closure ['kloаза] п 1) амалй бастан: the clo- sure of tunnel амалй баста шудани тунел; 2) поин, интихо, хотима, фарчом. clot [kbf] 1. п 1) лахта: a beod clot лахтаи хун; 2) тиб. сулда; 3) лунда, кулула. кулУх: 2. v лахта шудан, кафе/ гализ шудан, ба киём омадан. cloth [kloSJ п 1) (pl cloths [klo0s]) матсъ. порчаи матоъ: This is waterproof cloth. Ин матои обногузар аст 2) (pl clothes [klo:6z]) - 164 датта. "Wipe off the table wltn a clean ciolKs. Мизро бо латта и тоза пок кунед. 3) дастархон; the cloth чомаи рухоният, либоси кашиш; рухониён, ахди дпн; to draw a cloth аз руи миз/ дастархон бардош тан; to lay the cloth дастархон оростан; Cut your coat according to your cloth. Зарб. ~ Ба курпаат нигох карда поятро дароз кун. clothe [kloud] v (clothed, clad) 1) пушидан: She was clothed in black. У либоси сиёх пушида буд. 2) мац. пушондан, фаро гирифтан. clothes [kloudzj п pl (бо ф. шак. у меояд) либос, чома, танпуш, пушок: Не took off his clothes and jumped into the river. У либосхояшро кашида, ба дарё парид. fatique clother амер, либоси корй; То make clothes foi fishes. Зарб. ~ Бо гарбел об кашидан. clothes-line [klcudlain] п банд/ таноб барои овезон ва хушк кардани либос. clothes-peg [kloudzpeg] п чангак, гира/ чан- гаки либосовезй. clothes-pin [kloudzpin] ниг. clothes-peg. clothes-press [klouozpres] n 1) чевон/ сандуки либос; 2) истехсолкунандаи матоъ. clothier ['kloudiaj и 1) либосфуруш, матоъфуруш; 2) либосдуз, ларзй. clothing ['kloudirj] 1. pres. р. аз clothe. 2. п пушок, чома; курта: winter clothing ли- боси зимистона. cloud [klaud] 1. п 1) абр; 2) тудаи дуд/ буг/ гарду хок ва г., 3) анбух, анбуха (беуаоду Хисоб); 4) pl осмон: to drop from the clouds мац. аз осмон галтидан; 5) para, тирагй (болои санги мармар, чуб ва г.); 6) руймол, шол (пашми); under a cloud ба кахру газаби касе гирифтор шудан, дар вазъияти бад будан; a cloud on one’s brow турушру, бадкавок, гамгин; be in the clouds дар хобу хаёл, дар осмони хафтум паридан; хаёлй хом дар cap парвари- дан; Every dark cloud has a silver lining. Зарб. ~ Бадй некй хам дорад, 2. v 1) абр кардан, бо абр пушида шудан; 2) торик/ тира/ хира/ кардан; торик/ тира/ хира/ шудан; 3) мубхам кардан: 4) ба номи касе дог мондан, номи касеро сиёх кардан; cloud ovei/ up пушонда фаро гирифтан. cloudberry ['klaud,ben] п гиёу. мармичон. cloud-burst ['klaudbe:st] п борони сел. cloud-capped ['klaudkscpt] а бо абр пуши таtm да (куллауои кух). cloud-drift ['klauddnft] п харакати абрхо, абрхои шиноку нанда. cloudless [’klaudlis] п беабр, бегубор. c’oudlar.d ['klaud'laend] п кишвари афсонахо,
дунёи орзу ва хаёл. cloudless ['klaudhs] а беабр, бегубор, соф. cloudlet ['klaudlit] п абрча. cloudy ['klaudi] a (cloudier; cloudiest) 1) абр- нок, абрй; 2) абрмонанд, рагадор; 3) тира, гилолуд, гирифта, лойдор (об ва г.); 4) мубхам, номушаххас; 5) махзун, гирифта, турушру, бадкавок, гамгин. clough [к1л£] п дараи борик. clout [klaut] 1. п 1) латтапора. чармпора, резгй; 2) гуфт._ шаппотй, торсакй, зарба; 3) зарба бо чавгон; 2. v 1) дарбех (ямок,) кардан; 2) торсакй за- дан; 3) бо чавгон задан. clove I [klouv] past аз cleave. clove II [klouv] n мехак, шаббу (гул). clove III [klouv] n як пораи сир. cloven [klouvn] p p. аз cleave. clover ['klouva] n гиёх,.. юнучка; to be/ live in clover нон ба равгап гутидан, корд дар болои равган будан, дар нозу неъмат будан. clown [klaun] п 1) масхарабоз; 2) гуфт. дехотй, рустой. clownish [’klaunij] а 1) шухиомез, масхара бозона; 2) дагал. cloy [klji] v зада шудан (аз зиёдии хурок), безор шудан/ кардан, дилзада кардан/ шудан; too many sweets cloy the plate ширини зиёд дили касро мезанад. club I |к1лЬ] 1. п чуб даст, чубдасти резинй, боза, чавгон: The policemen used clubs Kop- мандони полис чубдастахои резиниро исти- фода бурданд. 2. v бо чубдасг/ чубдасти резинй/ чавгон/ задан. club II [klxb] 1. п клуб, бошгох, анчуман, чирга, ангома: She belongs to the garden club. У аъзои клуби богдорон аст. 2. v чамъ (гун, якцоя) шудан, тайёр шудан, ният доштан; кори харифона (шарикона) кардан; club together ан?. пул р?и хам гузоштан. clubman ['klnbffisn] п (pl clubmen) 1) узви клуб (мард); 2) шахсе, ки вакди зиёд дар бошгоххо мегузаронад (мард). clubwoman [klxbwumon] и (pl clubwomen; 1) узви клуб (зан); 2) шахсе, ки вакти зиёд дар бошгоххо мегузаронад (зан). cluck [Идк] 1. п кут-кут (садои мург); 2. v кут-кут кардан (мисли мург); clucking hen мурги курк clue [klu:] п 1) калид, рох (ралли муаммо мушкилрт); 2) равиши фикр. clump [klxmp] 1. п туда, даста, гурух, анб?х (дарахт ва гиёф); 2. v 1) вазнин-вазнин кадам ниходан, бо гомхои сангин ва пурсадо рох рафтан; 2) туда кардан/ шудан, наздики хам шинондан (гиёрроро). lfi<; coagulate clumsiness ['klxmzmis] n лавандй, дагалй, бесулукай; ноухдабарой. clumsy ['klxmzi] a (clumsier; clumsiest) 1) зишт, дагал; 2) нохинчор, бадсохт, бадтаркиб. clung [к!л rj ] past ва р. р. аз cling. cluster ['klxsta] 1. п 1) хуша, шингила: a clus- ter of grapes хушаи ангур; 2) гурух, галла, дас- та, анбух: a cluster of people гурухи одамон; 3) чамъшавй, марказшавй; 2. v хуша/ даста баровардан; 2) якдоя дамь шудан, гурух-гурух чамъ шудан. clutch [klxtf] 1. п 1) чанг, шиканч, чангак: in the clutches of poverty дар шиканчаи камбизоатй; 2) pl чангол; панча, чанг, пой (х;айвонот); 2. v 1) капидан, кап задан, чанг зада ги- рифтан, чанг задан; Не clutched at the горе. У нуги аргамчинро чанг зада шрифт 2) махкам часпидан. clutter ['klAta] 1. и 1) бетартибй, бесарусомонй, бенизоми; 2) магагт, тупапанг; 3) дод, фигон; 2. v 1) ба бетартибй/ бенизомй овардан, дархам бархам кардан; 2) доду фарёд кардан; 3) магал/ тупаланг бардоштан. со- [kou] pref маънои амали якчоя, рамкори, умумиятро дар калимахои мураккаб ифода мекунад ва одитан дар забони тоцикй бо пешо- янди «х,ам» тарчума мешавад: co-author хаммуаллиф; co-work хамкор. coach I [koutj] 1. л 1) ароба, чорчарха ва сарпушида: The coach was drawn by four white horses. Аробаро чор аспи сафед мекашиданл. 2) вагони рохи охан; We had seats in the first coach of the train. Ч,ойхои мо дар вагони авва- ли катора буданд. 3) автобуси байнишахрй; They left for London by coach. Онхо бо автобус ба Лондон рафтанд. 4) хавопаймо; 2. v бо ароба/ фойтун рафтан, ба автобус 1 савор шудан. coach II [koutj] 2. п 1) устоди варзиш, сар- парасти омузиши варзиш, мураббй: a national coach устоди варзиши ими миллй; 2) муачлим/ омузгори хусусй: an English coach |омузгори хусусй аз забони англисй; 2. v 1) машк додан, таълим додан, тарбият кардан, омузопдан: Не coaches the football team. V хамин гурухро футбол машк медихад. 2) ба имтихон тайёр кардан: His father coaches him in English Падараш уро барои имтихони забони англисй тайёр мекунад. coach-box [koutjboks] п нишастгохи фойтунчй. coach-man [koutjmon] п каляскачй, аробачй, фойтунчй. coadjutor [kou'sedjuta] п чойнишин, ёрдамчй. coagulate [kou'aegjuleit] v печидан, пула шу- дан; гафс/ гализ шудан.
coagulation - 166- coaguiauon [кои aigju'leijn] п амали печи дан, бастагй, печидагй. coal [koul] 1. п 1) ангишт, ашиштсанг; hard/ anihracite coal ангиштсанги навьи ан- трасит; 2) загол ё заголсанги афрухта, чуби нимеухт, ангишт; brown coal ангишти малла; call sb over the coals касеро танбех додан; get coal ангишт истихроч кардан; Heap coals of fire on someone’s head. Зарб. ~ Хидол ва лушаймон кардан. Ба бадй некй кардан. 2. v ангишт бор кардан, ангишт додан. coal bed ['koulbed] п кабати ангишт. coal-black ['koul'bltek] а кир барин сиёх, сип-сиёх. coal-box ['koulboks] п куттй барои ангишт. coal-dust ['kouldxst] п чангй ангишт. coaler ['koula] п 1) ангиштборкун; 2) киш- тии ангиштбар. coalesce [,koua'les] v 1) пайванд/ пайваст/ васл/ шудан; 2) мау. муттахид/ якдоя шудан (бо гур?х ва а.). coalescence [,koua'lesns] п дархамомезиш, хтан, якпорчашавй, муттахидшавй; coales- cence of counsils якдилй, хамфикрй coal field ['koulfiJd] n хавзаи ангиштсанг coal-gas ['koul'gtes] n гази ангишт. coal-hcaver ['koul,hi:va] n ангишткаш. coal-hole ['koul'houlj n таххона барои нигохдории ангишт; дарича барои фуровар- дани ангишт ба таххона coaling ['koulinij] п ангиштборкунй. coaling-station ['kouliipsteijn] п анбори ан- гишт. coalition [,koua'hjn] п иттиход, омезиши маслихатй: a coalition government хукумати иттиходи муваккатй. coalman [’koulmam] п ангишткан. coal-mine ['koulmam] п кони ангиштсанг. coal-pit ['koulptt] ниг. coal-mine. coal-scutle ['koulskxtl] n сатилча барои ан- гишт. coal-tar ['koulta:] n кири ангишт, катрони ангишт. coaly ['kouh] a (coalier, coaliest) 1) пур аз ангишт, пурзагол, заголхез; 2) заголмонанд, сиёх. coarse [ko:s] а 1) зишт, дурушт, нахароши- да, нотарошида; 2) гайридакик: coarse mea- surement андозагирии тахминй; 3) паст, паст- сифат, номаргуб; 4) беодоб, беназокат, ду- рушт; coast [koust] 1. п 1) сохили бахр, лаби бахр, канора, карона; 2) гуфт. амер, марз, сарза- мини марзй (минтакди замин кад кади со.уилуои Оцёнуси Атлантика ва Ором); 3) лагжиш; the coast is clear pox бемамониат/ озод/ холй/ аст. from coast to coast аз сохил то сохил, аз як су ба суи дигари кишвар; 2. v 1) кад-кади сохил киштиронй кардан; 2) лтгжидан, фуромадан аз баландй (автомо- бил, дучарха ва г. бидуни истифодаи куввау 3) бе душворй муваффакият ба даст овардан: The Democrats are coasting to victory in the election. Демократхо бе душворй дар интихобот голиб омада истодаанд. coastal ['koustral] а сохилй, каронй, канорй. coast-gurad ['koustga:d] ч горди сохилй. coasting ['koustii)] а киштиронии сохилй. coastline f'koustlain] п хати марзй/ содилй. coastwise ['koustwaiz] а сохилй, марзй. coat [kout] 1. л 1) нимтана: a suit or a coat and trousers шим ва нимтана (костюм)', 2) палто: a winter coat палтои зимистона; 3) муй, пушиш, пашм (уонварон): Our dog has a brown coat. Саги мо муи малла дорад. 4) кабат, руя: The walls need another coat of paint. Ба девор боз як кабат и дигар ранг лозим. 5) пуст: a seed coat пусти тухм. Don’t have the coat to make when it begins to rain. Зарб. ~ To обро набинад, музаро намскашад coat of arms нишон, герб, аломати махсус (му- ассиса ё хонавода); 2. v 1) пушондан, андудан; 2) рукаш/ руйбаст кардан (ранг ва г.). coatee ['kouti:] п нимтана. coating ['kouti 1]] п нимтанаи кутох. co-author ['kou'o:0o] п хаммуялиф. coax [kouks] v 1) дили касеро нарм кардан/ ёфтан, ба дили касе рох ёфтан; 2) хушомадгуй/ чоплусй/ цуруягй/ кардан, ришханд кардан, ширамолй кардан. coaxing [kouksiij] п дилёбй, нармкунй. cobalt [ka'bo:lt] п 1) хим. кобалт; 2) ранги кабуди кобалтй. cobble 1 ['kabl] 1. п 1) сангфарш; 2) pl ан- гишти калон; 2. v сангфарш кардан. cobble II ['kobl] v таъмир кардан (пойафзол ва г.), пинадузй кардан. cobbler ['kobla] п 1) музадуз, кафшдуз, пичадуз; 2) устои ноухдабаро; 3) коблер (навъи шаробу, The cobbler should stick to his last. Зарб. ~ Kop мешавад табох, агар наългар заргарй кунад. The cobbler’s wife is the worst shod. Зарб. ~ Кузагар аз кузаи шикаста об мехурад. coble-stone ['koblostoun] п ниг. coble I. cobby ['kobi] а пасткад. coble ['koubl] п киштии бодбонии кучак. cobra ['koubra] п 1) мори кобра (навъи мори заурдор)'. 2) пусти мори кобра. cobweb ['kobweb] п 1) тори анкабут; 2) ма- тои тунуки шаффоф; 3) pl дасиса, максади маккорона; 4) мач,. дом;
- 167 - coefficient blow away the cooweos хавои тоза гирифтан. cobwebby ['kobwebi] а бо тори анкабут пушидашуда. cock I [kok] 1. n 1) хурус; парандаи нар: The cock began to crow. Хурус ба хондан шуруъ кард. 2) бонги хурус (субугон); 3) мил. нул (милтик); 4) кран, чумак; 5) саркарда, пешвар; 6) куланги милтик, чакмок; A cock is valliant on his own dungbill. Зарб. ~ Мур дар хонаи худ хукми Сулаймон дорад. As the old cock crows, so does the young Зарб. ~ Духтар чигуна, модар намуна the cock of the walk гуфт. вокифи ахвол; шах- си обруманд; that cock won’t fight ин найранг намегузарад; live like a fighting cock гуфт. шоду хуррам/ бо кайфу сафо зиндаги кардан; 2. v 1) тез кардан (гушро) (ухтан (чашмро) ба, мутаваччех шудан (ба еуйе); 2) куланг зер кардан, чакмок кашидан; 3' аки б кашидан, омодаи задан кардан; бардоштан, барангех- тан; cock and bull story дфсоиа, дуруг, гапи сохта, харза; cock one's ears бодиккат гуш додан; гуш сих кардан (oudu ^айвинот): The dog cocked his ears. Саг гушхояшро сих кард. cock II [kok] 1. n карами беда, каппаи кох; 2. v кох/ беда тарам кардан. cock-a-doodle-doo [,koka,du:dl'du:] п 1) са- дои бонги хурус, ку-кул-кулу, кукареку; 2) хурус, хурусак (бозича)! cock-a-hoop [’koka'hu.p] а хурсаид, шод, сархол, завкзада. cockboat f'kokbout] п каикчаи киштй. cocker ['koka] v навозит/ мехрубонй кар- дан, эрка кардан (кудакро); cocker up дастгирй/ кумак кардан. cockerel ['kokarol] п 1) хурусча; 2) чангара, чангчуй. cockeyed ['kokaid] а гуфт. 1) олус, олус- чашм; 2) майхурца, мает; 3) кундзехн, ахмак. cockfight(ing) ['kokfait(iri)] п чанги хурусхо, хурусчанг. cockle I ['kokl] п гиёх. девгандум, айвой алафхои бегона. cockle II ['koklj и садафи мохй. cockle III ['kokl] п чин. cock-loft ['kokloft] и болохона, мансарда. cockney ['koknij и 1) сокин/ ахти бахши шаркии Лондон, ки лахчаи хос дорапд; лондонй; 2) кокни (лахчаи лондони). cockpit ['kokpit] и 1) сахнаи гирд барои хурусчанг; 2) мац. набардгох, размгох; 3) ка- бинаи хавопаймо. cockroach ['kokroutj] п зоол. нонхурак. cockscomb ['kokskoum] п 1) точи хурус, шопаи сари хурус ва г.; 2) гиёх,. точи хурусак; 3) мац. худписанд. cock-shot ['kokjotj п нишона; мац. хадаф. cock-sure ['kok'juo] а 1) мутмаъич (сад дар сад), хотирчам (комилан); 2) худбовар; 3) ногу- ?ир урудод). cocksy ['koksi] а худбовар, беруй, густох. cocktail ['kokteil] п 1) коктейл (нушокии ши- рина омехта бо машрубот, шир ва ях); 2) аспи думбурида; 3) мац. худписанд. coco ['koukou] п дарахти норгил (кокос). cocoa I ['koukou] п какао; cocoa been гилофаки какао; cocoa nib донаки какао. cocoa II ['койкой] ниг. coco. coconut ['коикэЕлг] п 1) меваи норгил (чормагзи кокос); 2) дарахти норгил. coco-nut-tree ['koukonxt,tn:] п дарахти нор- гил. cocoon Тсэ'кшп] п пила (кирми абрешим ва баъзе хашарот). cod I [кэб] п равганмохй (навъи моуи), код, треска. cod II [kod] v гуфт. фиреб додан, каллобй кардан. coddle I ['kadi] 1 п эрка, нозпарварда, нозук. 2. v эрка кардан, нозпарварда кардан. coddle II ['kadi] v 1) доягй (бачабардорй) кардан, нигохубин кардан; 2) обпаз кардан (тухмро). code [koud] 1. п уук,. 1) низомнома, мачмуи конупхо: the civil code копунхои шахрвандй/ маданй; criminal code хукуки чиной; labour code конун дар бораи мехнат; 2) ахлокиёт, низомномаи ахлок: a moral code усул ва суннатхои ахлокй; 3) рамз, нишони рамз: Morse code алифбеи Морзе, 2 v бо рамз навиштан, ба рамз царовар дан: to code a message хабарро бо рамз навиш- тан. codex [koudeks] п (pl codieces ['koudisi:z]J 1) мачмуи конун, конуннома; 2) дастхат, дастни- гошт. codfish [koudfij] ниг. cod I. codger I'kodj»] n гуф. одами ачиб ва гариб, одами сода, соталавх. codieces ['koudisi:zj ниг. pl codex. codicil I'koudisil] n уук,. карори илова!й ба васиягнома. codify ['koudifai] v 1) ба тартиб ва низоми муайян дародардан; 2) бо рамз навиштан. ба рамз даровардан. coaling ['kodluj] п бачамохй, мохии майда. cod-liver oil f'kodhvo'oil] п равгани мохй. coed, co-ed ['kou'ed] п амер, гуф (кутоу аз co-education) донишчуи мактаб ё донишкада (барои уар ду цине). co-education ['kou,edju:'keijn] п тахсили якчояи духтарону писарон coefficient [.koui'fijont] 1. п 1) коэффисиент; адади зарбкунанада; 2) физ. ададе, ки хосияти
Coerc“ 168_- уисмро муудоран муайян мекунад'. coefficient of efficiency коэффисенти амали муфад 2. а ёрирасои, мададрасон. coerce [kou'a:s] v 1) мачбур кардан, базур водор кардан; боздор кардан, чилавгирй кар- дан; to coerce into silance ба хомуш будан мачбур кардан coercion [kou'a:jn] п 1) ичбор, зур, фишору тахдид; 2) давлатй истибдодй. coercive [kou'oisiv] а мачбурй, ичборй, кахромез, зургуёна. coeval [kou'i:val] 1. и хамсол, хамаср. хамзамон, муосир; 2. а хозира, муосир, хозиразамон. coexist [’kouig'zist] v хамзистй кардан, бо хам зистан, бо хам дар сулх ва сафо зистан. coexistence [,kouig'zistans] п хамзистй, бо хам зистан; peaceful coexistance хамзистии осоишта. coexistent [,kouig'zistant] п хамзист, хамбуд. coffee ['kofi] п 1) кахва; instant coffee кахваи халшавапда, 2) гиёу. буттаи кахва. coffee-bean ['kofi'bim] и гилсфаки кахва, кахвадона. coffee-break f'koft'breik] и танаффуси кахванушй. coffee-cup ['kofikxp] п пиёдаи кахванушй. coffee-grinder ['kofigraindoj п дастгохи орд кардани кахва. coffee-mill ['kofimil] п дастгохе, ки 5о он донахон кахваро орд мекунанд. coffee-pot ['koftpot] п кахвачуш, кахварез. coffer-room "kofirum] и кахвахона. coffer ['kofa] п сандук (пул. уавоуир ва е.); 2) pl молу мулк, будда, хазина; 3) меъ. фурурафтагии сандукмонанди ток ё даруни гунбад; 4) бастоб, шлюз (дар каналье ' coffin L'kafinJ1. п 1) тобут; 2) суми асп, сум; 3) бау. киштии фарсудашуда; 2. v дар тобут карор додан, ба тобут хо- бондап. cog I [kog] п 1) дандонаи чарх; 2) чархи дандонадор. cog И [kog] v фиреб додан, хилла ба кор бурдан. cogency ['keudjansi] п эътимоднокй, боэътимодй. cogent ['koudjont] а бсварибахш, эътимод- нок, бахенопазир. бебахс, кетеъкуяанда. cogged [kogd] а дандонадор. cogitate ['kodjiteit] v андешилан, андеша/ фикр/ мулохиза' кардан. cogitation ['kodgi'teijr.] п андешаронй, фикрронй. cognac ['kounjaek, амер, 'konjaek] и коняк. cognate ['kogneit] 1. п 1) шотл, хеш (аз та- рафи зан); 2) pl забонхои хеш/ бо хам наздик; 2. а 1) хешованд, хамниё; наздик, ба хамдигар наздик (монанд), дорой хусусиятхо! муштарак; cognate words калимахои хамреша. cognition [kog'nijn] п 1) идрок, шинохт; 2 кобилияти идрок, маърифат. cognitive ['kognitiv] а идрокпазир, шинох- гашаванда. cognizable ['kognizobl] а 1) идрокпазир, даркшавапда, кобили дарк, шинохтпазир; 2) хук;. дар доираи салохият/ ихтиёроти додгох. cognizance ['kognizons] и 1) дарк, идрок, до- ниш, кордонй, маърифат, огохй, шинохт; to have/ take congnizance of капд кардан, дарк кардан; 2) салохият, хак ё ихтиёри конунй: These matters are beyond the cognizance of this court. Ин масъалахо аз салохияти ин додгох берун хастанд. 3) аломати фарккунанда; 4) х.укук/ салохияти судкунй. cognisant f'kogmzont] а донанда, даркку- нанда. cognize [’kognaiz] v огох ёфтан, мутаваччех шудан. cognomen [kog'noumen] п 1) исм, фамилия (ном), номи хонаводагй (surname рам мегуянд); 2) лакаб, тахаллус. cog-wheel ['kogwi:l] п тех. чархи дандона- дор. cohabit [kou'hasbit] v хамхонагй (уам- манзилй) кардан, бо хам зиндагй кардан (зану мард биоуни издивоц), хамхона шудан. coheir ['kou'eo]« хаммерос, хамворир. cohere [kou'hio] п 1) часпидан, ба хам час- пидан; 2) мувофик/ мутобик омадан, баробар омадан; 3) марбут будан, вобаста будан. coherence/у [kou'hiorons, -nsi] п 1) дамчаспй, хамчаспиш, пайвастагй; 2) мутобикат, мувофикат, тавофук, хамсозй, созгорй. coherent [kou'hiaront] а 1) фахмо, мавхум, равшан, возех, аён, 2) дорой иртиботи мантикй, фасех. cohesion [коаТшзп] п хамчаспй, хамчаспиш, инсичом, пайваегкунй, пайвастагй, часпандагй. cohesive [kou'hiistv] а часпанда, хамчасп, пустгир. coiffeur [kwa:'fo:] фр. п марди ороишгари гесуи занон, гесуоро coiffure [kwa:fjuo] фр. п ороиши муйи зано- на, тарзи ороиши муй, гесуорой. coign [kora] п меъ. кунч/ намуди пеши бино; coign of vantage чои хуб, дидгохи хуб /дар мав- риди тамошо); мавкеи мусоид. coil [koil] 1. п халка, печ, кунгура, тоб. печа, печак, чанбара: the coils of smoke халкахои дуд; 2. v 1) халка кардан, печондан <ба сурати халка), халкапеч/ морпеч кардан, дула печ кар- дан, чанбар задан: Не coiled the горе. У симро халка кард. 2) ба таври морпеч харакат
кардан. coin [кэш] 1. п 1) сикка, танга a gold coin сиккаи тиллой; 2) гуфт. пул; pay one in his coin ба некй - некию ба бадй бадй кардан, икдоми мутакобил; 2. v 1) сикка задан (тангаро): 2) бофта ба- ровардан; 3) калима ва иборахои нав сохтан навоварй кардан. coinage [koinidg] п 1) сикказанй; 2) низоми пулии хар кишвар; 3) пули филизй; 4) вожа ё истилохи нав, наввожа, навовард: word of modern coinage неологизм. coincide [.koum'said] v мувофикат кардан, мувофик омадан, хаммонанд будан. coincidence [koa'insidous] п 1) хаммонантй, хамсонй; 2) тасодуф, иттифок; by coincidence тасодуфан, иттифокан. coincident [kou'insidont] а хаммонанд, хамсон, яксон, якчур. coiner [кэша] п 1) сикказан; 2) набахрасоз. coke [kouk] 1. п кокс; 2. v кокс кардан. coker(nut) ['kouka(nAt)] и чормагзи нориндй. cola [koula] и кола (дарахти тропики). col- [koula] pref. ниг. com- colander ['kAlanda] n обкаш, полуна. cold [kould] 1. n 1) сармо, хунукй, харорати поён аз сифр, хавой сард: Не was shivering with cold. У аз сармо меларзид. 2) эхсоси сардй; be left in the cold дар хунукй мондан; catch/have a cold сармо хурдан, хунук хурдан. зуком шудан; 2. а 1) хунук, сард: a cold wind боди сард; Не was cold without his coat. У бе нимтана хунук хурда буд. 2) мач. бемехр, гайридустона, орй аз эхеосот: a cold reception пазироии сард; 3) хузнангез, гамангез; 4) гармношуда, бидуни омодагии калбй (мотор ва а.); 4) аз хуш рафта; cold comfort рохати кам, таскини чузъй, cold war чангй сард; have/ get cold feet тарсидан; throw cold water on дилсард кардан. cold-blooded [.kould'blAdid] а хунсард. сангдил. cold-bloodidness [,kould'blAdidnss] n хунсардп, сангдилй. cold-hearted ['kould'ha:tid] а бемехр, беэхеос, берахм, дилсахт, сангдил. coldish ['kouldif] а ба царачае хунук, ба кадри кофй хунук. cold-livered ['kould'hvad] а ором, ботамкин. coldness ['kouldnis] п 1) хунукй, сардй; 2) бемехрй, дилсардй, беилтифотй. cold-pig ['kould'pig] v оби хунук пошидан (ба манзури аз хоб бедор кардан). cold-shoulder ['kould'jbulda] 1. п (маъмулан collect бо: the) беэътиной, кабули сард; 2. v беэътиной кардан, дилсардона кабул кардан cold-storage ['kouldsto:ndj] п 1) сардхона: Apples are kept in cold-storadge. Себро дар сардхона нигэх медсранд. 2) нигохдорй дар сардхона. collaborate [ka'tebareit] v 1) хамкорй кардан, хамдастй кардан; 2) бо душман хамдастй кардан, ба манфиати душман кор кардан. collaboration [ka.leeba'reijn] п 1) хамкорй; 2) хам дастй бо душман. collaborator [ka'lsebareita] п 1) коркун, хамкор, ходим, хизматчй; 2) хамдастй душман, хабаррасон ба душман. collapsible [ka'la*psabl] а катшаванда, тошав, чамъшав. collapse [ka'lteps] 1. п 1) фурурезй, фурупошй резиш, завол: the collapse of а bridge фурУ рехтани купрук; 2) сукут, шикает: the collapse of hopes шикасти умед; 3) изтироб: to suffer a nervous collapse изтироби асаб ка- шидан; 2. v 1) афтодан, фуру рехтан, пош хурдан: The roof of the house collapsed. Боми хона фуру рехг. 2) ба нокомй цучор шудан: The negotia- tions coliapsed. Музокирот ба нокомй дучор шуд. 3) аз по афте дан, касал шудан: Не col- lapsed from exhaustion. Аз сабаби мондашавй аз по афтод cellar ['kob] 1. п 1) гиребон: Не turned up his collar. У гиребонашро бардошт. 2) гарцанй, хомут, захбанд, гарданбанд, халка: Our dog has a leather collar. Саги мо халкаи чармин дорад. 3) мац. бори гарон, дарди сари зиёдатй. 3) махори саг, гурба ва г.; 4) бори гарон, дарди сарк зиёдатй; out of color бекор; work пр to the collar мехнати сахт/ гурмашаккат кардан; 2. v 1) бастан, аз гиребон доштан; 2) хомут андохтан. collar-bone ['kolaboun] п анат. чанбари гар- дан. collate [ko'bit] v мукоиса кардан, хамсанчй кардан. collateral [ko'laetaral] 1. п васика, гаравй; 2. а 1) дарачаи дуюм, миёна, г айриасосй; 2) параллели, мувозй, хамоянд collation ['ka'.eifn] п 1) мукоисакунй, мукоиса, хамсанчй; 2) шоми сабук, гизои са- бук. colleague ['koh:g] п хамкор, хамкасб, хампеша. collect [ks'lekt] v 1) чамъ кардан, чамъ шудан, гирд овардан: The teacher collected the homework. Муаллим вазифаи хонагиро чамъ кард. A lot of people collected in the square.
collection Мардуми бисер дар майдон чамъ шуданд. 2) чамъ кардан, гун кардан: I collect coins. Ман танга чамъ мекунам. 3) i ирифтан; She collects the children from school at 4 o’clock. У бачахоро соати чор аз мактаб мегирад. collection [ka'lekjn] п 1) чамьоварй, дарёфт, гирдоварй: The collection of these pictures took ten years. Барои дарёфти ин суратхо дах сол лозим шуд. 2) мачмуа, гирдовард, коллексия: a collection of pictures мачмуаи суратхо; a col- lection of stories мачмуаи хикояхо; 3) чамъшавй, гуншавй; 4) анбух, туда. collective [ko'lektiv] 1. п 1) гурух, гурухи кортарон: a workers’ collective гурухи корга - рон; 2) заб. чамъ; 2. а якчоя, дзетчамъй, чамъй, хэмагонй, гурухй, муштарак: collective efforts кушиши дастчамъона. collective farm [ka'lektiv'fa:m] п колхоз. collective farmer [ko'lektiv'fama] n колхозчй. collectivly [ko'lektivh] adv якчоя. coHectivism [ko'lektivizin] n гурухгарой, чамъгарой, моликияти чамъй. collectivization [ko'lektivai'zeijn] n коллек- гиьизатсия, хамагони кунонидан. collectivizing [ko'lektivaizirj] п чамъкунонй. хамагоникунонй. collector [ka'lckta] п 1) чамъкунанда, гир- довар; 2) чамъкунандаи коллексия, коллек- сионер; 3) тех. гирдовар, коллектор. college ['kobdj] п 1) коллеч, донишкадаи олй (мактаби олй дар Америка ва Англия ва кишвар^ои дигар); 2) амер, донишгохи олй; 3) гурух, анчуман; 4) омузишгох; 5) мактаби миёнаи махсуси имтиёзнок; collegian ['ka'lnd^ton] п 1) донишчУи кол- ледж; 2) аъзои колледж. collegiate ['ka'li:dxiit] 1. v хабар додан; 2. а донишгохи: the collegiate dictionary фарханги донишгохи: 2) донишчуй, барои донишчуён. collide [ka'laid] v бо хам бархурдан, бо хам задан; бархурд доштан. collie ['kohj п колли, саги шотландй. collier ['kolio] п 1) ангишткан; 2) ангишт- каш (кишти). collision [ka'hjn] п 1) хамкубй, ба хам бархурдан, ба хам кубй, садама; to come into collision with ба хам бархурдан; 2) зиддият, бархурд, таззод: the collision of ideas тазоди андешахо. collocate ['kalakeit] v доро будан; гузоштан, чобачо гузоштан. collocation [,kola'keijn] п чобачогузорй, чобачошавй. collodion [,ka'loudion] п хим. коллодий. colloquial [ka'loukwial] а гуфтугуй, гайриадабй, омиёна (забои, вожа, услуб). 170- coiluquialisiu |кэ loukwiatizm] п сабки омиёна/ гуфторй, вожаи мардуми, вожа/ иборахо ва истилохоти омиёна. colloquy ['kolakwi] п (pl colloquies) муховараи расмй, гуфтушунид, гуфтугу, сухбат, музокира. collusion [кэ'1и:зп] п созиши махфй. Colombia [кэЧлтЫэ] п Колумбия. colon 1 ['koulon] п ду нукта colon 11 |/koulan] п анат. рудаи халкашакл. colonel ['ka:nl] и сарханг, полковник. colonelcy f'ko.nolsi] п 1) унвони полковник; 2) амер, фармондехи полк. colonial [ka'lounial] 1. п 1) сокини мустам- лика; 2) амер, сарбози америкоии давраи му- бориза барои истиклолият; 2. а мустамликавй; Colonial Office Вазора- ти умури мустамликахо (дар Британияи Ка- бир). colonialism [ks'loumahzm] п мустам- ликадорй, сиёсати ба даст овардани мустамликахо. colonialist [ka'loumahst] п тарафдори му стам ликадорй. colonist ['kolanist] п сокин, муходирнишин, навнишин; бадаргашуда. colonization [,kohnai'zeij'n] п мустам- иикакунй. colonize ['kolanatz] v 1) мустямлика кардан; 2) навнишин шудан, сокин гардидан. colonizer ['kolanaiza] n 1) мустамликадор, мустамликачй; 2) навнишин colonnade [,kola'neid] п 1) меъ. каторсутун, катори сугунхо; 2) сутунбандй, сутунгон; 3) катори дутарафаи дарахтон. colony f'kolam] п (pl colonies) 1) муста млика; 2) кучнишин, кучгох, мухочирнишин. colophony [ka'lofam] п канифол (моодаи ши- шамонанди зудшикан, ки аз шилми дарахти сузанбарг росил шуда, дар саноат ва барои равган задана камони гиччак истеъмол меша- вад). color f'kxla] амер. ниг. colour. coloration [,kxla,reijn] п 1) рангинй, рангин будан; 2) рангомезй, рангорой, рангу об, фан- ни омехтани рангхо. colorific [,kola'nfik] а 1) рангзо, рангпасдиханда; 2) рангкунанда, рангдор; 3) пургул, гулдор, гулпуш; 4) мац. бообуранг, фасех, хушобуранг. collosal [ka'lasl] а 1) азим, бенихоят калон, азимчусса, тахамтан, гулосо, девпайкар; 2) бузург, азим: a collosal mistake иштибохи би- сёр бузург. colossus [ka'lasas] п 1) мучассамаи азим, абартандис; 2) шахе ё чизи бисёр калон, тахам, гул. colour, амер, color ['кл1э] 1. п 1) ранг: а bright colour ранги тоза; a colour film филми
- 171 - combings ранга; 2) ранги наккошй: Не mixed the co- lours. У рангхоро омехта кард. 3) хусусият: local colour хусусияти махалли; 4) pl байрак, парчам, диравш, ливо; national colours пар- чами миллй; 5) ранги пуст, нажод: people of colour мардуми рангинпуст (гайрисафед); 6) pl нишон, медал, аломат ё либоси мушаххаску- нанда; 7) харб. нагон; 8) ниход, табиат, чигунагй, вижагй; 9) мус. мояи садо, оханг; 10) намо, зохир; come of with flying colours бо галаба баргаш- тан; lower one’s colours тобеь кардан; uail one’s colours to the mast мач озодона эы икоди худро химоя кардан; show one’s true colours тинат/ ниходи худро ошкор кардан, join the colors ба артиш даромадан (дохал шу- дан); loose one’s color сафед шудан (ранг парида шу- дан); under colour бо бахонаи. тахти унвони; 2. v 1) ранг' кардан, ранг задан: The girl co- loured the picture with her pencils. Духтарча бо каламхои худ суратро раш мекард. 2) рангин кардан/ шудан, рангоранг кардан/ шудан; 3) ранг иваз кардан, рангбаранг шудан; 4) тахти таъсир карор додан, тагйпр додан. colourable ['кл1эгэЫ] а 1) чилсдиханда; рангпазир, рангшуданй; 2) хакикатмонанд, ростнамо, зохиран хуб. colouration ['kxla,rei [п] ниг. coloration. colour-blind ['kxbblaind] а тиб. рангкур, курранг (шахсе, кирангро фарк, намекунад). colour-blindness ['kAb,blamdms] п куррангй, рангкурй. colour-box [’kxlobloks] п куттии рангхо. coloured, амер, colored [’kxiad] l.past вар. р. аз colour 2. 2. а ранга: a coloured film навори ранга. colouring ['кдЬгн)] и 1) моддахои рангубор; 2) тобиши дило, навъи ранг; 3) хиссиёт/ эхсоси рангхо (оиди рассомон); 4) ранг (мрй. руй ваг.). colourful, амер, colorful ['кл1эМ] а ранго- ранг, пуробутоб. colourless ['kxlohs] а 1) беранг, хира, ран- графта, рангпарида; 2) якнавохт, хастакунан- да. colour-printing ['кл1эрпп11п] п чопи ранга; акси ранга. colour-process ['kxloprousos] ниг. colour- printing. colt [koult] n 1) курра. курраи асп; 2) мач. Чавон ва бетачриба. column ['kolam] п меъ. 1) сутун, поя, рукн; They recognized the house by its white columns. Онхо хонаро аз руи сутунхои сафедаш шинохтанд. 2) хар. саф: They marched in col- umns. Онхо саф ба саф кадам мениходанд. 3) найча: a column of mercury найчаи симоб; 4) сутуни рузнома: the sports column кисмати варзиш дар рузнома; 5) макола {рузнома ё махалла). columnist ['kolamnist] п амер, рузнома- нигор, сутуннавис (касе, ки мунтазам. барои рузномахо мацала ме навис ад), фелетонист. com- ['кот] pref инч. = col-, con-, cor- ба маънои бохам, якчоя, пурра. comb [koum] 1. п 1) шона: I haven’t got ту comb with те. Ман бо худ шона надорам. 2) точ, хуч, хуча (парандагон); 3) хар чизи точмонанд, точак, чага; set up one’s comb калонгирй/ манманй кардан; cut the combs of гурури касеро паст каодан; 2 v 1) шона кардан (гее?), шона задан: The girl combed her hair. Духтарча муяшро шона карл. 2) шона/ тох задан, пок кардан (пахтароу, 3) чустучу кардан, гаштан (хама цорд); 4) цархам хурдан, пош хурдан (мавццо); comb out чустучу кардан, кофтан. combat ['kombaet] 1. п 1) набаод, разм, мухориба, бархурди низомй, харб; 2) пайкор, мубориза: We must combat corruption Mo бо- яд бар зидди рншвахурй мубориза барем: single combat чангй якка ба якка. чангй тан ба тан; 2. а размй, чангй, харбй; 3. v мубориза бурдан (ба ыукрбили, барои), набард кардан, размйдан. combatant ['kombatant] 1. п чанговар, аскар, разманда, мубориз, 2. а чанганда, разманда, пайкоргар, чангчГ, ситезагар. combative ['kombativ] а 1) даъвей, ситезачуй, зудхашм, ситезагар; 2) чангй. харбй, низомй. combination [,kumbi'neijn] п 1) таркиб, оме- зиш, хамбаст; 2) омеза, махлут: combination of circumstances омезаи хол; 3) иттиходия, иттифок, ташкилот; 4) pl зерпироханй ё зер- шалвории якпорча; зерпуш; 5) гуфт. суикасд; 6) рамз, радиф (кулф), таркиби ракамхои кулф combinative [.kambmeitiv] <7 1) таркибй, хамбастй, хамомезишй; 2) таркибпазир, хамбастпазир. combinatorial [kam.bama'tounal] а ниг сот- binati’e. combine 1. п ['kombain] киш. 1) комбайн (мошин), трактор, 2) иттиходия, хамбаст, кар- тел; 2 v [ksm'bain] 1) хамбаст кардан/ шудан, муттахид шудан/ кардан, бо хам пайвастан, хамбастан, омехта, 2) хим. таркиб шудан, хамомез шудан. combine harvester [,kombain'ha:vista] п ком- байн, мошини хирманкуб. combings ['koumiijz] п pl муй ё нах, ки дар
-172- сотЬ-оч< шона гир мешвад, дамшона, муи рехта. comb-out ['ko'jm'aut] п 1) шонакунй; 2) мач тозакунй (хизматчиён ва г.). combust [kam'bast] v сухтан, сузондан, даргирифтан. combustibility [kam,t?Asts'biliti] п даргирй афрузиш; алангагирй. combustible [ksm'bAstabl] а огашгиранда сузанда. combustibles [kam'bAstablz] 1. п pl. су зишворй, моддаи оташ: ир; 2. а сузанда, сухтназир, сухтанй, сузо сухтанбоб, оташапгез. combustion [kam'bxstjn] 1. и 1) сузиш сухтан: spontaneous com Dustion сухтори ногахонй; 2) хаячон, изтироб; 3) тугён, ошуб шуриш, бетартибй. соте [клт] v (сате; соте) 1) омадан: The circus is coming here next week. Хдфтаи оянда ба индо сирк меояд 2) расидан, баробар шу- дан: the bill comes to $600 маблаги пардохт ба S600 мерасад; 3) рафтан: I’m coming with you Ман бо шумо меравам. Соте! Рафтем! 4) руй/ рух додан (ит. come about): How did it come that you quarrelled? Чй вокеа руй дод, ки шумо чангй шудед? 5) сабаб/ боне шудан; 6) ба ёд омадан, ба хотир овардан; 7) хосил шу- дан, ба даст омадан, ба вукуъ лайвастан; 7) пеш рафтан, идома додан; 8) амер, ба сазои худ расидан. 9) мерос гирифтан, расидан (ме- рос); come about рух/ руй додан, иттифок, афтодан; самт/ равиш иваз кардан (бед); come across иттифок афтодан, ногахон ёфтан. I’ve just come across a beautiful pcem in this book. Ногахон шеъри зебое аз ин китоб ёф- там. come after кофта н чустучу кардан; come again? Чй гуфтй? Дубора бигу. Такрор кунед? come along омадан, ворид шудан; come asunder пора-пора шудан, ба киемхо чудо шудан; come at а) ноил шудан, ба даст овардан; б) наздик шудан ба, расидан ба, хучум кардан ба; come away а; рафтан; б) шикастан. come back баргашган: Whai time will he come back9 Вай кай бар мегардад? come before дар назди (суд ва г.) истодан: come by ба даст с вардан, сохиб шудан; болои рох даромадан, cap халондая; come down фуромадан, поин раф~ан: Wait till she comes down. To фуромадани J интизор шавед. come down on? upon сарзаниш кардан, хакорат кардан; come forward ба пеш баромадан; come from баромадан: Не comes from a poor family. У аз оилаи камбизот баромадааст. Не comes from New York. У зодаи Нию-Йорк аст come in даромадан, ворид шудан, дарун раф- тан: Ask him to come in. Ьифармоед дарояд. come into effect амал кардан; come into force амал кардан; come into fortune мерос гирифтан; come into one's own дазои сазовор гирифтан; come into position хар мавкеъ гирифтан, come off а) баромадан: He comes of an interest- ing family. У аз оилаи ачоиб баромадааст. б) баромадан, хосил шудан: Nothing will come of it. Аз ин кор хеч чиз хосил памешавад в) ба максад расидан. come on даном дихед! come out а) баромадан: When he came out it was dark. Вакте ки у аз хона баромад, аллакай то- рик шуда буд. б) зохир шудан, ошкор шудан: The truth will come out. Хдкикат ошкор меша- вад. come over а) кучидап, омадан; б) ба тарафи дигар гузаштан; в) тахти таьсир карор додан; come round даромадан^ хабар гирифтан. She came round last night. У шаби гузашта омада буд. come to see sb хабар гирифтан; come to ба хуш омадан (инч. to come to oneself): He slowly came to. Охиста-охиста у ба хуш омад. come up а) баромадан, баланд шудан, бархо- стан: The curtain came up. Парда бардошта шуд. б) наздик шудан: A man came up to us. Марде ба мо наздик шуд. come upon а) хамла кардан ба; б) бархурд кар- дан. бархурдан. дарафтодан; То come of with a whole skin. Зарб. ~ Аз таги епмург Т'.’хмашро медуздад. То come out with dean hands. Зарб. ~ Муйро аз хамир чудо кардан. come-and-go [kAmsnd'gou] п харакати пешу кафо; come-and-go people одамони тасодуфй. come-at-able [клт'агЮМ] а гуфт. осот даст- расшавачда. comedian [ka'mhdian] п 1) муаллифи мазхака; 2) хунарпешаи накшхои мазхака, хунарпешаи комеди; 3) гуфт. шух. comedienne [k9,mi:di'en] фр. п хунарпеша (зан, асосан мазхака). come-down ['kxmdaun] п 1) таназзул, завод; 2) арзоншавй, пастшавй. comedy ['krmsdi] п (pl comedies) намоиши шодиэвар вг неканчом, мазхака, комеди. comely [’клтЬ] а дуструй, хушнамо, зебо, ситорагарм, ди.ткаш. comer ['kAmis] п касе, ки меояд, шахси оян- да; the first comer аввалин омада; for all comers барои хамаи хохишмандон. comestibles [ks'mestibl] 1. npl 11 хурок, гизо; 2. а хурданй, хурокй.
comet ['komit] n комета, ситОра, сигораи дунболадор. comfort [’KAmfat] 1. n 1) осоиш, рохат, осудагй; pl лавозимоти зарурй: to enjoy com- forts аз лавозимоти зарурй истифода бурдан; 2) дастгирй, тасалло, оромбахшй, дилхушй: а few words of comfort чанд сухан барои дилбардорй. 2 v дилдорй кардан, тасаллй додан, тас- кин додан, ором кардан/ бахшидан, осуда кардан: She comforted the crying child. У кудаки гирякардаистодаро осу да кард. comfortable ['kAmfat&blj а 1) барохат, рохат, кулай, осуда, оромбахш: a comfortable bed бистари рохат; 2) кофй, хуб: a comfortable income маоши кофй; 3) ризоятбахш, осуда- бахш; 4) гуфт. ором, розй; Please make yourself comfortable! Лутфан, рохат бошед! comforter ['кдпйэю] п 1) тасаллодиханда, осудагар, таскиндиханда, оромбахш, рохатиовар (шахе ё чиз); a Job’s comforter оромбахшй бад, ки бадбахтии шахсро зиёд мекунад; 2) амер, рупуши тахти хоб. пукаши бистар; 3) пистонак, чочак, маккак, эмизак. comfortless ['kAmfoths] а 1) норохат, берохат, нокулай; 2) гамгин, ноором. comfy ['kxmfi] a (comfier, comfiest) рохат, кулай, ссуда,. comic ['komik] 1. п 1) бозигари накшхои хандаовар (кино); 3) хунарпешаи комеди (те- атр); 3) кинокомедия; 4) омили хандаовар (дар театр, адабиёт ва зиндагй); 5) (амер. comic book) китоби хикояхои суратдор барои кудакон; comic paper мачаллаи факохй; 2. а хандаовар, бомаза, мазхак. comical ['komikal] а хандаовар, пурбазла, факохй. comics ['komiks] пpl мачаллаи факохй. comic strip ['kemikstrip] п наворхои хан- даовар, тасвирхои мазхакавй. coming ['кдпиг)] 1. pres. р. аз соте; 2. п вуруд, расиш, амалй фаро расидан, омадан: the coming of spring фарорасидани бахор; 3. а 1) оянда, омада истода: during the coming year дар давоми соли оянда; 2) оянда- дор, умедбахш: the coming author нависандаи умедбахш. coming-in ['KAimrj'in] п воридот (мол). coming-out ['клвир'аиЦ п содирот (мол). comity [’копии] п (pl comities) некрафтори, хусни рафтор, назокат, адаб, нармй; comity of nations а) маърифаги одобу назока- ти байналмилалй; б) хук. эхтироми мутакобили кишвархо (нисбат ба ронун ва суннатрои кишваррои дигар). comma [’кота] п вергул; inverted commas нохунак. -173 - commemoration command [ka'mamd] I и 1) фармон, хукм, амр, дастур, амрия, фармоиш: The soldiers obeyed the captain’s command. Аскарон амри капитанро ба чо оварданд. 2) сохибкунй, тасарруфкунй; 3) вохиди низомй (дар зери фармонде.рии касе); 4) фармондехи; 5) округи харбй (дар Англия); 6) хукмронй, хокимият; at/by sb’s command бо фармони касе; be in command фармон додан; command oneself худро ба даст гирифтан; have a good command of language забонро хуб донистан; second in command муовини иарфармондех; take command фармондехиро ба даст гирифтан; 2. v 1) фармон додан, фармондехи кардан, амр кардан, дастур додан: That officer com- mands a ship. Ин офисер фармондехи киштй аст. 2) тахти фармон/ нуфуз доштан; 3) дар ихтиёр доштан, сохибихтиёрй кардан: to command a large vocabulary шумори зиёди вожахоро дар ихтиёр доштан/ донистан; 4) бархурдор будан аз; 5) хукмронй кардан; 6) талкин/ илко кардан; 7) рарб. дар зери оташ гирифтан. commandant [,koman'daent] и 1) комендант, фармондех; фармоянда; 2) сардори мактаби харби. commandeer [.komon'dio] v 1) ба хизмати харбй даровардан (ба зури); 2) хар. мусодира кардан, тасарруф кардан (рангами чанг); 2) гуфт. аз худ кардан. commander [ka'mamdo] п 1) фармондех; 2) рахбар, солор, саркарда; 3) бар. ёварй фармондех. Commander-in-Chief [ko'ma:ndarin'tfi:f] и 1) сарфармондех; фармондехи кушунхои округ; 2) бах,, фармондехи неруи бахрй. command-in-chief [ka'ma:ndm't(i:f] п фар- мондехии асосй. commanding [ka'ma:ndir)] а 1) фармонди- ханда, рохбарикунанда; 2) бартаридошта, хукмфармо; 3) таъсирбахш, муассир, бовикор: commanding speech суханронии таъсирбахш. commandment [ka'mamdmant] п фармон, хукм; амр, фармоиш (хусусан мазрабй ва ахлорй). commando [ka'mamdou] п (pl comandos, com- andoes j 1) сарбози нерухои махсуси зудамал; 2) дастаи харбии махсуси зудамал. commemorate [ka'menioreit] v 1) хотираи ка- серо ё чизеро гиромй доштан (бо чашн гириф- тан), бузургдошт барпо кардан; 2) ёди касе ё чизеро зинда нигох доштан, ба ёд овардан, ёдбуд кардан. commemoration [ka,memaTeijnj п 1) бузургдошт, гиромидошт, ёдбуд, чашнгирй, идкунй, тантана; 2) ёдоварй, зикри хайр, чашни едгорй;
commemorative in commemoration of ба едбуди, ба хотири бу- зургдошти. commemorative [ka'memsrstiv] а ёдоиар, чизе, ки боиси ёдозарй бишавад, ёдгор, ёдгорй. commence [ka'mens] v огоз кардан/ шудан, шуруъ кардан/ ш}дан, cap кардан. commencement [ko'mensmant] п 1) огоз, шуруъ, ибтидо, аввал; 2) чашни поёни тахсил, чашни хатмкунй (оонишгоу ва г.) commend [ko'mend] v 1) сутудан, ситоиш кардан, мавриди таъриф карор додан; 2) ба ихтиёри касе/ чизе супурдан (бовар карда)-, 3) тавсия кардан; 4) чалб кардан, мафтун кардан. commendable [kn'mendabl] а к.обили сито- иш, шоёни тахсин, лоики таъриф, сутудапй. commendation [,komen'detjnj п 1) таъриф. мадх, сано, ситоиш; 2) тавсиянома, гавсиякунй. commensurable [ka'rr.enfarabl] а 1) баробар, мутаносиб, андозапазир, хаммизоп; 2) сан- чишназир, мукоисашаванда. commensurate [ko'menfant] al) хамапдоза, хамгустариш, 1) мувофик., мутаносиб, муно- сиб, чур. comment ['koment] 1. и 1) тавзех, тафсир; 2) такриз. назар, акида, изхор, гуфта, хайд: Не made several helpfui comments about my work. У оиди кори ман якчанд кдйдхои муфид кард. 2. v 1) шарх додан, таъбир кардан, тавзех додан, тафсир кардан (on sih чизеро)'. Не re- fused to comment on the news. У аз шарх до да- ни ахбор даст кашид. 2) изхори назар кардан. commentary ['komontn] п (pl commentaries) тафсир, гузориш, так.риз, гузора: news and news commentaries хабар ва тафсироти хабар commentation [.koman'teifn] п шарх, эзох, д афсир, тавзех. commentator [’komanteita] п шорех, муфас- сир, гузоранда. commerce ['komo:sj п 1) тичорат (умоа), до- дуситад, саздогарй, савдо; 2) робита, рафту омад. commercial [кэ'пэ:]!] 1. п огохй, реклама (раоио ва телевизион)', 2. а тсчирй, тичоратй. бозоргонй, савдогарй: commercial treaty шартномаи тичоратй; commercial law хукуки тичоратй. commercialism [ka'maij’siizm] п бозоргарой, савдогарй, савдогарсй. commercially [кэ'тэ:{эЬ] adv аз нуктаи на- зари бозоргонй. commingle Iko'mirjgl] v омехтан, муошират кардан, хамомехтан, хамомезй кардан. commiserate [ko'mizoreit] v хамдардй/ дилсузй кардан, гамхорй кардан дар гами касе шарик шудан, хамгусса шудан. commisetation [kspmzo'rcijn] п хамдардй. - 174 хайрхохй, дилсузй, тасаллй, изхори таассуф. commissar [,komi'sa.J п комиссар, вазир (с собик Иттиуоди Шуравй). commissariat [.komi'seanst] п 1) комиссар ат, вазорат (Оар собик, Иттириди Шуравй)', идораи интендантй (иоораи рарбй, ки таъминоти хоцагии артиш машгул у аст). commissary ['kamisan] п 1) фурунш артишй (дар сарбозхона), фурушгот ихтисосй; 2) амер, ресторан, тарабхона; комиссар, асрсари калони полис, сохибманса (Оар Франсия ва баъзе кишвархо), 4) маъму (муОири кис ми хоцагии артиш), 5) анбор хурок. commission [ks'mijn] 1. п 1) комиссия, хайат The Government has appointed a commission Хукумат комиссия таъсис додааст. 2 маъмурият, ихтиёр, нэмояндагй; 3) фармон супориш: Here’s a commission for you. Ин аст фармон барои шумо. 4) кормузд, хаки иловагй; 5) хукми атои дарача, унвон, рутба ва г.; 2. v 1) ба вазифа таъин кардан, ба хизмат кабул кардан; 2) маъмурияг додан, маъмур кардан, ихтиёр додан, ваколаг додан, вакил каодан, 3) супориш додан; 4) yap. ба хизмати харбй/ бахрй гирифтан. commission [кэ'тфтэ] п 1) аъзои комиссия, узви хайат; 2) намояндаи махсус; маъмур, сохибмансаб; 3' раис, сарпараст commissionaire [ksjrnfs'neafr)] п 1) дарбон; 2) номабэр. commissioner [ks'mifsna] п 1) аъзои комис- сия, аъзои хайат, намояндаи махсус; 2) маъмур, сохибмансаб: High Commissioner ко- миссари олй; 3) раис, сарпараст. commit [ka'mit] v (committed; committing) 1) кардан (гунох,, тацовуз, хато): Не committed an error. У хато кард. 2) супурдан (ба амонат); бовар кардан/ кунондан: The boy was commit- ted to his aunt’s care. Кудакро барои нигохубин ба амааш супурданд. 3) кавл додан, ба гардан гирифтан; Не that comits я fault thinks everyone speaks of it. Зарб. ~ Дузд аз сояаш мета.рсад. commit oneself ухдадор шудан; дар хатар гу- зоштан; commit to paper or writing навиштан, руи когаз овардан. commitment [ka'mitmant] п 1) паймон, кавл, паймон, ухдадорй; 2) тахвил, супориш, гусел; 3) супориши лоихаи конун ба парламент; make no commitments ухдадор нашудан; ваъда надодан; meet commitments ухдадориро ичро кардан, ба ваъда вафо кардан. commital [ka'mitl] п - commitment. committee [ko'miti] n кумита, хайати барраей, анчуман, комиссия: Executive Com-
- 175- mittee кумитаи ицроия; ad hoc committee кумитаи вазифаи мушаххас дошта; standing committee комиссияи доимй; joint committee комиссияи омехта. commixture [ka'mikstja] и 1) омезиш, омехтакунй; 2) омеза, хамомехт, махлут. commode [ka'moud] п левой, сандук. commodious [ka'moud ias] а васеъ, фарох, чодор, кушод, бузург ва рохат. commodity [ka'moditi] п (pl commodities) 1) мол, цине, матоъ; 2) махсул (хусусан кишоварзи). commodore ['komado:] п 1) хар. бахрй ко- мадор (фармондеуи гурУри киштиро); 2) раис, сарпараст (клуби к,аг^ронй). common ['катан] 1. п 1) муштарак, хамагонй, иштирокй (молотят): in common муштарак; out of the common барчаста, гайриоцй, фавкулода, аз саф баромада; 2) таъ. халк; 3) pl аввом, 4) замини чамоатй/ хамагонй, чарогох, сахро, 5) рук. хукуки ис- тифодабарии умумии ламин (ча/югоу); 6) риёз. адади муштарак; have nothing in common чизи муштарак надоштан; 2. а 1) умумй: common interests манфиати умумй; common dinominator махраци умумй; 2) маъмулй, омиёна, хама, хамагон: a common error хатоии маъмулй/ ом; 3) одй, харруза, рузмарра: common honesty росткавлии одй; the common people халки одй; common law хукуки хурфй; 4) сода, ибтидой, аввалия; 5) одй, натори, гайриашрофй, омй: a common soldier сарбозй каторй; 6) гром, чине: com- mon noun исми чине; 7) дорой чинсияти муштарак; the Common Market Бозори Умумй (Ьозори Иктисодии Европа) - созмони сиёсй ва. ицтисодй, ки чано кишвари Европаро мутта^ио месозад; the House of Commons Мачлиси Умумй (дар парламенты Британияи Кабир); common sense акди расо. commonage ['Komamdj] п 1) хакки чарон- лан (дар чарогоууои умумй); 2) моликияти муштарак. commoner ['котэпа] п 1) одами одй (ки аз ашроф нест); 2) аъзои Мачлиси Умумй; 3) донишчуе, ки идрор намегирад; 4) шахей Хукукхои умумй дошта. commonly fkomanh] adv 1) умуман, одатан, маъмулан, 2) ба таври одй ва хамешагй. commonplace [’kamanplcis] 1. п чойи умумй; 2. а одй, маъмулй. пеши пой афтода, би- сёрёб. commonplace-book ['komanpleis,buk] п даф- тари умумй. commonroom ['komanrum] и 1) утоки усто- coir.munist дон (дар Оонишгсх); 2) хучраи умумй, хонаи дамгирй, толори донишчуён. commons ['komanz] п pl 1) = comma nality; 2) мардуми одй, аввом; 3) хуроки хамагонй (дар донишгох); 4) толори нахорхурй (дар донишгох;), мизхои хурок. Commons, the fkomsr.z] п 1) Мачлиси Умумй дар парламенты Британия Кабир (инч. the House of Commons;. commonwealth ['komanwelS] n 1) мардуми як кишвар, мардумон; миллат; 2) кишвари озод, ккшьари федералй, кишвархои муштаракул- манофеъ; 3) амер, иёлат; Commonwealth, the ['kamanwelGJ п Кишвархои Муштаркулманофеи Британия. commotion [ka'moujn] п 1) ошУб, изтироб, чунбиш; 2) хамхама, сару садо, дархам бархамй, чанчол, хаёхуй. communal ['komjunl] а иштирокй, гурРхй, хамагонй, муштарак, умумй; commune 1. п ['kcmju:n] коммуна (анцумани худмухтори маралий); 2) обшина, чамъият; 3) авом, мардуми аввом; 4) бахши хурдтарин дар кохия (дар Фраисия, Британия ва г ); 2. v ['ka'mju.n] самимона гуфтуту кардан, розй дил гуфтан, дарди дил кардан, аз тахи дил сухбат кардан, роз ва ниёз кардан. commune, the ['komju:n] п хукумати инкилобии Париж (коммунаи Париж). communicate [ka'TT.juinikcit] v 1) интикол до- дан, расондан; 2) огох намудан, хабар додан, иблог намудан (to sb - ба касе) to communicate news хабарро иблог намудан, расондан; 3) гуфтугу кардан, робита доштан I’ll communi- cate with you by telephone. Ман бо шумо гавас- сути телефон гуфгу1у мекупам. communication [kj,mju:ni'keijn] п 1) иртибот, робита, расониш (хабар, маълумот ва г.), мубодила, табодул, гуфтушупид; 2) ха- бар, гузориш, иттилоъ, иттилоия: We received your communication. Mo гузориши шуморо гирифтем. 3) василаи алока, воситаи иртибот; 4) мукотиба, мухобира: a means of communica- tions васоити алока; 5) робитаи самими/ на- здик; 6) р! расонахо (телефон, телеграф, радио ваг.); communication cord таноби занг (дар автобус ва г., ки х;ангоми кашидани он занг дармеояд); be in communication with sb бо касе дар мукоти- ба будан, бо касе дар иртибот будан. communicative [ka'mju:nikeitiv] а 1) хуш- сухан, хушеухбат, одамдуст, улфат, хушхулк; пурхарф; 2) иртиботй, мухобиротй, расонишй. communique [ka'mju'mkei] фр. п иттилоияи расмй. эъломияи расмй, коммюнике communism [’komjunizm] п коммунизм, чемеаи бетабака, низоми коммуниста. communist r'komjunist] 1. п коммунист, узви хизби коммуниста;
community -176 2. и коммунниги. the "Coininumst ' Harty хизби коммунист. community [ko'mju:niti] n (pl communities) 1) ичтимоъ, чамоат; 2) чомеа, чамьият, омма: the interests of rhe community манфиати цамъият; the world community чомеаи чахонй; 3) кишвархои хампайваст/ хамбаста/ хампай- ванд. the European Community Цомеаи Евро- па; 4) гурухе аз мардуми дорой вижагихои муштарак; акаллият; 5) умумият, умумй, муштарак: the community of interests мапфиатхои умумй. commutation [,komju:'teifnJ n 1) табдил, му- бодила, ивазкуни, иваз, бадал, доду ситад; 2) х;ук,. сует/ кам/ сабук/ кардан(и) (чам); commutation ticket билети мавсими (арзонтар). commutator ['komju:teita] п тех. коммута- тор (табдилди^андаи баркф commute [ka'mju:t] v 1) мубодила кардан, чобачо кардан, доду ситад кардан, дигарсон кардан, тагйир додан; 2) сабук/ кам кардан (чазоро), тахфиф додан; иваз кардан (хукмро); 3) рафту омади харруза ё мукаррарй кардан (оиди истикоматкунандагони гирду атрофи шахр). commuter [ka'mju:ta] п амер, пафтуомад кунандаи мукарарй (шахсе, ки билети мавсимй дорад). compact I ['kompaskt] п ахд, паймоп, карордод, муохида: The two states have made a compact to cooperate in fighting terrorism. Ду кишвар барои мубориза бар зидди терроризм карордои хамкорй баста нд. compact II [kam'paskt] 1. п куттичаи закона (барои пудра ва г); 2. а зич, чафс; камчогир; хурд, сабук ва камхарч (автомобил), компакт; 3. v зич кардан, чафс кардан, бо хам фу- шурдап. compactor [kam'paskta] п зичкунанда, чафскунанда: compactor truck автомобили партовкаш. companion [kam'paenjan] 1. п 1) хамсафар, хамрох, хампой: Who were your companions on the journey? Дар ин саёхат хамсафари шумо кй буд? 2) ёр, дуст, рафик; 3) мусохиб, хамзй, хамсухбат, хамсухан, мунис, хамнишин: Не was my close companion at school. Дар мактаб мо дусти наздик будем. 4) ток (як даст ё як чуфт аз чизе); 2. v хамрохй кардан, хамсафар будан. companionable [kom'paenjanabl] а хушмуо- шират, одамдуст, улфат, хушхулк, муош- иратй, хушеухбат. companion-in-arms [kom'paenjanmamz] п дусти хамярок. compainionhsip [ksm'ptenjanfip] п хамдамй, хамнишинй, муносибат, муносибати дустона. сотрапу'“ГклтрэпТ]= п [pl companies) хамнишинй, хамдамй, унс, улфат; 2) гурух, даста: a theatrical company гурухи театрй; 3) чамъияг; ширкат: Не works for a transport company. У дар ширкати наклиёт кор мекунад. 4) хамнишин, хамсухбат, ёр, хамдам: Avoid evil company! Аз хамнишини бад пархез кун! 5) хар. рота; bear comnany хамрохй кардан; Company in distress makes trouble less. Зарб. ~ Марг бо ёрон туй аст. keep company (with - бо касе) хамнишинй кар- дан, муошират кардан; part company (with - би касе) тарки хамнишинй кардан, тарки робита кардан; чудо шудан. Who keeps company with the wolf, will learn to howl. Зарб. ~ Мева аз мева ранг тирад. comparable ['котрэгэЫ] а 1) мукоисаша- ванда, кобили мукоиса, киёспазир; 2) мушобех, хаммонанд. comparative [ksm'pasrativ] 1. и гром. дарачаи мукоисавй (к,иёсй); 2. а мукоисавй; нисбй. comparatively [ksm'pasrstivh] adv нисбатан, киёсан, ба таври нисбй. compare [кэт'рг.э] v мукоиса кардан, хам- санчй кардан, бо хам санчидан, киёс кардан; as compared with дар мукоиса бо; beyond/ without compare гайри кобили мукоиса, гайри кобили киёс, бехамто. comparison [kom'paensn] п мукоиса, ташбех, киёс, хамсанчиш; by/ in comparison with дар мукоиса бо, мукоисаган, дар хамсанчй; make/ draw a comparison киёс кардан, мукоиса кардан. compartment [kom'pa:tmant] п купеи катор, до, хучра. compass ['клтроз] 1. п 1) кутбнамо, компас: They used a compass to find their way home. Онхо барои ёфтани pox аз компас истифода карданд. 2) pl паргор: Не drew a circle with compasses. У бо паргор давра кашид. 3) хачм, андоза; 4) хад, худуд, сархад; 2. v 1) расидан, рафта расидан, ба хадаф расидан, ноил шудан; 2) ният (к,асд) кардан, андешидан. compassion [kam'psejn] п рахм, шавкат, дилсузй, хамдардй. compassionate [кэт'рж^эшГ] а рахим, дилсуз (она), гамхор (она), мехрубон, мушфик. compatiWlity [ksmpasts'biliti] п хамсозй, чурй, созгорй, мутобикат, мувофикат. compatible [ksm'paetsbl] а чур, созгор, хамсоз, хамоханг, мутобик, мувофик, ба хам мувофик. compatriot [kam'pastriet] п хамватан, хамдиёр, хаммихан; хамкор. compeer [kom'pis] п 1) рафик, ёр, хамдам; 2)
хамрутба, хамдарача, хампоя, хамтароз. compel [kam'pel] v (compelled; compelling! 1) мачбур кардан, водор кардан, ночор гузош- тан, ногузир кардан; 2) ба зурй анчом додан, ба зурй ба даст овардан; compelling [kam'pelirj] а 1) раднопазир, рафънопазир, конеъкунанца: compelling геа- soons далелхои раднопазир; 2) гиро, бисёр чолиб: a compeling novel романн бисёр ачиб; 3) водоркунанда, тахмилгар. compendia [kam'pendia]/)/ниг. compendium. compendious fkom'pendios] а фишурда, мух- тасар, кутох ва пурмаи (китоб, рисола ва г.). compendium [kam'pendiam] п 1) фишурда, конспект, мухтасари мазмун (китоб, рисола ва г.); 2) резюме, хул оса, натича. compensate ['kempenseitj v 1) чуброн кар- дан, товон додан, хисорог додан, гаромат додан: 2) инъом додан: She was compensated by the insurance company. Ширкати сугуртаи харочоти уро чуброн кард. 2) амер, пардох- тан. compensation [,kompen'seijn] п 1) товон, хи- сорот, гаромат; 2) амер, чуброн, пардохт, иньом, подош, музди мсхнат; 3) камбудпушй. compete [kom'pi:t] v 1) мусобика кардан, ракобат намудан; 2) мутакобил будан, мута- зод будан. competence ['kompitans] п 1) хук. салохият; 2) кобилият, лаёкат, махорат, кордонй, шоистагй. competency ['kompitonsi] ниг. competence. competent ['kompitont] a 1) кобил, лоик. мохир, кордон, коромад, салохиятдор, босалохият; 2) кофй, басанда, басанд: a com- petent knowledeg of English дониши кофпи забони англисй. competition [,kompi'tijn] п 1) мусобика, ширкат дар мусобика, озмун, зурозмой: swimming competition мусобикаи шинэварй; а chess competition мусобикаи шохмот; 2) ракобат, мукобила: peaceful competition ракобати осоишта; trade competition ракобати тичоратй; 3) имтихони озмунй; 4) хариф, ракиб; cut-throat competition ракобати шадид/' сахт. copetitive [kam'petitiv] а ракобатнок, ракобатомез. competitor [kani'petita] п ракиб, хариф. compilation [kompi'leijn] п 1) таълиф, гирдоварй, тадвин, чамъоварй; 2) гирдовард, мачмуа, манзума (китоб, рисола ваг.). compile [kom'pail] v гирдоварй кардан, таълиф кардан, чамъоварй кардан, тахия кардан, танзпм кардан, тадвин кардан (аз сарчашмауои мухталиф). complacence [koin'pleisnsj а ниг. complacen- cy. complacency [kam'pleisnsi] а 1) худписандй, -177 - complex магрурй, ‘ хушнудй аз худ. худризомандй; 2) нармдилй. рахмдилй, халимй. complacent [kam'pieisnt] а 1) худписанд, магрур, аз худ розй; 2) нармдил, рахмдил, мехрубон. complain [kam'plein] vl) шикоят кардан, айбдуй кардан, зрод гирифтан (to sb - ба касе: of/about sth - аз чизе): 2) нолидан, изхори норохатй кардан (аз дард ва г.). complaint [kam'plemtl п 1) шикоят, гила, эрод, арз (to sb - ба касе: of/about sth аз чизе); норозиги (оfab out sth - аз чизе): to make com- plaint against a person аз касе шикоят кардан; 2) дард, норохатй (чисмонй), беморй, касалй, маризй: heart complaint касалии дил; 3) ох ва нола, нолиш; 4) хук. додхохй, шикояти расмй, арзи хол. complaisance fkam'pleizans] п 1) хизмат, мехрубонй, эхтиром, иззат; 2) халимй, худгмуомилагй, боилтифотй, хушхуй. complaisant [kam’pieizantl а мехрубон, боэхтиром, боилтифот, халим, хушмуомила, харфшунав, хушнудсоз, осонгир. complement 1. п ['koroplimant] 1) мукаммал, комилсозй, чур; 2) як дастаи комил, якдаст, якчуфт; 3) пуркунй, 4) гарм. пуркунанда; 5) харб. хайати шахсии кисми харбй ё киштй; 2. v ['komphmentj 1) мукаммал будан, ко- мил кардан, комил бахшидан, пур/ пурра кар- дан; full compliment of дастаи/ гурухи комил, дастаи бекаму кост. зарфияти комил. complementary [,komph'mentri] <7 1) иловагй. мукаммал, такмил, пурсоз; 2) риёз. complimen- tory angles кундхои мукаммал. complete [kom'plht] 1. а 1) комил, тамом, пурра андомида: a complete failure нокомии пурра; a complete edition of Shakespeare кул- лиёти комили Шекспир; 2) тамем ьа комил, мохир, хисобй, хакикс Не is a complete poet. У шсири комил аст. 3) баркамол. мукаммал; 2. v 1) тамом кардан, анчом додан, андомидан, ба поён расондан, хотима додан: They completed the journey. Онхо сафарашонро ба анчом расонданд. 2) комил кардан, тако- мил кардан; 3) пур кардан (пурсишномаро); two complete years ду соли пурра. completely [kem'pli:tli] adv тамоман, коми- лан, пурра. completeness [kam'pli:tnis] п 1) пуррагй; 2) баехпрраей, анчомёбй. completion ['kam'plijn] п такмил, итмом, анчом, фардом. поён, хотима; bring to a completion ба поён расондан, тамом кардан: complex ['kompleks] 1. п комплекс, таркиби мураккаб дошта, дорой ду ё чанд бахш, гурухгон: a milil ary-industrial complex комплекси харбй-саноатй;
complexion 2. а мураккаб, псчида, хамбофта. a com- plex situation вазъияти мураккаб: complex sentence чумлаи мураккаб. complexion [kom'plckjn] п 1) ранги ру, ран- ги пуст; 2) симо, рух, ру,_рухсора, чех,ра: Нс has a dark complextion. У сиёхчехра аст. 3) намуц, назар, чониба, чанба; 3) гуфт. харак тер, хужу ху. complexity [kam'pleksiti] п 1) мураккабй, печидагй, печдарпечй, муглакй; 2) чанбахои мураккабй хар чиз; compliance [kom'plaians] п 1) розигй, ризогй, ризоят, пазириш, итоат: in compliance with you wish дар асосй хохиши шумо; 2) нармй, мулоимй, гапдарой; 3) хушомадгуй чоплусй, тамаллуккорй. compliant [kam'plaiant] а мутеъ, фармон- бардор, пазиро, гапдаро, гаправ. complicacy ['komphkasi] п печидагй, кори печидагй, мураккабй, чигилй, душворй, печдарпечй. complicate ['komphkeit] 1. а мураккаб, печ дар печ, муглак; 2. v мушкил кардан/ шудан, душвор кар- дан, гирехнок кардан, мураккаб сохтан, дархампечида кардан. complicated ['komph,keitid] 1. past ва р. р. аз complicate; 2. а душвор, мураккаб, печдарпеч, гирехнок: complicated rules коидахои мураккаб. complication [,komph'keijii] п 1) печдар- печй, печидагй, дархам-бархамй, дарди cap; 2) мураккабй, душворй. complicity [kom'plisiti] п (pl complicities) хамдастй, шарикй (дар чиноят ва г.). compliment 1. п |'komplimant| 1) таъриф, мадх, сано, хушгуй, тахсин, ситоиш: Не paid her many compliments on her playing. У бозии хонумро хеле таъриф кард. 2) pl саломрасонй, изхори иродат, табрикот: Му compliments to your father. Ба падаратон табрикоти моро расонед. 3) гуфт. инъом, тухфа; left banded compliment мадх/ таърифи шубханок; to pay я compliment ситоиш кардан; present my compliments to табрикоти/ саломи маро расонед (ба); 2. v f'komplimeut] 1) салом расондан, изхори иродат кардан; 2) табрикот гуфтан; 3) ситоиш кардан; мавриди тахсин карор додан; таъриф кардан: Не complimented her on her voice. У овозашро таъриф кард. 4) тухфа до дан, инъом додан. complimentary [,komph'mentn] а 1) табри- котй: a complimentary speech нутки табрикотй; 2) тахсиномез, ситоишомез, пур- таъриф: a complimentary remark кайди тахсиномез; 3) бепул, такдимй, ройгон: а -178- complimentary ticket билети ифтихорй (ройгон)-. comply [kam'plai] v 1) ичро кардан (хохиш. фарманро); 2) розй (таслим) шудан, cap фаро- вардан, тан додан; 3) тобеъ шудан, итоат кар- дан. component [kam'pounant] 1 п чузъ, бахш, таркиб; 2. а таркибй, чузъй, созанда, ташкил- диханда: component parts киемхои таркибй. comport [kam'po:t] v 1) рафгор кардан; 2) мувофик будан бо, чур будан бо, хамсоз будан, бароз будан. compose [kam'pouz] v 1) таркиб ёфтан, ташкил додан: What is water composed of? Об аз чй таркиб ёфтааст? 2) навиштан, сохтан, тасниф кардан (мусицй)-. Chopin composed mostly for piano. Шопен асосан мусикиро ба- рои фортепиано менавишт. 3) ором кардан: to compose oneself худро ором кардан; 4) оштй додан, халлу фасл кардан. composed [kam'pouzd] 1. past ва р. р. аз com- pose. 2. а ором, матин, худдор, мулоим: a com- posed face чехраи ором. composer [kam'pouzo] п охангсоз, мусанниф (мусикй). composing-machine [kam'pouzitj ma'jim] п дастгохи хуруфчинй {дар чопхона). composite ['kompazit] 1. п таркиб, омезиш, омеза, омехта, хамнихода; 2. а 1) мураккаб, таркибй, чизи мураккаб; 2) гиёх. серранг, мураккабранг. composition [,komp0'zijn] п 1) асар, оханг, тасниф (адабй ё мусикщ. кигъаи мусикД: What compositions will be played tonight9 Кадом асархо имруз навохта мешаванд? 2) иншо: What did you get for your composition? Барои иншо чй гирифтед? 3) охангсози, ниюриш, сароиш; 4) сохтор, таркиб, хамнихиш, омеза: the composition of water таркиби об; 5) тарзи тафаккур, рафтор; 6) мусолиха, карор, гузашт; 7) харб. созишномаи оташбас, катъи амалиёти харбй; 8) хуруфчинй. compositor [kam'pozite] п хуруфчин, тас- нифкунанда, сафхапардоз {чоп). compost f'komspostj и компост, пору, махлут, омеза, таркиб. composure [kom'poujs] п оромй, викор, осудагй, осоиш, худдорй, хештандорй. compote ['kompout] фр. п 1) компот; 2) зар- фи поядор. compound!. п ['kompaund] 1) пайваст: Salt is a compound of two chemical elements. Намак пайвасти ду моддаи химиявй мебошад. 2) гарм. мураккабй пайваст: compound sentence чумлаи мураккабй пайваст: 3) калимаи пай- васт; 4) омеза, таркиб; 2. a [kam'paund] таркибй, мураккаб, дорой ду ё чанд бахш: a compound word калимаи
-179- таркибй. 3. v [kom'paund] 1) пайваст кардан, таркиб кардан, омехтан; 2) халду фасл кардан; якта- рафа кардан; 3) муросо кардан, созиш кардан, мусолиха кардан; 4) бадтар кардан, вахимтар кардан. comprehend [,kompn'hend] v 1) дарёфтан, дарк кардан, фахмидан; 2) дарбар доштан, шомил будан. comprehensible [kompn'hensabl] а фахмо, фахмиданй, равшан, возех, осонфахм, кобили дарк, кобили идрок. comprehension [,k'jmpn'henjn] п фахм, дарк, дарёфт, идрок, андарёбй, андарёфт. comprehensive [,kompn'hensiv] а 1) фароги- ранда, чомеъ, хамачониба: a comprehensive arrangement шартномаи хамачониба; compre- hensive school мактаби миёнаи хамагонй .'.мктаби давлатй барои кудакони аз сити 11 то 16-18 сола дар Британияи Кабир); 2) гус- турда, муфассал; 3) бофахм, кодир ба дарк, фахим, доно. compress 1. п ['kompres] 1) компресс, дастгохи хамфишорй; 2) тиб. компресс, тарбандй; 2. v [kom'pres] фишурдан, фи шор додан, тазиък кардан. compressed [kom’prest] а фишурда, таьзиккарда. compression [kam'prejn] п фишор, тазъик, фишурлагй, хамфишориш. comprise [ksm'praiz] v дарбар гирифтан, ташкил додан, шомил будан; be comprised of доро будан, иборат будан. compromise ['kompromaiz] 1 п мусолиха, созиш, мадоро, карордод, тавофук, гугашт: They agreed on a compromise. Онхо барои созиш кардан розй шуданд. A bad compromise is better than a good lawsuit. Зарб. ~ To сулх тавон кард, дари чанг маку б. 2. v созиш кардан, мусолиха кардан, тавофук кардан, мадоро кардан: We shall have to compromise on this point. Оид ба ин масъа- ла мо бояд созиш кунсм. compromiser ['kompramaiza] п созигакунан- да (шахе). compulsion [kam'pAljn] и ичбор, фишор. мачбуркунй, водорй, водоркунй: under com plusion тахти фишор, базурй. compulsive [kom'pxlsiv] а васвосй. беихтиёр, ичборй, мачбурй. compulsory [kam'pAlsan] а ичборй, хатмй, боисти, мачбурй; compulsory service ухдадории харбй, compulsory measures чорахои мачбурй compunction [kam'pAtjkjn] и надомат, нидои вичдон, пушаймонй, тардиди вичдонй ё ахлокй; without compunction бидуни пушаймонй. conceivable computable [kom'pju:tabl] а шумурдашаван- да, хисобй. computation [,kompju'teijn] п 1) хисобкунй, мухосиба, омориш; 2) натичаи мухосиба ё омориш. compute [kam'pju:t] v шумурдан, хисоб кар- дан, мухосиба кардан. computer [kam'pju:to] п 1) компютер; 2) мухосиб, шуморгар, мошинаи хисоббарории электронй. comrade ['komnd] п рафик, ёр, хамдам, хамрох, хамкатор, хаммаслак. comrade-in-arms ['komnd m'a:mz] п хам- ярок, хамхизмат (сарбоз). comradely ['komndli] а рафикона, дустона. comradeship ['komndjip] п дусти, рафокат, хамкаторй. con I [kon] v бодиккат хондан, мутолиаи гакик кардан, аз ёд кардан, ба хогир супардан. con II [kon] 1. п раъйи мухолиф, одами му- холиф; 2. а мухолиф, барзид; the pros and the cons тарафдор ва зид (мукобил), мувофикон ва мухолифин. con III [kon] v киштиро идора кардан. con- [kon] pref ниг. com- . concave I ['kon'keiv] а фурухамида, фурурафта. concave II ['kon'keiv] n чукурй, пастй, хами concavity [kon'kaeviti] и фурухамицагй, фурурафтагй. concavo-concave [kon'keivou,kon'keiv] а ду- тарафа фурухамида (линза). concavo-convex [kon'keivou,kon'veks] а фу- рухамица, барчаста (линза). conceal [kan'sid] v пинхон кардан, махфй гузоштан, нихонидан, пардапуш кардан. concealment [kan'si:lmant] п 1) пинхонсозй, пинхонкунй, мастурй, парданушй; 2) панохгох, нихонгох (махфй); 3) пардапуши. concede |kon'si:d] v 1) тасдик кардан, эъти- роф кардан, кабул кардан: Не had to concede defeat. Мачбур шуд маглубияташро эътироф кунад. 2) тан додан, пазируфтан; The employer had to concede to the workers’ demands. Ба сохиби корхона возим шуд, ки ба талаботи коргарон тан дихад. conceit [kon'srt] п 1) такаббур, худбинй, худписандй, гурур, нахват; to be full of conceit худписанд будан; 2) андеша, фикр, андешаи фардй, назари фардии хар шахе; 3) истиораи печида (дар шеър); 2. v гуфт. андошицан, тасаввур кардан. conceited [kon'si:tid] a Maipyp, худбин, худ- писанд, аз худ розй, пурнахват. conceivable [kan'si :vobl] а тасаввур карданй, кобили дарк, кобили тасаввур, бовар карданй; шудани, мумкин, имконпазир.
conceive conceive |kon'si:vj v 1) ~ дарк кардан, фахмидан: I can’t conceive where he has gone Намефахмам, ки ба кучо рафтааст. 2) эъдод кардан: Only he could conceive such a plan. Танхо у чунин накша эчод карда метавонист. 3) тасаввур кардан; муътакид будан, бовар кардан; 4) андешидан, дар фикр парвардан. concentrate ['konsentreitj 1. п асора, шира, хар чизе, ки гализ ё касиф карда шуда бошад; 2. v 1) ба марказ оварда шудан ё рафган, нишондан, чамъ шудан, чогир кардан: The troops were concentrated twenty miles from the town. Кушунхо бист мил дуртар аз шахр чогир шуда буданд. 2) мутамарказ кардан/ шудан, нигаронидан, дода шудан ба (фикр, таваууру ва г.) (on, upon). Не could not concen- trate on anything. Наметавонист ба чизе дода шавад. 3) гализ кардан/ шудан, касиф кардан; 4) ма. тоза кардани маъдан; 5) хим. киём кар- дан, бут кардан. concentration [,konsen'treijn] п 1) муга марказ; concentration camp боздоштгох, урдугохи кори ичборй; 2) бодиккатй, таваччУхи комил, мугамарказии фикр; 3) гавсшавй, гализй (махглул); 4) асора, шира; 5) маъдантозакунй. concentric [kon'santrk] а хаммарказ: concen- tric circles доирахои хаммарказ. concept ['konsept] п мафхум, акида, фикр, маънии куллй, андешаи куллй. conception [kan'sepjn] п дарёфти фикрй, биниш, пиндошт, фикр, фахмиш, идрок. concern [kan'sam] 1. п 1) кор, дахл: Your quarrel is not my concern. Ч,анчоли шумо кори ман ноет. It is no concern of mine. Ин ба ман дахл надорад. 2) изтироб: to express deep con- cern изхори изтироб кардан; 3) муассисаи бозоргонй, консерн, ширкат, корхона: a large industrial concern муассисаи калони саноатй; 4) иштирок, шавкмандй; 5) ахамият. мухиммй, мавриди таваччух (масъала ва г.); 6) нигаронй, дилвопаей; a matter of great concern масъалаи дорой изтироби калон; of concern нигаронкунанда, норохаткунанда; non of your concern ба шумо марбут нест, ба шумо дахл надорад; 2. v 1) алока доштан ба, дахл доштан ба, вобаста будан ба, вобастагй доштан ба, мар- бут будан ба, рочеъ будан ба: This concerns you. Ин ба шумо дахл дорад. 2) нигарон кар- дан, дилвопас кардан, ба изтироб овардан: Everybody was concerned at the news. Хабар хамаро ба изтироб овард. as far as I am concerned arap ran дар бораи ман равад, то он чое, ки ба ман марбут аст... concerned [kon'somd] 1. past ва р. р. аз con- cern 2; 2. а 1) мушавваш, пуризтироб, нигарон: а -180- concernedlook чехраи мушавваш; 2) манфиат- дор: the parties concerned тарафхои манфиатдор. concerning [kon'somirj] 1. pres p. аз concern 2; 2. prep рочеъ ба, марбут ба, дар бораи, дар мавриди: Nothing was said concerning this mat- ter. Чизе рочеъ ба ин масъала гуфта нашуда буд concert 1. п I'konsat] 1) мус. хамохангй, хамсозй; 2) консерт, анчумани созу овоз, консертй: a concert hall толори консерти; 3) ризоият, тавофик, хамкорй, хамдилй; at concert pitch хозир ва омада; in concert бо хамохангй, бо дам, in concert with дар хамохангй ё хамкорй бо (касе, чизе); 2. v [kan'sa: t] карор додан, ба кароре ома- дан, хамдигарро фахмидан, чораи якчоя дидан. concerto [kon'tjeotou] п итал. консерт (шак- ли му сикф). concession [kon'sejn] п 1) гузашт: Both sides had to make concessions. X,ap ду тараф бояд гузашт мекарданд. 2) имтиёз, имтиёзнома: foreign concessions имтиезоти хоричй. consessionaire [kan^ejc'nsa] п сохибимтиёз, । дорандаи имтиёзи расмй. concessive [kan'sesiv] а 1) мулоим, гапдаро, нарм; 2) гром, хилофй. conch [konk] п гушмохй, садаф. conciliate [kan'siheit] v ором кардан, оштй додан, дили каееро ба даст овардан, фуруъ нишондан (хашмро). conciliation [kan'sili'eijn] п ризоият, оштй, мусолиха, дилчУй, миёнчигарй. conciliator [kon'sihcita] п 1) сулховар, ошгидиханда: 2) миёнарав. conciliatory [kan'siliatroi] п оштиомез, оштичУёна, мусолахатомез. concise [kan'sais] а 1) кутох, фишурда, мух- тасар (сухан. навишта ва г); 2) амик. conciseness [kan'saisnis] п кутохй, фишурдагй. conclave ['konkleiv] п 1) нишасти махрамонаи кординалхо барои гузиниши поп (дар калисои католики); 2) машъарати махфй, чаласаи махрамона. нишасти хусусй; to sit in а conclave дар машварати махфй нишастан. conclude [kan’klu:d] v 1) анчом додан, ба охир расондан, тамом кардан/ шудан, хатм кардан, фарчомидан: to conclude a lecture лексияро ба охир расондан; 2) бастан, тартиб додан (карордод, ахднома ва г.); to conclude а treaty шартнома бастан; 3) хулоса баровардан, натичагирй кардан: They concluded that the accused man was not guilty. Онхо хулоса баро- варданд, ки судшаванда бегунох аст. 4) амер. тасмим гирифтан, карор додан. conclusion [кэп'кйкзп] п 1) анчом, хотима,
AL- conditioned поён, хатм, фарчом. the conclusion of a story хотимаи хикоя; 2) бастан: the conclusion of peace treaty бастани ахдномаи сулх; in conclusion дар хотима, дар поён; come to tor reach) a conclusion ба хулоса омадан: I came to the conclusion that he was right. Ба хулосае омадам, ки у хак будааст. jump into conclusions хулосахои шитобкорона баровардан. conclusive [kan'klusiv] а 1) охирин, хотимавй, нихой; 2) котеъ, асосй, мухим, катъи; боварибахш, тътимоднок. concoct [kan'kokt] v 1) сохтан (аз чанд чиз), омехтан, таркиб кардан, 2) мац ихтироъ кар- дан, бофта баровардан, тарошидан: to con- coct an axcuse бахонае бофтап. concoction [kon'kokjn] n 1) омеза, барсохта; 2) мац. афсона, дуруг, гапи сохта, харза. concomitant Ikan'komitsnt] а хамоянд, замима, вобаста, хамрох, пайваст. concord ['kor)ko:d] п 1) хамдилй, тавофик, созиш, созгорй, хамохангй, хамкомй, хамсозй, хамзистй, паймон; 2) гром. мутобикат; 3) шартнсма, ахднома. concordance [kan'ko:dans] п хамдилй, тавофик, созиш, хамохангй, хамгомй. concordant [kan'ko:dant] а хамдил, хамсоэ, мувофик, чУр, хамоханг, хамгом. concourse ['kot)ko:s] 1) гурух, аибух, чамоат, гирдихамоии бузург; 2) хаммасирй, бо хам рафтан; 3) амер, толори марказй (фуруогоу ва г.); 4) гузаргохи бузург, шохрох. concrete I ['konkri:t] п бетон: a concrete wall девори бетонй; armoured/ reinforced concrete охану бетон. concrete II ['konkrkt] а 1) вокей, айнй: а concrete example намунаи вокей; 2) бетонй: а concrete bridge пули бетонй. concretion [kan'kri:Jn] п 1) пайвандшлвй, васлшавй, пайвастшавй; 2) гализшавй, тахнишинй, фурунишинй; 3) тиб. санг. concubinage [kon'kjufoimdj] п хамхобии беникох, хамхонагии беникох, ишкварзии беникох. concubine ['kotjkjubain] п хамхоба, маъшука, зани гайриникохй. concur [kin'ka:] v хамзамон будан, дар як замен рух додан, мувофик омадан, баробар омадан; 2) бо with', кабул/ эътироф кардан, тасдик кардан; 3) бо хам амал кардан, хамгом будан. concurrence [kan'kAr.ons] а 1) мувофикат, мутобикат, хамзамонй. хамрухдодй; 2) розигй, ризоят, хамфикрй, хамкорй, хамохангй, тавофик, хамгомй. concurrent fkan'kxront] а хамзамон, хамрухцод, дар як вакт вокеъшаванда: These two events were concurrent. Ин ду оУпдод хамзамон буданд. concuss [kan'kAS] v 1) такой додан, зарба за- дан, ба хам задан; 2) тиб. осеби магзй расон- дан. concussion [kan'kAjn] п зарба, гакони ша- дид; 2) тиб. зарбаи магзй, осеби майна: con- cussion of the brain зарб хурдани майна. condemn [kan'dem] v 1) мазамат карлан, сарзаниш кардан, таибех додан: Don’t con- demn me just because I don’t agree with you. Маро факат барои он ки ба фикри шумо розй нестам, сарзаниш накунед. 2) махкум кардан: Не was condemned to death. Уро ба хукми катл махкум карданд. 3) мац. махкум кардан: Illite- racy condemned them to poverty. Бесаводй онхоро махкум ба факирй кардааст. condemnation [rkondem'neijn] п махкумият; таъна, сарзаниш, мазаммат. condemnatory [kon'demnatori] а махкумку- нанда, махкумиятомез, айбдоркунанда; 2) таъна омез. condensation [.konden'seijn] п 1) гализшавй, гафешавй; аз газ ба моеъ табдил ёфтан: 2) кутохсозй, асари кутохкардашуда; 3) мац. кутохй. condense [kon'dens] г 1) фпшурдан. фишурца кардан, хамфпшурцан; 2) мац. кутох кардан, мухтасар кардан. condenser [kar'denso] п 1) конденсатор, даеггохе, ки газу бугрэ ба моеъ табдил медихад; 2) тех. яхдон; condescend [.kondt’send] v лутф кардан, фурутанй кардан, риэяи одоб кардан. condescension [.kondi'senjn] л лутф илтифот, фурутанй, риояти одоб, мархамат, шафкат. condiment ['kondtm&nt] п хуриш, чошнй, ад- вия, таомафзо, забуда, турушй. condition [kan’dijn] 1. п 1) шарт: They were ready to meet our conditions. Онхо барси кабули шарти мо тайёр буданд. 2) холат, хол, вазъ. вазъият. The house was in poor condition Хона дар вазъияти бад карор дошт. 3) pl хол, шароит: working conditions шароити кор; fa- vourable condtions шароити мусоид, 4) вазъи саломатй, саисматй; 5) мавкеи чамъиятй, маком, мартаба, рутба, манзалат: a man of condition шахей мартабаи баланд дошла, 6) амер, имтихон ё санчиши дар вакташ насупур- да, «дум»: 7) гром, ибораи шартй; onl upon condition that ба шарте ки, ба Шарли он ки; under such conditions дар чунин шароит (вазъинт); 2. v 1) шарг гузоштан; 2) ба шарге вобаста кардан, пешбинй кардан (дар шарт, каророоо ва г.), таъин кардан; to change one’s conditions издивоч кардан. conditinal [kon'difanol] а шартй, вобаста ба шарте. conditioned [kan'dijond] а 1) шартй, дорой
condolatory __________________________ кайду шарт. conditional reflexes бозтоби шартй; 2) одаткарда, ху гирифта одатй. condolatory [kan'doulatri] а хамдард, тасал- либахш. condole [kan'doul] v дилдорй кардан, хамдардй кардан, хамдардй изхор кардан, таъзия баён кардан, гасаллй додан. condolence [kan'doulans] п хамдардй, таъзия, дилдорй, тасаллй. condone [kan'dounj v чашм пушидан аз, чашмпушй кардан аз (хатар ё гуноу), надида гирифтан, бахшидан, муросо кардан; розй шудан. conduce [kan'dju;s] v 1) мусоицат кардан, мусоид будан, овардан ба, оварда расондан ба, расондан; 2) кумак кардан ба. conducive [kan'djuisivj а судманд, мусоидо- вар. мудибовар, боне, василашаванда. conduct 1. п ['kondakt] 1) рафтор, ахлок, сулук: His conduct in school was poor. Рафтори У дар мактаб хуб набуд. 2) рохбарият, рахнамой; 2. v [kou'dAkt] 1) бурдан, тамошо додан, хамрохй кардан; to conduct a group round the museum гурухро дар осорхона тамошо додан. 2) бурдан, гузарондан: to conduct negotiations гуфтушунид бурдан. 3) рохбари кардан, рахнамой кардан, идора кардан, ичро кардан: Who is conducting the orchestra to- night? Имруз кй ба оркестр рахнамой мекунад? 4) гузарондани (чараёни барк;), интикол додан; ба сифати нокил хизмат кар- дан: Metals conduct electricity. Филизот хамчун нокил хизмат мекунанд. conduct oneself рафтор кардан: Не conducted himself very well. У рафтори хуб дошт. conduction [kon'dxkfn] п расониш, гузаронандагй (барк;, гармй ва г.), нокилият. conductivity [,kondAk'tiviti] п расоной, расонандагй, расонпазирй, гузарониши нисбй, conductor [kan'dAkta] п 1) рохбалад, балад, рахбар, рахнамо: a bus conductor кондуктори автобус, билетчй, кондуктори катор; 2) рахбари оркестр, дирижёр, рахбари дастаи овозхонон: an orchestra conductor рахнамой оркестр; 3) нокил, пахнкунанда, расоно, ра- сонгар (барк,, гармй ва г.): a poor conductor of heat нокили бади чараёни барк conduit ['kandjuit] п 1) кубури мачрои об, лула, обгузар, обрасон; 2) симроха; 3) рохи махфии зеризаминй. cone [koun] п 1) махрут, конус: the cone of а volcano конуси вулкан; 2) чалгуза: a pine cone чалгузаи санавбар. coney ['kouni] ниг. = cony. confabulate [kon'fsebjuleit] v 1) гаи задан, гуфтугу кардан, сухбати дустона кардан, дарди дил кардан, лакидан; 2) рае. -182- афсонасозй кардан. confection [kan'fekjn] п 1) ширинй, ширавор; 2) чомаи занопа, пирохани хушдухт, либоси хуштаркиб. confectioner [kan'fekfano] п ширинисоз, ша- каррез, каннод, ширинифуруш. confectionery [kan'fekjanri] п магозаи ширинфурушй, каннодй. confederacy [kan'fedaresi] п (pl confederacies) хампаймонй, хамахд it'uuieapxo ва иёлот), гурухи дорой хадафи муштарак; 2) иттифок, иттиход, иттиходия, конфедератсия; 3) суйкасд. confederate 1. п [kan'fedarit | 1) шарик, Хамдаст (дар кори гайриронунй); 2) иттифокчй, аъзои конфедеретсия; 2. a [kan'fedarit] иттифокй, хампаймон, муттахид, хамормон, хамакида, конфедеративй; Confederate States of America Иёлатхои кофедеративй (иёлатуои цанубии ИМА, ки аз иттиход соли 1860-1861 баромада то соли 1865 уамчун конфедератсияи алоуида вучуд доштанд; 3. v [kan'fedareit] муттахид кардан/ шудан, ба иттифок/ иттиход/ дохил шудан. хамрох шудан. confederation fkan,fcda'reij'n] п иттифок, иттиход (чанд давлат ё миллати дорой ормонуои муштарак), иттиходия, конфедерат- сия. confer [kan'fa:] v (conferred; conferring) 1) бахшидан. додан, ато кардан (рутба, ном)', to confer a medal on sb ба касе медал додан; 2) машварат кардан, гуфтугу кардан, табодули назар кардан: Не conferred with his advisers. У бо мушовиронаш машварат кард. 3) мукоиса кардан. conference ['kanfarans] п 1) хамоиш, конфе- ренсия, хамнишаст, гирдихамой: a disarma- ment conference конференсия оиди ярокпартой; 2) машварат, мушовираи расмй, хамгуи. conferment ['konfaramant] п ато, ахдо, додан (чизуои ифтихри). conferred [kan'fa:d] ниг. confer. conferring [кэпТэ:ш1] ниг. confer. confess [kan'fes] г 1) икрор шудан, эътироф кардан, ба гардан гирифтан; 2) эътикод дош- тан, пайравй кардан аз . confession [kan'fejn] п 1) эътироф, икрор, багардангирй; 2) эътироф ба гунохо (дар мукрбили кашиш), ашхад, шаходати мазхабй; 3) имоннома, усули дин; Confession is the first step to repentance. Зарб. ~ Гардани хамро шамшер намебурад. confessor [kan'fesa] n эътирофкунанда, икроркунанда, confidant [.kanfi'daent] n дусти чонй,
- 183 махрами роз, дусти мавриди эътимод, махрами асрор, махрам, роздор. confide [kan'faid] v 1) мавриди эътимод карор додан (in someone - каееро), бовар карда гуфтан, эътимод кардан, махрамона гуфтан; 2) супурдан, фармудан, бовар карда супур- дан. confidence f'konfidans] п 1) итминон, эътимод: 1 have full confidence in him. Нисбати у итминони пурра дорам. 2) боварй, эътимод ба нафси худ: I have full confidence that the work will be done well. Боварии комил дорам, ки ин кор хуб анчом дода мешавад. 3) роздорй, махрамият, эътимод ба роздорй; 4) иттилооти махфй, роз, сир. confident ['konfidant] 1. n = confidant. 2. a 1) мутмаин, хотирчамъ, бебок; 2) до- рои эътимод ба нафс; 3) гуфт. зудбовар, розгу. confidential [,konfi'denjbl] а 1) махфй, махрамона, хусусй; 2) вобаста ба эътимод ва итминон, вобаста ба розгуй ва розеупорй; 3) махрам. configuration [kon,figj0'reijп] п хайат, тар- тиб, шакл, вазъият ё мавкеият, намо, тарх, confine [kon'famj 1. п pl 1) марз, хад, махду да; 2) гуфт. зиндон, хабе; 2. v 1) махдуд кардан: I’ll confine myself to the facts. Ман фа кат дар асоси санадхо ran мезанам. 2) зиндонй кардан, хабе кардан: For two years he was confined in prison. У ду сол зиндонй буд 3) хаммарз будан, хамсоя будан, be confined to bed ба бистар афтодан. бистарй шудан/ будан. confinement [kan'fainmant] и 1) махдудият; 2) хабе, махбас, зиндон; 3) зоиш, зоймон, та- валлуд, вазъи хамл. confirm [kan'fa:m] v 1) тасдик кардан; 2) тасвиб кардан; 3) собит кардан, далел овар- дан, шаходат додан; 4) ба узвият пазируфтан, навкеш кардан (дар калисо). confirmation [,konfa:'meiju] п 1) тасдик, тасвиб, далел; 2) гувох, исбот; 3) маросими расмии пазириш ба узвият. confirmed [,kanrfamd] а давомнок. дуруда- роз, кухна. confiscate ['konfiskeit] v мусодира кардан, тавкиф кардан, ба зурй гирифтан, забт кар- дан. confiscation ['konfis'keijn] и мусодира, забт, тавкиф (амвол). conflagration [,konfla'greifn] п оташи калон, оташс^зии бузург. conflict 1. и ['konfliktj 1) задухурд, ситеза, разм, чанг, кашмакашй: an armed conflict задухурди ярокнок; 2) бархурд, тазод, носозгорй: conflict of interests тазоди манфиатхо. 2. v [kon'flikt] мухолиф будан, дар тазод confused будан, таззод доштан, бо хам бархурд доштан: Their ideas conflict with ours. Акидахои онхо бо мо мухолифанд. confluence ['konfluans] п 1) чои якшавии дарёхо, хамчараёнй, хамрезй; 2) тудашавй, чамъшавй (изди^ом, гурууи одамон). confluent ['konfluant] 1. и шохоб, шохаи дарё; 2. а хамрез, бо хам чоришаванда, дар хам резанда (даре), бо хам бархуранда (акрид). conflux ['konflAks] п = confluence 2. conform [кэпТо:т] v 1) хаммонанд кардан/ шудан, хамсон шудан/ кардан, хамранги чамоат шудан, созгор шудан; 2) пайравй кар- дан аз, мутобикат кардан/ доштан бо; 3) итоат кардан, аз усул ва русуми калисои англиканй пайравй кардан. conformable [купТэ.тоЫ] а 1) хамнаво, со- згор, хамчавхар, хамоханг; 2) пайрав, таслим, мутеъ, дунболарав. conformation ['konfofmcijn] п сохтор, сохт, таркиб, шакл, кавора. conformist ['kan'fo:mist] п пайрав аз усул ва русуми калисои англиканй. conformity [kan'fo:miti] п хамнавой, хамсонй, хамсозй, тавофик, мутобик.аг, мувофикат; in conformity with мувофики чизе. confound [kan'faund] v 1) cap дар гум кардан, геч кардан, парешону хайрон кардан; 2) хайрон кардан, хайратзада кардан, 3) мац. нобуд/ вайрон кардан, шармсор кардан; бар- бод додан (накшари)', 4) (дашном бо нишони хашм ё озурдагй) Confound you! Лаънат бар ту! confounded [kan'faundid] а I) хайрон, сар- гашта; 2) лаънатй! фалон-фалон шуда! (даш- ном бо нишони хашм ё озурдагй). confoundedly [kan'faundidli] adv гуфт. фавкулодда, гайриодй. confront [,kan'frxnt] v 1) ру ба ру шудан бо, бархурдан; 2) мукобилият кардан бо; истодагарй кардан; 3) мукоиса кардан, бо хам санчидан; 4) ру ба ру кардан. confrontation [,konfrxn'teifn] п ру ба руй, бархурд, мукобилият, мубориза, чаш. confuse [kan'fju:/.] v 1) хичил кардан, ба из- тироб овардан, парешон кардан, шармсор кардан: Don’t let all those questions confuse you. Нагузоред, ки ин саволхо шуморо хичил со- занд. 2) аралаш кардан, дархаму бархам кар- дан, иштибох кардан: You confused me with someone else. Шумо маро бо дигар кас иштибох кардаед; 3) вайрон кардан, магшуш кардан, бо хам задан, гурондан; 4) геч кардан, мот кардан. confused [kan'fju:zd] 1. past ва р.р. аз confuse. 2. а 1) хичил, жолида, ошуфта: Не got con- fused. У хичил гашт. 2) номафхум, ихтилоф- нок. a confused statement изхороти ихтилоф-
confusion,,____________________.—________________ нок; 3) дастпоча, саросема. confusion [kan'fjirjn] п 1) ощуфтагй, хайрат, изтироб, хидслат, гечй, сардаргумй, саросемагй: In his confusion he gave a wrong answer Аз хичолат у чавсби нодуруст дод. 2) бесарусомонй, бетаргибй, дархамбархамй харчумарч: Everything was in confusion. Х,ама чиз дар холати бекизомй карор дошт. 3) саросемагй. confute |kan'fju:t] v рад кардан (санаоро), собит кардан (ииапибоуро), исбот кардан. congeal [kan'djrl] v 1) ях куноидан, ях бандондан, ях задан; 2) мац. хомуш шудан, аз харакат бозмондан. congelation [^kondji/leijn] п яхбандй. бас гашу дагй {бар асари сармо). congenial [kan'dsrnial] а 1) хамху, хамзавк; 2) мувофик, созгор, хамсалика congeniality [kai/djEnfseliti] п мувофикат, мутобикат. congenital [kon'djenitl] v 1) модарзод, модарзодй: a congenital disease бемории модарзодй; 2) ирей, гоитрй, зотй, аслй. congeries [kan'dgiarnzj п pl туда, анбух, ку- па. congest [kan'djest] v D пуриздпхом шудан/ будан, аз хад зиёд пур шудан/ кардан, пуро пур/ саршор/ лабрез шудан/ кардан; 2) гириф та шудан, баста шудан (махрой бинй, гулу ва г.). congested [kon'djestid] а серахолй, серодам, пур аз одам, шулуг congestion [kon'dgestfan] л 1) пурй, тангй, норасоии чой, барзиёдии ахолй; 2) банд, сад. монеа (уаракати кучагардй); 3) излихом анбоштагй; 4) гирифтагй, бакдомадагй. Congo f'karjgou] п Конго. conglomerate 1. и [kan'glomont] 1) туда, хамфишурда, хамчуш; 2) чинсхои кухни пора' пора; 2. v [kan'gbmareit] чамъ/ гун шудан, гирд омадан, conglomeration [kon.glcmo'reifnl и 1) туда- шавй, омеза, омехта (чиз^ои гуногун); 2) кафшеркунй. Congolese ['kot)gouli:z] 1. п ахли Конго; за- бони конгой; the Congolese pi конгоихо: 2. а конгой. congratulate [kan'graetjuleit] v табрик кардан, шодбош гуфтан, тахдият гуфтан. congratulation [kcn.graetju'letjn] и табрикот, тахният, шодбош, му боракбод. congratulatory [kon'graetjuleiton] а муборакоодй, табрикоти, шодбошй. congregate j'kongnge:t] v чамъ кардан/ шу- дан, гирд овардан/ омадан; чамъ омадан. congregation [,kongn'geijh] л гирдихамой, хамсиш, чамъшавй; 2) гирдихамоии мазхабй, ...... - - чаласаи ибодат; 3) чамоат; 4) кавми як калисо, аъзои калисо, хозирон дар калисо. congress ['kopgres] и 1) анчуман, конгресс: the World Peace Congress Анчумани Умумичахонии Сулх. 2) the Congress Конгресс (рукни цонунгуюрии ИМ А ). Congressman ['koijgresmanj п (pl Congress- men; аъзои кснгресси II МА, конгрессмен, аъзои Мачлиси Намояндагони ИМА. congruence ['knrjgtuons] п 1) мувофика, ри- зоият; 2) хамсозй, хамояндй, хамнавой. congruent ['koijgrusnl] ниг. = congruous. congruous ['korjgruos] a 1) муносиб, созгор; 2) шоиста, хамсоз, хамнаво, мавзун conic ['konik] а махрутй. конусшакл. шакли конус доштагй. conical ['komkolj а махрутшакл, конусшакл, конусмонанд. conifer ['kounifa] я дарахти коч, дарахти сузанбар!. coniferous ['ka'nifaras] а сузанбарг, махрут- сон. conjectural [kan'djektfaral] а гахминй, фарзй, эхтимолй, такрибй, хадей. conjecture [kan'd^ektj'a] 1. я тахмин, фарз, гумон, чият, тасмим; 2. v гумон бурдан/ кардан, хадс задан, ни- ят доштан. тахмин кардан, дар назар доштан. conjee ['kendgi.] я биринчоба. conjoin [kon'djoin] у бо хам пайваст/ пай- ванд/ васл кардан, бо хам бастан. хампайванд кардан. conjoint [kon'djoint] а васл (бо уам), хамбаста, хампайванд, муттахид, муттахида: conjoint action амали муттахид. conjugal ['kondjugal] а вобаста ба запошуй, никохй, издивочй, зану шавхарй, никохй. conjugality ['kond^u'gaahti] и заношуй. conjugate 1. a j'kondjugit] 1) чуфт. дугона, бо хам баста; 2. v ['kandjugeit] био. 1) чуфт кардан, бо хам чуфт шудан; 2) гром, тасриф кардан. conjugation [.kond^u'geij'n] и 1) хамчуфти, хамбастагй, пайвастагй, чуфт шудагй; 2) гром. тасриф, тасрифкунй. conjunct [kon'aj'inkt] а хамбаста. чуфтшуда. вобаста. conjunction [kan'djArikJ'n] и 1) хамбастагй, пайванд. пайвастагй, алока: the conjunction of skill and imagination in planning a garden пай- вастагии ма хорат ва хаёлот хангоми ба какшагирии бог; 2) гром, пайвандак (уиссаи нутк)', 3) чорроха, бури ши хатхо/ роххо; 4) хамзамонй; in conjunction with дар якчоягй, бо хам. conjunctional [kon'dgxrjkfanol] а гром, вобас- та ба пайвандак. conjunctive [kan'djxrjktiv] 1. я гром, сигаи шартй-хохишмандй;
2. a 1) хамбанд, васлкунанда, хамоастгар; 2) хамбаста, чуфтшуда, муштарак, чандгона; 3) гром вобаста ба пайвандак. conjuncture [kan'dgxgktfa] п 1) шароит, вазъ; 2) хамзамонй. conjure I [kon'dgua] v илтимос кардан (бо савганд). conjure II ['kxndga] v 1) чоду кардан, тилисм кардан, шуъбадабозй кардан, тардастй кардан; 2) хамкасам шудан, хамсавганд шудан; 3) фаро хондан (шайтон ё ауинаро); 4) илтимос кардан, касам додан. conjurer, conjuror ['клпбдэгэ] п чодугар, [пуъбадабоз, тардаст, чашмбанд, хиллагар. conk ['kot|kj 1. п 1) бичи, димог; калла; 2) зарба ба cap; 2. v шикастан, вайрон шудан, аз кор мон- дан, хароб шудан (инч. conk out). connate ['koneit] a 1) модарзодй, сириштй, фитрй, зотй; 2) хамзод; 3) хамниё, хамтабор, хамасл, хамреша. connatural Cko’nastj'aral] а 1) табии, даруч- зод, зотй, сириштй; 2) хамсиришт, хамгуна, хамреша. connect [ka'nekt] v 1) васл кардан/ шудан. пайвастан, пайванд кардан, мураттаб кардан/ шудан, вобаста кардан, чуфт кардан/ шудан, 2) робита доштан, вобаста будан; 3) робита баркарор кардан. connected [ka'nektid] а 1) алокаманд, во- баста (аз назари мантикй ва г.); 2) васл, хампайванд, якпорча, пайваста; 3) хеш, ман- суб, хамхун, хамтабор, хешванд. connection, connexion [ka'nekjn] п 1) пайвастагй, иртибот, робита, пайванд, хамбандй, хамбастагй; 2) хешутаборй, хешовандй, хешй, насабат; 3) банд, бает, хамбанд; 4) робитап мантикй; 5) pl одами бонуфуз, одами сералока; 6) интикол, иваз кардан (тайёра, к,атор ва г.); 7) фирка ё гурухи мазхабй, гуруха; 8) хат, сим, иртибот (телефон, телеграфу, in this connection дар иртибот бо ин; in connection with, дар робита бо, рочеъ ба, дар иртибот бо connective [ka'nektiv] 1. п 1) грач хиссаи номустакили нутк (пешванд, пайвандак}', 2) бает, банд; 2. а пайвандгар, пайвандй, пайваст- кунанда, иртибогй. connexion [ka'nekjn] ниг. = connection. connivance [ko'naivans] и чашмпушй, игмоз, тагофул. connive [ka'naiv] v чашмпушй кардан, беэътиной кардан. connoisseur [,ksni'so:] п бохабар, доно, до- нгаиманд. донишвар, кордон, устод. connotation [,k?nou'teijn] п маънои дуюмдарача/ тайриасоси. connote [konoutj v 1) маънои дуюмдарача/ гайркасосй доштани калима; 2) гуфт. маъно доштан. conquer ['kotjka’ v 1) ба даст овардан, гасхир кардан, фатх кардан; 2) шикает додан, галаба кардан, пируз шудан бар, забт кардан; 3) фуру нишондан, бартараф/ нест кардан, дафъ/ рафъ кардан. conqueror ['konkrraj п 1) фотех, голиб, пирузгар, кишваркушо; 2) истиллогар: the Conqueror анг. таъ. Вилгелми Истиллогар. conquest [’korjkwest] п 1) тасхир, фатх, ис- тилло, галаба, пирузй: the Norman Conquest таъ. истиллои Англия аз тарафи норманхо (1066); 2) минтака/ сарзамини истиллошуда. ганиматхои бадастомада; 3) рабоиш (дили шахси дигар), шефтасозй, дилбарй, шайдой, хотирхохй. consanguineous [,konsaeg'gwini9s] а хамхун, хамниё, хамтабор, хеш. хешованд. consanguinity [.konsasq'gwmiti] п хамхунй, хамтаборй, хамниёй, хешй, хамнажодй, хешутаборй. conscience j'konfons] п 1) шуур, вичдон: good/ clear conscience вичдони пок; 2) афкор ва эхсосоти дарунй; A quiet conscience sleeps in thunder. Зарб. - Касе, ки вичдонаш пок аст, болишти зери сараш намечунбад. bad conscience вичдони нспок; hare on one's conscience азоби вичдон, эхсоси гунох; have the conscience to шарм надошта (гуфтан, кардан)', in ail conscience албатта. дар хакикат; make a matter of conscience аз руи вичдон амал кардан; the consience худогохй, замири худогохй. conscientious [,kt>nf:'enfos] а 1) бовичдон, бошуур, дурусткор; 2) хушкор, хубкор, дакик. conscious ['konJas] а 1) хушёр, огох Не was conscious of his guilt. Аз гунохаш огох буд. 2) бахуш: Не hasn’t been conscious since this norn- ing. Аз сахар боз бехуш буд. become conscious хушёр шудан, be conscious of хушёр будан: be conscicus to the last to нафаси охирин бахуш будан. consciousness ['konjasnisj n 1) хуш, шуур, бахушй, хушёрй, хушдорй Не regained con- sciousness. У ба хуш омад (дубора). 2) шуурнокй, огохй, худогохй: the class con- sciousness of the workers шуурнокии синфи коргар; recover/ regain consciousness бахуш омадан; loose consciousness аз хуш рафтан. conscript ['kansknpt] 1 n сарбоз, аскар; 2. v барои хндмати низоми фаро хондан, барои сарбозй даъват шудан, ба хизмати
conscription харбй даъват шудан: Не was conscripted to the army. Уро ба хизмати низоми даъват карданд. conscription [ken'skripjc] п ухдадории харбй, хизмати низоми. consecrate i'konsikreit] 1. а мукдддас, му- каррам; 2. v 1) дин. табаррук ва мука^дас эълон кардан (расман); 2) мау. вакф кардан, фидо кардан. consecrated ['konsikreitidl а мукаддас, му- каррам. consecration ['konsi'kreifn] п 1) маросими табаррук ва мукаддас эълон кардан, мукаддассозй: 2) интисоб. consecution [konst'kju:Jri] п пайдарпайй, иайдархамй, муттасилй: the consecution of tenses пайдархамии замонхо. consecutive [kan'sekjutiv] а пай дар пай, паи хам, най дар хам: consecutive interpretation тарчумаи най дар хам. consensus |kon'sensos] п 1) розигй, якдилй, иттифоки назари хамагон, камзабонй; 2) акидаи хамагон, акидаи аксарияти кариб ба иттифок: consensus politics пайравй аз сизсати химояи акидаи хамагон. consent |kon'sent] 1. п ризоият, ризогй, ри- зо, ризомандй, ичозат: Не refused to give his consent. V аз додани ризоият даст кагтид 2. г розй шудан/ будан, ризоият додан, тан дар додан: They consented to our suggestion. Онхо ба пешниходи мо розй шуданд. by common consent, with one consent бо ризоия- ти умум; Silence gives consent. Зарб. ~ Сукут нишонаи ризоият аст. consentient [kan'senliant] а хамакида; якдоя: consentient actions амалиёти якдоя; consequence ['kor.sikwons] п 1) натича, окибат, пайомад, бароянд: The consequences of his action were serious. Окибати рафтори у чиддй буд. 2) ахамият: It is a matter of great consequence. Ин масъала дорой ахамияти бузург аст. 3) пояи бапанд, нуфузи зиёд, бонуфузй, обрумандй, муътабарй; a person of consequence одами бояуфуз, шахси мухим; in consequence of, as a consequence of дар натидаи, бар асари; of no consequence беахамият, гайримухим; take/ suffer/ bear the consequences натичаи ама- ли худро чашидан. consequent ['kansikwant] 1. n 1) натича, пайомад, окибат; 2) риёз. чавоби шарт, махрачи каср, махрачи нисбат; 2. а 1) пайоянд, пайомад, бароянд, носи аз; 2) натичабахш consequential [,konsi'kwenj91] а 1) мантикй (хулоса); 2) мухим, пурахамият, кироманд. 186- consequently ['konsikwonth] adv дар натича, бинобар ин, натичатан. conservency [kon'sa:vonsi] и 1) хифз/ мухофизати табиат, хифозат ё нигохдошти манобеи табий, посдошти зисти бум; 2) соз- мони нигохдошти мухити зист. conservation [,кэп8э:'тсфг] п 1) нигохдошт, нигохдорй, хифз, мухофизат, посдошт (бисёр- тар мухрлт на манобеи табий); 2) сарфачуй: conservation of energy сарфачуй дар истифодаи барк: 3) нигохдорй, эхё (мева ва а). conservative [kan'sa:votiv] а 1) некдорона, вобаста ба некдошти мухити зист; 2) сиёс. кон ссрватор, мухофизакор, пайравии суннатй кадим, мухофиз, суннатгаро. conservatoire [kan'so:votwa:] фр. п консерва- тория. conservator ['konso:veito] п 1) сарпараст (шахе), мутаваллй; 2) нигахбон, мухофиз (дар осорхона ва г.); 3) корманди идораи хифозати табиат. conservatory [kon'sa:vatri] п 1) гармхона, гулхопа, 2) амер, консерватория, донишгохи олии мусикй ва хунар conserve fken'so:v] 1. п pl 1) амали мухофизат кардан; 2) захира: 2. v 1) хифз кардан, мухофизат кардан, нигох доштан; 2) конссрва кардан, мураббо кардан; 3) сарфачуй кардан, захира кардан. consider [kan'sida] v 1) андеша кардан, фикр кардан, мулохиза кардан: Consider what you should do. Чй кор карданатро андеша кунед. 2) шумурдан. донисган: Не is considered a very able student. Уро донишчуи боистеъдод мешу- моранд. 3) дар назар доштан/ гирифтан, ба хисоб овардан, дар хотир доштан: Не is very strong considering his age. Бар хилофи синну солаш ба назар хеле бокувват менамуд. 4) эхтпром зохир намудан; 5) дида баромадан, барраей кардан, мухокима кардан; all things considered бо дарпазардошти тамо.ми чихатхо. considerable [kan'sidorabl] а 1) мухим, барчаста, шоёни мулохиза, кобили таваччух; 2) фаровон, умда, калон. considerate [kan'sidant] а бомулохиза, бодиккат, дилсуз (н.исбати дигарон). consideration [kan,sido'reiJn] п 1) таваччух, диккати зиёд, баррасии цакик: Give careful consideration to this question, please. Лутфан, ба ин масъала бодиккат таваччух созед. 2) мавзуъ, матлаб, омил, далел: Time is an impor- tant consideration. Вакт омили мухим мебошад. 3) диккат: Не showed us every consid- eration У ба мс диккати харчониба медод. 4) мулохиза, таваччух. эътино; 5) фикр, назария, бардошт: 6) эътибор, ахамият, киромандй; 7) подош. музд, дастмузд, чуброн: for a considera- , tion ба ивази подош; 8) муоина, тафтиш, таф-
тишот; of no consideration беахамият; on no consideration харгиз, аз хеч назар, дар хеч маврид; take into consideration дар назар доштан/ гирифтан, ба хисоб гирифтан; under consideration мавриди таваччух, тахти баррасй. considering [kan'sidanrj] prep, бо таваччУх ба он ки, назар ба, бо дар назар гирифтани. consign [kan'sain] v 1) тахвил додан, ги- рифта додан, супурдан, ирсол кардан; 2) ба хок супурдан; 3) фиристодан, равона кардан, рохй кардан (молуоро). consignee [,konsai'ni:] п боркабулкунанда, гирандаи бор (мол). consignment [kan'sanimont] п 1) ирсол, тахвил, фиристодан, супориш; 2) бор, мол; 3) амонатфурушй, амонат; 4) борхат, колоса мент. on consignment пардохти маблаги мол пас аз ба фуруш рафтан, тахвили амонй. consignor [kan'sainaj и ирсолкунанда, бор- фиристанда, супоришгар (мол). consist [kon'sist] v 1) доштан, доро будан; 2) иборат будан аз (бо of), ташкил ёфтан аз: This plan consists of three parts. Ин накша аз се кием иборат аст. 3) чур будан бо, мувофикат кардан бо (with). consistence [kan'sistons] п зичй, сахтй, махкамй, устуворй. consistency [kan'sistonsi] п 1) пайдарпайй, мантикй, мунтазамй, муттасилй; 2) мутобикат. мувофикат. consistent [kan'sistant] а 1) устувор, махкам, пойдор: to follow a consistent policy сиёсати устувор пеш гирифтан; 2) мувофик, пайваста: a statement consistent with those he has pre- viously made изхороти бо пештар карда мувофик. consolation [konso'leijn] п тасаллй, дилдорй, дилхушй, дилгармй, дилбардорй. console I [kon'soul] v тасаллй додан, дилдорй кардан' додан. console II f'konsoul] п чеъм. консол, пешо- мадагии накшунигордори девор. consolidate [kon'solidcit] v 1) мустахкам кардан/ шудан, побарчо кардан/ шудан; 2) муттахид кардан/ шудан, якггорча кардан, якчо кардан, як кардан; 3) сахт/ шах шудан; 4) хушк/ кок шудан. consolidation [ks>n,soli'deijn] и 1) якпорчагй. яксозй; 2) таквият, тахким, муттахидсозй; 3) сахтшавй, шахшавй; 4) хушкшавй, киршавй. consonance ['konsanans] п 1) хамохангй, хамсозй, тавофик, чур будан, мавзунй (хамохангй}', 2) мац. мутобикат, мувофикат; in consonance with дар хамохангй бо, дар тавофук бо; -187 - constellation out of consonance with нохамохангй бо, номувофик бо. consonant ['kansanant] 1. п 1) заб. овози хамсадо; харфи бесадо, сомит, харфе, ки овози хамсадоро ифода мекунад; 2) аруз дорой кофияи нокис; 2. а хамоханг, хамсоз, хамсадо, хамово (овоз). consonantal [,konsa'naentl] а гром, хамсадо, монандй харфи бесадо. consort 1. п ['kanso:t] 1) шарик, хамрох; 2) хамсар, зан ё шавхар, шавхари малика, завчаи подшох; 3) бахр. киштии хамрав; 2. v [kan'sa:t] 1) хамнишин шудан, дамсоз будан; 2) мувофик будан бо, чур будан бо, созгор будан бо, хамакида будан. consortium [kan'so:tiam] п ик,т. консросиум (муттауиошавии чанд ширкат ё банк барои аццоми кори мушаххас), мушорикат, ширкат. A number of oil companies formed a consortium. Якчанд ширкатхои нафт консорсиум ташкил доданд. conspectus [kan'spekasj п хулоса, чакида, фишурда. conspicuous [kon'spikjuas] а маълум, хувайдо, возех, намоён, равшан, ошкор: to make oneself conspicuous ба худ диккат чалб кардан. conspiracy [kan.spirasi] п {pl conspiracies') 1) суикасд, дасиса, табонй, накшаи хиёнатомез, хамдастй (дар коркой bad)', 2) махфини- гохдорй: Every revolutionary was to known to the rules of conspiracy. X,ap як инкилобчй ме- боист коидахои махфинигохдориро донад. conspirator [kan'spirata] п пинхонкор; с^йкасдчй, табонигар, хамдаст. conspire [kan'spaia] v суикасд ташкил кардан, дасисабозй кардан, табонй ташкил кардан, хамкасам шудан (барои коркой бад). constable ['kxnstabl] п констебл, полисмен, носбон (дар Англия), police officer полисмен (дар ИМ A)-, Chief Constable сардори полис дар шахр, нохия; to outrun the constable мау. карздор шудан. constabulary fkan'sttebjulaii] а куввахои по- лис, полис; mounted constabulary полней саво- ра. constancy ['konstansi] п 1) субот, устуворй, тагйирнопазирй. пабарчойй, пойдорй; 2) вафо, вафодорй. constant ['kanstant] 1. п 1) физ., риёз. бузур- гии доими, адади собит; 2) микдори собит; 2. а 1) пойдор, босубот, устувор, бетагйир, побарчо, собит; 2) доимй, хамешагй, мудовим, пайваста: constant noise овозй доимй; 3) бова- фо, вафодорй. constantly ['konstanth] adv доимо, мунтазам, хамеша, пайваста. constellation [.kansta'leijn] п нуч. 1) бурч,
-188 - consternation галласитора, ситорагсн, гурухи ахтарон; 2) мач. зумра, гурухи арбобони машхур. consternation [.kansta'neij'n] п 1) хайрат: cause consternation among people сабаби хайрати мардум шудан; 2) таре, дахшат, вахшат, карахтшавй, шахшавй (аз таре). constipate ['konstipeitj v тиб. кабз шудан, шикам гирифта шудан. constipation [,konst:'peijn] « тиб. кабз, пай- васт шиками гирифтагй, кабзият (сахтша- вии меъда). constituency [kan'stitjuonsi] п (pl constituen- cies) 1) хавзаи интихоботй, мардуми хавзаи интихоботй, раъйдихандагон, интихобкунан- дагон; 2) хаводорон, мушзариён; 3) обуяашу- дагон (ба рузнома ва ма^алла^о); constituent fk&n'stitjuant] 1. п 1) чузъи таркибй, унсур, бахши лозимй, унсур; 2) раъйдиханда. овоздиханда: 3) муассис; 2. а I) созанда, ташкилдиханда; ройдиханда, гузингар. constitute ['konstitju:t] v 1) ташкил кардан, таъсие додан барпо кардан (канун, давлат, муассиса); 2) ташкил додан, иборат будан аз; 3) баргузидан, мансуб кардан, интихоб кар дан, таъин кардан (шахей масъул ва г.). constitution [,konsti'tju:jn] п 1) конститут- сия, саоконун: the Constitution of the Republic of Tajikistan Сарконуни Чумхурии Точикистон; 2) андом, каду бает, чусса, ниход: a strong constitution чуссаи мустахкам; 3) таьсис, барпокукй, баркарсрсозй, ташкил; 4) сохтор, сохтмон, сохт, тапкиб. constitutional [,konsti'tju:Jnal] а 1) конунй, зобаста ба конунй асосй, конститусионй; constitution! rights хукукхои конститусионй; 2) асосй. аслй, бунёдй. сириштй; constitutionality |konstI'tjujnaliti] п мутоби- каг ба конунй асосй, кснуният. constitutive [kon'stitjutiv] а 1) асосй, аслй, мухим, бунёдй; 2) созанда, созо, ташкилди- ханда; 3) сохторй, сириштй, сохтмандй. constitutor ['kenstitjuto] п муассис. бунёдгу- зор, таъсисдихаяда. constrain [kan'strein] п 1) махдуд кардан, мулзам кардан; 2) мац. дасту боли касеро бу- ридан; 3) ба хабе гирифтан. хабе кардан; 4) чилави амали (касеро/ чизеро) гирифтан, чилавгирй кардан (базурй); 5) водор кардан, мачбур кардан, тахти фишор карор додан. constrained fkcr/streind] а водоршуда, мачбурй, ногузир, тахти фишор, дар тангно, мулзам: a constrained laulgh хандаи гуракй. constrainedly [ksn'streimdli] adv ба зурй, мачбурй, тахти фишор. constraint [kon'stremt] п 1) махдудият; un- der constraint дар зери фишор; 2) водорсозй. мулзамсозй; 3) монеа, чилавгир. constrict [kan'stnkt] v 1) фишурдан, фишор додан, танг кардан, чамъ кардан (худро); 2) махдуд кардан, дасту бол бастан, дар тангно карор додан. constriction [kon'striktjan] п хамкашидагй, хамкашиш, зангсозй; 2) махдудсоз, хар чизе, ки махдуд кунад; 3) тангшудагй. constrictor [kan'strikta] п 1) тангсоз, хамкаш, хамкашанда, тангсоз (хар чизе, ки танг. хамкашиоа мекунад); 2) зоол. мори печида, мори боа, аждармор. constiuct [kan'strAkt] 1. п сохтмон, сохтор, соза, сохт; 2. v 1) сохтан, бино кардан; 2) кашидан: 3) иншо кардан, фикр кардан, бунёд кардан, гаълиф/ тасниф кардан: to construct the plot of the novel сюжети романро таълиф кардан; 4) гром, сохтани чумла. construction [ksn'strxlcj'n] п 1) сохтмон, сохтор, эдод. The new railway is still under con- struction. Сохгмони рохи охани нав давом дорад. 2) (>;ар чизи сохташуда) бино, иморат, сохтмон: a world famous construction бинои дар чахон машхур; 3) тафсир, таъбир, шархдихй, тафсиркунй, эзохдихй; 4) гром, тар- киб, сохторй чумла. constructional [kan'strAkfanal] а 1) сохтмо- нй, сохторй; 2) асоснок. кобили кабул. constructive [kon'strAktiv] а 1) созанда, созо, асоснок, кобили кабул; 2) сохтмонй, сохторй; 3) эчодкучанда. constructor [kan'strAkto] п 1) сохтмончй, со занда; 2) тархкаш, конструктор. construe [kan'stru:] v 1) тафсир кардан, таъбир кардан, маънидод кардан, тачзия ва тахлил кардан (матнрбу 2) гром, талиб кардан, вобаст будан аз; 3) тахдили сиптаксисй кардан (чумла, ибора ё матнро); 4) као. тарчимаи шифохй кардан. consul ['konsall п консул. consular ['konsjub] а консулй. вобаст ба консулгарй. consulate ['konsjuht] п 1) консулгарй, кон- сулхона: 2) мухдати хизмати консул; 3) унвони консул. consul-general j'konslgsnsral] п консулй генералй, сарконсул. consult [kan'sxlt] v 1) машварат кардан, назархохй кардан, машварат хостан аз/ Ч^ё шудан аз; 2) мадди назар гирифтан, мавриди мулохиза карор додан, пайравй кардан; 3) маслихат додан, тавсия кардан; 4) накшакашй кардан, тархрезй кардан. consultant [kan'sxltant] п мушовир. consultation [. konsol'tei jn] п машварат, мушевира, музокира, консултатсия, чаласаи мушовира. consultative [kon'sAltotiv] а машваратй: а consultative group гурухи машваратй. consulting [kon'sAltig] а 1) мушовир,
-189 - content мушовири7 маслихатчй”consulting physician духтур-мушовир; 2) консултативй, машва- ратй, кабул (соатрои духтур): conuslting room хонаи муоаинаи духтур. consume [kan'sjuan] v 1) истеъмол кардан, хурдан, масраф кардан, ошомидан; 2) бехуда сарф кардан, талаф додан (вацт, пул ва а.); 3) нобуд кардан, аз байн бурдан (ба вижа бо оташ); 4) васваса пайдо кардан (фикр, э^сосот); 5) дон супурдан. consumer [kan'sju:rno] п истеъмолкунанда, масрафкунанда; consumer goods/ commodities молхои сермас- раф. consummate 1. a ['konsomat] 1) бехтарин, олитарин, такомулёфта, комил; 2) мохир, за- бардаст, устод, бо тамоми маънй, мутахасси- си олирутба: a consummate artist хунармандй забардаит; 2. v ['konsemeit] ба поин расондан, анчом додан. consummation [’konsa'meijn] п 1) поин, ит- мом, анчом, авч, камол, 2) поён, интихо, фардом, март; 3) ичро (кор, макрад). consumption [kan’sAmpjn] п 1) истеъмол, масраф: consumption goods молхои сермас- раф; 2) тиб. туберкулёз, касалии сил. consumptive [kan’sAmptiv] а 1) туберкулёзй, силдор (мариз); 2) логар, хароб, сует, бема- дор. conract ['koma-kr] 1. п 1) пртибот, алока, тамос: She lost contact with her old friends. V бо дустони деринааш иртибог тум кардаасг. 2) pl амер, шиносой, алокахо. иртибот, ошно; 3) калиди барк; 4) тиб. вогирифта, сироятшу- да. contact breaker калиди катъ ва васли барк; contact lens линзахои чашм; come into contact with робита кардан; get in contact with, make contact with робита баркарор кардан, тамос баркарор кардан; loose contact беиттилоъ мондан, тамоси худро аз даст додан; 2. v тамос доштан бо, робита кардан, дар тамос будан, пармоецдан, алока кардан: Try to contact her by telephone. Кушиш кунед та- вассути телефон бо у алока кунед. contagion [kan'teigjn] п 1) тиб. сироят, хамагирй, вогирй; 2) бемории сирояткунанда, бемории хамгир, 3) омичи бемории сироят- кунанда (вирус ва г.); 4) мац. таъсири бад, русуми бад, бало. contagious [kon'teid^os] а 1) вегир, сироятпазир, сирлятпазир, парокандашав- анда, гузаранда; 2) мац. асаркунанда, завковар, шавковар. contain [kan'teiii] v 1) дарбар доштан. чой гирифтан, шомил будан, доро будан; 2) худдорй кардан, чилавгирй кардан, нигох доштан; 3} риёз. бе боки таксим шудан, бах- шпазир будан: forty contains eight чил ба хашт таксим мешавад. container [kan'temo] п 1) зарф, гунчона, сандук, куттй; 2) контейнер. contaminate [kon'taemineit] v 1) олудан, олу- да кардан, касиф кардан, чиркин кардан, фа- сод кардан; 2) дин. харом кардан, мурдор/ па- лид/ касиф/ кардан, расво/ тахкир кардан. contamination [kon,tasmi'neifn] п олудагй, олоиш, нопокй, гаш. contemn [kan'tasm] v адаб. тахкир кардан, нафрат доштан, бад дидан. contemplate ['kontempleit] v 1) тафаккур ва ибодат кардан, дар бахрй тафаккур фуру раф- тан (мазрабй ва хирфой; 2) мурокиба/ мушохида кардан, тамошо кардан, нигох кар- дан (бодиккат); 3) андеша/ мулохиза кардан; 4) дар назар доштан, касд доштан; contemplation [,kontem'pleijn] п 1) тафаккур ва ибодат; 2) мушохида, мулохиза, мурокиба; 3) касд, ният: to have sth in contemplation ния ти анчоми кореро доштан; 4) тахмин, фарз, гумон; 5) имтизорй. contemplative [kon'templotiv] а апдарнигар- она, вобаста ба ибодат ва мукошифа, мурокибакунанда, мушохидакунанда, мулихизакунанда. contemporeneity [kan,tempora'ni:ti] п яквак,- тй, баробар, дар як вакт руйдиханда. contempureiieoues [kan,teinpo'reinias] а хам- замоп, хамаср, муосир (руйдод^о) contemporary [кэп'Гешрэгэп] 1. п (pl contem- poraries) хамзамон, хамаср, хамдавра (шахе ва исар); Не was a contemporary of my grandfather. У хэмзамони падаркалонам буд. 2. а муосир, чадид, имрузй, модерн: a con- temporary author нависандаи муосир. contempt [kan'tempt] п 1) тахкир, бадбинй; хорсозй; 2) ^уц. бехурматй нисбат ба хокимият, тахкири суд; hold in contempt (for) хакорат/ тахкир кардан, нафрат доштан, бад дидан; show contempt (for) бадбинй пишон додан. contemptible [kan'temptabl] а кобили тахкир, хакир, паст, залил, разил, манфур (рафтор ва г). contemptuous [kon'temptjuos] <7 тахкиромез, хакоратомез, нафратангез, манфур. contend [кэп'tend] v 1) мубориза кардан, дасту панча нарм кардан, чангидан. хариф будан, ситезидан; 2) ракобат кардан, мусобика кардан, хамчашмй кардан; 3) талош кардан, мубохиса/ мунозира кардан, истидлол кардан; content I ['kontent] п 1) (од. pl) мазмун: the contents of an article мазмуни макола; in con- tent аз руи мазмун; 2) pl мавчудот, даруна: the contents of a box мавчудоти дохили куттй; 3) асл, мохият, чавхар: the content of the proposal
content 190 - мохияти пешниход; table of contents фехристи мундарича. content II [kan'tent] 1. n каноат, ризоят; 2. а розй, к.онеъ, хурсанд; 3. v розй будан, к,онсъ будан. contented [kan'tentid] а розй, конеъ, сер. contention [kpn'tenjn] п 1) бахс, мубохиса, хамоварй; 2) ситез, мунокиша, низоъ, ихти- лоф; 3) мусобика, ракобат; 4) нуктаи назар; be in contention for/ to дар ракобат будан ба- рои; bone of contention иллати ихтилоф. contentious [kon'tenfas] a 1) ситезачуй, сите- загаро, низоъкунанда, даъвой; 2) ситезаофа- рин, мубохисанок, ихтилофнок, чанчолй, пурситез, чадалй. contentment [kan'tentmant] и ризоият, каноат, хурсандй, хушнудй. conterminous [kon'taanmas] а 1) хаммарз, дорой марзи муштарак; 2) хамсоя, девор ба девор. contest I ['kontest] и 1) мусобика, ракобат, кашмакашй, хамоварй; 2) бахс: a beauty con- test мусобикаи зебой; close contest амер. Ракобати сахт (дар интихобот); three- cornered contest муборизаи пешазинтихоботй дар байни се хизби ракиб. contest II [kant'est] v 1) рад кардан, мункир шудан, мавриди эътироз карор додан (аз тарифы крнуниу, 2) бахс кардан, иддао кардан, талош кардан; 3) ситезидан, разм кардан, мубориза бурдан (with - бо; against - бар зис)ди); 4) сахт кушидан. contestant [kon'testant] п 1) ракиб, хариф, бартаричуй, хамдов; 2) додхох, номзад: con- testant for the presidency номзад ба президентй. contestee [kontes'ti:] п 1) номзад дар як хавзаи интихоботй; 2) иштирокчии мусобика context ['kontekst] п матн, хамбофт, бофтор, бофт. contexture [kon'tekstfo] п 1) сохтор, бофт; 2) дархамбофй, печдарпечй, печиш; 3) порча, бофта, тофта. contiguity [,konti'gjuiti] п хамхудудй, хамсоягй, хамчаворй, хамп.чхпуй, хаммарзй, деворбадеворй. contiguous [kan'tigj uas] а хамхулуд, хаммарз, хамдевор, хампахду, девор ба девор, бо хам часпида. хамшавкат, пайваст. алокаманд, мувофик. continence ['kontinans] п 1) худдорй, хештандорй, тахаммул, тамкин, 2) пархез. пархезгорй, пархез аз чимоъ; 3) тиб. тавоно- ии нигохдошти пе.шоб continent ['kontinont] 1. п 1) китъа, кора: the continent of Africa китьаи Африка; the Continent китьаи Европа (ба истиснои Британияи Кабир)', амер. так. Америкаи Шимолй; 2. а 1) ботахаммул, ботамкин, вазни) пархезгор; 2) боисмат, покдоман, бикр покахлок, покиза; 3) пархезкунапла аз чимоъ. continental [,konti'nentl] 1. п амер сарбоз! давраи мубориза барои истикдолият; 2. а 1) китъавй, иклимй: a continental cli mate иклими хушк; continental wars чаш хот европой; 2) хоричй, гайрибританй: 3) амер, таъ. ба мустамликахо марбут бада. contingency [kon'tindjansi] п (pl contingencies) эхтимол, имкон, иттифок, эхтимоли вокеъ, тасодуф, вокеаи тасодуфй; 2) руйдодхои пешбининашуда. тасодуфот. contingent ['kan'tmdjant] 1. и гурух, даста; 2. а 1) тасодуфй, ногахонй, ногахон, нохост; 2) тобеъ, мутеъ, зердаст, вобаста. continual [kan'tinjual] а доимй, хамешагй, пайваста, пайдарпай, мусалсал, занчирсон. continually [kan'tmjuoh] adv доимй, хамеша, пайваста, пайдарпай. continuance [kan'tinjuans] п 1) давомият, идома, хамешагй, пайдарпайй, пайвастагй; 2) муддат; 3) хук- мавкуфгузорй (парвандаи суди). continuation [kan'tinju'eijn] и 1) идома, давомият: Не argued for continuation of the search. У даъвой идомаи кофтуков мекард. 2) чунбола, бахши баъдй, пасоянд. continue [kan'tmju:] 11) идома додан/ ёфтан, давом додан, давом овардан, доштан; тул ка- шидан, т?л додан: The war continued four years. Ч,анг чор сол давом ёфт. 2) росто дошта, думбола доштан, бает доштан; 3) бокй мон- дан, мондан. continued [kon'tinju:d] а 1) хамешагй, таво- мёбанда; 2) занчирсон, пай дар пай, бефосила, capocap: continued fraction касри бефосила; to be continued давом дорад. continuous [kon'tinjuos] а 1) мустаким, пай- васта, муттасил, паёпай, доимй: continuous current чараёни мустаким; 2) гром, шакли да- вомдор, истимрорй: continuous tense замони давомдор; 3) риёзй. бефосила, пайваста; 4) як- лухт, зич, пурра, cap то cap. contort [kan'to:t] v 1) кач кардан (чора ва андом), бадшакл/ баднамо кардан; 2) галат маънидод кардан. contortion [k an'to Jan] п 1) качшавй, вайроншавй; 2) тахрифшавй. contortionist [kan'ta.Janist] п 1) дорбоз, ак- робат (касе, ки бадани худро ба таври ауиб качу кула мекунад); 2) шахсе, ки маънои вожа ва ё чизи дигарро галат маънидод мекунад. contour ['kontua] п 1) намо, нзмуд, 2) хати уфукй, хати тароз, тароза; 3) амер, рафти кор, рафти вокеа. contra- ['kantra] pref мухолиф, бар зидди, алайхи. contraband ['kontrabasnd] 1. п кочок, гуреза;
2. а кочокй: contraband trade тичорати кочокй. contrabandist ['kontrabasndist] n кочокчй. contract ['kontraekt] 1. n 1) ахднома, карордод, паймон, шартнома; labour contract карордоди мехнатй; to enter into contract карордод бастан; 2. v ['Kon'trasktJ 1) карордод бастан, пай- мон бастан; 2) гирифтан, канидан (беморй); 3) хамкашидан, таранг кардан/ шудан; 4) ном- зад кардан, ноншикан кардан; 5) кам кардан, шудан: to contract expanses харочотро кам кардан; 6) грам. мухтасар кардан, кутох кар- дан/ шудан, мухаффаф кардан/ шудан; 7) барпо кардан (дустй ва г.); 8) чин/ туруш кардан, кавок гирифтан; be under contract карордод доштан бо; contract in ба карордод пайвастан; exchange contracts карордод бастан, паймон мубодила кардан (раеман). contraction I'kan'trtekjn] п 1) тарангй. тарангшавй, фишурдашавп; 2) кутохкунй, ихтисоркунй; 3) грам. ихтисор, мухаффаф. хамфишурда; 4) тиб. дарди зоиш. contractive ['kan'tratktiv] а фишурда- ку нанда, фишурдашаванда; тарангшаванда. contractor ['kan'trteka] п 1) хар яке аз тарафхои карордод, паймонгар, шарткунанца; пудра гчй; 2) хар чизе, ки та- ранг ё танг шавад; 3) хамкаш. contradict [,kontia'dikt] v 1) мухолиф будан, мухолифат кардан; 2) рад кардан, инкор кар- дан (Млели дигареро), 3) иштибохи (чизеро) исбот кардан, нишон додан. contradiction [.kontra'dikjn] п 1) рад, инкор ап official contradiction of this fact радди расмии ин санад; 2) тазод, ихтилоф, мухоли- фат, зидлият, номуносибй, номуюбикй. contradictious [,kontro'dikjbsj а дустдори эътироз, ситезгарой, даъвой. contradictor [,kontro'dikta] п хариф, ракиб. contradictory [,kontro'diktari] а мухолиф, зидду накиз: contradictory statements изхороти мухолиф. contradistinction [,kantradis'ti rjkjn] n муко- иса, мукобилгузорй; in contradistinction to дар мукобили, дар мукоиса бо. contradistinguish [,kontradis'tujgwij] v муко- иса кардан, мукобил гузоштан, шинохтан, фарк кардан. contraposition [,kontropa'zijn] п мукоиса, мукобилгузорй, антитеза, тазод, мутакобил. contrariety [.kontro'raiati] п мухолифат, их- тилоф, зидцият, номувофикй. contrariness ['kontronnos] п якравй, худсарй, худрав contrariwise ['kontraiiwaiz] adv баръакс, аз дидгохи мухолиф. бархилофи. -191 - contributor contrary I ['kontran] 1. n (pl contraries) 1) чи- зи баръакс, мукобил: unless I near to the con- trary то даме, ки чизи баръакс/ мухолифро нашунавам; 2) якравй, худсарй; contrary to бар хилофи, бар акси; on the contrary баръакс, бар хилофи (он чи ки гуфта шуд); 2. а мухолиф, зид, хилоф. contrary II ['kontron] 1. а якрав, саркаш, га~ даншах, кайсар; 2. adv катъи, сарфи назар contrast 1. п f'kontraest] 1) мухолифат, зид- дият: The contrast between, his words and ac- tions is disappointing. Афсус, ки сухан ва амали У бо хам мухолифат доранд. 2) мукоиса, хамсанчй, баробарнихиш, хамбарниход; 3) тафовут (байни ду чизи мавриои мукоиса); 4) тазод, контраст (байни ду ранг ва г.); 5) мукобилгузорй: in/ by contrast with/ to sth бар хилофи; дар мукоиса бо, дар мукобили, дар иьази, аз суи дигар; 2. v [kan'trasst] 1) мукоиса кардан (барои нишон осдани тафовут). Contrast Tom and his brother. Томро бо бародараш мукоиса кунед. 2) мукобили хам гузоштан, хамсанчй кардан (бо with); 3) тазод доштан бо' His deeds con- trasted with his words. Рафтори у бо суханонаш тазод дсшт. 4) мукобил/ мухолиф будан. contravene [,kontra'vi:n] v 1) вайрон кардан, зери по гузоштан, сарпечй кардан, риоя на- кардан, шикастан (крнунро): to contravene а law конуншиканй кардан, конунро зери по гузоштан; 2) ихтилоф/ зиддият доштан (бо канун ва г.); 3) мукобилият/ мухолифат кар- дан (дар бахс ва е.), рад кардан. contravention [,kontro'venfn] п вайронкунй, зерипо!узорй, мухолифат (канун ваг.). contribute [kan'tribju:t] v 1) мусоидат кардан, сахм гузоштан, таъсир кардан/ гузош- тан, мучиб шудан (to/ towards sth ба чизе): It has greatly contributed to the solution of the problem. Ин барои халли хамин мушкилот сахми бузург гузошта буд. 2) кумак кардан, эхдо кардан, ато кардан, бахшидан (бо пул ва г.): They contributed money to the Red Cross. Онхо ба хазинаи Салиби Сурх кумак карданд. 3) навиштан (барои рузнома ва г.); 4) додан (вакут). contribution l,kontri'bju:Jh] п 1) сахм: a con- tribution to the cause of peace сахм дар кори сулх. 2) садака, хайрот, ато, бахшиш, кумак, зхдо: a monthly contribution хайроти хармоха; 3) хар чизи эхдошуда; 4) контрибутсия. товони чанг, молиёти чанг, андоз; 5) хамкорй (бо рузнома ва г.): 6) макола (даррузнома ва г.). contributor [kan'tribjuta] п 1) атобахш, садакадех: 2) корманди доимй (рузнома ва г.); 3) ёрдамчй.
contributory contributory [kan’tribjiitaril^Zr 1) ёрирасон, мададгор, кумакрасон, кумаккунанда; 2) эхдокунанда. атокунанда, сахмгузор, бах- шанда; 3) шарик, хамкорикунанда. contrite f'kontrait] а пушаймон, айбдор, тавбакунанда. contrition I’kan'tnjbn] п пушаймони, тавба, надомат, таассуф. contrivance [kan'traivans] п 1) тадбир, тархрезй; 2) устокорй, зиракй, махорат; 3) тех. асбоб, чихоз, одат, дастгох, дастсохт хар чизе, ки бо махорат ва ибтикор сохта шудааст. contrive [kan'traiv] v 1) ихтироъ кардан, тарх кардан, накша кашидан, тархрезй кар- дан: Не contrived a new kind of engine. V на- муди нави харакатдихандаро ихтироъ кард. 2) муваффак шудан: Не contrived to make mat- ters better. Вай муваффак шуд, ки вазъиятро бехтар созад. 3) ташкил/ барпо кардан, тар- тиб додан, заминасозй кардан, ба фикр афто- дан; 4) накшачинй кардан (барои у;адафх;ои шум). control [kon'troul] 1. п 1) назорат, бозрасй, идоракунй: to lose control of a car идоракунии автомобилро аз даст додан; 2) идоракунй, рохбарй; 3) хукумат, хокимият; 4) танзим, батартибандозй; 5) pl воситахои назорат; дастгох барои танзим ва идоракунй; be in control of sth, have control over sth чизеро зери назарат доштан; be/get out of control аз зери назорат баромадан, хорич аз контрол шудан, худсар; beyond/ outside control берун аз назорат, худ- сар; bring/ get under control тахти фармон/ назорат гирифтан; contiol oneself худдорй кардан; establish effective control назорати самаранок чорй кардан; out of control берун аз назорат, худсар; take control тахти назорат карор додан, дар ихтиёр гирифтан, тахти фармон даровардан; under control зери назорат будан; 2. v 1) назорат кардан, идора кардан, ган- зим кардан: Who controls this factory? Ин му- ассисаро кй назорат мекунад? She could not control her tears. Апгкхоягаро боз дощта ната- вонист. 2) рохбарй кардан, идора кардан, хукмронй кардан, тахти фармон доштан. controlable [kan'troulabl] а 1) идораптэван- да, танзимшаванда; 2) назоратшаванда. controller [kon'troula] п 1) назорат чй, му- фаттиш, ревизор, сархисобдор; 2) тех дастгохи танзим, танзимгар. controversial [,kontro'va:Jl] а 1) бахенок, бахсофарин, бахсангез, чадаломез; 2) дустдори бахс/ мубохиса/ мунозира. controversy ['kontrovo:si] п (pl controversies) -192- мубохиса, бахс,' чидол, мунокиша, килу кол: without/ beyond controversy бахенопазир, бебахс, эътирозноиазир. controvert ['kontrswa:t] v бахс/ мубохиса кардан, мунозира кардан, инкор/ рад кардан, мункир шудан, эътироф накардан. contumacious [,kontju:'mei(as] а 1) гардан- шах, саркаш. ёгй, сарпеч, нофармон, харфношунав; 2) хук;. шахси ба суд хозирнашуда ё ба фармоиши суд итоатнаку- нанда. contumacy ['kontjumasi] п (pl contumacies) 1) саркаши, беитоатй, гардангафей, ёгигарй, сарпечй, нофармонй; 2) х;ук,. ба суд хозир на- шудан, ноитоатй (аз к,арори суд). contuse [kan'tju:z] v тиб. мачрУх кардан, лат хурондан, зарб хурондан, контузия кунондан. contusion [kan'tju:jn] п тиб. контузия, зарб, зарбат. convalesce [,konva'les] v бехбудй ёфтан, бехтар шудан, сихат шудан, шифо ёфтан, саломатй ва неруи худро баркарор кардан; convalescence [,konva'lesns] п шифоёбй, ши- фо ёфтан ва бархостан аз беморй. convalescent [,konvs'lesnt] а бехбудёбанда, сихатшававанда, шифоёбанда. convene [kan'vim] v 1) даъват кардан (мацлисро)-, 2) гирд омадан, чаласа доштан; 3) чамъ шудан; 4) гирд овардан, ташкил кардан; 5) фаро хондан, даъват кардан (ба суд ва г.). convener [kan'vrns] п аъзои комиссия/ ко- митет, ки мутасаддии даъвати чаласа аст. convenience [kan'vimians] п 1) рохатй, осо- иш, осудагй: the convenience of travel by air- plane рохатии сафар бо тайёра; for your con- venience ба хотири осоишии шумо; 2) осонй, бедардисарй; 3) pl. лавозимот, лавозимоти зарурй барои рохат кардан: a house with mod- ern conveniences хона бо тамоми лавозимоти зарурии муосир; 3) фонда, фоидаи моддй; at one’s earliest convenience харчй тезтар, бо аввалин фурсат; marriage of convenience издивоч ба максади ба даст овардани фонда. convenient [kan'vimiarit] а 1) рохат, осуда- бахш, 2) дастрас, наздик. convent ['kanvent] п дайр (бештар занона). convention [kan'venjn] п 1) андуман, чаласа, гирдихамой, нишаст: the recent party conven- tion анчумани ба карибй руйдода; 2) конвен- сия, карордод, ахднома, паймон. an interna- tional convention ахдномаи байналмилал; 3) амер, хамоиши расмии намояндагони хизб. conventional [kan'venjanl] а 1) карордодй, арзй, маьмул, одй, умумй: conventional arms яроки одй (гайриатомйу 2) шартй, паймонй, мисокй. conventionality [kon.venjb'nasliti] п урфпа- растй, суннатпарастй.
converge [kon'vafdjpv TJ дар як нукта бо хам расидан, хаммарказ шудан (физика ва нуршиноси). ба хам наздик шудан, дар як нукта чамъ кардан (оиди хат), хамрас шудан; 2) риёз. хамгарой будан. convergence [kon'vs.djans] п 1) хаммарказй, хамрасй, наздикшавй, дар як нукта бахамрасй, дар як нукта чамъшавй; 2) хамрезй (дарёуо); 3) риёз. хамгарой. convergent [kan'vaidgant] а 1) хаммарказ, ба хам наздик, дар як нукта чамъ шудагй, хамрас; 2) хамрез (даре). converging [kon'vordging] 1. п хучум,' харакат ба самти якхела; 2. а 1) бахамоянда, наздикшаванда, хамрасанда; 2) хамрезанда (даре). conversable [kan'vo:sobl] а 1) улфат, одамдуст, хушхулк, мехрубон, хушру; 2) хушсухбаг, лушчакчак. conversant ['kon'va:snt] а ошно, ворид, ши- нос (ба кор ё чизеф. You need to be fully conver- sant with the rules of the game. Зарур аст, ки шумо пурра бо коидахои бозй ворид бошед. conversation [,konva'seijn] п сухбат, муколама, гуфтугу, гуфтушунид, муховара: to carry on conversation (with) сухбатро идома додан; criminal conversation хук хиёнат дар издивоч, робитаи гайрпиздивочии чинсй. conversational [konva'seijual] а 1) гуфтугуй, муколамавй; 2) хушхарф, хушсухбат. converse 1 ['konva:s] 1. п 1) тарафи чаппа; 2) вазъ/ робитаи мутакобил; 2. а 1) чаппа, чаппагардон, баргардон, во- гардон, баръакс, ворун, воруна; 2) мукобил, мухолиф, зид. converse II ['konvo:sj 1 п 1) сухбат, гуфтугу, муколама; 2) гуфт хамнишинй, рафту омад. 2. v [kan'va:s] 1) гуфтугу кардан, сухбат кардан, муколама кардан; 2) гуфт. муошир будан бо, рафту омад дошган. conversion [kon'va:Jn| п 1) тагйир, табдил, вогардонй. баргардонй, дигариш (to, into)-, the conversion of solid into liquid тагйир чизи сахт ба моеъ; 2) тагйири мазхаб, навкешй, имоноварй, гароиш (ба оин ё оини дигар); 3) икт. ва бонкдорй- табдили як навъи пул/ сахом/ авроки баходор/ ба навъи дигар, му- бодила: conversion table чадвали табдил, 4) икт. гузариш ба истехсоли моли дигар; 5) азчавсозй (бино ва г.); 6) баргардонии як вохид ба вохиди дигар; 7) тех. коркард/ таб- дил (охан ба прлод); 8) заб. бадалшай, ивазшавй, конверсия; 9) уук;. истифодаи гайриконунй аз моли дигар; табдили мулк ба дороии манкул. convert 1. к ['konva:t] навгаравида (ба дин ё оини дигар), на един, чавмаслак, навмазхаб, навксш; -193- conviviality Т. v jkan’voft] IJ тагйир Тдодан, табдил додан, вогардон кардан Не converted his room into a library. У хокаашро ба китобхона таб- дил дод. 2) гардондан, гаравидан (ба дини ди- гар ва г.)'. We couldn't convert him to our way of thinking. Mo натавонистем андешаи уро ба тарзи тафаккури худ баргардонем. 3) ик,т. мубодила кардан, иваз кардан (арзро). convertible [k; n'va:tabl] а 1) баргарданда, бозг ардакда, зогардонпазир, такроршаванда, 1 агйирёбанда, кобили тагйир, ивазшаванда; 2) гардишпазир, кобили табдил: convertible cur- rency пули кобили табдил. convex [’konveks] а барчаста, душ, барсма- да (адас). convexity ['konveksiti] п барчастагй, дунгй, баромадагй. convey [kan'vci] v 1) бурдан, расондан, накд кардан, хамл кардан: to convey furniture тачхизстрэ бурдан; 2) расондан, маънй додан: to convey greetings салом гуфтан; to convey information маълумот расондан; 3) изхор кар- дан: to convey one’s feelings изхори хиссиёт кардан; 4) интикол додан, фиристодан, 5) ХУК- супурдан (.молу мулк). conveyance [kan'veions] п 1) ирсол, расониш, кашондани бор; 2) воситахои боркашонй (хамлу нак;л); 3) .уук- санади интикол, интиколнома. conveyer [kan’veio] п конвейер, василаи хамлу накд, дастгохи интикол convict 1 п ['konvikt] махбус, махкум: an es- caped convict махбуси аз махбас гурехта; 2 v [kan'vikt] махкум кардан, махкум ши- нохтан, мулзам кардан, гунохро собит кардан: The accused man was convicted of stealing. Айб- доршаванда барои дуздй махкум гардид. conviction [kon'vikjn'l п 1) махкумият, гунох, гунахгоршуморй, гунахюршиносй: the convic- tion for robbery махкумкупй барои горат; 2) эмон, эътикод, аки, ta: a strong conviction эмо- ни мустахкам. convince [kon'vms] v водор кардан, муьтакид кардан, кабулондан, пазирондан, конеъ кардан (бо дао ел ва бурбон). convinced [ksn'vinst] а муьтакид, эътикоднок. convincing [ksn'vinsirj] 1. pres, р аз convince: Нс spent a long time convincing her to go there. вакти зиёде сарф кард, то ин ки хонумро барои ба эн чо рафтан водор созад 2. а котеъ, водорку нанда. боваркунанда, бэварангез: a convincing argument бурхони котеъ. convivial Tcan'vivicl] а 1) шод, шодмон, хур- санд, хушхол, масрур; 2) идона, тантананок, ороста, пироста. conviviality [kon.vrvi'ashti] п хурсандй, , хушхолй, шодмонй
-194- convocation convocation [,konvo'keijbn] n 1) даъват, гирдозарй; гирдихамой, мачлис; 2) гирлихам- оии мазхабй. convocational [,konva'keijanlj а вобаста ба гирдихамой/ мачлис. convoke [ksn'vouk] v даъват кардан (мацлш ва г.), фаро хондан. convoluted ['konvolu:tid] а 1) печ дар печ, печида, пурпечу тсб, качу килеб; 2) душвор, дархампечида; convolution [,konvg'lu:jn] п 1) печдарпечй, хампечиш, печиш, печидагй, качукилебй; 2) чинхои магз; 3) гардиш (симпеч), convolvulus I’kon'volvjulasj п гиёу. алафи пе- чак. convoy ['konvoi] 1. п 1) хамрохй, мурофикат; 2) у арб. дастаи посбокон, киштихо/ тайёрахои посбон; 3) ксрвон, хамрохон, хамсафарон (накриёт, киштиуа ва г); 2. v хамрохй кардан (ба накради мууофизат), посбонй карда гусел кардан; каровулй карда бурдан, хамрахи кардан. convulse [kon’vAlsj v 1) такой додан, ба лар- за овардан (аз гам ё хашму рудакаф шудан (аз хандау 2) дучори ташаннуч кардан/ шудан, par кашидан, дучори кашиши мушакхо шу- дан/ кардан. convulsion [kan'vAljn] п тиб. од pl 1) ка- шиш, ташаннуч, рагкашй, танчиш; 2) хаячон, изтироби фавкулодда; 3) ошуб, дигаргунии чиддии харобисвар, дигаргунии шадид: polit- ical convulsions ош убхои сиёсй. convulsive [kan'vAlsiv] а ташаннучй, таранчишй, таранчишовар, таранчпшангез. муташачнич. cony ['kouni] и (pl conies) харгуш. coo [ku:] 1. n кум-кум, вукур-вукур (садои кабутар ва кумрй): the cocing of doves кур- кури кабутарон; 2. v кум-кум/ вукур-вукур кардан (мисли кабутар). cook [kuk] 1. и ошпаз, ошпаззан: A cook is wanted. Ошпаз лозим. 2. v 1) пухтан, лазсндан: Siart cooking din- ner. Ба пухтани хурок огоз кунед. 2) мац. сухтан (дар офтоб), 3) бофта баровардан (уикояроуу. 4) сохтан (ууццати цалбакиро). Head cook and bottle-washer. Зарб. ~ Дах ан- гушташ хунар. Too many cooks spoil the broth. Зарб. ~ Кадбону ду шуд, завала гум шуд; Хонаеро, ки ду кадбонуст, хок то зонуст. Момо, ки дуто шуд, сари бача кач дармеояд. cook up аз худ бофтав, ихтироъ кардан: to cook up an alibi бахс на бофтан; what is cooking? амер. гуфт. хабари тоза чист? cooker ['kuko] п 1) танур, оташдон, васи- лаи пухтан; 2) дегча, дегчаи сирдор; I) навъи мевагихои пухтанбоб; 4) кура; 5) у ар. хурок пази сайёр, ошхонаи сайёр. cookery ['kukon] п пухтупаз, ошпазй, хурокпазй, хунари хурокпазй, хурокпардозй. cookery-book ['kukonbuk] п китоби ошпазй, китоби таомхо. cook-house ['kukhaus] п yap. ошхонаи сайёр. cookie, cooky ['kuki] и (pl cookies) амер, пе- чено, кулчахои кандин, нони ширин (хурд ва гирд). cookout f'kuk'aut] п амер 1) ошпазй дар хавой кушод; 2) хуроки пухташуда дар хавой кушод. cookroom ['kukrum] п ошхона cool ['ku:l] 1 п 1) салкинй; 2) хунсардй, бепарвой, оромй; 2. а 1) сард, хунук: It’s getting cool. Х,аво сард шуда истодааст. 2) мау хунсард, бепарво, ором: Не is always cool in the face of danger. У нисбати хатар доимо хунсард аст. 3) надустона, гайрисамимона, сард (аз назари рафтор ва гуфторУ a cool welcome хушомади сард; 5) худдор, махоршуда; 6) гуфт. бетафо- вут, беэътипо, нохамгун; 7) беодоб, густох: 8) амер. гуфт. хеле хуб, бисёр хушоянд: This movie is really very' cool. Ин филм хакикатан хам хеле хуб аст. 3. v 1) хунук шудан/ кардан, сард кардан/ шудан (инч. cool down): The rain has cooled the air. Борон хаворо сард сохт. 2) иау. ором шу- дан/ кардан; 3) ру ба сардй ниходан, фурукаш кардан; cool it! хунсард бош! Тундй накун! cool off сард шудан, ором шудан: loos one’s cool хунсардии худро аз даст додан; keep one’s cool оромии худро нигох доштан; play it cool бо хунсардй амал кардан. cooler ['ku:lo] п 1) яхдон; 2) сардсоз, сардкун; 2) гуфт. гауптвахта, зиндон. coolie ['ku:h] п хаммол, борбар cooling ['kuhij] п мац. дилсардй, дилхунукй, дилмондагй. coolness [‘kulnis] п 1) салкинй, хунукй, эхсосоти салкинй; 2) оромй, хунсардй; 3) мац. сардй (дар муомила). coomb [ku.m] п сой, чар, чарй, оббурда, об- канда, дара. coon I [ku:n] п шак. кутоу аз racoon. coon II [ku:n] п 1) амер. гуфт. чавони зирак; 2) амер. max у. сиёхпуст; a gone coon шахей ислохнопазир. coop [ku:p] 1. п 1) мургдон, мургхона, ката- ки мург, кафас; 2) мац. чои танг ва торик, зин- дсн; 2. v ба кафас/ катак андохтан/ чойгир кар- дан. coop in/ up махбус кардан, ба зиндон андохтан; пуропур кардан. cooper ['ки:рэ] 1. п 1) бочкасоз, чалаксоз;
£) нушокии спир т и, 2. v бочка сохтан. co-operate [kou'opareit] v 1) хамкорй кар- дан, хамдастй кардан, даст ба дасти хам до- дан; 2) мусоидат кардан; 3) хамкории иктисодй кардан; 4) муттахид кардан/ шудан; 5) .ар. якдоя амал кардан. co-operation [кои,орэ'гэ1]п] п 1) хамкорй, мушорикат, хамдастй; international coopera- tion хамкории байналмилалй; 2) хар. амалиё- ти якдоя; 3) коонератсия; co-operative [kou'oparativ] а 1) якдоя, хамёрй; кооперативу хамкорона; 2) якдоя амалкунанда, муттахид; in a spirit of co- operative дар рухияи хамкорй. co-opertor [kou'opareito] и хамкор, ёрманд, ходим, хизматчй. co-opt [kou'optj v ба узвият пазируфтан, хамванд кардан; ба хамкорй пазируфтан. co-optation [,kouop'teijn] п гузиниш, пази- роиш. co-ordinate 1. п [,kou'o:danit] pl 1) риёз. хатхои кординатй; 2) чизи хамохангшуда; 3) геог. тул ва арз; 2. a [,kou'o:danit] 1) хамоханг, хампоя, хамрутба, мутобик; 2) якранг, дамранг, баро- бар: 2. v [,kou'o:dineit] 1) хамоханг кардан/ шу- дан: 2) оросган. co-ordination [,kou,o:di'neijh] п хамохангй, хаморой, »амохангсозй. coot [ku:tj п 1) зоол. гавдара (паранда): bold as a coot кат: 2) гуфт. одами сода. сор iknp] 1. п гуфт. полис, посбон, маъмур; 2. дас-нир кардан: ба даст овардан. ба м" даровардан: to сор a prize чоиза гириф- co-participant [koupa/tisipant] л хамкор, шарик. copartner [кои'ралпэ] л шарик, анбоз, хамкор. сахим, рафик. copartnership t'kou'pannaj’ip] л хадамкорй, хамдастй. соре I [koup] v 1) (бо with) аз ухдаи (чизе ё асе) баромадан; 2) ру ба ру шудан бо, сару- кор доштан бо, ракобат кардан бо. соре П |koup] 1. п 1) чомаи кушод ва дарози кашишхо; 2) парда, соябон, осмона; the соре of heaven чархи фалак/ гардун; the соре of night пардаи шаб; 3) тех. сарпуш; 4) кулба, хонача; 2. v 1) пушондан; 2) харидан, мубодила кардан. Copenhagen [,koupn'hcigan] п ш. Копенга- ген. copeck [koupek] п рус. копейка, танга. copied ['kopid] ниг. сору 2. copies ['kopiz] ниг. сору 1. ва 2. -195 - сору co-pilot [kou'pailot] п х,ав. халлабони дутом, хавонаварди дуюм, пилота дуюм. coping ['koupip] п 1) меъм. сардевор; 2) тегаи даргот. cope-stone ['koupstoun] и меъм. 1) санги нижвонй, санги копти иморат; 2) мац. сухани охирин, итмом. copious ['kopjes] а 1) фаровон, бисёр, хеле, зиёд, васеъ; 2) пурмахсул, пуркор, пурсамар, пурасар: capious writer нависандаи сермахсул; 3) дароз ва пароканда. copper ['кара] 1. п 1) мне; 2) тангаи мией; 3) дег; 4) гуфт. полис; 2. а мисин, мией, мисвор; 3. v бо мис пушондан, рукаши мисин задан, миспуш кардан, омехтан. copperas ['koparas] п зок. copperhead ['kopohed] п мисинсар (навъи мо- ри заурдори Америкаи Шимолй). copperplate ['kapapleit] п 1) тахтаи мисини хаккой; 2) накш аз чунин чуб/ тахта, кандакорй; 3) хаттй каллиграфи, хаттй шика- ста; to write like a copperplate бо хаттй шика- ста (зебо) навиштан. coppice, copse ['kopis, kops] n бешаи дарах- тони хурд ва буттахо, буттазор, беша. copse [k ops] ниг. coppice. copula ['kopjulo] и пайвандгар, бает, банд; гром, бандак. copulate ['kopjuleitj v зоол. чуфт кардан/ шу- дан, наел гирондан. copulation [,kopju'leijan] п чуфткунй, чуфтгирй, наелгирй. copulative ['kopjubtiv] 1. п грам. пайвандаки пайвасткунанда; 2. а 1) пайвандагар, хамбандгар; 2) чуфтй, чуфткунанда, таносулй; 3) грам. пайвастку- нанда (пайвандак). сору ['корт] 1. л (pl copies) 1) нусха, рунавишт, ругирифт, рунаьис: This is not a real picture by Rembrandt, it is only a copy. Ин cypa- ти аслии кашидаи Рембрант нест, балки нусха мебошад. 2) пусхаи рузнома, чилд, адад: Have you got a copy of this morning’s paper? Шумо нусхан рузномаи имрузаро доред? 3) дастна- вис; 4) мавод барои макола/ китоб, 5) маводи кобили дарч; clean сору покнавис, руйнавис; rough сору мусаввада, сиёхчавис, хомнавис; 2. v (copies; copied) 1) нусхабардорй кардан: Copy this letter, please. Лутфан, нусхаи ин мак- тубро гиред. 2) рунавис кардан, рубардор кар- дан: Don't copy from your neighbor. Аз хамсояатон рубардор накунед: 3) такдид кар- дан: The little boy copied his father’s way of walking. Писарча тарзи рохгардии падарашро таклид мекард. copy down/oui дакикан рунавишт кардан; make а сору рунавишт кардан, копи кардан.
copybook copybook iKjpibukJ n дафтарчаи машк. дафтарчаи сармашкдор. copyist ['kopnst] n 1) нусхабардор, рунавискунанда. покнавискунанда (шахе); 2) таклидчй, такдидгар. copyright ['kopirait] 1. п хукуки муаслифй хакки габьу нашр (китоб, филм ва г.), хакки чоп; 2 а дорой хукуки муаллифй; 3. v хакки табъу нашрро махфуз доштан, хукуки муаллифро мухофизат кардан. coquet ['kou'ket] v ноз/ ишва^ карашма кардан. coquetry ['koukitn] п (pl coquetries') ноз, ишва, карашма, назарбозй, гамза. coquette [kou'ket] фр. п зани танноз, зани ишвагар/ пуркарашма карашмадор/ назар- боз. coquettish [kou'ketit] а пуркарашма, пурноз. сог- [ко:] ниг. сот-. coracle ]'когэк1] п як навъи завраки мохидорй, ки аз навдахои бед бофта шудааст. coral ['когэ1] 1. и марчон; True coral needs no painters's brush. Зарб. ~ Мушк он аст, ки худ бибуяд. / На он, ки аттор бигуяд. (Саъдй) 2. а марчонй, ранги марчонй, coial reef обсанги марчонй. coral-island ['soral'ailond] п чазираи марчон. cord [k o:d] 1. п 1) ресмон, банд, таноб, нах. расан; 2) пайванд, хамбанд. ришта; 3) зил (асбоби мусицй); 4) анат. пай, тор; 5) pl шим/ шалвор аз матои мах мази; 6) порчаи махмал; 7) бар. сим; spinal cord хароммагз; umbillieal cord банди ноф; vocal cords садопардахо, 2. v ба ресмон ё таноб бастан/ махкам кардан. cordage ['ko:dtds] и 1) бандхо, ресмонхо ва тапобхо (дар киштй); аргамчини киштии бодбондор; 2) микдори хезум ва г. (дар як бает). corded ]'ko:did] а 1) песмонбандишуда, басташуда (бо ресмон), танобпеч, бастабан- дишуда, бо банд басташуда; 2) сохташуда аз ресмон, ресмонй. cordial ['ko:dial] 1. п 1) ликёр умагируби алкулй); 2) маводи нерубахши дил, шарбати капб; 2. а 1) самимона, дустсна. самими, калбй, мехромез, хамдил; 2) аз тахи дил. cordiality [,ko.di’aehti] и самимият хамдилй, мехр, мехрубонй, гармй. cordially ['kxdiah] adv кдлбак, самимона. cordon ]'ko:dan] п у,арб 1) халкаи пэсбонон ё сарбозон; 2) тасмаи/ банди орден. 19ь- corduroy ['ko:djuroi] 1. п 1) бахмали рах-рах; 2) pl шалвори махмалй; 3) амер, рох ё пули аз галлачубхо сохташуда; 2. v амер, аз галлачубхо рох ё пул сохтан. core [ко.] 1. п 1) магз ва дарунаи хар чизе, даруна, дарунгох, марказ, миёнгох, хаста: the core of an apple даруни себ; rotten to the core комилан/ то магз пусила; 2) мохияч. магз, чавхар, асл (мууимтарин бахши у,ар чизе); the core of a subject мохияти масъала; 3) бар. хаста (с^ане, ки дар дохили халкай аз сими баркфор карор дорад}; 4) комп, хофизаи магнитй (core memory рам мегуяно); 2. v хаста/ дила/ магзро буридан/ баровар- дан (мева ва г.); core curriculum барномаи фанхои асосй/ хастай; to the cere то таг, асолатан ва табиатан, то магзу устухон. co-respondent ]'kouris,pondant] п руу. ба масъулияте шарик, шарик дар чавоб ба чизе, ба чизе робита дошта. coriander [.kon'asndo] п гиёх. кашнич. cork [ko:k] 1. п 1) чуби булут; 2) пук; 3) каровулаки тает, шиноварак, каровулаки тури мохигирй; 4) пусти берунии танаи дарахт, берунпуст; 2. v 1) бо п> к махкам кардан; дахони ши- шаро бастан (бо пук); 2) чилавгирй кардан, нигох доштан, банд овардан; 3) пинхон кар- дан. corker ['кэ:кэ] п 1) дастгохи стумбазан, дастгох барои махкам кардани дахони пиша; 2) гуфт. дуруги шохдор. cork-screw ['ko:kskru:] 1. п пуккан, сарбоз- кун. пармача (барои кандани пуки чизе). 2. а печдор, морпеч, печопеч; 3. v качу килеб харакат кардан, морпеч рафтан, печу i об хурдан. cork-tree ['ko:ktri:] п дарахти булути пуки. corky ['ko:ki] а пуки, пукин. cormorant ['ko:maront] п 1) зоол. карагоз, мурги мохихур; 2) мац. харис, носер, серношуданй. corn I [ko:n] 1. п 1) дона, тухм, дон: Birds eat corn. Парандахо дон мехУранд. 2) галла, ган- дум: to raise corn гандум коридан; 31 амер. чуворимакка. зарг, маис: an ear of coin сутаи чуворимакка; 4) анг. донаи галла; 5) амер, до- наи чуворй/ зарт; 5) pl гиёххои галлавор, галладона (гандум, чае ва а.); 5) амер, араки чуворй; То measure other people’s corn by one’s own bu- shel. Зарб. ~ Пои худро ба пои дигарон дароз кардан. 2. v 1) ба дона табдил додан, дона-дона кардан, зара-зара кардан; 2) галла додан (ба асп ва г.); 3) гандум коридан; 4) амер, чуворй коридан.
_=_ - = 127-- corn II [кэш] v намак кардан, дар намак хобондан, дар оби намак нигох доштан corned beef гушти гови намакзада/ намакин. corn III [кош] п тиб. обила, кубла, пина; to tread on sb’s corns ба сухта намакоб рехтан. corn-chandler ['Ko:n,tfa:ndlo] п чаканафу- руши нон ва мева. corn-cob [’komkob] п чуби чуворй. cornel ['ко:па1] и I) буттаи кизил,' илгап; 2) меваи кизил/ илгай. corner ['кошэ] 1 л 1) кунч, гардиш: at the corner дар гардиш; round the corner пас аз гардиш; 2) гуша She looked at us from the corner of her eye. У ба мо бо аз гушаи чашмаш нигох кард. 3) чои дурафтода; 4) тангно, гирифторй, фишор; cut corners сарфачуй кардан, миёнбур кардан; done in a corner махфй ичро кардашу да; drive into a corner каееро мот/ мулзам кардан, каееро мачбур кардан; just around the corner наздик; the four corners of the earth чор гушаи чахон; аз хар тараф, turn the corner аз вазъи ногувор баромадан, ру ба бехбудй ниходан; 2. v 1) мулзам кардан, мачбур кардан, дар тангно гузоштан, тахти фишор карор додан; 2) ба чанг овардан, тахти ихтиёр карор додан. cornerstone [’komastoun] п 1) санги зербино, санги кунч, санги/ хишти аввали сохтмон; 2) асос, бунёд, пойдсвор, пойбаст. cornet ['komit] пмус. корнет, шайпур. corn-exchange ['kamks'tfeindj] п бурей галла. cornflakes ['komfleiks] п корнфлекс, патароки чуворимакка. corn-flower ['кошПаиа] п тугмагул, гули гандум. cornice ['komisj п 1) меъм. карниз, нижвон, рухбом; 2) яхпораи овезон. corn-stalk ['komstok] п амер, чуби макка. cornucopia [,ko:nju'koupja] п 1) шохи неъмат (Юнони Каоим: шохе, ки Зевсро шир медог) ва. бо yap чизе, ки соуибаш мехост пур мешуд); 2) шохи неъмат, фаровонй, фарово- нии бисёр. corny ['komi] a (cornier, corniest) галлагй, нонй, маккагй, зартй. corolla [ko'ralo] п бот. точгул. corona [ka'rouno] п (pl coronae) 1) точ; 2) хар чизи точмонанд, точеон; 3) анат. андоми точеон; гилофаки дандон, точи дандон; 4) нуц. точи хуршед; 5) дойра (дар атрофи мор ё офтоб}; 5) меъм. баромадагй болои карниз; 6) гиёх. точгул. coronal 1. п ['korenol] 1) шоир. точ, точи шохй; 2) чизи точеон; 3) гулчанбар, халка/ чанбари гул; correct 2. a [ко rounolj точи, точмонанд. coronate ['kcroneit] v точгузорй кардан, точ гузоштан. coronation [.korc'neifn] п точгузорй, маро- симп точгузорй. coroner ['когэпэ] п рук муфаттиш, маъмури тачассусп ката, дух туре, ки сабабй маргро муайян мекунад. corporal ''ko:porol] 1. п капрал (унвони хур- ди харбй дар баъзе .мамолики хоричй); 2. а чисмй, чисмонй, баданй, танй; corporal defects нэкисин чисмонй. corporate ['kopant] а 1) сахомй, ширкатй, корпоративй; 2) умумй, муштарак, шарики, гурухй: corporate responsibility чавобгарии хар як аъзои ширкати корпоративй, масъулияи муштарак; corporate town шахре, ки худидоракунй дорад. corporation [,ko.po'reijn] п 1) ширка т, иттиходия, бунгох, муассиса (дорой шахсияти хукукуу. 2) амер, ширкати сахомй; banking corporation ширкати сахомии банкй; 3) анчумани шахр, мунисипалитет; corporator ['ko.poreito] п аъзои ширкат, узви муассиса. corporeal [ко:'рэ.пэ1] а чисмй, баданй, чисмонй; моддй (дар мукрбширУуй: spiritual). corps [ко:] фр. п (pl corps [ko:z]) кар. гурух, дастаи мушаххаси харбй; 2) корпус: diplomatic corps корпуси ципломатй (кормандон ва иршо ди сиёсй); corps de ballet гурухи балет; peace corps дастаи хомиёни сулх. corpse [ko:ps] п 1) часад, мурда, чаноза, майит, лош; t) тан, бадан, пайкар. corpulence ['ko.pjulons] п 1) танумандй, тановарй; 2) фарбехй, ссрравгани. corpulent [’ko:pjulont] а 1) бузургчусса, та- нумапд, тановяо; 2) хушсифат, махкам, бар- дошт; 2) фарбех, серрав, ан. corpus [’ko:pos] п (pl corpora) 1) мачмуа, мачмуъ (кртунуо ё осори адаби), кодекс; 2) мац. бадан, лоша; 3) сармояи асосй; corpus deficit! [-di:'hktai] хУк- лот. таркиби чиноят. corpus juris [-’djuans] хук. лот. мачмуаи конунхо, конуннома. corpuscle ['ko:pxsl] n 1) зарра, реза, резача, хиссача, заррача; 2) физио, гуйча: red/ white corpuscule гуйчахои сурх/ сафеди хун; 3) физ. агом, электрон. corpuscular [ko:'pxskjulo] а атомй, электронй, корпускулярй. corral [ko'rad] 1, п 1) амер, хисор, сутургох; 2) урдугох; 2. v 1) ба сутургох даровардан. дар як чо чамъ кардан (уайеонотро); 2) мухосира кардан, гирандэхтан; correct [ko'rekt] 1. а 1) дуруст, сахех, бачо, бегалат, белагзиш: Не gave the correct answer.
correction V чавоби дуруст дод. 2) мувофик., муносиб, соз, боб, куллай, мутобик; 3) муносиб (оиди либос); 4) бехсозй; 5) бекаму кост, бекостй; 2. v 1) ислох кардан, дуруст кардан, санчидан, тасхех кардан, галатгирй кардан, росто кардан: The teacher corrected our tests. Муаллим санчишхои моро ислох кард. 2) бартараф кардан (таъсири баоро); 3) огохй додан, сарзаниш/ маломат кардан; 4) насихат/ панд додан; 5) мизон кардан, ганзим кардан, ба тартиб андохтан, мавофики коида кардан; 6) тиб. табобат кардан, бехбуд бахшидан, бех кардан; Correct me if I am wrong. Ai ар иштибох кунам, ислохам кунед. correction [ka'rekfn] n 1) тасхех, ислох, галатгирй, пагзишёбй, ростониш, танзим; 2) бехсозй, бехкард, бехбудбахшй. co rrective [ka'rekttv] 1. и чора, рох ё Васи- лии ислох; 2. а ислохй, бехбудбахш, бехсоз, тармимй, ислохкунанда corrector [ka'rekta] п 1) ислохкунанда; тан- зимкунанда; corrector of the press мусаххехи матбуот. correlate ['korileit] 1. а хамбаста, хамхеш, хамвобаста, карина: 2. v хамбаста будан/ кардан, хамбасгагй дошган. хамвобастагй доштан; марбут будан, дар иртибот бо якдигар карор доштан, ирти- бот баркарор кардан. correlation [,kora'leijn] п иртибот, хамвобастагй, хамхешй, пайвастагй. correlative [’koroleitiv] а пайваста. вобаста ба хамбастагй, хамбаста, мувофик, муносиб. correspond [,kori'spond] v 1) хамхун будан, хамхунй доштан, хамзот будан; 2) мутобик будан, мутобикат доштан, баробар будан, чавоб додан ба, мушобех будан бо: The house exactly corresponds to my needs. Хона айнан ба талаботи ман чавоб медихад. 3) мукотиба кардан, номанавией кардан: John and I have corresponded for many years. Ман ва Чоя чан- дин сол боз мукогиба дорем. correspondence [,konspondansl п 1) мутобикат, хаммонандй, мушобехат: the cor- respondence of a theory with the facts мутобикати назар ия ба санадхо; 2) мукотиба, бахамнавией, иртибот: to be in correspondence with sb ба касе мукотиба кардан. correspondent [,kanri'spondant] 1. n 1) xa- барнигор, мухбир, гузоршлгар, рузноманигор; 2) хамхун, мутобик, Хамзина, мушобех, мутавофнк; 2. а мувофик, мутобик, баробар. corresponding [,kon'spondiij] 1. pres. р. аз correspond. 2. а 1) мувофик. дахлдор: the corresponding period of last year давраи дахлдори соли 198 - 11 узашта; 2) мухобиракунанда. corridor [’korido:] n рохрав, дахлез, capcapo, коридор. corrigenda [,kori'dj&nda] n pl лот. фехристи хатоихо [ооатан ба сифати сахуифаи алоуидаи китоб). corrigible ['kondgablj а ислохшаванда, ислохпазир, тасхехназир, кобили ислох, дуру- стшаванда. corroborant [ka'roboient] а 1) исботкунанда, собиткунанда; 2) тиб. нерубахш, таквиятдиханда, мук.авй. corroborate [ka'robareit] v 1) неру бахшидан, таквият кардан; 2) тасдик/ собит/ таъкид кар- дан, далсл овардан, исбот кардан, шаходат додан. corroboration [ko'robo'reijn] п тасдик, таъкид, исбот, далел, шаходат. corrode [ka'roud] г 1) хурдан, хурда вайрон кардан (фулузот ва еайраро); аз байн бурдан; 2) занг задан, пусондан, пусидан. corrosion [ka'rouju] п зангзанй, занг, зангор, фарсоиш, пусиш. corrosive [ka'roustv] а сузонанда, хурапда, фарсоянда, фарсоишгар, занговар (филизот ва еайраро); 2) мач нешдор, таънаомез, с?зо, тунду тез, бурро, газанда: corrosive words су- ханони нешдор. corrugate ['korugeit] v чин кардан/ шудан, мавчдор кардан/ шудан, нохамвор кардан, чин додан. corrugated [,koru'geitd] а мавчдор, нохамвор, чиндор; corrugated iron тунукаи мавчдор. corrugation [,koru'geijh] и 1) мавч. чин; 2) мавчанцозй. corrupt [ko'rxpt] 1. а 1) табох, хароб, ха- робшуда, бадхинчор ф,аво ва г.), corrupt mor- als ахлоки харобшуда; 2) хароб ва пургалат (матнУ. 31 фосид, фосидшуда: the corrupt press матбуоти фосид: 4) мач. фурумоя, вичдонфуруш- corrupt practises ришваситонй; 2. v 1) тахриф кардан, дорой галатхои зиёд кардан (навиштор ва сухан); 2) вайрон кардан, фосид кардан: to corrupt the character вайрон кардани рафтор; to corrupt morals фосик кар- дани урфу одат; 3) гумрох кардан; 4) ришва додан ва харидан, бо ришва/ пора харидан (касеро барои чизе): to corrupt a policeman ба полис ришва додан; 5) пусидан, пусондан, гандидан: The body corrupted quickly. Часади фавткда тез пусид. corruptibility [ka'rApto'bihti] п фурухта- шавандагй, зархарид будан. corruptable [ka'rxptabl] а 1) пусидан й, гандиданй, фосидшуданй; 2) фурухташа- ванда. corruption [ka'rxpjn] и 1) фасод, табохй, пусидагй; 2) бадкорй, фасодии ахлокй,
гумрохй, залолат; 3) ришвалихи, ришваситезй, ришвахурй; 4) тахрифкунй, вайронсозй (матн). corsage [ko/saig] п 1) сина, болотана (либо- си занона); 2) амер, дастагули кучак, ки занхо ба сина ё камар мезананд. corsair ['ko:seo] п 1) рохзани бахрй; 2) киш- тии цангии рохзанони бахрй; corselet ['ko:sht] ниг. corset. corset ['ko:sit] n 1) шикамбанд (занона}. корсет; 2) болотана, сина. cortege [ko/teig] фр п. (од. ph хамрохон, кортеж, дунболравхо, пайравандагон, пайра- вон. cortex ['ко:teks] п (pl cortices [-tisi.z] 1) гиёх,. пуст, пуста, пустлок; 2) анат. кишри магз. пустаи магз. corvee ['ko:vei] фр. п таър. кори мачбурпи кишоварз барои арбоб, кори бемузд. corvette [ko:'vet] п 1) таъ. баз,, корвет, на- въи киштии чангпи бодбонй; 2) киштии назоратй. cosecant ['kou'si:kent] п риёз. косекант. cosher I'kofo] v арка кардан, бо навозиш тарбия кардан. cosier ['kouzia] ниг. cosy. cosiest ['kouznst] ниг. cosy. co-signatory ['kou'signaton] n (pl co- signatories') ХУК- яке аз имзокунандагон, имзо- кунандэ (Kflpopdod. арднома ваг.). cosily ['kouzilij adv. бохузур, барохат. cosmetic [koz'm.etikj 1. и лавозимоти ороишй (мрй, пуст ва ?). 2. а косметикй, ороишй, зебосозй; cosmet ic surgery чаррохии пластикй/ зебой. cosmic ['kozmik] а кайхонй, вобаста ба коинот, олами. cosmodrome ['kozmadiouni] п космодром, пойгохи парвози мушакхо. cosmonaut ['kozmanoit] п кайхоннавард. cosmonautics [,kozma'no:tiks] п кайхон шиносй. cosmopolitan [.kozma'politon] 1. п чахонбин, космополит, густурдаандеш, чахонцида, ду- нёдида (шахси гайри махОуО ба cymanvfo ва окоиои мауаллй ва милли); 2. а чахонй, вобаста ба хамаи чахон, байналмилалй. cosmopolite [koz'mjpulait] п шахси густур- даандеш, чахондида, чахонбин. cosmopolitism [kozmo'pohtizm] п космопо- литизм, чахонмихани, дахонватанй (акида). cosmos ['kozmos] п (pl cosmos) космос, кайхон, афлок, олам, коинот, гетй. Cossack ['kosaek] п рус. козак. cost [kost] 1. п 1) тир бахо, кимат, нарх, арзиш: the cost of a ticket нархи чипта; first cost арзиши аслй; 2) pl харч, харочот, сарф; costs of production харочоти истехолот; -199 - cottager cost and fright арзиши мол аз бакдари фири- стондашуда ва арзиши таробарии бахрй то бандари гиранда; cost insuarance and freight (к’тисц cif) арзиши мол аз бандари фиристонанда ва харочоти сугурта ва арзиши таробарии бахрй то банда- ри гиранда; at all costs, at any cost ба хар кимате, ки бошад; дар бадали чизе, ки бошад; at the cost of sth бо арзиши, аз хисоби; cost price, prime cost арзиши аслй; кимати та- момшуда; the cost of living index камтарин маблаг барои рузгузаронй, кути лоямут; to one’s own cost дарси ибрат; 2. v (cost; cost) 1) арзидан, кимат доштан: What does it cost? Арзишаш чанд аст? It cost him a lot of trouble. Ин ба у хисорати зиёд овард. 2) гарон будан, гарон тамом шудан, хисорат овардан.З) тир нарх таъин кардан. Costa Rica ['kcstari:ko] п Коста Рика (киш- еар). costal [ kostl] а анат. вобаста ба кабурга, кабургасон. costar ('kostoj п хамбозигар, хамбозй (те- атр, кино ва г.). costless ['kostlis] а муфт, бепул, арзишна- дошта. costly [’kosth] а 1) киматбахо, гарон, пурарзиш;2) пурхарч. газоф; costume [’kostju:m] п костюм, либос, чома; costume piece намокши таърихй. costumier [kos'tju:mia] п 1) костюмер, (касе, ки либос медузао ё мефурушао ё ицора медихад); 2) либосфуруш; 3) чойлибоей, рах- товез. cosy [’kouzi] a (cosier; cosiest) рохат, гарму нарм. cot I [kot] п И шоир. као. кулба; 2) маъво, огил, лона. cot II [kolj п 1) кати кудакона: They bought a cot for a newborn child. Онхо барои кудаки навзод кат хариданд. 2) амер, тахтахоби сафарй, тахтахоби тошав: Their guest slept on a cot. Мехмон болои тахтахоби сафарй хоб рафт. cotangent [kou’ttendjantj п риёз. котангенс. cote [kout] п 1) лона, огил, мургдон, кафтархена; 2) кулба, кошона. co-tenant ['kou'tenant] п хамичора. coterie [’коtori] п махфил (адабй, хунари ва г.) cotrage ['kotidj] п 1) кулба, кошона; 2) хо- наи берун аз шахр, коттеч. Love in a cottage. Зарб. ~ Ишкбозй аз Мачнун ёд мебояд гирифт. cottage-cheese ['kotidstfitz] ниг. cream-cheese. cottager [’kotidja] n кулбанишин, рустой, , касе, ки дар ко~теч зиндагй мекунад.
cottar __________= cottar ['koto] n шот. таър. батрак, муздур. cotter I ['koto] ниг. cattar. cotter II ['koto] n тех. фона, тирмех. cotton ['kotn] 1. n (аз решай арабй) 1) гиёхи пахта: to raise cotton пахта корипан; 2) пахта (марсул); 3) нах, ресмон: a needle and cotton сузан ва ресмон; 2 а пахта гй’ a cotton shirt куртаи пахтагй; 3. v 1) дуст доппан, мехр мондан, дилба- ста шудан, унс гирифтан, одат хардан; I do not cotton him at all. Он кас комилан ба габъи дили манн нест. 2) мувофик/ мутобик омадан, баробар омадан; cotton up худширинй кардан, ба худ наздик кардан. cotton-gin ['kotndjin] п корхонаи пахта (тозакунй), дастгохи пахтазанй, мошини халочй. cotton-lord ['kotnbd| п магната пахта, cotton-planter ['kotnplamraj п пахтакор. cotton-spinner [’kcln.spino] п дастгохи пахтареси. cotton wool [,kotn'wul] п нахи пахта, пахтай хом. couch [kautf] 1. п 1) тахт, тахти хоб, нимкат (sofa ва divan %ам мегуянд); 2) хона, манзил, хонаи хирс; 3) рас. тахранг, кабати аввали ранг; 2. v 1) хоб кардан; 2) баён/ ифода/ изхор/ накд/ кардан; 3) дароз кардан, ёзида; 4) пинхон шудан. cough [kof] 1. п сулфа: She has a bad cough У сулфаи сахт дорад. 2. v сулфа кардан, сулфидан: The smoke made me cough Дуд моро ба сулфа овард. cough up/ out (бо ха.мроуии сулфа) 1) боло овардан: Не coughed up blood. У хун сулфа кард. 2) лаккидан, фош кардан (чизеро), could [kud] v 1) past аз can II: I couldn’t get the tickets yesterday. Дина натазонистам чип- та харам. 2) бо масдари шакли Petect имко- нияти амали ичронагарЛидаро дар замани гу- зашта ифода. мекунад: You could have met me at the station. Шумо метавонистед маро дар истгохи рохи охай пешвоз гиред (аммо пешвоз нагирифтед). 3) хохиш ё илтимосро ифода мекунад'. Could you teh me the time? Лутфан. соат чанд шуда бошад? coulee ['ku:li] п 1) гудозаи оташфишони сард ва сахт; 2) амер, хушкруд; сойи чукур. coulisse [ku:'li:s] п теат. хар яке аз ду пахлуи тарафаини садна, кулис: culisse gosip овозаи паси сахна. coulomb [’ku:lom] п 1) физ. кулон (еориди крёсии кувваи бару); 2) фр. кулон (гарданбснд). council ['kaunsl] п 1) шуро, анчумаи. хайат: the Council of Ministers шурои вазпрон; the British Council Анду мани Фархангии Брита- ния; 2) машварат: family council машварати -200 оилавй, council of physicians машварати духту- рон; 3) анчумани махал анчумани шахрдорй (баъзе шаррхТо ва деуот), мунисипалитет; 4) шурои калисо; the Security Counsil of the United Nations Шурои А мни яти Созмони Милали Муттахид; hold council шуро гузаронидан; То take council of one’s pillow. Зарб. ~ Кори шаб хандаи руз. counsel ['kaunsl] 1 п 1) мухокима, машварат: They met for counsel. Онхо барои машвараг чамъ шуданд. 2) машварат, насидаг, тавсия. панад, рахнамуд, андарз, тадбир: I won’t do anything without your counsel. Бе машварати шумо ман хеч кор намекунам. 3) пакили додгустарй, мушовири дукукй; 4) му- шовир. рахнамун, пандомуз, андарзгар; 2, v 1) насихат кардан, панд додан, тавсия кардан; 2) супориш додан; Good counsel does no harm. Зарб. ~ Кори нек бисёр бошад, бед. hold or take counsel with sb машварат кардан (бо касе); keep one’s own counsel сирри худро пинхоп нигох доштан; take council together бо дам машварат кардан. counselor ['kaunsala] п 1) мупювир, андарзгар; 2) амер, х.ук. химоягар. вакили додгустарй, вакили додгох, вакили довй. counselor-at-war f'kaunslatw'o:] п ирл. мушо- вир-химоятгар. count I [kaunt] 1. п 1) шумориш, хисоб, мухосиба: The count has not yet been taken Хднуз хисоб карда нашудааст. 2) хар як мод- даи айбдоркуни дар карори суд; 3) шумориш то дах (дар муштбози): keep count of хисобро нигох доштан; loose count of хисобро гум кардан; on both counts аз харду тараф; 2. v 1) хисоб кардан, шумурдан, омор ги- рифтан. I shall count to three. Ман то се мешу- морам. 2) ахамият доштан. арзиш доштан (маънавй) Thai doesn’t count. Ин ахамият на- дорад. 3) пиндоштан, фарз/ тахмин кардан, шумурдан, хисоб кардан: I count yourself for- tunate. Ман худро хушбахт хисоб мекунам. 4) зарб гирифтан. гомшуморй кардан (мусикр); 5) то дах шумурдан (дар муштбозй); count in пазируфтан, шумурдан, дохил/ ворид кардан; count on/upon умед бастан: Can I count on your help? Метавонам ба кумаки шумо умед бан- дам? Count one’s chickens before they are hatched. Зарб. ~ Ч,учаро дар тирамох мешуморанд. Чучахорс пеш аз тирамох шумурдан. count out нашумурдан, сокит кардан, дар назар надоштан; cot nt up умед бастан, умедвор шудан, чашми
201 counter-revolution умед доштан. count toward ба хисоби чизе шумурдан; count II [kaunt] п граф, каунт (унвони ашрофй дар Европа, еайрианглисй). countable ['kauntabl] а шумурдашаванда, шумориишазир: countable noun исми шумур- дашаванда. countenance ['kauntinons] J. п 1) симо, сурат, киёфа, чехра, рухсора; 2) зохир, намо, руй; 3) ризомандй, пуштибонй; 4) ором, худдорй; loose one's countenance худдорй карда натаво- нистап, худро гум кардан; keep one’s countenance худдорй кардан (аз ханда); вонамуд кардан, сир надодан; put or stare out of countenance шармгин/ шарм- cop кардан, аз ру бурдан, хит кардан. 2. v 1) мадад кардан, ёрй додан, дастгирй кардан, тарафдорй кардан; 2) ризоият додан, пазируфтан, тоб овардан, тахаммул кардан. counter I ['kaunla] п 1) пештахта, миз: to stand behind the counter дар пеши пештахта истодач; 2) хисобкунада, мухосиб, хисобгар, оморгар (дастгоу ё шахе); under the counter гайриконунй, аз таги пеш- тахта. counter II ['kaunts] п 1) мукра, житон (бозй); 2) шашка (бозй). counter III ['kaunta] 1. а мукобил, ру ба ру; мухолиф, зид, гуногун (равиш, раванд ва г.); 2. adv ба мукобили, бар хилофи, катъи (сарфи) назар аз, баръакс. Не acted counter to the wishes of his father. У бар хилофи хохиши падараш амал кард; 3. v мукобилият кардан: to counter aggres- sion бар зидди тачовуз мукобилият кардан. counter- ['kaunta] pref зид, мухолифи, мукобили: counter-revolution зидди инкилоб; counter-poison зидди захр. counteract [,kaunto'raekt] v 1) мухолифат/ мукобилат/ муковимат кардан, зидцият ни- шон додан; 2) бетараф кардан/ гардонидан, сует кардан, бархам додан, беасар кардан. counteraction [,kaunta'raekjn] п мукобилият, мухолифат, муковимат, зидцият. counter-attack ['kauntara,ta?k] 1. п 1) хамлаи/ хучуми чавобй, хамлаи мутакобил; 2. v ба хучуми чавоби гузаштан, даст ба хамлаи мутакобил/ зид задан. counter-attraction ['kauntara'trtekj’n] п чозибаи баръакс, кувваи чозибаи баръкс. counterbalance 1. п ['kaunta,btelans] 1. п му- возина, баробарсозй, хамсангй; 2. v [,kaunto'baelansj хамвазн/ баробар/ ба- робарвазн/ кардан, мувозина кардан, таодул баркарор кардан. counterblow ['kauntablouj п зарбаи чавобй, зарбаи мутакобил. countercharge ['kauntatja'.dj] 1. п уук;. айб- доркунии мутакобил; 2. v 1) тарафи мукооилро айбдор кардан, мутакобилан иддао кардан; 2) у ар. хамлаи мутакобил кардан. counter-claim ['kauntoklenn] 1. п рук. даъвои мутакобил, додхости мутакибил; 2. v даъвои мутакобил кардан, додхости мутакобил кардан, ба додгох мутакобилан шикоят кардан. counter-clockwise ['kaunto'klokwaiz] adv ба мукобили харакати акрабаки соат. counter-espionage ['kaunto,espia'na:3] п зиддичосусй. counterfeit ['kauntafit] 1. п 1) сохтакорй, ко- ри калбакй, чизи сохта; 2) сохтакор, фиребгар; 2. а сохта, калбакй, бадалй, вонамудин, тазохирй, риёкорона: a counterfeit smile хандаи сохта; 3. v 1) сохтакорй кардан, чизи калбакй тай- ёр кардан {ууччатро); 2) таклид/ пайравй кар- дан, ибрат гирифтан; 3) вонамуд кардан, тазохур кардан, риё кардан; 4) шабеха будан. хамсон будан, хаммонанд будан. counterfeiter ['kanntafito] п 1) сохтакор, риё- кор; 2) дуруггуй, фиребгар. counterfoil ['kaunfafoil] п (бонк- бозоргонй) таги чек, буридаи/ таги расид (квитансия); countermand 1. п ['kaunto'mamd] фармон, дастур (мухолифи фармони пешин), фармони мухолиф; 2. v [,kaunta'ma:nd] 1) фармон баровардан/ содир кардан (мухолифи фармони пешин); фармони пешинро бекор кардан/ фаро хондан; 2) боз хостан, чег зада овардан, бекор кардан (фармонро). counter-measure ['kaunta,глада] п чораи мутакобил, чораи чавобй. countermine ['kaunta,main] 1. п yap. зидди мина, ба мукобили мина (минауои душманро нобуд мекунад; 2. v [.kaunta'mam] 1) зиди мина ба кор бур- дан, зиди мина гузоштан; 2) мац. хиллаи касе- ро барбод додан. counter-offensive [.kauntara'fensiv] п у арб. хучуми чавобй, хамлаи мудофеин. counterpane ['kauntapem] п курпа, рутахтй. counterpart ['kauntapa:tj п 1) хамто, хамдуш, хаммол, хамандом, хамафт; 2) рунавишт, нус- ха, копи. counterplot ['kauntaplat] 1. п дасисаи мутакобил, суикасди чавобй. 2. v дасисаи мутакобил тайёр кардан, суикасди чавобй ташкил кардан. counterpoise ['kauntapoizj 1. п баробар- вазнй, мувозинат; хамвазн, хамсанг; 2. v хамвазн/ баробар/ мувозина/ кардан. counter-revolution ['kaunrareva,lu:fn’| п аксулинкилоб, инкилоби мутакобил, зидди инкилоб, амалиёт барои саркубии инкилоб.
counter-revolutionary - 202- counter-revohmonary ['kaun tareva lu:jэпэп] 1. n аксулинкилобчй; 2 а аксулинкилобй, зидди инкилобй. countersign [’kauntasam] 1. n 1) тасдики имзо, имзои шахси дуюм (ки имзои шахси якумро тасдик мекунад); 2) исми шаб, нишонй, исми убур (парол); 2. v пуштнависй кардан, имзои зер кардан (чек ва г.). countersigniture ['kauntasignitfaj п тасдики имзо, имзои шахси дуюм. counterwork ['kauntawa:k] 1. п 1) мухоли- фат, зиддият, аксуламал; 2) истехкомоги зид- ди душман; 2. v 1) 1) мух олифа т кардан, зиддият ни- шон додан, аксуламал гашкил кардан; 2) истехкомоти зидди душман сохтан. countess [kauntis] п графиня, каунтис, зани граф, духтари 1раф (унвони ашрофии еайрианглисй). counting-house ['kauntighaus] п бухгалте- рия, шу ьбаи хисобу китоб, мухосибот countless f'kauntlis] а бешумор, бехад, би- сёр зиёд, шуморишнопазир, шумурданаша- ванда. countrified ['kAirtrifaid] а кишлокй, дехотй, кишоварзй (намуд), рустой (рафтор) country I'kxntn] 1. п (pl countries) 1) кишвар, мамлакат: neighbouring countries кишвари хамсоя; 2) ватан. михан, зодбум: Canada is his country. Ватани вай Канада аст. 3) дехот. берун аз шахр, беруншахр. дашту сахро: a country road рохи дехот; 4) миллат, мардум, мар думой, шахрвандон: Seventy percent of the country’ voted for the president. Хафтод дар сади мардум ба тарафдории пре- зидент овоз дод. 51 ман. coxa: This subject is quite unknown country to me. Ин мавзуъ ба- рои ман сохаи тамоман яомаълум аст. Every country has its customs. Зарб. ~ Бузро аз пои худ меовезанд. гусфандро аз пои худ. go to the country парламент pc парэканда ва интихоботи тоза эълон кардан; in the country дар дехот; line of the country тахассус; to/into the country берун аз шахр; 2. а рустой, дехотй: country music мусикип дехотй. countryhouse ['kxntri'baus] n 1) хонаи арбоб (дар деуа); 2) хонаи калон, хонап берун аз шахр, дача. countryman ['kxntnmcn] п (pl countrymen) 1) рустой, дехотй, дехкон; 2) хамватан, хаммихан, countryseat [’kxntn'si:t] п мулк, моликпят. countryside ['kantnsard] п 1) буруншахр. дашту сахро, бум, буму бар, деха, кишлок,; 2) рустоиён, дехотиён, ахолии дехот. county ['kauntr] п (pl counties) 1) каунти (бузургтарин Ьахгии идори ва маъмури дар Британией Кабир; хар яке аз бахшуои иёпот дар ИМА, ки аз навари идорй. суди, хизматрасонй ва г. аз мухторияти зиёд бар- хурдор уастанд): county council шурои каунти; 2) сокини каунти ё нохия. coup [ku:] фр. п шохкорй, муваффакият, ко- ри чашмгир. coup d’etat [,ku:dei'ta:] п фр. табадуллоти давлатй, вожгунсозии хукумат (ба тав^и ногахонй). couple ['клр1] 1. п 1) дуто, чуфт, ду адад; in couples чуфт- чуфт; 2) зан у шавхар: a newly-wed couple зану шавхари тоза издивочкарда; 3) чанд, чанд адад, чанд то: a couple of coffee чанд то кахва; 2. v 1) як/ якчоя/ муттахид/ кардан/ шудан, пайвастан; 2) банд/ куш/ пайваст/ кардан (вагонуоро); 3) чамъ кардан, чуфт кардан. coupled r'kxpld] а якчоя, чуфт, пайваст. coupler ['kxpla] п 1) чуфтгар, пайванд, чуфтсоз; 2) воситаи алока (радио). couplet ['клр1й] п 1) байт, дубайтй, банди шсър, банди суруд; 2) чуфт, дуто (нодир). coupling ['клр1п)] п 1) чуфтсозй. дуфткунй; 2) хамбандй, хамбаста, пайвастан (киштиуои кайуонй); 3) алокаи радио; 4) тех. пайвастку- нанда, бастак. coupon ['ku:pan] п купон, талон. courage [’клпйз] п 1) далерй, шучоат, нурдилй, чуръат; to have the courage of one's opinions чуръати фпкри худро доштан: 2) ирода, рухия; to muster up courage чуръат кардан; pluck up courage шучоъ шудан: take courage кувватп калб пайло кардан, илхом гирифтан; take one’s courage in both hands таваккал кардан. courageous [ka'reidjas] а далер, шучоъ, пурдил, пурчуръат. courier ['kuna] n 1) вакил, гумошта; 2) косид, чопар. курер. course [ko:s] п 1) равиш, самт, масир: The plane is flying a straight course. Хдвопаймо ба самти рост харакат дорад: the river's course равиши дарё; 2) равиш; муддат, т£л, тайи, дар (замон): the course of events равишй вокеа; in the course of two years дар муддати/ зарфи/ тайи ду сол; 3) пешрафт, тахаввул: the course of the war тахаввул/ пешрафти чанг; 4) хурок: а three-course dinner зиёфат аз се хГрок; 5) курс (давра), фан, даре (омузиш): a course in chemi- stry даре аз кимиё; a course of treatment курс/ даьраи табобат; as a matter of course одатан, табиатан, мукарраран, маъмулан, худ ба худ; in due course дар мавриди худ, дар навбати худ; in the course of time бо гузашти замон, пас аз
-203 cover чанде, бо мурури замон/ вакт; of course албатта, бегумон, зинхор табиатан; 2. v 1) таъкиб кардан, аз пай рафтан, дун- бол рафтан, дунбола кардан (чизе. касе); 2) убур кардан, гузаштан (аз руи ё миени чизе); 3) чорй шудан, рафтан; 4) шамол додан. courser [’ko:so] п шоир асп, аспи чангй court 1 [ko:t] 1. п I) кавлй. Му room faces the court. Пандараи хонаи ман ба тарафи кавлй ниюх мекунад. 2) майдони бозй (тен- нис, баскетбол ва е): The court is still too wet for a game. Майдон барои бозй хануз хушк нагщдааст. 3) царбор, боргох, дарбориён, ахли дарбор: The king invited him to the court, Подшох уро ба дарбор даъват кард. 4) амер. хайати мудирия, хайати идорй (дар муассисауои калон); 5) хостгорй, ишкбозй, мехрварзй; 6) чоплусй, тамаллук, ширамолй; make/ pay court to sb парасторй кардан, нигохубин кардан: 2. v 1) парасторй кардан, хостгорй кардан, ишкбозй кардан; 2) худро таъриф кардан, чоплусй кардан, тамаллук гуфтан, ширамолй кардан. court II [ko:t] 1. п суд^додгох. махкама: Не was brought to court. У ба додгох каши да шуд. circuit court даласи сайёри суд; spiritual court суди рухонй; out of court бидуни муродиат ба суд; put out of court манъ кардани хукуки баррасии суди; kangaroo court амер. гуфт. мурофиаи гайриконунии судй, худсудкунй; 2. а 1) додгохй, судй; 2) дарборй; court martial суди харбй; drum-dead court martial суди харбй-сахрой. Court of Appeal суди аппелятсионй. Supreme Court Суди Олй, Додгохй Олй. courtcard ['ko:tka:d] п картаи мукарнас дар дастаи картхо (face-card хам мегряно). courteous ['ko:tios] а боодоб, мехрубон. courtesan [,ko:ti'zasn] п крутизанка, маъшука (бахусус маъшук,аи ашхоси олирутба). courtesy ['ko:tisi, ['ko:tisi,] п (pl courtesies) 1) одоб, назокат, боодобй, мехрубонй; 2) таъзим ва такрим, эхтиром; by the courtesy of бо ичозат ва хамкорй, бо лутфу хамкорй; courtesy title унвони ашрофни гайрирасмй. courtezan [,ko:ti'zten] п ниг. courtesan. court martial [,ka:t'ma:jl] n (pl courts martial) додгохй низомй, суди харбй: Four officers were yesterday sentenced at a court martial. Ди- на чор афсар аз тарафи суди харбй махкум шуданд. courtship ['ko:tfip] п 1) ишкбозй, хостгорй; 2) давраи ишкбозй ва мехрварзй, давраи номзадй е хостгорй. courtyard l'ko:tja:d] п хаьлии дсхилй (цалъа ва г.), андарунй, чордеворй. cousin [rkxzn] п (инч first cousin) 1) писари ё духтари амак, писари ё духтари хола; 2) хешо- ванд, кавму хеш, табор; бастагон (чамъ). call cousins with sb касеро хеши худ хондан, даъвои хеши кардан; second-cousin писари амакбача/ аммабача; пи- сари тагобача/ холабача; амакбача/ аммабача; духтари тагобача/ холабача. cove [kouv] п 1) халичча, халичи хурд, шо- хоба, халичак; 2) паногох дар зери харсангхо; 3) дараи тан1, гузаогох. covenant ['kAvinant] 1 п 1) ахд, паймон, шарт, байат; 2) хук,. карордод, ахднома, шарт- нома (расмй); поддай алохидаи чунич гаарно- ма; 3) ину. ахд: the cooks of Ola and the New Convent китобхои Ахди Кадим ва Ахди Ч,адид; 2. v ахд кардан, карордод/ шартнома бас- тан; кавг додан (расман). coventrate ['kovsntreit] v гуфт. бомбаборон кардан (мисли ш. Ковентри дар давраи цанги дуюми уарон). Coventry ['kovsntnj п руйтобй, тахрим: to send sb to Coventry аз касе ру тофтан. cover ['kavo] 1. и 1) (хар чизе, ки бипушонад) чилд, пушиш, сарпуш, 2) лпфоф. мукова, по- кат, рукаш: The cover of this book has torn off. Муковаи ин китоб даридааст. 3) паногох, чонпанох, панох: We tried to find cover from the storm. Mo кушлп кардем аз туфон паногох ёбем. 4) рупмизй (дастмол, цошуц, чангол ва г.); 5) никоб, пардаи чорчубдор; 6) тиу. маблаги кафолатй; 7) бахона. сабаб: 2. v 1) пушидан, пушондан, пушида шудан, масгур кардан/ шудан: The ground was covered with snow. Замин бо барф пушонда шуда буд. 2) тай кардан, паймудан: The train covers the distance in two hours. Кдтор ин масофаро дар ду соат тай мекунад. 3) дарбар гирифтан, фаро гирифтан: His research covers a wide field. Тахкикотп вай доираи ваееъро фаро мегирад. 4) амер, барои матбуот иттило додан, пахш кардан: to cover a conference кори конферен- циярс пахш кардан. 5) рупуш кардан, пинхон кардан, махфй нигох доштан, нахуфтан: to cover one’s tracks осори чиноятро рупуш кар- дан; 6) пушт рафтан, чуфтгирй кардан (асп); 7) пушидан, ба тан кардан; 8) руи тухм хобидан (мург ва г.); break cover аз пинхонгох баромадан; cover in а) пушондан; б) хок партофтан (ба к,абр); cover up комилан пушондан, печондан (дар чизе); нихон кардан (уиноят ва еайраро); from cover to cover аз аввал то охир (китоб ва г);
coverage - 204 take cover пинхон шудан, панох бурдан, ба панохгох рафтан; under cover of дар панохй; under the cover of бо бахонаи чизе; under-cover пинхонй, махфй: an under-cover agent маъмури махфй. coverage ['клуэпдх] п тавзех, гузориш, пушиш (расона^о); give wide coverage васеъ тавзех год ан. coverall(s) ['клуэго.к] п пушиш, рупуш, корчома, рулибоей. covering ['кауэпг)] п 1) чилд, рупуш, руандоз, рукаш, болопуш, пуша; 2) гипоф, лифофа; 3) парда, хичоб, никоб, чодир; 4) рУйчо, болопуш, чодиршаб. coverlet ['KAvarhtJ п рутахтй, пушиш. covert ['kxvat] 1. п панохгох, пинхонгох (шикор)-, 2. а пинхон, пинхонй, нухуфта, нихон, маетур, махфй, ботипй, ноошкор. covet [’kAvil] v 1) сахт хост ан, чашмитамаъ доштан; to covet other belongings ба моли дигарон чашми тамаъ доштан; 2) хирс дош- гап, хасад хурдан, хасад бурдан; 4П covet ail lose. Зарб. ~ Бисёр талаб макуп ба кам хор шавй. covetous ['kAvAosJ а хасис, харис, бахил, мумсик, зихна, хасуд, чашмгурусна covey ['kAVi] п (pl coveys) 1) даста, дастаи хурд (параной кабк ва е.); 2) pl кабкхо; 3) гурухча, гурухак, чандтс (ашё ва ашхос). cow I [kau] п 1) гов, модагов, гсви мода: а milk cow гови ширдех; to milk a cow говро душидан; 2) модафил, моданаханг, говмеши мода (моддаи бархе аз пистондорон)\ 3) pl хайвонй ширдех, моли чорпо; A curst cow has short horns. Зарб. ~ Хайрият Худо ба хар шох надодаст. If you sell the cow, you sell her milk too. Зарб. ~ Муште , ки баъд аз чанг ба ёд ояд, бояд ба сари худ зад. keep cows молпарварй кардан. cow II [kau] v гарссндан, бимзада кардан, харосондан. coward ['kauadj 1. п одами буздил, одами тарсончак, номард; a sad coward гарсончаки ашаддй; The coward dies thousand deaths, the brave but one. Зарб. ~ Буздил хазор бор мемкрад, одами шучоъ факаг як бор 2. а тарсончак, буздил, бечуръат. cowardice ['kauodis] п буздилй, таре, номардй. cowardly ['kauadj] 1. а тарсончак, буздил. бечуръат; 2. adv буздилона, бо тарсу дарз, бечуръатона. cowboy ['kauboi] и говчарон, амер, ковбой. cowcatcher ['kaukaeija] п амер. гуфт. сипа- ри оханини паровоз. cower ['kaus] v 1) зонукат нишастан, ба зону задан, сари ду зону нишастан, хам/ кат шудан; 2) (аз сармо ё таре) худро чамъ кардан, гиз кардан, ба худ печидан (аз таре)', 3) тарсидан ва ларзидан, тарсу ларз нишон додан. cowherd ['kauha d] п гуф. гоьчарон, чупон, галабон, шубон, подачй, подабон. cowl ['kaul] п 1) чомаи рохбон, бошлук; 2) чомаи дарози сарпушидаи поп; 3) сарпуши чатр; 4) болои дудбаро; 4) копоги мотори тай- ёра. cowman ['kaumajj] п (pl cowmen) коргари фермаи молпарварй. cowpox ['kaupoks] п тиб. касалии нагзаки гов. сох [koks] кртоу; аз coxswain. coxcomb ['kokskoum] п 1) точ (хурусу. мау. олуфта, озодапуш, хушлибос, худоро; 2) бодй, сатанг. coxswain ['kokswem] я 1) каикбон; 2) шахсе, ки каикрононро ба хамохангй таргиб меку- над. coy [koi] а шармгин, шармин, бохаё, бо- шарму хаё. coyote ['koioutj п зоол. койот (аз хонаводаи сагхри бумй Америкой Шимолй, монанд ба гур- ги хурд). cozen ['kxzn] г фиреб додан, фирефган, гул задан. cozy ['kouzi] амер. = cosy. crab I [kraeb] 1. n 1) зоол. харчанг; 2) анвои харчангмонанд: 3) гушти харчанг; 4) нуу. Са- ратон, Бурчи Саратон (бо уарфи калон)', 5) мац. гуфт. шахси хурцагир/ майдагап; 2. v 1) ханчол кардан, харошидан; 2) хар- чанг шикор кардан, ба сайди харчат рафтан. crab П [к гя?Ь] п себи ёбой. crab III [kiasb] 1. п турушруй, бадхулкй;- 2. v турушруй кардан, бадхулкй кардан. crabby ['kraebij a (crabbier, crabiest) 1) бадхулк, бадкилк, турушру; 2) зудранч, тундмичоз, хашмгин. crack [kraek] 1. п 1) садои шикастани чизе (тараф): I beard a loud crack Ман садои ба- ландеро шунидам. 2) таркиш, кафида, чои кафида, рог, сурох. шикоф. ковокй: There is а crack in the glass. Шиша таркиш дорад. 3) гуфт. дуздии хонахо; 4) гуфт. шухй, хассосй, тезй; in a crack фа вран; 2. а бошукух, бохашамат, бехтарин; 3. v 1) садо додан, садои таркидан эчод кардан: The rifle cracked, and the deer fell. Милтик садо дод ва oxy галтид. 2) торс кафи- дан, кафондан. кафидан, шикастан: Can you crack this nut9 Метавонед чормагзро шиканед? 3) шикастан, кушодан (рамзро), боз кардан; 4) майда кардан, чок кардан/ шудан; 5) ба
кисмхо чудо кардан, тор-тор кардан; crack a joke шухй кардан/ партофтан; crack a bottle шишаро кушодан ва нушидан; crack a smile амер. гуфт. лабханди зуракй кардан; crack down/on бештар тахти фишор карор додан, сахтгирии бештар кардан; crack up бемор шудан, дархамшикаста шудан (цисман ёру^ан); crack wise латифагуй ва шухипартой кардан; 4. adv фавран, даррав. crack-brained j'kraekbremd] а камакл, дево- на, мачнун. cracked [kreekt] а 1) кафида, ковок; 2) де- вона; His brains are cracked. У девона аст. 3) вайроншуда, рехта; A cracked bell can never sound well Зарб. ~ Бо- ри кач ба манзил намерасад. cracker [ktaska] п 1) кулчаи хурд, бисквита бсшакар: I like crackers with tomato juice. Ман кулчаро бо киёми помидор дуст медорам. 2) мушаки дастй: Не used a cracker to frighten me. У барои маро тарсондан мушакро тар- конд. 3) куба, шикананда, хурдкун, хурдгар; 4) pl анбури чормагзшиканй; be crackers девона шудан. crackle ['krtekl] п 1. тарак-турук, чарак- чарак, каре каре, хиш хиш (садои чрби хушк рангами сухтан); 2. v тарак-турук кардан, чарак-чарак/ каре-каре кардан. crackling L'krajkhr)] п тарак-турук, чарак чарак, каре-каре, хиш-хиш (садо). cracknel ['krteknal] п 1) бисквит, печени хушк; 2) нони хушк; 3) pl гушти сурхкарца- шудаи хук. cracksman ['kraeksman] и дузд, дузди кулфшикан. cracky ['kreeki] а 1) кафанда, зудкафанда; 2) карс-курскунанда, касар-кусуркунанда; 3) гуфт. девона. cradle ['kreidl] 1. п 1) гахвора; 2) мац. гахвора, огоз, манбаъ, сарчашма: a cradle of civiliztion гахвораи тамаддун; 3) бачагй, кудакй, даврони тифлй, хурдй; 4) хар чизи гахворамонанд, ноя. рама; 5) зербанд, зеран- доз, такягох; 5) галбор (барои шустани маьдан); from the cradle to the grave аз гахвора то гур; 2. v 1) аллагуён хобондан; мац. пинак бур- дан, таскин додан, хотпрчамъ кардан; 2) дар огуш гирифтан, багал кардан, нигох доштан; 3) парвардан, калон кардан, бор овардан. cradling ['kreidlii]] п 1) амали дар гахвора чунбондан; 2) сох. поя. craft [kra:ft] п 1) махорат, санъат, чехрадастй, забардастй, санъаткорй, устодй: This is a fine specimen of the builder’s craft. Ин намунаи олии санъати сохтмончй мебошад. - 205 - crank 2) хунари дастй, кори дастй, хирфа, пеша: to learn a craft хунаре омухтан; 3) синф, иттиходияи санъаткорон ва хунармандони корхои дастй; 4) pl хавопаймо, киштй; 4) фи- реб, макр, найранг, каллобй, дуруй; 5) гуфт. неру, кудрат. craftsman [’kraTtsman] п (pl craftsmen) 1) хунарманд, устод; 2) санъаткор, хунарвар. craftsmanship ['kra:ftsmanjip] п 1) махорат, санъат, устодй, забардастй, чехрадастй; 2) хунарварй, санъаткорй, хунарпардозй. crafty ['kra:fti] a (craftier, craftiest) 1) хиллагар, найрангбоз, фиребгар, маккор; 2) айёр. crag [krasg] п хорсанг, камарсанг, тахтасан!, шух. craggy ['kra^g 1] а санглох, серсанг, сершух. cragsman ['krasgzman] п кухнавард, кухгард. crake [kreik] п зоол. посухак. cram [kraem] 1. п 1) издихом, чанчол, шулугй; 2) омузиши бошитоб; 2 v 1) пур кардан, пуропур рехтан, пуро- пур чо кардан, чапондан: the theatre was crammed театр то бас гуфтан пур буд; 2) бо шитоб ва зиёд хурдан, бо шитоб нушидан, пурхурй кардан; 3) бо шитоб хондан, бо ши- тоб худро ба имтихон омода кардан, сарсарй омухтан; 4) гуфт. дуруг гуфтан. crammer [’kraemo] п 1) муаллими хонатй, репетитор; 2) гуфт. дуруг. cramp [krarmp] 1. п 1) кашиш, ихтилоч, рагкашй; 2) тех. тараи оханй, бает, шиканча; 3) боздор, поягир; 2. v 1) pai кашидан; 2) фишор додан, танг кардан, махдуд кардан, боздошт кардан, поя- гир кардан; 3) бастан, махкам кардан (бо гираи ОХулНй)'. cramped [krasmpt] а 1) аз рагкашй азоб ка- шанда; 2) махдуд, танг: a cramped room хонаи танг; 3) нофахмо, норавшан, нохоно (хат). cranberry ['krasnban] п клюква (бутта ва мева). crane [krem] 1. п 1) куланг, турна: Cranes live near water. Турнахо дар наздикии об зиндагй мекунанд. 2) кран (борбардор, болокаш)\ The crane put the car on to the ship. Кран автомобилро болои киштй гузошт. 2. v 1) rap дан ёзондан, гардани худро дароз кардан (барои бехтар дидан ва г.); 2) бо кран бардоштан; 3) ист кардан, дудила шудан, га- рант шудан (рангами душворй). cranial ['kreimol] а вобаста ба косаи сар/ косахонаи cap, косаисарй: cranial cavity ково- кии косаи cap; cranium ['kremiam] n (pl crania) косаи cap, косахонаи cap. crank fkraarjk] 1. n тех. ланг (милаи каце, ки харакати чархишро ба харакати пасу пеш табдил медихад); хамгашт. печ; 2) гуфт. одами
cranked • 206- ачоибу гароиб; 3) одами качхулк, качхуй; 2 v 1) ба харакат даровардан, ба кер ан- дохтан (бо даста ва ёланг); 2) хам кардан cranked ['kraerjkt] а печдор, дангдор. crankshaft ['krter;kja:ft] п тех. зонунавард, мили ланх (коленчатый вал). cranky ['krasgki] а 1) чунбонак, чикконак, сует, шалок (оиди .механизм); 2) лсмарказ; 3) ачоибу гароиб (одам), гайриодй, гайритабий; 4) пурпечугоб, качукилеб. cranneid ['krsnid] а пурдарз, дарзрафта пурсурох, сурох-сурох. cranny fkraeni] и су рох, дарз (девор), таркиш, шикоф, рахна, рог. crape [kreipj п мотам, азо, азодорй. crapulence i'kr^pjulons] п 1) тиб. хумор, 2) зиёдаравй, иурхурй. crash I [kraefj 1. п 1) садои баланд хангоми галтидан ё барх^рдан: the crash of a falling tree садои гаикастани дарахт; 2) садама, фалокат: an airplane crash садамаи хавопаймо; 3) сукут: a stock-market crash сукути бозори мол; 2. v 1) бо садое Гилтида шикастан/ бо хам задан: The dishes crashed to the floor. Kocaxo бо садо ба фарши хона галтиданд. 2) ба сада- ма/ фалокат дучор шудан, бархурдан: The plane crashed into the mountain. Хавопаймо ба кух бархурд. 3) сукут кардан, хароб шудан: His business crashed last year. Соли гузашта ширкати у сукут кард. crash barrier девора (канори pat), crash course курси ку гохмуддат/ фишурда. crash II [kraef] п катони дурушт, катон. crash-hemlet [krasjlhemlit] п кулохи худемонй, кулохи мухофиз (ки мотосиклсаво- рон ва г. барои бехатарй истифода мекунанд). crash-land ['krasjlasnd] v 1) мачбуран фу- ромадан/ фуровардан (тайёраро), фуруди ичборй кардан; 2) хав. хангоми фуруд ба са- цама дучор шудан. crass Ckrses] al) ахмак, нофахм. дерфахм. бадсалика; 2) дагал, беадаб, чохил. crater [kreita] п 1) танура. даханаи оташ- фишон, кратер; 2) чукурй (бар асари тарюмш бомба). cravat [kro'vastl п галстук, шарф. crave [kreiv] v 1) хохиш/ илтимос/ таманно кардан (фурртанона), бо тавалчою зори розй кунонидан; 2) сахт ниёз доштан ба, хирс деш- тан ба, талабгор будан ба; 3) талаб кардан. craven fkreivn] 1. п тарсончак, буздил. бечуръат (шахе); 2. а тарсончак, буздил. craving ['keivirj] п 1) майли шадид ва пой- дор; 2) кушиш craw [kro:] п 1) чигилдон, чинадон; 2) меъда, шикамба. crawfish ['kro:fi[] п харчанг (дарёй), лоб- стер. crawl [kro:lj 1. п 1) гавьаккаши, харакати охиста, кашоларавй; 2) хушомадгуй, чоплуей, тамаллк; 3) чордаступо; 4) хазиш; 5) варз. крол (навъи шиноварй); 2. v 1) хазидан (мисли мор): to crawl about базур по кашол кардан; 2) синахез рафтан, чордаступо рафтан, кашола рафтан, гавак кашидан; 3) охиста харакат кардан; 4) навкар- вор харакат кардан, хоямолй харакат кардан, худро пасту хафиф кардан; 5) пур будан (with - аз чизуои нохушоянд). crawler [kro:l] п 1) хашароти ха занда, рас- тании хазанда; 2) лаганбардор, хушомадгуй, чоплус; 3) фойтуни охиста харакаткунанда; 4) тех. тасмачарх. crayfish ['kreiiijj п харчанг (оареи), лобстер. crayon ['kreion] п 1) калами ранга; 2) катами гачии ранга, бур; 3) расми бо каламхои ранг ё бур кашидашуда; craze [krciz] 1. п 1) шуру шавк, иштиёк: sud- den craze for short skirts шур ва шавки ногахонй барои домони кутох; 2) пайравии девонавор. шайдой; 3) девона, чунун: craze for money шайдой пул; be the craze муд будан, мавриди иштиёк будан; 2. v 1) дорой сатхи тарк тарк ва чин кардан (чини, сафол ви е.); 2) мац. девона кардан, дево- на шудан, иштиёки шадид доштан, дучори чунун кардан/ шудан. crazy 1'kreizi] a (crazier; craziest) 1) мац. де- вона, мачнун, дучори чунун, шурида, шайдо; 2) беакл, ахмак, бемагз; 3) кач, маъюб, хароб, сурохшуда, таркдор, качукилеб: a crazy tower манора и кач; a crazy canoe канон сурохшуда; be crazy about stb а) шайдой чизе шудан; б) аз худ бехуд шудан, ихтиёр аз даст додан; 2. adv девонавор. беакчона. ахмакона: Не acted crazy (or crazily). У девонавор рафтор кард. creak [kriik] 1. н гичиррос, гиж-гиж: a creak of the stairs гичирроси зинахо; A creaking door hangs long on its hinges. Зарб. ~ Кимати хам гаштани пирон нишони марг нес г,/ Як камон сад тирро дар хок пинхон мекунад. (Сайидо) 2. v гичиррос кардан, гиж-гиж капдан: The floor creaked. Фарш гичиррос мекард. creaky fkri:ki] a (creakier, creakiest) гпчирроей, гпж-гижй cream [krrrn] 1. п 1) каймок, саршир, хома: chocolate cream хомаи шоколад; sour cream каймок; 2) крем, равгани пуст: face cream равгани руй (зебой); 3) мац. зубда, гули сари сабад, сароб. саромад; 4) кафк (хурок); cream of the crop гули сари сабад, бехтарин, саромад, сарчин; skim the cream мац. каймоки чизеро гирифтан; 2. v 1) табдил ба хома кардан, кафдор кар- дан/ шудан; 2) сарширй гирфтан, сарширй
бастан; 3) цаймок хамрох кардан (ба хурок ва г.), цаймок молидан ба; 4) мац. бехтарин бах- ши чизеро бардоштан, гули сари сабадро бурдан; cream always come to the top сарширй хамеша руи шир чамъ мешавад, одами барчаста хамеша ру меояд. cream-cheese [kri:m'tfi:z] п панири нарм, панири хамир. creamery ['кпппэп] п (pl creamariesl 1) кор- хонаи равганкашй; 2) корхонаи ширфурушй. creamy ['kri:mi] a (creamier, creamiest) пур- хома, пурсаршир, хомамонанд. crease ['kri's] 1. п 11 цат, то, тоб (дар либоси мардона); 2) чин (домони занона); 2. v 1) чин/ каг кардан, тодор кардан/ шу- дан; 2) чин андохтан; зуд гичим/ цат шудан. creasy ['kri:sij а чиндор, пурчин, катдор, нохамвор. create [kri:'eit] v 1) офаридан, хулк кардан; 2) эъчод кардан, ба вучуд овардан, падид овардан: 3) додан, ато кардан (удвой, рутба уудрат), гумсчитан, таъин карда (ба мансаб); 4) бахшидан (таассурот); 5) сохтан (корхои у у пари), ибтикор ба харч додан. creation Ikri.'ciJnJ п 1) осрариниш, пайдо- иш, тавлид: the creation of the world офари- ниши олам; 2) чацонхулцат, гетй, дунё, чацон, 3) махлукот, офаридагон, коинэт, мавчудот; 4) навоварй, ибтикор, абдо, навсарой (аОаби- ёт, хунар ва е.); the Creation офариниши чахон тавассути Ху- дованд. creative [kri:'eitiv] а 1) офаранда, дорой кудрати офариниш, холик, созанда, офарид- гар; 2) навовар, навсаро; 3) хунари, ибтико- ромез, ибтикорй, эъчодй, эъчодкорона creator [kri:'eita] п 1) офаринанда, офарид- гар, созанда; 2) (бо уарфи калон) худованд, Офаридгор, Хастибахш, Холик; creature ['kri:tfo] п 1) офарида, мах лук. одам, инсон: a poor creature бечора; 2) чондор, хайвон; 3) инсон (таууиромез); 4) ш.рх. машруботи алкулй. creche [kreif] фр. п кудакистон, бсгча. credence ['kri:dns] и акида, эътимод, эътикол, боварй; to give credence бовар кар дан; to find credence ба эътимод ноил шудан; to refuse the credence бовар накардан; letter of credence тавсиянома. credentials [kri'denjblz] n pl 1) эътиборнома (сафир); (letters of credential ё letters of credence уам мегуянд); 2) шаходатномаи шахсй; 3) тав- сия, тавсиякунй credibility [,kredi'bihti] п боварпазирй, цобилияти эътимод ё итминон, шоистагй. credible ['kredabl] а сазовори эътимод, бо варпазир, боваркунанда. credit Tkredit] 1. п 1) итминон, боварй, - 207 - creeper эъгибор: They gave tall credit to his story. Онхо 5a нации у итминони цомил доданд. 2) обру, обруманд: Не is a man of credit. У шахси обруманд аст. 3) ифтихор, сарфарозй, некномй, мсяи сарбаландй: 11 does him credit. Ин мояи сарафрозии уст. 4) тиц. царз, насия: to buy/ sell on credit молро насия харидан/ фурухтан; 5) амер, кредит, вохид (тасоики расмии омрхтани фан); a three credit course як фаннн севохидй; 6) кадршиносй (Оар китоб ва г.); 2. v 1) бовар/ эътимод кардан, кадрдонй кардап, сутуцан; 2) карз/ насия додан, кредит/ мабла) додан; 3) вохиди дарсиро ворид кардан (дар парвандаи оонишцу). creditable [’kredttabl] а 1) боваркарданй, боварпазир; 2) кобили ситоиш, шоёни тахсин, ситоишомез, тацсиномсз. creditor ['kredita] п 1) царздиханда, вомдиханда, карзхох, 2) тарафи роста китоби хисобдорй. credo [’kriidou] и лот. 1) акида, эътицод; 2) кредо (рамзй птикоои калисои католики), ка- лимаи шаходат. credulity [kri'dju-.hti] п зудбоварй, сода дилй, ссдалавхй. credulous ['krediuiasl а зудбовар, содалавх. creed [kri:d] п 1) оин, эътицод, маром, ормсн; 2) ацида, имон, кеш, creek [kri:k] и геог. халичи хурд, дарёча, шохоб, нахрча, сойча. creel [kri:l] п сабад барои мохй. creep [kri:p] 1. и 1) pl гуфт. ларзиш; 2) чордаступоравй; 3) синахезй, хазиш, всдодагй; 3) геол, хезиш, фуру рази, фурурезй, галтиш; 4) тех даррафтаги хезиши фклиз аз руи инер- тсия; 2. v (crept; crept) 1) хазидан, тавак кашида рафтан, чордаступо рафтан: How oid was the baby when he started creeping? Кудак аз чандсолагй гавак кашиданро огоз карда буд9 2) дуздона рох рафтан, харакат кардан (мах- фиёна ё бо тарсу ларз): Не crept slowly up the stairs. У дуздакй бо зинапоя боло баромац 3) базур кадам/ по мондан/ гузоштан (бемор); 4) фаро расидан (бо таориц ва бехабар); 5) гиёх хазида баромадан; 6) ларзидан, дар бадан мургак давидан: this makes me creep all over аз ин амал дар баданам мургак Давид; 7) мех. даррафтан (аз цои худ); creep away хазида рафтан; creep in тшнцонй наздик шудан; номаълум пайдо шудан; creep into one’s favour ба боварии касе дарома- дан; creep out хазида баромадан; Love will creep where it may not go. Зарб. ~ Ба- рои ишк Багдод дур нсст. creeper I'kn :pa] n l) хайвон ё гиёхи хазанда,
creeps раванда, чунбанда, 2) чангак (барои уустуффи чизе дар off); 3) pl мехчауои пойафзол (варзишй ва а.); creeps [ kri:ps] л pl 1) либоси гаваккашй; 2) гуфт. мургак: this gi\ es hirr. creeps аз ин амал дар баданаш мургак давид. creepy ['kri:pi] а 1) хазанда, раванда, чунбанда (гиёх,, инсон ё хайвону, одистарав; 2) ба ларза оварагда, сабабгори мургак. creepy-crawly ['kri:pi'krpli] а гуфт. вахшатангез, ларзаовар (аз тарс\ cremate [kri'meit] v сузондан (хусусан сузоноани уасад): Hindus cremate dead bodies Хиндухс часади мурдагонро месТзонанд cremation [kn'meijn] и мурдасузй. табцили часад ба хокистар. crematory ['kreri atari] п (инч. crematorium) крематорий, кураи мурдасузй, мурдасу зхона. Creo! [’kri:oul] п 1) креол, креолзан, креол- духгар; 2) шахрванди иёлати Луизиана (Аме- рика) аз нажоди Фра нса вй creosote ['knasout] п хим. креозот (моддаи равеанмонанди тундбр). crepe ['kreip] п фр. креп (навъи матоъ). crepitate ['krep.ten] v 1) каре-курс/ гичир- гичир кардан, тарак-турук кардан; 2) хиррос кашидан. crepitation [,krepi'te:fn] п карс-курскунй, гпчир-гичиркунй. тарак-туруккунй; 2) хирроску нй. crept [krept]past вар. р. аз creep 2. crepuscular [kn'pxskjula] а пагохй, сахари, спедадам. crescent [kresnt] 1. и 1) мохи нав, хилол, мохпора, хилолмох, чанбармох, 2) нимдоира, камон; Crescent City амер. ш. Орлеани Нав; 2. а 1) досмонанд. ба шаклл дос, нимдои- ра, камоншакл: 2) зиёдшавапда, афзоянда. бузургшаванда cress [kres] п гиёх. чарчир, шехин. cresset ['kresit] п маш вал, чарог. crest (krest] 1. n 1) кокули паранда; точ: the west of a peacock кокули товус, the crest of the cock точи xypyc; 2) ёл (асп, шер ва г.), 3) нут, тега, кулла, cap; on the crest of the wave болои тегаи мавч, 4) кунгураи тораки бом; 5) нишон (болои парчам ва г.), сарсипар уншион болои стар); 6) тораки кулох; 7) мау. авч: the crest of Chinese civilization авчи гамаздуни Чин; 2. v 1) точдор ё кокулдор кардан; 2) дар сари чизе карор гирифтан; 3) ба авч расидан, сарфароз шудан. фарозин шудан. crest-fallen ['krest,fo lan] а сарбазер, афсур- да, сарафканда, хор, дилафсурда, дилшика- ста. cretin ['kretin] п тиб. кретин, гул, аблах- нокисулакл, акибафтсда <чисмй ва фикрй). cretinous ['kretinas] а ахмак, аблах нокисулакд, камакл, кутохакд. - 208 - crevasse ['kn’vtesj п яхшикофГшикофии я> crevice ['krevjs] п таркиш, шикоф, рахна, рог. crew I [kru:] п 1) хайат. сарнишин (кишти. тайёра ва a.); air crew хайати тайёра; 2) гурух, даста, чамоат; 3) коргарон: road crew корга- рони рох. рохсозон; 4) тарр. дастаи авбошон, банда; 5) гурухи мусаллах; crew П [kru:] past аз crow II. crew-man ['kru:man] n аъзои гурух; space crew-man аъзоёни гурухи кайхоннавардон. crib I [krtb] n 1) тахтахоби кудак, тахти ба- ча: The baby was sleeping in the crib. Кудак дар катчааш хоб буд. 2) охур, ситургох, охургох, хисор, тавила; 3) хонаи кучак, кулба, кошона; 4) анбори галла, ё галладон; 5) асардуздй, дуз- дии адабй; 6) гуфт. шпаргалка. crib II [krib] 1. п маводи рубардоркунй; 2. v (cribbed; cribbing) 1) рубардор кардан, кучондан: Не cribbed the answers to the teach- er’s questions from my exercise book. У чавоби саволхои муаллимро аз дафтари ман кучонд. 2) дуздии адабй кардан, асардуздй кардан. cribbage ['kribiog] п крибич (навъи бозии карта); 2) гуфт. асардузд. crickel I ['knkit] п чир-чирак; as lively as cricket зиндадил. cricket II ['knkit] 1. n варз. бозии крикет (бозии миллии англисй); not cricket берун аз коида, нохак; 2. v крикетбозй кардан. cried [kraid] past ва р. р. аз cry 2 cries [kraiz] ниг. cry 1. ва 2. crier ['krais] n чорчй, чорзан, фарёдзан, даьрагард. crime [kraim] I. n 1) чиноят; to confess of the crime ба содир кардани чиноят икрор шудан; crimes against humanity чиноят ба мукобили башар; 2) чинояткорй; 2. v чиноят кардан. Crimea, the [krai'mio] п Крим (нимцазира). criminal ['krnninal] 1. п чинояткор, гунахкор’ a war criminal чинояткорй харбй; 2. а чиной: a criminal intention максади чиной; a criminal case парвандаи чиной. criminality [.krimi'nachti] п чинояткорй, чурм, амали чурм, гунох- criminate ['knmmeit] v 1) ба чиноят муттахам кардан, ба чиноят гунхкор донистан; 2) махкум кардан. criminology [.knmi'nobdsi] п чиноят- шиноей, чурмшиноей, криминология crimp [knmp] 1. п чиигила/ фатила карда- шуда, печугобдор; 2. v 1) чингила кардан, мавчдор кардан (муйро), Еофтан, тофтан; рехдор/ чиндор кар- дан; 2) гуфт. чилавгир кардан, монеъ шудан. crimson ['knmzn] 1. п ранги сурхи баланд; 2. а кирмизй, хунин, хунй;
3. v сурх шудан; мац. шарм доштан, изо кашидан, дар хичолат мондан. cringe ['krindj] 1. п хушомадгуй, лаганбардорй, чоплуей, тамаллукй; 2. v хушомадгуй/ лаганбардорй/ чоплуей/ тамаллукй кардан. crinkle ['krirjkl] 1. п 1) чин, катъ, ожанг; 2) качй, печ, гардиш, хами; 2. v 1) чин/ катъ кардан,' шудан, чиндор кардан/ шудан, мавчй кардан/ шудан. чингила кардан/ шудан (муй). crinkum-crankum ['кпркэт'кгждкэт] 1. п 1) чизи пурпечу тоб; 2) чизи мураккаб; 2. а пурпечу тоб crinoline ['krinalim] п кринолин, матоъ аз муи асп, зерпуш. cripple ['knpl] 1. п ланг, чулок, шал; Не that lives with cripples learns to limp. Зарб. ~ Мева зи мева ранг гирад. (Чомй) 2. v 1) маьюб кардан, чулок кардан; 2) мац вайрон/ хароб кардан, фалач кардан, аз кор андохтан. crisis ['kraisis] п (pl crises ['kraisi:z]) 1) бухрон: an economic crisis бухрони иктисодй; 2) нуктаи агф The sick man has passed the cri- sis. Касал аз нуктаи атф гузашт. 3) сахтй, парешонхолй. crisp [knsp] 1. а 1) кок, хушк, сухарй, ши- кананда; 2) тару тоза, нав. пуртароват, шодоб; 3) тоза, нерубахш (хаво): a crisp air хавои тоза; 4) мавчдор, чиндор (муй); 5) пур- шур. пурхарорат: a crisp dialogue гуфту шу- ниди лархарорат; 6) чочона, 2 v 1) тард кардан/ шудан; тару тоза кар- дан/ шудан; 2) кок/ хушк кардан/ шудан; 3) мавчдор/ чиндор кардан/ шудан. criterion [krai'tianan] п pl criteria [krai'tiai за] меъёр, стандарт, мукоис. critic ['kntik] п 1) мунаккид, сухансанч, хунарсанч, нуктагир: a literary critic мунаккиди адабй; 2) айбду, хурдагир critical I'kritikol] а 1) танкидй, ингикодй, интикодомез: a critical analysis тахлили танкидй; 2) халкунапда, катьй, хаётй, бухронй: a critical moment лахзаи атф. criticism ['kritisizm] и танкид, хунарсанчй, сухансапчй. criticize ['kntisaiz] v интикод кардан, хунарсанчй кардан, сухансанчй кардан, танкид кардан. critique [kri'tiik] 1. л 1) мухокима, тахкик, тахлил, такриз, хунарсанчй, сухансанчй; 2. v барраей ва арзёбй кардан (матн ё мавзуъро). croak [krouk] 1. п 1) вак-вак, кур-кур, кот- кот; кар-кар; 2) гур-гур (инсон); шумхабарй, шумнафаей; 2. v 1) вак-вак/ кур-кур кардан; кар-кар кардан; 2) мау гур-гур кардан, шикоят кар- 209 - crop дан, 3) .иад. мурдан, нафаси охирин кашидан. Croat ['krouat] 1. п хорват, ахли Хорват; 2. а хорвата. crochet ['kroufei] 1. п колаббофй, чомаи колаббсф, юрма (намуди бофт); 2. v колаб бофтан, бо юрма бофтан. croci ['krousi] pl ниг. crocus. crock I [krok] n сафол, куза зарфи сафолин, сабу, сафолина; 2) зафоли шикаста, пораи са- фол. crock II [krok] 1. п 1) аспи пир: 2) мач ода- ми фартут. пир; 2. v 1) аз кор андохтан, аз кор афтодан, аз кор баровардан (аспро); 2) фалач шудан, фалач кардан; 3) бехол кардан, бемадор кар- дан. crockery ['krokan] п зарфхои сафолй (куза ва г.). crocodile ['kraxadai!] и 1) тимсох, сусмор: crocodile tears ашки тимсох (гиряи дуругин). crocus ['kroukas] п (pl croci) гиау. зафарон, С roesus ['kri:sss] п ривоят. К,орун; иау.одами хеле сарватманд. croft fkroft] п 1) замини наздихавлигй (дар Англия); 2) фермаи начандон калон (дар Шот- ландия). crofter ['kreftaj п идорагири фермаи на он Кадар калон. crone [ktoun] п диразани зишт, ачуза, фар- тут. crony I’krouni] п дусти карин, чураи чонй. crook 1 [kruk] 1. п хар чизи хам, хамидагй, качй (р<ху), печ; 2) гуфт. дуруггуй, фиребгар; качрафтор, дузд; on the crook бо рохи фиреб; 3) асо, чубдаст: a shepherd’s crook чубдасти чупон; 2. v 1) хам кардан/ шудан, кач кардан/ шу- дан, печидан, печалак задан; 2) дуздидап, кач рафтан; by hook or by crook ё ба зурй, ё ба зори, ё ба зар. crook II [kruk] п ниг. crooked. crook III [kruk] v капидан, шикор/ сайд карда гирфтан, дошга гирифтан. crooked I’krukid] а 1) кач, хамида, норост, кадмач, пурпечу хам; 2) мац. хилагар, качрафтор, нодуруст. croon [kru:n| 1. п овоз (ором ва мулоим); 2. v замзама кардан, паст сурудан. crop [кгэр] 1. п 1) хосил, махсуп, фаровард, хирман: the potato crop хосили картошка; 2) зироат: technical/ incustrial crops зироатхои техники/ саноатй; 3) чинадон, чигилдон (парандахо); 4) гурух, даста: a crop of students як гурухи донишчуен; 5) даста камчин; 6) муи кутох пасткардашуда; 7) пусти даббогишуда/ ошдодашуда; 8) геол, коркард (маъдан); 2. v (cropped: cropping) 1) чида хурдан, сар- чин кардан, чаридан: The cows cropped the
crop-eared grass in the field. Говхо дар сахро мечариданд. 2) муй кутох, кардан, тарошидан: I must have my hair cropped. Ман бояд муи сарамро кутох тарошам. 3) кошта н: to crop ten acres with wheat дал акр заминро галла коштан; 4) хосил додан, махсул додан: The barley cropped well this year. Ч,ав имсол хоснли хуб дод. 5) хосил гун кардан, бардоштан, дарав кардан руёндан; cropped hair муи кутох; crop up (or out) ногахоп зохир шудан ё ба вучуд омадан. crop-eared ['kropiod] п 1) гушбурида; 2) до- рои гесуи кутох, гушнамо. cropper ['кгэр?] п 1) шахе ва ё дастгохи даравгарй, даравгар; 2) амер, коргари кишоварзй, ки ба чои музд кисме аз махсулоти кишоварзиро ба у медиханд; 3) гиёхи бозовар/ серхосил; 4) мошини дарав; 5) кабутари чигилдонкалон. croquet [’kroukei] 1. п крокет (навъи бозй бо чавгон); 2. v крокетбозй кардан. cross Т [kros] 1 и 1) салиб: the Red Cross Салиби Сурх; the Victoria Cross Салиби ма- лика Виктория; 2) нишони салиб (ки масе^иён ба гардан меовезанд ё болои калисо насб меку- нам ва а.); 3) Масехият, 4) аломати чамъ (+) ё зарб (х); 5) гиду. пайванд, омезиш, дурага, чандрага, дурагакунй (кишоварзй); 6) хамбурида, чорроха; make one’s cross бо ангушт салиб кашидан (дар уаво ёруи. синаи худ); 2. а 1) бадкахр, малул, хафа, озурда, хашмгин, газабнок; 2) мухолиф, зид; 3) мукобил (шамал); 4) номусоид, носоз, номувофик, мухолиф, зид; 5) хамбур, саросарй; as cross as two sticks димогсухта, кайсЬпарида; 3. v 1) буридан: The road crosses the railway line about 2 km from here. Ин pox дар масофаи 2 км аз ин чо хати рохи оханро мебурад. 2) гузаштан, миёнбур кардан, бурида гузаштан: They crossed the bridge. Онхо аз купрук гу- заштанд. 3) бо хам расидан ё аз хам гузаштан; 4) пайванд кардан/ задан, дурага ё чандрага кардан (кшиоварзи); 5) мухолифат кардан, бар хилофи майли касе рафтор кардан; 6) ба газаб омадан, кахр кардан: Don’t be cross with him. Аз рафтораш ба газаб наоед. a thought crossed my mind акидае ба хаёлам/ ба ёдам омад, ба хотирам расид; bear (or take or carry or take up) one’s cross сахтй кашидан, салиб бар душ кашидан (мисли И со); cross off/ out хат задан, калам задан: Your name was crossed out. Номи шуморо хат за- данд. cross one’s path ру ба ру (дучор) шудан, -210- вохурдан; пеши рохи касеро гирифтан; cross one’s legs як пойро руи пойи дигар гузош- тан; cross one’ palm ришва додан; Cross the stream where it is the shallowest. Зарб. ~ Бе гузар аз об магузар. cross-bar f'krosba:] n болори кундаланг. cross-beam ['krosbi:m] n тех. болори кунда- ланг; шохтир. cross-bow ['krosbou] n таъ. камон, камонгулак, хочкамон. cross-bred ['krosared] а дурага, чандрага, пайвандй. cross-breed ['kr?s'bii:d] а дура)’а (хайвон); пайванд (растяни). cross-country ['kros'k xntri] п аз миёни дашту сахро: cross-country race дави сахрой. cross-cut ['kroskAt] п миёнбур (роз;), рохи кутох/ наздиктарин. cross-examination ['krosigzasmi'neijh] 1. п истинток, бозпурей, бозчуй, бозпурсии пайги- рона ва дакик; 2. v мавриди пурсиш карор додан, пурси- дан, бозпурей кардан, исгинток кардан (пай- гирина ва дак;ик); саволпеч кардан. cross-examine [’krnsig'ztemin] v истинток кардан, бозпурей кардан, бозчУй кардан. cross-fire ['kros.fai?] п 1) yap. тирпаронии хартарафа 2) бархурд (леру’, андеша ва г.). cross-grained [’krosgremd] а якрав, гардан- шах, гардангавс, гапнодаро. crossins [’krosirj] 1. pres. р. аз cross I 2.: You are crossing the street in the wrong place. Шумо кучаро аз чои манъшуда мегузаред. 2. п 1) бурриш: a crossing of two roads бурриши ду рох; 2) гузаргох: A policeman stood at the crossing. Полис дар гузаргох меи- стод. 3) чои гузариш аз об, гузаргох аз об, убур, маъбар; 4) хатзанй, куркунй (матн); 5) гузаргохи рохи охан; 6) бурриши ду хати рохи охан; 6) гиёх;. чуфткунй, пайвандкунй, пайвасткунй. cross-leged ['kroslegd] а чорзону, по руи по. crossly ['krosh] adv бадкахроча, шаттохона. cross-patch ['kraspaetj] п одами чанчолй, зудхашм, бадхулк. cross-question ['kros'kwestfn] ниг. cross- examination. cross-purpose ['kros'pa:pos] n хадафи мухолиф; to be at cross-purpose бар асари нофахмии тарафайн ба мукобили якдигар амал кардан. crossroad ['krosroud] п чорроха; at the cros- sroad дар холати ногувор. cross-stich [’krosstitj] и куки зарбсон (дузандагй), шуморадузй. crosswind [,kroswind] п боди мухолиф, боди нохамсу. crossword ['kroswo:d] п (инч. crossword puz-
zle) кроссворд, чистони вожахо. crosswise ['kroswaiz] п сатибмонанд, чор- чиллик, салибсон. crotchet ['krotfit] п 1) колаб, колабча; 2) кар чизи колабсон; 3) хавас, таассуб. crotcheteer [,krotja'tio] п одами хаёлпарвар, дами хаёлбоф/ хаёлй. crotchety ['krotjiti] а 1) колабмонанд, колабсон; 2) одами ачибу кариб. crouch [krautf] v 1) хам шудан; таъзим кардан (чоплусона); 2) хушомадгУй/ чоплусй/ лаганбардорй кардан; 3) худро Точамъ кардан, хаф кардан, гиз кардан (аз таре)', to crouch one’s back таъзим кардан (ба каее). croup [kru:p] « тиб. гулузиндонак. croup [kru:p] п кафо, сагрии асп. crouple [kru:pl] ниг. croup. croupier f'kru:pia| n 1) миздор (нозири римор); 2) чойнишини раис дар маросимхои расмй. crow I [krou] п 1) зог; 2) садо/ хониши хурус, бонги хурус, кул кулу-лу, ки-кй; 3) са- дои хурсандй (кудак), 4) кутох аз crow-bar; as rhe crow flies мач. рост, мусгаким; crow’s foot чини (ожанги) хурд (Оар кунчакрои чашм); crow’s nest лонаи зог; eat (boiled) crow шарманда шудан, маглубпяти худро худро эътироф кардан; have a crow pick/ pluck with sb ба касе касд доштан; white crow зоги сафед. crow II [krou] v (crowed, crew; crowed) 1) cy- рудан, хондан, бонг задан (мисли xyppe), кул кулу-лу кардан; 2) хурсандй/ шодмонй/ завк кардан, 3) болидан, фахр кардан, ба худ но- зидан; crow over голиб шудан, дастболо шудан (аз болои касе)', Crows do nol pick crows eyes. fap6. ~ Кур курро дар шаби тор мебинад. стой-bar ['krouba:] п тех. мисрон (лом), тарозуи каппоп, фашанг, мехкаш. crowd [kraud] 1. п 1) издихом, мардум, 1урухи одамон, анбухи мардум. A crowd col- lected to hear the speaker. Издихом чамъ шуд, то ин ки нотикро гуш кунанд. 2) мардуми одй, тудаи мардум, авом; 3) гуфт. даста, гурух; намоишчиён, бинанда; он; 4) шумораи зиёди чизе: crowd of sail шумораи зиёди бод- бони афрошта; 2, v 1) издихом кардан, гирд омадан, чамъ шудан: The hall was crowded. Толор пур аз одам бул. 2) тарам карда мондан, болои хам мондан/ гузоштан; 3) таппидан, таппондан (мароумро оар уое); 4) фишор овардан, шитоб кардан, хадаха кардан, тезондан; crowds of (or a whole crowd of) шумораи бисёр. мардуми зиёд; crude crowd into тела деда гузаштан, тиккида дарс- мадан; crowd out касеро берун рондан (бс фишор ё издихом). crowded [’kraudid] 1.past вар. р. аз crowd 2. 2. а пур, пуропур, шулуг: crowded streets кучахои пуропур (аз оОамон). crown [kraun] 1. и 1) точ (поошохон); 2) мач. кудрат ва макоми шахриёрй, нишони салтанат; 3) гутчанбар, халка: The children made crowns of flowers. Еачахр аз гул халка сохтанд. 4) нуг, фарки cap, кулла: The hikers climbed to the crown of the hill. Сайёххон ба кулллаи кух баромаданд. 5) чоиза (оар мусобикрти варзишй)', 6) хар чизи точеон; 7) крон (сиккаи тоудор - 5 шиллинг)', 8) рукаши дандон; 9) гиёх;. точгул; 10) точи дарахт, cap- шэха, шохсар, 11) cap, фарки cap, тори cap; the Crown давлат, хокимияти олй (оар Англия); 2. v 1) точгузорй кардан, точ бар cap ниходан, ба тахт шинондан: to crown a new king шохй чадидро ба тахт шинондан; 2) чоиза додан, макоми арчманд додан (бо уалраи гул ва г.); 3) ба охир расидан: His work was crowned with success. Кори у бомуваффакият ба охир раегд. 4) ба авч расидан, комёб шудан; 5) рукаш кардан (дандон); succeed to I he crown тахти почшохиро мерос гирифтан; crown law хукукя чиной; crown court суди чипой; Crown Office палатаи судй; Crown Prince валиахд, вориси тахт, валиахди салтанат, чойнишини тахт. crow’s-foot ['krouzfut] п (pl crow’s-feet) 1) pl танебхои соябони киштй; 2) ожангхои кунчи чашм. crow’s-nest [’krouznest] п 1) лонаи зог; 2) бах дидбонгох (дар болои сутуни киштй). crucial ['krujjal] а 1) бисёр мухим, хаётй, катьй, сарнавиштсоз: a crucial test санчиши капьй; 2) хатарнок, хассос: a crucial period дав- раи хатарнок; У) тиб. салибмонанд, салибсон crucible ['kru:sibl] п тех. 1) бута, бутаи охангарй, дастаи кура; 2) мац. санчиш/ имтихони сахт/ вазнип, озмуни тушвор. cruciferous ['kru/sifaras] а сатибранг, crucifix [zkru:sifiks] п салиб, салиби Исо. crucifixion [,kni:si'fikjh] п 1) барса либ- овезй, чормехкунй; 2) рас. тасвири овехтани Исо бар салиб; 3)лгач- азоб, шиканча. cruciform [’kru:sifo:m] а салибмонанд, са- либсоя. салибшакл. crucify [’knrsifai] v маслуб кардан, бар са- либ свехтан, чормех кардан crude [kru:d] а 1) хом, нопухта, нопарварда: crude oil нафти хом; 2) дагал, беоцоб, густох, беназокат: crude manners рафтори дагал; 3) нарасида (мева), фикри мулохизанашуда, хом;
crudity 4) далели хушку холй; 5) тар, нарасида, хом; 6) ноболиг, норас. crudity f'kru;diti] п (pl crudities) 1) дагалй, химй, густохй, хушунаг; 2) хомй, нопухтаги (мева). cruel [kraal] а 1) берахм, золим, сангцил, ситамгар, ситамкор, мардумозор; 2) озордиханда, пуразоб, пуразият, дахшачнок. cruelly ['kruahj adv берахмопа, ситамкоро- на, золимона. cruelty [’krualti] п (pl cruelties) ситам, ситамгарй, берахми, золимй, мардумозорй. cruise [’kru:z] 1. п 1) суръати бехипа (киштй, ^авопаймо ва е.); 2) сафар, саёхати бахрй, круиз, дарёгардй: a round-the-world cruise саёхати бахрии гирди олам; 2. v 1) бо суръати баланд парвоз кардан (хавопаймо}; 2) шино кардан, дарёгардй кар- дан, рахсипор будан: The destroyer is cruising in the Pacific. Киштй дар Укёнуси Ором шино мекунад. cruise missile f'kru:z,misail] п мушаки бол- дор. cruiser ['kru:za] п крейсер (киштии разман- да), гардишгар (киштй). crumb [krAm] 1. п 1) хурда (нон, ширина ва г.), нонреза, тика, лукма, пора; 2) рсза, бури- да, пора (чизе), хиссача: crumbs of information иттилооти канда-канда; 2. v 1) нонреза кардан; 2) майда/ реза-реза/ пора-пора кардан; 3) резахо/ майдахои чизс- ро руфтан. crumble ['krxmbl] v 1) фуру рехтан, фуру пошидан, тикка-тикка шудан, аз хам поши- дан; 2) реза-реза кардан/ шудан; рехтан: вай- рон шудан; 3) пош хурдан, crumbly ['krxmbh] a (crumblier, crumbliest) 1) монанди нонреза, хурдамонанд; 2) тика- така, реза-реза; 3) сует, зулшикананда. crumby ['krxmbi] a (crumbier, crumbiest) 1) пур аз нонреза/ хурданон; 2) амер, ифпос, палид, манфур; 3) амер, арзон, ночиз. crummy ['кгдпп] a (crumier, crumiest) 1) гуфт. касиф, ифлос, зананда; 2) беарзиш, пастсифат. crump [krxmp] 1. п 1) зарбаи сахт, афтиши сахт; 2) хар. пах- гулулаи вазнин тарканда; 2. v 1) задан, таркондан, таркидан (бо са- дои баланд); 2) уар. тирборон кардан, crumpet ['krxmpit] п 1) кулчаи ширмол; 2) мац. фарбехакак, лублунда; 3) гуфт. зани зебо/ дилкаш. crumple ['krxmpl] 1. п чин, гичим; 2. v 1) гидим кардан, пурчин кардан: She crumpled the letter and threw it away. У номаро гичим карда партофт; 2) гидим шудан, пур- чин шудан; This cloth crumples very easily. Ин матоъ зуд гичим мешавад. 3) фуру афтодан, фуру афкандан (руи замин), накш бар замин -212 - шудан. crunch [krxritj] 1. и 1) хоиш; 2) садои карч- карч, кирс-кирс, касар-кусур; 2. v 1) хоидан, бо дандон шикаста хурдан, карч-карч хурдан (бо Оаноон); 2) гичиррос/ карч-карч кардан crunchy [krxntji] a (crunchier, crunchiest) он чй ки садои карч-карч мекунад, карч-карч кунанда, дард, кок. crusade [knr'seid] 1. п таъ. 1) юриши салибй, чангй салибй ’хар яке аз цаигхои салибии аерхои XI ва XII); 2) мац. чиход, пай- кор, мубориза; 2. v чиход кардан, мубориза бурдан, паи- кор кардан. crusader [krufseida] п иштироккунандаи юриши салибдорон, салибдор, мучохид, раз- манда, мубориз. crush [krxj] 1. п 1) издихом; тудаи мардум; 2) шикасти сахт; поймолкунй; 3) оби мева, шарбат; 4) шавк, рагбат; 5) гуфт. ишки зудгу- зар, ишки пурхарорат, дилдодагй; 2. v 1) шикастан, пора кардан, майда кар- дан; 2) зер кардан, чалондан, пахш кардан (меваро); 3) мац. пэхш кардан, сахт шикает додан, куфтан (инч crush down): The revolt was crushed. Шуриш пахш гардид. мац. поймол кардан: They were nearly crushed while leaving the theatre. Хангоми аз театр баромадан онхоро кариб буд поймол кунанд. 5) зулму чавр кардан, озор додан; 6) фушурдан, чапон дан: She crushed her child to her breast. У кудакй худро ба синааш фишурд. crush down фишурдан (меваро), майда кардан; crush out шикает додан; have a crush on лах. сахт дуст доштан. crushing [krAjnj] а 1) пурра, сахт; 2) халокатовар, марговар. crust [krxst] 1. п 1) кисмати сахтии нон, пустаи нон, бурида ё хурдаи нони хушк: 2) пустаи хар чизе; 3) воситаи зиндагй, ризку рузй, манбаи зиндагй; to earn one’s crust кути лоямут пайдо кардан: 4) кишри замин, кабат/ пустаи замин; 5) сатхи (кабати сахтии) рох; 2. v пустадор шудан, пуста бастан, бо пустлох/ пуст/ кишр/ пушонда шудан. crusted ['krAstid] а 1) бо пустлох пушидашуда, пустгирифта; 2) тахнишиншуда (шароб); 3) мац. кухна, фартут. crusty ['krASti] а 1) бо пустлох пушидашуда, пустгирифта; 2) мац. шаттохй, чанчолй; зудранч, тундмичоз. crutch [krxtf] п 1) асои зери багал, чуби зери багал, чубдаст; 2) мац. такягох, панох, пушту панох; 3) тех. тиргак, поя, такя. crutched [krxtjd] а устувор, матин, тобовар, босубот. crux [кглкз] п 1) масъалаи бугранч, муаммо, асл (матлаб): the crux of the matter is... казияи
cuddle асли ин аст, ки... cry [krai] 1. п (pl cries] 1) фарёд, дод: Не gave a loud cry. У сахт фарёд кард. 2) гиря, иола, зорй, фигон: Не was deaf to their cries. У ба нолаи онхо гуш намедод. 3) нарра, гурриш (ронварон); 4) бонг, эълон, чорзанй, фарёд, бонги набарц; 5) шиор, вирци забои; 6) му ди руз, расми руз; 7) сирру садои мардум, доду фарёд, хостаи хамагон, хуруш; 8) мареияхонй, овозандозй; 9) овоза, гапу гапча, хабар, a cry for help фарёди кумак, имдоди дастгирй; a far cry from ... to масофаи зиёд/ рохи дур/ аз „.ТО Much cry and little wool Зарб. ~ Аз пашша фил сохтан. 2. v /cries; cried) 1) фарёд кардан, дод гуфтан: "Stop him!" she cried. “Вайро боздоред” - фарёд кард у. 2) гиря кардан, зорй кардан, ашк рехтан, гиристан: She cried with shame V’ аз шарм гиря мекард. 3) бо са- дои баланд эътироз кардан; 4) сахт ниёз дош- тан ба; 5) наъра задан, гурридан (уонварон); 6) таманио кардан, хохиш кардан; 7) чор задан, бонг задан, эълон кардан; 8) барои харидан даъват кардан; cry down а) махкум кардан; б) манъ кардан; в) кучак шумурдан, хор шумурдан; cry for the moon чизи аз имкон берун (имкин- нопазирро) хостан/ талаб кардан; cry for сахт ниёз доштан ба: problems crying for solutions мушкилоте, ки халли онхо бисёр зарур аст; cry one’s eyes out аз тахти дил гиристан, аз дида хун боридан; cry off сухани худро пас гирифтан; cry out бонг задан, дод гуфтан, фарёд баро- вардан: Не thought he heard somebody cry out. Ба назараш чунин намуд, ки касе фарёд кард, cry up аз хад зиёд таъриф' (лид.у) кардан, бардорбардор кардан, сутудан: cry wolf бонги дуруг бардоштан; То cry with one eye and laugh with the other. Зарб. ~ Бо гург тумба мехураду бо чупон ги- ря мекунад. There is no use to cry over spilt milk. Зарб. ~ Пас аз кардан пушаймонй суд надорад. cry-baby ['krai,beibi] п (pl crybabies) зу- дашк, гиряй, гиряманд, гирявар, бачаи оча; гирёнчак, сергиря, арросй. crying ['krang] а 1) гирён, гирякунанда, ашкпезон; 2) мау. мубрам, шадид, ошкор: а crying shame бадкирдории токатнопазир. crypt [kript] п сардобаи калпсо (ки одатан мурдагонро дар он хок мекарданд); 2) дахма, сардоба. cryptic ['kript] а муаммодор, асроромез, пурасрор; нихонй, пинхонй. crystal f'kristl] 1 п 1) шуша: the crystals of snow шушахои ях; 2) булУр, кристалл: a vase made of crystal чоми булурин; 3) зарфи булурин, хар чизи булурин; 4) шиша барои соагхои кисагй ва дастй; 2. а фаронамо, равшан, зулол, шаффоф: crystal clear комилан ошкср, возех ва фахмо crystalline ['kristlalam] а 1) булурин, будурсон, булурмонанд; 2) фаронамо, равшан, зулол, шаффоф. crystalization [.knstalai'zeijn] п булуриш, булургардй, табаллур, кристализатсия. crystallize ['kristalaiz] v 1) булур шудан/ кардан; шуша бандондан, кристаллонидан; 2) гзакл додан ба, шакл гирифтан. cub [клЬ] 1. п 1) наззоди хайвоноти вахшй; бачаи рубох, rypi ва г.: a tiger and its cubs па- ланг ва бачахояш; 2) амер. мац. хом, бетачриба; 2. v зоидан (дар боран саг, гург, рубох ва г.). Cuba ['kju:ba] п Куба (кишвар). Cuban ['kju:ban] 1. п кубагй (шахе). 2. а кубагй. cubbing [’клЬщ] п шикори рубох. cubbish ['клЬ1]] а лаванд, дагал, бадтарбия- тёфта. cube lkju:b] 1. п 1) мукааб, шашруя, шашпахду; 2) хар чизи мукаабмонанд; 3) риёз. куб, мукааб: the cub of 4 is 64 мукааби чор 64 аст; 2. v риёз ба мукааб бардоштан (расондан), куб задан cubed ['kju:bd] а дар/ ба куб (мукааб); дар дарачаи сеюм. cub-hunting ['клЬ,Ьлпиг)] ниг. cubbing. cubic ['kju:bik] а ба шакли мукааб, кубй, шашруя, шашпахду. cubical ['kju:bikl] а ба шакти мукааб, кубй, шашруя, шашпахду. cu boid ['kjuibmd] 1. и анат. устухоки куб- монанд; 2) риёз. кубоид; 2. а шакли кубй дошта. cu ckold ['клкэкЦ 1. п марди занаш бевафо, марди фиребхурда; 2. v ба шавхар беьафогй кардан, хушдори зани касе: будан. cu ckoo ['kuku.] 1. п зоол. 1) фохта, ку-ку; the cuckoo calls садои ку-ку; 2) мац. камакд, гул, ахмак. сабуксар; 2. v 1) ку-ку кардан; 2) овози фохтаро эчод кардан. cuckoo ['ku'ku:] int ку-ку! cucumber ['kju kombo] n бодиринг; cool as cucumber хунсард, орому матин, вазнин, осудахотчр, ботамкин. cud [kAd] п нишвор, нишхур, сакич; chew the cut а) нишхур хурдан; 2) сакич хурдан; 3) мац. бозандешй кардан. cu dcJe ['kAdl] 1. п огуш, багал, канор, дарбаргирй, дарогушгирй;
214- cuddv 2. v 1) чафс шудан, худро чафс (зич) кар- дан; 2) сахт ба огуш гирифтан, багал кардан, ба багал гирифган: The mother was cuddling her baby. Модар павзоди худро ба багал ги- рифта буд. cuddy 1 ['клеи] и хоначаи на он кадар калон. cuddy II ['kxdi] п шот. хар, маркаб; мац. ахмак. cudgel ['kxdjal] 1. п калтак, гаек, чумок; take up the cudgels for ба дифо аз чизе/ касе бархостан, камари химмат бастан; 2. v бо калтак/ таёк задан; калтаккуб кар- дан; cuddle one's brains сахт андешидан, чорач^й кардан, майна об кардан. cue I [kju:] п театр 1) лукма, лукмапартой; 2) харакат, нишона, ишора; 3) аломат, имо, ишора, give the cue ишорат кардан; take one’s cue from ишора/ маслихати каееро кабул кардан. cu e II [kju:] п 1) кий, сута, чуби билиярд; 2) гесу; 3) дум; drop а сие мац. мурдан, фавти дан. cu ff I [клЛ 1. п 1) саростин, сардасти нирохан; 2) дастбанд (Ошанин); 2. v дастбанд задан ба: His hands were cuffed behind him. Дастхояшро дар пушташ дастбанд карда буданд. cu ff II [кл1] 1. п зарба бо дасти кушод ё мушт; 2. v бо дасти кушод ё мушт задан. cuff-link [kxf.igk] п тугмаи саростин. cuirass [kwi'raes] п зирехи сина ва пушт, чазшани боиотана. cuirassier [,kwire'sia] п таь. савэри зирехпуш. cuisine [kwi'zim] п ошпазй, хурокпазй, хурокпардозй, сабк/ хунари ошпазй, пухту- паз. cul-de-sac ['kulda'saek] фр. п (pl cul-de-sacs) кучаи сарбаста, бунбаст; мац. ночорй, ноилочй. culinary ['клЬпап] п вобаста ба ошпазй, хурокпазй, кулинара: culinary art хунари ошпазй. cull [кл1] v 1) чамъ (гун) кардан, гундоштан, чидан; 2) баргузидан, дастчин кардан, гулчин кардан, чудо карда гирифтан, хоста гирифтан, хуш карда гирифтан. cullender ['kAlmdsj ниг. colander. culmmate ['kxlmmeit] v ба авч расидан/ ра- сондан, ба камол расидан/ расондан; анчомидан. culmination [,k.tlmi'neijn] п 1) авч. саранчой, фарозингох; 2) нуц. болотарин ва пасттарин хад. culpability [,кл1рэ'Ь11й1] п рук,. гунахгорй, айбдорй. culpable ['kxlpabl] а сазовори сарзаниш, Кобили маломат; culprit ['kxlpnt] п 1) гунахкор, айбдор, муттахам; 2) чинояткор. cull [kxlt] п ибодат, парастиши шахе ё акида. cultivate ['kxltiveit] v 1) кишт кардан, киш- тукор кардан, руёндан, сабз кардан: to culti- vate soil заминро кишт кардан; 2) хокй атрофи гиёхро бел задан (барои нармсозии хок ва куш пмни алафрои бегона)', 3) парвариш кардан, парваридан: to cultivate roses садбарг парва- риш кардан; 4) мац. бехтар кардан, бехсозй кардан, тараккй додан, парваридан: to culti- vate a love of art нисбат ба санъат мухаббат парваридан. cultivation ['kAty’veijn] п 1) кишт, киштукор, шудгоркунй, барз: the cultivation of soil кишти замин; 2) парвариш, барзиш; 3) омухтагй, фаз- лу камол, фарханг, бофархангй, маърифат: а man of charm and cultivation марди чаззоб ва бофарханг; 4) касб кардан, ба даст овардан. cultivator ['kAltiveito] п 1) зироэткор, дехкон. кишоварз, барзгар; 2) коштгар, култи- ватор (мошини эаминнармкунй). cultural ['kAltjarol] а 1) фарханги: cultural exchanges мубодилахои фархангй; 2) киштй, парваришй, барзй. culture [’kft.ltj'o] п 1) фарханг: national culture фарханги миллй; 2) адабу омухтагй, фазлу камол, тарбият; 3) кишт, киштукор, барзиш, барзидан (замин); 4) зироатхои aipapir; 5) бехсозй, бехпарварй, парвариш (навъи хосаи гиёх ё цонвар ва г.): bee culture парвариши занбур. cultured ['kxltjad] а бофархант, тарбнятёфта, бофазлу камол. culvert [’kAlvot] п обгузар, нахри сарпушида, рохи об (аз зери pop ё рори оран), кубури захбур. cumber ['кдтЬэ] I. п монеа, душворй; 2. v 1) монеъ шудан, мушкил/ душвор кар- дан, боздерй кардан, дасту боли каееро бастан; 2) захмат додан, норохат кардан, cap бор шудан, музохим шудан, малол овардан. cumbersome ['kxmbasam] а малоловар, душ- вор. мушкил, гарон, даступогир, серташвиш, ландахур (одам). cumbrous ['kxmbros] ниг. cumbersome. cumin ['кдтт] бот п зира, донаи зира. cumulation ['kjurnju'lejn] и гункунй, гуншавй, захиракунй. cum ulative ['kju:mjulotiv] а 1) афзоянда, фу- зунгар, мураккаб; 2) чамъшаванда, гуншаванда. захирашаванда; cumulus ['kju:mjulos] п (pl cumuli ['kju:mjulai]) абрхои гавси туда-туда. cun eiform ['kju:mfo:m] 1. п аломати фона-
-215 - curb шакал; 2. а фонашакл. cun ning ['kAnujJ 1. n 1) макр, фиребирй. найрангбозй; 2) амер, чолиб, чолиби диккит, дилчасп, чалбкунанда; 2. а 1) зирак. хиллабоз, маккор, фиребгар. найрангбоз; 2) мохир, заранг. чехрадаст. сир [кдр] 1. п 1) коса, пиёла: a cup of 1еа як пиёла чой; 2) чоми шароб, согар, гилос: to crush a cup of wine як дом шароб хурдан; 3) дом (мусобикрт)'. Не won a silver cup. У чоми нукрагй бурид. 4) мач.. кисмат, сарнавишт; 5) машруб, арак,; Between the cup and the lip a morsel may slip. Зарб. ~ Пеш аз туй нагора. drain the cup of life сарнавишти хаётро санчидан; fill up the cup косаи сабрро лабрез кардан; the cup is full косаи сабр лабрез шудааст; be a cup too low дар холи рухафтодагй будан; 2. v 1) рехтан (оар цом ва г.); 2) тиб. бодкашй кардан. cup-bearer [клр'Ьэгэ] л соки, бодакаш. cupboard ['клЬэб] п чевон, зарфдон, кунча; cupboard love мухаббати ботамаь. cupfull ['KApful] п коса/ пиёла/ чоми лабрез. cupidity [kju:'piditi] п харисй, хирс, тамаъ, чашмгуруснагй, мумсикй. cupola ['kju.polo] п гунбаз, гунбад, кубба. cupping-glass ['kApnjgla:s] п тиб. банка, бодкаш. cuprous ['kju:pnas] а хим. мисдор, мисин, мисй; мисранг, бо ранги мис. cur [ka:] и 1) саги куча, саги безот/ дайду; 2) мау. одами бехаё, одами пастфитрат/ разил/ сагху/ дагал. curable ['kjuarabl] а шифоёба.чда, сихатшаванда, дармонпазир, илочпазир. curacy ['kjuarasi] п (pl curacies) вобаста ба кашиши калисо ва макоми у, рутбаи динй. curate ['kjuorit] и кашиш; муовин/ ёрдам- чии кашиш. cur ative ['kjuorotiv] 1. п дору, даво, ашёи табобатй; 2. а табобатй, шифобахш, шифодиханда, давой. curator [kjuo'reita] п 1) сарпа раст; 2) мутасаддй, кордор (музей, китобхона. наоишгох ва г.). curb I [ka:b] п 1) канор, пахлу, лаб: Не parked his car near the curb. У эвтомашина- ашро пахлуи pox гузошт. 2) ладом: curb bit даханаи охании асп; 3) чилавгирй. curb II [кэ:Ь] v боздошган, чилавгирй кар- дан, боздорй кардан, ладом задан: to curb the arms race ярокпокшавиро боздоштан. curbstone ['kn:bstoun] n санги канораи хиё- бон. cur d |ko:dj n 1) кушк, шири далмашуда; 2) pl творог. cur dle [ko:dl] v 1) далма кардан/ шудан (шир), буридан (шир); 2) лахт бастан (хун ва г); curdle someone’s blood вахшатзада кардан. cure [kjua] 1. и 1) табобат, муолида, дармон, чора, шифо: The child's cure was immediate. Кудак ба зуди табобат гирифт. 2) дору, даво: This is a new cure for a cough. Ин доруи нав барои сулфа мебошад. 2. v дармон кардан, табобат кардан, муолида кардан, шифо бахшидан: This will cure him of his bad habit. Ин дору одати бадй уро табобат мекунад. Не who is born a fool is never cured. Зарб. ~ On чй бо шир дарояд, бо дон барояд. Like cures like, Зарб. ~ Дарди бад давои бад. cure-all ['kj аэ,о:1] п дармони хама дардхо, рафъи хамаи балохо. cureless ['kjualis] а табобатнашаванда, ши- фоиаёбанда, давонашаванда. curfew ['ko fju:] п таъ. 1) навохтани занг хушдор (барои он, ки чарогуо ва оташхоро бояд хомуш кард ва хобид); 2) махдудияти омаду рафт, хомушбош, соати комендантй. curio ['kjusrouj п 3) хар чизи камёб ва нодир, ашёи кадима. curiosity [,kjuario'r>siti] п 1) хисси кундковй: She was dying of curiosity. Аз кундковй бетокаг шуд. 2) илмдуст, шавку хавас: Не had the cu- riosity to learn about distant lands. У мехост дар бораи кишвархои дурдаст бисёртар донад. Curiosity killed a cat. Зарб. ~ Кундковй ба хубй анчом намеёбац. Кунчковро бурданд дузах, гуфт, ки хезумаш тар аст. curious [’kjusnas] а 1) кунчков: curious neighbours хамсояхоп кундксв; 2) гайриодй: а child’s curious mind акди гайриодии кудак; 3) ачиб ва гариб, шагарф: What a curious noise! Чй овози ачибе! curl [кэ:1] 1. п 1) печак, печида, халка: long curls халкахои дароз; a curl of smoke халкаи дуд; 2) муйхои чингила; 3) печутоб, мачи гир- доб; 4) морпеч, халка, чанбар; 2. v 1) халка задан: Mary’s hair curls. Мери муи халка дорад. 2) чингила шудан, чин-чин/ мавчдор кардан/ шудан; 3) печондан, тобон- дан, тобпдан, морпеч шудан; curl up халка шудан, чанбар задан, худро чамъ кардан. curling ['кэ:11д] а курлин: (навъи бозии шотдандй}. curling-irons ['ko:hr),aionz] п pl бегудй, олоти чингилакунй. curling-tongs ['k9:hi),totjz] ниг. curling-irons. curl-paper ['kstLpeipa] n когази чингилакунй (когазе, ки занхо барои цингила кардани муй истифооа мебаранд). curly ['кэ:11] a (curlier; curliest) 1) чингила,
currant______ ___________....______________ пурпечугоб, тобдор, фар-фарй; 2) чингиламуй. currant ['клпэгП] п 1) кишмиши бедона, ма- виз; 2) кот, кара дот (бутта)'. black/ red/ white currant карадоти сиёх/ сурх/ сафед. currency ['клгэп81] п (pl currencies) 1) пул, асъор: currency reform ислодоти пули; foreign currency асъори хоричй; 2) ривоч, густурдагй: to gain the currency мац. васеъ пади шудан; The rumours soon gained the currency. Овозахо зуд васеъ\ падн шуданд. current ['kxront] 1. п 1) чапаён, равиш: а strong current чараёни сахт; a current of air дараёни даво; 2) равиш, тамоюл, раванд, ма- сир: a current of thought равиши фикр; 3) чараёни барк, тозиш: The current has been cut off. Цараёни баркро буриданд. 2. a 1) муосир, кунунй, феълй, чорй, имрузй, одирин: current events дабардои чорй; 2) дар гардиш: current money пули дар гардиш, пули роич, пули муомилоти. curriculum [ka'nkjulam] п (pl curricula) бар- нома, барномаи таълимй, барномаи омузишй, программа. curriculum vitae [ko'rikjulom vit'i:] лот. n шакли купюры CV [si: vi:]) тарчумаи дол (шархш купюры тарсилот, тацриба ва собирай кори). curry I ['кдп] п кари (хуроки гуштдор бо ту Мию тезиро). curry II ['кдп] v 1) катав кардан (аспро); 2) ош додан, даббогй кардан (пустро); currycomb ['кдпкоит] п кашав. curse [ko.s] 1. л 1) дашном, носазо, фадш, баддадонй' don’t care a curse барои ман фарк надорад; to pronounce a curse upon касеро дашном додан; 2) азоб, мусибат, фалокат, бадбахти, офат: The mosquitoes were a curse. Хомушакдо мусибате будапд. 3) нафрин, лаънат: an old woman’s curse лаънати пиразан; 2. v 1) лаънат кардан, нафрин кардан: Не cursed his stupidity. У кундфадмиашро лаънат мехонд. 2) дашном додан, баддадонй кардан, фадш гуфтан; 3) куфргуй кардан, куфр гуфтан, номи Худо ва Исоро ба забои овар- дап (ки гунох аст); Curses like chickens come home to roost. Зарб. ~ Макун бадй ба касе, rap находи ба хеш. Not worth a curse. Зарб. ~ Як пули пучак на- меарзад. cursed ['ka:sid] а лаънатй, нафриншуда, окшуда, мандус, падарлаънат. cursive ['ka:siv] п дати сархам, хати шика- ста. cursory ['ka:sari] а руякй, сатдй, сарсарй. curt [ko:t] а 1) мухтасар, кутох; 2) кутох ва беадабона, талх, дагал (оиди цавоб). curtail [kartell] v кутох кардан, мухтасар кардан, буридан, задан (аз чизе). 4^-— — curtailment [ka/tcilmcntj п ихтисор, кутодкунй, камкунй. curtain ['ka:tn] 1. п 1) парда, пушиш, дичоб: to draw the curtains парда кашидан; the curtain of mistcry пардаи acpop; 2) пардаи садна/ на- моиш: The curtain rose. Парда бардсшта шуд. 2. v 1) парда кашидан, парда овехтан. пар- да бардоштан; мац. огоз кардан; 2) пушондан, пинхон кардан, мастур кардан; draw/drop the curtain on пинхон кардан; lift/ raise the curtain on а) огоз кардан/ шудан; б) ошкор кардан. curtain-fire ['ka:tn,faia] п pap. пардаи оташ. curtain-raiser ['ka:tn,reiza] п намоиши якпардагй. cu rts(e)y ['ka:tsi] 1. п (pl curtesies) таъзимкунй, таъзим; to drop a curtsey таъзим кардан; 2. v таъзим кардан (хам кардани cap ва зону бо нишони эртиром). curvature ['ka:vatfa] п качй, хамй, качукилебй, чои качшуда. cu rve [ka:v] 1. п 1) качй, каве, нимдоира, хамидагй: a curve in the road качии род; 2) хати кач, кач, диаграмма; 3) печиш, тобидагй, хамй; 4) камон; 2. v 1) кач кардан/ шудан; хам кардан/ шу- дан; 2) дав! задан, каве задан: The river curves round the town. Дарё шадрро давр зада мегу- зарад. cu rvet [,ka:'vet] 1. п чахиш, курвет (дар намоиши аспсаворй); 2. v чадидан, чадондан. curvillinear [,ko:vi'lmio] а кадхат. cu shion ['kujhn] 1. п 1) болишт, пуштй, ноз- бош, нозболишт, болиштаки диван; 2) девори мизи билиярд; 3) болишт барои турбофй; 2. v 1) болишт мондан/ гузоштан, болиш- тдор кардан; 2) лаб фуру бастан, хомуш исто- дан, хап гаштдн; 3) костан кам кардан, муло- им кардан (шиддати чизеро). cuspidor [’kxspido:] п амер, туфдон, бешкоб. cussedness ['kxsidms] п амер, малъун, ман- фур, нафриншуда, якрав, саркаш, гарданшах. cus todian rkxs'toudian] п 1) сарпараст, мутасадцй; 2) посбон, нигадбон, масъул; cus tody ['kxstadi] и (pl custodies) 1) дифозат, нигохдорй, нигадбонй, сарпарастй: After the death of his parents he was given to the custody of his stepmother. Пас аз марги волидайн уро ба дифозати модархонлаш лоданд. 2) боздошт, тавкиф, дабе; take into custody боздошт кардан, тавкиф кар- дан, ба мадбас гирифтан, дабе кардан: Не was taken into custody уро ба дабе гирифтанд. custom ['kAstam] п 1) раем, суннат: Не was not familiar with local customs. У бо суннатдои мадаллй шинос набуд. 2) одат, ду, хуйгирй: , dayly custom одати харруза; 3) pl бочи гумрук,
молиёти гумрук: They went through customs. Онхо аз боздиди гумрук гузаштанд. 4) pl муштариён; 5) фармоиш, супориши муштари- ён; Custom is the second nature. Зарб. ~ Хуе, ки бо шир дарояд, бо чон барояд. customary ['kAstomon] а одатй, маъмул (во- баста ба одат ва ху); customer ['kAstomo] п харидор, муштарй. custom-house ['kxstomhaus] п гумрукхона, идораи гумрук. customs ['kxstamz] п pl. боди гумрук, мо- лиёти гумрук, андози гумрукй. cut [kAt] 1. п 1) бурида: The cut on his finger is nearly healed. Буридан дасташ кариб сихат шудааст. 2) каср шуда, коста шуда, кохиш ёфта, тахфиф ёфта: сш rates нарххои кохишёфта; 3) тарошида, хакшуда; 4) буридагй, шикоф, чок; 5) зарба (бо чизи mgs): with one cut of sword бо як зарбаи шамшер; 6) захм ушамшер, чоку ва г.); 7) чои буридашуда, матни бурида (аз китоб, алщола ва г.); 8) камкунй, пасткунй (нарх, идад ва а.); 9) канда- кори болои чуб; 10) ахта; И) беэътииой; short cut рохи кутохшуда; 2. v (cut; cut; pres. р. cutting) 1) буридан: Не cut the apple into three parts. У себро ба се кием бурид. 2) сурох кардан, шикоф кардан; 3) тарошидан: You must have your hair cut. Шумо бояд муйи сарагонро тарошед. 4) да- равидап: Не cut the grass, у алаф медаравид. 5) кам кардан, каср кардан, кутох кардан (инч. cut down): to cut expenses кам кардани харочот; to cut down prices нарххоро фаро- вардан; 6) катъ кардан/ шудан (кувваи барк ва г.); 7) ахта кардан, тухм кашидан (цонваронро); 8) парма кардан; 9) беэътиной кардан, чавоби салом надодан; 10) иштирок накардан (дар даре ва г.); И) хак кардан, кан- дан, сангбурй кардан, чавохиртарошй кар- дан; cut across миёнбу р кардан; cut down буридан: They cut down the tree. Онхо дарахтро буриданд cut in дахолат кардан; cut off with a shilling аз мерос махрум кардан; cut off буридан. катъ кардан: The town is cut off by flood from the capital. Шахрро обхезй аз пойтахт буридааст. cut out курта буридан: She cut out a dress. У курта. бурид. cut over буридан (уангалро); cut sb. dead ба касс ахамият надодан, ба наза- ри эътибор нагирифган эыино (писанд) на- кардан, чавоби салом надодан, беэътиной кардан; cut the record рекорди нав нишон додан; cut through амер, аз миёни чизе гузашта рафтан; - 217 - cygnet cut to pieces бахш кардан, реза-реза кардан, пора-пора кардан (гуштро). cut under арзонтар фурухтан; cut up ба киемхо буридан; Cut your coat according to your cloth. Зарб. ~ Ба курпаат нигох карда поятро дароз кун. cute [kju:t] а 1) окил, боакд, бофахм, зирак, доно; 2) гуфт. хуб, нозук, нагз, дилкаш, дил- рабо, чозиб. cutler ['kxtla] п кордсоз, чокусоз (кассе, ки корд ва чокуро месозад ва мефурушад). cutlet ['kxtlit] п катает (гушти кумакардашуда ва пухта). cut-out ['kxtaut] п барк,. 1) катъкунандаи чараёни барк, пешгирикунанда, мухофиз, эхтиёткунанда; 2) бурида (азмацалла ваг.). cutter ['kxta] п 1) тег, калами кандакорй, дастгохи бурриш; 2) буранда, устои кандакор; 3) либосбур, чармбур; 4) катер (каик завраку cut-throat ['kxtSrout] п сарбур, каллабур, одамкуш, чокукаш. cutting ['kAtii)] 1. п 1) буриш, буридан; 2) китьаи буридашуда, лахт, вобура, тика, тахта; 3) буридаи рузнома; 4) сухани нешдор, бурро, пуркиноя, таъпаомез; 5) киш. калама; 2. а 1) сахт, тез, тунд; 2) нешдор (танбвх, маломат), пуркиноя, таънаомез. cuttle-fish ['kxtlfif] п рудапо (навъи моуй). cutty ['kxti] п кошуки кутох, cutwater ['k.At,wo:taJ п 1) баур. оббур, обши- кан (кусми пеши киштй, ки обро мебурад); 2) мавчшикан, мавчгардон. мавчбур. cyanic [sai'aemk] а хим. сианй, сиандор: cyanic acid кислотаи сианй, хомузи сиани. cyanide [,saianaid] п хим. сианид, cyanide of potassium сианиди калий. cyanogen ['sai'aensdjin] п хим. сиан (гази беранги захр дор). cybernetics [,saiba'netiks] п кибернетика. cyclemen ['siklamon] п гиёх;. бунафшаи чаманй. cycle ['saikl] 1. и 1) давр, гардиш, чарха, халка: a song cycle даври суруд; 2) занчира (руйооОхо ва паоибахо): 3) д.твра, даврон, гох, замон. замона, аср, рУзгор; 4) (адабиёт) куллиёт, мачмуа; 5) гуфт кутох; аз bycicle; 2. v 1) гардиш кардан, давр задан; 2) велосипедсаворй кардан. cycler ['saikla] ниг. cyclist. cyclic ['saiklik] а силсилавй, даврй. cyclical ['saikhkalj ниг. cyclic. cyclist ['saikhst] n велосипедрон, ронанда. cyclone ['saikloun] n сиклон, боди тунд, туфон. cyclopedia ['saiklou'pndia] Mmox аз encyc- lopaedia) энсиклопедия. cyclopedic ['saiklou'pi:dik] а энсиклопедй. cyclotron ['saiklou'tron] n тех. сиклотрон. , cygnet ['signit] n куи чавон.
cylinder cylinder ['silinds] n силиндр. cylindrical ['si'Jindnkol] а силиндрй. cymbals [’simbalz] n pl. мус. чалап, сайд, лаълии биринчй (асбоби мусикф ба шакли ду табакуа). Cymric ['kimnk] а кимрй, уэлсй (забон). cynic ['sinik] п одами беор/ бсшарм/ бено- мус. cynical ['sinikol] а бадгумон, гайбатчУ- cynicism ['smisizm] п беорй, бешармй, беномусй cynosure [’sainozjuo] и 1) нуц Дубби Асгар; 2) ситораи кутбй; 3) мац мавриди таваччух, нигаронгар, андешагир {шахе ё чиз); cypher ['saifaj п 1) рамз; 2) шифр {аломати к,айд дар китобуои китобхона); cypress r'saipns] п бот. сарв, дарахти сарв, дуби савр. Cyprus ['saipros] п Кипр. Cyprian ['siprian] 1. п шахрванди Кипр; 2. а кипрй. Cypriote ['sipnout] п сокини Кипр. Cyrillic [si'nlik] а кирили: the Cyrillic al- phabet алифбои кирилй. cyst [sist] п анат. 1) масона, пешобдон, шошадон; 2) тиб. носур. cystities [sis'taitis] п тиб. варами шошадон. czar [za:] п рус. цар, подшох. Chech [tjek] 1. п дех (шаурванд); 2. а дехй (забон ва г.). Chech Republic, the [.tjekn'pxblik] п Думхурии Чехия. -218- Dd D, d [di:] п 1) харфи чорумини алифбои за- бони англисй; 2) мус. нотаи ре. ’d ]-d] гуфт. ш. кутох. аз had, should, would пас аз I, you, he ва г. da [da:] ниг. dad. dab I [daeb] 1. n 1) зарбаи нодиз, зарбаи ан- даке; 2) каме, андаке, як хурда, як зарра; 2. v 1) ниходан, мондан, гузоштан; to dab onece forehead with handkerchief ба пешонаи касе руймол ниходан; 2) охиста задан; 3) ламе кардан, сатхй ё сабук молидан; 4) пушондан, молидан (ранг ва г.); 5) нул задан, дон нидан. dab II [daeb] п зоол. камбала, лимонд {навъи глории пах.н). dab III [daeb] n гуфт. кордан, устод, мохир, устодй кори худ. dabble ['daebl] 1. v 1) (каме) хис кардан, огуштан (дар об); 2) бо об бозй кардан, ша- лап-шулуп кардан; 3) мац. кореро сар-сарй кардан, аз руи булхавей кореро cap кардан, аз руи хавою хавас кореро кардан. dabbler ['dasblo] п хаваскор, хаводор, ишкбоз, дустдор. dabby ['duebi] а тар, рутубатдор, часпанда (либос). dabster ['dsebstэ] и кордон, му гахассис dace [dels] п зумзумамохй {моуии хурди OOX.OU ширин). dachshund ['deekshaund] нем. п саги дексхаунд, саги похкутох. dactyl ['deektil] п 1) вазни шеър дар Юнон ьа Рим (ки дар он ру кнута мисраъ сехичой буда, зада ба уичои якум меафтад); 2) зоол ангушти Хайвон. dactylic [deck'tihk ] а дактили (навъи шеър). dactyliography [,dtektili'ogrbefi] п санъати накшунигорй {болои сангхой ки.мати/ахо). dactylogram ['daektlu.gram] п накши ан- гушт, ангуштнигора. dactylography [,daek'tilografi] и ангуштни- горй, дактилоскопия (илми шинохти шахе ба воситаи ангушт). dad, dada, daddy ['deed(i)] n гуфт. дада, дадачон. dado ['dei'dou] n (pl dadoes) 1) меъ. бахши поини девор; 2) бахши поини мучассама. daemon ['dimonj ниг. demon. daemonic ['di:'monik] ниг. demonic. daffodil ['daffodil] n гиёх,. 1) наргис, гули наргис; 2) ранги зардча. daft [da:ft] а шот ва амер, камакл, ахмак, аблах, нодон; go daft девона шу тан. dagger ['daega] 1, n 1) хан дар, корди дарози дудума; be at the dagger’s drawn with someone душман будан бо касе, бо хам мисли саг ва гурба будан, ба хунй хамдигар ташна будан; 2) нишони look daggers бо хашму нафрат нигох кардан; speak daggers бо хашму нафрат ran задан; 2. v 1) бо хандар задан; 2) бо нишони хандар мушаххас кардан. daggle ['daegl] v кашола кардан (болои хок ё гил). dago ['dcigou] п амер. тахк. лакаби италиявихо, португалихо ва испанихо. dahlia ['deilja] п гиёх. гули кавкоб, карзош- кагул. Dail Eireann ['dail'eoran] п Дейл Ереанн (мачлиси поении парламента Чумхурии Ирлан- дия). daily [’deili] 1. п рузнома: a local daily рузномаи махаллй; daily wants эхтиёдоти зарурй; 2. а харруза: daily visits ташрифи харруза. 3. adv хар руз: The bus runs daily. Автобус хар руз харакат мекунад. daintiness ['deintmis] п борикй, нафией, нозукй.
-219- dainty ['demti] 1. n (pl dainties) хурок, гизо (хуроке, ки бомахорат пухта шуда бомаза аст); 2. a (daintyer, daintyest) 1) дилчасп, хубу дилпазир, лазиз, бомаза, хушмаза, хуштаъм (х?рок); 2) зарифу зебо ва дилписанд, дилрабо. dairy ['dean] п (pl dairies) 1) дукони махсулоти ширй; 2) корхонаи paBi анкаши. dairy-farm ['deanfa:mj п корхонаи махсулоти ширй. dairying ['deainrj п хочагии ширпарварй. dairy-farming ['dF.anfa:mipJ п говпарварй (бо мацсады гирифтани шир). dairymaid ['deanmeid] п ширдуш, говчуш. dairy-man ['deanman] п 1) коргар ё сохиби хочагии ширпарварй; 2) фурушандаи масолехи ширй. dais ['dens] п (pl daises) сахни тахтагин, маснад; чои суханрон. daisy ['deizi] п (pl daisies) гули марворид. dale [deil] п дара, води; up hill and down dale аз куху води; хар чо ки бошад, хар чо ки чашм расад; dalesman [ deilzmon] п сокини минтакаи кухй (дар шимоли Англия). dallience ['daehons] п 1) вактгузаронии бехуда; 2) вактхушй. саргармшавй; 3) муоми- лаи хунукназарона ба чизе; 4) ишкбозй. dally ['dseli] v 1) лосидан, лос задан; 2) (with - бо) ба бозй гирифтан, бозй дорондан, чиддй нагирифтан; 3) вахт сарф кардан (беууда), фис-фис кардан, по ба по гузоштан; dally away бехуда вакт сарф кардан; dally off ба кафо партофтан, дур шудан, худро канор гирифтан. dam I [daem] п модар (хайвонот). dam II [daem] 1. п оббанд. банд, садд: The flood burst the dam. Обхезй оббандро шуста бурд. 2. v (dammed; damming) банд задан, садд сохтан, мачроро гирифтан: Engineers аге going to dam the river. Мухандисон максади банд задани дарёро доранд. damage ['daemidg] 1. 1) вайронй, осеб, га- занд, садама, бадбахтй, офат: The fire caused great damage. Оташ вайронии зиёд овард. 2) зиён, зарар; 3) pl уук,. хисорат, товони зарар, гаромат; 4) гуфт. арзиш, харч; pay damages товон додан. 2. v 1) вайрон кардан, зиён расондан, хи- сорот овардан: The accident damaged the car. Садама ба автомобил хисорат овард. 2) осеб задан/ расонидан, газанд задан, садама задан; 3) шармсор кардан, беобру/ бадном кардан; damagable f'daemid^abl] а осебназир, зуд вайроншаванда. damask ['daemask] 1. и 1) матои мавчдор, матои димишкй, кановез (аз пахта ё шох;и); 2) ______________________ damper пулоди димишкй; 2. а 1) гулдор, сернакшунигор; 2) кирмизй; 3) димишкй; 4) пулодин, сохташуда аз пулоди Димишк; 3. т 1) бо накшу нигор/ мавчй бофтан; 2) кирмиз кардан. dame [deim] п 1) гуфт. хонум, бону, бонуи кох, дейм: Dame Margaret Thatcher хонум Маргарет Течер; 2) окилазан; 3) унвони хону- ме, ки ба у нишони knighthood дода шудааст (дар Англия). 4) шух. зани солхурда; 5) амер, гуфт. зан, духтар; Dame Nature табиат-модар; Dame Fortune хонум-бахт. damn [dasm] 1. n лаънат, нафрин; not care a damn таваччУх накардан; not worth a damn ба як арзан/ чав наарзидан, беарзиш; 2. v 1) лаънат хондан, ок кардан: I will be damned if дар оташи да ханнам сузам агар.... 2) махкум кардан; гунохкор шумурдан, ба сарна- вишти шум дучор кардан, 3) (илоуиёт) чаханнамй кардан, ба азоби дузах махкум кардан; 4) дашноми шадид додан; 3. inter, лаънат, чаханнамй: damn it all! Лаънатй, Ох! (нидои хашму газаб ё озурдагй); not worth a damn ба пули пучак намеарзад. damnation [dtem'neijn] п 1) лаънат, нафрин, дуои бад: May damnation take it! Лаънат бар у бод! 2) азоби дузах; 3) танквди сахт, махкумкунй. damnatory ['dtemnatan] а 1) XTY махкумкунанда: demnitory evidence шохидии махкумкунанда; 2) мазамматкунанда, лаъна- товар, лаънатомез, башуровар. damned ['dtemd] 1. а махкумкардашуда, чаханнамй, дузахй; 2. adv лаънатй. damp [dtemp] 1. п 1) намнокй, рутубат, нам, зах. You could feel the damp in the air. Кас на- мнокии хаворо хис мекард. 2) газхои захрнок ё кобили инфичор; 3) гамгинй; 4) жар. шароб; 2. а намнок, намдор, тар: Не wiped the table with a damp cloth. У мизро бо латтаи тар пок кард. 3. v 1) тар кардан, нам задан, намдор кар- дан; 2) гамгин кардан; 3) шасти касеро гар- дондан; 4) (бо down) дам кардан, оташро бо хокистар пушондан, хароратро паст кардан (дар отамдон); 5) костан, махор кардан, фуру нишондан; damp one’s ardour кахру газаби касеро паст кардан. dampen f'daempn] v 1) намдор кар,дан, нам задан, намнок шудан ё кардан; 2) костан, фуру нишондан. damper f'daempa] п 1) таркунанда, намза- нэнда; 2) костгар; 3) даричаи хаво; 4) мус. зар- багир.
damping _ __ damping ['dsempnj] 1. n хомушшавй, пастшавй; 2. а хомушшаванда; пастшаванда. dampish ['dtempif] а рутуба тдор, намнок (анйаке). damp-proof ['dasmppru:f] а облогузар, на- многузар. dampy ['dasmpi] a 1) намнок; 2) газдор. damsel ['daetnzal] n гуфт. духтар, духтарак, душиза, цухтари хона. damson ['dasmzn] п гиёх 1) олуи сиёх; 2) дарахти олуи сиёх. dance [da ns] 1. п 1) раке, пойкубй: country dance ракси халкй; Let’s have a dance. Биёед бираксем. 2) шаби раке: She came home late from a dance У аз шаби раке ба хона дер омад. 3) мусикни ракей: 4) навьхои раке: вале, танго за г., 5) хунари раке; Не dances well to whom fortune pipes. Зарб. ~ Толеъ агар мадад кунад, хок зар шавад. 2. v 1) раксидан, пойьрбй кардан, ба раке даромадан ё даровардан: Do you know how to dance a waltz? Шумо ракси вале карда мета- воне ц? 2) харакат кардан, цаетухез кардан; dance to sb.’s tune/ pipe бозичап дасти касе бу- дан, бо сози дигарон раксидан; dance attendance on хушомадгуи касе будан, дар гирди кас пар-пар давр задан; If you dance you must pay the fiddler. Зарб. ~ Бахри як гул захмати сад хор мебояд кашид. dancer ['da.nsa] п раккос(а), раксгар, ро- мншгар; merry dancing фачрн кутбй. danchg ['da.nsirj] и раке, пойкубй. dandelion ['dtendilaian] п бот. коку (гул). dander ['daenda] п гуфт. хашм, газас, кахр; get one’s dander пр ранчидан, ранчондан, хашмгин кардан/ шудан. dandle ['dtendl] v 1) чунбондан (тифлро pfu зону ё дар багал); 2) навозит кардан. dandruff ['daendrafj п сабусаки cap (м$й). dandy ['daerdi] 1. п (pl dandies) 1) марди хушлибос, олуфта. пуркару фар, шик; саганг; 2) завраки бедбонй; 3) гуфт. чизи олй/ якумдарача; 4) тех. аробаи дучарха; 2. а гуфт. амер, (dandier, dendicst) бехтарин; олидарача: this book is dandy. Ин китоби бехтарин асг. dandyism ['daendnzm] п олуфтагй. хулнамой. Dane [dem] п 1) даниягй; 2) саги зоти даниягй; 1 he Danes данягихо. danger ['demdje] п 1) хатар; 2) кори пурха- тар, кори хавфчок: A danger forseen is half avoided. Зарб. ~ Илочи вокеа пеш аз вукуъ. in danger of one’s life дар хатар. дар марзи ха- тар; -220- out of dangei дур аз хатар, ру ба бехбуд, беха тар. dangersignal ['deindja,signal] п 1) бонги ха- тар; 2) аломати «рох баста аст» [дар рохи ох ан). dangerous [’deindjras] а хагарнок. dangle ['daengl] v 1) овезон шудан/ будан; алвонч хурдан, тоб хурдан; 2) овезон кардан; 3) мау. васваса кардан, чизеро нишон дода таъриф кардан, фирефта кардан. dangle after кашола шудан; dangle about вакт гузарондан. dangler ['daerjgla] п 1) бекорхуча, бекор; 2) занакабоз, занбоз. Danish ['deinijl 1. п забони даниягй; the Danish pl даниягихо; 2 . а даниягй. dank [drerjk] а нам, намида, тар ва сард, ру- тубатнок. dap I [deep] п чахиш, частани туб. dap II [deep] v туъмаро ором дар об афкан- дан (моуигирй); 2) ба замин бархурдан (туб). Denmark ['denma:k] и Дания. Danube, the ['da?nj u:b] n д. Дунай. dapper ['daepa] 1) а пскиза, озода, хушпуш, шинам; 2) чусту чолок, чобук. dapple ['daepl] 1. а хол-холй, хол-холдор; 2. v хол-холдор кардан/ шудан. oapple-grey [’daepl'grei] а хокистарй (ранги асп). dappled [daspld] а холдор, ало, догдор. dare [dee] v (dared, durst; dared) 1) чуръат кардан, ба худ ичозат додан: How dare you! Чй хел шумо чуръат мекунед! 2) таваккал кардан, тахмин кардан, аз хатар натарсидан; 3) баран- гехтан, тахрик кардан, ваваса кардан; 4) максади анчоми амалеро доштан; 1 dare you to go! Ту чуръати рафтан намекунй! I dare say... ба фикри ман; ба андешаи ман..., метавонам (боууръат) бигуям, ки... dare-devil ['dta,devl] 1. п одами бепарво, но- тарс, бебок; 2. а бепарво, нотарс, бебок (ооам). daring fdeoriq] 1. п часорат. чуръат; 2. а часур, бочуръаг. dark [da:k] 1. п 1) горики, тирагй: at dark дар торикй; before/ after dark пеш аз/ пас аз фарорасии шом; 2) чохилй, чахолат; 3) гафлат, бехабарй; шаб, шабхангом, шабонгох; 4) соя; All cats are grey ai dark Зарб. ~ Шаб харкурра товус менамояц. be in the dark бехабар будан, ноогох будан, надонпстан: a leap (or shot) in the dark таваккалй кореро кардан; 2. а 1) торик, тира, шабдиз, шабранг: It is getting dark. Торик мешавад. 2) гандумгун, сиёхмуй (инч. dark-haired): a dark complexion руи гандумгун: 3) мау. бемаданият, бефарханг,
нодон, чохил, ноомухта, торик, гира. dark ages асрхои миёна; 4) сиёх,, кахвай, тираранг: a dark cloud абри сиёх; 5) нихон, пинхон, нофахмо, махфй, сирдор, ношинохта: to keep a thing dark чизеро махфй нигох доштан; 6) гамафзо, гирифта, дилгир, андуховар, дил- танговар, гамгин, андухгин, номуед, маъюс: to look on the dark side of things ноумед будая; 7) мубхам, ноошкор, пушида; 8) хабис, ноба- кор, шарир, ахриманй: The dark powers that caused the war. Нерухои ахриманй, ки сабаби чанг шуданд. Dark Ages асрхоп миёна (садах, ои тира); Dark Continent китьаи сиёх, Африка. dark horse а) варз. аспаки сиёх; б) амер. снёс. номзади на он кадар машхур тар интихоботи президента; The darkest place is under the candlestick. Зарб. ~ Об дар кузаву мо ташналабон мегардем. darken ['da:kan] v 1) сиёх кардан; торик/ тира шудан/ кардан; 2) мац. тира кардан; 3) мураккаб кардан, печ дар печ кардан; 4) к?р кардан ё шудан; тор кардан (чашм); nor darken one’s door again дигар ба хонаи касе нарафтан. darkish ['da'kij] а сиёхча. darkle ['da:kl] v 1) сиёх шудан, торик шу- дан; 2) мач. гамгин шудан, андухгин шудан, гамафзо шудан, кивок андохтан. darkling ['da:khg] а шоир. торик, тара; 2. adv дар торикй, дар гирагй. darkly ['da:kh] adv 1) малулона, гамгинона; 2) нофахмо, сарбаста, асроромез. darkness ['da:knis] п торикй, тирагй. darkroom ['da:ksam] п торикхона (суратгирй). darksome ['da:kon] а шоир. тира, сиёх, ма- лул. darling ['da:lit)J 1. п 1) нигор, ёр, дилбар; 2) одами дустдошта ва хуб; the darling of fortune хуштолсъ, баландикбол; 2. а 1) азиз, мехрубон, гиромй, нозанин, чигаргуша: my darling! Азизакам! 2) махбуб, дустдошта, эрка, нозпарварда; 3) гуфт. зебо, кашанг. darn 1 [da:n] 1. п чои дарбехшуда, чои боздузшула; 2. v ямок кардан, бозд^зй кардан, поргиро духтан, дарбсх кардан. darn II [da n] 1. v лаънат кардан; 2. inter лаънат бар, лаънатй; Darn it! (нишони хашм ва озурдагй) Ох! Вой! darnel f'da:nol] п гиёх. алафи бегона. darning ['da nirjJ п дарбехкунй, боздузй. dart [da:tj 1. п 1) найза, тир; 2) pl найзазанй, тирпаронй [навъи бозй'); 3) неш, дам, тег; 4) хат, кук; 5) мац. харакати гез ва ногахонй, част, хез, чахиш. 2. v 1) андохтан, парондан, афкандая 221 - date [ногахон ва басуръату, 2; босуръат харакат кардан, давидан: We watched the rabbit dart into the bushes. Mo давидани босуръати заргушро ба тарафи буттахс дидем. dart down ба тарафи поён харакат кардан (мис- ли тир). Darwinism [’daiwinizm] п дарвинизм. dash [daej] 1. п J) чахиш, харакати босуръат; 2) чидду чахд, шавку завк, харакат; 3) тире (аломат). Cross out the dash here. Дар ин чо аломати тирерс хат занед 4) микдори кам, зарра, каме; 5) чаранг, шрап, шалпас, шлап- шулуп, лаппас (садои бо х,ам хуроани чизе ё пошида шудани об ва г.); 6) омезаи ками чизе; cut a dash худнамой кардан, ба чашми касе хок пошидан, фиреб додан; 2 v 1) партофтан, афкандан, андохтан, куфтан бар; 2) бошитоб анчом додан: Не dashed down the stairs. У бошитоб аз зинапоя поён фаромад. 3) пошидан (об); 4) омехтан (микдори каме); 5) дилшикаста кардан, дил- сард кардан; 6) ноумед кардан, аз байн бурдан; 6) шармсор кардан, хичил кардан; 7) лаънат кардан; 8) харакат кардан (ногахон ва бошитоб), давидан; 9) хат задан; dash off анчом додан, навиштан (бишитоб). dasher ['daeja] п 1) гуфт. одами гиро ва пурчилза, хангомачй; 2) кубанда, хурдкунанда (чиз). dashing ['daejirj] а пуршавку завк, бонишот, мохир, чолок, чаккон, чобук. dastard ['daestad] п 1) одами тарсончак, буз- дил; 2) одами разил, лаин, нобакор, бадчинс, бадзот, номард. dastardly ['dasstadh] а разил, лаин, нобакор, бадчинс, бадзот, номард. data ['delta] п (шак. ц. аз datum) 1) иттило- от, маълумот, ефтахс, донистахо; 2) амер. санадхо, хабархо. datable ['dcitabl] а кобили муайян кардани таърих. date 1 [deit] п 1) дарахти хурмо; 2) меваи хурм о date II п 1) таърих; рУзи мох: What is the date today? Имруз чан дум? 2) гуф амер. вохурй: I have a date with my friend tomorrow Пагох бс дустонам вохурй дорам. 3) мухлат, давра; 4) замони вукуъ; 5) pl таърихи гаваллуд ва вафот; out of date кадимй, аз муд афтода, мансух, кухна; up tc date муосир, охирин равиши муд. имрузй, боби руз, навогох; 2. v 1) сана гузоштан, таърих гузоштан. The letter was dated April 10. Дар мактуб санам 10- уми апрел гузошта шуда буд. 2) тааллук дош- тан. ибтидо гирифтан аз (инч. date back): This monument dates back to the 18th century. Ин едгорй ба асари XVIII тааллук дорад.
dateless ' 222 ~ datelesTt'deiths] al) таърих/ сана надошта, i бетаърих, сана нагузошташуда; 2) хеле кадим, бисёр кухна, кухансол; 3) номахдуд, поённо- пазир; 4) човидонй, хамеша! й; 5) амер., гуфт. нохонда, бе даъват омада. date-palm V deitpa.m] п дарахти хурмо. dative ['deitivj 1. п грам. мафъул, бавосита; 2. а ивазшаванда. datum ['deitamj п (pl data) маълумот. daub [do:b] 1. и 1) андова, ранг, гад, крем; 2) тасвире, ки бад наккоый карда шудааст; накши бехунарона, наккошии бад; 1. v 1) молидан (бо чизи часпон ва гализ); 2) олуда кардан (бо ранг}; 3) накдошй/ накшунигор кардан, раш задан. dauber ['do:bo] п рассоми бад. daubster ['do:bstj] ниг. dauber. dauby ['do:bij a 1) бад кашидашуда; 2) час- пак, часпанда. daughter ['do:ta] п 1) духтар (фарзанд); 2) attr духтари, аз они духтар, хешовандй. daughter-in-law ['do:tarinlo:] п (pl daughters- in-law) келин, арус, зани писар. daughterly ['do:talij а духтарона, духтарвор, духтари: daughterly duties вазифахои духтарона. dauut [”dn:nt] v 1) тарсондан, тахдид кар- дан, бимнок кардан; 2) маъюс кардан, ноумед кардан, дилсард кардан; nothing daunted на- гарсида, маъюс нашуда. dauntless [’do:ntlis] а но rape, бебок, бочуръат, бехарос, далер. dauphin fdo:fm] п таъ. фр. дофин (валиахд писари иршоди шахи Франсия). davenport ['dtevnpo:t] п 1) мизи кори, мизи хатнавией; 2) амер, кат, нимкат, тахта. davit ['dtevit] п болокаши киштй (барои бардоштан ва фуровардани лангар); 2) давит (оастгоу барои фуровардан ва бардоштани завращи киштй). davy ['deivi] п жар. (кутох аз affidavit): to take one’s davy касам хурдан, ахд кардан. daw [do:] п зогча. dawdle [do:dlj v вакткушй кардан, вакт та- лаф додан, фус-фус кардан. dawdler [do:dlo] п танбал, бекорхуча. dawn [do:n] 1. и 1) тулуъ, сапедадам, сахар, пагох: at dawn хангоми тулуи офтоб; 2) мау. огоз, шуруъ, зухур, падидорй (хар чизе); 2. v дамидан (хуршед), сапеда задан, сахар шудан, баромадан, тулу кардан (офтоб). day [del] п 1) руз: six days ago шаш руз пеш; 2) шабонаруз (бисту чор соат); 3) р^згор, давра, даврон; 4) рузи махсус/ вижа (бо харфи калон): Thanksgiving Day Рузи Шукргузорй; 5) рузи такдирсоз, мухориба, набард; 6) хангоми равнак, даврони азамат, даврони гулгулшукуфй; all the day long тамоми руз; аг day рузона, at the present day хамин руз; before day то субхидам, то тулуи хуршед; by day рузона; by the day рузбай; call it a day даст аз кор кашидан; close one’s days рехлат кардан, вафот кардан; day after/ day руз аз руз, руз ба руз; day in, day out, from day to day хар руз, якнавохт; day of grace мухлати имтиёзноки карз; day off рузи истирохат, рузи таътил; everj day хар руз; Every day is not Sunday. Зарб. ~ Хамеша шаъбон, як дафъа рамазон. every other day руздармиён; good day! Салом! in days to come дар оянда; in the days of old дар кухансолй; in the day-time рузона; Inauguration Day рузи батахтнишинй Independence Day Рузи Истикдолият. loose the day бой додан, маглуб шудан, бохтан; one day рузе; one of these days рузхои наздик; some day ягон вакт, ягон руз; the day after tomorrow насфардо; the day before yesterday парсруз; the day before дируз, як руз пеш; the other day дируз; ба наздикй; рузхои наздик; this day week пас аз як хафта; win the day галаба кардан. day book ['deibuk] n 1) дафтари хотирот; 2) хисоб. дафтари рузона. day-break ['deibreik] п бомдод, субх, сапедадам. day-dream ['deidrim] 1. п хоб ва хаёл; 2. v хаёл кардан, ба хоб ва хаёл фуру рафган. day-dreamer ['dei,dri:ms] п хаёлпарвар, ха- ёлпараст. day-labour ['dci'leiba] п кори рузбай. day-labourer f'dei'leibara] п коргари рузбай. daylight ['deilait] n 1) равшании руз, рузи равшан, нури хуршед: to sec the daylight мац. рохи халли чизеро ёфтан; 2) субхидам, сапеда- дам, баромадани хуршед, тулуи хуршед; 3) мау ошкорбаёнй; let the daylight into ошкор кардан, ба хамагон маълум кардан: in broad daylight а) рузона, дар рузи равшан; б) ошкоро. daylight-saving ['deilait,seivrj] п соати тобистонй (зиёд кардани соати р$з дар давраи тобистон). da y-long ['deilorj] 1. а тамоми руз давомё- банда; 2. adv тамоми руз. day-nursery ['dei,na:sri] п богчаи кудакон.
-223- deaf day-school ['dei,sku 1] и мактаби рузона. day-spring ['deisprnj] n 1) шоир. субхидам, тулуъ; 2) мац. огоз. day-star ['deista:] п сито рай субх. day-time ['deitaimj п руз; in the day-time рузона. day-to-day ['deito'dei] a 1) харруза, хамешагй, домй; 2) якруза. daywork f'deiwa:k] и 1) кори рузона; 2) ко- ри рузбай. daze [deiz] 1. п хайрат, тааччуб, хайронй; 2. v 1) хайрон кардан, бехуш/ мадхуш кардан, геч кардан (бо зарба ё хабари бад ва г.); 2) моту ма.бхут кардан; in a daze дар хайрат, дар тааччуб. dazzle ['d$zl] 1. п 1) нобиношавй; 2) хиракунандагй; 3) мабхутсозй; шигифтофаринй; 2. v 1) хира кардан/ шудан (бо пур); 2) мац. маглуб кардан; моту мабхут кардан, шигиф тзада кардан; D.C. [di:si] ш. кфтих аз District of Columbia (нохияи Колумбия, ки шахри Вашингтон — пойтахти И МА, дар он вокеъ аст). d—d [dajmd] кутох аз damned de- [di-, do-] pref нишон медирад: 1) низеро аз касе мею^рум кароан ё чудо кардан: to deth- rone аз тахт махрум кардан; 2) амали баръак- сро мефахмоннд: merit лаёкат, demerit камбудй, норасой, костй; 3) костани сифат, кам кардани микдор. degrade костан, паст шу- дан, deduct кам кардан, тарх кардан. deacon ['di:kan] 1. п 1) дикон (ходими кали- сои католики ва англиканй)', 2) амер, пусти гусолаи навзод; 2. v сура ё сурудеро баланд кироат кардан (дар калисо). D. day ['dfc'dei] п рузй мухим, авва.шн рузй огози кор. dead [ded] 1. п the dead (бо ф. шак. ч.) мурдагон: the dead and the living мурдахо за зиндахо; at the dead of night дар шаби тор, дар дили шаб; 2. а 1) мурда: Не is dead. У мурдааст. 2) гайризинда, карахт, бечон: Му fingers аге dead. 'Хнгуштонам карахт шудаанд. 3) мур- дамонанд, мурдасон; 4) мансух, бекор шуда, бекор гашта (конун): 5) хомуш, хусусияти асосии худро гумкарда, гайрпфаъол: dead volcano вулкани хомуш; 6) бехосил, камхосил; 7) якхсла, якранг, бетагйир. дилтангкунанда; 8) сард ва орй аз эхеосот; 9) пурра. комилан: dead failure нокомии пурра; 10) бар. холй аз барк, баркнадошта; as dead as doornail/ mutton/ a nit мурда (бешак); be dead against катъиян мукобил будан; be in dead earnest комилан чиддй будан; dead asleep сахт хоб рафта; dead beat мурдавор; dead calm хомушии кулл; dead center нуктаи бехаракат; dead drunk мурдавор мастшуда; dead loss зиёни холис; dead shot тирандозй бехато/ мохир, мерган; dead tired бехад /мурдавор) мондашуда; dead to the world гарки хоб; go dead катъ шудан (барк); over my dead body харгиз ичозат нахохам дод, комилан мухолифам; rise from the dead зинда шудан, растохез кардан; the dead мурдагон: the dead and the living мур- дагон ва зипдагон. 3. adv пурра, комилан, катъиян: dead against комилан мукобил. dead-alive ['dcda'laiv] а 1) бечон, бсрух, мур- да, карахт; 2) афсурда, гамзада. dead-beat f'ded'bi:!] а 1) гуфт. хаста; 2) бечунбиш (соат виг.). deaden ['dedn] v 1) дилгир ва гамофарин/ гамгин кардан/ шудан, малолатовар кардан; 2) куштан, фуру нишондан (дардро); 3) бехис кардан, карахт кардан. deadfall ['dedfal] п 1) амер, дом, камин; 2) тудаи дарахтон ё шоху барг. deadhead [dedhod] п 1) бебилет (касе, ки бе билет вориди намети ва г. мешавад), «харгуш»; 2) гуфт. одами ахмак. deadhouse ['dedhausj п мурда хона (дар бе- морхона). deadlier ['dedliaj ниг. deadly. deadliest ['dedin st] ниг. deadly. deadlight ['dedlait] n тирезаи доирашакли кушоданашавандаи киштй. deadline ['dedlain] n 1) хати марг; 2) мухлати охирин, охирин фурсат. deadlock ['dedlok] и 1) кучаи сарбаста; бум- баст: 2) мац. холати ногувор. break the deadlock аз ноилэчй баромадан. deadly ['dedli] 1. л 1) (deadlier; deadliest) мар- го вар, кушанда, маргбор: a deadly poison захри кушанда; 2) хастакунанда; 3) то сархади марг, xymnndeadly enemies душманони хунин; 2. adv маргвор, хастакунанда. dead-march ['ded'ma:tf] г оханги азо (ба ви- жа марши низоми барои гомбардории охиста дар маросими азо). dead-water ['ded,wo:ta] п оби мупда, оби не- равен. dead-wind [’ded'wmd] п боди рубару, боди мухолнф. deaf [def] а 1) кар, ношунаво; the deaf карон, ношунавоён; 2) мац. гапнодаро, гапныир; deaf of an ear кар аз як гуш; deaf as ал adder, deaf as the post комилан кар, кари кар; be deaf to туши шунаво надоштан, ба чизе
deaf-and-dumb диккат надодан; turn a deaf ear to sth гуши шунаво надоштан, ба чизе диккат надодан. deaf-and-dumb ['defan'dAm] п кар ва гунг, ногуё. deafen ['defn] v J) кар кардан; 2) садоеро ба садои баландтар пахш кардан. deaf-mute [’defmju.t] п кар ва гунг, ношунаво ва ногуё. deafness ['defnis] п карй, ношунавой. deal [di:l] 1. п 1) теъдод, микдор: a good/ great deal of микдори зиёд, бисёр: A good deal remains to be done. Хануз бисёр чпзхоро ичро кардан лозим. 2) шартнома: to do/ make a deal шартнома бастан; 3) муомила, доду ситад, бидех ва биситон, керу бор, савдогарй, савдо, гиру дед; 4) давр (бозй), даст; 5) тарзи рафтср, сиёсат, равиш; big deal гуфт. одам калон,одами мухим; чиз ё кори мухим; the new deal сиёсати нав; 2. v (dealt; dealt) 1) таксим кардан, додан; бахш кардан; хиссг/ сахм додан (од. deal out): to deal out gifts тухфахоро таксим кардан; 2) бохабар шудач: Don’t worry about the luggage I will deal with it. Аз багочатон хавотир наша- вед, ман аз он бохабар мешавам. 3) сару кор доштан, рафтср кардан вобаста будан бо, марбат будан (бо with): Не was an easy person to deal with. Бо у сару кор доштан осон буд. This book deals with the Far East. Ин китоб оид ба Шарки Наздик мебошад. 4) дида ба- ромадан: The committee will deai with this problem. Комиссия ин масъаларо дида меба- рояд. 5) амер. гуфт. дастфурушй кардан, фурУхтан (маводи мухаддир): 6) рафтср кар- дан; 7) варак/ карга додан (дар бозии варак), даста додан; deal a blow зарба задан; deal (бо in ё with) муомила кардан, савдо/ доду ситад кардан, фурухтан: a shop that deals in goods of all sorts. Маюзае, ки молхои гуногунро мефурушад. dealer [‘dido] п 1) фу рушан да. савдогар; даплол: a car dealei фурушачдаи автомибил; retail dealer фурушандаи чакана; 2) таксимкунандаи варак (оар вара^бозй/ картабозй); 3) гуфт. фурушандаи маводи мухатдир; dealer in politics сиёсатмадор; я plain dealer одами софдил/ самимй, одами хушмуомила. dealing ['di:hij] п 1) рафтор, кирдор, тарзи бархурд бо дигарон; 2) pl робита хои дустона; 3) pl доду гирифт/ ситад, муомилоти тичоратй, хариду фуруш, бидех ва биситон: to have dealings with someone робитахои тичоратй бо касе доштан. dealt [delt] past ва р р аз deal 2. dean [dim] п 1) саррохиби/ саркашиши ка- 224 шсо: the dean of~St.ТаиPs Cathidral саррохиби калисои Павелч Мукаддас; 2) декан: the dean of a faculty декани факулта; 3) раис (донишкада 1: dean of medical institute раиси донишкадаи тиббй; 4) рохбари гурухи дипломатй. deanary [’diman] п 1) идораи декан, садорат/ раёсатии факулта; 2) маком, вазифаи декан; 3) манзили раис, хонаи сарпараст; 4) минтакаи тобеъ бг калисо. dear [die] 1. п маъшук(а), махбуб(а), дилдо- да; 2. а 1) гиромй, мухтарам, азиз, арчманд: This tradition was dear to him. Ин суннат барои У азиз буд. 2) гаронбахо; It’s too dear: I can’t afford it. Ин чизи хеле гаронбахо аст. Ман наметавоьам онро бихарам. 3. adv содикона, самимона; 4. int. dear me!, oh dear! буарфи нидо аз гам, но уме ой ва г.) Худое! Вой, Худочон; афсус, хайхот; dear friend дусти гиромй; dear sir огои мухтарам; dear Aziz Азизчон... dearly ['dish] adv бо дилу чон, самимона. dearth [da:9] п 1) камй, камбуд, камдошт, норасой: dearth of labour норасоии кувваи корй; 2) кахтй, гуруснагй: in time of dearth дар давраи кахтй. death [de0] п 1) марг, ачал, вафот, фавт: His death in near. Ачалаш расидааст. natural/ vio- lent death марги табий/ мачбурй; 2) охир, анчом, халокат, 3) мучиби марг, маргофарин; 4) катл, хунрезй; be the death of sb сабаби марги касе будан, нобуд кардан; at the death’s door хангоми марг, дар дами марг; be death on нобуд кардан, мучиба марг ва нобудй будан; put to death куштан, катл кардан, дастури куш- тан додан; to death го сархади марг, бисёр, бо ба лаб ома- дани чон; Death is the grand leveler. Зарб. ~ Дар дарвозаи марг шоху гадо баробар. Death pays all debts. Зарб. ~ Барахна фориг аст аз дузду таррор. deathbed ['de0bad] п 1) бистари марг, боли- ни мурла; 2) охири умр, лахзахои охири зиндагй: dealhbad wishes орзухои пеш аз марг. deathbell [’deObel] п бонги мотам (ба садо даровардани занги калисо бо нишони марги шахе). death-blow [’deOblou] п зарбаи халокатовар/ марговар. death-cup ['deObkxp] п занбуруги/ корчи захрдор. death-duty [de0dju:ti] п андоз аз мерос.
death-feud ['det)afju:dj n хусумат, душманип сахт. death-hunter ['deQ.hxnta] n таъ. дузд, горатгар (дар майдони чанг, ки мурдах,орс горат мекунад}. deathless [’deSlis] а човид, човидон. марг- нопазир, намиранда, фанонопазир, абадй. deathlike ['deSlaikJ а ба март монанд; deathlike silence сукунати том. deathly ['deQh] 1. а халокатовар, марговар; 2. adv маргсон, мурдавор. death rate ['deSreit] п муриш, шумораи/ фоизи муриш. death-rattle ['dsd,r$ilj п хиррос, хир-хпри пеш аз март. death-roll [deSroul] п руйхати кушташуда- гоп. death’s head ['deSshed] п косахонаи cap (ба унвони нишинаи марг). death struggle [ deSstrAgl] п донка ни. death-trap ['debireep] п макони бисёр ха- тарнок. death-warrant [dedworont] п хукми катл, фармони куштан. debacle [dei'barkl] фр. п 1) яхшикани, яхобшавй, яхсел (дар даре); 2) тундоб, обтоз, равон шудани об ба шакли селосо, 3) шикает, маглубият; 4) мач. афтиш, обрурезй. debar [dr ba:] v манъ кардан, чилавгирй кардан аз, боздоштан; махру м кардан (аз debarkation [,di:ba:'keijn] и борфарори, аз бор холй кардан; фаровардан (бор. мусофир ва г.) debase [di'beis] v 1) паст кардан, фаровар- 1ан (мо^ият); 2) хор кардан, паст задан (худ- ро). debatable [di'beitabl] а бахенок, кобили бахс, бахсангез, ихтилофнок, чанчолй. debate [di'be/t] 1. п 1) мунозира, бахс, мубохиса: a long debate on the report мунозираи зиёд оид ба хисобот; 2) мунозира; 3) pl the debates хисоботи расмии чаласахои парламент; 4) мучокирот; 2. v 1) мухокима кардан, мавриди мухокима карор додан, музокира кардан; The question will be debated tomorrow. Масъала пагох мухокима карда мешавад. 2) мунозира кардан, бахс кардан; 3) фикр кардан, дида баромадан; 4) гуфт. мубориза бурдан (барои чизе); debater [d Г belts] п мунозиракунанда, су- ханвар, иштирокчии мунозира. debauch [di'bo:tfj 1. п I) айшй, шяхватронй, айшу нуш; чанчол, хархаша; 2) фиску фучур; 2. v 1) аз рох ба дар бурдан, гумрох кар- дан, ба фасод кашондан, бероха кардан; 2) вайрон кардан, бад decayed намо кардан. debauchery [di'boitfon] п 1) шахватронй, - 225 - decay фиску фучур, бадахлокй; 2) масти, пурхурй, бепархезй. debenture [di'bentja] г. расиди вом (дастха- ти к,арз, гувоуномаи гирифтани царз). debilitate [d/biliteit] v сует/ заиф/ бемадор/ очиз/ кардан, нставон кардан/ шудан. debit ['debit] 1. п тин. дебет (нами тарафи чапи х;исобх;ои бугалтерй); 2. v ба дебет дохил/ ворид кардан, ба тара- фи чап ворид кардан. debonair [,deba'nea] а 1) софдил, нармдил, Халим, хушмуошираг; 2) зиндадит, шодком, хандонру. debouch [di'bautj] v аз дара ба мавзеи кушод баромадан (даре). debouchment [di'bauifmant] п 1) баромад ба мавзеи кушод; 2) резишгохи дарё, берунрезгох; 3) хар. дахонгох, махсрич. debris ['debri:] п 1) харобахо, ьайронахо (он чи ки пас аз харобии сохтмон бокф мемонад); 2) геол, шикастапораи маъданхо; 3) оханпора, майдапорахо. debt [det] п карз; debt of honour карзи иомус; National Jebt карзи давлатй; be in debt карздэр будан; be out of debt аз карзхо халос шудан; Debt is the worst property. Зарб. ~ Дарди дандо- ну карз харду як аст, ё каши, ё дихй, халос шавй. get/ run into debt карздор шудан; pay the debt of nature карзи табиатро пардохтан, фав1идан. debtor ['dets] n карздор; дебитор. decade ['dekeid, de'keid,] n 1) дахсолагй, 2) гурухи дахтегй; 3) даха: the present decade дахаи кунунй. decade r,ce(y) ['dekadans(i)] n завол, пашравй, таназзул, сукут. decadent /dekadont] а фосид, руй ба завод, руй ба нобудй. decahedral [,deio'hi:dral] а дахтега, дахкунча, гахсатхй. decamp [di'kaemp] п 1) урдугохро тарк кардан, рахсипор шудан; 2) фирор кардан, бо шитоб гурехган. decampment [di'keempmant] п фироркунй, тарккунй. decart [di'kaent] v 1) рехтан (охриста. ба тавре рехтан, ки тахршшини шароб ё сирко ва г. такон наёбао); 2) соф кардан, тоз кардан. decanter [d’/kaento] п графин, куза. decapitate [di'kaspiteit] v cap задан, cap аз тан чудо кардан, cap буридан. decapitation [di.kaepi'teijn] п сарбурй, сарзанй, гарданзанй. decarbonize [di:'ka:banaiz] v хим. бекарбон кардан, карбонгирй кардан. decay [di'kei] 1. п 1) пусиш, тосиш. харобй:
decaved the decay of leaves п^сиши баргхо; 2) харобй, таназзул, завол, нести: The castle has fallen into decay. Калъа ба харобй дучор шудааст; 3) ковокй, кирмхурдагй; 4) пусидагй, гандидагй. 2. v 1) пусидан, гандидан, тосидан, вайрон шудан, фосид шудан/ кардан: The old apples decayed rapidly. Себхой кухна тез пусиданд. 2) ру ба завол ниходан, рУ ба нестй гузоштан: What caused the Roman Empire to decay? Сабабхои ру ба завол ниходани империя)! Рум аз чй иборат буданд? 3) кирм хурдан. ковок шудан (дандон); fall into decay ба завол гаравидан/ афтидан. decayed [di'keid] а пусида, тосида, гандида. decease [di'si:s] 1. и фавт, вафот, марг. 2. v мурдан, вафот кардан, фавтидан, мархум шудан. deceased [di'srst] 1. п the deceased мархум, тозамурда (шахе); 2. а мархум, рахматй, фавтида, даргузаш- та. decedent [di'si:dant] п хук. мархум, фавтида, даргузашта. deceit [di'si:t] п фиреб, хилла, найранг. deceitful [di'srtfl] а фиребгар, хиллагар, найрангбоз, каллоб. deceive [di'si:v] v фиреб додан, фирефтан, найранг ба кор бурдан; to deceive oneself; Не that once deceives is ever suspected. Зарб. ~ Касеро ки бошад забони дуруг, / Чароги ди- лаш набошад фуруг. (Фироавсщ deceiver [di'si:va] а фиребгар, найрангбоз, дуруггу. decelerate [dk'selareit] v кам кардан (суръат ва г.), охиста кардан. December [dl'sembo] п 1) декабр; 2) attr декабри. Decemberist [di'sembnst] п декабрист, шуришгар ба му кобили Николай I. decency ['di:snsi] п (pl decencies) п шоистагй, покизагй, одоб, маърифат. decennary [di'senari] п даха, дахсола, дахсолагй. decennial [di'senjol] а дахсола, чашни дахсола, бузургдошти дахсола. decent ['di:snt] а 1) шоиста, муносиб, дархур; 2) фурутан, хоксор; 3) пуршараф. номдор, машхур; 4) хуб, кофй: decent wages музди мехнати хуб; decently f'di:snth] adv 1) хуб, нагз, боадабо- на, боинсофона, боначобат, ба таври шоиста, ба таври муносиб; 2) хоксорона, фурутанона, обрумандона; 3) мехрубонона. пурилтифог. decentralize [di:'sentralaiz] v гайримарказ кардан, тамарказ кардан: The government has decided to decentralize education and give more power to the provinces. Давлат тасмим гириф- тааст, ки омузишро тамарказ карда ба вилоятхо ихтиёроти бештар бидихад. deception [di'sepjh] п 1) фиреб, найранг, хилла; 2) фиребкорй, хиллагарй, маккорй. deceptive [di'septiv] а фиребанда, найранго- мез, ришхандомез, галатандоз. deci- ['desi] pref деси (маънои дауякро дорад): decigram десигарм (дауяки гарм). decide [di'said] v карор додан, тасмим гирифтан, азм кардан, нияг кардан; to decide in favour of/ against sb ба тарафдории/ ба мукобили касе карор баровардан; to decide between интихоб кардан. decided [di'saidid] l.past ваp. p. аз decide: He decided to answer her letter. У карор дод, ки ба мактубаш чавоб дихад. 2. а 1) катъй, муайян: Не gave a decided an- swer. У чавоби катъй дод. 2) возех, якин, сахех: a decided superiority бартарии возех. decidedly [di'saididh] adv катъиян, муайян. deciduous [di'sidjuas] а биол. 1) баргрез, ха- зонгар (дар мууобили уамешасабз evergreen); 2) мац. зудгузар, муваккатй, нопойдор, гузаро. decigram ['desigraem] п дисигарм (дауяки грам). decilitre ['desi,li:to] п дисилитр (дауяки литр). decimal ['desimol] 1. п касри аъшорй/ дахй; 2. а аъшорй, дахгона, дахй; decimalize ['desimalaiz] v 1) табдил ба аъшорй кардан, ба сурати касри аъшорй на- виштан; 2) ба низоми аъшорй баргардондан. decimate ['desimeit] v 1) аз хар дах нафар якеро куштан; 2) гуфт. якдахии чизеро гириф- тан, аз дах якеро чудо кардан, якдахй кардан. decimation [,desi'meijn] п 1) дахякигирй, дахякситонй; 2) катл, куштори хар як нафари дахум. decimeter [’desi,mi:ta] п десиметр, цахяки метр. decipher [di'saifaj 1 п рамз, рамзкушой; 2. v рамзро кашф кардан, рамзкушой кар- дан: to decipher a code калиди рамзй чизеро кушодан. decipherable [di'saiforabl] а кушодашаванда (рамз), хондашаванда. decision [di'sisn] п 1) карор, тасмим, касд, азм; 2) хук. хукм, хукмнома, фатво, карор; 3) катъият, ирода; to make/ take a decision, to arrive at я decision, to come to a decision карор кабул кардан, ба кароре омадан, тасмим гирифтан, ба натичае расидан. a man of decision одами собиткадам; to lack decision бачуръат будан. decisive [di'saisiv] а сарнавиштсоз, бунёдайн, асос, мухим; 2) котеъ, катъй, халкунанда, бечуну чаро. deck [dek] 1. п 1) сахни киштй, аршаи киштй; on the deck дар сахни киштй; 2) боми катор; 3) табака: double deck bus автобуси
дукабата; 4) даст (варакфозиу. a deck of cards як даст варак; to clear the decks ба амалиёти чангй тайёр шу- дан (бахрй); 2. v 1) пушондан (сауни киштй); 2) оро додан (бо гулх,о ва г.) 3) бар замин задан. deck-chair ['dek'tjeo] п курсии тошав, шез- лонг. decker ['dckaj п one/ two decker як/ ду арша (киштй). deck-hand ['dekhaendj п маллох, бахрчй. deck-house ['dekhaus] п утоки руи арша (киштй). decking ['dekipj п 1) ороиш; 2) мавоци ар- шаи киштй. deck-light ['deklait] п тирезаи доирашакли киштй. deck-roof ['dekru:i] п боми хамвор. declaim [di'kleim] v 1) суханварй кардан, бо фасохат сухан гуфтан; 2) кироат кардан, хон- дан, декламатсия кардан (шеърро); to declaim against эътироз кардан. declamation [,deklo'meijnj п хушхонй, суханварй, декламатсия. declamatory [di'klaemntari] а мутантам, пурхарорат ва тумтарок. declaration [,dekla'reijn] п 1) эъломия, изхория, иброз: the Declaration of Indepen- dence Эъломияи Истикдолият (ки истикрюлияти мустамликахои собики Америкаро соли 1776 эълон карда буд.). 2) изхорот, эълон: a declaration of war эълони данг; decleration of the poll эълони натичаи раъйпурсй; 3) арзи даъват кардан, изхор кар- дан. declarative [di'klteretiv] а 1) бодабдаба, бо- тантана, расмй; 2) эъзохй; 3) грам. хабарй, ахборй: a declarative sentace чумлаи хабарй. declaratory [di'klasratan] а ниг. declarative. declare [di'kles] v 1) эълон кардан, иброз кардан: to declare the state of emergency холати фавкулода эълон кардан; 2) баён кар- дан, каламдод кардан, ошкор кардан; 3) ни- шон додан; 4) изхор кардан, изхорнома додан (дар гумрук); 5) пардохти суди сахм ё бахраро эълон кардан; daclare against/ for изхори мухолифат/ тарафдорй кардан; declare off даст кашидан аз (кррордод); I declare! Тааччуб мекунам! Рост мегуй! declared [di'klead] а 1) эълоншуда, иброз- шуда, баёншуда; 2) маъмул, шинохташуда; declass [deikla:'sei] фр. ниг. declassed. declassed ['di:'k la:st] а муртад, радди маърака фосик, каллоб. declension [di'klenfn] п 1) грам. сарф, тас- риф; 2) сарозерй, шеб, фуруд, нишеб; 3) инхироф, тамоюл, завол; in the declention of years дар айёми пирй. - 227 - decorate declensional [di'klenfanal] а грам. тасрифша- ванда, ба тасриф нисбатдошта. declinable [di'klamabl] а грам. тасрифша- ванда. declination [,dekli'neijhj п 1) тамоил, майл (ба тарафе); 2) майлон, нишеб, качй; 3) грам. тасриф; 4) гуфт. завол, сукут. decline [di'klain] 1. п 1) сарозерй, хамиш, хамидагй, шеб, нишеб; 2) таназзул, завол, фа- сод: the decline of civilization таназзули тамаддуп; 3) пастравй: a decline in trade пас- травии тичорат/ нарх; a decline in the standard of Jiving иастравии сатхи хаёт; 4) кохиш, кости; 5) фартутй; 6) бахши поёнй, бахши нихонй; 7) гуфт. бемории хастакунанда; 2. v 1) поён рафтан, нишеб шудан, сарозер шудан: The road declines. Рох поён мефарояд. 2) фуромадан, хамидан: The prices began to decline. Нарххо поён фаромадан гирифтанд. 3) pj ба таназзул ниходан: Business is declining. Корхо ру ба таназзул ниходаанд. 4) кам шудан, бад шудан, кохиш ёфтан (саломатй, нерУ ва г.): His health is declining. Саломатиаш бад шуда истодааст. 5) рад кардан: Their offer was declined. Пешниходи онхо рад гардид. 6) паст шудан; 7) грам. тасриф кардан; in decline ру ба завол, дар холи кохиш. declivitous [di'khvitas] а сарозер, шиббадор, дорой нишеб. declivity [dt'kliviti] п сарозерй, шибба, нишебй, сарпоинй, моил. declutch ['di:'klxtj'] v тех. аз хам чудо кар- дан. decode ['di:'koud] v рамзкушой кардан, мат- ни рамизро ба матни фахмо тарчима кардан. decolour [di/kxla] v беранг кардан, рангчудой кардан, аз ранг тоза кардан. decolouration [,di:kAlo'reijn] п берангкунй. decolorize [di/kxlaraiz] ниг. decolour. decompose [,di:kam'pouz] v 1) аз хам поши- дан, тачзия шудан/ кардан; 2) хал шудан, фо- сид шудан; 3) пусидан, гандидан; 4) ба киемхои таркибй чудо кардан. decomposite [di:'kompszit] 1. п чизи аз киемхои мурккаб сохташуда (калима, модда ва г.); 2. а аз киемхои мураккаб сохташуда. decomposition [,di:kompa'zijn] п физ., хим 1) тачзия, чудошавй, вайроншавй, пора-пора/ аз хам/ чудошавй; 2) пусиш. decompound ['di:kam'paundj ниг. decomposite 2. decontaminate ['drkan't&mmeit] v зудудан, покиза кардан (аз моддахои зарриок ва радиоактивй). decontamination ['di:kan,tEemi'neiJnj п покиза-созй, тозасозй (аз модоарои за^рнок ва радиоактивй) decorate ['dekareitj v 1) ороиш/ зипат додан,
228- decoration такмил додан, пар доз додан, обу ранг додан; 2) оростан, пиростан; 3) мукофстонидан, ме- дал додан, нишони ифтихор ба сина задан. decoration [deka'reijn] п 1) ороишгарй, хонаорой, рашкорй, зикаддихй, ороиш, зебу зинат, чарогонй; 2) орден, нишонхо; 3) pl байракчахои идона, шилшила, зандира decorative ['dekarativ] а зинатй, ороишй, хушнамуд, хушманзара. decorator ['dekareita] п 1) декоратор (му- тахассиси ороиши дохили биноуо), ороишдиханда, ороишгар; 2) рашзан, ран- гмол. decorous ['dekoras’ а боназокат, боодоб, одобманд, одобдон, хушсалика, покиза. decorum [di'kairam] п одоб, одобдопй, на- зокат, некрафторй, риояти эхтиром. decoy [dt'koi] 1. и 1) дом, гирандозгох; 2) чох (барои доштани ^айвоноту, 3) допаи дом, малух, хур; 2, v ба дом кашопдан/ афтондан, домкаши кардан. decoy-duck [dfkoidak] п 1) мургобии сэхда (барои шикор); 2) мау. дом. decrease 1. п fdi:kri:s] кохиш, камй, камшудагй, нуксон, каср, касиф; to be on the decrease дар холи нуксон будан. 2. v [di:'kri:s] v кам шудан, кохиш ёфтан, нуксон ёфтан, кам кардан, костан. decree [di'kri:] 1 п 1) фармон, хукм, амр: the courts decree хукми додгох, 2) фатво, 2. v фармон додан, амр кардан, хукм кар- дан, фатво додан. decrement ['dekrimant] п кохиш, нуксон, таназзул, фартутй, нотавонй, кухнагй. decrepit [di'krepit] а солхурда ва фартут, заиф ва ногавон, хеле пир, барчемонда. decrepitate [di'krepiteit] v хим. 1) кафидан (уангоми гарм кардан); 2) шикуфтак. decrepitation [di,krepi'teifn] и хим. сузониш, тафссниш. decrepitude [di'krepitjutd] п фартутй, афсурдагй, пирию нотавонй. decretive jdi'kriitiv] а хукммонанд, фагво- монанд, фарсосон. decretory di'krkton] ниг. decretive. decry [di'kraij v расво кардан, бе эъ тибор сохтан, камбахо кардан, бекурб кардан. decumbent [’di'kAmbant] а дарезкашида, хобида. decuple ['dekjupl] 1. п дахгоиа, дахчузьй, дахбахшй; 2. а дах баробар, дах маротиба. дах чан- дон; 3 v дах баробар кардан, зарб ба дах кар- дан. dedicate ['dedikeit] v 1) такдим кардан, бахшидан, эхдо кардан, пешкаш кардан, 2) ифтптох кардан, кушодан (расман); 3) вакф кардан, ихтисос додан, фидо кардан. dedicated ['dedikeitid] 1. past ва р. р. аз dedi- cate: Не dedicated his life to art. У хаёташро ба санъат бахшида буд. 2. а содик, вафодор, фидокор: dedicated work амали фидокорона. dedication [,dedt'keij"n] п фидокорй, чонфишонй. deduce [di'dju:s] v 1) дарёфтан, натидагирй кардан, ба хулоса омадан; 2) думболагирй кардан, аз пай афтодан. deduct [di'dAkt] v тарх кардан, баровардан, каср кардан аз, костап аз. deduction [di'dAkJnj 1) риёз. тарх, каср, боз- дошт, амали тарх кардан, кохиш: the deduction of taxes from gross earnings касри андозхо аз даромади умумй; 2) маблаги тархшуда (аз да- ромад); 3) натича, натида! ирй, бардошт, хуло- са; 4) ман. дедуксия (муло^изаи к,иёе.й аз кулл ба ЧУЗЪ) deed (di:d| п 1) кор, кирдор, рафтор, амал: to do a good deed кори хуб кардан; 2) кахрамонй, диловарй; heroic deeds рафтори кахрамонона; 3) хук,. хуччат, санади молокияг. акт; A good deed is never Jost. Зарб. ~ Ба некй некй, ба бадй бадй. Deeds, not words. Зарб. ~ Шахсро аз руи кор, на аз руи сухан мешиносапд. in deed воксан, амалан, баростй. deem [di:m] v пиндоштан, раво доштан, шумурдэн, фикр кардан, лозим донистан: deem highly of sb дар бораи касе фикри хуб доштан. deep [di.p] 1. п 1) чои чукур, чои жарф, жарфно, чукурй: deep water чукурии зиёд; 2) the deep: шоир. бахр, укёнус, дарё; 3) фазой беинтихо; 2. а 1) чукур. жарф: a deep well чохи чукур; a deep impression таъсироти амик/ чукур; 2) мац. чидцй, пурра, чукур: deep knowledge до- ниши чукур: 3) печида, мушкил; 4) макромез, хиллаомез; 5) шадид, бисёр: a deep joy шодии бисёр; 6) гуфт. хушёр, зирак: Не is a deep one. У зирак аст. 2. adv 1) амчкан, жэрфан. They went deep into the matter Онхо ампкан ба ин масъала фуру рафтанд. 2) чукур: They had to dig deep for water Онхоро лозим омад чукур кобанд, то ба об расанд. 3) ба пахной, ба жарфй; be deep in thought ба фикр фуру рафтан; deep in debt таги карз мондан, ба карз гутидан; deep in his pursuit сахт кушидан; deep in love сахт ошик шудан/ будан; deep into the night тс нимашаб; drink deep мает шудан; go off the deep end гуфт. бидуни тафаккур карореро кабул кардан; in deep water дар рузи сахт (душворй, мушкилй).
-229- Still waters run deep. Зарб. ~ Валвалакон лаб- лаби бом, фис-фисакон корро тамом. deep-drawn ['di:p'dro:n] а аз дарун барома- да (хаво). deepen ['di:pan] v 1) дарун рафтан; фуру рафтан; дода шудан (ба чизе; 2) зиёд шудан, кувват гирифтан; 3) амик кардан, жарфтар кардан. deep-felt [di:p'felt] а чукур/ амик эхсос- кардашуда. deep-laid ['dLp'leid] а чукур гузошташуда; 2) мар бо диккат ва ба таври махфй коркар- дашуда (накша). deeply ['di:pli] adv чукур, амик. deep-rooted ['di:p'iu:tid] а чукурреша, ре- шадор; дерина, мукимй шуда. deep-sea ['dup'si:] а чукуроб. сероб. deep-seated ['diip'si;tid] а L) чукур реша ги- рифта, вокеъ дар чукурии жарф; жарфниход; 2) пинхон (хиссиёту. кагьй, сахг (акида эътикрд). deer [dia] п (pl ив. наме.) гавазн, оху; гавазпхо, охувон. deer-forest [dia,forist] п мамнуъгохи охувон. deer-hound ['diahaund] и саги тозии шотландй. deerskin ['dioskin] п пусти оху. deface [di'feis] v 1) бадшакл/ бадчехра кар- дан, аз киёфа андохтан. зохири чизеро хароб кардан; 2) нест кардан, пок кардан, зоеъ кар- дан. defacement [di'feismant] п 1) вайронкунй; 2) гозакунй, шусгушуй. de facto [di:'fsektou] лот adv амалан, феълан, дар уакикат. defalcate fdi:'faelkeit] v дуздидани пули амопатй, хиёнаг дар амонат кардан. defalcation [,di:fsel'keifn] и цуздй (пул), хиё- наг дар амонат. defalcator ['di-faslkeitoj п исрофкор, дузди моли амонат. defamation [,defa'mcijn] п тухмати бечо, бадномсози ва расвой. defamatory [di'faemotori] а бадгуёна, тухматона. defame [di'feim] v бадном/ расво/ кардан, тухмат/ бухтой задан, обруи касеро резондан. default [di'fodt] 1. п 1) ичро накардани ухдадорй (хусусан пули); 2) ба суд хозир на шудан; 3) кутохй, норассй, гафлат, набудан (чизе); 2. v 1) ухдадорй/ ахдро ичро пакардан (ху- сусан пули); пардохти пулро катъ кардан; 2) рук. ба додгох хозир нашудан; 3) варз. аз мусобика берун баромадан; 4) ХУХ- ба нафъи даъвогар карор баровардан. defeat [di'fi:t] 1. п 1) шикает, маглубият: to suffer a defeat шикает хурдан; 2) шикает, бохт: ______________________________________deference the defeat of all his plans шикасти тамоми накртахои у; 2. v 1) шикает додан, галаба кардан: to de- feat a candidate номзадро дар интихобот ши- кает додан; 2) барбод дсдан/ рафтан, вайрон шудан, накш бар об кардан: Cur hopes were defeated. Умедхои мс барбсд рафтанд. defeatism [di'fktizm] п маглубиятхохй, шикастталабй. defeatist [di'fi:tist] п матлубиятхох, шикает - талаб defecate ['difikeit] v холис/ теза кардан/ шу- дан. defecation [,difi'keijh] п холискунй, тезакунй. defect [di'fekt] п 1) айб, нукс, кости, камбудй, нукссн; corporal defect камбудии чисмонй; 2) номукаммалй, нопуррагй; 3) харобй, вайронй, шикает, зиён. defection [di'fekfn] п вайроншавй, катъшавй. defective [di'fektiv] а 1) нокис, нуксдор, до- рои камбудй; 2) маъюб. нокисулакл; 3) бад (хофиза, xoirupa). defence [di'fens] п 1) дифоъ, мудофиа, химоят, anti-aircraft defence мудофиаи зидди тайёра; 2) pl хар. истехком, истехкомоти мудофиавй; 3) ХУХ- химоя (дар суд), сафедкунй; 4) маиъ (сайди мохй). defenceless [di'fenshs] а бехимоя, бс пушту папох- defencist di'fensist] п химоякунанда, мудо- фиакунанда. defend [di'fend] v дифоъ кардан, химоя кардан defendant [di'iendont] п айбдоршаванда муттахам. defender [di'fenda] п химояггар, мухофизатгар; the defenders of peace хомиёни оулх. defense [di'fens] n амер дифоъ, мудофиа; Department of Defense Вазорати дифоъ (дар ИМА); Secretary of Defense Вазири дифоъ (дар ИМА). defenseless [di'fenshs] а амер. - defenceless, defensible [di'fensabl] а барои мудофиа мувофик, мудофиапазир, кобили дифоъ. defensive [di'fensiv] 1. п мудофиа; to act/ be/ stand on the defensive мудофиа кардан; 2. а мудофиавй. дифой defer I [di'fo:] v 1) монондан, мавкуф гузош- тан, ба таъхир андохтан; 2) акиб андохтан (хизмати низомиро). defer II [dt'fo:] v гузашт кардан, бахшидан, тан додан, розй шудан (ба фикри касе). deference ['deferens] п 1) хурмат, эхтиром, боэхдиром/ бсиззат/ бохурмат муносибат кар- дан; 2) тамкин, сарфурудоварй. гарданнихй: in deference to аз эхтиром ба;
deferent with all due deference бо тамоми/ камоли >хтиром; show the deference эхтиромона муомила кар- дан. deferent ['defarant] a 1) берунбаранда, бе- рунбар; 21 боодоб, бомулохиза. deferential ['defa'ranjai] а бохурмат, боиз- зат, боэхтиром, боодоб. deferment ['di'fa:manf| п таъхир, акибандозй, деркард, пасафканй. defiance [di'faians] п иофармонй, гарданкашй, сарпечй, гарданшахй, мухолифаг, муковимаг, эътироз. in defiance of sth эътироз нисбати чизе, сарпечй аз чизе. defiant [di'faiant] а 1) нофармон, сарпечи- кунанда, сарпечгар, гарда нкаш; 2) ситезачуй, ситезагарй. deficiency [di'fijansi] п (pl deficiencies) 1) камй, камбуд, нукс, камдошг: oxygen deficien- cy камни хаво. deficient [di'fijant] п 1) нокис, маъюб, камбуддор, нокомил, нопурра, номукаммал, гайрикомил; 2) нокифоя, кам, нобасан ia (мицдор). deficit L'deiisitJ п камбуд, каср. defied |d i'faid] ниг. defy. defies idi'faiz] ниг. defy. defilade [,defi'leid] n yap. панохгох, гурезгох; 2- v панох бурдан. defile I [’di:fai 1] n такгко, дара. defile II [di'fail] v I) нопок/ касиф/ олуда/ ифлос/ кардан, начис кардан (мукаддаеотро); 2) гумрох кардан, аз рох ба дар бурдан (касе- ро). defilement [di'failmant] п 1) касифсозй, олудасозй, ифлоссозй, харсмсозй; 2) фосиккунй, бадахлокдунй. define [di'fain] v I) маънидоц кардан (волей); 2) муайяп кардан, таъин кардан, му- шаххас кардан. definite ['defimt] а муайян, аник, равшан, маьлум, мушаххас. definition [,deft'mjnl п таъриф, маънй: This dictionary gives an exact definition of each word. Ин фарханг маънои такики хар вожаро медихад. definitive [di'fmitiv] а катъй, сарнавшнтсоз. deflagrate ['deflagreit] v 1) зуд ва бохарорат сухтан, 2) тадричан таркидан. deflagration [,defa'greijn] п сухтани маводхои тарканда бе таркиш. deflate [di:'fleit] v 1) холй кардан, кам кар- дан (чизеро), поин овардан, 2) икрп. аз гаворум кастан, таворумкохй кардан; 3) амер, паст кардани нар.ххо; 4) рад кардан (санадуоро). deflation [di/fleijn] п ик. дефлятсия (каигоа- вии микдори пул дар гардиш), таворумкохй. deflect [di'f.ektj v майя кунондан, хам кар- - 230 - дан, кач кардан, гардондан (самти уаракат). deflection [dl'flekfn] и инхироф, берахй, вартобй, качравй, майлкунонй, хамшавй. deflexion [di'flekjn] ниг. deflection. deflower fdifflaua] v 1) духтариро бардош- тан; 2) тадовуз кардан; 3) гул чидан; 4) вайрон кардан, тороч кардан, табох кардан. defoliate [diffoulnt] 1. а баргрехта, бебарг; 2. v [di:'foulieit] баргрезй кардан (бо ба кор бурдани маводи химиявй), баргзидой кардан, маводи баргрезй истифода бурдан. defoliation [di:,foub'eijn] п баргрезй, хазонрезй. deforest [dr'fonst] v дарахтбурй кардан, чангалкушй кардан. deform |di'fo:m] v номатлуб/ зишт кардан, тагйири шакл додан, бадшакл/ бадрахт кардан/ шудан, аз шакл андохтан, нокис кар- дан. deformation [,difo:'meijn] п 1) тагйири шакл, зиштсозй, ба нпаклкунй, нокискунй; 2) пукси узв/ андом. deformity [di'foimiti] п бадшаклй, бадрехтй, зиштй, кабохаг, бадафтй, бадандомй, баднамудй. defraud [di'froidj v фиреб додан, фиреб дода гирифтан, бо фиреб пайдо кардан (пул, мол). defray [di'frei] v пардохтан, музд додан, defrayal [di'freial] п пардохт, музддихй. defrayment [di'freimant] ниг. defrayal. defrock [di'fro:k] v аз чомаи кашишй махрум кардан. defrost [di'frast] v яхи чизеро бартараф кар- дан/ об кардан, об кардан (х^рокаро). deft [deft] а мохир, забардаст, чирадаст, кордон, тардает. чолок. мохир. defunct [di'fAijkt] 1. п (the defunct) мархум, мурда, рахматй; 2. а мурда. даргузашта. мархум. defy [di'fai] 1. п нофармонй, сарпечй, арзи андом; 2. v (defies.- defied) 1) каееро ба мубориза (ё шартбандй ва г.) талабидан/ даъват кардан, ба чанг даъват кардан; 2) мухолифат кардан, беэътиной кардан, эътироз кардан, сарпечй кардан; 3) тан надодан, cap нафуровардан. degas [di'gaes] v гази чизеро гирифтан/ чудо кардан. degeneracy [di'dgenarasi] п харобшавй, инкироз, таназзул, фасодй. degenerate 1. п [di'dgenarit] 1. п таназзул, фуруравй; 2. a [di'djenant] таназзулёфта; ру ба фасод, гумрох, нобоб, дажху; 3. v [di'djenareit] таназзул кардан, ру ба табохй ниходан, хароб шудан. degeneral ion [di'djena'reifn] ниг. degeneracy. degenerative [di'djenareitiv] а инкирозёфта, фасодшуда, таназзулёфта, харобшуда.
-231 - deliberative deglutition [,di:glu:'tijn] n фурубарй. degradation [,degra'deijn] n 1) таназзул, пастй, кохиш; 2) пастравй (рутба), шармсорй, аз даст додани мартаба/ хукук ва эътибор; 3) геол, шустушу, шуста бурцани хок; паст раф- тани кабати замин, фурусоиш; 4) фасод, за- лолат, гумрохй; 5) кам кардани андоза [мас- штаб); degrade [di'greid] v 1) таназзул ёфтан, паст кардан (аз рутба, мартаба); 2) фосид/ бека др кардан, беобру кардан, хору хафиф кардан; 3) паст кардан, камарзиш кардан; 4) геол. фурусоидан, шуста бурдан, паст фуромадан (кабшпи замин); 5) кам кардан. degrading [di'greidirj] а тахкиромез, нанго- вар, хоркунанда, шармсоркунанда, шарм. degree [dl'grr] п 1) дара на, зина, поя; a high degree of accuracy дарачаи баланди сахехй; 2) дарачаи харорат: Water freezes at 32 degrees Fahrenheit. Об дар 32 дарачаи Ференгейт ях мекунад. 3) рутба, унвон, мартаба, дарачаи тахсил/ илмй; honorary degree унвони фахрй; to take one’s degree унвон гирифтан; 4) грам. дарачаи мукоиса: Comperative Degree дарачаи мукоисавй; Superlative Degree дарачаи олй; 5) микдор, мизон, 6) риёз. дарада; 7) ХЖ дарачаи гунох ё чиноят; by degrees тадридан, кам-кам, зина ба зина; not in the least degree хеч, заррае хам не, хеч не, харгиз, асло не; third degree crime чинояти дарачаи сейм; to a certain degree то дарачаи муайян, to some degree го дарачае, то андозае- to the last degree то охир, нихоят. degressive [di'gresiv] а камшаванда, паст- шаванда (андоз). dehydrate [di'haidrettj v хушк кардан, беоб кардан, намгирй кардан. dehydration [di'haidreijn] п хушккунй, хушксозй. намгирй, de-icer [di'atsa] п хав. яхобкун. deifiction [,driii'keijnj п худопиндорй, худовандсозй, худоангорй, худопиндорй (табдили чизе ба чудо). deify ['dinfat] v ба дарачаи худой расондан, парастидан, дар зумраи худоён шумурдан. Dehli ['deli] п ш. Дехлй. deign [dem] v лутфан пазируфтан/ кабул кардан, лутф кардан, гузаштан, фурутанй кардан, тамкин кардан. deism ['di:tzm] п деизм (таълимоти фалсафавй, эътикод ба худо аз руи axpt). deist ['di:ist] п деист (пайрави деизм), худо- шинос. deity ['di:iti] п (pl dieties) 1) худо, аллох; 2) иллохият, раббоният. deject [di'djekt] v афсурда/ дилшпкаста кардан, сарафканда ва дилсард кардан, андухгин кардан. dejection Idi'djekjn] п афсурдагй, маъюсй, гам. гамгинй, андух, зикй, дилмурдагй, ноумедй. delay [di'lei] 1. п 1) таъхир, деркард, дерой, дерравй, дерфурсат: after a delay of half an hour баъд аз таъхири нимсоата; 2) муддати таъхир; 3) дарозкунии мухдати эътибор, Delays are dengarous. Зарб. ~ Т аъхир офатангез аст. without delay таъхирнэпазир, фаврй; delay action амали сует, харакати сует; 2. v 1) ба таъхир андохтан, таъхир кардан,: He’ll have to delay his trip for a week. Уро лозим аст, ки сафарашро як хафта ба таъхир андозад. 2) дер мондан, дер кардан, дер ома- дан ё рафтан, дер фиристодан: The plane was delayed by bad weather. Тайёра аз сабаби бад будани боду хаво дер монд. delectable [di'iektobl] а 1) хушмаза, лазиз, халоватбахш, лаззатбахш, 2) хосганй, шахватбахш. delectation [,di:lek'teijn] п лаззат, хушй, халоват, айш. delegacy ['dehgosi] п 1) хайати вакилон, гурухи намояндагон; 2) намояндагй, ваколат, вогузорй; 3) ваколати намоянда/ вакил. delegate 1. п f'dcligtt] намоянда, вакил; 2. v ['dehgeit] 1) вакил кардан, намояндагй кардан, фиристодан, равона кардан; 2) фарму- дан, супурдан, ихтиёр додан (масъулият ва г.); 3) ваколат додан, намояндагй додан ба. delegation [.deh'geifn] п 1) хайати намояндагй, гурухи намояндагон; 2) супориш, I у зиниш, во! узорй, тафвиз. delete [di:'li:t] v 1) пок кардан, гарошидан, хат задан, калам задан (аз матн); 2) мач. нест кардан. deleterious bdeh'tianes] а зарариок, зарар расой, зиёнгор. зиёнбахш, осебовар. deletion [di'lt^n] п хатзанй, тозакунй, каламзанй (матнро). delft [delftt)] п фаянс, линии хом. deliberate 1. a [di'hborit] 1) гаразнок, баркасд: deliberate distortion of facts баркасд вайрон кардани санадхо; 2) санчида, огохона, да кик; 2 v [di'hboreit] v фикр кардан, мавриди мулохиза карор додан, мулохиза кардан- They had no time left to deliberate. Онхо барои мулохиза кардан вакт падоштанд. deEberately [diTibonth] adv 1) касдан, огсхона, худхоста; 2) бодиккат ва андеша. deliberation [di,hb?'retjn] п 1) мулохиза, фикр, санчиш, барраей: after due deliberation пас аз баррасии чанде; 2) эхтиёткорй, мулохизакорй: with great deliberation бо эхтиёткории зиёд; 3) матонат, ношитобй. deliberative [di'hbareitiv] а машваратй, чорадуёна.
-232- delicacy___________________________________ _ delicacy ['dehkosj] n (pl delicacies) 1) хушояндй, хушмазагй, хушбуй, зарофат, нармй ва латофат, нозукй, нозуксиришти (таъм, бу ва г): the delicacy of baby’s skin но- зукии пусти навзод; 2) заифй, сустй, дарднокй, нотобй; 3) осебпазирй (мизоц ва саломатйу. delicacy of heallh заифии саломатй; 4) резакорй, зиккати амал; 5) мулохизакорй, мулохиза, посгарй, нозукбинй; 6) хуроки хушмаза ва хуб, хурокихои лазиз. delicate f'delikit] а 1) хушоянд, дилчасп, дилпазир, лазиз: a delicate flavor таъми лазиз; delicate clours рзнгхои дилпазир: 2) нозук, нозуксиришт, зариф. латиф, нарм: delicate features тархи нозукй руй; 3) зудшикан, зудосеб, газандпазир, осебпазир; 4) нафис, сует, зариф, заиф: delicate vase гулдони зариф; 5) a delicate child кудаки заиф; 5) хассос, сар- навиштсоз: a delicate situation ваъзияти хассос; 6) бомулохиза, мулохизакор, нозук- бин; 7) зудранч, нозукписанд. delicatessen [,dehka'tesn] п 1) гастроном, магозаи агзияфурушй, магозаи гизохои омо- да/ пухта; 2) хурокхои пухта, таом, хурок. delicious [di'hjas] а D хуштаъм, бомаза, ла- зиз; 2) лаззатбахш, хости, дилпазир. delict ['didikt] п зрук;. хукуквайронкуни, копуншикачй. delight [di'lait] 1. и 1) шодмонй, дулхушй, шодкомй, шодй; 2) лаззат, _майл. Нс takes much delight m his studies. У бо майли том тахсил мекунад. 3) мояи хушй, чизи бисёр дустдошта ва шодиовар; delight in something аз чизе халоват бурдан; take a delight in doing sth аз анчом цодани коре халоват бурдан; 2. v 1) хурсанд шудан, ба вачд омадан, лаззат бурдан: They were delighted to hear the news. Онхо аз шунидани ин хабар ба вачд омаданд. 2) шодком шудан/ кардан, дилхуга кардан/ шудан, шодмон кардан/ шудан, хушхол кардан/ шудан, дилшод кардан/ шу- дан. delighted [di'laitid] а хушнуд, шодмон, хушхол. delightful Idi'laitfl] а лаззатбахш, дилпи- санд, дилпазир, босафо. delimit [di:'limit] v худуд гузоштан, махдуд кардан, хадду марз таъин кардан, марзбандй кардан, марздор кардан. delimitate [di'hmiteit] ниг. delimit. delimitation [di,hmi'teijn] n худуду марз муайянкунй, марзбандй. delineate [di'linieit] v 1) тарх кашидан, раем кашидан, тасвир кардан; 2) тавсиф кардан, шарх додан, вориди чузъиёт шудан. delineation [di,lmi'eijn] п накша, тарх, на- муд, тасвир. delinquency [di'hijkwonsi] п гунох, рафтори ношоям; 2) сахлангорй, вазифаношиноей (Оар ащоми вазифа ё итоати крнун). delinquent [di'hijkwont] 1 и 1) сахпангор, ва- зифаношинос (Оар анцоми вазифа ё итоати крнун), хилофкор, чинояткор, чиноятпеша, гафлаткор; 2. а амер, пардохтнашуда; delinquent taxes андозхои пардохтнашуда. delirious [di'hnos] а хазёнгуй, партгуй, девонагй; хаячонзада, шурида delirium [di'hnom] п тиб. хазён, партгуй; хаячонзадагй, шуридагй; delirium tremens тиб. хазёнхуморй, чунуни хамр, кайфй. deliver [di’livo] v 1) бурдан, расондан, додан (паем ва a.): Letters are delivered twice a day. Мактубхо рузс ду маротиба расонда меша- ванд. 2) озод кардан, начот додан, рахонидан, растагор кардан: to deliver the peoples from the danger of a nuclear war халкхоро аз хатари яроки ядрой начот додан. 3) эрод кардан (нутк;), хондан (лекция), суханронй кардан: Не delivered an opening address. У нутки мукаддимави эрод кард. 4) зоидан, хамл кар- дан: She dilived a boy. у нисар зоид. 5) зоёндан, дар вазъи хамл ба модар кумак кардан (dyx- тур ё доя)', 6) берун додан, берун фиристодан; 7) задан (мушт, зарба ва г.); 8) чонибдорй кар- дан; 9) таслим кардан (калъа ва е.); 10) истехсол кардан; deliver up гузашт кардан, бахшидан; deliver oneself таслим шудан, супоридан: deliver a blow зарба задан. deliverance [di'hvarans] п 1) рахой, ворастагй, начот, растагорй, рахоиш; 2) баён, изхори акида. delivery [di'livari] п (pl deliveries) 1) тахвил, интикол, расониш; 2) зоймон, вазъи хамл; 3) берунфиристй. берун додан; 4) эърод; the early/ first delivery расонидани расонахои субхона; special delivery интиколи фаврй; general delivery дархостй dell [del] n сой /чарии/ чангалдор/ бешадор. delta ['delta] п 1) харфи алифбои юнонй; 2) резишгохи дарё. delude [di'luid] v фиреб додан, фирефтан, гумрох кардан, сардаргум кардан, рохгум кардан; to delude oneslef худро фиреб додан. deluge [’deljmdg] 1. п 1) сели бузург, тундоб; 2) борони селосо; 3) анбухе аз хар чиз; After us the deluge. Зарб. ~ Эй бародар хоки поят тутиё, / Тар маро дуст медорй биё,/ Эътикоди мову ту дар зиндагй,/ Баъди мурдан хох биёй ё наё. 2. v селзада кардан, фаро гирифтан (аз об), гарк кардан; the Deluge инц. тухфони хазрати Нух.
-233 - demon delusion [di'lu:jn] и 1) хаёли ботил, хаёли вахйй; 2) фиреб, фирефтагй; be under the delusion гумрох шудан, хато кар- дан. delusive [di'hrsiv] а фиребанда, назарфиреб, гумрохкунанда. delve [delv] 1. п чукурй, пасти, хами; 2. v кандан (бо бел), бел задан (замин), ка- ланд кардан; 2) мац. пажухиш кардан, кофтан, тит кардан, тагу ру кардан (даруни китоб, ууццатуо ва г.). demagogic [.dema'gogik] а авомфиребона, мардумфиребона. demagogue ['demagog] п аьомфиреб, мар- думфиреб. demagogy ['demogogi] п авомфиребй, мардуфиребй. demand [di'ma’nd] 1. п 1) талаб, такозо, хоста: to meet the demands for higher pay тала- боти баланд бардоштани музди мехнатро ичро кардан; 2) талабот нисбати; такозо (for - ба), зарурат, ниёз: There is a great demand for builders in this town. Дар ин шахр талабот нисбати сохтмончиён зиёд аст. be in (great) demand дорой талаботи зиёд будан, мавриди ниёз будан, бозоргир будан. the law of supply and demand конуни арза ва такозо; make demands on sb or sth тахти фишор карор додан (каееро ё чизеро); 2. v галаб кардан, хосган, талбидан, тахким кардан; Не demanded to be heard. Та- лаб кард, ки уро гуш кунанд. This problem demands immediate attention. Ин масъала халли фаврии худро талаб мекунад. demarcate ['di:ma:keit] v 1) худудгузорй кардан, марзбандй кардан; 2) чудо кардан, мушаххас кардан. demarcation [,di:ma:'keijn] п худудгузорй, марзбандй, таъини худуд- demarche ['deima:]’] фр. п дип. изхорот, баёнот, талаб, чораи дипломатй. demean I [di'mi:n] v рафтор кардан. demean П [dt'miin] г паст задан (худро), бацрафторй кардан, обруи худро резондан. demeanor [di'mima] п рафтор, кирдор, тар- зи бархурд бо. demented [di'roentid] а девона, мачнун. dementi [deima:n’ti;] фр. п раддияи расмй (овозауо ва е.). dementia [di'menjia] а тиб. девопагй. чунунй; за воли акл. demerit [difmcrit] п норасой, камй, камбуд, костй, иуксон, айб. demesne [dt'mein] п 1) хук- моликияти шахей, доштани мулк ба номи худ; 2) мулки арбоб (ки ицора доОа намешавад); 3) бог ё майдони гирди каср/ кох; 4) сарзамин, нохия. каламрав; 5) мац. соха, сохаи фаъолият; hold in demesne сохиб будан; Royal/ State demesne заминохи моликияти давлатй. demi- [demi] pref маънои ним/ нисфро дорад. demigod ['demigod] п нимхудо (дар асотири Юнон). demilitarization [di:mihtorai'zeijn] п беярок- созй, гайринизомисозй. demilitarize [.dir'mihtaraiz] v аз ярок тоза кардан, беярок кардан, гайринизомй гардоп дан. demilitarized [,di:'mihtoraizd] 1. past ва р. р. аз demilitarize. 2. а беярок’ a demilitarized zone минтакаи беярок. demise [ dt'maiz] 1. п 1) марг, фавт, вафот; 2) фано, нест, нобудй; 3) хук. ичораи мулк ба муддати муайян; 4) интиколи салтанат (пас аз фавт ё истеъфи), вогузорй; 5) амали ба ичора додани молу мулк; 2. v 1) идора додани мулк ба муддати му- айян; 2) интикол додани салтанат ё маком (пас аз марги шоу ё шахси бузург), вориси салтанат шудан; 3) бо васиятнома вогузоштап. demission [di'mifn] п истеъфо, дасткашй аз. demit [di'mit] v истеъфо додан, даст каши- дан аз. demob [dn'mob] гуф куток аз demobilize. demobee [,dima'bi:] п давобшуда (аз сафи артиш). demobilization ['di:moubilai'zci,fn] п давоб аз хизмат. demobilize [di:'moubilaiz] v аз сафи артиш чавоб додан. democracy [di'mokrast] п демократия; хукумати миллй, хукумати мардум барои мар- дум дар мухити озод. democrat ['demakraet] п 1) узви хизби демо- крат, тарафдори хукумати аксарият; 2) Demo- crat узви хизби демократии ИМ А. democratic [,denis'ki'tetik] а 1) демократа: а democratic republic чумхурии демократа; 2) the Democratic Party Х,изби Демократа (Ч,умхуриятхох). democratization [dirnnkratafzeifn] п демок- рата кунондан, ба шакли хукумати миллй да- ровардан. democratize [di'mokrataiz] v мардумй кардан, ба шакли хукумати миллй даровардап. demolish [di'molif] v 1) вайрон кардан, ха роб кардан (сохтмон ва г.); мац. нобуд кардан; 2) рад кардан, махв карда (назария, далел); 3) гуфт. хурда тамом кардан. demolition [,demo'hjn] п 1) вайронй, харобй, вайронсозй, инхидом; 2) мац. дархамкубй. demon [’di:man] п 1) дев, чин, шайтон, иблис; 2) мац. рухи палид/ ахриманй, девси-
-234- demoniac ришт, одами шайтонсифат. demoniac [dh'mouniaek] а 1) вобаста ба девхо, девй, ахриманй, иблисона, шайтонй; 2) девсиришт, девсон, хабис, чинзада, чиннамо, девонаавзоъ. demonic [di:'monik] а 1) девмонанд, ибли- сона; 2) боистеъдод, истеъдоди фавкулода дошта. demonstrable ['demanstrabl] а 1) исботпазир, бурхонпазир, собитшаванда; 2) ошкорпазир, ошкоро. demonstrate ['dernonstreit] v 1) нишон додан, бо далел исбот кардан, собит кардан: Please demonstrate how the machine works. Лутфан, тарзи кори мошинро нишон дихед. 2) дар намоиш иштирок кардан: The students marched through the town to demonstrate against the government. Донишчуён ба мукобили хукумат намоиш карданд. 3) ошкор кардан, зохир/ изхор кардан (хиссиёт ва Ф). demonstration [.demans'treijh] п 1) намоиш: a student demonstration намоиши донишчуен; a demonstration of a new саг намоиши тамгаи нави автомобил; 2) исбот, далел, собит: The ease with which he solved the hard problem was a demonstration of his ability in maths. Ба осени хал кардани ин масъалаи мушкил ис- боти ласкаги риёзии у мебошад. 3) изхор: а demonstration of joy изхори хурсандй. demonstrationist [,demans'treijnist] ниг. de- monstrator. demonstrative [di 'monst rotiv] 1. n чонишини ишоратй, ишора: “this” чонишини ишора аст. 2. а 1) аёнй, возех, эътимоднок, якин; 2) тез, тундмизоч; 3) грам. ишоратй; 4) намоиши. demonstrator ['demanstreito] п 1) намоиш- гар, тазохуркунанда, хангомагар, иштирок- чии намоиш; 2) нишондиханда, намоишдиханда (шахе). demoralization [di,moralai'zeijn] п рухафто дагй, харобии рухй, дармондагй. demoralize [di'm.irolaiz] v хароб кардан, дилсард кардан, дармонда кардан (ру^ияро). demos ['di:mos] юн. п демос, халк. demote [di'mout] v гуфт. паст кардан, поин фуровардан (аз унвон, рутба ё мартаба). demount [di'maunt] v пиёда кардан, фуро- вардан. demur [di'ma:] 1. и 1) эътироз, зидцият; му- холифат; without demur бе чуну чаро, бе эътироз; 2) шубха, дудилагй, тардид; 2. v 1) эътироз/ мукобилият кардан, зид баромадан; 2) дудилагй кардан, шакку шубха доштан, чуну чаро кардан. demure [di'mjuo] а хоксор, фурутан, шарм- гин, одй. den [den] п 1) гор, хона, лона (хайвоноти вахшй)'. 2) панохгох, дидоргох (дуздон); 3) кафас барои хайвоноти вахшй; 4) утоки кучак ва рохат, хилвазгох. denary ['dimari] а аъшорй, дахй, дахгона, дах баробар denaturalize [dh'naetjrolaiz] v 1) аз тобеияти кишвар махрум кардан, аз шахрвандй махрум кардан, ношахрванд кардан; 2) гайритабий кардан, аз хусусиятхои табий махрум кардан. denature [di:'neitfo] v табиати чизеро иваз кардан. denazification [di:,nazifi'keitjn] п си. аз фа шизм озод кардан, назизудой кардан. dendriform ['dendnfo:m] а дарахтшакл, да- рахтмонанд, дарахтсон. dene 1 [di:n] п хамвории чангалдор. dene (1 [dim] п хомахои per, реги равопи сохил. dengue [dct)gi] тиб. п табу тоби тропики. denial [di'naial] п 1) рад, раднома: to issue а strong denial радномаи сахт назир кардан; 2) инкор: the denial of sb’s request инкори хохиши касе. denigrate ['dimigreit] v сиёх кардан, трхмат кардан. denied [di'naid] ниг. deny. denies [di'naiz] ниг deny. denizen f'denizn] 1. и 1) сокин, муким, ни- шеманд, бошанца, ахд (хона ё мах,пл ё шах;р); 2) навшахрванд, бегонае, ки ба у хукуки шахрвандй дода шудааст; 3) хайвон ё гиёхи муътод, навнишин, навнишеманд; 2. v 1) ба шахрвандй кабул кардан; 2) ба катори сокипон кабул кардан; 3) муътод/ акк- лиматизагсия кардан; 4) маскун кардан, одам шинонадан. Denmark ['dcnma:k] п Дания. denominate [di'nomineit] v номидан, номгузорй кардан, муайян кардан. denomination [dt,nomi'nei.|n] п 1) номгузорй, иемгузорй; 2) фирка, гурухи мазхабй; 3) арзиш; coins of small denomination сиккахои камар.зиш. denominational [di,nomi'neijanal] a 1) фир- кай. гурухи; 2) мазхабй. denominative [di'nominotiv] 1. грам. п вожае, ки аз исм сохта шудааст; 2. а 1) вобаста ба номгузорй, номгузорона; 2) грам. аз исм сохта шуда. denominator [di'nommeito] п риёз. таксимкунанда, махрач; to reduce to a common denominator ба махрачи умумй овардан. denotation [di'nout] п 1) аломат, нишона, ишора; 2) маъно, маънои асосй/ аслй. denotative [di'noutotiv] а 1) нишонгар, нишондиханда, далолаткунанда; 2) вобаста ба маъной аслй. denote [di'nout] v 1) ишорат кардан, далолат кардан бар; 2) маънии дакик додан, дакикан маънй додан.
-235 - denouement [aeinu:'ma:ij] фр. n 1) поени достон, гирехкушои достон; 2) поёни кор, натичаи амал. denounce [di'nauns] v 1) махкум кардан; 2) ошкор кардан, фош кардан; 3) гувохй додан (бар зидди касе), муттахам кардан (касеро)', 4) Хук. катъ/ бекор кардани (царордоди cy.vf, оташбас ва г. ро); расман эълон кардан, рас- ман аз эътибор соки г донистан. denouncement [di'naunsmont] п махкумкунй. dense [dens] а 1) анбух, зич: a dence forest чангалй анбух; 2) тира, rajiиз: a dense smoke and liquid дуд ва моей гализ; 3) кафе, зич. фишурда; 4) мач. кундзехн, аблах, ноцон. density ['densiti] п 1) гафей, зичй; 2) кундзехнй, дерфахмп, аблахй. dent I [dent] п дан, дона, чукурча, чои чукида, пахншуда, чои пачак, осеб. dent II [dent] v чукурча кардан, пачак кардан, чукида кардан. dental ['denti] 1. п фон. овози цандонй; 2. а дандонй, вобаста ба дандонсозй. denticle ['dentikl] п дандонча, дандонак. denticulate(d) [den'tikjuleit(id)] а 1) дандон- чадор, дандонакдор; 2) меъм. дандонадор, кунгурадор dentifrice ['dentifns] п хокаи дандонпоккун, хамирн дандон. dentist ['dentist] п духтури дандон, дантист, дандонсоз. dentistry ['denustnj п дандонсозй, дандонпизишкй. dentition ['den'tifn] н 1) дандонбарорй, ба- ривардани дандон; 2) шумора ва тарзи кароргирй ва навьи тандонхо дар дахон. denudation [,di:nju:'dci.fn] п урёнкунй, барахнакунй. denude [di'nju.d] v урён/ барахна кардан, лахт кардан; орй сохтан. denunciation [di,nxnsi'eijn] п 1) махкумкунй, махкумсозй; 2) айбдоркунй; фошкунй; 2) хук. бекор кардан, бекорсой (ауднома). denunciator [dl'nAnsieite] п 1) айбдоркунан да; 2) хабаркаш. deny [di'nai] v (denies; denied) 1) инкор кар дан, мункир шудан: Не denied all the charges. V тамоми айбдоркунихоро инкор кард. 2) инкор шудан: Her request was denied. Хохиши у инкор шуд. 3) аз они худ нашинохтан, ок капдан, аз худ рондан; 4) рох надодан, ичозат надодан; 5) хохиши касеро рад кардан, чавоби рад додан depart [di'pa:t] v 1) равен шудан, харакат кардан, рахсипор шудан (аз yoe): The train de- parted at 9. Катора соати 9 равон шуд. 2) тарк кардан (уоеро); 3) мурдан, рехлат кардан; 4) (бо from) дур шудан аз, руй печидан аз, мунхариф шудан аз: to depart from tradition аз deplete сукнат дур шудан; depart from аз рох баромадан; дур шудан: They deparied from their original plans. Онхо аз накшахои аввалаашон дур шуданд. depart from one's word/ promise ваъдахилофй кардан, аз ваъда гаштан. departed [di'pa:tid] 1. п the departed мурда, мурд агон рафтагон; 2. а 1) рафта, рахсипоршуда; 2) гузашта, тайшуда. department [d:'pa:tmont] п 1) шуъба, бахш, гурух: a shoe department шуъбаи пойафзол; 2) соха, бахш (или, дониш); 3) идора, департа- мент; 4) амер, вазерат, созмон; the State Department Вазорати умури хоричй । дар ИМА). department store [di'pa:tmant,sto:] п универ- маг, фурушгохи чандбахша. departmental [,di:pa:t'mentl] а 1) гурухй, бахшй; 2) бахш-бахш, гурух-гурух. departure [di'pa.tjb] п 1) харакат, рафтан, азамат: the time of departure вакти харакат; 2) дуршазй: a departure from the subject аз мавзуъ дуршавй; 3) марг, рехлат, вафот; 4) тамоил, майл. depasture [di'pa:stja] п 1) чаридан, чаро кар- дан; 2) ба чарогох фиристондан. depend [di'pend] v 1) вобаста будан (оп/ироп - аз): Much depends on what happens in the next few weeks. Асосан вобаста аз он аст, ки дар ду хафтаи наздик чй вокеа руй медихад. 2) эъти- мод доштан (оп/ироп - ба): You may depend on his coming. Метавонед ба омадани у эътимод дошта бошед. 3) умед бастан, чашми умед доштан, ба умеди касе ё чизе будан, дилгармй доштан ба; it/that depends! кй медонад!; вобаста аз он ки... dependable [di'pendabi] п боваринок, кобили эътимод, кобили итминон. dependence [di'pendans] п 1) вобастагй (оп/ироп - аз), бастагй; 2) итоат, тобеъият: 3) итминон, эътимод; to live in dependence дар вобастагии касе зиндагй кардан. dependency [di'pendansi] п (pl dependencies) 1) вобастагй (оп/ироп - аз), бастагй; 2) итоат, то- беъият; dependent [di'pendantj 1. п 1) нопхур, сила; 2) шахси вобаста, шахси тобсъ; 2. а вобаста (оп/ироп - аз, ба)', 2) тобеъ. по банд, мутеъ, вобаста, зеридаст, фармонбардор; 3) овехта, овезон; 4) мутоъд, хугирифта; 5) гром, тобеъ (чумля). depici [di'pikt] г нишон додан, тасвир кар- дан. нигора кардан, нигоштан. depicture [di'piktjo] п тасвир. нигора. deplete [di'pli:t] v 1) фарсудан, костан. кам шудан; холй кардан; 2) тиб. хунгирй кардан; 3) медаро тоза кардан.
-236 - depletion_________________________________________ depletion [d:'pli:Jn] n 1) кохиш, камсозй, холисозй, масраф; 2) хунгирй, рагзанй; тозакунй (меъдаУ. depletive [di’pliitiv] 1. и дор$'и исхоловар; 2. а исхоловар deplorable [di'pkrrrbl] а таассуфовар, осуфанггз, зор, рактбор, рикковар. deplore [di'plo:] v афсус хурдан, изхори га- ассуф кардан, дарег гуфтан. deploy [di'ploi] 1. п yap. нойгиркунй; 2. v чойгир кардан (к,ушунро), ороиши низоми додан. deployment [di'ploiman1.] п deploy 1. depolarize [di/puuioraiz] v 1) вокугбй кар- дан, вокутбидан; 2) мац. сует кардан, заиф кардан (эътикод ва г.). deponent |di'pounsnt] п хук,, гувох, шохид. depopulate [di/popjuleit] v 1) камодам/ камахолй/ камнуфус/ шудан/ кардан (бар аса ри цанг ва беморй). depopulation ['di:,popju'leijsn] п 1) беодамй, бекаей; 2) камшавии нуфуси ахолй/ мардум. deport |di'po:t] v бадарга кардан, хорич кардан, ихроч кардан (аз кишвар). deportation [,di:po:'teifn] и ихроч, чилои ва- тан, бадарга. deportee [,di:po:'ti:] п шахси бадаргашуда, шахси ихрочшуда (аз кишвари мизбон). deportment [di'po.unont] п ахлэк, рафтср, сулук, тарзи бархурд. depose Ldi'pouzJ v 1) холй кардан, сабукдуш кардан, барканор кардан (аз кор); 2) халъ кардан (аз салатанат.), сарнагун кардан; 3) ХУК- гувохй додан (бо к;айди савганд), шаходат додан (расман). deposit [d 1'pozit] 1, и 1) хисса, депозит (дар банк); 2) амонат, гарав: to have money on de- posit дар банк пул амонат гузоштан; 3) су- пурда, маблаги ба хисоб рехта; 4) анбор, мах- зан; 2. v 1) гузоштан: Не deposited the books on the table. У китобхорс болои миз гузошт. 2) амонат гузоштан/супурдан (бауисоби банки)'. This firm has deposited a lot of money recently. Ин ширкат ба наздикй пули зиёдеро дар банк амонат гузошт. 3) пасакдоз кардан, сарфаю саришта кардан; 4) тухм гузоштан (паранда). depositary [di'pozitan] п [pl depositaries) амонатдор, нигахдор, супурда, зомин. deposition I [,depo'zifn] п 1) шаходат бс кайди савганд, гувохй, гувс-хидихй; 2) хатъ, барканорсозй; 3) шаходатнома, савганднома; 4) ихроч, сарнагун (аз тахт). deposition II [,depa'zijn] п тагнлшастп. таг- нишаст. depositor [di'pozito] п амонатгузор, гузо- ранда. depository [di'poz.ton] п анбор (ки дар он ашёро ба амонат мегузоранд), гаравгох. depot ['depou] п 1) истгохи роди охап; 2) ан бор, махзан, махзани мухимот; 3) хар анбори тачхизот, омодагох. deprave [di'preiv] v фасод/ бадахлок/ харза кардан. depraved [di'preivdj а фасод, бадахлок, харза. depravity [di'praeiviti] п табохй, фасоди, харзагуй, бадкирдорй. deprecate ['deprokeit] v 1) бад донистан, зишт хондан, нораво донистан; 2) ночиз шу- мурдан, к^чак шумурдан deprecation [.depro'keijn] п махкумкунй, эътироз. deprecative ['deprokeitiv] а нописандона, манфй. deprecatory ['deprokeitan] а мэзаратомез, кадрношиносона. depreciate [di'prijicit] v 1) бекадр/ арзон шудан/ кардан, аз нарх фуромадан, аз арзиш афтодан: The new cars depreciate quickly. Авюмобилхои нав зуд арзон мешаванд. 2) ночиз шумурдан, хакир шумурдан, кадрношиноей кардан. depreciatingly [di'prijieitirjh] adv бепарвоёна, беилтифотона. depreciation [di,pri:Ji'eijn] n 1) бекадршавй, азнархфурой, косташавии арзиш, афти арзиш; currency depreciation бекацршавии арзиши арз; 2) ганаззули кудрати харид, кам шудани кудрати хариаи пул; 3) кухнашавй, фарсудашавй; 4) беэътиной, пасткунй, камкунй. depredation [,depn'deijh] п 1) горат, тороч, ягмо: the depredation of cities by Mongols торочи шахрхо аз тарфи мугулон; 2) pl вайронсозй. вайронкорй. depredator ['depndeito] n 1) горатгар, тороцгар; 2) вайронсоз, вайронкор. depress [di'pres] v 1) цилтанг кардан, афсур- да кардан, гамгин кардан; 2) фишор додан (ба ери поён); поин фишурдан; 3) костан, кохиш ёфтан, кам кардан/ шудан, коста шудан, паст фуромадан. depressing [di'presip] а афсурлакунанда, гамэфзо. depression [di'prefn] п 1) фишор: depression on the botton фишор р^и тугма; 2) афсурдагй, гам, андух, дилтангй, талваса: a fit of depres- sion авчи афсурдагй; 3) икт. бухрони ицтисодй, касодии бозор, таназзул, касодй: а depression in industry касодии саноат; 4) физ. вакуум. the Great Depression Бухрони иктисодии бузур- ги Америка дар байни солхои 1929-1939. deprivation [,depn’veijn, [,di:prai'veijn] п 1) махрумият, нокомй, талаф, бебахрасозй; 2) махрум аз унвон. deprive [di'praiv] v 1) махрум кардан, бена-
сиб кардан, ба зурй гирифтан (of sth - аз чизе), ноком кардан; 2) аз вазифа/ мансаби рухонй барканор кардан. depth [dep0 ] п 1) каър, чукурн, умк, журфи; 2) pl пасти, фалокат, варта; 3 ) зиёдй, чукурй, умк (дониш, акр ва г.): the depth of his knowledge of English literature умки дониши у аз адабиёти англисй; in the depth of night дар шаби торик; in the depth of winter дар айни зимистон; be/ get out of one's depth ба вазъияти нохинчор афтодан, мавкеъ гум кардан. deputation [,depju:'teijn] п 1) хайати намо- яндагон, гурухи намояндагон; 2) додани намояндагй ё ваколат, гумориш, намояндагй. depute [dl'pjuit] v 1) намояндагй додан ба, намоянда кардан; вакил кардан, ваколат до- дан ба: 2) ба цонишинии худ таъин кардан, намояндаи худ таъин кардан. deputize ['depjutaiz] v 1) ба намояндагй баргузидан, ба муовинй таъин кардан; 2) на- мояндагии касеро ба ухда доштан; 3) чонишини касе будан. deputy f'depjuti] п (pl deputies) 1) намоян- даи мачлис, вакили парламент: Chamber of Deputies фр. мачлиси вакилон; 2) ноиб, чойнишин, муовин: Deputy Minister ноиби вазир. deracinate [di:'rsesineit] v решакан кардан, аз реша кандан, бункан кардан, бехкан кар- дан: Hitler tried to deracinate the Jews fro Eu- rope. Гитлер кушиш кард, ки яхудиёнро аз Аврупо решакан кунад. derail [dt'reil] v аз хат хорич кардан/ шудан (катори ро\и оуаи). садамаи рохи охан тахия кардан. derailment [di'reilmant] п аз рохи охан хоричшавй/ берунравй. derange [di'reindj] v 1) дархам бархам кар- дан, нобасомон кардан, хароб кардан; 2) де- вона кардан. derangement [di'remdsmont] п 1) вайронй, бетартибй, парешонй; 2) парешонии рухй. deranged [di'remdjd] а девона, мачнун. чунун. Derby ['da:bi] п 1) ш. Дерби (дар Британи- яи Кабир)', 2) мусобикаи аепдавонй (хусусан аспх,ои сесола). derelict ['denhkt] а таркшуда, фаромушшуда, дурафканда (чизе), бесохпб, воишуда, матрука, вайрон. партофташуца. dereliction [,deri'hk)n] п тарк, матрукасозй, бесохибй, вайронй, гаркшудагй. deride [di'raid] v тамасхур кардан, тахкиромез хандидан, масхара/ ришханд кар- дан, мавриди истехзо карор додан, истехзо кардан. derision [di'njnj п истехзо, тамасхур, мояи ханда ва тамасхур, ришханд. - 237 - descent derisive [di'raisiv] а истехзоомез, масхарао- мез, тамасхуромез, хандаовар: derisive attempts кушишхои хандаовар. derisory [di'raison] ниг. derisive. derivation [,deri'veijh] n 1) иктибос, сарчаш- ма, мабдаъ, шохагирй, решагирй, пайдоиш, баромад: 2) асп, насаб, мабдаъ; 3) заб. решаёбй, вэжашиноей, этимология; 4) заб. кглимассзй. derivative [di'rivotiv] 1. п грам. калимаи со- хта; 2) риёз. бузургии хосилшуда; 2. а заб. решагирифта аз (калима), хосилшуда; гайриаелй, фзръй. derive [di'raiv] v 1) дарёфтан, ба даст овар- дан: Не derives much enjoyment from adventure stories У аз хикояхои саргузаштй лаззати зиёд мегирад. 2) сарчашма гирифтан: This story is derived from an old legend. Ин хикоя аз досто- ни кадима сарчашма гирифтааст. 3) вожаёбй кардан, решаёбй кардан; 4) мерос гирифтан. ворис будан: Не drives bis character from his father. У сираташро аз падараш мерос гириф- тааст. 5) хим. аз як модда моддаи дигар ги- рифтан derogate ['derage it] v 1) ботил кардан, махдуд кардан, костан < эътибор ва макрм); 2) обруи худро барбод до дан, худро хор в а залил кардан, беэътибор кардан. derogation [,dero'geijn] п 1) нотавонсозй, камтаьонсозй. кохиш (эътибор ва макрм); 2) беобру кардан, хор кардан, обрурезонй, тахкиркунй. derogatory |di'rogotori] а беобрукунанда, тахкиркунанда. мавхун, зиёновар, тахкиромез, хоркуканда (обру ва макрм). derrick ['denk] п манораи чохи нафт, мано- ра (барои парма кардани замин). derring-do ['denrj'du:] п бебэкй, часорат, далерй. dervish [der'vij] л (аз решай форси) дарвеш, каландар. descant I ['desktent] п 1) мус. дискант, сопрано; 2) оханг ё суруди фаръй; 3) мухокима, андешаи дурудароз descant II [dis'kasnt] v 1) мавриди бахс ва тафсири тулонй карор додан; 2) оханги фаръ- i.'pc навохтан ё хондан. descend [di'sendj v 1) фуруд омадан, поён/ ба зер рафтан: The hikers descended from the mountains. Сайёхок аз кух фуромаданд. 2) ра- сидан, нозил, шудан: This superstition is des- cended from the Middle Ages. Ин суннат аз аерхои миёна ба мо расидааст. 3) сарчашма гирифтан, аз наели... будан; 4) аз наел ба наел интикол ёфтан; 5) паст шудан (овоз); 6) ба пастй фуромадан (ахлокрн). descendant [di'sendant] п наел, авлод, табор. descenl [di'sent] и 1) фуруд, нозил: The des- cent of the mountain took two hours. Фуруд
-238 - describe ______ омадан аз кух ДУ соат ьактрс гирифт 2) ни- шеб: They climbed down a steep descent. Онхо аз нишебии кух фаромаданд. 3) зодагон, та- бор, насаб: His relatives are of French descent Хешу табори вай зодагони Фаронса хастанд. 4) юриш, хамлаи ногахонй (бо on ё upon)-, 5) ворисшавй, мерэсхуршавй, 6) пастшавй (ввоз, харакат). describe [di'skraib] v шарх додан, тавзех додан, васф кардан, тавсиф кардан. description [di'skripjn] и шарх, дасвир, гавзех, тавсиф, засф. descriptive [di'sknptiv] а тавсифй, ташрехй, тасвирй: descriptive geometry гсометрияи тасвирй. descry [dis'krai] v 1) аз дур дидан/ мушохида кардан, ошкор кардан; 2) кашф кардан, пай бурдан, нахуетёбм кардан. desert I ['dezotj 1. п биёбеп, дашт, сахро, чул: They had to cross a vast desert. Ба онхо лозим буд, ки аз биёбени вассъ гузаранд. 2. a ['dezotj беодам, чулистон: a desert isl- and чазираи беодам. 3. v [di'zo:t] 1) гарк кардан: Не was deserted by his friends Дустоп уро тарк харданд. 2) гурехтан, фирор кардан: Не deserteu from the army. У аз хизмат гурехт. desert II [di'za:t] п од. pl шоистагй, лаёкат. сазоворй, истихкок; сазо, чазо; he got bis deserts вай сазсяшро гирифт. deserted [di'zojtid] l.past ва p. p. аз desert 3. 2. а партофташуда, бенигохубинмонда: a deserted house хонаи бенигохубинмонда. deserter [di'zo:to] n гуреза. desertion [di'za:jh] n 1) амалй гузоштан/ монпан (рила ва е.); 2) фирор, коргурезй: 3) беназоратй, бепарастэрй. deserve [di'zo:v] v сазовор будан, сазидан шоиста будан: to deserve well (ill) of one’s country сазоворй мукофоти (сарзаниши) кишвар будан; 2) шоиста будан, мумтоз бу- дан. deservedly [di'zo vidh] adv сазсворона. хакконй, одилояа, арзанда. deserving [di'zo:vir|] а сазовор, арзанда. desiccate ['desikeit] v хушк кардан/ шудан (комилан), хушкондан; dessicate milk шири хушк. desiccator ['desikeito] п хушкеоз, дастгохи хушкеозй. desiderate [di'zidareit] v орзу кардан, хос- тан, хостор будан (чизе>. design [di'zain] 1. и 1) ният, максад, хадаф to frustrate sb’s designs максади касеро барбод додан; by design, with a design аз руи накщаи каблй; 2) накша, лоиха. нигора, пружа: Не is working on the design for a new machine. У аз болои лоихаи асбоби нав кор мекунад. 3) тарх, гул, накш: This wallpaper has a beautiful design. Зардевори хона накдш зебо дорад. 4) хадаф, максад, пайомад; 5) хунари таррохй, накшакашй, барномарезй, тархрезй, навдш арй; 2. v 1) фикр кардан, тартиб додан, матрах кардан (оар фикри худ)-. to design an exciting plot гояи мафтункунанда фикр кардан; 2) тархрезй кардан, накша кашидан, ангоракашй кардан: to design a building биноро тархрезй кардан; 3) муайян кардан, дар назар доштан, дар назар гирифтан: to design a room for the children барои кудакон хона муайян кардан; 4) канор гузоштан, манзур кардан; 5) тархрезй кардан, барномарезй кардан; 6) (pl бо on, upon) накшаи нобакорона доштан. designate 1. a ['dezigmt] интихобшуда, му- айяншуда, таъин шуда (аммо хануз ба вазифа оеоз накарда); 2. v ['dezigneit] 1) муайян кардан; 2) инти- хоб кардан, таъин кардан (ба вазифа)-, 3) ишо- ра кардан ба, ном бурдан, номидан. designedly [di'zainidh] adv кагцап, баркасд, дидаву дониста. designer [di'zains] п 1) тархдиханда, таррох, тархгар, конструктор: an aircraft designer кон- структори тайёра; 2) рассом-ороишдиханда: а fashion designer таррох, тархсоз, зебосоз, оро- ишгар; 3)мач маккор, фитнагар, найранбоз. designing [di'zainiij] 1. п 1) тархрезй, лоихакашй; 2) мац. фиребгарй, маккорй; 2. а тархкунанца, таррох, пардозгар. desirability [di'zaiara'bihti] п хохишмандй, иштиёкмандй, маргубй. desirable [di'zaiarobl] а матлуб. дилхох, хостанй. писандида. desire [di'zaio] 1. п 1) хохиш, орзу (for sth - чизе). That was bis only desire. Ин орзуи ягонаи у буд. 2) та лаб, дархост. майли шадид; 2. v 1) хостан, орзу кардан, орзуманд будан: It leaves nothing to be desired. Чизи бехтареро хам орзу кардан мумкин нест. 2) талаб кардан, дархост кардан; there is much to be desired чандон нагз не/ хуб не. desirous [di'zaioros] а хохон, орзуманд, хос- тор, MVIHTOK- desist [di'zist] v даст бардоштан аз, даст ка- шидан аз, худдорй кардан аз. desk [desk] п 1) миз: an office desk мизи корй; 2) мнзи мактаби: There arc 20 desks in our classroom. Дар синфи мо 20 миз аст. 3) мизи хутба, трибун; 4) амер, редаксия (рузнома). desolate 1. a ['desaht] 1д вайрон, хароб; вогу- зорда; 2) танхо. яккаву танхо, бекас; 3) холй аз сукунат, чул, матрук; 2. г ['ciesole.it] 1) вайрон кардан, ба хок як- сон кардан, чу л кардан; 2) бадбахт гардондан, навмед кардан. despair [di'speo] 1. и 1) ноумедй, навмедй,
-239 - detect дилсардй: to fall into despair ноумед шудан; Despair seized them. Овдоро ноумедй фаро гирифт. 2) мояи ноумедй: Не is the despair of his mother. У мояи дилсардии модараш аст. 2. v ноумед кардан/ шудан, маъюс кардан/ шудан, дилсард кардан/ шудан (of - аз): They despaired of being rescued. Онхо аз начот ёфтан ноумед шуданд. despairingly [dt'spearirjli] adv ноумедона, маъюсона. despatch [di'spstf] = dispatch. desperado [,despo'ra:dou] n 1) injx, безорй, шурапушт; 2) одами аз чон гузашта, ёгии бе- парво. desperate ['desporit] а 1) ноумед, аз чон гузашта, даст аз чон шуста, корд ба устухон расида, маъюс; 2) навмедкунанда, навмедона; 3) дахшатнок, ашаддй, гузаро; Desperte diseases must have desperate remedies. Зарб. ~ Дарди бад, давои бад. desperation [,despa'reifon] n ноумедй, маъюсй. despicable [’despikobl] а нафратангез, безоркунанда, носутуда, нафратовар, манфур. despise [di'spaiz] v кина доштан, бад дидан, безор будан аз, руй гардондан аз. despite [di'spait] 1. п нафрат, безорй, кина, бугз, руйгардонй; in his despite of бар хилофи: 2. prep ба... нигох накарда; катъи назар аз..., бар хилофи, бо вучуди, ба рагми. despiteful [di'spaitful] а бадчинс, бадкина despoil [dfspoil] v горат кардан, ба ягмо бурдан, тороч кардан. despoilment |di'spoHmont| п горат, тороч- despoliation [di'spoulieijn] ниг. dispoilmenl. despond [di'spond] v 1) дилсард/ афсурда/ маъюс/ шудан; 2) ноумед шудан, куввати калби худро аз даст додан. despondency [di'spondansi] п дилсардй, тарсу навмедй, тарсу андух, вохима. despondent [di'spondant] а дилмурда, андУхгин, рухафтода, зик, маъюс, талхком. despot ['despot] п хокими мутлак, султони мустабид/ ситамгар/ золим/ мардумозор, бе- додгар. despotic [di'spotik] а золим, мустабид, си- тамгар. despotism ['despotizm] п хукумати истиблодй, хукумати мутлак (бидуни парла- мент)-, 2) ситамгарй, мардумозорй, худсарй, истибдод: The governors despotism had become intolerable. Марцумозории хоким токатфарсо шуда буд. dessert [di'za.t] п 1) мева ё ширинй пас аз хурок; 2) attr ширин. destination [,desti'neijn] п 1) максад, поёна, поёнгох (саёуат ва г.): to reach/ arrive at one’s destination ба максад расидан; 2) сарнавишт. окибат, манзур, хадаф. destine ['destin] v сарнавишт/ такдир (касеро) муайян кардан, сарнавишт шудан. destined ['destind] а муайяншуда, таъиншу- да. destiny ['destini] п (pl destinies) сарнавишт, такдир; насибу кисмат, казову кадар. destitute ['destitju:t] а факир, бенаво, бечора, ниёзманд, бечиз, мухточ. destitution [,desti'tju:jn] п факирй, бенавой, бечорагй, очизй, мухточй. destroy [di'stroi] v вайрон кардан, хароб кардан. destroyer [di'stroia] п 1) вайронгар, харобкунун ja, инхидомовар; 2) (неруи баурй) новшикан (эсминец). destruction [di'strxkjn] п 1) харобй, вайронй, вайронсозй, инхидом; 2) нобудй, фано, табохй, халокат. destructive [di'strxktiv] а харобкунанда, вайронгар, нобудкунан да, desuetude ['di'sju:itju:d] п кухнашавй, барафтодагй, нокорбарй; адами истеъмол; fall into desuetude мансух шудан, мавриди кор- бурд набудан, аз истифода баромадан; аз ис- теъмол баромадан. desultory ['desoltori] а бетартиб, нонайваста, дархаму бархам, берабт. detach [dr'raetyj v 1) чудо кардан (аз уам), боз кардан, гусистан; 2) равона кардан, фири- стодан, гусел кардан. detachable [di'taetjybl] а чудошаванда, чудошуданй, бозшаванда, бозшуданй. detached [dl'taetj’t] а 1) чудо, чудошуда, чудогона, алохвда, боз аз хам, мачзо; 2) бегаразона, холисона; 3) бегароиш, бетараф, нодаргир. detachment [di'taetfmont] п 1) чудошавй, чудошудагй; 2) гусел, равонасозй; 3) у ар., бау. даста, вохид, фавч, кисмат. detail ['di:teil] 1. п 1) хурда, чузъ; 2) pl чузъиёт; in detail муфассал, батафсил; go into dctail(s) вориди чузъиёт шудан; describe in details батафсил шарх додан; 2. 1) батафсил/ муфассал шарх додан; 2) уар. ЧУДО кардан, таксим кардан, маъмур кардан (барои кори дигар). detailed ['di:teild] а муфассал, му ба му, бо обу тоб. detain [di'tein] v 1) боз доштан, нигох доштан. The heavy traffic detained them for an hour. Хдракати зиёди накчиёт онхоро кариб як соат боздошт. 2) ба хабе гирифтан, зиндонй кардан: They weie detained by the police. Онхооо полис ба хабе гирифт. 3) сует кардан, халалдор кардан (уаракат ва г.). detect [di’tekt] v кашф кардан, ошкор кар- дан; пай бурдан.
240- detective detective [di'tektiv] 1. n кошиф, ёбанда, му- фаттиш: a famous detective кошифи машхур. 2. а саргузаштй, чустучУй: a detective story романи саргузаштй/ пурмочаро. detector [di'tekta] п 1) физ. мавчёб, пайдо- гар; 2) шахе ё даеггохе, ки ба чизе пай меба- рад. detente [,de'ta:nt] фр. п пастшаьи (ишооати вазъияти байналмилалй). detention [di'ten fn] п 1) хабе, боздошт, дастгири, зиндонисозй; 2) андармонй, таваккуф, таъхир; 3) нигохдории шогирдоп (баъд аз даре). deter [di'ta:] v (deterred; deterring) боздоштан, боздорй кардан, чилавгирй кардан. detergent [di'to.dgant] 1. и хокаи шустушуй, васоити шустушуй; 2. а поксоз, тозакунанда. deteriorate [di'tianareit] v костан, бадтар кардан/ шудан, ру ба завол гузоштан, хароб шудан/ кардан. deterioration [di,tiana'rei|n] п косташавй, бадтаршавй, харобшавй. deteriorative [di'tiana,reitiv] а косташа- ванда, харобшаванда. determinant [di'ta:minant] 1 п 1) омили халкунанда; 2) риёз. муайянкунанда, детер- минант; 2. а таъинкунацда, маълумкунанда (амал)-, Халкунанда (омил). determinate [dl'ts:mtmt] а муайян, маълум. determination [di'ts:mi'neijn] п 1) азм, субот, тасмим, ирода: to declare one’s determi- nation азми кавии худро изхор кардан; 2) муайянкунй, муайянсозй: the determination of the meaning of a word муайянкуниии маънои калима. determinative [di'to:mineitiv] 1. n 1) омили муайянкунанда/ халкунанда; 2) грам. вожаи муайянкунанда; 2. а таъинкунанда, муайянсоз. муайянку- нанда. determine [di'ta:min] v 1) тасмим гирифтан, карор додан, камари химмат басган: They determined to start early in the morning. Онхо тасмим гирифтанд, ки субхи барвакт ба рох бароянд. 2) муайян кардан, мушаххас кардан, маълум кардан: to determine a policy сиёсатро муайян кардан; 3) водор кардан, водоштан; 4) ХУК- хотима додан/ ёфтан, ба поён расондан, гузоштан ‘.мухлат ва г.); 5) худуд гузоштан, махдуд кардан; 6) хукми катъй додан, ба тав- ри катъи доварй кардан, раъйи катъй содир кардан. determined [di'ta:mind] 1. past ва р. р. аз de- termine;; 2. а часур, бочуръат: Не had a determined look about him. У намуди шахси часурро дошт. deterrent [di'teront] 1. п силохи пешгир, силохи тахдидкунанда; 2. а манъкунанда, боздоранда, боздор, пешгир; талдидкунанда. detest [di'test] v нафрат доштан (нисбати), безор будан (аз чизе ё амиле). dethrone [di'Oroun] v аз салтанат халъ кар- дан, бетахту точ кардан, аз тахт/ салтанат рондан. dethronement fdi'Orouninoiit] п вожгун, халъ, барканорсозй. detonate ['detouneit] v таркидап, таркондан, мунфачир кардан. detonation [,detou'neijn] п таркиш, инфичор, садои инфичор. detonator ['detouneita] п фа гита, чошнй,тарконанда {дар бомба ва динамит). detour [’deitua] п бероха, качроха; рохи муваккатй (ки хангоми таъмир ё баста будани рохи аслй истифода мегардад)-, to make a detour аз бероха рафтан. detract [di'traekt] v костан, кам чилва кардан ё додан. detraction [di'traektfan] п 1) кохиш (аз чизи дилхох)', 2) бадгуй, беэътиборсозй, гайбат (nvuimu сари касе харф задан). detractive [di'trsektivj al) кохишдиханда; 2) бадномкунанда. detrain [di:'trem] v аз катори рохи охан пиё- да шудан/ фаромадан ё фуровардан (бор). detriment ['detriment] п зиён, зарар. хисорат, осеб; without detriment to бидуни осеб ба, бс зиён барои. detrimental [,detn'mentl] а зиёновар, зиенгар, хисоратовар, осебангез. detrition [di'tn.fn] п соиш, соидагй, рафтагй (бар асари молиш). detruncate [di:'trl !rjkeit] v кутох кардан, бу- ридан. detune [di:'tju:n] г вайрон кардан, носоз кардан (радиоро). deuce I [dju:s] п ду, ду хол (дар рартабозй, домино ваг.). deuce II [dju.s] п, inter, бало, офат, шайтон, чин; play a deuce with ба касе офат расондан; the deuce a bit! хеч, ягон кадар, заррае. what the deuce чй балое! deuced [dju:st] 1. а 1) гуфт. аз хад зиёд; I ат in a deuced hurry. Аз хад зиёд шитоб дорам. 2) нихоят дарача; 2. adv аз хад зиёд, бисёр. devaluation [,di:veelju'eij'n] п девалватсия, костани арзиши пул, бекурбшавии пул. devastate ['devasteit] v вайрон кардан, хароб кардан, ба хок яксон кардан (комилан). devastating ['devosteitirj] 1. pres. р. аз devas-
-241 - devotion tate: A long war is devastating the country. Цанги дуру дароз кишварро хароб кард. 2. а харобовар, марговар: a devastating blow зарбаи марговар. devastation [,dev?'steij'n] п ба хок яксонсозй, горат, харобй, инхидом, табохй. вайронкх'нй. develop [di'velap] г 1) инкишоф ёфтлн, рушд додан/ ефтан, тараккй додан, густа риш додан/ ёфтан, авч гирифтан: The events devel- oped very rapidly. Вокеауо бо суръат авч гирифтанд. 2) нишон додан: to develop an interest таваччУх нишон додан: to develop а film наворро баровардан; 3) парвариш додан, парварондан; 4) габдил кардан/ шудан, ди- гарсон шудан/ кардан; 5) тахаввул кардан; 6) руидан (гиёх). developer [di’velapa] п тавзехдиханда (шахе ёасбоб). development [di'velopmont] п 1) пешрафт, густариш, тараккиёт, рушд, нуму, пайдоиш: to hinder/ promote development ба пешрафт мамониат/ мусоидат кардан; 2) (од. pl) руйдодхо, рухдод, ходисахо: the latest devel- opments in foreign affairs руйдодхои тоза дар хаёти байналмилалй; 3) сохта, мин гадай со- хташуда, шахрак; 4) такмил бехтарсозй; 5) натича, хулоса; 6) геол, кордой тайёрй. deviate ['di:vieit] г 1) качравй кардан, гумрод шудан, кач рафтан. 2) аз масири рох баромадан, аз самти харакат берун барома- дан. deviation [,di:vi'eijn] 1. п 1) майлкунй, качравй, гумрохй, качтобй; 2) си. равия. device [di'vais] п 1) васила, асбоб, дастгох: a device for sharpening pencils васила барои тез кардани калам; a nuclear device дастгохи ядрой. 2) найранг, хила: Her tears were a de- vice to get attention. Ашк рехтани у хилае буд, то ба худ диккат чалб кунад. 3) шиор, нишо- на; 4) накша, тарх; 5) амал, кор, ният; leave to one's own devices ба холи худ гузоштан. devil, the ['devl] n (бо харфи калом) 1) шай- тон, дев, иблис, ахриман; 2)' ёрдамчй (ицрокунандаи коркой сиёх;); 3) шахе, чавон; lucky devil хушбахт; a devil of а бенихоят, бисёр; a devil to work мисли шайтон кор мекунад; Between the devil and the deep sea. Зарб. ~ Дар миёни обу оташ мондан; Talk the devil! Зарб. ~ Гапи дев зачем, дев пай- до шуд! give the devil his due кадри душманро донистан; go to the devil бенаво/ кашшок/ муфлис шудан' poor devil бечора, сарсахт, шурбахт; Talk of the devil and he will appear. Зарб. ~ Гапи дев задем, дев пайдо шуд. The devil is not so black as he is painted. Зарб ~ Тарсончак чор чашм дорад, what the devil чй балов! devildom ['devildom] n шайтонй, ахриманй. devil-fish ['devil Ц] n зоол. 1) чортана, девмохй; 2) хаштпо, рудапо. devilish ['cevlifl 1. а девсифат, шайтонсифат, шайтонй. ахриманй, иблией; 2. adv бисёр бад. devil-may-care ['devlmei'kea] а бебок, бепар- во, бегам, форигбол devilry ['deviln] п (pl devilries) 1) сехри харом; 2) мац. берахмй, золимй, саптдилй; 3) шухи, хазл, мазок; 4) масхарабозй, шайтоният. deviltry ['devltn] амер. ниг. devilry. devious ['di: vias] a 1) бсроха, кач, гайримустаким, пурпечу хам, печ дар печ, качу килеб (роф); 2) мац. айёр, хилагар, бевичдон, бешараф; 3) гумрох, качрав, качрох. devise [di'vaiz] v 1) ихтироъ кардан, сохтан; 2) васият кардан; 3) тахмин кардан, та- саввур кардан. devisee [,devi'zi:] п ууц. ворис, ирсбар, меросхур. deviser [di'vaiza] п 1) ихтироъгар; 2) уук- васиятгар. devisor [di'vaiza] ниг. deviser 2. devoid [di'void] а махрумшуда, махрум- гардида; орй аз, ходи аз; devoid of fear нотарс. devoir f'devwa:] n 1) карз, ухдадорй; 2) pl адои эхтиром, одоб; pay one’s devoirs to sb эхтиром гузоштан. таш- риф овардан devolution [,ai:vo'lju:fn] п 1) вогузорй, тахвил (молу мулк); 2) си. интикол, супориш, вогузорй (уокимият). devolve [di'volv] v 1) вогузеридан, супурдан (^окимият, кудрат ё еаколат); 2) интикол ёф- тан, гузаштан. Devonian [de'vounion] 1. и 1) сокини Девон- шир; 2) геол, девон, давраи девонй (давраи чоруми эраи полезай дар таърихи замин); 2. а 1) девонширй; 2) геол, девонй. devote [di'vout] v фидо кардан, бахшидан (to sth/sb - ба касе/чизе); Не seems to devote all his efforts to sports. Чунин ба назар мерасад, ки хамаи кушишхоятдро бар варизиш фидо меку- над. devoted [di'voutid] 1 past ва р. р. аз devote: She aevoted herself to her family. V худро ба оп.чааш бахшида аст. 2. <7 1) бовафо, содик, вафодор, фидокор: а devoted friend дусти бовафо; 2) шавкманд; 3) махкумшуда, нафриншуда. devotedly [di'voutidh] adv содикона, фидо- корона. devotee [.devou'ti:] п 1) фидой, чонсупор, чонбоз, 2) мухиис, дустдор, хаводор; 3) фидо- ии дин, мутаассиб дар дии, фанатик. devotion [di'voufn] п 1) фидокорй,
devotional___________ вафодорй, чонсупорй; 2) порсой, дилбастагии мазхабй, имон; 3) ниёиш, анчоми маросими мазхабй, намоз ва дуо. devotional [di'voujngl] а ниёишй, мазхабй, вобаста ба намоз ва дуо: devotional literature адабиёти мазхабй. devour [di'vaus] v 1) хурдан (уарисона), ФУРУ бурдан (дар коми худ), лумбондан; 2) мач. нобуд кардан. devouringly [di'vauannghj adv харисона, бо харисии том: to gaze devouringly at харисона наигаритсан ба. devout [di'vaut] а диндор, мазхабй, мутаа- сиб. dew [dju:] 1. п 1) шабнам; жола: 2) шоир. тароват, тозагй; the dew of the youth таровати чавонй; 3) мау. хар чизи мулоим ва тароват- бэхш; 4) катраи борон; 5) ашк. 2. v 1) нам додан, тар кардан; 2) бо шаб- нам нушонда шудан; it is begining to dew шабнам пайдо шуда исто- дааст. dewberry ['dju:ben] п гиёх. мармичон, тути кухй. dew-drop ['djuidrop] п катраи шабнам. dew-fall ['dju:fo:lj п хангоми резиши шаб- нам, шом. dewy [dju:i] a (dewier, dewiest) 1) шабнамзада, жолапуш; 2) хис, тар; 3) шоир. тару тоза. dexter ['deksta] а вобаста ба дастй рост с самти рост, рост. dexterity [deks'tenti] п забардастй, тардастй, сабукдастй, чобукй, чолокй, махорат. dexterous ['dekstaras] а мохир, чолок, за- бардаст. di- [di] pref 1) ду, дугона, дутой: diatomic дучилда; 2) хим. дорой ду атом ё ма^екула. «На- [dais]pref миёни, аз байни. diabetes [daia'bi:ti:z] п тиб. диабет, маризи дулоб, маризи канд. diabetic [,dai?'betik] 1. п мубталои касалии канд, дулобй, диабетик; 2. а тиб. дулобй, диабетй, кандй. diabolic(al) [,daia'bolik(al)] а 1) шайтонй, иблисона, ахриманй; 2) мац. пурхашм, шарир, газабнок; 3) бадчинс, бадзот, шайтонху, бад- сиришт. diabolism [dai'aebahzm] п 1) чоду, сехр, аф- сун; 2) шайтонпарастй, эътикод ба шайтон ва парастиши онхо; 3) газаб, кинаи иблисона; 4) рафтори шайтонй, кори ахриманй. diacritic [,daio'kntik] 1. п заб. нишонарои зер ва забар, аломат барои фарри овозрои гу- ногун; 2. а ишоратй. diacritical [,daia'kntikal] ниг. diacritic. diadem [’daiadom] 1. n 1) точ, нимточ; 2) 24? |гулчанбар (pap чизе, ки ба чои точ бар cap ме- гузоранд)-, 3) мач. макоми салтанат, подшохй, иктидор, ихтиёр; 2. v точ ба cap кардан. diagnose ['daiognouz] v ташхис додан/ кар- дан. diagnosis [,daiag‘nousis] п (pl diagnoses [,daiog'nousi:z]) ташхиси беморй, муайян кар- дани беморй. diagnostic [,daiag'nostik] а 1) ташхией, во- баста ба ташхиси беморй, ташхисдиханда; 2) pl илми ташхиси беморй, беморишиноей (ди- агностика). diagonal [dai'segsnal] 1. п хати диагонал; 2. диоганалй. diagram ['daiagraem] 1. п тарх, накша, чадвал, диаграмма, намо; 2. v ба сурати накша нишон додан, наму- дор сохтан. dial ['daial] 1. п 1) соати офтобй; 2) руй, лавха, сафха: the dial of a watch лавхаи соат; 3) диск (телефон)', 2. v (dialled; dialling; амер, dialed; dialing) ги- рифтан (раками телефону, зан1 задан: She di- aled her father’s office. У ба идораи падараш занг зад. dialect f'daialekt] п лахча, забони махаллй, гуиш. dialectal [,dait>'lektl] а лахчавй, гуишй, диалектй. dialectical [,daia'lcktikall а фал. диалсктикй, мантики: заб. лахчавй. dialectician [,daialek'tijn] г> фале, диалектик (мутахассиси сараи мантир ва диалектика). dialectics [daia'lektiks] pl фал. диалектика, мубохиса ва мунозира, бахс ва чидол, natural dialectics дилектикаи табии. dialectology [daia'blcd^i] п лахчашиноей, омузиши лахчахо. dialogue ['daisbg] п муколама, гуфтугу. diameter [dai'aemito] п диаметр (дойра), кутр. diametral |dai'a-mitrsl] а кутрй, диаметрй. diametrical [daio'metrikal] а диаметрй, кутрй. diametrically [daio'metrikah] adv комилан, кулан, сад андао сад; diametrically opposed комилан мухолиф. diamond ['daiamond] 1. л 1) алмос; брилли- ант; 2) алмоси шишабурй; 3) pl чавохирот; 4) геом. ромб; 5) амер, майдони бозй барои бейс- бол; black dimond алмоси сиёх; Diamond cut diamond. Зарб. ~ Обу оташ барин; rough dimond алмоси нотарошида; мау. шахей сирати ботинй дошта; Isham dimond алмоси сохта; 2. а 1) алмоей, алмосмонанд; 2) амер, the Dimond State Иёлати Делавер; 3) ромбшакл; 4)
-243- die шастумин солгарди издивоч; 3. v б о алмос оро додан. dimond-fleld ['daiomondfi:ld] и кони алмос. diapason [.daia'peisan] п 1) диапазон (фоси- ла байн овози аз хама боло ва аз хама поёни шахе); 2) камертон, чанголак барои танзимт t овоз. diper ['daiapo] 1. п 1) матои гулдор/ сернакшу нигор; 2) сачок, дастмол аз магеи гулдор; 3) амер, парпеч; 2. v 1) бо гулдузии ромбшакл оро додан; 2) печондан (кудакро). diaphanous [dai'aefanos] а шаффоф, фаро- намо, зулол, фаротоб. diaphragm ['daiofram] п диафрагма, пардаи хочиз, девора, пардаи дил, хичоб. diarrhoea [,daia'no] п тиб. исход, дарунравй. diary ['daian] п (pl diaries) рХзнома. дафта- ри хотирот, хотирот, ёддопгг; keep a diars хотироти худро н^вгиптан. diathermic ['daio'0a:mik] а диатермй, муолича ба воситаи харорати барк, гармо.тармонй. rfiathennr, ['daia,0a:mij п диатермия (бо кувваи барк гарм кардани чойи иллатноки ба- дан). diatribe ['daiatraib] п сухани сахт, захми забон. dibble ['dibl] v киш. заминсурохкун, каламапишон. dice [dais] 1. п 1) мухраи бозии нард, тос; 2) тосбозй, коббозй; 2. v 1) бо мухра бозй кардан; 2) тосбозй кардан; the dice is cast тос партофта шудааст; мац. сарнавишт таъин шудааст; no dice! Хдргиз! абадан, па! dicer [daiso] п мухрабоз. dichromatic [,daikrou'maetik] а дуранга. dick I [dik] п жар. to take one’s dick касам хурдан, тасдик кардан. dick II [dikJ п жар., амер, чосус. dickens ['dikmz] п гуфт иблис, шайтон, лаънати, гур, чаханнам. di cker ['dike] 1. п 1) амер., тиц. дувоздах дона; 2) карордоди кучаки тичоратй; 2- v барои нархи ночиз бахс кардан, dickey ['diki] п 1) пешбанци кудак; 2) гунчишкак, парандаи кучак; 3; сандалии ро- нанда/ акиб. dicky ['diki] а ноустувор, нопойдор, номустахкам, беэътимод. dicta ['dikto] шакли чамьи dictum. dictaphone ['diktofoun] п диктафон, дастгохи сабти овоз. dictate I ['dikteit] п фармон, дастур, хукм, амр; нидо. dictate II [dik'teit] v 1) дикта кардан, бо са- дои баланд хондан, имлой кардан; 2) тахким кардан, ба зурй кабулондан, фармон додан, Хукм кардан. dictation [dik'teijn] п 1) диктант, имло; 2) фармон, дастур, хукм. dictator [dik'teita] п диктатор, фармонравои мутлак, хукмрони мутлак. dictatorial [dikto'to:rial] а диктаторй, истибдодй. dictatorship [dik'teitafip] п хукумати истибдодй, низоми диктаторй, дастгохи зуроварй. diction ['dikjrj п 1) вожабандй, вожапардозй, калимабандй; 2) сабк (гуфтор ё овоз); фасохат. dictionary ['dikjann] п (pl dictionaries) 1) фархан!, лугат, комус: a bilingual dictionary фарханги дузабона; 2) фехрасти лугат, вожанома: dictum [ diktam] п (pl dicta) 1) изхори назар, андешанамой; 2) хикмат, панд; 3) ХУК- изхори назари доцрас дар бораи ахамияти хукмнома. did [did] past аз do. didactic [dai'daektik] а насихат омез, пандо- мез, хидояткунанда: didactic poetry шеъри пандомез.. didactics [di’daktiks] п дидактика (сохаи пе- дагогика). diddle [didl] v гуфт. 1) фиреб кардан, каллобй кардан; 2) вакт талаф додан, вэлгардй кардан. dido i'daidou] п гуфт. амер, шухй, азл, мазок; кори ахмакй, кори гаайтономез; cut up didos кори ахмакона ё шайтономез кар- дан, сиёхюри кардан. die I [dai] п (pl dice, dies) I) мухра, колаб, тос, коб; 2) мац. омади кор; 3) меъм. тахсутун; 4) мухр, сунба; the die is cast мухра партофта шудааст; мац. сарнавишт таъин шудааст. die II |dai] v (pres. p. dying) 1) чон додан, мурдан, вафот кардан, даргузаштан, рехлат кардан (for sth/sb - барои_чизе/касе; of sth - аз чизе); Не died of cancer. У аз касалии саратон вафот кард. 2) сахт хостав (for sth ё to do sth - барои чизе ё чизеро кардан); We are all dying for a cup of tea. Mo хама як пиёлагй чой мехохем. A man can die but once. Зарб. ~ Х,ар омадаро рафтане дар лай аст. Bette: die standing than live kneeing. Зарб. ~ Бо номи наку кушта гаштан ба чанг, / Бех аз зиндагонй бо айбу бо наш. (Фирдавсй). die away/ down хомуш шудан (садо), аз байн рафтан, заиф шудан (шухрат ва г): The breeze died away. Шамол хомуш шуд. die game то нафаси охирин чангидан; die in one’s boots нобахангом мурдан ё кушта шудан; die in the harness мац. дар сари кор ё фаъолият
die-hard мурдан; die in the last ditch то дами марг; die off яке-яке мурдан, то нафари охирин мурдан; die out нобуд шудан, мансух шудан; never say die хеч гох ноумед нашавед. die-hard ['daiha:d] а чонсахт, сарсахт, сахтчон; Diesel ['di:zal] п тех. (инч. Diesel engine/ mo- tor) матори Дизел, дизел. diesis ['daiisis] п (pl dieses [-si:z]) тип. 1) аломати эзох дар поварак; 2) му с. диез. diet I ['daiot] п 1) парламент (гайрианглиси), сейм, ландтаг, рейхстаг, мачлис ва г.; 2) кон- ференсияи байналмилалй; 3) шотл. нишасти рузона, мачлиси шуро. diet II ['daiat] 1. п 1) хурок, хурока, гизои рузмарра: A giraffe’s diet is mostly leaves. Хурокаи заррофа асосан аз баргхо иборат аст. 2) режими хурок, пархез, пархезона (бар асари беморй ё барои кам кардани вазн): You must go on a diet. Шумо бояд пархез кунед. be on a diet пархезй доштан; put someone on diet режими хуроки пархезй таъин кардан. 2. v пархез кардан, пархезй будан. dietary ['daiaton] п (pl dietaries) пархезй, низоми хурок, мизони хурок. dietetic ['daii'tetik] а пархезй, вобаст ба режими хурок. differ ['difa] 1) фарк кардан, фарк доштан, тафовут доштан: They differ in many respects. Онхо аз бисёр чихатхо аз хамдигар фарк доранд. 2) ихтилофи назар/ акида доштан: They differ about the matter. Оиди ин масъала онхо ихтилофи назар доранд. difference ['difransj 1. п 1) фарк, тафовут, носонй: There are many differences between the two languages. Ин ду забои тавофути зиёд доранд. 2) ихтилофи назар. мухолифат, нохамандешй: They have settled their differenc- es through negotiations. Онхо ихтилофоти худро тавассути гуфтугу бартараф карданд. make a difference фарк доштан, фаркият гу- зоштан; мухим будан: What difference does it make? Фаркаш чй? It makes no difference to me. Барои ман фарк надорад. make no difference ахамият надоштан, мухим набудан; split the difference гузашт кардан; 2. v 1) фарк кардан; тафовут гузоштан; 2) риёз. фаркиятро хисоб кардан. different ['difront] а 1) мухталиф, гуногун, чандин: It can be done in different ways. Ин корро бо роххои 1 уногун хал кардан мумкин аст. 2) монанд набуда: Не is quite different from what I expected. V ба шахсе, ки ман та- саввур мекардам, тамоман монанд нест. As different as chalk and cheese. Зарб. ~ Дорой -244- фарк аз замин то осмон. differential [difa'renjsl] 1. п 1) риёз. диффсрснсиал; 2. а 1) носон, нохамсон, гуногун; 2) риёз. дифференсиалй. differentiate [,difs'renfieit] v фарк гузоштан (байни), вижасозй кардан (аз х;ам). differentiation [,difa,renfi'ei]n] п 1) ташхис, носонсозй, нохамсонсозй, дигарсозй, дигарсонсозй; 2) нобаробарй, нохамсонй, дигарсонй; 3) вижасозй, носоннамой, чудосозй. differently ['difronth] adv ба тарики дигар, ба тарзи дигар. difficult ['difikolt] а душвор, мушкил, сахт; All things are difficult before they are easy. Зарб. ~ Наккош накши сонй бехтар кашад зи аввал. difficulty ['difikalti] п (pl difficulties) душворй, сахтй, мушкилй. diffidence ['difidons] п нохудустуворй, хичолатй, бечуръатй. diffident ['difidant] а 1) эътимод ба худ надошта, нохудустувор, хичолат, бечуръат; 2) сарбазер, хичолатй. diffluent ['difluont] а ба шакли моеъ гуза- ранда. diffuse 1. a [di'fju:s] 1) пароканда, парокан- дашуда; пошидашуда, афшонда; 2) пургу, пурхарф, рУдадароз, дарозгуй; 2. v [di'fju:z] 1) парокандан, парканда кар- дан, пошидан (ба хар <•?); 2) физ. пахш кардан/ шудан. diffusion [di'fju^n] п 1' пахш интишор, гус- тариш, пошиш, пахшиш (нур)', 2) пургой, пурхарфй; 3) физ. нарокандашавй. diffusive [di'fju:siv] а 1) сергап, лакй; 2) па- роканда, пахш. dig [dig] 1. и 1) ковиш, хафр, кандан; give sb a dig in the ribs касеро аз пахлу тела додан; 2) ковиши бостоншиноей, (чамъ) хафриёт; 3) махалли ковишхо; 4) pl гуфт. зистгох, маскан; give one a dig ба касе расидан (эърод гирифтан)', 2. v (dug; dug; pres. р. digging) 1) кандан, за- мин кандан, хафр кардан: The boys were dig- ging a hole. Бачахо чукурй меканданд. 2) да- рёфтан, кашф кардан; 3) халондан, гиккондан; 4) амер, фахмидан, мутаваччех шудан; 5) сахт кор/ мутолиа кардан; dig down кофтан, канда баровардан; dig for чустучу кардан; dig in а) хандак кофтан, сангар гирифтан, чойгузин шудан (дар поноси чизе)', б) сахт шуруъ кардан (ба коре)', dig out дарёфтан, кашф кардан; dig something over бел задан; побел кардан dig through кофтан, кандан; dig up канда гирифтан, кофта гирифтан: We must dig up these bushes. Mo бояд ин буттахоро кофта гирем.
digest I ['daidjest] 1. n 1) хулоса, чакида, фишурда (китоб, макула еа г.)\ the digest of his latest book хулосаи китоби охирини у; 2) шархи кутод (канун); 2. v хулоса кардан, кутох кардан. digest II [di'djest] v 1) хазм кардан/ шудан: to digest food хурокро хазм кардан; 2) фахмидан, аз худ кардан, дарёфтан: to digest new ideas акидахои навро аз худ кардан; 3) хазм кардан/шудан; 4) ба гурухо чуда кардан, тасниф кардан; 5) токат кардан, бардошт кардан. digestible [di'dgestabl] а 1) зудхазм, осонхазм, сабукхазм, кобили хазм, зуд хазмшаванда; 2) зудфахм, зудомУхташа ванда. digestive [di'djestiv] 1. п дору/ хуроки зудхазмку нанда; 2. а хазмкунанда. digger f'digo] п 1) кананда, кэндгар, хаффор (шахе); 2) дастгохи заминканй, экска- ватор; 3) мац. чуяндаи тилло; 4) кухкан, ан- гишткан. diggings ['digirjz] п pl 1) маводи хаффорй, хафриёт, кон; 2) зистгохи кончиён, махалли сукунати кончиён, урцугохи кончиён; 3) конгох. digit ['didjit] п 1) ангушт (даст ва пой); 2) риёз. ракам, шумора (аз 0 то 9). digital ['didsitalj а шуморй, ракамй, ДИЧИПШ. dignified I'dignifaid] а 1) бовикор, бузург; 2) лоик, сазовор, арзан да; 3) шукухмандона, боматонат. dignify ['dignifai] v воло кардан, сарафроз кардан, эхтиром гузоштан, обруманл кардан, некном кардан. dignitary f'dignitan] п шахей олимартаба, амалдори воломаком. dignity ['digniti] п (pl dignities) 1) волой, бузурги, шоистагй, маком, арзиш, викор, матонат; 2) некномй, шухраг, хушиомй; 3) шукухмандй, шукух; beneath one’s dignity пасттар аз матонаги касе; stand on one’s dignity бо викор истодан. digraph ['daigra:f| п диграф, ду харф ифо- дакунандаи як овоз (масалан sh дар вожаи ship). digress [dai'gres] v 1) мунхариф шудан, бе- руи баромадан (аз мавз^ъ), аз ин шох ба он шох паридан. даст кашидан аз чизе, аз бахри чизе баромадан. digression [dat'grefon] п дуршавй, берунравй (аз мавзфь). dike [daik] (инч. dyke) 1. п 1) оббанд, сад, сарбанд, банди об; 2) мац. монеъ, боздор, чилавгир; 3) чуи обпарто; 2. v (бо ууйканй ва зсщкаиш) 1) обкашй кардан, хушкондан; 2) оббандсозй кардан, сад задан; - 245 - diminish dilapidate [di'laepideit] v 1) вайрон кардан/ шудан, шикастан; 2) исроф кардан, барбоц додан. dilapidated [ai'laepideitid] а хароб, вайрон, фартут, фарсуда. I dilapidation [dijaepi'deijn] п вайронй, харобй, фарсу дашавй, таназзул, сукут. dilatation [.dailei'teifn] п 1) васеъкунй васеъшавй; 2) фарохшудагй, фарохшавй, кушодшавй. dilate [dai'leit] v 1) кушод шудан/ кардан, фарох шудан/ кардан; 2) пахн кардан/ шудан. dilation [dai'leif] ниг. dilatation. dilatory ['dilalori] a 1) охиста, сует, сустхаракат, камхаракат; 2) дермоида, дер- карда, деррасида. dilemma idi'lema] п дилемма, холати ногу- вор, ду рохи хатарнок. dilettante pdih'ttenti] 1. п (pl dilettanti) итал. 1) хаваскор, хунар дусти хаваей, илмчуи хаваей; 2) дуст дор; 2. а ба таври сарсарй, булхавасона, дам- дамй, ишкй, аз руи хавою хавас. diligence I ['dihgams] фр п дилижанс (фой- туни болопушида). diligence II ['dtlidjansj п кушиши пайваста, саъйу кушиш, пушти кор; Diligence is the mother of success. Зарб. ~ Сабр кунй, найшакар гардад шакарканд. diligent ['dilidyant] а кушанда, бохаракат, кушишкунанда, богайрат. oill [dil] п шибит, укроп. dilly-dally i'dihdsh] v бехуда вак1 гузарон- дан, дудила шудан, манманй кардан. dilute [dai'ljurt] 1. а суюкшуда, чудошуда, махлулшуда; 2. v суюк кардан, тунук кардан/ шудан (аз рохи омехтан), обзкй кардан. dilution [dai'ljtrjn] г 1) махлулкунй, ха тку пи, суюккунй; 2) сустшави, заифшави. dim I [dim] a (dimmer; dimmest) 1) камнур, ниматорик, тира; 2) тор, мубхам, номушаххас; 3) кундфалм, нофахм, нодон; 4) сует, заиф (би- ниш, чашм) dim II [dim] v камнур кардан/ шудан, тира кардан/ шудан; dim out тира/ торик кардан; take a dim view of бо бадбинй нигох кардан. dime [daim] 1. п амер, тангаи 10 сентй; 2. attr камарзиш (роман)', dime novel рома- ни камарзиш, рсмани ду сента. dimension [di'menfn] п 1) авдоза, бузурги: а figure in three dimensions шакле иборат аз се бузургй; 2) pl хачм: the dimensions of a room хачми хона. dimensional [di'menpnsl] а маконй, фазой, бузургидошта. diminish [di'minij] v 1) кохистан, кохидан, кам кардан/ шудан. кохиш ёфтан: 2) хурд шу-
diminished дан/ кардан, борик шудан. diminished [di'mimj’t] а 1) кохишёфта, кохида, косташуда; 2) хурдшуда. diminution [dimi'njirjnj и камкунй, хурдкунй, кохиш. diminutival [di,minju:'taivol] а хурдй (пеш- ванд). diminutive [di'mmjutiv] а 1) хурд, аз хама хурд, реза-реза; 2) грам. хурдй: a dimunitive suffix пасваиди хурдию навозит. dimity ['dimitij п (pl dimities) матов барои парда. dimness f'dimius] п тирагй, хираги. dimply ['dimpb] а чукурчадор. dimmer ['dime] ниг. dim камнуртар. dimmest [’dinnst] ниг. dim камнуртарин. dimple [dimpl] 1 n 1) чукурча (руи пусти бадан); 2. v чукурчадор кардан/ шудан. din [dm] 1. п садои баланду тулонй (гицкунанда); 2. v садои баланду тулонй эчод кардан, гав-гав кардан, хаё хУй кардан. dine [dam] v 1) хурок хурдан, нахор хурдан, шом хурдан; dine in дар манзил шом хурдан; dine out хорич аз манзил шом хурдан; diner [dams] п шахсе ки нахор ё шом мехурад. ding [ding] 1. п садои зангула; 2. v (dinged; dung) 1) зангула задан, ба садо царовардан; 2) такрор кардан, дар гуши касе хондан; 3) гуфт. задан. ding-dong 1. п динг-донг, дин-дон (овози навозиши зангулауоу. 2. а такроршаванд; пурмочаро, пурзадухурд; 3. adv чиддан, сидкан. dingey, dinghy ['dirjgtJ n каик, каикча, каики надот. dingle ['dipgl] п сой, дара. dingo ['dnjgou] п зоол. динго (зоти саг). dingy ['dmdji] a (dingier, dingiest) тира, то- рик. dining-car ['daimrjka:] п вагон-ресторани катор. dining-room ['daimrjgrum] п ошхона, утоки нахорхурй. dinkey ['diijki] п амер, локомотиви хурд. dinkum ['dipkum] п вокеият, хакикат. dinky ['dirjki] a (dinkier, dinkiest) камарзиш, камахамият. dinner ['dma] п 1) нахор, шом; 2) мехмонии шом ё нахор, зиёфат, сур; After dinner comes reckoning. Зарб. ~ Аз ором нишастан гавхари максуд наояд ба даст. give a dinner зиёфат додан; have/ take dinner шом хурдан. dinner-jacket ['dmadjaskit] п либоси расмй. 246- dinner-party ['dina,pa:tt] и зиёфати хоса. dinner-set ['dinasetj п андомоти нахорхурй (барои шумораи муайяни месумонон), сервпзи нахорхурй. dinosaur ['damaso:] п динозавр, девсусмор. dint [dmt] 1. п 1) неру, кувва, зарба; 2) паи/ дои зарба; фурурафтагй: a deep dint in the car фурурафтагии амик дар автомобил; 2. v сахт задан, бо фишор фуру нишондан. diocese f'daiosis] п епархия, каламрави ускуф, нохияи зери сарпарастии ускуф. dioxide [dai'oksatd] п хим. дуокис. dip [dip] 1. п 1) фурУравй, гута, 2) сарозерй, нишебй, паст ха ми; 3) гарккунй, гутониш: 4) шино, оббозй; 5) ранг, рангоба; 6) махлули фулузпушй; 7) поинравй, фурУд; 8) лау. кисса- бур; have/ take a dip гута задан, оббозй кардан. 2. v (dipped; dipt; pres. р. dipping) 1) гута додан/ задан, ларовардан: She dipped her hand in the water. S' дасташро ба об гута занонд. 2) гута задан, оббозй кардан: They went for a dip in the sea. Онхо барои оббозй кардан ба бахр рафтанд. 3) дар ранг фуру бурдан, ранг кардан, рангрезй кардан: You can dip wool in any colour. Шумо метавонед пашмро бо хар ранге рангрезй кунед. 4) кашидан, баровардан. бароварда гирифтан (хурок ва г.); 5) нишастан, фуру рафтан (офтаб); 6) фуро- вардан (бодбонро); 7) поин рафтан, кам шудан, пуксон ёфтан: The profits dipped again this year. Имсол фонда боз кам шуд. 8) нишеб шудан, сарозер шудан; dip in! бифармоед бихуред! Сахим шавед! Хдмрох шавед! Сахми худро бардоред! (дар хурокхури). dip out/up баровардан, бароваода гирифтан. diphtheria [difQiario] и тиб дифтерия, хуннок. diphthong ['difOoij] п фон. дифтонг. diploma ['di'ploumo] п донишнома, диплом. diplomacy [di'ploumosi] п сиёсат, димлома- тия, илми сиёсат, сиёсатпардозй. diplomaed [di'ploumod] а диплодор, сохиби дипломшуда. diplomat ['diplomat] п дипломат, сиёсатпардоз. diplomatic [,diplo'maetik] а дипломатй, сиё- саткорона, сиёса гкорй: to restore diplomatic relations баркарор кардани робитахои дипломатй; diplomatic core хайати дипломатй (хамаи сафи- рон ва кормандони сафоратхонахр дар шаур); diplomatic service хизмати сиёсй, кормандон ва сиёсаткорони вазорати умури хоричй; diplomatic immunity масунияти сиёсаткорй/ дипломатй. diplomatics [,dipla’mastiks] и pl (ба шакли , тануо истифода мешавад) 1) санъати
-247- dis дипломатй; 2) дипломатика (бахши палеогра- фия). diplomatist [di'ploumotist] п дипломат. dipper ['dips] п 1) чумча, обгардон; 2) (бо х;арфи калон)'. the Dipper, амер. Модахирси калон (гурухи ситорахо): the Little Dipper Модахирси хурд (гурухи ситорахо)', dipping [dipirj] п фуруравй, гутазанй, гарккунй, гутониш. dipt [dipt] р. р. аз dip 2. dire [’dais] a (direr, direst) сахмгин. вахшатнок, хавлнок. direct [di'rekt, dai'rekt] 1. a 1) рост: the di- rect rays of the sun шуоъхои рости офтоб; a direct line хати рост; 2) бевосита: a direct an- swer чавоби бевосита; 3) мустаким. a direct talk сухбати мустаким; a direct flight from Du- shanbe to London парвози мустаким аз Ду- шанбе ба Лондон; 4) пурра: direct opposite мутакобили пурра; 5) бепечухам; 6) бекаму зиёд, бекаму кост; direct current чараёни мунтазами барк; 2. v 1) рох нишон додан, рохнамой кардан; равона кардан: to direct efforts кушишу гайратро равона кардан: to direct sb to the village рохи касеро ба тарафи деха равона кардан 2) идора кардан, рохбарй кардан: Who is directing the work? Кй ин кор ро идора мекунад? 3) фармудан, фармон до- дан: Do as you directed. Ба тарзи фармуда корро ичро кун. 4) рохбарй кардан, дирижёрй кардан (ба дастаи навозандагон); 3. adv бевосита, рост, мустаким. direction [di'rckjn] rt 1) тараф, самт, ришта, хавза, суй: They were coming from all direc- tions. Онхо аз хавзахои мухтадиф меоянд. 2) рохбарй, рахнамой, идора, сарпарастй, со- монбахш: They have made great progress under his direction. Бо рохбарии у ба дастовардхои бузург сохиб шуданд. 3) амр, дастур, фармон, хукм: I can’t use it as there are no directions. Ман ин асбобро истифода бурда наметаво- нам, зеро дастур надорад. 4) pl дастуруламал, дастурот, 5) равиш, раванд, хат, гароиш, рох; 6) гузориш, гузоштани (намоишнома); in the direction of ба тарафи, ба самти. directive [di'rektiv] 1. п фармон, дастур. хукм; 2. а дастурдиханда, нишондиханца, хидояткунанда. directly 1. adv [dfreklh, dai'rekth] 1) рост, мустакиман: Нс was looking directly at them. Вай рост ба тарафи онхо нигох мекард. 2) бевосита: Не was directly responsible for the confusion. У бевосита чавобгари ин харчу марч буд. 3) фавран, билфосила: I’ll come di- rectly. Ман фавран мебиёям. 2. conj [’drekth] гуфт. хамин ки: I went home directly as 1 had finished work. Хамин ки коро тамом кардам, ба хона рафтам. directness [di'rektnis] п росткорй, бегаразй. director [di'rekta, dai'rekto] п 1) мудир, раис, сарпараст: a club director раиси клуб; 2) кор- гардон, тахиягар (синамо, театр)', a film direc- tor тахиягари филм; 3) узви хайати мудирия (ширкатхо ва г.); 4) рахбар, дирижёр (оркестр, Хайати навозандагон)', board of directors хайати мудирия. directorate [di'rektorit] п 1) макоми мудири- ят; 2) хайати мудирия, рохбарият, маъмурият. directorship [dfrektojip] п рохбарият, маъмурият. directory [di'rektari] п (pl directories) 1) рохнамой, сарнирастй, мудирй, рахй; 2) кито- би рохнамо дастурнома: a telephone directory рахнамой телефон; 3) амер, хайати мудирия, рохбарият, маъмурият. directress [di'rektns] п му дира, раиса. direful ['daioful] а шоир. дахшатнок, мудхиш. dirge [da:dg] п навха, суруди азо, навха (мусикй. ё овози охиста ва гамгин). dirigible ['dindjobl] 1. и дирижабл; киштии идорашавандаи хавой; 2. идорашаванда, ронишпазир, рондаша- ванда, хидоятпазир. dirk [do:kj 1. и ханчар, даста; 2. v ханчар задан. dirt [du:t] п J) чирк, чиркини, ифлоей; 2) замин, гил, хок, гилу лой; 3) мач. фасод, табохй, касофэткорй, номардй, пастфитратй; 4) су хани кабех, гайбаткунй, суханчини; as cheap as dirt арзони хоки сиёх; eat dirt бардошт кардан; fling/ cast/ throw dirt at сухани кабех гуфтан, бадном кардан, таъна задан, бадгуй кардан (пушти сари касе); hit the dirt худро ба замин задан. dirt-cheap ['da:t'tfi:p] а бисёр арзон, муфт, камбахо, камарзиш. dirtily [’da:tih] adv мац. паст, разил, кабех. dirtiness ['do:tinis] п ифлоей, чиркинй; 2) мац. разолат, кабехй. dirty ['da:ti] 1. a (dirtier; dirtiest) 1) чиркин, ифлос, касиф, нопок; 2) чирккунанда, касиф- кунанда; 3) тира, гирифта (ранг): a dirty green сабзи гирифта; 4) харза. занапда, кабех: dirty jokes шухихои кабех; 5) харзачашм, нопокдил, нопок; 6) бад, номусоид (хаво); 2. v ифлос кардан, чиркин кардан/ шудан, касиф кардан. dis- I [dis-] pref ба калимахо маънои инкорй медихад: disbelief нобоварй; нооромй, нотинчй. dis- II [dis-] pref ба калима маънои махрум ё ихроч карданро меоихад: to disinherit аз мерос махрум кардан; to disbar аз фаъолияти химоягарй махрум кардан.
disability disability [.disa'biliti] n нотавонй, бекуввагй, ноксбилй. disable [dis'eibl] v 1) нставон кардан, очиз кардан; аз кор андохтан; 2) рук. аз хукукхо махрум кардан. disabled [dis'eibld] а корафгодагй, очиз. disabuse [,dtsa'bju:z] v аз иштибох даровар- дан, аз вокеият огох кардан. disaccord [,disa'ko:d] 1. п мухолифат, ихтилоф, носозгорй; 2. v мухолифат кардан, носозгорй кардан. disadvantage [.disad'va.ntid^] п 1) вазъи но- мусоид, косгй; 2) камдошт, костй, камбудй, норасой; lie at a disadvantage дар вазъияти номусоид/ нобаробар карор доштан (нисбат ба дигар кас). disadvantageous [,disaedvazn'teidjasl а ному- соид, носозгор; носудманд, беманфиат. disaffect r,diso'fekt] v мухолифат кардан, норозй кардан, норозй будан. disaffected L,diso'fektid| а 1) норозй, нори зо; 2) номувофик бо конун, нортво, ночиз. disaffection [,disa'fekjn] п 1) корозигй, ниризогй; 2) номувсфикат бо конун. disaffirm |,disa'fa:m] v 1) инкор кардан; 2) хук. бекэр кардан. disafforest [,diso'fornst] v 1) чангалбурй кардан; 2) хук. аз чангал ба замини кишозарзи табдил додан disagree [,diso'gri:] v 1) мухолиф будан, мухолифат кардан, хамаидеша набудан: I disagree with your first statement. Ман мухо- иифи фикри якуми шумо мебсшам. 2) мувофик набудан, чУр набудан, нохамсон будан: This statement disagrees with the facts. Ин фикри шумо ба санадхо мувофик нест 3) хилофи як дигар будан. disagreeable I [,disa'gri;jbl] п pl нохушй. ногуворй disagreeable II [,diso'gri:sbl] а 1) ногувор, номатлуб; бад (маза, буй); 2) носозгор, даъвои, бадхулк (одам). disagreement [,disa'gri:mant] и мухолифат, ихтилофп назар, носозгорй, нохамандешй. disallow [’dtso'lau] v 1) ичозат нэдодан; на- пазируфтач, написандидан; 2) рад кардан. disappear [diso'pia] v 1) нопадид шудан; гайб задан; 2) аз миён рафтан, кобуд шудан, аз миён бардошта шудан. disappearance [diso'piorans] и гайбзанй, бедаракшавй, нобудшавй. disappoint [,diso'point] v 1) маъюс кардан, дилсард/ ноумед кардан; 2) пакар кардан. disappointed [,disa'pointid] 1. past ва р. р. аз disappoint: The book disappointed me. Китоб мар о дилсард кард. 2. а дилшикаста, маъюсона: Не said it in а disappointed voice. У ин суханро ба (! - 248 - дилшикастагй гуфт. disappointing [,diso'pointii)] 1. pres. р. аз dis- appoint. 2. а маъюскунанда, дилшикананда: a dis- appointing performance намоиши маъюскун- анда disappointment [,disa'pointmant] п маъюсй, ноумедй, навмедй, дилшикастагй. disapprobation [,distepiou'beijn] п мухоли- фат, нохампазирй, норизоиятй, норозигй. disapproval [,disa'pru:val] п 1) рад, норозигй; махкумият; 2) назари мухолиф. disapprove |,diso'pru:vj v (of sth/sb) рад кардан, написандидан, напазируфтан (касеро. чизеро). disapprovingly [,disa'pru:vinli] adv мухоли- фона, норозиёна. disarm [dis'a:m] v 1) беярок/ бесилох кардан/ шудан, халъи силох кардан: to disarm a band дастари бесилох кардан; 2) аз эътикод гаштан/ тардондан: I felt angry, but her smile disarmed me. М.ан ба газаб омадам, вале табассуми у маро аз эътикодам гардонд disarmament [dis'annamont] п ярокпартой, халъи силох- disarrange ['diso'remdj] v ба хам вдан, но- мураттаб кардан, парешон кардан, вайрон кардан (тартиби чизеро), пароканда кардан: to disarrange sb’s papers/ hair когазхо/ муи ка- серо парешон кардан. disarrangement i.disa'remdyment] п вайро- нй. парокандагй. бетартибй, парешонй. disarray [,dis?'rei] п нобасомонй. бесарусомонй, бенизомй, бетартибй; ошуфтагй. disaster [di'za:sta] п бадбахгй. мусибат, фочиа, бало, нахе. disastrous [di’za:stras] а мусибатомез, муси- батбор, чонгудоз, хатарнок, пурбало, фочиаомез. disavow ['diso'vau] v 1) инкор/ рад кардан, эътироф накарцан (сухан, масъулият яа г.); 2) масъулият бар душ нагирифтан. disavowal {'disa'vaualj п рад, инкор, ноэъткрофй. disband [dis’btend] v 1) бархам задан, бархам додан: 2) пароканда кардан/ шудан, аз хам пошидан, пош хурдан. disbar [dis'ba:] v хук. аз унвони химоягар махрум кардан, аз фаъолияти химоягарй махрум кардан. disbark [dis'ba:k] v пуст кардан, пуст кандан. disbelief [,disbi'li:f] и нобоварй, беэътикодй, беэътимодй. беимонй. disbelieve f,disbi'li:v] v бовар накардан, дуруг пиндоштан, эътимод надоштан. disbeliever [,disb)'li:vo] п 1) бедин, бемазхаб, беимон; 2) беэътикод.
= =_j==__„ -249l disburden [dis'ba:dn] v бор аз души (худ ё дигарон) бардоштан, рафъи захматхо кардан, сабукбор кардан, холй кардан: to disburden one’s mind фикри худро холй кардан. disburse [dis'ba:s] v 1) пардохтан, пардохт кардан (пул); 2) харч кардан, сарф кардан. disbursement [dis'bo:smont] п 1) пардохт, харч, додани пул; 2) маблаг пардохт. disc [disk] = disk. discard [dis'ka:d] v 1) рад кардан, даст ка- шидан аз; 2) дур андохтан, канор гузоштан; 3) аз кор рондан. discern [di'som] v 1) дидан, пай бурдан, фахмидан;\¥е discerned a sail in the distance. Аз дур мо бодбонеро дидем. 2) тамиз додан, ташхис додан. discernible [di'somabl] а диданй, ташхиспа- зир, кобили фахмидан. discerning [di'sa:niij] а ахли тамиз, басир, бофаросат. борикбин, нуктасанч, зирак. discernment [di'ssmment] п 1) басират, биной, фаросат, нуктасанчи, зиракй, борикбинй; 2) пайбари. дарк, ташхис. discharge [dis'tja:ds] 1. п 1) борфарорй, борхоликунй: the discharge of a ship борфарории киштй; 2) тирпаронй, шилик: the discharge of a rifle тирпаронии милтик; 3) азкорхоликунй: a mass discharge of workers азкорхоликунии оммавии коргарон; 4) разряд (электрики); безарядшавй: a discharge of elec- tricity безарядшавии электрикй; 5) сафедкунй (махкумшударо); 6) холикунй, ихроч; 2. v 1) холй кардан (бор)'. The cargo of the ship was discharged quickly. Бори киштиро зуд холй карданд. 2) тир холй_ кардан: Не dis- charged his gun into the air. У аз милтикаш ба хаво тир холй кард. 3) аз кор холй кардан: Не was discharged from his job. Уро аз кор холй карданд. 4) безаряд кардан: to discharge а battery безаряд кардани аккумулятор; 5) ичро кардан, адо кардан (вазифа, уудадорй); 6) cap додан, рехта холй кардан; 7) рехтан, чорй шудан: the river discharges into the sea дарё ба бахр мерезад; 8) чавоб додан, озод кардан (аз махбас); 9) пардохтан (карзхоро); dischargee [dis'tja:d3i:] п аз хизмати харбй чавобшуда. disci ['diskai] pl аз. discus. disciple [di'saipl] n 1) шогирд; 2) пайрав, тарафдор, мурнд: Plato was one of the disciples of Socrates. Афлотун яке аз муридони Сукрот буд. disciplinary ['disiplinon] а интизомй, ислохй. discipline ['disiplmj 1. п 1) интизом, низому тартиб; 2) ришта (max, си.ш ё таукикоти). фанни таълимй. 2. v гугамол додан, танбех додан, одоб до дан, сиёсат кардан. discontinue disclaim [dis'kleim] v 1) мункир шудан; 2) рад кардан, ба ухда нагирифтан, инкор кардан, кабул накардан; 3) хук. тарки даъво кардан, сарфи назар кардан [Оаъворо). disclaimer [dis'kleimo] п раддия, инкор, дасткашй. disclose [dis'klouz] v ошкор кардан, фош кардан, парда бардоштан, кашф кардан. disclosure [dis'kloujo] п ошкорсозй, фошеозй, ифшогарй, бепарда кардан, бозна- муд. discolour [dis'kAla] v ранг дигар кардан, бе- ран г кардан. discolo(u)ration [dis,Is Ala'reijn] n беранг- шавй, рангдигарсозй, рзнгивазкунй. discomfit [dis'kxmfit] v 1) ботил кардан, бархам задан, ноком кардан (нак,шаи каееро); 2) шикает додан, сарнагун кардан; 3) норохат кардан, пакар кардан; шарманда кардан. discomfiture [dis'kxiiifitja] п 1) ботилсозй, бархамзанй; 2) шикает, сарнагун, нокомй; 3) шармандагй. discomfort [dis'kAmfat] п 1) норохатй, сахтй, ранч, захмат; 2) ранч, дарди cap, мояи норохатй, гам; 3) шармандагй, хичолат. discommode [,diska'moud] = discomfort 2. discompose [,diskam'pouz] v 1) ошуфта кар- дан, харосондан, парешон кардан, норохат кардан; 2) номураттаб кардан, нобасомон кардан. discomposedly [,diskom'pouzidh] adv харосона, парешон, номураттаб. discomposure [.diskom'pouja] п парешонй, харос, ошуфтагй. disconcert [,diskan'sa:t] v 1) бархам задан, хароб кардан (накшаро); 2) шарманда кардан, хичил кардан/ шудан, парешон кардан/ шудан. disconnect [,diska'nekt] v чудо кардан (аз хам), гусастан; буридан (аз барк,), катъ кардан. disconnection [,diska'nekjn] п чудокунй, аз якдигар чудосозй, аз хам чудокунй; катъкунй. disconsolate [dis'konsaht] а таскиннопазир, тасаллинопазир, андухгин, парешон, афсурда, дилшикаста. discontent [,diskan'tent] 1. п норизоятй, норизой, нохушнудй, нохурсандй; 2. а 1) норизо, нохушнуд, нохуш: 2) конеъ нашуда, каноат хосил накарда. discontented [,diskan'tentid] а нохушнуд, нирозй, ночур, мухолиф. discontentedly [,diskan'rentidh] adv конеънашуда, норозй. discontentment [,diskan'tentmant] п норозигй, нохушнудй. discominuance [,diskan'tmjuans] п танаффус, катъ, хотима. discontinue [,diskan'tmju:] v даст кашидан аз, идома надодан, бас кардан, пайгирй накардан.
discontinumis discontinuous [,diskan'tmjuas] а нопайваста, гусаста, бурида-бурида, канда-канда, ному- давом, чомураттаб, номуттасил. discord [’disks.d] п носозгорй, даъво, низоъ, нифок, нудой, ихтилоф. discordance [dis'koidans] п 1) носозгорй. нохамсозй, ихтилоф, мухолифат, адми тавофик, нифок,, чудой; 2) му с. килу кол, ночурй, овози гушхарош. discordant [dis'ko:dant] а ночур, носозгор. номувофик, нсхамсоз; 2) гушхарсш (сада), нохамоханг, носсз. discount ['diskaunt] 1. п 1) ксхиш, каср; гузашт; at a discount пасттар аз нархи расмй; 2) фоизи гузашт; 2. v 1) костан, кам кардан, костани ахамият ё арзиши чизе, гузашт кардан; 2) ба назар нагирифтан; 3) мац. ба чизи шунида бовар накардан. discountenance [dis'kauntinons] 1. п шарман- лагй, хичолат; 2. v шарманда кардан, дар хичолат гузош- тан. discourage [dis'karidg] v 1) дилсард кардан, бечуръаг кардан, навмед кардан: Failure did not discourage him. Нокомй уро бечуръат на- кард. 2) боздоштак (аз анцоми кор): We dis- couraged him from going there. Mo уро барои ончо рафтан боздоштем. diseouragment [dis'kxridjmant] n 1) рухафтодагй, навмедй, ноумедй, дилсардй; 2) боздорй, мансуфсозй, манъ, чилавгкрй. discourse [dis'ko:s] 1. и 1) гуфтугу, мукола- ма, мусохиба, гуфт ушупид, бахс; 2) хутба, хитоба, рисола; 2. v 1) сухан гуфтан, гуфтугу кардан, суханронй кардан, бахс кардан, муколама кардан; 2) хит оба эърод кардан, хутба хондан; рисола навиштан, discourteous [dis'kaitajos] а бетарбия, бео- доб, дагал, беназокат. discourtesy [dis'kortasi] п 1) бетарбияти, беодобй, дагалй, беназокатй; 2) кори беада- бона. discover [dis'kAvo] v 1) пай бурдан, дарёф- тан, фахмидан, мутаваччех шудан, пайдо кардан, ошкор кардан: to discover plot суикасдро ошкор кардан; 2) кашф кардан, ёфтан, назёбй кардан: Columbus discovered America. Колумб Амрикорс кашф кард. discoverer [dis'kAvoro] п кашшсф, кашфку- нанда. discovery [dis'kAvar:] п (pl discoveries) 1) кашф, ёбиш, иктишоф, кашфиёт: the discovery of America кашфи Америка; Discovery Day рУзи кашфи Америка; 2) сшкорсозй, кушоиш; 3) ёфта, чизи кашфшуда, даст овард. discredit [dis'kredit] 1. п 1) нсбсварй, рад. шак, тардид, беэътикодй, беэътимодй; to -250- throw on discredit зери шубха гузоштан; 2) беобруй, русиёхй, обрурезй, расвой, бадномй; 2. v бадном кардан, обруро резондан, беобрУ кардан, русиёх кардан, расво кардан; His behaviour discredited him with the public. Рафтораш Уро дар хузури чомеа беобру кард. 2) бовэр накардан, шак бурдан, напазируфтан, рад кардан (дуруг ё нохакири}. discreditable [dis'kreditool] а зишт, шармо- вар. кабех: discreditable conduct рафтори шар- мовар. discreet [dis'krkt] а боэхтиёт, бохирад, бомулохиза, мулохизакор, эхтиёткор. discrepancy [dis'krepansi] п (pl discrepancies) тафовут, ихтилоф. фарк, ночУрй, дучУрй. discrepant [dis'krepant] а ночУр, нохамгун, дучУр; discrepent rumours овозахои нохамгун. discrete [dis'kri:t] а 1) чудо, нохамбаста, алохида, аз хам чудо шуда; 2) фил. абстрактй, мавхум. discretion [dis'krejn] п 1) ихтиёр, озодии амал, кудрати тасмимгирй; 2) эхтиёт, диккат; 3) боакдй, акли солим, басират; at the discretion of дар ихтиёри, бо салохдиди, бо ихтиёри; the age or years of discretion синни камол; Discretion is the better part of valor. Зарб. ~ Бехтарин бахши шучоат эхтиёт аст. discriminate [dis'knmineit] i> 1) чудо кардан, фарк кардан: to discriminate between fact and fancy санадхоро аз дуруг фарк кардан; 2) пой- мол кардан, сиёсати поймолкуниро пеш гирифтан: to discriminate against people because of their race or nationality хукуки мардумро аз руи нажод ва миллат поймол кардан; 3) фарк гузоштан: racial discrimination фаркгузории нажодй. discrimination [dis'kiimi'neijn] п 1) шинохт (тафовут), нуктасанчй, садика; 2) фаркият. бартарй (нажодй ё уинсй); 3) махдудкунй ё поймолкунии хукук- discriminative [dis'knminativ] а 1) фаркку- нанда (нишон ва е.): борикбин, нуктасанч. discus f'diskas] п (pl discuses or disci) диск (варзиш); мусобикаи дискнартой. discuss [dis'kAs] v бахс кардан, мухокима кардан, музокира кардан, мавриди бахс карор додан. discussion [dis'kAfn] п бахс, мухокима, мубохиса, габодули афкор, музокира: the ques- tion under discussion масъалаи мухокима карда шуда disdain [dis'dem] 1. л 1) тахкир, такаббур, ноз: нафрат, безорй; 2. v ор доштан аз, бо тахкир нигаристан. disdainful [dis'demfl] а пурнахват (безорй омехта бо гурур), магрур, тахкиромез, хакоратомез, нафратомез, манфур. disease [di'zi:z] п касалй, беморй, мараз;
-251 - disgust catching disease ба касали гирифтор шудан; Diseases are the interests of pleasure. Зарб. ~ Иллатй мардум зи пурхурй бувад,/ Хурдани iiyp тухми беморй бувад. (Аттер) diseased [di'zi:zd] а касал, бемор, мариз. офатзада, маъюб. disembark [,disim'ba:k] v 1) фаромадан, пиёда шудан/ кардан {аз киштй, тайёра}; 2) фуровардан (аз киштй). disembarkation [,disomba:'keijn] п пиёда- шавй, фуруд (ба сорил); After disembarkation we went through the passport control Пас аз фуруд ба сохил мо аз назорати шиноснома гузаштем. disembarrass [,disim'baerss] v аз зери бори чизе халос шудан. disembody f'disim'bodi] v 1) танозод кардан (аз зиндагии чисмонй), рухонй кардан; 2) па- роканда кардан [артиш). disembogue [,disim'boug] v рехтан, ворид шудан (даре). disembosom [,dtsim'buzam] v эътимод кар- дан, бовар кардан (риссиёт, асрор); to disem- bosom oneself to розй дил кардан. disembowel [,disim'bauol] v Г) аз рУдаву ра- сан тоза кардан; 2) мои. чаппаю роста кардан. disembroil [,disirn'broil] v вушодан [ресмон - ро), кашф кардан \acpoppo). disenchant [,dism'tfa:nt] v аз чоду/ сехр озод кардан. disencumber [.disin'kCmbo] v аз мушкилй, монеа озод кардан, дасту боли каееро озод кардан. disengage [xhsm'geidj] v рахо кардан, боз кардан/ шудан, халос кардан. disengaged [.dism'geidgd] а озод, боз, мустакил, фориг, форигбол, чудо. disengagement [,disin'geid3mant] п 1) рахой, озодй, чудой, халоей; 2) паскашонй, акибнишинй (артиш ва г.), катъи тамос бо душман. disentangle [,disin't®r|gl] v 1) дар овардан, рахо кардан (аз гирифторй, еирер ё даррампечидагй), боз/ во кардан; 2) бозора- стан, халлу фасл кардан. disenthral [,dism'0ro:l] п аз гуломй озод кардан, ба озодй баровардан. disentitle [,dism'taitl] v 1) аз унвон махрум кардан; 2) аз хукуки чизе махрум кардан. disestablish [,disis'tsbhj’] v 1) вайрон кардан, бекор кардан (карор}; 2) чудо кардани калисо аз давлат. disitabhshment [,disis'tsebliaojrnsnt] n чудо- созии калисо аз давлат. disfavour [dis'feiva] 1. п нохушнудй (аз касе), сарфи назар, афтодагй, беэътиборй, хашм; to be in disinfavour хор будан; 2. v аз чашми касе афгодан, мавриди хашм карср гирифтан fall into disfavour аз махбубият афтодан, хор шудан. disfiguration [dtsjigjua'reijn] ниг. disfigure- ment. disfigure [dis’figa] v аз шакл андохтан, бад- шакл кардан, баднамо кардан, зишт кардан, хароб кардан. disfigurement [dis'figcmsnt] п азрехтандозй, берехтй, расвокунй. зиштруйсозй, бадафтсозй. disforest [dis'fo:nst] v дангалбурй кардан, цангалро нобуд кардан. disfranchise [dis'fisentjaiz] v аз хукуки шахрвандй (хусусан раъйдирй ё интихоб) махрум кардан, аз хукукхои идтимой махрум кардан. disfrock [dis'frok] v аз ругбаи рухонй махрум кардан. disgorge [disgo.d^] v 1) кай кардан, боло овардан, истифрог кардан; 2) пас додан, бар- гиронидани чизе (бархилофи майли худ ё базурй); 3t фаввэра задан, хорич кардан, баро- вардан. disgrace [dis'greis] 1. п 1) расвой, русиёхй, нанг, бадномй, обрурезй, бешарафй: indelible disgrace бадномии ~озанашаванда; Your dirty clothes are a disgrace Пушокхои ифлоси шумо бадномй аст. 2) аз чашм афтодагй, нохушнудй. магзубият, бемехрй; be a disgrace to нангин будан, шармандагй бу- дан, наятовар будан; 2. v 1) бадном кардан, беобру кардан, нан- гин кардан, русиёх кардан: Не disgraced his family. У оилаашре беобру кард. 2) магзуб кардан, аз чашм андохтан, бемехр кардан. disgraceful [dis'greisfl] а 1) шармовар, рас- воиовар, нангин; 2) бешараф, русиёх, беобру, шарманда, расво. disgruntled [dis'grOntld| а ба газаб омада, норозй, турушруи. disguise [dis'gaiz] 1. п 1) тагйири киёфа ё са- до ё либос, чомаи мубаддал: a woman in man’s disguise мард дар либоси мубаддали зан; 2) киёфаи флребанда; in disguise дар либоси мубаддал; 2. v 1) либоси бадал пушидан, тагйири киёфа кардан, киёфа/ садо иваз кардан, му- бадцал_ кардан: Не disguised himself as Santa Claus. У либоси Ьобои Ьарфинро пушила буд. 2) иваз кардан, нишон додан: to disguise one’s voice овози худро дигар кардан; 3) нихон дош- тан/ сохтан, рупуш кардан, пушондан, ошкор накардан: to disguise one’s feelings хиссиёти худро нихон доштан. disguise truth хакикстро галат нишон додан/ тахриф кардан. disgust [dis'gAsi] 1. и нафрат, безорй: She looked at him in disgust. У бо нафрат ба тарафи вай нигох кард.
disgustfull_______________________________________ 2. v нафраг овардан, безср кардан/ шудан: His actions disgusted everybocy. Рафтори вай нафрат и хамагонро овгрд. be disgusted боиси нафрат шудан; шуронда шудан, шурондан. disgustfull [dis'gxstfal] ниг. disgusting. disgusting [dis'g/.stir]] I. pres. p. аз disgust 2. 2. а манфур, дилбечокунанда, нафратангез кабех: disgusting behaviour рафтори нафратангез. dish [drf] 1. n 1) зарф, коса: He dropped the dish. У зарфро афтонд. 2) хурок, гизо, таом: What is your favourite dish? Хуроки дустдоштаи шумо чист? 3) pl зарфхо She helped her mother to wash up the dishes. У ба модарага барои шустани зарфхо кумак кард, standing dish хуроки ивазнашаванда. Many a fine dish has nothing on it. iap6. ~ Зохир унвони ботин аст. 2. v 1) (маъмулан бо up ё out] кашидан (х$рок), рехт ан; 2) гуфт. фиреб кардан, но- умед кардан, фирефта кардан, хила кардан; 3) кат кардан, хам кардан. dishabille f,disae'bi:l] п либоси хонагй/ хоб. dishabituate [,dishe'bitjueit] v тарки одат кардан. disharmonious [,disha:'mounjas] а носоз, зид, мухолиф, норозй disharmony |dis'ha:manr] п нохамохангй, носозй, номавзунй, нохамсозй dishcloth ['diJkloS] п сачоки зарфшуй; лат- таи зарфшуй. dishearten [dis'ha:tn] v дилсард ва бимнок кардан, маъюс кардан, афсурда ва навмед кардан. dishevelled [di'jevaldj а парешон, жу.тида, ошуфта, тптшуда. dishonest [dis'onist] а бешараф, дуруггуй, дагал, нлдурусткор dishonesty [dis'omsti] п бевичдонй, бешарафй, беномуей. дагалй, нодурусткорй. dishonour, амер, dishonor [dis'ons] 1 и бешарафй, беэхтиромй, расвой, беобруй, рУсиёхй, бадномй: dishonor an agreement безхтироми нисбати карордод; 2. v русиёх кардан, беобру кардан, расво кардан, русиёхй боло овардан. dishonourable [dis'onsrobl] а нангин, бешараф, нобакор, русиёх, паст, беобру. dishouse [dis'haus] v бехона кардан. dishwasher ['dij,wo:jb] п дастгохи зарфшуй. dishwater ['difwsicaj и оби зарфшуй, пасоби зарфшуй; оби чиркин, чиркоба, магзоба. disillusion [.disi'ljjjn] 1. п ноумед, маъюс, дилсард. 2. v ноумед кардан, маъюс кардан, дил- сард кардан. disinfect ['disin'fekt] v тоза кардан (аз микробуои сирояткунанда). -252 - disinfectant [,dism'fektsnt] 1. п моддаи тоза- кунанда (аз микробуои сирояткунанда); 2. а тозакунанда. disinfection [,disin'fek[n] п тозакунй, дезин- фексия. disingenuous [jdisin'dgenju&s] а 1) дуруя, бе- шараф, беномус, бевичдон; 2) фиребгар, риё- кор. disinherit [,dism'hent] v аз мерос махрум кардан: Не disinherited his sons. У писаронаш ро аз мерос махрум кард. disinheritance [,dtsm'heritans] п аз мерос махрумкунй. disintegrate [dis'intigreit] v фурУ рехтан, аз хам пошидан, пош хурдан. disintegration [dis,mti'greijn] п фурурезй, пошхурй, парокандашавй, ба кисматхо таксимшавй. disinter [,disin'ta:] v баровардан (аз к,абр, аз хок), аз гур баровардан. disinterested [dis'intnstid] а бегараз, бетараф, бегаразона, бетамаъ, холис, орй аз нафъи шахей. disject [dis'd.sekt] р ба хар тараф партофтан, пароканда кардан. disjoin [dis'djom] v аз хам гусастан, паро- канда кардан/ шудан, чудо кардан (аз рам). disjoint [dis'djomt] v 1) аз хам гусастан, аз хам кушоцан, тика-тика кардан: 2) аз чой даррафган, чобечо шудан/ кардан (устухон ва г.); 3) номураттаб кардан, нобасомон кардан. disjointed [dis'jomlid] а 1) гусаста, аз хам кушода, беробита; 2) номарбут, нопайваста, дархам-бархам (сухан, навишта, андеша ва г.). disjunction [dis'djAiykJn] п чудокунй, чудошудагй, чудой. dicjunctive [dis'dgAiiktiv] 1. и грам. пайван- даки чудой; 2. а чудой, чудокунанда, чудосоз, хамкушо. disk [disk] п 1) гирда, каре, дойра: the sun’s disk доираи офтоб; 2) карта, сафха, диск. dislike [dis'laik] 1. п нафрат, безорй, нодустдорй (for/of/to - нисбати)'. _Не could not overcome his dislike for that man. У натавонист, ки нафрати худро нисбати ин шахе бартараф кунад. 2. v дуст надоштан, безор будан: I dislike people who are not honest. Ман одамони дуруггуйро дуст намсдорам. dislocate ['disloukeit] v 1) аз чо бе чо шудан (устухон), дар рафтан; 2) дар чои дигар карор додан, тагйири макон кардан, чо ба чо кардан; 3) бетартиб кардан, дархам-бархам кардан, пасу пеш кардан/ овардан; 4) овора шу дан/ кардан. dislocation [,dislou'keijn] п бечошавй, даррафтагй (устухон), тагйири макон, чойивазкунй, чойгардонй, чойивазшавй. dislodge [dis'lodj] v аз чои худ берун кардан,
- 253 - dispensable берун рондан, зада баровардан (рондан); 2) тарк кардан (макони суку натр а). disloyal [dis'loial] а 1) бевафо, хоин, ватанфуруш, нобакор; 2) хоинона, хиёнатко- рона. disloyalty [dis'loiolti] п хиёнат, бевафой. dismal ['dizmal] а дилгир, тира, торик, гамафзо, хузнангез. dismalz ['dizmalz] п амер, рухияи гамафзо/ хузнангез. dismantle [Jis'masntl] v аз хам боз кардан, аврок кардан (мошин ва г.), пиёда кардан; 2) холй кардан, аз байн бурдан (киштй, хона ва г.); 3) бархам додан: to dismantle military bases пойгохи харбиро бархам додан. dismay [dts'mci] 1. п таре, бим, вахшат, вохима; 2. v 1) тарсондан, бимнок кардан, бечурьат кардан; 2) хавотир кардан, дилсард кардан dismember [dis'rnemba] v 1) банд аз банд чудо кардан; 2) катъй андом кардан, андомбурй кардан, дасту пойбурй кардан (инсон ва уонвар); 3) тика-тика кардан, бахш- бахш кардан, тикапора кардан. dismemberment [dis'mambomant] п андом- бурй, даступойбурй, нокиссозй. dismiss [dis'mis] v 1) чавоб додан, ичозати рафтан додан, рухсат додан: to dismiss a class синфро чавоб додан; 2) холй кардан, сабукдуш кардан: to dismiss an employee аз кор холй кардани коргар; 3) рад кардан; to dismiss the idea of sth акидаеро рад кардан; 4) озод кардан (маубусро); 5) хук. хотима бах- шидан, катъ кардан (парванОаро). dismissal [dis'misol] п 1) рахосозй, барканорй (аз кор); 2) радсозй; чавобдихй, парокандагй; 3) озодкунй; 4) истеъфо. dismission [dis'mij’on] п = dismissal. dismount [dis'maunt] v 1) фаромадан, пиёда шудан (аз асп ва г.); 2) боз кардан, аврок кар- дан, ба кисмхо чуда кардан (олот ва г.); 3) фуровардан, поин кашидан, фуруд овардан, ба зер андохтан (аз асп ва г.). disobedience [,disa'bi'djons] п саркашй. сарпечй, гарданкашй, беитоатй, нофармонй. disobedient [,disa'bi:djantj а саркаш, сартоб, беитоат, нофармон, гарданшах, disobey [,disa'bei] v сарпечй кардан, итоат накардан, нофармонй кардан, саркашй кар- дан фармонбардорй накардан. disoblige ['disa'blaidgj v руи хуш нишон на- додан, камлутфй кардан, ранчондан, дили касеро шикастан. disobligingly [jdisa'blaidjirjh] adv беилтифо- тона, номехрубонона disorder [dis'o:do] 1. п 1) бетартибй, бенизомй, нобасомонй, дархам-бархамй: Му financial affairs were in complete disorder. Корхои молиявии ман дар холати бенизомии комил карор доштанд. 2) шуриш, балво, ошуб; 3) тиб. беморй, иллат, харобй: mental disorder касалии рухй; 2. v 1) дархам рехтан, номураттаб кардан, номуназзам кардан, дархам-бархам кардан, пароканда кардан, аз низом андохтан, носоз кардан, бетартибй кардан; 2) бемор кардан. disorderly [dis'oideli] a, adv бенизом, бетар- тиб, номураттаб, номуназзам, дархам-бархам, парешон. бесомон: disorderly conduct рафтори хилофи низоми умумй. disorganization [,dis,o ganai'zeijnj п бетар- тибй, бенизомй, нобасомонй, дархам -бархамй. disorganize [,dis'o.gonaiz] v нобасомон кардан, дархам-бархам кардан, бесозмон кардан, бенизом кардан. disorientate [dis'o:nanteit] v гумрох кардан, ночУр кардан, бероха кардан. disown Idis'oun] v 1) инкор кардан, рад кар- дан, нашинохтан, аз они худ надонистан; 2) ок кардан: His father disowned him. Падараш Уро ок кардааст. disparage [dis'paeridg] v 1) беэътибор кардан, беобру кардан; 2) тахкир кардан, бадгуй кардан, паст задан. disparagement [dis'psridjmcnt] п 1) кадрно- шиноей, камахамиятдихй; 2) бадгуй, тухмат; 3) обрУрезй, мояи обрУрезй. disparity [di’spaeroti] а нобаробарй, носонй. номувофикй, ихтилоф, тафовути комил: marked disparity between the countries of Cen- tral Asia тафовути комил байни кишвархои Осиёи Марказй. dispart [dis'pa:t] v чудо кардан/ шудан, бахш кардан, пароканда кардан/ шудан. dispassionate [dis'paejanit] а ором, матин, орй аз эхеосоти шадид; 2) бетараф, мунсиф, бегараз, холис. dispatch [dis'paetf] 1. п 1) гусел, ирсол, рахоисозй, фирисгиш: the dispatch of a tele- gram ирсоли телеграмма; 2) пайгом, нома: The dispatch contained important news. Нома ахбо- ри мухим дошт. 3) гузориш, хабар; 4) шитоб, суръат, фаврнят, ичроиши босуръати кор: 5) катл, куштор; 2. v 1) фиристондан, фиристодан, гусел кардан, рахой кардан (бошитоб)'. to dispatch troops кушун фиристондан; to dispatch a letter an urgent letter нсмаи фаврй фиристодан; 2) тамом кардан, ба анчом расондан (бошитоб); 3) гуфт. куштан, нобуд кардан; 4) гуфт. бо- шитоб хурдан. dispatcher [dis'ptetjo] п 1) диспетчер, таъминкунанда; 2) номарасон, паёмрасон dispel [dis'pel] v (dispelled; dispelling) v баотараф кардан, дафъ кардан, дур кардан. dispensable [dis'pesobl] а гайрихатми, гайризарурй, нобоиста, нохатмй, шарт набу-
dispensary______________________________________ да. dispensary [dis'pensorij n 1) дорухона; 2) амер, дармонгох (Оар корхона ё донигигоу ва г.), диспансерия. dispensation [dispen'seijn] п 1) заксимот, таксимкунй, пахш; 2) озодкунй, маофият (аз (хдао ори ва г.); 3) илтифоти махсус; 4) ра- внин мудирият, сомонгарй, бакоргирй; 5) такдир, хости худо, казову кадар, dispense [dis'pens] v 1) таксим кардан, тавзех кардан; 2) тайёр кардан (дору); 3) бах- шидан, мустаснй кардан, авф кардан; despense with sb or sth бидуни касе ё чизе коре- ро андом додан. dispenser [dis'penso] п фармацевт, дорусоз, доруфуруш. dispeople [dis'pjzpl] v аз сукунат холй кар- дан, беодам сохтан dispersal [dis'pazsol] п пошидагй, пошнш. парокандагй, парсканиш, мухоцират, тавзеъ, васеъкунй, интишор, пахдкунй, фаропошй. disperse [dis'pois] v 1) пароканда кардан (аз уам), фаропош кардан, пошидан, пахш кардан: The police dispersed the crowd. Полис издихомро пароканда кард. 2) пароканда шудан, нобуд шудан: The crowd dispersed when the rain fell. Баъд аз борндани борон издихом пароканда шуд. dispersion [dis'pa:fn] ниг. dispersal. dispersive fdis'po:siv] а парокандакунанда, пошанда. dispirit [dis'pirit] v афсурда кардан, навмед кардан, дилтан: кардан, афсурдахотир кар- дан, цилсард кардан, бадрухия кардан, маъюс/ гамгин/ андухгин/ зик/ кардан. dispirited [dis'piritid] а дилсард, афсурда, маъюс, гамгин, андУхгин, зик. displace [dis'pleis] v 1) бедо кардан, аралаш кардан: Му tools are all displaced. Тамоми асбобхоям бецо карда шудаанд. 2) зарфият доипан (киштй). 3) танг карда баровардан, аз миён бурдан, барканор кардан, берун кардан; 4) гирифтан, цойгузин шудан, гасб кардан (цойи шахе ё чизеро). displaced [dis'pleisid] а овора, бехонумон, бекору зиндагй; displaced persons сдамони бехона, одамони овора, гурезахо (бар асари цанг). displacement {dis'pleismont] п 1) чойиваз- кунй, чобечосозй, тагйири махалли аслии худ; 2) оворагй, бехонумонй; 3) зарфият (киштй); display [dis'plei] 1 п 1) яамоишгох; намоиш, ороиш: a display of flowers намоиши гулхо; 2) изхор a display of courage изхори кахрамонй; 3) сафхаи кемпютер, сафхаи на- моиш, намогар (монитор); 3) худситой, бодигй, лофзанй; 2. v 1) намоиш дсдан, ба намоиш гузош- -254- тан: The library displayed rare books. Китобхо- на китобхои нодирро намоиш дод. 2) нишон додан: They displayed complete ignorance. Онхо чахолати комил нишон доданд. 3) ошкор кар- дан, аёв кардан; 4) чоп кардан, дарч кардан (бо харфхои кален ёчашмгир); 5) худситой кар- дан; display concern for sb гамхорй кардан (барои касе). displease [dis‘pli:z] v нохушнуд кардан/ шудан, дилгир кардан, ранчондан, ранчидан, хуш наомадан, норозй кардан. displeased [dis'pli:zd] а норозй, номатпуб. displeasing [dis'pli:zirj] а дилгиркунанда, норохаткунанда. displeasure [dis'plega] п ранчиш, ранчидагй, нохушнудй, норизоятй; дарди cap, захмат, норсхатй; to be in displeasure with аз касе ранчидан. disport [dis'po;t] 1. n шодй, шодмонй, хушй; 2. v шодмонй кардан, хушй кардан, частухез кардан, кайф кардан. disposable [d is'pouzab!] а 1) як бор истифодашававда, як бор масрафшаванда (дастмол, сузан ва г); 2) кобили харч, кобили масраф, дар ихтиёр. мавчуд, дастрас. disposal [dts'pouzl] п 1) тарзи кароргирй, тартиб, ороиш: the disposal of furnture in the room тарзи кароргирии мебел дар хона; 2) идоракунй, фармоиш, расидагй кардан; 3) халоей, рохой, цурандозй (чизе); be at one's disposal дар ихтиёри/ дар дасти касе будан, тахти фармони касе будан. dispose [dis'pouz] v 1) шинондан; тартиб додан, танзим кардан, мураттаб сохтан: The farmer disposed the plants in rows. Фермер растанихоро чуяк ба чуяк шинонд. 2) халлу фасл кардан, мавриди расидагй карор додай; 3) ихтиёр доштан: man proposes but God dis- poses хостан аз инсон, додан аз Худо; dispose of халос шудан, партофтан. Dispose of that rubbish. Ахлотро партоед. disposition [.dispo'zijh] n 1) тарз/ тартиби кароргирй, тартиб, низом, танзим, ороиш: the disposition of enemy forces тартиби куввахои душман. 2) характер, ху, хислат, табъ: a kind disposition мизоци хуб; a disposition to take offence easily хислати ба зуди ран дан да; 3) майл, гароиш, мизоч, хост; 4) истеъдод, омодагй; 5) расидагй, халлу фасл. dispossess |dispa'zes] v 1) махрум кардан (аз мочикият), гирифтан (баз^рй), мусодира кар- дан; 2) баровардан. рондан. dispossession [,dispo'zejn] п 1) махрумкунй (аз моликият), мусодира; 2) табъ, хУ, килк. dispraise [dis'preiz] 1. п накухиш, бадгуй; 2. v бадгуй кардан, сарзаниш кардан, накухиш кардан, танбе-х додан; махкум кардан.
- 255 - dissenter disproof [,dis'pru:f] n 1) рад, радсозй, рад- ция; далели рад, далели нодурустй. disproportion [,dispr9'po:jh] п бетаносубй, номутаносибй, берабтй. disproportionate [.dispra'pmjr.it] а бетаносуб, ному ганосиб, гайримутаносиб. disprove ['dis'pnrv] v рад кардан, махкум ба хато кардан, нодуруст будани чизеро ис- бот кардан. disputable [dis'pju:tobl] а бахсангез, кобили бахс. disputation [,dispju:'teij] п бахс, мубохиса, бахсу чидол. disputant [dis'pju:tont] п мунозиракунанда, бахсгар, бахскунавда, ахди мубохиса. dispute 1. п ['dispju:tJ 1) мупозира, мубохиса: a bitter dispute мунозираи тез; 2) бахс, чадал, масьалаи бахснок, мупокиша, мушочара: a border dispute бахси сархадй; а labour/ an industrial dispute кашмакапши мехнатй/ саноатй; 2. v [dis'pju:t] 1) мухокима кардан, мунозира кардан бахс кардан (with/against sb - бо касе.: about/on/over sth - оиОи чизе): They disputed the issue at the meeting. Онхо ин масъаларо дар мачлис мухокима карданд. 2) мавриди шубха/ тардид карор додан: They disputed his alibi. Онхо далели бегунохии уро мавриди шубха карор доданд; 3) мушочира кардан, чанги лафзй кардан, даъво кардан; 4) пойдорй кардан, истодагй кардан; 5) ситези- дан, чангидан барои, ситез кардан; beyond dispute гайри кобили бахс, катъй, возех, бечуну чаро; in dispute кобили бахс, мавриди бахс, мавриди музокира. disputed [dis'pju:tid] 1. past ва р.р. аз dispute 2. 2. а бахснок: disputed questions масъалахои бахснок. disqualification [dis,kwohfi'keijh] п 1) махрумкунй, хоричкунй, аз салохият махрумкунй; 2) ношоямй. disqualify [dis'kwohfai] v 1) аз салохият махрум кардан, шоиста/ муносиб надонистан, ношоиста кардан, носазовор донистан; 2) махрум кардан, бебахра кардан; 3) . disquiet [dis'kwaiat] 1. п нооромй, ташвиш. нигаронй, хаячон, изтироб, дилшуридагй; 2. а ноором, норохат, бекарор; 3. v ноором кардан, норохат кардан, ни- гарон кардан, ссуда нагузошган, ошуфтан, бекарор кардан. disquietude [dis'kwantju:d] п бекарори, дилвопаей, ташвиш, дилшурй, изтироб, тал- васа disquisition [,diskwi'zifn] и дидабарой, тадкик, тахкик, муоина, чустучу. disrank [dis'rasrik] v аз ругба паст кардан, аз унвон махрум кардан. disregard [,disn'ga d] 1. п беэътиной, чашмпушй, бетаваччУхй: disregard of traffic rules беэътиной нисбати коидахои харакати накдиёт; 2. v 1) ахамият надсдан ба, беэътиной кар- дан, таваччух накардан ба, нодида гирифтан: Не disregarded their warning, V ба таъкиди онхо беэътиной кард. 2) риоя накардан (коиоа, конун ва г. ро). disrepair (disri'pQo(r)] п кухнагй, фартутй, эхтиёч ба таъмир. disreputable [dis'repjutabl] а бадном, беобру, беэътибор, ба [шухрат, бадахлок ва беобру. disrepute ['disn'pju:t] п беобруйй, наш, бадномй, распой, обрУрезй; fall into disrepture дучори бадномй ва расвой шудан, беэътибор шудан. disrespect [,disns'pekt] 1 п беэхтиромй, бехурматй; 2 v беэхтиромй/ бехурматй кардан ба, риояти одоб накардан. disrespectful [,disns'pektfl] а беадаб, густох, бетарбия. disrobe [dis'roub] v 1) луч/ барахна кардан, либос даровардан; .иву. ошкор кардан; 2) луч/ барахна шудан; мач. ошкор шудан. disroo* [dis’ru:t] v аз реша кардан, аз бех кандан. disrupt [dis'rapt] v 1) пора кардан (аз %ам); шикастан; 2) мау. таркондан. disruption [dis'rxpjn] п порашавй. катъ, ши- кает. disruptive [dis'rxptiv] а вайронкунанда, ха- робкунанда. dissatisfaction [.dis^aetis'fa'kj'n] и норизо- иятй, нохушнудй, нохурсандй, нохушдилй. dissatisfy [dis'saetrsfai] v норозй кардан, но- хушнуд кардан, ранчонг.дан. dissect [di'sekt] v ташрех (чок) кардан (ба- дан), танбурй кардан, баданро тик-тика кар- дан/ ба киемхо чудо кардан. dissection [dr'sekjn] п 1) ~ашрех, ба киемхо чудокунй; 2) баррасй (чуз ба чуз), мушикофй, бозсанчй; 3) ошкор кардан. dissemble jdi'semblj v 1) вонамуд/ бахона кардан; 2) пинхон кардан; to disseminate one's anger кахру газаби худро пинхон кардан. disseminate [di'semineit] v 1) пошидан (znyxw); 2) пахн кардан (акш)а, таълимот ва г.); 3) мунтаппгр кардан. dissension [di'senjn] п 1) мухолифат, ихти- лофи акида, ноиттифокй, нохамсозй, мунокиша, нифок, тафрика; 2) нохамандешй, ихтилофи назар. dissent [di'sent] 1. п мухолифат, ихтилоф; 2 . v ихтилофи акида доштан бо (from - бо), нохамандеш будан. dissenter [di'sental п 1) мухолиф, дигаран-
dissentient - 256 - деш; 2) амер, аъзои фирка. dissentient [di'senfiont] а дигарандеш, му- холиф бо назари аксарият: without a dissen- tient voice бо як овоз; The proposal was passed with only two dissentients. Пешниход бо факаз ду овози мухолиф кабул шуд. dissertation L,diso'teijn] п рисола, диссер- татсия. disserve [dis’so.v] v зиён овардан, хизмати хирсона кардан. dissever [dis'sevo] v чудо кардан/ шудан. dissidence ['disidons] и ихтилофи акида, дигарандешй, хилофандешй, мухолифат. dissident [’disidont] п 1) дигарандеш, хило фандеш (касе, ки бо аксарият хилофи андеша дорао), мухолиф; 2) ночур, нохамсоз, но мувофик. dissimilar [di'sirmla] а нохаммонанд, мо- нандинадошта. бешабохат, мутафсвут, ди- гарсон, нохамсон. dissimilarity [disimi'lsenti] п бешабохатй, номонандй, тафовут, фарк, ихтилоф, иосонй, дигарсонй. dissimulate [di'simjuleit] v бахона кардан, фиреб додан, вонамуд кардан. dissipate f'disipcit] v 1) пароканда кардан, аз хам пошидан; 2) исрсф кардан, аз байн бурдан, барбод додан, талаф додан (молу сарват'у, 3) айш кардан, майхурй/ майнушй кардан. dissipated ['disipeitid] а 1) пароканда, по- шида; 2) гумрох, бадрафтор, сабукпо. dissipation [,disi'peif»n] п 1) парокандагй, парокандакунй, парешснкунй; 2) бартараф- созй; 3) вактхушй. dissociable [di'soujiobi] а одамгурез, улфат- ноиазир, I айримуоширатй. dissociate [di'soufieit] v 1) чудо кардан/ шу- дан (аз уам), аз чомеа дур кардан, аз хам по- шидан, дурафтода кардан: to dissociate onel- self худро канор кашидан; 2) гусаста шудан, гусастагй пайдо кардан. dissociation [di,souTiejh] п 1) чудой, катъи робита, чудоиш; 2) гусастагй. dissolute ['diso1u:t] а хар за, фосик, бацахлок, бебанду бор, ахди фиску фучур. айшй. dissolution [diso'lu:Jn] п 1) хал; аз хам пошидагй, ба кисмхо чудскунй; фасх (карордод)’, инхилол, фурУпошй (кишвар)’, 2) завод; 3) катъсозй, талок (ауднома, изливоу ва г.); 4) фасх: dissolution of treaty фасхи карордод; парокандасозй (созмон, парламент) dissolvable [di'zolvobl] а флсхшаванда. парокан даша ва кда. dissolve [di'zolv] v 1) об шудан/ кардан, хал кардан; мар бартараф шудан: to dissolve sug- ar in water кандро дар об хал кардан; Their tears dr solved 1 арси онхо бартараф шуд. ботил кардан (иронома); пароканда кард: (созмон, парламенту. The committee was di solved. Кумита пароканда гардид. 3) аз миё рафт ан, нопадид кардан/ шудан; dissolve into tears ашк рехтан, гиря кардан. dissolvent [di'zolvont] 1. п модда хглку нанда; 2. а халкунанда, обкунанда. dissonance ['disonons] п 1) нохамгунй, ихти лоф, носозгорй; 2) мус. нохамхонй, носозй поч.урй, номавзунй dissonant ['disanantj а 1) мус. носоз нохамсон, номавзунох, нохамоханг; 2) ночур, носозгор, нохамгун. dissuade [di'sweid] v фикри касеро тагйир додан, акидаи касеро баргардондан, боздош- тан. dissuasion [di'sweijn] п азфикргардонй, боздорй, баргашт. dissyllabic ['dist'laebik] а духичой. dissyllable [di'stlabl] п вожаи духичой. distaff ['dista:f] n 1) чархи ресмонресй; 2) корхои занона: 3) зан, занхо (к,адимй)’, on the distaff side аз тарафи модар, аз суи модарй (дар шацара). distance L'distans] 1. п 1) масофа, фосила, 2) дури, дурдастй; 3) фосилаи замонй, муддат, давра, замон: at this distance of time пас аз гу- заштани ин кадар вакт; 4) сардй (робита), бемехрй; 5) нукта ё чои дур; at a distance дар масофае, аз дур; beyond/ within striking distance дар масофаи дастрас: from a distance аз масофаи дур; in the distance аз дур, аз дуродур; keep one’s distance from sb аз касе дурй чустан, дурй кардан аз; keep sb at a distance касеро дар фосилае нигох доштан, бо сардй рафтор кардан; 2. v 1) фосиладор кардан, фосила гириф- тан. дурй кардан; 2) пушги cap гузоштан, чилав задан аз. distant [’distant] а 1) дур, дурдаст, фосила: three milse distant дар фосилаи се мил; 2) бо- тамкин, вазнин distantly [’distantli] adv аз дур, дур, дуродур: distantly related хешутабории дур. distaste [dis'teist] 1. п нафрат, бемайлй, безорй, бадбинй (бо: for), руйгардонй аз; 2. v нафрат доштан, дуст надоштан, безор будан аз. distasteful [d is'teistfl] а нофорам, нафратан- гез, безоркунанда, ногувор, манфур, нафрато- зар. distemper [dis'tempo] 1. п 1) беморй (цисмонй ё рухй ), ошуфтагй; 2) гуфт. pl балво, шуриш, нобасомонй, бетартибй, изтироб; 2. v 1) бадхулк кардан, завки касеро задан;
2) номураттаб кардап, нобасомон кардан. distempered [dis'tempod] а парешон, ноба- сомон. distend [dis'tend] v дам/ пуф кардан, да- мондан, бо хаво пур кардан; 2) бод кардан; варам кардан. distensible [dis'tansabl] а кашидашаванда, амоспазир. distention [dis'tenjnj п фарохшавй, кашидашавй, ёзиш, васеъкунй, фарохкунй. distil [dis'til] v 1) тактир кардан/ шудан, та- ровиш кардан, накидан, чаконидан; 2) мац. тоза кардан, бенамак кардан (оби бахр); 3) гирифтан аз, зудудан; 4) талхис кардан, жо- видан, лаби матлабро гуфтан. distillation [,disti'leijn] п софкорй, полоиш, араккашй; dry dissrillation полоиши хушк. distiller [dis'tila] п созанда пазандаи маш- рубо с (шахе ё муассиса), тактиркунанда (шахе ё дастгох). distillery [dis'tibri] п корхонаи машрубот. distinct ,dis'tii)ktj а 1) равшан, аён, возех; 2) фарк. тафову~ нохамгунй; 3) муайян, аник; 4) чудо, мунфард. чудогона. disuncrion [dis'tirjkjnJ л 1) фарк, тафовут, нохамгунй: Не saw no distinction between them. У дар байни онхо фарке наднд. 2) сифа- ти барчаста, мумгоз: an artist of distinction раисоми барчаста; 3) мукофот, ном, нишон, зъгироф, ифгихор: to gain international distinc- tion дар арсан байналмилалй зътироф шудан; to win a distinction мукофот гирифтан; 4) сарбаландй, ифтихор; 5) бартарй, мумтозй. distinctive [dis'tnjktiv] а 1) мушалхас- кунанда, нишонгар, намоёнгар, барчаста; 2) вижа, хос. distinctively [dis'tqjktivh] adv равшан, возех, сахех, capex. distinctness |dis'tir)ktnis] п барчастагй, вижагй, сахехй, сарсхй, возехй distinguish [dis'tiijgwijl v 1) фарк кардан, чудо кардан: I can hardly distinguish between these two objects. Ман ин ду чизро бо душворй аз хам фарк мекунам. 2) to distin- guish oneself нишон додан' Не distinguished himself in battle. V худро дар мухориба нишон дод; 3) мушаххас кардан, вижагии чизеро нишон додан; 4) дарёфтан, пай бурдан, дарк кардан. distinguishable [dis'tirjgwijabl] а намоён, фарккунанда, тафовутдошта. distinguished [dis' tirjgwif t] 1. past ва p. p. dis- tinguish. 2. а барчаста, бузург, намоён, мумтоз, шахир: Не was a distinguished writer. У нави- сандаи барчаста буд. Distinguished Service Order (D.S.O.) Ордени Хизмати Шоиста (дар Англия). - 257 - distributive distort [dis'toitj-у-тахриф кардан, галат ни- шен додан (санадхо ваг). distorted [dis'to:tid] 1. past ва р. р. аз distort: Rage distorted his face. Raxp руи уро баднамо кард. 2 а вайрон, нодуруст: distorted facts санадхои вайрон. distortion [dis'to:jh] п тахриф, галат, качдастй, вопечиш. distract [dis'traekt] v гич кардан, сапдаргум кардан, герешон кардан, ошуфта кардан. distracted [dis'traekud] а парешон; девона, шурида. distraction [dis'trtekjn] п 1) хурсандй, сардаргумй, вактхушй; 2) парешонй, ошуфтагй, девонагй, чинигй; 3) хашмгинй, шуридагй; to love to distraction мачнунвор дуст доштан, to drive sb to disraction девона кардан, аз худ бехуд кардан. distrait [dis'trem] v .уук гарав кашидан, га- раф гирифтан, барои таъмини карз молу мул- кро мусодира кардан. distraught [dis'tro:t] а парешонхотир, наре- шон, ошуфта. шурнда, саросема. distress [dis'tres] 1. п 1J андух, гам, мусибат: She was in great distress. У мусибати сахт дошт. 2) бадбахтй, бало, офат, фалокат: distress signal аломати бадбахтй; 3) эхтиёд, мухтодй, бечорагй; 4) логарй, бемадорй, бекувватй, камкувватй, сустшавй, бехолй, заифй; a distiees signal аломати изтироб/ хатар (SOS); 2. v Г) андухгин кардан, парешон кардан. Her tears distressed them. Ашкхои хонум онхоро андухгин кард. 2) озор додан, озурдан, афгор кардан;3) хук,, мусодира кардан (молу мулкро). distiessed [dis'trest] а андухгин, афсурда, гамгин, бехолгашга, бемадоршуда, камкувват, заиф. distressful [dis'tresfl] а 1) чафодида, ситам- дида; 2) гамгин, андухгин, андухзада; 3) ранчур, дартманд, очиз, пуралам, хузномез. disstressinly [dis'tresrgl.j adv гамгипопа, андУхгинона. distributable [dis'tnbjutabl] а таксимша- ванда, бахшшаванда. distribute [di'stnbju:t] v 1) таксим кардан/ шудан, тавзеъ кардан goods distributed and sold world-wide молхо дар тамои чахоч таксим ва фурухта шудаанд; 2) пахн кардан (pvu. чизе), пахшондан; 3) молидан, олондан (ранг); 4) чудо кардан, табгкабандй кардан, (ба хелу гурух^о)', 5) гуфт. додгустарй кардан. distribution [,dism'bju:Jn] п 1) тавзеь, таксимкунй, пахнкунй, таксимот; 2) сахм, хисса, бахш, насиб; 3) пахнкунй, таксимбандй. distributive [dis'tnbjutiv] 1. п грам. чойнждини чудокунанда:
distributor^ 2. а таксимкунанда, хиссакунанда, чудокунапда, фарккунанда. distributor [dis'tnbjuita] и । аксимкунанда, таьзеъкупан га. district L'distrikt] 1. п нохия, хавза, бахш, минтак.а: congressional district хавзаи интихоботй; 2. v ба нохия/ бахш таксим кардан distrust [dis'trASt] 1. п нобоварй, беьтимодй, бадгумонй, шак, шакку шубха; 2. i> эътимод надоштан, бадгумон будан: I distrusted him from the very beginning. Аз ав- вал ба у эътимод надоштам. distrustful [dis'trAstfl] а нобовар, шаккок, беэъгимод, бад]умоп. disturb [dis'ta:b] v 1) ошуфтан, ташвиш до- дан: I don’t want to be disturbed until ten. To соати дах маро ташвиш надихед. 2) норохат кардан, парешон кардан, дасту поча кардан: I was disturbed to hear the news. Аз шунидани ин хабар норохат шудам. 3) вайрон кардан, барбод додан (накшаро)’. 4) нобасомон кар- дан. disturbance [dis'ta:bans] п 1) изтироб, бекарорй: to make a great disturbance about a trifle аз барои як пула чиз изтироб хезондан. 2) вайронсозй, халат, монеа: a disturbance in radio communications вайронсозии алокаи радио; 3) ошуб: political disturbances ошубхои сиёсй, to cause/ make a disturbance сабаби ошуб шудан. disturber [dis'ta:ba] п вайронкунанда, тачовузгар. disunion [,dis'ju’njon] п чудой, тафрика. нифок. disunite [,disju:'nait] v аз хам чудо кардан/ шудан, бахш шудан, чапд порча шудан/ кар- дан. disuse 1. п ['dis'ju:s] амали истифода на- бурдан, амали истеъмол накардан: the words that fallen into disuse вожахое, ки аз истифода баромадаанд; 2. v ['dis'jmz] канор гузоштан, дигар ба кор на бурдан, дигар истифода накардан. ditch [ditj’J 1. п хандак, чУй, кандагй: to dig a ditch for irrigation барои обёрй чуй кандан; 2. v 1) чуй кофтан/ кандан; 2) чуй/ хандакро тоза кардан; 3) амер, ба чуйбор партофтан (автомобил)’, аз хат хорич шудан (к,атор); 4) гуфт. тарки ёр кардан, аз касе худро халос кардан: I hear she ditched her boy- friend. Шунидам, ки дусташро тарк кардааст. 5) ба об фуровардан (хавопаймои осебдидаро). dicher [ditja] п заминков, заминкан (олот ё шахе). dich-water ['ditf,wo:ta] п оби чуй, оби кулшуда; dull as dich-water дилтангкунанда. dithyramb ['di0irtem(b)] n сухан ё навиштаи -258 - ________________ пурэхсос/ гулувомез/ ифротомез. ditto ['dltou] п (pl dittoes,» 1) (дар хисоб ва е. барои такрор накардан истифода мешавад) хамчунин, хамин тавр, дамин чур, хамин кадар: She came late last night and ditto the night before. Шаби гузашта дер омад ва хамчунин шаби пеш аз ин. say ditto to sb шух. ба касе бале-бале гуфтан, балегуй кардан ба касе. ditty ['diti] п (pl dities) 1) суруди кутох ва со- да; 2) маколи дустдошта. ditty-bag, ditty-box ['ditibaeg, -boks] n чуьол, халтачаи афсар (барои ерзан, ришта ьа майда- чуйдаи дигар). diurnal [dat'a:nal] а 1) рузона, рузгонй (дар мукрбили шабгонй); 2) гуфт. харрузй. ручмарра: diurnal tasks вазифахои рУзмарра; 3) нуч- шабонарузй. divan I [di'vasn] п 1) диван, нимкат; 2) утоки чойхурй, чойхона. divan II [di'vasn] п (аз решай форси) девон (шурои олии давлатй ё утоце, ки шурои олй дар он чамъ мешавад), утоки пазирой (дар иборахои давлатй), боргох. dive [datv] 1. п 1) гута, чахиш ба об: What а beautiful dive! Чй чахиши зебое (ба об)1 2) фу руди ногахонй, сарозершудагй; 3) гуфт. та- рабхонаи арзон; 2. v 1) ба об гут задан, бо cap паридан; мач. фурУ рафтан (ба коре), дар коре гарк шудан, ба коре папдохтэн (бо шитиёк, ва гайрат), 2) зери об рафтан (гаввос)’, 3) ногахон сарозер шудан (хавопаймо, паранда ва г.) diver f'daivo] п 1) гаввос; 2) гутазан. оббоз; 3) чуяандаи марворид; 4) pl зоол. парачдахои оббй, исфируд: 5) гуфт. кисабур, дузд; diverge [dai'va.’dj] v 1) аз хам дур шудан. аз хам чудо шудан (рох)', 2) дигаргун шудан. ди- гарсон шудан. divergence, divergency [dai'va:dj9ns, -si] n 1) дургашт. чудой; 2) дигаргунй, дигарсонй, та- фовут (тадричй); 3) ихтилофи акида, дигарандешй. divergent [dai'va:d.3an1] а 1) вогар, чудошаванда; 2) дигарсон, дигаргун, нохамгун. divers ['daivaz] а чандин, фаровон: in divers places дар чандин чойхо. diverse [dai'va:s] а мухталиф, гуногун, дигарсон, гохамсон. diversiform [dai'va:sifa:m] а гуногуншакл, хархела. diversify [dai'va:sifai] v гуногун/ хархела кардан, шаклхои гуногун додан, чандсон кар- дан, чандгуна кардан. diversion [dai'vajn] п 1) тагйири масир, тагйири чихат, дуршавй, инхироф; 2) агфоли душман, вонамуд; 3) харб- харобкорй, вайронкорй.
-259- diversity [dai'va:siti] n 1) чандсонй, гуногунй, чурочурй; 2) ихтилоф, фарк, тафрика, тафовут, ночурй, нэхамчурй, носонй, дигарсонй, рангорангй, divert [dai'va:t] v 1) баргардондан, мунхариф кардан, дигар с? равона кардан (обро); 2) ба тарафи дигар кашидан, ба чизи дигар чалб кардан (диктат, таваччух); 3) ан- дармон кардан, машгул кардан. diverting [clai'va: tiij] а саргармкунанда, машгулкунанда. divest [dai'vest] v 1) махрум кардан (аз ли- бос ё лавозимот); to divert oneself of чудо шу- дан аз; 2) ори кардан, барахна кардан. divestment [dai'vestment] п 1) либоскашй, кашидани либос: 2) махрумият, махрум кар- дан (аз хда). divide [di'vaid] 1. п таксим, бахш; марз; 2. v 1) таксим кардан, чудо кардан, бахш кардан/ шудан: to divide into three parrs ба се кием чудо кардан; to divide into smaller groups ба гуруххои хурдтар чудо кардан; 2) аз хам чудо кардан; 3) нифок андохтан, чудой андохтан, душманй эчод кардан; 4) ихтилофи акида доштан; 5) риёз. амалй такеимро анчом додан. dividend ['dividant] и 1) тич хакки сахом, дивидент, суди сахом ва г.; подош, имтиёз; 2) риёз. таксимшаванда. divider [di'vaida] а 1) таксимкунанда (шахе ё чиз); 2) pl паргори андозагирй, паргор. divination [,divi'neijn] п 1) фолбинй, раммо.тй; 2) пешгуй, каромат, гайбгуй, оягшабинй. divine I [di'vain] 1. п кашиш, рудонй; 2. а худой, осмонй, яздонй. илохй, раббонй, худодод, мукаддас. divine inspiration илхоми илохй. divine П [di'vain] у хале задан, гайбгТй кардан, пешбинй кардан, нешгуй кардан, пай бурдан, тахмин карда ёф1ан. diviner [di'vama] п факел, рУхонй. diving-dress ['daivirj dress] п скафандр, ли- боси гаввоей. divinity [di'vinitij п (pl divinities} 1) яздоншиноей, илохиёт, илми дин, раббониёт; 2) неруи илохи, илхоми яздонй. Divinity, the [di'viniti] п 1) (бо харфи калон) Худо, Худованд, Оллох, Яздон, Парвардигор. divisibility [di,vizi'biliti] п таксимшавй, бахшпазирй. divisible [di'vizobl] а кобили таксим, таксимшаванда, бахшпазир. division [di'vign] п 1) таксим, таксимот, бахш, чудосозй: a simple problem in division масьалаи содаи таксим; division of responsibil- ity таксимоти чавобгарй; 2) шуъба, бахш, кисмат: a division of the office бахши идора; 3) do ихтилоф, мухолифат: a division of opinion мухолифати акида, ихтилофи назар; 4) лашкар, дивизия: an infantry division лашкари пиёдагард; divisional [di'vijnai] а таксимкунанда; ДПВИЗИОНЙ (харби). divisor [dfvaija] 1) риёз. таксимкунанда; 2) бару таксимкунак. divorce [di'vo:s] 1. п 1) талок: She has got а divorce. Уро талок доданд/ карданд. 2) чудошавй. чудой, к.атьи робита; 2. v 1) талок додан: She divorced her hus- band several years ago. V аз шавхараш чанд сол пеш чудо шуд. 2) чудо шудан, катъй робита кардан. divulge [dai'vxldg] v ошкор сохтан, фош кардан, огохй додан. Dixie ['diksi] (инч. Dixie Land) иёлоти чанубии ИМА. dixy, dixie f'diksi] п гуфт., хар. деги сайёр. dizziness ['d.zinis] п сардардй, саргарангй, сарчархзанй, гичй. dizzy I'dizi] 1. a (dizzier; dizziest) а 1) дучори саргарангй; сарчархзанй/ саргечй: I am/ feel! dizzy. Сари ман чарх мезанад. 2) гечкунанда, саргичовар 2. v 1) сар-аранг шудан, гич/ парешонфикр шудан; 2) ба хайраг овардан, ба тааччуб ан- дохтан Djibouti [dji'bu:ti] п Чибути (давлат ва пойтахти он). Dnieper, the ['dni:pa] п д. Днепр. do [du:] v (did; done) 1) кардан, анчом додан, анчомидан: Не did nothing all day. У р?зи да- поз хеч кор на кард. What does your brother do? Бародаратон чй кор мекунад? 2) амал кардан. Do as you like. Тавре ки хохед, амал кунед. 3) тамошо кардан; They did the British Museum yesterday. Онхо .ина музейи Британияро та мото карданд. 4) кофй будан, басанда будан, арзидан: This room will do. Ин хона меарзад. That will do Бас аст. Кифоя am. 5) омухтан, тахсил кардан; Не is doing very well at school. У дар мактаб хеле хуб тадсил мекунад. 6) ф ёр. барои сохтани уумлауои сав. ва инк. замони Present ва Past Indefinite: Не doesn't know any- thing about it. У дар ин бора деч чиз намедонад. Did she like the flowers9 Гулхо ба вай маъкул шуданд? 7) ф. ёр. барои сохтани шак инк. сигаи амрй: Don’t do that! Ин корро накунед! 8) барои ташоид истифода мешавад: 1 did say so then and I do say so now. X,a ман хамин хел гуфта будам ва боз хам мегуям. 9) барои такроран истифода накардани феъл истифода мешавао: Не reads better than I do. У аз мак бехтар мехонад. Не likes swimming and so do I. У шиноварй карданро дуст медорад ва ман хам. A man can do по more than he сап. Зарб. ~
-260- do________________________________________ Булбул ба богу чугз ба вайрона сохта, / Х,ар кае ба кадри химмати худ хона сохта. (Сарафроз). Better to do well than to say well. Зарб. ~ Мул- лоро ба гуфтааш куну, ба кардааш не. do a room хонаро ба тар гиб даровардан; do again дигаргун сохтан, аз нав сохтан; do away with кать кардан, бекор кардан: They plan to do away with this practice. Онхо хамин амалро бекор карданй хастанд. do by рафтор кардан нисбат ба; do down фиреб додан; do great deeds корхои бузургро анчом додан; do in куштан; do into тарчума кардан; do on пушидан, ба бар кардан; do over боз оростан, аз нав ичро кардан; do up а) таъмир кардан; ба тартиб даровар- дан, бастан: Do up your hair. Муйхоятонро ба тартиб дароред; б) омода кардан; do up right бо диккат анчом додан; do without кореро (бе касе/чизе) ичро кардан; do without бидуни чизе тавонистан; do’s and don’ts мукаррарот, конунй ва гайриконунй; have to do with марбут будан, вобаста будан: That has nothing to do with money. Он аслан робитае ба пул надорад. How do you do? Салом! There is nothing to be done. Илоче надорад (хец коре кардан мумкин нест). du [du:] п 1) гуфт. фиреб, найранг, каллобй; 2) кабули мехмонон, шабнишинй. do-all [du:o:l] п устои гул даст, дах ангуш таш хунар. doat [dout] ниг. dote. dobbin ['dobbin] и асп (хусусан пир ва ором). doc ['dok] п гуфт духтур, табиб docile ['dousail] а 1) хушфахм, хушзехн, бофаросат, маънирас; 2) фармонбардор. ито- аткор, гапдаро, халим. docility [dou'siliti] п 1) хушфахмй, хушзехнй, фаросат; 2) фармонбардорй, тобей, итоаткорй, гапдарой. dock I [dok] и бот. шилха, гуршак (шавел). dock II [dok] п курсии айбдорон: to appear in the dock ба курсии айбдорон шиночдан. dock III [dok] 1. n хавзи таъмири киштй, лангаргох: The ship was put in dock. Киштиро ба гаъмир гузоштанд. 2. v 1) пайваст кардан, васл кардан (киштихои каиуонй): The two spaceshins suc- cessfully docked. Ду киштии кайхонй бомуваффакивт бо хам пайваст гардиданд. 2) ба лангаргох даромадан. dockage I ['dokidj] п 1) лангарандозй, пахлугирй (киштй)', 2) истгохи киштихо дар бандар; 3) маблаг барои истгохи киштихо. dockage II ['dokidj] п 1) кутохкунй, кутохсозй; 2) ихтисоркунй, чарима, Каир (аз музд ё х,укуф). docker ['dok?] п коргари док, коргари лангаргох. docket f'dokit] 1. п 1) jyx. кайд ё хулосаи парвандаи додгох ва г; 2) амер, trial docket фехристи парвандахо, ки бояд мавриди барра сии додгох карор гиранд, барномаи додгох; 3) барнома, дастур (чрласа ва г ); 4) тич. борчасп (бо фехристи мол ва суровой борцабулкунанда); 5) расид, забонхат (дар бораи супоридан боуи гучрукй); 2. v 1) сабт кардан, ворид кардан (дар ууррт); 2) дар борчасп/ расид навиштан; 3) дар дастуроти додгох карор додан; 4) барно- маи чаласа тартиб додан. docking ['dokir)] п ваелкунй, ваелшавй (киштиуои кайхонй). dockyard ['dokja:d] п корхонаи таъмири киштихо. doctor ['dokt?] 1. п 1) доно, олим, дониш- манд, муаллим, доктор (унвони илмй); 2) табиб, духтур, касе, ки дарачаи духтурй дар тиб до- рад; (MD, medical doctor х,ам мегуянд); (бо х;арфи калон) унвони докторй (кутох; Dr. на- вшита мешавад); 2. v 1) табобат кардан; духтурй кардан; 2) таъмир кардан, дуруст кардан; 3) унвони докторй додан; 4) сохтакорй кардан (уучч,ат ва г.). doctoral ['dokt?r?l] а духтурй. doctorate ['d?kt?rit] п дарачаи/ унвони докторй {doctor’s degree х,ам мегуянд). doctrinaire [.doktri'ne?] 1. п муттаасиб, чазмй; 2. а гайриамалй, назарй. doctrinal [dok'train?!] а акидатй, вобаста ба акидат doctrine [’doktrin] п 1) акида, таълимот; 2) (мазуаб, зуизб ва г.) эътикод, мутакидот, маром, оин; 3) хук. асл, конун, коида. document 1. п ['dokjumsnt] хуччат, санад: legal document санади хукукй; 2. v ['dokjument] бо санадхо собит кардан, бо хуччатхо ва санадхо таъмин кардан, муста- над кардан. documentary [,dokju'mcntri] 1. п сЬилми мус- танад/ хуччатй/ санадй; 2. а мустанад, хуччатй, санадй. dodder I ['dod?] п гиёх алафи печак, зарпе- чак. dodder II [’dad?] v 1) ларзидан, ларза кардан (бар асари пирй ва г. ); 2) фар гут будан. doddery ['dodori] а 1) ларзон, ларзидаисто- да; 2) нодон, камакд dodge [dodj] 1. п 1 > гурез, канорагирй; 2) хила, рох восита: a good dodge for remember- ing names воситаи хуб барои дар хотир нигох доштани номхо;
2. v 1) канор кашидан, чой додан, дурй кардан; 2) мач. гурехтан, гардан тофтан аз: to dodge military service аз хизмати харбй гурех- тан. Не dodged rhe reporters questions. Ба пурсишхои хабарнигорон чавоби дурусте надод. 3) пинхон шудан (under, behind - дар зерй). dodgy [dodji] а 1) хилаомез, хилагар; 2) че- лок, корчаллон. doe [dou] п охуи мода (ва уамчунин харгуш, буз, муш ва г), модабуз, газола. doer [du:d] п 1) анчомгар, ичрокунанда; 2) шахей бозыимод. does [dxz] ш. 3 шум, тануо аз феъли do. doeskin ['douskm] п 1) пусти охуи мода; 2) чарм и оху. doesn’t [dxznt] шакли к^тоуи do not накар- дан. doff [dof] v баровардан (либос), гирифтан, аз cap бардоштан (кулохро ба нишони эутиром). dog I [dog] п саг: A dog is man’s best friend. Саг дусти бехтарини инсон аст. Escimo dog навъи саги ескимо; 2) саги нар, рубох/ гурги нар; 3) гуфт. чавон, мард, писар; 4) одами пастфитрат. кобили тахкир, a dog in the manger одами бахил, кассе, ки чи- зеро на худаш масраф мекунад ва намегузо- рад дигарон аз он истифода барана: a jolly dog балегуй, ширинкор; a lazy dog танбал; a lucky dog хушбах, некбахт;. Dog eats dog. Зарб. ~ Бувад хампеша бо хампеша душман. Гадо душмани гадо. dog’s ears мач- сахифахои фарсуда ва катшудаи китоб; go to the dogs нобасомон шудан, талаф ёфтан, хароб шудан; hot dog гуфт. бутерброд; Let the sleeping dog lie. Зарб. ~ Гузаштахоро фаромуш кардан, ба холи худ гузоштан. dog II [dog] v 1) аз пайи чизе афтодан; таъкиб кардан; 2) мач- пайгирй кардан. dog-cart ['dogka:t] п 1) чанае, ки сагхо ме- кашанд; 2) фойтуни дучархаи шикорй. dog-cheap ['dogt]i:p] a, adv нихоят арзен. dog-collar ['dog.kolo] г. тасма/ гарданбанди саг. dog-days ['dogdeiz] п pl рузхо гармтарини тобистон. dogged ['dogid] а сарсахт, исроркор. катъй, якрав, саркаш, гарданшах, кайсар. doggerel ['dogorolj 1. п шеъри бад, шеъри хичой; 2. а бемаъно, бемаънй. doggie ['d ogi] и сагча. doggish ['dogif] а 1) сагй; 2) берахмона, зо- лимона. doggo ['dogou] adv гуфт пинхон; - 261 - dolly I lie doggo аз назар пинхон шудан. doggy ['dogi] а 1) сагй, 2) дустдори саг, сагдуст. dog-hole f'doghoul] п хоначаи саг, сагхона. dog-lead ['dogli:d] п тасма ё занчири саг. dogma ['dogma] п (pl dogmas or dogmata) догма, эътикод (yap ацидае, ки кур-курона пайравй карда мешавад). dogmatic [dogmtetik] а догматикй, вобаста ба догма, раднашаванда, зътирознопазир, илми илохиёти назарй. dogmatically [dog'maetikoh] adv 1) догма- тикй; 2) бо лахни катъй. dog-rose [’dogrouz] п гиёх. хуч, насрин, гули сурхи сагй. do gs-ear ['dogzio] 1. п гуша/ зовияи катъшудаи сахифа; 2. v сахифаро катъ кардан. dog-skin ['dogskin] п навъи пуст. dog-sleep I'dogsli:р] п хоби хушёр. dog’s-meat ['dogzmrt] п 1) гушт барои саг. хусусан гушти асп; 2) гушти хайвони мурда. dog-t!red [dog'taiod] а хаста, мондашуда (мисли саг). dog-tooth fdogtu:0] п 1) дандони ашк, дан- дони неш; 2)меъм. гулбаргй. dog-trot ['dogtrot] г резчорпо. дави охиста. dog-violet ['dog.vaiolit] п бунафша (навъи гул). doily ['doih] п дастпоккун, сачок, дастмол. doings ['du:ir)z] п pl 1) кору бор, рафтору кирдор, амал; 2) фаъолиятхои ичтимой. doit [don] п цойт (номи сиккаи уадимаи уолландй); no t worth a doit ба пули пучак намеарзад; don’t care a doit хеч ба эътибор нагирифтан. doldrums ['doldremz] п pi афсурдагй, рукуд, касодй. dole I [doul] 1. п 1) садака, дооани хурок ва ё пул ба ниёзманоон, ёрдампулй/ кумакпулй ба бекэрон; 2) бах ниш, сахмия, сахм, хисса; 3) сарнавишт, кисмат; be / go on the dole кумакпулй гирифтан; do le out таксим кардани пул ё гизо ба ниёз- мандон; 2. v бахш кардан, кисмат кардан. dele II [doul] и андух, мотам, гам, дард. doleful [doulful] а андУхгин, гамгин. doll |dol] 1. п 1) лухтак, арусак; 2) кудаки зебо; 3) зани танноз/ зебо; 4) гуфт. духтар, зан; 2 г оростаи, ороиш додан (хуоро); dolled up ороста, шнатдедашуда. dollar ['dolo] п доллар, вохиди пулии И МА (баробар ба сад сект, нишони он аломати $ аст.); the dollars саврат, пул. do ily [douh] 1. п лухтакча, арусак; 2. г геол, маъданро хангоми шустан ара- лаш кардан.
- 262 - dolorous dolorous ['doloros] а шоир. гамглн, пуралам, андухгин, гамзада dolour ['doula] п шоир. гам, андух. dolphin ['dolfm] и зоол. делфин. dolt [doult] и одами кундзехн, деромуз. domain [do'mein] п 1) мулк, каламрав, худуд, хавза, домана, нохия, минтакаи нуфуз: a feudal domain мулки феодал; 2) соха, дойра' in the domain of science дар сохаи илм, дар доираи илмй. dome [doum] 1. п 1) гунбад; 2) кох, каср; 3) иду. бурчи осмонй; 41 амер, гуфт: cap, кала; 2. v бо гунбад пушондан, гунбадсон кар- дан, гунбаддор кардан, domestic [do'mcstik] 1. п 1) махсулоти истехсоли ватанй; 2) хизматгор; 2. а 1) хонагй; хонаводагй: domestic ani- mals хайвоноти хонагй; 2) дохили, царунй, дарунмарзй: a domestic policy сиссати дохили; 3) дастй (хайвон ва г.); 4) ватанй. domesticate [do'mestikeit] v 1) парвариш кардан, руёндан, коштан; 2) ахлй/ бумй кар- дан, ром кардан (хайвонотро). мутобик кар- дан (гиёхро). domestication [da.mesti'keijh] п 1) одат/ мухаббат ба хона ва хаёти оитавй; 2) ромсозй, дасгомузй. domesticity [,doumes'tisitij п мухити хаёти оилавй/ хонагй, мухаббат ва мухити хонагй. domicile ['dormsail] 1. п 1) икоматгох, хона, маскан, манзил; 2) махалли икомат (зист), махали сукунат (доимй): 3) уук- сурогаи хукукии шахе ё ширкат; 2, г сокин кардан, нишеманд кардан, икомат кардан, мухим сохтан, манзил кар- дан. dominance ['dommans] п 1) галаба, бартарй; 2) хукмронй, хокимият, таъсир dominant ['dominant] <7 хукмфармо, умда, голиб, ХОКИМ. dominate [’dommeit] г 1) хукмфармо будан, голиб шудан, ба зери салтанати худ даровар- дан; 2) дар садр карор доштан (мусобика ва г). domination [,dami'ncijn] п гавфик, бартарй, афзалият; хукмронй. domineer [,domi'nio] v 1) бо хушунат хукумат рондан; зургуй кардан; 2) худсарона амал кардан, магрур будан. Dominican [da'mmiksn] 1. п доминиканй (шахе); 2. а доминиканй. Dominican Republic, the [dp'mimkonri- 'pxbhk] Цумхурии Доминикан. dominion [do'mmjon] n 1) хокимият, салта- нат: to held dominion over sth хукумат/ хокимият рондан; 2) мулк, сарзамин: overseas dominions мулкхок берун аз кишвар; 3) хуку маг, фармонравой, хукмфармой. don [den] 1. п дон (унвони ’утиромомези. иепанщо, муооили Sir. дар забони англиси, ки пеш аз ном меояд): Don Pedro Даноби Педро; 2) устод, устоди рахнамо (дар донишгохуои Оксфорд ва Кембриц); 3) лорд ё надибзодаи испанихо; 2. v гуфт. либос пушидан. donate [dou'ueit] v 1) бахшидан, додан, эхдо кардан, пешкаш кардан (хайрипи пул, пушок, хурок ва г.): to donate large sums to relief organ- izations додани маблаги зиёд ба созмонхои хайрия; 2) амер, нисор кардан. donation [dou'neifn] п 1) бахшиш, хадя, пешкаш (пули): 2) хар чизи бахшидашуда. donative [dou'neitiv] 1. п тухфа, хадя, армугон; 2. а бахшидашуда, хадяшуда, пешкашй: donative funds маблагхои бахшидашуда. donatory ['dounatan] п шахси/ тарафи хай- риягиранда. done [dnn] 1) р. р. аз феъли do: ичрошуда, карда, кардашуда: done in English ба забони англисй навишташуда; 2. а 1) пухта: The meat is not quite well done yet. Гушт хануз нагз пухта нашудааст. 2) мон- дашуда, хаста; 3) гуфт. фиребхурла; 4) гуфт. мурда, нобуд; be done with дигар коре надоштан, тамом кар- дан; Well done! Офарин! donkey ['doijki] и (pl donkeys) 1) хар, улог; 2) мач. одами ахмак, кундзехн, сарсахт. donor [’douno:] а атокуначда, бахшанда, донор (атокунандаи хун, хайриёт ва г.), ато- бахш. сацакакунанда. do-nothing [Ми:,плО1Г|] п танбал, бекорхуча. don't [dount] ш. кутох аз do not: don’t go! Нарав! doom [du:m] 1. 1) такдир, сарнавишт, насиб, кисмат, фгно, сарнавишти шум, бадоянд: Не met his doom on the battlefield. У такпири худ- ро дар майдони чанг ёфт. 2) хукм, фармон, дастур; 3) довари, казоват, махкумият; 2. v 1) махкум кардан; доварй кардан: These attempts are doomed to failure. Ин кушишхо ба нокомй махкум шудаанд. 2) натидагирй кардан, дучори окибат кардан, ба сарнавишти бад дучор кардан. doomsday ['du.mzdei] п дин. рУзи растохез, рузй киёмат, рузй доварй, рузй хисоб; to wait till doomsday мац. абадан интизор шудан; from now till doomsday аз ин руз то абад. door [do:] п 1) дар; 2) даргох, остона, рохрав; 3) мац. хона: Му door is always open to friends. Хонаи ман доими барои дустон боз аст. at death's door дар дами марг; close the door upon манъ кардан; emergancy door дари эхтиётй: from door to door хона ба хона, аз хонае ба хонаи дигар; front door дари асосй; lay at sb's door каееро ба чизе гунахкор кардан;
-263- next doors дар хамсоягй; open a door to рохи чизеро кушодан; out of the doors дар хавои кушод, дар берун; show sb the door касеро пеш кардан; ; the door to sth рохи дастёбй ба чизе; turn out of door аз дар рондан; within doors дар хона. All doors open to courtesy. Зарб. ~ Забони хуш морро аз хонааш берун меоварад. doorbell ['do:bcl] п занги дар. door-handle ['do:hasndl] п дастаи дар. doorkeeper ['do:ki:pa] и дарбон, дарбозкун, дарвозабон, посбон. doormat ['doimait] и 1) намадчаи пийтозакунй, подарй, кафшпоккун; 2) мац. шахси беирода, латта. door-plate ['do:pleit] п лавха/ тахтачаи дар (бо ному насаб). door-post ['do:poust| п пахлударй. door-step ['do:stepj п кадамгох, остонаи дар, осточа, даргох. door-stone [’do:stoun] п зинаи сангини пеши дар. doorway [’do:wei] п 1) дои дар, даргох, даромадгох: in the doorway дар назди дар, дар остонаи дар; 2) хар василаи дастёбй. dope [doup] 1. nl) маводи мухаддир, мод- даи арманда; гуфт. допинг; 2) гуфт. одами ахмак: you are holding the book upside down, you dope. Ахмак, китобро чаппа дошта истодай. 3) равгани молиданй, хамираи на- рмсоз: dope for dry skin хамира барои пусти хушк; 4) аспдору; 5) пешогохй дар бораи вазъи чисмонии асп; 2. v 1) маводи мухаддир додан, бо моддаи мухаддир дармон кардан, допинг додан; 2) аспдору додан; 3) дар бораи асп иттилои махрамона ёфтан; 4) ахмак кардан; 5) тех. ранг молидан; dope off гуфт. хоболуд кардан, гарант кардан (бо маводи мухаддир); dope out пай бурдан, хал кардан. dope-fiend ['doupfimd] п амер. гуфт. гиёхманд, нашъаманд, хуморй. dopy fdoupi] а гуфт. пакар, бехол, заиф, аз худ бехуд. Doric [’do:rik] 1. п лахчаи дорй; 2) лахчаи махалли; 2. а 1) вобаста ба нохияи Дорис, дорисй, 2) меъм. сабки дорисй. dormancy ['do:mansi] п 1) пинак, ганаб; 2) мац холати беамалй. dormant ['do:mont] а 1) хобида, дар хоб, хоб; 2) бехаракат, сокит. dormer ['do:ma] и тирезаи бом dormitory ['do:mitn] п амер, хобгохи донишчуён, утоки хобгох, бинои хобгох. dorp |dro:p] п деха. дех- dorsal ['do sol] а зоол. пуштй, экибй: dorsal vein раги пуштй. double dory ['don] п (pl dories) навъи каики мохигирй. dosage [dousid^] п микдори хурок/ дору. dose [douz] 1. п 1) микдори дору, мизони дору, микдори дакики дору; lethal dose микдори кушанда, 2) мизон, микдор; regular dose микдори мукаррарй; 3) моддае, ки ба май илова мешавад; 2. v 1) дору додан (ба микдори дакик). дору хурдан ё хурондан (ба микдори муайян); 2) чи- зеро (ба май) илова кардан. doss [dos] 1. п бистар (дар мусофирхонауои арзон); 2. v хобидан (дар мусофирхонахои арзон). doss-house ['doshaus] п мусофирхонаи арзон. dossier ['dosiei] фр. п з;ук. 1) хуччатхо бо ит- тилоот дар бораи касе; 2) парванда. dot [dot] 1. п 1) нукта; 2) доги хурд; 3) хол, холча; 2. v 1) нукта гузоштан, нуктадор кардан; хол-хол кардан, нуктачин кардан; to dot the i’s and cross the t’s кореро ба охир расонидан; тамоми чузъиётро муайян кардан, doted line хати нуктачин. dotage [’doutidj] п фартутй, нотавонй бар асари пирй, заволи акли пирй; to be in one's dotage бача барин шудан (аз камолй пирй). dot-and-dash ['doton'daej] а азбука Морзе. dot-and-go-one ['doton'gouwQn] 1. п рохгар- дии калавида/ лангида; 2. v калавида/ лангида рох рафтан. dotard ['doutad] п фартут, хариф. dote [dout] v 1) хариф будан, фартут будан (дар овони пирй), дучори нотавонии фикрй ва чисмонй шудан; 2) бо: on, upon', бехад дуст доштан, шайдо будан. doting ['doutirj] а садокатманд, вафодор, дустдор. dotty I ['doti] a (dittier, dottiest) 1) нукта- нукта, нуктадор, хол-хол. dotty II ['doti] а 1) фартут, ларзону нотавон; 2) камакд, ахмак, девона, чиннй. double ['блЫ] 1. и 1) кадами/ кадамзании тез; 2) хамандом, хамафт, хаммонанд (шахе); 3) бозии теннис байни ду чуфт; 4) гардиш, хамгашт (дарё); 5) театр, хунарпешае, ки дар намоиш ду накшро мебозад; 2. а 1) дутогй, дукабата, дугона: a double bed кати дунафара; 2) дучав д зиёд, ду баробар: Не has to do double work. У бояд кори дучанд ичро кунад. 3) духура: double meaning маънои духура; 4) духела, дуранга, душакла; 5) дуруя, риёкор, дучониба; 3. v 1) дучанд кардан: It will double our work. Ин кори моро дучанд месозад. 2) дукат кардан; 3) дутой/ чидан/ ниходан/ гузоштан; 4) мушт фишурдан; 5) ду накш бозидан; 6) так- роран ичро кардан; 7) тарчума кардан; 8) бо
double-a кадамзании тез харакат кардан; bound double хамида шудан, хам шудан (бар асари пирй); double back бозгаштан (оз роци омада); double up печидан, печалак задан (аз дард), печутоб хурдан (аз хайда)', double upon миёнагир кардан, ихота кардан; 4. adv ду барсбар: Не had to pay double Лозим омад ду баробар пул дихад. play double дурУягй кардан; ride double дар як асп ду нафар савор шудан; see double дуто дидан, ба назар дуто намудан; double acting ['dAbl'asktirj] а дастгохе, ки барои ичро кардани ду амал истифода меша- вад. double-barreled [’dAbl'bterold] а 1) думилз (милти*;); 2) дорой ду хадаф. double-bass ['dxbl'beis] п мусс. контрабас. doube-bedded I'dAbl.bodid] а кати дунафара double-breasted ['dAbl'brestid] а дутарафа, дутугмадор. double-cross ['dabl'kiais] п хиёнаг, ахдшиканй. double-dealer P'dA bl'dida] а цуруя, риёкор, мунофик- double dealing ['dAbl'dirlii)] п дуруягй, риёкорй, мунофикй. double-decker [,aAbl'deko] п автобуси дукабата. double-dyed ['dAbl'daid] а ду бор рачпнуда. doubee-edged ['dAbl'asdjd] а дудама (корд ё шамшер). double-faced ['dAblfeist] а дуру я, риёкор. мунофик. double-lock [МлЬПэк] v кулф кардан {ка- либра ду маротиба тоб оодан). double-natured f'dAbl'neitJod] а духела. double-quick ['dACl'kwik] 1. а нихоят тез; 2. v амер, тез цавидан, тез давкдан фарму- дан; 3. adv нихоят тез, бо кадамп тез. ду баро- бар тез. doublet ['dAblit] п 1) нусха; 2) нимтанаи беостин (корни XIV-XVIII); 3) од pl чуфт {дар бозии нард ва г.; 4) дуплет (дар бозии билярд); хар чизи чуфт/ дутой; 6) шикор. бе як тир за- дании ду паранда. double-tongued ['dAbl'tQrjd] а дуруг. doubling ['dxblig] п 1) дучандкунй, дучандшавй; 2) мучмалй, нсмуайяяй; 3) так- рор, такроркунй. doubly ['dxbli] adv ду бор, ду карат, дучанд, ду баробар, дучандон. doubt [daut] 1. п шак, шубха: We were in doubt about the results. Натичахо боиси шубхахои мо гардиданд. make doubt шубха кардан; шубха доштан: make no doubt бешубха; settle sb's doubt шубхаи касеро бартараф кар- 764- дан; beyond doubl бешубха, бешак; по doubt бешубха, бешак; 2. v 1) шак доштан, шубха кардан, дудила будан (sth ё of sth - аз чизе)'. They doubted his honesty. Онхо аз софдилии вай шубха доштанд. 2) бовар кардан, боьарй доштан; 3) гуфт. тарсидан, аз таре интизори чизе шудан. doubtful ['dautfl] а 1) шубхаомез, нохувайдо, номаълум (of sth - аз чизе): They were doubtful of success Онхо аз натичахои кор шубха дош- танд. 2) шубханок, шубхаомез, мубхам: а doubtful case вокеаи шубханок. doubtless fdautiis] adv 1) бешак, бидуни шак, бегумон, бешубха: Не was doubtless breathing a sigh of relief yesterday. Дина бешубха нафаси озод мекашид. 2) эхтимол, мумкин аст, шояд: She will doubtlessly bring her baby. У шояд кудакашро бо худ биёрад. douche ['du:J] 1. п 1) обшуй, чайкониш; 2) шустушуй; throw a cold douche upon sb мац. ба сари касе оби сард рехтан; 2. v шушгушуй кардан, шустан. dough [dou] п 1) хамир [дар пухтани нон ва г.): Dough is made of flour and water. Хамир аз обу орд тайёр карда мешавад. 2) гуфт. амер. пул, моя; ришва, 3) хамира, хар чизи хамир- монанд. dough-boy ['douboi] п амер. гуфт. аскари пиёда, пиёдааскар, сарбози пиёда низом, пиё- дагард. doughface f'doufeis] а амер, сустирода, сустмизоч, бегапрат. doughnut [’doun.At] п ширинй, кулчаи ширин, нони равгании ширин(кулчаканд). doughtily ['dautili] adv далерона. шучоатмачдона. doughtiness ['dautinis] п шучоат, далерй. doughty ['dauti] a (doughtier, doughtiest) да- лер. диловар, шучоъ. doughy ['doui] а 1) хамирмонанд, хамир ба- рин: 2) рангпарида; 3) нодон, беакл. dove [6av] п 1) кабутар, фохта, кафтар (ху- сусан ба унвони нишони сулху, 2) мац. гуфт. азизакам, чонакам: Соте ту dove, don’t be afraid: Биё азизакам, натарс! dove-colour ['dav.kAla] п ранги кабудмо- нанд, кабудранг. dove-cote ['d.Avkot] п кафтархона, лонаи кафтар, to flutter the dove-cote мац. хамаро ба вохима андохтан. dove-eyed ['dAv'aid] а бо киёфаи бегунох. dove-like ['dxvlaik] а кабугармонанд, халим, фурутан. dovetail ['dxvteil] 1. п думи кабутар (у ар чизе. ки ба шакли думи кабутар аст)', 2. v мац. чуфт кардан, хамоханг кардан (мантицй).
-265- dowager ['dauadja] n 1) бевазани дорой ун- вони ашрофй; 2) зани солхурда ва пулдор dowdy ['daudt] 1. п зани бадлибос, 2. а бадлибос (бештар дар мавриди зан), баддухт, аз муд афтода. dower ['daua] 1. п 1) уук. мероси завда, хиссаи мероси зани бевамонда аз шавхар; 2) чихоз, дихози арус; 3) мац. исгеъдоди табий; 2. v 1) мерос гузоштан ба бева; 2) дорой истеъдод кардан; 3) чихоз додан ба. down 1 [daun] г теппа, теппаи бедарахт down II [daun] п пар, пари мургобй: a down pillow тагсарии пари мургобидор. down III [daun | 1. prep ба/дар поён; ба/дар таг, кад-кади: down the river ба тарафи поёни дарё; down the road кад-кади рох; They live down the street. Онхо дар иоёнтари ин куча зиндагй мекунанд. 2. adv 1) ба поён, ба суи поён: This lift is going down. Лифт поён меравад. The sun is down. Офтоб нишаст. 2) дар доён, афтода; 3) то, то охири, то дойи муайян: to read down to the last page то сахифаи охир хондан; 4) кам шудани уацми чизеро ифода мекунад'. to bring down the price нархро фуровардан; 5) маънои кости шудани сифатро дорад'. The quality of bear has gone down. Сифаги пива паст фуро- мадаает. be down and out а) накаутшуда, барзамин аф- тода (дар муштзанй);б) дучори фалокат; bow down таъзим кардан, cap фуруд овардан; down on one’s luck дар бадбахтй; down on the knees зонузада, бечора; down through the years дар тули солхо; down with! Нест бод! Марг бар! Сарнагун бод! Down with racism! Нест бод нажодпарастй! lie down дароз кашидан, хобидан; up and down ба тарафи боло ва поён; ups and downs нишебию пасти; мац. муваффакдятхо ва нокомихо; sit down нишастан; 3. v 1) фуромадан, фуровардан; 2) задан, гялтонда (тайера ва г.); 3) дастболо шудан, аз ухдаи кор баромадан; 4) тобеъ кардан, зери таъсир даровардан; to down tools корпартой кардан, бас кардан (корро): даст кашидан аз кор. down-and-outs ['daunond'auts] п pl камбагалон. downcast ['daunka:st] а 1) гамгин, дилаф- сурда, cap дар гиребон; 2) фишурдашуда, аф- сурда шуда; 3) пастшаванда, ба тарафи поён раванда. downfall ['daunfodj п 1) туфон, барфи сан- гин; офат; 2) мац. сукутп ногахонй, завол, сарнагунй, нобудй. down-hearted [,daun'ha:tid] а афсурда, дил- шикаста, гамзада. downhill [,daun'hil] 1. п нишебй, завол, охир; 2. а сарозер. нишеб; 3. adv сарозер, нишеб, дар нишебй, зери кух; go downhill бад шудан, завол ёфтан Downing Street ['dauniijstri :t] n Дауниш стрит (хиёбоне дар Лондон, ки Оар он кароргохи сарвазири Братанияи Кабир ва Вазорати умури хорицй цой гирифтаано); мац. хукумати Бри- танияи Кабир. downpour ['daunpo.] и борони сел, борони сахт. downright ['daunrait] 1. а рост, мустаким, бевосита; самими, ошкоро, возех, равшан; 2. adv тамоман, комилан, 5а тамоми маънй, саропо, яксара. downstair [,daun'steoj ниг. downstairs. downstairs [,daun'steaz] adv 1) поён/ ба поён: Не sl;pped and fell downstairs. У лагжид ва ба поён афтод. 2) дар кабати аввал: They live downstairs. Онхо дар кабати аввал зиндагй мекунанд. downstream [,daun'stri:m] adv хамрохй чараёни об, кад-кади чоришавии об. downtown ['dauntaun] 1. п амер, маркази шахр; 2. а дар маркази шахр чойгиршуда; 3 adv ба суи маркази шахр, дар маркази шахр, миёни шахрй, дар байни шахр. downtrodden ['daun.trodn] а мазлум, зулмди- да, ситамдида, ранчдида, лагадхурда, зерипо- шуда, поймолшуда. downward(s) ['daunwad(z)] 1. а фуроянда, нишебшаванда; 2. adv ба тарафи поён, ба суи поён. downy I ['daunt] a (downier, downiest) 1) пат- дор, нарм, пария, мулоим. нарм ба мисли па- ри ку, 2) гуфт. хушёр, хилагар; downy old bird маккор. downy II ['daunt] а геппадор, мавчдор. dowry ['da аап] n 1) чихез, чихезия чихози арус; 2) мац. истеъдод/ кобилияти худодод. doxy ['dokst] п (pl dixies) 1) доктрина, акида; 2) гуфт. зани бадном, зани бадахлок; 3) гадоз- зан. doz.e [douz] 1. п 1) амер , гуфт. касалии венерики; 2) пинакй, Чурт, хоби кутох ё сатхй; 2. v (маъмулан бо: away) чурт задан, пинак рафтан, яимахоб будан. dozen ['drtzn] п 1) дувоздах адад; pack in do- zens баста дувоздахтой; 2) dozens of од. pl шу- мораи зиёд, чандин. фаровон; devil's dozens, baker's / long dozen сездах, адаци нахе: dozy [douzi] а хэбида, хуфта. drab 1 [craeb] 1. n ранги кахва, кзхваранги хира. доринчй: 2. а 1) тира, тор; 2) дилгиркунанда, дил- танг.
drab _________ drab II [drab] n 1) зани касифу номураттаб; 2) зани шургй, сабукпой. drabble [draebl] v кис ва касиф кардан/ шу- дан. drachm [draem] ниг. dram 1). draff [draef] n пасмонда, тахкпшин. draft I [dra:ft] 1. n 1) лоиха: a draft for a ma- chine лоихаи дастгох; 2) накша, тарх: a draft resolution накшаи карор; 3) нусха. мусавада, сиёхнависй; 4) у,ар. даъват ба хизмати харбй: 5) шамоли гузаро, катит (хаво}, чараён; 6) боркашй, хамя, катит, таробарй, микдори бори кашидашуда; 7) бсркаш, хаммол: the draft animal хайвонй боркаш; 2. v 1) лоиха тартиб додан: I have to drafi the agenda. Ман бояд лоихаи рузномаро тар- тиб дихам. 2) кашидан; 3) сиёхнавис кардан; 4) интихоб/ чудо кардан (барои хизмат}; 5) тоза кардан, такшин кардан; 6) мола кардан (заминро). draft II [dra:ft] п амер, даъват ба артиш. draftee [,dra:fti:] и амер, даъватшуда (ба хизмати харбй) draftsman ['draftsmen] п 1) накшакаш, таррох, рассом, баэномарез; 2) кависандаи мусаввада ва исноц \касе, ки санадуои хукухй ва ё матни суханронии ходимони оавлатиро тайёр мекунад); 3) згуаллифи лоихаи конун. drag [drag] 1. п 1) тормози чарххои ароба; 2) мусобикаи авгомобилренй; 3) монеъ, коханда; 4) кашиш: the drag of the wind ка- шпши бод; 5) гуфт. амер, дода, хиёбен: the main drag хиёбони асосй; 6)дарди cap, бори гарон; 2.v (dragged; draggings 1) кашидан, кашон- дан (руи замин ба зури): She dragged the child by the hand. У кудакро аз дасташ мекашид. 2) тул кашидан (инч. drag on); Time dragged on. Вакт охиста-охиста гул мекашид. 3) бо сахтй харакат кардан, худро кашондан, кашон- кашон харакат кардан ё бурдан; 4) дар мусобикаи мошинронй иштирок кардан; drag into а) кашола карда даровардан: They dragged the box into the shed. Онхо ку пиро ба хезумхона кашола карда дароварданд, б) ка- шидан, ворид кунондан; to drag a country into war кишварро ба цанг кашидан. drag on ту тони кар тан/ шудан; drag out а) баровардан; Не dragged the box out. Онхо куттиро бароварданд. б) кашел додан: to drag out negotiations музокирстро кашол додан; drag up дагал/ бад тарбия кардан, беадаб ба воя расидан; draggle I'drasgl] v дар гил ва лой кашидан, гилолуд кардан/ шудан, касиф кардан-' шудан, ифлос кардан/ шудан. drag-net ['draegnat] п 1) тури хурди мохигирй; 2) тур барои капидани паранда. 266- dragon ['drteganj п lj аждар, аждахор, сус- мори болдор, мори калон; 2) нуу. (бо харфи калон) галласиторахои Аждахор; 3) зотй кабутархои хонагй. dragonfly [’drasganflai] п (pl dragon-flies) зоол. сузанак. dragoon [dra'gu:n] 1. п yap. драгун (афсари савораи артиши Россини подиюхй); 2. v 1) водор кардан, мачбур кардан; 2) ар- тиши чазодиханда фиристодан. drain [drem] 1. п 1) тахкаш, обгузар, рохоб, обрав, чуй; 2) тарнов, нова, обрез; 3) мар. камшавй, кам шудан (уудрат); 4) тиб. ихрочи доимй; 5) гуфт. култ; brain drain фирори магзхо аз кишвар (ба ИМА ва дигар кишварро кучидани олимон, духтурон ва дигар мутахассисон барои дарёфти шарои- ти кори бехтар ва музди мернати баландтар); 2. v 1) обро cap додан; хушк кардан, каши- дан, захкаш кардан: drain a swamp ботлокро хушк кардан; 2) мач. холй кардан: to drain а country of its wealth кишварро аз бойгариаш холй кардан; 3) шоридан, рехтан, шорида рафтан; 4) захбур кашидан, дренаж кардан; 5) пол г. дан. чудо карда гирифтан; 6) ошомидан, нушидан. drainage ['dreimdj] п 1) захкашй, захобсозй, захбурканй, хушккунй; 2) корез; 3) партовхо. drainage-basin ['dreimd3,beizn] и хавзаи дарё. drake ['dretk] п мургобии нар. dram ['draem] п 1) драм (вориди вазн дар дорусозй =3.73 г.): 2) микдори кам, каме: а dram of brandy каме бренди. drama ['dra:ma] п намоишнома, драма, на моиш. dramatic [dra'mastik] а драмавй, намоиши, театрй. dramatist ['draeiuaust] п драматург, намо- ишноманавис, намоишпардоз. dramatize ['dramataiz] v 1) ба сурати намо- иш даровардан, ба сахна мондан (достон, ро- ман ва е. ро); 2) гулувомез ва пуршур баён кар- дан, аз будаш зиёд нишон додан, чилва додан, гулгула андохтан: She is used to dramatise eve- rything. У одати хама чизро пуршур нишон додан дорад. dramaturge ['draeroot^dj] п намоишномана- вис. dramaturgy ['drema,t?:d3i] п драматургия, хунари нигориш ва басахнаоварии намоиш- вома. drank [drank] past аз drink 2. drape [dreip] 1. n од. pl парда, овеза, пуштидарй; 2. v бо матоъ ва парда оро додан; бо парча пушондан; пуштидарй задан. draper [dreipo] п парчафуруш, баззоз. crapary ['dreipan] п 1) магозаи
-267- drawn парчафурушй/ баззозй'; 2) парчафурушй; 3) pl парда. drastic ['draestik] al) кавй, чиддй, шадид, токатфарсо: drastic measures чорахои шадид; 2) сахттаъсиркунанда (Оору). draught I [dra:ft] п 1) бодгар; кашиш (ха-з.ф; 2) охиста-охиста рехтан; 3) култ (об), чурьа, drink at a drought култ карда нушидан; 4) воя, як хурдании доруи моеъ; 5) бах. кудрати борбардорй (киштй); 6) pl шашка (бозй) to feel the draught мау. гуфт. дар вазъи танкисим молиявй будан. draught II [dra:ft] п накша, лоиха. draughts [dra:ftsj п pl шашка (бозй). di aught-board ['dra:ftbo:d] n 1) тахтаи шашкабозй; 2) тахтаи накшакашй. drought-horse ['dra:ftho:sj п аспи боркаш. draughtsman ['draftsman] п 1) мухраи бо- зии шашка; 2) накшакаш, лоихакаш. draughtsmanship ['dra:ftsmanjip] п накша- кашй, таррохй, лоихакашй. draw [dro:] 1. п 1) бозии дуранг: The game ended in a one one draw. Бозй бо хисоби як ба як дуранг шуд. 2) кашиш, ёзиш; 3) куръапартой. куръаандозй; 4) кайд. сарзаниш, мулохиза; 5) кисми бозшавии куп- рук; 6) рохоб, ч^й; 2. v (drew; drawn) 1) кашидан: The horses slowly drew the waggon. Аспхо охиста-охиста аробаро мекашиданд. 2) дарёфт кардан, ги- рифтан: to draw information маълумот дарёфт кардан; to draw inspiration илхом гирифтан; 3) чалб кардан: The accident drew a big crowd Вокеа издихоми калонро чалб кард. 4) дуранг кардан: The teams drew two two. Дастахо ду- ранг бозй карданд. 5) партофтан (цуръаро); 6) кандан, кашида баровардан: to draw the sword шамшер кашидан (аз гилоф); мау. чанг cap кардан; 7) пушондан, кашидан (пардаро); 8) гирифтан, кабул/ дастрас кардан (пул, иттилоот ва а.); 9) кашиш/ хавокашии хуб доштан: The chimney draws well дудкаш кашиши хуб дорад; 10) чалб кардан (диррат, рагбат)', 11) дам кардан (чой); 12) хулоса баровардан; 13) накша/ раем кашидан: What are you drawing? Расми чиро мекашед? 14) тахия/ тайёр кардан (руцуатро ва г.); 15) бозиро дуранг кардан; 16) бахра/ фонда додан: Saving accounts that draw interest. Хдсобхои пасандоз, ки фонда медиханд. 17) баён кардан, шарх додан; 18) мукоиса кардан: to draw a comparison мукоиса кардан; Don’t draw your bow till your arrow is fixed. Зарб. ~ Шитобу бадй кори ахриман аст,/ Пу- шаймонию ранчи чанд тан аст. (Фирдавсй). draw a deep breath нафас рост кардан; draw aside ба як тараф бурдан: Не drew me aside to warn me of danger, у маро ба як тараф бурд, то ин ки оид ба хатар хабар дихад. draw back акибнишинй кардан: The troops crew back. Кушупхо акибнишинй карданд. draw blood захмй кардан, мачрУх кардан, зар- баи хунин задан; draw down фуровардан (парда ва г.); draw in/ into ворид шудан: They were drawn into a long discussion. Онхо ба сухбати дуру дароз ворид гардиданд. draw off туртар/ акибтар (дарунтар) бурдан (кушунро); draw on наздик шудан, фаро расидан (омадан); draw out дарозтар шудан (рузхо); draw to a close/ an end ба охир расондан; draw up а) тахия кардан, навиштан, мураттаб кардан (руууатп, руйхат,: They drew up a plan. Онхо накшаеро гахия карданд. б) овардан, наздик овардан: to draw up a boat каикро овардан (ба сорил); to draw up a chair курсиро наздик овардан; в) истодан, истондан: А саг drew up at the gate. Автомобил дар назди дар- воза истод. draw together муттахид кардан, хамдил кардан. Like draws to like. Зарб. ~ Ошно донад забони ошноро. drawback ['dro:baek] п 1) камбудй, каср, зрод, айб, кости; 2) монеа, мамониат, халал; 3) гузашт (нарх); 4) бозпардохт, паспардохт. draw bridge [’drxbndg] п пули болорав, пули мухаррик. drawer I ['dro:] п 1) кутй (миз, сандур). drawerll ['dro:o] п накшакаш. россом, су- раткаш, наккош drawers [dro:z] п pl зершалворй. drawmg ['dro::rj] I.pres p. аз draw 12. ва II. 2. n 1) раем, тасвир, накшакашй: drawing in pen расми бо калам кашида шуда; 2) раем: а drawing lesson дарси раем: 3) куръакашй, баХ1Озмой. drawing-block раемкашй. drawing-board накшакашй. drawing-paper ['dro: 13 blok] ['dro:ir)bo:d] ['dronppeipo] раемкаши/ накшакашй. drawing-pen ['drontjpen] n дафтари n тахтаи n когазй n калами накшакашй. drawing-pin ['dro:iijpm] n сузанак (барои наршакашй ва.г.). drawing-room ['dro:irrum] n 1) утоки пази- роии расми, мехмонхона; 2) кулей хусусй (ратори рори оран). drawl [dro:l] 1. п талаффузи кашишдор; 2. v бе лахни кашида харф задан, кашида гуфтан. drawn [dro:n] 1) р. р. аз draw 1 2. ва II. 2. а 1) аз гилоф кашида (шамшер ва г.); 2) док карда, тоза шуда (райвони забршуда); 3) афсурда, зард ва ранчур; 4) нохал, халли худро наёфта (бозй, мурориба ва г.).
-268- dray dray [drei] n гроба, чорчарха. dray-horse [dreihots] n аспи корй. dray-man [dretmsn] n аробакаш. dread [died] 1. n таре, бим, вахшат, харос: to be/ live in dread of дар зери таре будан/ зиндагй кардан; Many people lived in constant dread of poverty. Одамони зиёд дар зери тарси абадии камбизоатй зиндагй мекарданд. 2. v тарсиданг таре доштан: Не dreaded going there alone. У аз танхо рафтан метарсид stand in dread of тарсидан, харосидан. dreadful ['dredfl] а дахшаткок, дахшатангез, харосангез, бимофарин. dreadnought ['dredns:t] п 1) 5о.у. киштии чангй; 2) мохути гафс. dream [dri:m] 1. п 1) хоб: I had a funny dream last night. Шаби гузашта хоси хандао- вар дидам. 2) хобу хаёл, хаёлпардозй; 3) орзу, умед: She had dreams of becoming an actress. У орзуи хунарпеша шудан дошт. 4) ормснй, дилхох, камоли матлаб: my dream horse аспи дилхохи ман; 2. v (dreamed, dreamt; dreamed, dreamt) I) хоб ди дан, дар хоб дидан (abotit/of sth/sb - касеро/ чизеро): I dreamt about you last night. Шуморо дина L'tao дар хобам дидам. 2) орзу кардан (of - оиди, дар бораи): Не dreamed of being a hero. V орзуи кахрамон шудан дошт. 3) фикр кардан (of - оиди): I wouldn't dream of doing it. Ман дар ин бора фикр хам намекар дам. dream away/ out хаёлпардозй кардан; dream up дар cap парварондан, хоби чизеро дидан. dreamer ['dri:ms] п 1) хаёлпараст, хаёлпар- доз, хаёлбоф; 2) хоббинанда (шахе); 3) чуртй. dreamier ['dri:mia] ниг. dreamy. dreamiest ['dri:mnst] ниг. dream dreamily ['dri:mili] adv хаёлпарастона. dream-land |'dri:ml®nd] n олами хоб, киш- вари афсонавй. dreamless ['dri:mlisj а бехоб. орй аз хоб. dreamlike ['dri:mlaik] а афсонавй, тимсолй. dreamt [dremt] past ва р. р. аз dream 2. dreamy ['dri:mi] a (dreamier; dreamiest) 1) хаелпарвар, хаёлотй, хаелангез; 2) хобмонанд; 3) хуморй (чашм): dreamy eyes чашмхои хуморй, 3) гуфт. олй. dreary f'drien] a (drearier; dreariest) афсурда, дилтанг. dredge I [dred.y] 1. n 1) тахдоб, олоти заминканй; 2) василаи шикор и мохй, садаф ва г.; 3) мошини лойрубй (аз каури даре ва ?.); 2. v 1) тахкобй кардан, лойрубй кардан; 2) чустучу кардан (бо дастгоу). dredge II [dredj] v ношидан (ранд, орд ва е-)- dredger [dreajs] п заминкоб, экскаватор. dreg [dreg] и pi 1) кунчора, пасмонпа, таднишаста, партовхо; to drink to the dreg т< охир нушидан: 2) кисми ками бодимонда; not a dreg ягон катра хам. drench [drentfl 1. п I) вояи дору (як хурдани барои гов, асп ва г.); 2) таршавй, намкашй; хиссозй; 3) борони сел/ сахт; 2. v 1) тар кардан/ шудан, хисондан, хисон- дан, аз cap то по тар шудан; 2) дору додан/ рехтан (ба уайвонот). dress [dres] 1. п Р пирохан, куртаи занона: а new dress куртаи нав; The dancers wore national dress. Раккосон либосхои миллй дар тан дош- танд. 2) либоси расмй, чома, пушок; 3) у ар. ороиши низомй; evening dress либоси шом; 2. v 1) чома/ либос пушидан/ пушондан: The mother dressed hei children quickly. Модар либоси бачахояшро тез пушонд. Не washed and dressed quickly. У тез шустушу кард ва либосашро пушид. 2) бастан, дору задан (захм): She dressed his sore arm. У захми дас- ташро бает. 3) оростан, ороиш додан; 4) омо- даи кишт кардан (заминро); 5) тоза кардан (аспро); 6) суфта кардан, сайкал додан (санг ва г.); 7) буридан, кутох кардан (дарахт, растанй ва г.); 8) омодаи кишт кардан (заминро); 9) у ар. саф оростан: right/ left dress! ба тарафи рост/ чап саф оростан; dress down сарзаниш кардан (шадидан); dress out оро додан; dress up либоси хуб пушидан. dress-circle ['dres'ss:kl] п теа. каторхои ни- шаст наздик ба сахна, курсихои дарачаи якум. dress-coat ['dres'kout] п навъи либоси мар- донаи театрй. dresser I ['dress] п 1) театр, дастёри либос; 2) омодасоз, ороянда; 3) чармпардоз, чармгар; dresser II ['dress] п 1) чевони зарф; 2) амер. мизи ороишй. dressing ['dresiq] п 1) чомапушй, либоспушй; 2) мархами захм; 3) ороиш, зинат; 4) суфтакуий; 5) хуриш, адвия; 6) пору/ нури андозй. dressing-gown [’dresirjgaun] и либоси хоб (либоси хона). dressing-room ['dresirpum] п утоки ороишдихй, хонаи либоспушй ва ороиш дар театр. dressing-table [’'resit), teibl] п мизи ороишй. dressmaker f'dres.meiks] п чевар, дузапдаи либоси занона. dressy ['dresi] a (dossier, dressiest) 1) хушли- бос. шик, хушпуш, хушеалика, 2) хушзохир , чашмгир. drew [dru:] past аз draw 2. dribble [’dnbl] 1. n 1' чакра: The brain-drain was a dribble that turned into flood. Фирори магзхо чакрае буд, ки ба сел табдил ёфт. 2) таровиш: 3) микдори бисёр ками чизе; 4) бо-
-269- drive ронрез, 2. v 1) чакидан, чакондан, кам-кам чорй шудан, таровидан; 2) кам-кам берун додан/ омадан; 3) оби дахон рехтан, оби дахони касе чорй шудан; 4) кофтан, кандан; 5) бурдан/ доштан (тубро). dribblet L'dnbht] и 1) маблаги хурд; 2) микдори бисёр кам, зарра, хурца; by driblets кам-кам, катра-натра; dried [draid] 1. ниг. dry 2. 2. а хушк: dried milk шири хушк. diier ['draia] ниг. dry 1. dries [draiz] ниг. dry 2. driest ['dranst] ниг. dry 1. drift [drift] 1. n 1) чараёни ороми об, харакати ях ё киштй бо рафти чараёни об: the drift of an icebeig харакати пирях; 2) туда (барф ва г): deep drifts in the yard тудахои ка- лони барф дар давлй, 3) равиш, гароиш, га- моюл: the drift of affairs равиши вокеот; 4) бефаъолиятй, бедаракатй; 5) гузаргох, масир; 2. v 1) харакат кардан, ба харакат даровардан, бурдан, тела додан, ронда шудан (бо цараени об, шамол, чараён ва г.): The boat drifted toward the shore. Каикро шамол ба тарафи сохил тела медод. 2) замонасозй кар- дан; бе ирода кор кардан. Не drifted through life. У хаёти бепарвоёна мебурд. drift apart мац. аз хам чудо шудан; drift off to sleep хоб рафтан, чурт задан; It was 3 o’clock fefore he finally drifted off. Баьд аз се соат окибат хобаш бурд. driftage ['dnftidj] п 1) рониш, рафтиш; 2) чизхои ба сохил партофташуда. drifter ['drifts] п 1) навъи киштии мохигирй; 2) мохигир; 3) амер.гуфт. парвоз- кунанда; 4) амер. гуфт. овора, дарбадар. drift-ice ['dnftais] п яхи харакаткунанда/ кандашуда. drift-wood [driftwud] п 1) чуби обовард; 2) чуби ба сохил расида (бо кишти). drill I [dril] 1. п 1) машк: a drill in arithmetic машки арифметикй; 2) машкп сафорой; 2. v 1) таълим додан, машк додан: The teacher drilled his class in English pronuncia- tion. Муаллим ба синф талаффузи забони англисиро таълим медод. 2) машки сафорой кардан. drill II [dril] 1. п парма: an electric drill пармаи барки; 2. v парма кардан: Не drilled a hole in the board. У тахтаро парма карда cj'pox кард. drill III [dril] 1. п чуяк, обгард; 2. v чуяк кашидан, коридан/ шинондан дар чуякхо. drill IV [dril] п тик (матоъ). driller [drilo] п 1) пармачй, пармагар (шахе)', 2) дастгохи нармакунанда. drilhole [dnlhoul] п чохи нармашуца. drilling I [dnlirjpi пармакунй. drilling II [drib q] n таълим. drilling III [drilnj] n КИШТ. drink [drink] 1. n Ij нушокй, нушоба: soft drinks машруботи гайриалкулй; to have a drink нушидан; 2) култ. a drinK of water як култ об; 3) ошомиданй, нушиданй: 4) машруби алкулй, май, бода; 2. v (drank; drunk) 1) нушидан, ошомидан, хурдан (чой): They drank from paper cups. Онхо аз коссачахои когазин менушиданд. 2) нушидан, мастигарй кардан, май нарасти кар- дан; 3) чаббидан (нами); 4) нафас кашидан; drink in 1) ба худ кашидан, чабидан; 2) пази- руфтан, кабул кардан; drink off/ down бо як нафас нушидан, дам ка- шидан; drink to ба ифтихори касе/ чизе нушидан; drink up дам кашидан. drinkable ['dnqksbl] а нушидэнй. ошомиданй. drinker ['dritjks] п майхур, шарохур, майхур. drinking-bout ['dnrjkbaut] п майзадагй. drinking fountain ['drirjknj,faunrm] и чои обхурй. drinking-song ['dnrjkirpsong] п суруде, ки хангоми майгусорй хонда мешавад. drinking-water ['dnnkip,wo:ta] п оби ошомиданй. drip [drip] 1. п 1) чакиш, чакониш, садои чакиши об; 2. v (dripped; dripping) чакидан, чакондан, чаха-чака рехтан. The tap is dripping. Об аз чумак мечакад. dripping wet то нохун таршуда, хеле тар: His clothers were still dripping wet. Либосхояш хануз хеле тар буданд. dripping ['dripn)] 1. и1) тар, таршуда; 2) pl чактси. таровиш; 2. а чаканда, чакидаистода; drive [draiv] 1. и 1) харакат, амалй рондан: The. station is an hour's drive away. Мехмонхона дар масофаи дусоатаи харакати мошин аз ин чо дур чойгир шудааст. 2) сайругашт (оар авпюмобич): On Sunday my father took me for a drive. Рузи якшанбе падарам маро ба сайру- гашт бурд. 3) рохи даромад (ба хона, гараж), даромадгох: Не parked his car on the drive. У мошпнашре дар даромадгох монд. 4) маърака: a safety traffic drive маърака барои бехатарии харакат; 5) рсхи автомобилгард- 6) пайкор, мубориза, талош; 7) пешравй; 8) ронандагй, мошинронй: 9) рохи автомобилгард; 10) драйв, ронишгар (компютер); И) тех. мухаррик; 12) хар. хучум; 13) амер, фуруши молхо бо нархи арзон, go for a drive сайругаип кардан (дар автомобил);
drive-in -270 2. v (drove; driven) 1) рондан, ронандагй кардан: He drives a car. 5 автомобил меронад; 2) бурдан (бо накршёт): Не drove them to the station. У онхоро то истгохи рохи охан бурд. 3) ичро кардан; 4) идора кардан: The car was driven by a woman. Автомсбилро зан идора мекард. 5) хай кардан, бурдан, пеш рондан, пеш каидан: the cows were driven to the pas- ture. Галларо ба чарогох хай карда бурданд. в; задан (urn. to drive into): he drove the nail into the wall. ..-У ба девор мех зад. 7) оварда расондан. Failures drove mm to despair. Нокомихо ^po ба маъюсй оварданд. 8) водор ба коре кардан, ба коре водоштан, кушидан; 9) ба чунбиш овардан, ба харакат даровардан, ба кор андохтан; drive at моил кардан ба тарафи (чизе), максад доштан, манзур доштан: What is he driving at? Чй максад дорад? drive away а) рафтан: They saw him driving away in his car. Онхо бо автомобили худ раф- тани уро диданд. б) пеш кардан, дур рондан Drive the dog away. Сагро пеш кунед. drive home фахмондан, то майнаи касе расон- дан, ба хадаф задан. drive off = to drive away а) рондан, хай (пеш) кардан, дур кардан; б) рафтан (бо автомобил); drive out а) хай/ пеш.' дур/ дафъ кардан; б) зада баровардан/ берун кардан; One fire drives out another. Зарб. ~ Сахтгуро суханп сахт ба ислох орад. drive up омадан: They drove up to the door Онхо то сети дар омаданд. drive-in ['draiv'm] n амер, кино дар хаво кушод. drivel [drivl] 1. п 1) оби дахон; 2) ёвагуй, дарй-варй, лак-лаки бемаънй, гапи бехуда; 2. v 1) оби дахон рехтан, аз дахон афто- дан; 2) ёвагуй кардан, лаккидан, шаф-шаф гуфган. driveller [drivla] п 1) кудак ё шахсе, ки оби дахонаш зиёд асд; 2) аблах- driven ['drivn] р р. аз drive 2.: driven ashore ба сохил партофташуда. driver ['dratva] п 1) ронанда, шофёр; 2) по- дабон, галабон, говрон; 3) дидбон (гулом он); 4) варз. чавгони дароз; 5) чархи баранда/ ронанда, мухаррик. driving 1'draivig] п 1) мех. ронипгар, мухаррик; 2) ронандагй: driving school макта- би ронандагй. driving-belt ['draivirbeltj п тасмаи харакаддиханда. driving-wheel ['draivnjwi:!] п чархи баранда. drizzle ['drizl] 1. п борони реза, нам-нам борон, резаборон, нармаборон, 2. v нам-нам бори тан, сим-сим боридани борон. drogue ['droug] п лангари шиновар. droll ['droul] а хандаовар, мазхака, масха- раомез. drollery ['droulan] п масхарабозй, шухй, латифагуй, базла. хачв. dromedary ['dromodori] п уштури яккухона. drone [droun] 1. п садои виз-сиз, вир-вир, садои давомдору якнавохт мисли боли гурмагас ё ору: the drone of beess виз-визи занбурхо; 2. v 1) виз-виз кардан, вир-вир кардан, виз- зос задан; 2) якнавохт сухан гуфтан. droop [dru:p] п 1) бемадорй; 2) рухафтодагй, магмурй, дилсардй; 2. v 1) хам шудан, хамида шудан, cap овех- тан, поён афтодан, сарбазер афкандан, пало- сидан, пажмупдан (гиё'х); 2) мац. сует шудан, камнерУ шудан; камнур шудан, бечуръат шу- дан, маъюс шудан; 3) рухияи худро аз даст додан, магмур шудан, дилсард шудан. drop [drop] 1. п 1) катра, чакра; култ: There isn't a drop of water left. Кдтрае хам об намон- дааст. 2) пастшавй a great drop in temperature пастшавии босуръати харорат; 3) оби дандон; 4) овеза, гушвора, халка; 5) масохат; drop by drop, by drops; in drops катра-катра; A drop in bucket, a drop in the ocean. Зарб. ~ Кдтрае аз бахр. at the drop of a hat фавран, дар як мижжа задан бешак: The company can’t expect me to move my home and family at the drop of a hat. Ширкат намет авонад гуяд, ки ман хонам ва оилаамро дар як мижжа 1адан купонам. The last drop makes the cup run over. Зарб. ~ Ко- саи сабр лабрез шуд. 2. v (dropped; dropping) 1) афтодан, рехтан, накидан, катра-катра рехтан' Sweat dropped from his forehead. Аз пешониаш арак мерехт. 2) галтондан She dropped the teapot. У чой- никро галтонд. 3) галтидан: The man dropped to 1he ground. Марде ба замин галтид. 4) пар- тофтан: Не dropped the letter into the pillar box. У мактубро ба куттй партофт. Не dropped his music lessons. У дарсхои мусикдро партофт. 5) паст фуромадан. паст шудан (нарх, ^арорат): The wind has dropped. Шамол паст шуд. б) фурУ рафтан, 7) зоидан (цонварон); 8) партоф- ган, андохтан (аз мати); 9) бохтан (мусобии;а , пул ва -?); drop a line чанд чумла (мактуб) навиштан; drop across ногахон вохурдан, drop away яко-як рафтан, drop behind акиб мондан(аз), кафо мондан; drop in даромадан: Their friends dropped in to tea. Дустонаш барои чойнушй даромаданд. drop it! Монед1 Гузоред! Партоед1 Бас кунед! drop out of a game аз бозй баромадан; drop out баромада рафтан, тарк кардан, аз злак гузаштан, аз конкурс гузаштан,
-271 drunk чимшаванда, форигуттахсил, касе, ки Мадра- са ё дабиристонро хаты кардааст; drop round бидуни даъват ба манзили касе рафтан; То drop a bucket into an ampty well. Зарб. ~ Филро аз сурохии сузан гузарондан. drop-curtain ['dropko:tn] п пардаи афтон (дар театр). droplet ['dropht] а андак, катра, зарра (об), гард. droppings f'dropirjz] п pl 1) саргини хайвонот; 2) чизе ки катра-катра мерезад. drop-scene ['dropsi:n] п 1) пардаи афгон; 2) мац. хогимаи драмаи хаётй. dropsical ['dropsikl] а 1) гирифтори касалии обхурак/ истиско; 2) варамида, омосида. dropsy ['dropsij и обхурак, истиско (насоли), варам. dross [dros] п тех. 1) каф/ гафолаи охан, ташгол; 2) пасмонда, кунчора, партов. drossy ['drosi] а 1) пур аз дашгол; 2) ифлос, кунчорадор. drought [dr a ill] п 1) хушксолй. хушкй, камборонй, обу хавои беборон; 2) гуфт. ташнагй. droughty [‘drauti] а 1) хушк, беборон; 2) ташна. drouth ['drauti] п шоир. ва шот. ниг. drought. drove I [drouv] past аз drive 2. drove II [drouv] n 1) пода, рама, гала (дар \или \аракит); 2) мац. од. pl туда, анбух (мар- дум дар холи харакат); 3) тех. искана барои тарошидани сан г; stand in droves туда шудан, чамъ шудан. drover ['drouv dj п галарон, рамарон. drown [draim] v 1) тарк кардан, гарк шудан (инч. to be drowned): She almost di owned. У кариб гарк милуд. 2) гутондан: Нс drowned his bucket in the well. У сатилашро ба даруни чох гутонд. 3) зери об мондан, аз об пушондан, селзада кардан: The streets and houses were drowned by the floods of rain. Кучахо ва хонахо зери оби борон монданд. 4) пахш кардан, зер кардан, фуру нишондан (инч. drown out): The noise drowned out his words. Садо суханони Уро пахш мекард. 5) тахти таъсири чизе карор додан, дар чизе гарк шудан, гирифтор будан: Не was drownd in work. У гарки кор буд. A drowning man will catch at a straw. Зарб. ~ <~>дами гаркшудаистода ба хар хасу хошок мечаспад. Too much water drowned the miller. Зарб. ~ Кам бошаду хуб бошад. drowse ['dratiz] 1. n пинакй. ганаб, хоби са- бук; 2. v 1) хоболуд шудан, чурт 1адан, линакй/ ганаб рафтан, гунудан; 2) хоболуд/ чургй будан; 3) вакт сарф кардан. drowsiness ['drauzmts] п бехобй. drowsy ['drauzi] a (drowsier; drowsiest) хобо- луд, нимхобу нимбедор, хобнок drub [drxb] v 1) куфтан, задан (бо чуб), чубкорй кардан; 2; шикает додан, маг луб кар- да. drubbing ['dtAbirj] а чубкорй, шикает. drudge ['drxdx] 1. п одами захматкаш, чонкан, ранчбар; гулом; 2. v захмат кашидан, кори вазнини чисмонй ичро кардан. drudgery ['drxgxsn] п (pl drydgeries) кори вазнин, чонканй, харкорй. drudgingly ['drAdjugh] adv бо чидду чахд, бо гайрат. drug [drxg] 1. п 1) дору, даво: This drug is sold only on a doctor’s prescription. Ин дору факат бо таъиноти духтур фурУхта мешавад. 2) маводи мухаддир. a drug addict нашъаманд; drug dealer фурушандаи маводи мухаддир; 3) моли камтакозо дар бозор; 2. v 1) дору додан, доруи мухаддир додан; 2) маводи мухаддир истеъмол кардан; 3) бехуш кардан, куид кардан (зехи): 4) захрогин кардан. druggist ['drxgist] п амер. дорусоз, доруфуруш, дорухоначй. dtrgstore ['dr vgsto:] п амер, дорухона, дору- хонаи калон. drum [drAm] 1. п 1) дойра, табл, табла, таб- лак: Do you hear somebody playing the drum? Шумо садои задани дойраро мешупавед? 2) садо/ овози дойра; 3) анат. пардаи гуш; 4) куттй барои мевахои хушк; 5) зоол. мохии кул; the drum of the ear пардаи гуш; 2. v (drummed; drumming) 1) дойра задан, табла задан: Не was d-umming on the table. V болои миз (бо ангуштонаш) дойра мезад. 2) бол задан, бол афшондан; 3) фаро хоидан (бо задачи табл); 4) талкин кардан, дар ма>зи касе фурУ нишондан; drum out of бо расвоп аз артиш хорич кардан; drum up фаро хондан, даъват кардан, бозорро гарм кардан (бо заоани табл). drumfire ['drAm,faio] п хар. оташи муттасил. drumhead ['drAmhed] n 1) пусти дойра/ табл; 2) анат. парда; druirmer ['бглтэ] п 1) таблзан, чубакзан, наккорачй, духулзан; 2) гуфт. фурушандаи сайёр. druirstick ['drxmstik] п 1) чуби дойра, чуби табл, чубак; 2) пой, пойи пухтаи паранда. drunk I [drAPk] l.p. р. аз drink 2.: I’ve drunk two bottles of lemonade already Ман аллакай ду ШИШа оби Лиму нУшИДЭМ. 2. а 1) мает: Не was drunk. У мает буд. 2) сармаст, тахти таъсири эхеосот. drunk II [drAtjk] и одами мает, доималху-
-272- drunkard _ . _ . „ „ мор, аракхур; As drunk as a lord. Зарб. ~ Масти субх надорад. drunkard f’drArjkadj n одами мает, майхора, аракхур, майзада, дойму лхум op. drunken ['drxijkan] а мает, сархуш, мастоиа, кайфдор, хуморй. drunkenness ['drxgkannis] п масти, майзадагй, хуморй; Drunknness reveals what soberness conceals. Зарб. ~ Мастию ростй. dry [drai] 1. a (drier; driest) 1) хушк. кок, бе- об: We saw a dry nver-bed. Mo мачрон хушки дарёро дидем. 2) дичсард, хучсард, бе>',аяч,сн, бепарво; 3) хушк. бемаза (шароб); 4) ташна (шифо^и), 5) ^арб тири холй/ таълимй; dry cow гови бешпр. кисир: dry facts далелхои хушку холй; dry law кояуни манъи нУшокихои алкулй; dry measure ченаки чиемхои попифранда;' go dry манъ кардани истеъмол ё фурУши машруботи алкулй; 2, v (dries; dried J 1) хушк шудан: The paint dried. Ранг хушк шудааст. 2) хушк кардан, газа кардан, пок кардан (on sth - чизе)-. Не dried his hands on a towel. $’ дастонашро бо сачок пок кард. dry up хушк /док) кардан, хушкондан, хушки- дан; dry up! Хап кун! Дама га гир! dryad [draiod] п дриад, парии беша (dap асотири Юнони Крдим). dry-cleaner’s [,draj'kli:npz] и хушкашуй (бо рохи химиявй тоза кардан}. dryasdust ['draiozdOst] 1. п одами xjp дагир; олим, профессор; 2. а хастакунакда, зиковар, дилгир dryer ['dram] и хушкеоз, хушккуп (оастгох ё шахе). dryish ['«dranj] а хушк (каме). dryly ['draih] adv 1) бо хушкй, бо лахни хушк; 2) мац соф за сода. dry-nurse ['drains:»] 1. п доя, бачабардор; 2. v доягй кардан. dry-rot f'drai'rot] п 1) магор, пусидатии хушк; 2) мач фасод, дарунтабохй. dual ['dju:al] 1. п гром, шумораи дугона; 2. а 1) дутой, дугой; 2) духела, дуранга, дучониба, дусуя, дузарафа, дучониба; 3) ду- гона, ду баробар, дучандон. dualism ['dju.ahzmj п дуализм (чараёни фалсафй). duality ['dju:'aeliti] п 1) духелагй, дурангй; 2) зуруягй, риёкорй. dub I [dxb] v 1) равган молидан (ба прст); 2) маком ва лакаби ашрофй додан; 3) хазл. лакаб мондан/ додан; 4) ном додан ба, нсми- дан, исм гузоштан. dub II [dxb] v 1) дубл кардан, дубляж кар- дан (филм); 2) тарчума кардан: This film has been dabbed from English into Tajik, Ин филм аз англисй ба точикй тарчума шуда буд. dubious ['dju:bios] а 1) шубханок; 2) мубхам, пушида, ноошкор; 3) номаълум, нохувайдо; duhitative ['dju.biteitiv] а шубханок, ноусту- вор. Dublin [’dablin] п ги. Дублин. _ ducal [’dju:kol] а герсогй, дукй. ducat ['dDkst] п дукат (сиккауои нукра ва гтиию). duchess ['dxtfis] п зани (духтари) герсог. duchy ['dxtji] п 1) герсогй, мулки герсог. duck 1 [блк] п 1) зоол. мургобй, урдак; 2) мургобии мода. Like water off a duck’s back. Зарб. ~ Аз як г^ш даромац, аз гуши дигар баромад. duck II [dxk] v 1) босуръат хам шудан; пас кашидан; Duck your head! Саратро хам кун! 2) гута .адан, гутондан: Let’s duck him in the wa- ter. Еиёед Уро даруни об гутонем. duck III [dxk] п 1) матои катонй, карбос; 2) pl либос, шалвори сафед. J licking ['dxkip] п гутазанй. duck-legged ['dxklegd] а кутохпой. d ickling [’dAk.in] п мургобича. duck-shut [dAkfot] п сочмаи хурд (барои ши- кори мургобй). duck-weed [dxkwi:d] п гиё. тайласон, тахлаб. ducky [dxki] a (duckier, duckiest) гуфт. ази- зам, чонам; lachrymal auct дарёи ашк. duct [dxkt] п шохоб, нахр, мачро, каноти дарё. ductile ['dxktail] а 1) чандир, ёзанда, чакишхур, шаклпазир; 2) рим, мутеъ; ductility [dxk'tihti] п чандирй, ёзандагй. dud [dxd] 1. п 1) нокомй; 2) бомбаи натар- кида; 3) одами нодаркор; 4) шахси хароб/ маъюб; 2. а 1) беарзиш, бекадр, нодаркор, бехуда, бекора, бемахал; 2) хароб, маъюб; dude [djird] п амер., гуфт. бодй, сатанг, та- каиалтан] dudgeon I ['dOdjen] п гуфт. кабза/ дастаи ханчар; dudgeon II ['dDdjen] п нафрат, газаб; in high/ deep/ great dudgeon бо нафрати зиёд, бо газаби баланд. due [dju:] 1. п 1) андоз, боч; 2) pl хакки аъзогй/ узвият; 3) андози гумрук custom dues андози гумрук; 4) сипосгузорй, ифтихор, сарфарозй; 2 а 1) шоиста, лозима, муносиб, дархур: in due course дар вакти зарурй; 2) бояд (маъмулан бо: to be): Не is due to speak. У бояд сухан ку- над. 3) пардохтй, кобили пардохт; 4) ба андо- заи ниёз, кофй, басанда: due саге таваччухи лозимй; due to а) аз сабаби, бо сабаби: His death was
272 drunkard мор, аракхур; As drunk as a lord. Зарб. ~ Масти субх налорад. drunkard ['drxrjkad] n одами мает, майхора, аракхур, майзада, доимулхумор. drunken [Мглцкгп] а мает, сархуш, мастона, кайфдор, хуморй. drunkenness ['drAPkjnnis] п масти, майзадагй, хуморй; Drunknness reveals и hat soberness conceals Зарб. ~ Мастию роста. dry [dear] 1. a (drier; driest) 1) хушк, кок. бе- об: We saw a dry river-bed. Me мачрои хушки дарёро дидем. 2) дилсард, хуксард, бехаячон, бепарвэ; 3) хушк, бемаза (шароб); 4) ~ашна (шифоны); 5) харб. тири холй/ таълимй; dry cow гови бешир, кисир; dry facts далелхои хушку холй; dry taw конунй манъ и нушокихои алкулй; dry measure ченаки диемхои пошхуранда; go dry манъ кардани истеъмол ё фуру ши машруботи алкулй; 2. v (dries; dried) 1) хушк шудан: The paint dried. Ранг хушк шудааст. 2) хушк кардан, тоза кардан, пок кардан (on sth - чизе): Не dried his hands on a towel. У дастонашро бо садок пок кард. dry up хушк (кок) кардан, хушкондан, хушки- дан; dry up! Хап кун! Дамата гир! dryad [draioo] п дриад, парии 5еша (Оар асотири Юнонй Крдим). Jry-cleaner’s [,drai'kli:noz] п хушкашуй (бо рохи химиявй тоза кар бан). dryasdust ['draiazdJstj 1. п одами хурдагир: олим, профессор; 2. а хастакунанда, зикэвар. дилгир. dryer ['draia] л хушкеоз, хушхкун (дастгох ё шахе). dryish ['dranj] а хушк (каме). dryly f'drailij adv 1) бо хушкй, бо пахни хушк; 2) мац. соф ва сода dry-nurse ['drainaie] 1. п доя, бачабардор; 2. v доягй кардан. dry-rot ['drai'rot] п 1) магор, г.усидагии хушк; 2) мац фасод, дарунтабохй. dual ['dju-al] 1. п грам шумораи дугона; 2. а 1) дутой, дугой; 2) духела, дуранга, дудониба, дусуя, дутарафа, дудониба; 3) ду- гона, ду баробар, дучандон. dualism ['djuiolizm] п гуализм (цараёни фалсафй). duality ['dju:'aehti) п 1) духелагй, дурангй; 2) дуруягй, риёкорй. dub I [dab] v 1) равган молидан (ба пуст); 2) маком ва пакаби ашрофй додан; 3) уазл. лакаб мондан/ додан; 4) нем додан ба, номи- дан, исм гузоштач. dub II [dAb] v 1) дубл кардан, дубляж кар- дан (филм); 2) тарчума кардан: This film has been dubbed from English into Tajik. Ин филм аз англисй ба точикй тарчума шуда буд. dubious [rdju:bi?s] а 1) шубханок; 2) мубхам, пушида, ноошкор; 3) номаълум. нохувайдо; dubitative ['dju:biteitiv] а шубханок, ноусту- вор. Dublin [’dablm] п ш. Дублин. ducal ['dju:kal] а герсогй, дукй. ducat ['dQkatJ п дукат (сиккахои нукра ва тиллб). duchess ['datjis] п зани (духтари) герсог. duchy I'dAtJi] п 1) герсогй, мулки герсог. duck 1 [dak] п 1) зоол. мургобй, урдак; 2) мургобии мода; Like water off a duck’s back. Зарб. ~ Аз як гуш даромад, аз гуши дигар баромад. duck II [dAk] v 1) босуръат хам шудан; пас кашидан; Duck your head! Саратро хам кун! 2) гута задан, гутондан: Let’s duck him in the wa- ter. Биёед уро даруни об гутонем. duck III fdak] n 1) матои катонй, карбос; 2) pl либос, шалвори сафед. ducking ['dakirj] п гутазанй. duck-legged [’daklegd] а кутохпой. duckling ['dxkhr)] п мургобича. duck-shot IdAkjbt] п сочмаи хурд (барои ши- кори мургобй). duck-weed [dakwi:d] л гиё. тайласон, тахлаб. ducky [dxki] a (duckier, duckiest) гуфт. ази- зам, чонам; lachrymal duct дареи ашк. duct [dxkl] п шохоб, нахр, мачро, каноти даре. ductile ['dAktail] а 1) чандир, ёзанда, чакишхур. шаклпазир; 2) ром, мутеъ; ductility [dAk'tihn] п чандирй, ёзандагй. dud [dxd] 1. и 1) нокомй; 2) бомбаи натар- кида; 3) одами нодаркор; 4) шахей хароб/ маъюб; 2. а 1) беарзиш, бекадр, нодаркор, бехуда, бекора, бемахал, 2) хароб, маъюб: dude [dju:d] п амер., гуфт. бодй, сатанг, та- касалганг. dudgeon I ['dddsen] п гуфт. кабза/ дастаи ханчар; dudgeon II ['dLld^en] п нафрат, газаб; in high/ deep/ great dudgeon бо нафрати зиёд, бо газаби баланд. due [dju:] 1. п 1) андоз. боч; 2) pl хакки аъзогй/ узвият; 3) андози гумрук custom dues андози гумрук; 4) сипосгузорй, ифгихор, сарфарозй; 2 а 1) шоиста, лозима, муносиб, дархур: in due course дар вакти зарурй; 2^ бояд (маъмулан бо: to be): Не is due to speak. У бояд сухап ку- над. 3) пардохтй, кобили иардохт; 4) ба андо- заи ниёз, кофй, басанда: due саге таваччухи лозимй; due to а) аз саба би, бо сабаби: His death was
-273 - due to malaria. У аз табларза вафот кард; б) ба воситаи, ба далели, ба хотири; in due time дар вакти муносиб, дар вакти зарурй; in due respect бо камоли эхтиром; 3. adv 1) айнан, расо, аник,, вокеан; 2) ба суи: due east ба суи шарк. duel ['dju:al] 1. и дуэл, набарди як ба як (тан ба тан), зурозмой, мубориза; 2. v набарди як ба як (тан ба тан) кардан, дуэл кардан. duet [dju:'et] п (мусицй) дуэт, оканг барои ду нафар, дуовозй ё дусозй, дунавозй, ду хо- нанда ё ду навозанда. duff ['dAf] v 1) сохтакорй кардан, фиреб додан; 2) дуздидан. duffer f'dAfa] п 1) одами кундзехн, одами ношуд, беарзиш; 2) гуфт. дастфуруш. dug I [dAg] past ва р. р. аз dig. dug II [dAg] n 1) cap/ нуги пистони хайвон; 2) пистон. dug-out ['dAgaut] и 1) каик, завраки якпорча (ки аз танаи як дарахт сохта меша- вад'); 2) паногохи низоми, заминкан, хонаи зеризаминй; 3) гори махалли сукунат, панохгохи муваккатй. duke [dju:k] п 1) tepcot, дук (ашрофи европой); 2) pl гуфт муштхо dukedom ['djurkdamJ п герсогй, мулки герцогй; 2) унвони герсог. dulcify fdAlstfai] р ширин кардан; хушоянд кардан. dulcimer ['dxlsimo] п мус. далсимер (асбоби мусикр, тори америкой, хос ба мардуми кууистони Апалачи). dull ['drij 1. а 1) тира, гирифта; a dull co- lour ранги тира; dull weather хавои гирифта; 2) кунд (инч. кундзехн), камхуш: a dull razoi теги кунд; a dull studem донишчуи кундзехн; 3) дилгир, дилгиркунанда: a dull film филми шлтирку нанда; 4) камшиюб, охиста, £ айрифаъол; as dull as ditch-water аз хад зиёд дилгиркунан- да. 2. v 1) кунд/ хира/ сует/ заиф кардан; 2) пажмурда/ дилгир кардан. dullard ['d xlad] п кундзехн dullish ['dAlifl а 1) беакл, бемаъно, бефаро- сат; 2) зиковар, дилгир. duly ['dju.h] adv ба таври шоиста, ба тазри маъмул, мувофики коида, ба кадри лозим, тибки мукаррарот. dumb I [бдит] а 1) тунг, лол' Не was deaf and dumb. У кар ва гуш буд. 2) сокит, хомуш, ором, камхаракат; 3) беовоз, бесадо, безабон, сомит, бехарф: dumb animal хайзони безабон; 4) маъюб, нокис; 5) карахт, безабон (аз таре); Dumb dogs are dangerous. Зарб. ~ Аз саги аккос матарс. dungeon dumb II [<1лт] п the aum гунгхо (уамчун шакли чамъ истифода мешавад). dumb III [dAm] v мачбур кардан (ба сокит будан). dumb-bell ['dAmbel] 1. п pl 1) гактелхо (оло- ти варзиш); 2) амер.,гуфт. ахмак, аблах; 2. v машк ка рдан (бо гантел). dumbfound [dAm'taund] v лол кардан/ шу- дан, сардаргум шудан, мутахайир/ хайрон кардан/ шудан, мабхут кардан. dumbness ['dAtnnis] п 1) лолй, гунгй; 2) маьюбй, карахтй. dumbshow [dxm'Jou] п намоиши театрй, ки бо имову ишора ичро мешавад. пантомима, лолбозй, намоиши сомит. dumb-waiter ['dAinweita] п 1) мизи сархон; 2) амер, кути барои косахо. dummy ['блтти] 1. п (pl dummies) 1) шахси лолу гунг; 2) одамак, амсила, намуна; манекен; 2. а 1) дуругин, сохтагй, бадалй; 2) таълимй. dump [dAmp] 1. п 1) ахлот; ахлотдон, чои ахлотрезй: the city dump чои ахлотпартоии шахр; 2) \харбй\ анбери муваккатй, махзани сахрой; 2. v 1) партофтан, холй кардан, рехтан, ту- давор холй кардан; 2) ик,. бозоршиканй кар- дан, киматшиканй кардан (барои аз миён бар- доштани ракобат молвой худро ба микрори зиёд ва ба нархи арзон ба бозори хоричй баро- вардан). dumping ['dAmpit)] п иц. дампинг, бозоршиканй, киматшиканй. dumpish I'dAmpij] а зик. гамгин. dumpling ['dAmphqj п 1) туппа, умоч; 2) ла- кана, калчаст, хапала. dumps [dxmps] п pl афсурдагй, пакарй, down in the dumps дар холати афсурдагй. dumpy ['dAmpi] a (dumpier, dumpiest) 1) маъюс, тамгин, махзун; 2) кутох, хамида dun I [блп] 1. п ранги кахвагй/ хокй/ хокистарй; 2. а кахвагй7 хокй/ хокистарй. dun II [Олп] 1. п карздихандаи хира, 2. v пардохти карзре бо хирагй талаб кар- дан, озор додан. dunce [dans] п одами кундзехн/ нодон/ чохил/ деромуз. dunderhead ['dAndohed] п аблах, ахмак, камак т, танбал. dune [dju:n] и реги равон, пушга, тали ра- вен dung I [елд11. п перу, саргин; 2. v пору додан, саргин задан, сергизо кар- дан. dung II [dan]past вар. р. аз ding 2. dungeon ['dAndjan] 1. п зиндони зеризаминй, сардэба, сиёхчол; 2. v зиндонй кардан, ба сиёхчол андохтан,
dunghill -274- хабс кардан. dunghill ['dxghil] n ту дан пор?/ саргин. dungy ['dangi] а чиркин, ифлос. dupable ['dju:poblj а зуд фиреб додашаван- да, солалавх. dupe [dju;p] 1. п одами гулхурда, фиребхурда, содалавх; 2. v гул задан, фирефтан, фиреб додан, dupery ['dj u:parij п фиребгарй, каллебй. duplex ['dju:pleks] а дутогй, дувдбата, ду- гона, дутарафа, дуруя, дучониба; ду баробар, дучандон. duplicate 1. и ['djniphkit] нусха, р?гирифт, копи, рунавишт; made in duplicate дутараф сохташуда; 2. a ['djurplikit] 1) дубаробар, дучанд, дубахшй (дар); 2) хаммонанд, хамсон, хамто; 3) эхтиётй; 3. v ['djuplikeit] 1) нусхагирй кардан, рунавишт кардан, копи кардан; 2) дучанд кардан, ду баробар зиёд кардан. duplication [,dju:ph'keiln] п 1) рунавишг- бардорй, нусхабардорй; дучандкунй; 2) рунавишт, нусхаи дуюм; 3) дуборакорй. duplicator ['dju -plikeit?] п дастгохи нусхабардорй, мошини (ерокс duplicity [dj u:'plisiti] п дуруй, фиреб, дурангй, тазвир, риё, дутарафаги. durability [,dju:aro'biliti] и мустахкамй, устуворй. durable ['djuiorablj а пойдор, мустахкам, бодавом. пурдавом. duralumin [djuo'raeljumin] п дюралюмия. duration [dju'reijn] п давомият. дарозй (за- мон), му да ат; of long duration давомдор, бар- дошт; of short durarion зудгузар, бебардошт. duress [djuo'res] п хабе, зиндонй будан; зуроварй, ичбор, under duress базурй, тахти фишор, бо тахдиду ичбор. during ['djuaruyl prep хангоми, дар мудда- ти, дар аснои, дар зарфи, дар таи (замон), дар вакти. durst [da:st] past отдлге. dusk [dAsk] 1. n шафак, гуруб (огози торикй оар аввалй том); 2. v торик/ шем шудан. dusky ['dxskil al) тира ранг, нимторикй, говгум, шом, хира; 2) камнур, соягун; 3) гамангез. хузнангез. dust [dAst] 1. п 1) гарду хок, губср, гард, хок, хока kick ар/ make,’ raise a dust гард (чанг, губор) хезондан; Dust from the road cov- ered the car. Гарду губори pox автэмобилро пушонда буд. 2) хокистари оташфишонй; 3) шулугй, дархамбархамй; 4) хокисгар, хок (чуроау. 5) хокруба; 6) гиёгх,. гард. bite the dust мурдан; shake the dust of one’s feet тарк кардан; throw dust into sb’s eyes гумрох кардан; 2. v 1) чанг бардоштан, гард (чанг, губор) хезондан, гарду чанг пош додан; 2) гарду губорро тоза кардан: Dust the table, please. Лутфан, гарду губори мизро тоза купед. dustbin ['dxstbin] и куттии ахлот, сатили хокруба. dust-cart ['dAstkl.lt] п ароба барои кашидани хокрубахо. dust-coat ['dAstkout] п рукаш. dust-colour ['dAst,kAla] п ранги кахваранги хокистарй. dust-cover ['dAst,knva] п рукаш. duster ['dxsto] п 1) латта; 2) гардгир, гард- кашак; 3) рубанда. dustpan f'dAstpren] п хокандоз. dust-proof ['dxstpruif] а эмин аз гард ва губор, гардногузар. dusty ['dxsti] a (dustier: dustiest) 1) гардолуд, чанголуд, губоролуд; 2) гардмонанд, губормонанд; ордмонанд; 3) хокиранг, гард- фом; 4) бсарзиш, бехуда, бехосил. Dutch [dxtj] 1. п ахли Холанд; забони холандй. 2. а холландй; the Dutch ахолии Х,оланд, холандихо. Dutchman ['dvtjmonj п холандй [мар о), ахли холанд, киштии холандй; I am a Duchman, if касам ки..., касам ба чонам ки..., бало занад ки... Dutchwoman [’dAtJwumon] п холанлизан. duteous ['djuitias] а итоаткуначда, вазифа- шинос. мутсъ. харфшунав. dutiable ['dju:tiobl] а андозбардор, гумрук- бардор. dutiful ['dju:tiful] а 1) мутеъ, харфшунав, ичрокунанда. фармонбардор. итоаткор, гап- даро; 2) пухтакор, сергайрат, вазифашинос, бомулохиза, бома.ърифат, аз руи вазифашиноей, масъулиятшинос. duty [dju.ti] п (pl duties) 1) хизмат, вазифа, фарз: to do one's duty вазифаи худро ичро кар- дан; 2) навбатдор; 3) андоз, 604: custom duties андозхои гумрук; 4) эхтиром, хурмат, иззат; be off duty аз кор озод будан, фориг аз кор будан; he is off duty today. У имруз кор наме- кунад. duty of water киш. микдори оби лозимй барои кишти хар зироат бар як акр; honourabel duty вазифаи ифтихорй; in the line of duty тибки вазифа, хини анчоми вазифа; on duty хангоми ичрои вазифахои хизматй; хангоми навбатдорй. duty-free ['djurti'fri:] 1. а бебоч, аз боч озод, бе андози гумрук, маоф аз андоз. 2. adv бебоч, беандоз. dwarf [dwo:f| 1. п [pl dwarfs or dwarves) лака- на, паста к, кутала, кадпаст (хайвон ё гиёу).
-275- ear 2. а лакана, пастак, кадпаст, кутаох, реза- андом: dwarf breeds of horses зотхои аспи ре- заандом; 3. v 1) аз инкишоф бозистодан, аз кад кар- дан монондан; 2) ба афзоиш халал расондан. dwarfish ['dro:fif] 1. п кадпастй, кутохй, паканагй, камрушдй; 2. а кадпаст, кутох, лакана, камрушц. dwell [dwel] v (dwelt; dwelt) 1) dwell in/ at/ on: сукунат кардан, икомат кардан, зистан, зиндагй кардан They dwelt in the country but worked in rown Онхо дар деха зиндагй за дар шахр кор мекарданд. 2) dwell on/ upon му- фассал баррасй кардан, шарх додан: Не dwelt upon the subject. У ин мавзуъро муфассал баррасй намуд. dweller ['dwelo] п сокин, бошанда, муким. dwelling ['dwebijl 1. pres, р аз dwell: While he was dwelling in England, he met many new friends. Дар Англия сукунат намуда, у дустони зиёди нав пайдо кард. 2. п хона, манзил, хавлй, махалли икомат: a modern dwelling хонаи истикоматии замонавй. dwelling-house ['dwehrjhaus] п махалли икомат, икоматгох, хона, манзил. dwelling-nlace ['dwehrjpleisj п ниг. dwelling- house. dwelt ['dwelt! past ваp. p. аз dwell. dwindle [dwehij] v 1) кохиш ёфтан, костан (аз назари андоза, вазн ё мицдор}, 2) кам шудан (ба тадрич), 31 аз ахамият костан, dye [dai] 1. п 1) ранг, ранги муй: a bottle of blue dye шишаи ранги кабуд; 2) намуд, ранг; of the deepest dye аз бадцтарин навь; бисёр бад; 2. v ранг кардан, рангрезй кардан, ранг гирифтан/шудан: The material dyes easily. Ин матоъ хуб ранг мегирад. d’ye [dja] гуфт. кутох аз do you. dye-house ['daihaus] n рангрезхона. корхо- наи рангрезй. dyeing ['dang] п 1) рангкунй, раш дидии матоъхо; 2) рангрезй. dyer ['dais] п рангрез, рангуборчй. dye-stuff ['daistxf] п маводи ранги ва рангрезй, рант, моддаи рангкунанда. dye-works [daiwa:ks] п рангрезхона, кор- зонаи рангрезй. dying ['dairj] 1. pres, р аз die- Не is dying. У мурда истодааст. 2. а 1) мурданй: a dying man марди мурданй; 2) пеш аз марг: his dying words суха- нони пеш аз марги у. dyke [da ik] ниг. dike I. dynamic [dai'naemik] a 1) серхаракат, cepa- мал; 2) пурнеру, пуртакопу. dynamics [dai'naemiks] n 1) илми динамика, неруи харакат; 2) чараёни инкишоф; 3) ама- лиёт, серхаракатй, серамалй. dynamite ['damamait] 1. п динамит, моддаи тарканда, маводи му нфачира; 2. v таркондан, кафондан (бо оинамит). dynastic [cii'naestik] а сулолавй, силсилавй, хонадонй. dynasty ['dinasti] и (pl dynasties) сулола, сил- сила, хонадон, ол; даврони хукмронии як сил- сила ё хонадон. dysentery ['disntn] п тиб. исходи хунй, ди- зентерия (шикамрав). dyspepsia ['dis'pepsia] п диспепсия, вайрон шудани хозима. dyspeptic ['dis'peptik] а бемори дучори ва- роншавии хозима. Ее Е е [к] 1) yap фи панцуми забони англисй', 2) мус. нотаи мй. each [i.tf] pron 1) хар: each day хар руз, each year хар сол; 2) хар як. хар ка дом. ба хар як. ба хар кадом; each of хар яке аз; each other якдигар, хамдигар; Each bird loves to hear himself sing. Зарб. ~ Фар- занд, агарчи айбнок аст, ' Дар чашми падар зи айб пок аст. eager ['i:ga] а 1) мушток, орзуманд. хохон, рогиб: Не is eager for knowledge. У муштоки дониш аст; She was eager to meet his friends. У орзуманди дидани дустонаш буд. 2) бекарор, чашмиятизор, бет об. eagerness ['iigaris] п саъю кушиш, чидду чахд. eagle ['i:gl] п 1) укоб; боз; 2) амер, double eagle тангаи тиллои ба кимати 10 доллар: 3) нишони укоб (нишони милии ИМА ). eagle-owl ]'i:gl'aul] п зоол. бум, чугз. eaglet ['i:glit] п укобча, чучаи укоб, бачаи укоб. ear I [ю] п 1, гуш: to prick up one's ears гЬшхо сих кардан, бодиккат гуш кардан: Му ear hurts. Гушам дард мекунад. to shut one's ears гушхоро махкам кардан; 2) шунавой, хисси шунавой, кувваи сомеа: quick ear гуши тез; She has a good ear for music У кувваи шу- навоии хуб дорад. 3) гушак, даста: the ear of the jug дастаи куза; 4) шикоф, таркиш, рог; be all ears хама тану гуш шудан, комилан таваччух кардан; in (at) one ear and out (at) the other аз як гуш даромада, аз туши дигар баромадан; гуш до- дан, вале амал накардан;
ear _______________ set by the ears ба хам чанг андохтан; somebody’s ears are burning гуш тез кардан, turn a deaf car to гуш накардан, таваччух на- кардан; ear II [ia] I. п xjiiia, даста: golden ears of wheat хушах.ои заррини гандум; 2. v хунта кардан ear-drum [ladrxm] п пардаи гуш. ear-flap ['icflasp] п гушаки телпак, гушгушак. earful ['laful] п гуфтакии бисёр; an earful of tip-top tunes навохои машхури гуногун. earl [э:1] п ерл, граф (унвони ашрофй Оар Англия, ки аз виконт болотар буда, аз маркиз поёнтар аст). ear-lap ['isleep] п 1) нармии гуш; 2) амер. гушаки телпак, гушгушак. earldom ['э:Иэга] п 1) унвони граф, граф; 2) заминхои ба граф мансуббуда. earless ['islis] а 1) бегут; 2) бе даста; 3) шахей кувваи сомеа надошта. early ['s:h] 1. a (earlier, earliest) 1) барвакт, зуд, бармахал: Не learned to read at an early age. У дар синни хурдсолй хонданро ёд ги- рифт. 2) аввал, нахустин, огозин: in the eary Renaissance дар аввапи давраи Реяесанс. an early bird сахархез; Early to bed, early to rise make a man healthy, wealthy, and wise. Зарб. ~ Зуд хобидану зуд бархостан мардро солиму сарватманду окил мекунад. keep early hours барвакт хобидану барвакт хестан; The early bird catches the worm Зарб. - Кирм насиби мурге мешавад, ки сахархез аст. 2. adv барвакт The spring may come early this year. Бахор имсол шояд барвакт биёяд. earmark ['lamark ] 1. и 1) тамга, доги гуш, аломат, мухр, нишона; 2) мач. аломати фарккунанда; 3) кунчи катшудаи сахифа; 2. v 1) до; задан, тамга гузоштан; 2) ни- шонадор кардан, аломатгузорй кардан, му- шаххас кардаи; 3) канор гузоштан, дар назар гирифтан. earn fa:n] v I) даромад доштан. ба даст овардан: Не did not earn much. У дарсмали зиёд налошт. 2) сазовор будан, ноил шудан: His behavior earned him the respect of everyone. Таваесути ахлокаш у сазовори хурмати хамаген гардид. earn one's living пул кер кардан; earnest I l'a:rnst] 1. п чи"дият, самимнят; in earnest чиддан, чиддй, бешухй; in real/ dead earnest комилан/ тамоман чиддй. 2. а 1) чиддй: an earnest student донишчУи чиддй; 2) самимона, самими: an earnest desire орзуи самимона. earnest II ['amstj и 1) иешпардохт, байъона, пули пешакй, васика: earnest money ^276^ нули иешпардохт; 2) нишона, пешогохй, пеш- дод, пешдаромад, гарав, зомин. earnings ['a:mi)z] п pl (бо ф. шак. ч- меояд) даромад(хо) (моли); average earnings даромад ба хисоби миёна. ear-phone ['isfoun] п гушй, гуши телефон, гушак, гушмонак (хор васоите, ки барои шуни- дан болои ё Оаруни г(ш монда мешавад). ear-ring [Ьэгтп] п гушвор, гушовез. earshot [’isfot] п садорас, гушрас; within ear-shol садорас, гушрас; out of ear-shot гушнорас, гушношунид. ear-tab [‘ istacb] и гушаки телпак, гушгушак. earth [э.0] 1. п 1) замин, курраи замин: When did the cosmonauts return to earth? Кайхоннавардон кай ба замин баргаштанд? 2) хек, хоки кишоварзй: scorched earth замини сухта; 3) хушкй: Не loosened the earth around the trees. У хоки гирдогирди дарахтонро нарм кард. 4) дунёи фонй; 5) лона, хона, сурох; 6) мач. хскистар; 6) бар. сими заминй; to take/ go to earth пинхон шудан; to run to earth чустучУ кардан, кофтан; on earth (барои таъкид ва ташдиди маънй бо why, what, who, where)’. Why on earth? Чаро? How on earth? Чй гуна? What on earth is the matter? Чй ran? no use on earth хочат нест; 2. v бар. 1) ба замин пайвастан/ васл кардан; 2) бо хок пушондан, хокпош кардан; 3) ба сурох рондан/ даровардан, ба лона рон- дан (дар шикор); 4) дар сурох пинхон шудан (рубох ва г.); be earthed фуруди мачбурии тайёра. earthbound ['p:0baund] а заминй, хокй, дуняви earthen ['э:0эп] а (сохта шуда аз) заминй, хокй, гилй, гилин. earthen ware: ['9:09nwea] п 1) зарфи сафолй (гилй, гилин); маъсулоти сафолй. earthling ['э:01п)] п инсон, сокини замин. earthlight ['а.0'lait] п нуч- нурхои хокистарй. earthly ['э:011] а 1) замини, хокй, хоксон; 2) дунёвй (дар мукобили осмонй ё би^ишти); 3) чисмонй, вокей; no earthly use бефоида, беманфиат; not an earthly chance бе ягон умед/ имконият. earthquake ['o:0kweik] п 1) заминларза, заминчунбй, зилзила; 2) мач. садама, фа покат. carb-shine ['a:0jam] ниг. earth-light. earthwork ['a:0wa:k] n 2) истехкомоти заминй, пншооти заминй; 2) pl корхои заминковй. хокрезй. earthworm ['a.Owom] п 1) кирми заминй; 2) мач- одами пастфитрат. earthy [”э:01] а хокй, заминй, хоксон, хок- монанд; 2) сода, беолоиш, самимона. ear-trumpet [ЬэДглшрй] п карнайи гуш (ас- боби шайпурмонанд, ки собикан барои бехтар
-277- eaves шунидан истифооа мешуд). ear-wax ['iawacks] n чирки гуш, чарми гуш. earwig ['iswigj n зоол. гушхезак, гушцарояк (хашарот). ease [i:z] 1. п осоишй, осонй, осудагй: They marched ten miles with ease. Онхо ба осонй дах мил тай карданд. 2) истнрохат, вакти дамгирй, фарогат, нозу неъмат; 3) коргурезй, танбалй; 4) сабукй; At ease! Барохат бош! Осуда бош! Фармони озод (артиш). be/feel at ease худро барохат хис кардан; be/feel ill at ease худро норохат хис кардан; take one's ease осудахотир ва рохат шудан/ будан; 2. v 1) осуда кардан, сабу к кардан, фуру нишондан: to ease pain дардро сабук кардан; 2) паст кардан, кам кардан: to ease interna- tional tension шиддати байналмилалиро паст кардан; 3) кашидан, васеъ кардан, ёзондан; ease down харкат/ дараёнро паст кардан; ease off дур шудан, кам шудан (фаъолият шиддат). ease up сахт нагирифтан. easeful ['i:zful] а барохат, осудабахш рохат. easel [i:zl] п сспояи наккошй, молберт. се- пояи рассомй. easier ['i:zio] ниг. easy. easiest ['i:znst] ниг. easy. easily ['i:zih] adv ба осонй, бе мехнат, бе дарди cap, бс захмат. easiness ['i:zmis] п осонй, осудагй, рохатй. east [i:st] 1. п 1) шарк: in the east дар шарк; to the east of London ба тарафи шарки Лон дон; 2) (the East) Машрик, Шарк, Ховар: the Middle East Шарки Наздик/ Ховари Миёна: 3) шамоли шаркй. East or West, home is best. Зарб. ~ Хоки Ватан аз тахти Сулаймон бехтар. Ч,он хонаи худ, дилу дон хонаи худ. 2. а кисмати шаркй, ховарй: the east wing of a building кисмати шаркии бино; the East End Ист Енд (кусмати саноатй ва бандарии Лондону, the East Side (кисмати саноатй ва бандарии Нию Йорку, 3. adv ба тарафи шарк, ба суи шарк: The train went east. К,атор ба тарафи шарк рафт. Easter f'i'sta] и пасха, иди пок (бузургдош- ти растохези Исо); Easter holidays таътили бахорй, иди пасха; Easter Sunday Якшанбеи пок. easterly ['i:stali] 1. и шамоли шаркй; 2. а шаркй, ховарй; 3. adv ба/аз тарафи шарк, дар гарафи шарк. eastern ['i:ston] 1. л 1) сокини шарк; 2. а шаркй, ховарй. easterner ['i:stansj п сокини шарк. easternmost |'i:stanmoust] а шарктарин eastward ['i:stwod] 1. а ба тарафи шарк харакаткунанда; 2. adv ба суи ховар, ба тарафи шарк, РУ ба шарк- eastward(s) ['i:stwad(z)] adv, а ру ба машрик, ру ба шарк, ба суи ховар, ба тарафи машрик. easy [’i:zi] a (easier; easiest) 1) сабук, осон, сахл: It was easy for him to do that. Ба вай ин корро кардан осон буд. 2) рохат, озод: an easy chair курсии нарм; easy conscience дили соф; 3) табий: easy manners тарзи рафтору кирдори табий; 4) ботахаммул, .гуртокат; 5) ноустувор, гапдаро; 6) тиц. гакозо/ талабот надошга; 7) сарва.'манд, доро; as easy as pie гуфт. бисёр осон, мисли об хурдан; Easier said than done. Зарб. ~ Ьа гуфтан кор осон. Easy come, easy go. Зарб. ~ Он чй осон ба даст ояд, осон хам аз даст мера вад. Харчиро бод эварад, болаш барад. easy does it! Мулоим! Охиста! go easy on худдорй кардан аз; Take it/ things easy. Натарсец. Ором бешен. Мадоро кунед. 2. adv 1) осон, сахл; 2) ором, бешптоб. easy-going ['i:zigou:tj] а 1) ором; 2) осенгир, сахтногир, нармдид, халим. eat [i:t] v (ate; eaten) 1) хурдан: to eat well иштихои хуб доштан. таъми хуш доштан; it eats well xyinxjp аст; 2) масраф кардан, нобуд кардан; Не that would eat the fruit must climb the tree. Зарб. ~ Нобурца рангч ганч му ясса p намеша- вад. (Саъдй) eat away хурдан, хурда тамом кардан; eat humble pie cap хам кардан; eat in дар хона хурок хурдан; eat one’s words харфи худро пас гирифтан, аз гапи худ гаштан, гуфт аи ху дро инкор кардан; eat out берун аз хона хурок хурдан; eat up то таг/ хамаро хурдан; rust-eaten зангхурда, зангзада; Eat at pleasure, drink with measure. Зарб. ~ Ah- доза нигсх дор, ки ан доза накуст, / Хам дархури душман асту, хам дархури дуст. eatable ['i:tabl] а хурданбоб, хурданй. eatables ['ittabls] г.pl гизо, хурокворй. eaten ['i:tn] р.р. аз eat. eater ['i:to] п хураида, нонхур. eating ['i:tirj] п хурок, хурду хурок, гизо, хурокхурй. eating-house ['i:tir)haus] п тарабхонаи арзон, ошхоиа, хурдангох. eats ['i:ts] п pl гуфт хурданихо, гизо, хурок. eates ['i:vz] п од. pi меъм. лабай бом, сояан- даз.
eavesdrop eavesdrop ['irvzdrop] v пинхонй гуш кардан, тасодуфан шунидан. ebb ['eb] п 1) дазри бахр (дар баробари мадд); 2) мац. фурурафт, офат, завол, пасрафт, таназзул, сукут: to be at an ebb дар холати ногувор будан; 2. v 1) кам/ паст шудан, пас рафтан, фуру нишастан (об); 2) мац. ру ба завол ниходан, таназзул кардан. ebb-tide ['eb'taid] п чазр, фурурафт, пас- рафт. ebony ['ebani] 1. и (pl abonies) 1) дарахти сиёх, чуби дарахти сиёх, эбонй, эбонус, обнус; 2) амер. ла%. сиёпуст; 2. а сиёх, сиёх мислп загол. ebullient [i'bAljont] а 1) чушанда, чушон; 2) шодком, сархуш, хуррамдил, пурхаячон, шо- доб. eccentric [ik'sentnk] 1. п шахси содалахв; 2. а 1) адоибу гароиб, гайриодй; 2) мех. хорид аз марказ, ломарказ, нодаммарказ, берунмарказ. eccentricity [,eksen'tnsiti] п (pl eccentricities) 1) ломарказй, марказгурезй, гаробат; 2) бскоидагй. рафтсри гайриодй. ecclesiastic [i,kli:zi'aestik] 1. п вобаста ба калисо ва созмони он, кашиш, одами рухонй, яке аз рухониёни калисо, марбут ба калисо; 2. а калисои. рухонй. ecclesiastical [i,kli:zi'aestikal] а динй, рухонй, калисои, мазхабй. echelon ['ej’alon] п 1) хат, катор (хавопаймо, автомобил, танк ва г.), эшелон, 2) зипа, кама; 3) силсилаи мартабгхо, тартиби иршодият (Оар созмонхо). echo ['ekau] 1. п 1) инъикос/ акси садо, пажвок: Не shouted and heard the echo. У фа- рёд кард ва акси садоро шунид. 2) таклид, пайравй, такрор; 3) посух, вокуниш; 4) мус. бозово, бозовой (пгакрори мулоими овоз ё садо); 2. v 1) садо додан, инъикос ёфтан/ кардан/ шудан, баргардондан, пахн шудан, печидан (садо): The shot echoed through the valley. Ово- зи тир ба тамоми водй садо дод. 2) таклид кардан, пайравй кардан. eclectic [ek'lektrk] 1. п илтикот, илтикотгаро; 2. а эклектики, гулчиншуда (аз ианобеи мухталиф), аз хар чо гузинанда, мунтахабот, гулчин, иктибосшуда. eclecticism [ek'lektsizm] п эклектизм, гулчинкунй, икткбоссварй, интихобкунй. eclipse [1'khps] 1. п 1) нуц. хусуф, гирифта- ни мох, мохгирифт; 2) кусуф, гирифтани оф- тоб, офтобгирифт; 3) мац. скёхдпгвй, хирашавй; 2. v 2) нуц. гирифтан, хусуф кардан (ги- рифтани мох), кусуф кардан < гирифтани ’278 ~ хуршед); 2) торик/ хира/ пинхон/ ноаён/ кар- дан, фаро гирифтан, пушондан, тахти шуоъ карор додан, соягир кардан. ecliptic [1'khptik] 1. п нуц. эклиптика, мадо- ри офтоб. 2. а эклептикй, аз руи мадори офтоб. ecology [1/кэ1абз1] п био. экология (бахши биология, ки ба хиф'зи мухити зист сару кор дорад). economic [,i:ka'nomik] а иктисодй: economic problems масоили иктисодй. economical [,i:ka'nomikl] а 1) сарфакорона, сариштакорона, сарфачуёна; 2) сарфакор, са- риштакор, сарфачУ, камсарф. economics [,i:k?'nomiks] п pl илми иктисодиёт, манбаъшиносй; market economics иктисоди бозорй. economist [i'konamist] п 1) иктисодчй, иктисодцон; 2) одами сарфакор/ эхтиёткор. economize [i:'konamaiz] v сарфачуй кардан, кам сарф кардан. economy [i:'konami] 1. п (pl economies) 1) иктисод, вазъи иктисодй, илми иктисод: mar- ket economy иктисоди бозорй; the national economy of the country иктисоди миллии киш- вар: 2) сарфакорй, сариштакорй, сарфачуй: to practise economy низоми сарфакориро амалй кардан; 3) тарзи кор ва созмон, сохтор, амал- кард, коркард: the economy of human body низоми бадани инсон. 2. а арзон, камсарф, камхарч: an economy flight парвози камхарч. ecstasy ['ekstasi] (pl ecstasy) n чунун, вачд, хушии зиёд, аз худ бехудй, бехушй, худфаромушй. ecstatic ['eks'ttetik] а 1) бавачдомада, аз худ бехуд, бехуш, шурида; 2) вачдовар, нишотомез, бсхушсоз, бехушгар. Ecuador [,ekwado:] п Эквадор. eczema ['eksimo] п тиб. экзема, шукуфа. eddy f'cdi] 1 п (pl eddies) (цараёни чархиши об, хаво, газ ва е ), гирцоби кучак, гирдоба, гирдоби газ, гирдоби дуд, танура, чархоб, обсутун, бодсутун. халка, фзввора; 2. v дар гирдоб тоб хурдан, халка задан, халкавор харакат кардан, чархидан (дуд, чанг). Eden ['i:dn] п инц. бихишт, чаннат, фирдавс: the garden of Eden боги бихишт. edge [edj] 1. n 1) канор, лаб, лабба: the edge of a table hJt/ лаби миз; the edge of a wood ка- нори чангал; 2) дам, тег, тега, парра: a double- edged sward шамшери дудама; 3) тезй, буррандагй: a knife with a sharp edge корди тез, корди бурранда; 4) мац. остона; 5) забонаки калид; 6) амер. лах бартарй; 2. v 1) лаббадор кардан, дорой дам кардан, тез кардан, хошиядор кардан, марздор кардан; 2) задан, чилан (лаб, cap, канораи чизеро); 3) качакй рафтан; 4) бодиккат ва охистагй
-in- effective харакат кардан; edge away/ off/ out боэхтиётона баромадан; edge into ворид шудан, ба зур даромадан; edge on игво андохтан, ба шур андохтан; give the edge of one's tongue to ба касе зишт сухбат кардан; on edge асабй, норохат ва цилхурда; set one’s teeth on edge барангехтан, ранчондан, озурдан, норохат кардан; take the edge off мулоим кардан, аз шиддати чизе костан. edge-tool ['edj'tud] п лаббабур, хошиясоз; play with edge-tools бо оташ бозй кардан. edgeways ['edjweiz] ё adgewise ['ed3waiz] ad\ аз лаба, аз пахлу, качакй, лаб ба лаб, аз нуг, аз тарафи тезй, аз канора; get a word in edgeways сухани касеро катъ кар- дан, гапи касеро буридан. edging ['edgirj] п лаб, канор, хошия, кано- ра, зех, лаба, марз, чадвал. edible ['edibl] 1. р/ п хурок, хурокворй, гизо; 2. а хурданй, кобили хурдан, хуроки. edification [edifi'keijn] п 1) панддихй, насихатдихй; 2) панд, насихаг; 3) дастурула- мал. edifice L'edifis] п сохтмон, иморат, бино, ингаоот, сохтмони бузург иморат, каср, калъа. edify [’edifai] v 1) омузондан, панд додан, насихат додан, одоб ёд додан, таълим додан, 2) сохтан, бино ниходан; 3) баркарор кардан. Edinburgh [’edinbara] п ш. Эдинбург (пой- тахти Шотландия ।. edit ['edit] v виростан, вироиш кардан, тахрир кардан, тасхех кардан, ислох кардан, барои чоп омода кардан. edition [t'dijrij п нашр, чоп; second edtion нашри дуюм; scpcial edition нашри махсус. editor f'edito] п мухаррир, виростор, виро- ишгар, сардабир. editorial [,edi'to:nal] 1. п сармакола: a full- page editorial сармаколаи сахифаи пурра; 2. а гахририя: an editorial office хайаги тахририя. editorialist [,edi'to:nahst] п сармаколанавис, вирасторнавис. editor-in-chief ['editsr intji:f] п (pl editors-in- chief) сармухаррир, сардабир, сарвиростар. educate ['edju:keif| v 1) омузиш додан, таълим додан, тарбият кардан, омузондан, парварондан; 2) машк додан, варзиш кунон- дан; 3) густурда кардан, таквият додан, му- наввар кардан, баланд бардоштан. educated ['cdju:keitid] 1. past ва p. p. аз edu- cate: He was educated at Oxford. У дар донишгохи Оксфорд таълим гирифтааст. 2. а сохибмаълумот, омухта, тахсилкарда, таьлимёфга: an educated man марди сохибмаълумот. education [,edju:'keijn] п 1) омузиш, таълим;, тарбия, тахсил; 2) маориф, омузиш ва парва- риш, фарханг: free education омузиши ройгон; compulsory education омузиши хатмй; trade education омузиши касбй. educational [,edju:'keijhal] а омузиши, таълимй, тарбиявй, маърифатй, тахсилй. educative ['ed;u:kotiv] а 1) омузанда, ед дихаида; 2) тарбиятй, тарбиявй. educator [,edju:keito] п омузгор, муаллим, устод, донишёр, парваришгар, мураббй. educe [i:'dju:s] v 1) исбот кардан, хулоса ба- ровардан: 2) касб кардан, истихроч кардан; 3) зохир кардан, нишон додан. eduction [k'dxkfn] п 1) нишондихй, зохиркунй; 2) хулоса, исбот. 3) нашр, нусха. eel [i:l] п зоол. мормохй, анвои мохиёни мормонанд. e’en [i:n] ниг. even 1, 2. e'er [еэ1 шоир., ниг. ever. eerie, eery ['iari] a 1) тарсон, харосон аз чизхои мавхум, вахмовар, вохиманок, дахшатнок, хавлнок, мудхиш. efface [i'feis] v пок/ махв кардан, сутурдан, зудудан, аз байн бурдан, хат задан. effacement [I'feismant] п поккунй, тозакунй, хат задан(й), кур кардан(й). effect [i'fekt] 1. и 1) таьсир, аср; 2) натича, пайомад: cause and effect сабаб ва натича; His speech produced the desired effect. Нутки у натачай дилхох дод. 3) амал, таъсир, фонда: Argument has no effect on him. Водоркунй ба у таъсир намекунад. 4) маьпй, мазмун: The letter was to the following effect. Нома мазмуни зерин дошт. 5) pl асбоб, чизхо: household effects ас- боби хона; 6) pl амвол, молу мулк, давлат, боигарй; 7) максад, пият; 8) кувва, таассурот; 9) мохияг: in effect мохиятан; 2. v 1> тахти таъсир карор додан; 2) ичро кардан, амалй гардидан; 3) ба вучуд овардан, эчоц кардан: Many changes have been effected. Дигаргунихои зиёд амалй гардиданд. 4) мучиб шудан, боне шудан; bring/carry/put into effect амалй намудан, ичро кардан; for effect барои намоиш, ба манзури эчоди аср; in effect амалан, дар вокеъ. дар натича; of no effect бенатича, бефоида; take effect амал кардан, кобили ичро будан; with immediate effect from билфосила пас аз, катъан баъд аз. effective [i'fektiv] а 1) самаранок, Самара- бахш, гиро, судманд, фоидабахш, натичабахш, корй; 2) дар. омода ба хизмат, размй; 3) вокей, амалй, вокеан, хакикй: the amount of effective work done кори амалан ичрошуда; 4) амер конунй, кобили ичро, муътабар (аз таърихи муайян)'. The contract is effective as 1he
effectual date of signiture. Карордод аз таърихи имзо ба баъд добили ичро аст. effectual [1'fektjuol] а 1) муфид, самарабахш, боровар, таъсирнск, босамар, бонатича; 2) конуни, добили идро, муътабар effectuate [i'fektjueit] v сабаб шудан, эчод кардан, мучиб шудан, анчом додан, ангезо- нидан, амали кардан, сурат додан, ба ичро расондан. effeminacy [I'femmasi] п эркагй, индиди, рафтори занона, зансонй, занхуй, нозпарвардй. effeminate [t'feminit] а зансифат, занхуй, занхислат, зансон, зангуна (дорой сифати занона, одатан ба маънои манфй). effervesce [,efo'ves] v 1) чуш задан, чУшидан, дул-дул кардан, кафк кардан ва газ додан, хубоб кардан (монанди нушобахои газ- дор); 2) мац. зиндадил будан, ба чУшу хуруш омадан, сархол будан. effervescency [.efo'vesnsi] п 1) чушищ, чушонй, чушдорй, газдорй; 2) иштиёк, душу хуруш, нишот. effervescent [,efo'vesnt] а 1) чушдор, газдор, чушон, пурчуш \нушоба ва г.); 2) пурталотум, пурчушу хуруш. сархол, чушон. effete [e'frt] al) нэзо, ноборовар, пусида, фарсуда (гиёх ё цонвар); 2) аз кор афтода, аз кор монда, бехол, вомонда. efficacious [.efi'keifasj а таъсирбахш, амалй, муасир, таъсиряок, самарабахш, бо- самар. натичабахш, судовар, муфид: an effica- cious drug дору и самарабахш. efficacy [efikosi] и неру, таъсирнокй, самарабахшй, таъсирбахшй, самаранокй. efficiency [I'fijanst] п 1) судмандй, корой, лаёдат, арза; 2) махорат, мохирй, тавоной; 3) коршоямй; 4) манфиатнокй, даромаднокй; 5) тех. самаранокй. efficient [I'fifht] а 1) боистеъдод, лаёкатманд, фаъол, коромад: an efficient worker коргари боистеъдод; 2) самаранок, муфид, самарабахш, судбахш: efficient me- thods of treatment редкой самаранокй габобат. effigy ['efidji] п (pl effigies) тимсол, тандис, пайкара (хобида руи санги кабр). effloresce [,eflo:'res] v 1) гул кардан, шукуф- ган; 2) равнак гирифтан, шукуфо будан/ шу- дан; 3) хим. магор бастан; efflorescence ['eflo:'resns] п 1) шукуфонй, даврони шукуфтагй, мавсими шукуфа, гуловарй, мавсими тунчазанй. огози шукуфа; 2) хим. магорбандй, шуразанй; 3) дамидан, чуш задач (пуст). effluance ['efluons] п резкш, беруншорй, берунрезй. effulent ['efluant] 1. п 1) дарё, оби аз дигар дарё ё кул меомада. лгохоба; 2) берунравй; -280- 2. а 1) сарчашмагирифга, саршуда; 2) бе- руншоранда, берунрез. efflux ['eflxks] п 1) беруншоридагй, берунрезй; 2) болооб, сариоб, саргах, мабцаъ, сарчашма. маншаъ. effort ['elot] п талош, кушиш, саъй, харакат, чидду чахд: without effort бемехнат; make an effort кушиш кардан, кушидан, саъй кардан. effortless f'efotbs] а 1) бефаъолият, бехаракат; 2) безахмат, бедардисар. effrontery [e'frAntan] п (pl effronteries) бехаёй, бешармй, беруй, густохй. effulgence [e'fxldgons] и тобиш, тобнокй, фуру зиш, дурахшонй, партавафканй, нурпошй. effulgent [e'fxldgontj а тобон, дурахшон, му- наввар. effuse [e'fju:s] v берун рехтан, ба берун чорй шудан/ кардан, бо фишор хорич шудан, мун- ташир шудан, нур пошидан/ афкандан, буй баровардан, пароканда кардан/ шудан. effusion [I'fjutgn] п берунрезиш, чоришавй, шориш, берунрезй, хуруч аз мачрои табий, чараёни хоричшавй. effusivt [i'fju:siv] а чорй, берунрез, берунта- ров. egad [i'g&d] int гуфт ба худо, ба ростй. egg I [eg] и 1) тухми мург: to lay eggs тухм гузоштан; a bad egg ношуд, ноухдабаро (шахе); soft/ boiled egg тухми нимпухт; hard- boiled egg тухми сахтпухта; shady egg тухми вайроншуда; scrambled egg тухмбирён; to hatch eggs аз зухм баромадан; 2) лак. одам: good egg одами хуб; an odd egg содалахв; 3) yap., жар. бомбаи хавой; in the egg дар холати ибтидой, дар чанин; As sure as eggs is eggs. Зарб. ~ Ду карат ду - чор, ин ба хама ошкор; чи Алихуча, чи Хучаалй. put all eggs into one basket таваккал кардан, риск кардан; Teach your grandmother to suck eggs. Зарб. ~ Тухм мургро таълим на медихад. egg II [eg] v (бо on) барангехтан, баршурондан (ба кори бад ё аумауона). egg-plant fegplamt] п бодинчон. egg-shaped ['egjeipt] а тухмшакл, ба тухм монанд. egg-shell ['egfel] п пусти тухм; to walk on egg-shells мау. эхтиёткорона амал кардан. eglantine ['eglontain] п гиёх,. хуч, настаран, насрин. egoism ['egouizam] п эгоизм, худбинй, худпарастй, худписандй, манманй, худнамой, худситой, худдустй, худхохй. egoist ['egouist] п одами худбин, худпараст, магрур, бодсар, худдуст, худписанд. egoistic [.egau'istik] а худписанд худписан-
___________-J281 дона, магрур, магрурона, худпараст, худпа- растона. egotism ['egoutizm] п худпешоварй, ман- манй, худситойй, худпарастй. egregious [i'grudgos] а фахш, ашаддй, гуза- ро: an egregious error хатогии фахш. egress ['i:gres] п баромад, саргах. egret ['i:gret] п куланги (моуихураки) сафед. Egypt ['i:djjpt] п Миер. Egyptian [I'djipjn] 1. п сокини Миер; the Egyptians мисриён; 2. а миерй. eh [ei] ini. харфи нидо, хитобае, ки хайрониро ифода мекунад; Наход! Хамин тавр! eider ['aids] п зоол. мургобии шимолй, куи шимолй. eider-down ['aidadaun] п 1) нармпар (пари нарми синаи мургобии шимолй, мисли пари к,у); 2) курпаи нармпар. eight [eitj пит хашт. eighteen ['ei’ti:n] num хаждах. eighteenth ['ei'timli] а хаждахум. eighth [eit0] а даштум. eightieth ['eitiiS] а хаштодум. eighties ['eiti:z] n pl солхои хаштодум. eighty ['em] num хаштод. either ['aido] 1. pron 1) яке ё дигаре, хар яке аз ду, яке аз дуто, ё ин ё он: You may take ei- ther book. Метавонед аз ду китоб якеро гиред. 2) дар ду, хар як (аз дуто): There were trees on either side of the road. Дар дар ду та рафи куча дарахтон меруиданд. 2. conJ хам, дамчунон (дар цум. инкорй): If you don’t go I won’t go either. Агар шумо на- равед, ман хам намеравам. either... or... ё... ё... Не will come either tomor- row or on Monday. У ё пагох, ё рузи Душанбе меояд. ejaculate [r'dgaskjuleit] v 1) хитоб (нидо) кардан, бонг задан, гуфтан (ногахон ва бо papopam); 2) берун рехтан (моеъ). ejaculation [I'djekju'leijn] п 1) хитоб, нидо, эътироз, гирев; 2) берунрезй. eject [i.'djekt] v 1) бадарга/ хорич/ хай/ пеш/ кардан, рондан, дафъ кардан; 2) баро- вардан, берун афкандан, берун рехтан. ejection [i/djekjn] п 1) бадарга, хорич. 2) берунафканй, ихроч, дафъ; 3) туда, анбухи партофташуда. eke [i:k] v (бо: out) изофа кардан бар, афзу- дан, зиёд кардан (бо захмат), чамъ кардан. elaborate 1. a [I'lseborit] 1) устодона/ мохирона сохташуда, дакик, хассос: an elabo- rate plan накшаи мохирона сохташуда; 2) му- раккаб, печида: an elaborate machine дастгохи мураккаб; 2. v fi'leebareit] 1) ба таври комил тахия кардан, сохтан, тавлид кардан, пурчузъиёт electioneering кардан: to elaborate a plan ба таври комил тахия кардани накша; 2) илова кардан, вориди чузъиёт шудан, муфассал гуфтан, мукаммал гардондан: Please elaborate on your proposals a little. Лутфан, дар бораи пешниходхоятон му- фассалтар ran занед. elaboration [i,laeba'rerfn] п коркард; комилсозй, .акмилдихй, elapse [r'laeps] v гузаштан, сипарй шудан (замон). elastic [1'laestik] 1. п банди кашдор, хар чизи кашдор, эластик; 2. а ёзанда, чандир, кашеон, чаханда. elasticity [,elaes'tisiti] а 1) кашеонй, эластик’!, чандирй. ёзандагй, хампазирй; 2) хиромонй, мавзунй. Elbe, the [elb] п д. Элба. elate [r'leit] 1. а сарбаланд, магрур. 2. v шод ва сарбаланд кардан, сарфароз кардан; elated by success аз дастовардхо сарба- ландшуда. elation |i'leifnj п вачд, сарфарозй, табьи хуш (баланд). elbow ['elbou] 1. п 1) инат. оринч; 2) тех. зону, зонуча, качак, печ; out of elbows жандапуш, факир ва дармонда; at one’s elbow дар дастрас, наздик, дар зери даст; rub elbows with sb бо касе унс гирифтан, ошной кардан; up to the elbows то култук серкор, бисёр машгул; 2. v бо оринч тела додан, бо оринч задан, бо оринч рок кушодан. Elbow grease gives the best polish. Зарб. ~ Сабр талх аст, вале окибаташ ширин. elbow-room ['elbourum] п чои басанда (барои ичрои кор). elder ['elds] 1. п 1) одами солхурда, пир, со- лманд, ришеафед, рузгор.цида; 2) ниё, чад; pl пешиниён; 2. а 1) бузургтар, иршод, калонтар (дар ои- ла): my elder sister хохари калонтари ман. elderly ['eldah] а солхурда, миёнсол, дар ос- тонаи пирй, солманд. eldest ['eldist] а иршодтарин, калонтарин (дар оила\ нахустзода, солмандтарин: her eldest child фарзанди калонтарини у. elect [r'lekt] 1. а интихобшуда, хосташуда, мунтахаб, баргузида. 2. v интихоб кардан, баргузидан. election [i'lekfn] п интихобот: general election интихоби умумй; election results натичаи интихобот; election pledges ваъдахои пешазинтихоботй. electioneer [ijckja'nia] v маъракаи пешазинтихоботй бурдан. electioneering [r,lekj"a'niarig] п маъракаи пешазинтихоботй.
elective ____________ elective [1'lektiv] a 1) интихобй, интихоботй. ихтиёрй; 2) хукуки интихобй дошта; 3) амер, ихтиёрй, факултативй (фан): 4) гузинишй. elector [i'lekta] и 1) иптихобкунанда, раъйдихаид; 2) амер, аъзои коллегияи инти- хобкунандагон. electoral [1'lektaral] а интихоботй, вобаста ба интихобот. electorate [I'lektorit] п раъйдихандагон, хайати интихобкунандагон (тамоми касоне, ки салохиятираъй додан доранд). electric(al) [i'lektrik(l)] а баркй, электрики: an electric refrigerator яхдони баркй. electrician [ilek'trijn] п электрик, мутахас- сиси барк, мутасаддии барк, баркчй. electricity [ilek'tnsiti] п барк, неруи барк, чараёни барк. electrification [1'lektrifi'keijn] п электрико- нидан, барктаъминкунй. electrify [1'lektrifai] v баркй кардан, дорой неруи барк кардан, тахти таъсири барк карор додан. electrization [i,lektrai'zeijn] и баркикунонй. electize [r'lektraiz] ниг. electricity. electrocute [i'lektrakju:t] v ба василаи барк эъдом кардан, барккуш шудан (бар асари рооиса), барккуш кардан, ба василаи санда- лии баркй эъдом кардан. electrocution [i'lektra'kju:jn] п катл (дар санОалии баркй). electrode [r'lektroud] п электрод, нокили барк- electrolysis [ilek'trolisis] п электролиз, тачзияи кием ба воситаи чараёни барк. electromagnet [ilek'trou'maegnit] и физ. электромагнит, оханрабои баркй. electromotive [ilek'troumeytiv] а баркрон. election fi'lcktron] п физ. электрон, бахше аз атом, ки дорой барки манфй мебошад. electronic [ilek'tronik] а электронй, вобаста ба улуми электроника. electronics [ilck'troniks] п pl электроника, электроншиносй. electroplate ['ilektroupleit] v оби филиз до дан, об додани филизот ба воситаи барк, рУкаш кардан. elegance ['ehgons] п зебой, зарофат, лато- фат, мэлохат, оростагй. elegancy ['cligansi] ниг. elegance. elegant ['ehgont] a 1) зебо, зариф, латиф, гиро, хуштарх, барозанда; 2) бехтарин, якумдарача. elegy ['ehdji] п марсия, нахви нола. element ['elimant] п 1) хар яке аз чор унсур: об, оташ, хаво ва хок: chemical elements унсурхои химиявй; 2) чузъ, чузъи таркибй, поя ва асос: the basic element of his character хусусияти асосии сифати у; 3) мухити муно- -282- _____________________________________ сиб: to be in or out of one’ element дар мухити дилхохи худ будан ё набудан; 4) pl асосхо, нояхо: the elements of arithmetic асосхои хисоб, 5) pl обу хаво, боду борон; 6) ходисаи табиат. elemental [,eh'mentl] а 1) унсурй, бунёцй, асосй, асли, умцй, рукни; 2) аввалия. огозин. elementary [,eh'mentori] а 1) ибтидой. авва- лия, огозин, мукаддамотй; 2) унсурй, бунсдй, асосй. elementary school амер, мактаби ибтидой (барои куОакони 6-12сола). elephant ['elifant] п фил: elephant calf филба- ча; white elephant фили сафед; мац. моли гарон; бузургандом, филтан, бузургчусса; see the elephant хаётро фахмидан/ дарк кардан. elephantine [eh'faentain] а 1) филй, филсон, филпайкар; 2) мац. лаванд, дагал, бесулукай: elephantine humour шухии дагал. elevate ['ehveit] v 1) боло бурдан, баланд кардан, афрозидан, бардоштан; 2) афзудан, зиёд кардан (рарорат, садо ва г.). elevated ['ehveitid] а 1) баланд, баландшуда, каме боло бардошташуда, болоомада; 2) чок, димогчок, рухбаланд, зиндадил, болидарух. elevation [,eli'veijn] п 1) баландй, иртифоъ, фароз, чои баланд ва баромадагй, баландй аз сатхи бахр; 2) баландсозй, болобарй, фарозеозй; 3) рарб. кунчи банишонгирй; 4) тех. намуд аз неш. elevator ['ehveits] п 1) борбардор; 2) амер. лифт; 3) болобар (шахе ё дастгорр, 4) амер. элеватор. eleven [1'levn] пит ёздах. eleventh 1 [I'levnO] а ёздахум, ёздахумин; at the eleventh hours дар дакикаи охирин, дар лахзаи охирин, дар охирин лахза. eleventh II [I'levnDJ п кисмати сздахуми чизе. elf [elf] n (pi elves) 1) элф. пари, чин; 2) мац. бачаи тиайтон, кодаки шух; 3) одами кадпаст ва шух. elfin ['elfin] а 1) элфмонанд, парисон, чинмонанд; 2) мац. зариф ва кучак. elfish ['elfiJ] ниг. elvish. elf-locks ['elfloks] n муйхои пахмок. elicit [fhsit] v 1) баровардан, кашида баро- вардан (sth from sb - чизеро аз касе): At last we have elicited the truth from him. Окибат хакикатро аз у кашида баровардем. 2) анге- зондан, боис шудан; 3) пурсуков кардан. elide [i'laid] v 1) хат задан, аз калам андох- тан, аз (матн ва г.) задан; 2) заб. хангоми та- лаффуз хамасадоро номафхум талаффуз кар- дан. eligibility helid^e'bihti] и 1) хукуки интихобшавй; 2) кобили кабул будан. eligible ['elidjsbl] а 1) маъкул, чоиз, кобили кабул; 2) шоиста, дилхох, дархур, мавриди писанд. eliminate [I'limineit] v 1) махв кардан, нобуд
-283 - кардан, нест кардан, аз байн бурдан, барта- раф кардан: to eliminate war бартараф карда- ни хавфи чанг; 2) хат задан, аз калам андох- тан, ба хисоб наовардан; 3) хим. тоза/ соф/ пок кардан. elimination [ijimi'neijn] п 1) махвкунй, бартарафкунй, несткунй, нестсозй; 2) хатзанй. elision [flign] п грам. номафхум талаффузкунй. elite [ei'li:t] фр. п 1) киемхои махсус чудокардашуда: corps d’elite [ko:dei'li:t] кушунхои махсус, кисми низомии махсус; 2) гули сари сабад, дастчин, бехтарин навъ. elk [elk] п шохгавазн (лос); чарми нарм ва нозуки гов ё гУсола. ell I [el] и таъ. ченаки дарозй = 113 см; Give him an inch and he will lake an ell. Зарб. ~ Даст дихй аз орич мекапад. ell II [el] n 1) каноти иморат: 2) амер, бах- ши афзуцаи сохтмон, замимаи ба сохтмон пайваст. ellipse [1'1 ips]J п риёз. эллипс. ellipsis [I'hpsis]) и заб. {pl elipses [i'hpsi:z]) эллипс (услуб барои ифодаи бадей). elliptical [1'hptikl]) а эллиитикй, эллипс- шакл, байзашакл, тухмшакл elm [elm] и гиёх. норван {дарахт), чуби норван. elocution [,ela'kjujn] и 1) шеваи суханварй, сабки сухбаг кардан ва кироат, тарзи баён, фасохат, санъати наттокй, услубй суханронй; 2) суханорой, суханварй, оини суханварй. elongate ]'i:loi)geit] v дароз кардан/ шудан. кашида кардан/ шудан, ёзондан. elope [t'loup] v бо хам фирор кардан {ба максади издивоч), бо дилдода гурехтан, фирор кардан. elopement [1'loupmant] п фирор {ошикрн), гурез. eloquence ['elakwans] п фасохат, суханварй, суханпардозй, балогат. eloquent ['elakwant] а 1) суханвар, ширин- сухан, нармгуфтор; 2) шево, фасех, балиг, гуё, расо. F.1 Salvador [el'sa?lvado:] п Салвадор. else [els] adv 1) боз; гайр аз: Is there any- thing else to read? Боз чизе барои хондан аст? 2) дигар: Nobody else knows about it. Дигар дар бораи ин касе намедонад. 3) моли дигар, аз они дигар; Who else? Боз кй? Who elsc's? Боз кихо? What else could 1 say? Чй хам гуфта метавонам? or else вагарна, дар акси хол; Hurry or else we'll be late. Шитоб кунед, вагарна дер мемо- нсм. elsewhere [,els'wea] adv дар чои дигар, ба чои дигар, чои дигар, макони дигар. elucidate [i'lu:sideit] v равшан кардан, тавзех додан, эзох додан, фахмондан {мавз^и embark душворро). elucidation [i,lu:si'deijn] п равшансозй, тавзех, эзохдихй, шархдихй, эзох, шарх- elucidative [i,lu:si'deitiv] а эзохй, шархдиханда. elude [i'lu:d] v гурехтан аз, фирор кардан аз, дур рафтан аз. elusion [I'hrjan] и макр, найранг, хила. elusive [i'lu:siv] а мучмал, норавшан; гечкунанда, душвор, парешон. elusory [t'lu sori] а дастгирнашаванда, гу- резпо. гурезон. elves [elvz] pl аз elf. elvish ['elvif] a 1) чодугарона, афсунгарона; 2) хурд, майда; 3) шух, хазлбоз, шайтон. ет [от] п 1) номи харфи т; 2) тип. миъёри андозагирии як сатри чопшуда. ет- sm) pref баробар бо ап. 'ет [от] гуфт. кутох, аз them. emaciate [1'meijieit] v логар/ заиф/ сует/ бекувват/ кардан/ шудан, монда /бехол/ бема- дор/ кардан/ шудан. e-mail [i:'meil] п комп, (бо харфи калони Е хам мснависанд) паёми компютерй. emanate ['emoneit] v содир шудан, сарчашма гирифтан аз, берун омадан, чорй шудан. emanation [,emo'neijii] п берунтобй, берун- дамиш, баромад, пайдоиш. emancipate [I'maensipeit] v озод кардан, рахондан, рахонидан, рахо кардан. emancipation [i,maensi'pei[n] п озодкуни, рахосозй, начот, рахой, озодй. emasculate 1. a [I'maeskjuln] 1) ахта, аз марди афтода; 2) сустшуда, бекувватшуда; 31 эркакардашуда, нозук, латиф; 2. v [I'masskjuleit] 1) аз мардй андохтан, ах- та кардан; 2) сует/ заиф/ бекувват/ кардан; 3) эрка/ нозпарварда кардан. embalm [im'bam] v 1) хунут кардан, мумией кардан; 2) мач. дар хотир нигох доштан, аз ёд набаровардан, ба дасти фаромушй насупур- дан. embalmment [im'ba:mment] п амали мумией кардан. embank [im'breijk] v бо дсвор сад кашидан, бо девор хифз кардан, хокрезй кардан, сангчинй кардан, девор задан {дар сохили дарё). embankment [im'bieijkmont] и 1) сарбанд, сангчин, сангдевор, хокрезй, хокдевор; 2) сохил, кучаи лаби дарё. embargo [em'ba:goii] 1. п мухосираи иктисоцй, тахрими иктисодй, манъи тичорат, мамнуият, монсъ, садд; 2. v мухосираи иктисодй кардан, тахрими иктисодй кардан, манъи тичорат кардан; lay an embargo on/ upon манъ кардан. embark [im'ba:k] v ба киштй {тайёра ва г.) савор шудан/ кардан, бор кардан;
embarkation embark in/ on/ upon огоз кардан, икдом кардан ба: to embark upon a new course фанни нав огоз кардан; to embark on hostilities ба ама- лиёти харбй даст задан. embarkation [,emba:'keijn] п борку нй, саворшавй (ба киштй). embarrass [im'baeros’ v 1) норохат кардан, даступо кардан, хичолатзада кардан, шар- манда кардан, барошуфтан; 2) дархам-бархам кардан, душвор кардан, гирифтор кардан. embarrassment [im'basrasmant] п 1) кам- пулй, тангдастй, гирифтагй. гирифтори моли; 2) шарм, хаё, хидолат, камруй, шарманцагй, ошуфтагй, норохатй. embassy ['embosi] п (pl embassies) 1) сафо- ратхона, 2) сафэрат, элчигарй. embed [im'bed] v 1) нишондан, коштан, дар хок ниходан, чойгир кардан, нихол задан; 2) ба хотир супурдан, накдп бастан (дар хотир); 3) реша цавондан, чой гирифтан: Historical events that embedded in legends. Руйдодхои таърихи, ки дар афсонахо чой гирифтаанд. 4) дар бар гирифтан, дар худ чо додан. embellish [im'belij"] v ороиш додан, зинат додан, зебо сохтан, орою торо/ зебу зинат додан, оростан. ember ['emba] п (од. pl ) 1) зуголаи нимсуз, ахгар, оташпера. хокистари гарм; 2) pl нимсуз; 3) зоол. мургобии кутбй. ember-goose ['cmbagu:s] ниг. ember 3). embezzle [im'bezl] v ба чайб задан, дузди- дан, пули касеро хурдан (сарф кардан). embezzlement [im'bezl mart] п бачайбзанй камомад (иул). embitter [im'bital v талхком кардан, бадтар кардан, шадидтар кардан (душмана ва г.), талхзада кардан, талхтар кардан. emblem f'emblom] п рамз, нишон, аломат: The crown is the emblem of monarchy. Точ ни- шонаи салтанат аст. emblematical [.embh'meetikol] а рамзй, нишони, нишонгар, намоёнгар: A free discus- sion which is the emblematic of democracy. Бахси озод, ки нишонгари демократия аст. emblematize [cm'blemotaiz] v 1) нишона/ намошгари чизе будан: 2) нишонгир будан, нишон додан. embodied [irn'bodid] ниг. embody. embodies [im'bcdiz] ниг. embody. embodiment [im'bodimant] n 1) тачассум, мазхар, танбахшй, таноиш; 2) иттиход, муттахидй; 3) дар. кисми харбй. embody [im'bodi] г (embodies; embodied) v 1) тачассум кардан, дорой чисм кардан, тан бахшидан; 2) мазхари чизе будан, намоёнгари чизе будан; 3) гунчондан. embog bra'beg] v тапидан, гутида мондан (дар ботлок,). embolden [im'boukbn] v рУхбаианд/ дил- -284 - гарм, зиндадил/ кардан, часур кардан, ташвик кардан, бепарво кардан. embosom [rm'buzam] v 1) огуш кардан, ба огуш гирифтан; 2) панох додан, хифз кардан. embosomed [im'buzamd] а ихотакардашуда, гирдкзрдашуда. emboss [im'bos] v 1) кэндакорй кардан, барчастакорй кардан (руи чуб ва г.); 2) оро додан, оростан. embowel [im'bauol] v 1) гур кардан, пинхон кардан; 2) тоза кардан (даруни чизеро). embrace [inTbrers] 1. п огуш, дарогушгирй: The boy freed himself from his aunt’s embrace. Кудак аз огуши холааш озод шуд. 2.. v 1) огуш кардан, дар огуш гирифтан, дар багал гирифтан, багал кардан: Не em- braced his mother tenderly. У модарашро мехрубонона огуш кард. 2) дар бар доштан, шомил будан: The treaty embraces the following provisions. Шартнома мавридхои зеринро дар бар дорад. 3) мутаваччех шудан, дарёфтан, дарк кардан, 4) ихота кардан, фаро гирифтан; 5) пазируфтан, истифода кардан: to embrace an opportunity аз фурсат истифода бурдан. embrasure [rm'breija] п yap. амбразура, чои тирандозй, сурохй барои тирандозй. embrocation [im'brokeijn] п 1) молиш, амали молидан, хисмолй; 2) равган, мархам. emoroider [im'braida] v 1) накшдузй кардан, гулдузй кардан, сузандузй кардан, чакандузй кардан (руи порча), духтан; 2) мац. (бо on, ирон) ороиш додан, пардоз додан, шоху барг додан, гулув кардан (уикоя, достон ва г). embroidery [mfbroidan] п (pl embroideries) дузандагй, гулдузй, сузандузй, чакан. embroil [im'brotl] v 1) гирифтop кардан, даргир кардан (оар чанг ва г.), дучор кардан (заумат ва оарои cap); 2) магшуш кардан, дархам-бархам кардан, ошуфта кардан; 3) низоъ андохтан, чаюй кунондан бо. embroilment [im'broilmant] п дархам- бархамй, печдарпечй, дулобй, чигилй, бссарусомонй, гирифтори, побандй. embryo ['embriou] 1. п (pl embryos) 1) чанин, нутфа, тухми ибтидо; in the embryo дар холи чанин; 2) мац. мархаплаи аввали хар чиз, огоз, аввали кер. сарогоз; 2. а огозин. ибтидой, чанинй. embryonic [,embn'omk] а чанинй. emend [c'mend] v ислох кардан, тасхех кар- дан. дуруст кардан, бехтар кардан (матнро). emerald ['emarald] 1. и 1) зумуррад, зумрад (гавуар); 2) панги сабзи равшан, зумурадй. 2. а зумуррадй, зумуррадин, зумуррадор, сабзи равшан. emerge [i'ma:dj] v 1) падидор шудан, ба чашм аён шудан, намоён шудан (аз руи об); 2) ба вучуд омадан, пайдо шудан, зохир шудан (ногауон), хастй ёфтан; тулуъ кардан.
emergence [I’maidjans] n зухур, тулуъ, падидорй, пайдоиш. emergency [I'mardjjnsi] n (pl emergencies) зарурати фавкулода; вазъияти фавкулода; садама; emergency exit баромадгохи иловагй/ эхтиётй; emergency law конун дар бораи вазъияти фавкулода; emergency measures чорахои фаврй, emergency meeting/session ча ласаи фавкулода; emergency power ваколати махус; in an emergency, in case of emergency дар вазъ- ияти фавкулода; a state of emergency вазъияти фавкулода. emergent [I'rna'djont] а фаврй, таъцилй, пешбинй нашуда, ногохоянд, ногахонй. emeritus [i:'mantas] а хизматкарда, шоиста: an emeritus professor профессори шоиста. emersion Ц:'тэ:.[эп] п зухур, хуруч, пайдо- иш, падидори дубора (ногахонй), руйдихи, падидой. emery ['етэп] п санги сунбода, гарди сун- бода, хокаи сунбода: emery paper когазй сун- бода. emetic [1'metik] п кай, кайкунй, доруи кай- овар, баргардонанда, доруи истифроговар emigrant ['emigrat] п мухочир, мухочиршаванда, тарки ватан карда, ба мам- лакати дигар кучи да, хичраткарда. emigrate f'emigreit] v мухочират кардан, куч бастан, берункуч кардан, берун кучидан. emigration [,emi'greijh] п мухочират, берункуч. emigratory ['emigreitan] а мухочиратй: emigratory policy сиёсати мухочиратй. eminence ['eminans] и 1) баландй, тепла, замини баланд, пушта, тал; 2) овоза, Шухрат, водой; 3) бартарй, барчастагй, шоистагй, сарбаландй; 4) унвони кардиналхо (дар кали- сои католикй бо % ар фи калон): His/ Your Emi- nence Чдноби Олй (кардинал). eminent ['emmont] а бузург, барчаста, шои- ста (одам). emissary ['emison] п (pl emissaries) фири- стода, маъмур, намоянда, элчй. emission [I'mifn] п берунфиристй, гусел, су- дур, пахш, ирсол; 2) берун фиристодани мавч (радио); 3) физ. электронфишорй; 4) берунпошй (об. арах ва е.); 5) интишори пул. emissive [1'misiv] а судурй, берунпош. emit [i'mit] v 1) ба берун фиристодан/ рех- тан, гуселидан, содир кардан; 2) фиристодан, пахш кардан (мавуи радио); 3) интишор/ мун- ташир кардан (пул ваг.). emollient [1'moliant] а нармкунанда, муло- имкунанда (дору). emolument [I'moljumantj п мохона, маош, даромад, дастмузд, кормузд. emotion fi'moujn] и 1) >хсосот, хаячон: Не spoke with deep emotion. У бо эхсосоти баланд сухан мегуфт. 2) хиссиёт: Не appealed to their emotions rather than to their reason. У на аз акд, балки зиёдтар аз эхсосоти онхо имдод хост. emotional [1'moujnl] а 1) эхсосоти, хаячонй: an emotional person шахси лурэхсос; 2) пурхаячон, пуризтироб, пурэхсос: an emotional speech нутки пурхаячон. emotionality [i.inoujb'naeliti] п эхсосот, хаячон. emperor ['ешрэгэ] п император, фармон- фармо, сипахсолор: the Emperor of Rome им- ператори Рум. emphasis ['emfasis] п (pl emphases f'emfasi:/]) 1) таъкид, пофишорй; 2) заб. зада; 3) ахамият, барчастагй; place/ put/ lay special emphasis on sth махсусан таъкид кардан; ахамияти махсус додан ба, мавриди таъкид карор додан. emphasize [ emfasaiz] v 1) таъкид кардан; ахамияти махсус додан; 2) заб. зада гузоштан, такя кардан бар. emphatic [im'faetik] а 1) таъсирбахш, бурро, фасех, возех; 2) таъкидшуда. emphatically [im'fastikali] adv катъиян, хусу- сан. Empire, the ['empaia] п 1) Империяи Брита- ния; 2) таъ. Империяи Мукаддаси Рум. empire ['empaia] п империя, кишвари шоханшохй; кудрати мутлак. empiric [em'pirik] а эмпирикй, тачрибавй, мушохидавй, тачрибагарой. empirical [em'pirikal] а ниг. empiric. empiricism [em'pinsizm] п эмпиризм (таълимоти фалсафй, ки ба тацриба ва мушохида асос ёфтааст). empiricist [em'pinsist] а тарафдори назарияи эмпиризм. emplace [im'pleis] v дар чои худ карор додан. emplacement [im'pleismant] п 1) чобачо- кунй, чойгиркунй, дар чои худ гузорй, чо до- дан; 2) махалли истикрор, мавзеъ, чой, гох. emplane [im'plein] v савор шудан, нишастан, бор кардан (ба тайёра). employ [im'ploi] 1. п кор, машгулият, шугл; 2. v 1) ба кор кабул кардан, кор додан, ба кор гирифтан: That factory employs many workers. Дар ин муассиса кормандони бисёр кор мекунанд. 2) истифода кардан, ба кор бурдан, истеъмол кардан аз: Не employed а new method. У аз усули нав истифода бурд. 3) машгул кардан, саргарм кардан. be employed by аз тарафи касе ба коре кабул шудан. employee [,emploi'i:] п коргар, корманд, хизмат чй, узви идора employer [im'ploia] п сохибкор, кордиханда, корфармо.
employment employment [im'ploimont] n 1) хизмат, кор, шугл, хурфа: the fear of losing employment тарси аз даст додани кор, кор гум кардан, бекор мондан; 2) аз кор таъмин будан: full employment пурра аз кор таъмип будан, на- будани бекорй; 3) корбурд, истеъмол, исти- фода. emposion [im'poizn] v 1) захр додан/ хурондан; 2) захргин/ захрин кардан. emporium [ет'ро:пэзп] п маркази савдо, бозор, фурушгох, маркази бозоргонй, фурушгохи калон. empower [im'paua] г ваколат додан, салохият додан, ихтиёр додан. empress ['empris] п хамсари император, малика. emptiness ['emptmss] п холигй, пучй. empty ['emptij 1. a /emptier: emptiest) 1) холй, беасос: an empty box куттии холй; empty threats тахдиди беасос: 2) пуч. пук, ковок, бемаънй; 3) гуфт. гурусна; empties чизхои холй; 2. v (empties; emptied) 1) холй кардан, рех- тан: Не emptied the dustbin. У сатили партовхоро холй кард. 2) пошидан, рехта партофтан; Empty vessels make the greatest sound. Зарб. ~ Говп бешир овози баланд дорад. empty-handed ['empti'hasndid] а дастхолй. empty-headed "empti'hedid] а бемагз, бе- майна. empyrean [Tempai'ri:on] 1. п 1) осмони хафтум, мадори нур в а оташ; 2) сипехр, гар- дун: 2. а осмонй, фавкулода. emu ['i.inj и:] п зоол. эму. emulate ['emjuleit] v 1) бартаричуй кардан, бартарй чустан, хамчашмй кардан; 2) ракобат кардан, баробарй чустан, мусобика кардан, кушиши пеш гузаштан кардан; 3) такдид кардан, дунболаравй кардан. emulation [,einju'leijh] п ракобат, хамчашмй, бартаричуй, пешихохй. emulous ['emjulos] а хамчашмкунан та, рашкбаранда, моил ба хамчашмй, хасуд. emulsion [I'mxljn] п эмулсия. emulsive [iTnxlstv] а эмулсионй, эмулсия- дор. еп-1en]pref 1) дохил шудан, дарун рафтан, ба дарун гузоштан: encage ба кафас андохтан; enslave гулом кардан; 2) даруни, дар. enable [1'neibl] v кодир кардан, тавоно кар- дан, имкон додан, мумкин кардан, ихтиёр додан. enact [1'naekt] v тасвиб кардан, ба сурати конун даровардан, мукаррар кардан; 2) карор кабул кардан, фармон баровардан; 3) накш бозй кардан, ичро кардан (накуй). enactment [I'ncektmant] п 1) тасвиб, амали -286- чорй кардани конун; 2) фармон, конун, лоиха. enamel [t'naeinalj 1. п эмал, ранг, мино, луоб; 2. v минокорй кардан, мино сохтан, ранги мино за,дан ба, луоб додан. enamour [1'пгетэ] v ошик будан, дилбохта будан, шайдо будан, шефта будан; be enamored of srob ошик /шефтаи касе будан, дил ба касе додан. encamp [m'ksemp] v урду/ чодир задан, хай- ма барпо кардан, урдугох сохтан. дар урдугох чо додан, кароргох сохтан. encampment [in'kaempmant] п урдугохсозй, хаймасароафрозй; лагер, хаймасаро, урдугох лашкаргох. encase [m'keis] v пушондан, рукаш кардан, бастан. печонда бастан. encasement [in’keismant] п борпечонй, борбандй. чобачокунй, чамъугирсозй. enchain |m'tftein] v 1) бастан, занчирбанд кардан, ишкел кардан, гирифтор кардан (бо зануир); 2) чалб кардан, кашидан, мачзуб кар- дан (диккат ва а.); 3) занчирвор васл кардан, занчира кардан. enchant [m'tfta:nt| v 1) сехр кардан, тилисм кардан, мафтун кардан, чоду кардан, афсун кардан; 2) шайдо кардан, гирифтори ишк кар- дан, аз худ бехуд кардан (бо зебой ва г.). enchanter [in'tftamta] п 1) чодугар, сохир; 2) мафтункунанда (шахе). enchantment [m'tfamimont] п афсунгарй, тилисмсозй, афсун, тилисм, цилбарй, дилрабой дилфиребй. enchantress [m'tftamtris] п 2) сохира, зани чодугар, 2) зани дилфиреб/ дилрабо, фиребо, шайдогар. encircle |in'sa:kl] v мухосира кардан, гирд кардан, ихота кардан, дар дойра карор додан, доиравор даври чизеро гирифтан, гирдгирй кардан: The enemy toops incircled the town. Кушунхои душман шахрро мухосира карданд. encircling [m'so:klip] 1. п гирдкунй, гирдсозй, ихотакунй; 2. а гирдкунанда, мухосиракунанда. encirclement [in'so:klmant] п мухосира, ихота, дойра. enclasp [in'kla:sp] v печондан, дар огуга ги- рифтан. enclose [in'klouz] v 1) ихота кардан, фаро гирифтан, гирдгирй кардан, бастан: The park is enclosed by a fence. Бог бо девор ихота шу- дааст. 2) гузоштан (дар покат ва е.), илова кардан, замима кардан (ба чизе), фиристодан (хамрок бо чизе): She enclosed pictures of the children with her letter. У ба дохили мактуб сурати кудаконро гузошт. 3) махкам тприф- тан/ капидан. enclosure [m'klaujo] п 1) (чизе, ки даври чизи дигареро бигирад) девор, хисор; 2) фарогирй, гирдгирй, деворкашй; замима, пайваст (нома
-287- endeavotr encomium [en'koumism] n мадхия (шеър), мадху сано, ситоиши аз хад зиёд. encode [in'koud] v 2) ба рамз даровардан, рамзй кардан: 2) кодгузорй кардан (компю- тер). encoder [m'kouda] п рамзгузор (шахе). encompass [in'kxmpgs] v 1) давр (чизеро) гирифтан, ихота кардан, халка задан, мухосира кардан; 2) дарбар гирифтан. encore [og'ko:] фр. 1. int (фарёди тамошо- бинон дар ахири намоиш ба маънои ! Чуфт ша- вад! Мувофики талаб! Такроран хонда/ на- вохта шавад! Як барномаи дигар ичро шавад! 2. v барномаи иловагй ичро кардан, «чуфт шавад! чуфт шавад!» гуфтан. encounter [m'kaumo] 1. и 1) бархурд, даргирй, вохурии ногахонй: an encounter with a bear in the woods вохурии ногахонй бо хирс дар чангал; 2) набард, разм, задухурд: a brief encounter with the enemy задухурци кутох бо душман; 2. v 1) ногахоп вохурдан: to encounter an old friend ногахон бо дусти дерина вохурдан; 2) ру ба ру шудан, бархурцан (иттифокан): to encounter difficulties бо душворихо ру ба ру шудан. encourage [in'kxridy] v 1) ташвик кардан, таргиб кардан, дилгарм кардан, ангезондан, рУхбаланд кардан, шур додан, шурондан; 2) ёрй додан, дастгирй кардан, кумак кардан. encouragement [in'kxndjmant] п 1) дастгирй, таргиб, дилгармй, тасдик. ташвик; 2) ёрй, кумак. encouraging fm'kAridjir)] 1. pres. р. аз en- courage: Encouraging the students, the teacher helped them with tbe difficult tasx. Ьарои даст- гирии донишчуён муа-ыим дар халли масъа- лаи мушкил ба онхо кумак кард. 2. а дилгармкунанда, умедбахш, умедвор- кунанда, ташвикку нанда: encouraging results натичахои умедбахш. encroach [m'kroutjl v 1) тачовуз кардан (on, upon - ба) (мулк, х,укук. марз ва г.); дастдарозй/ дастандозй кардан: 2) хучум кардан бар, то- зидан ба, ба зурй даромадан, зада даромадан. encrust [m'krxst] v 1) руя бастан, бо пуст пушидан; 2) рукаш кардан, пушишдор кардан, пушондан: to encrust a wall with mar- ble деворро бо мармар пушондан. encumber [ш'клтЬэ] v 1) кунд кардан, сан- гин кардан, сабаби захмат шудан, дасту пои касеро гирифтан/ бастан, мушкил кардан, захмат додан; 2) <рох ва г.) банд кардан, ги- рифтан, садди рох шудан, монеъ шудан, боз- доштан; 3) гирифтор кардан (к,арз ва г.). encumbrance [m'k\mbrons] и 1) боздорй, даступобандй, кундсозй; 2) монеъ, мамониат, халал, дарди cap, бор, вазнинй, гаронй, фи- шор; 3) рук,. гарав, кайд. encyclopedia [en,saiklou'pi dig] п энсиклопе- дия, фархангй чомеъ, донишнома, комуснома. encyclopedic(al) [m,saiklgu'pi:dik(ol)] а знсиклопедй, хаматарафа, дорой донишхои густурда. end [end] 1. п 1) поён, интихо, хотима, охир, хатм, фарчом: the end of the day поёни руз; They decided to put an end to it. Онхо карор доцанд, ки ба ин амал хотима диханд. 2) марг, нобудй, поёни зиндагй; 3) максад, хадаф, ман- зур: Не has finally gained his end. Окибат ба максадаш расид. 4) хад, марз, канора, канор; 5) итмом, багюёнрасонй, анчом, саранчом, скибат. at one's wits' end чй кер карданро надонистан; at the end дар охир, дар интихо, билохира; be at loose end чй кор карданро надонистан; дар бумбаст карор ёфтан; to be at the end of one’s tether хастаю монда шудан; bring to an end хотима додан, ба поён расондан; come to an end ба охир расидан, хотима ефтан, поён ёфтан; In every beginning think of the end Зарб. ~ Аввал бубин чей худ, баъд бимон пои худ. in the end окибаг, дар поён, дар охир; keep/ hold one's end up сахми худро анчом до- дан, вазифаи худро ичро кардан. make both ends meet баз?р h?i ба нут расондан, ба андозаи даромад харч кардан; no end off гуфт. бисёр, бехад; odds and ends хурдареэахо, майда-чуйда; on end ба таври амуд ё истода; pur an end to нукта гузоштан, кореро ба анчом расонидан, хотима додан ба; The end crown the work. Зарб. ~ Koppo кй кард, он кй тамом кард. 2. v тамом кардан7 шудан, ба поён расидан, поён ёфтан; хогима ёфтан/ додан: The road ended at the river. Pox дар назди даре тамом мешавад. end off/ up гамом шудан, ба охир расидан; end in smoke бе натича анчом ёфтан. endanger [I'deindjo] v дар зери хатар мондан, ба хатар андохтан endear [m'dis] v азиз кардан, махбуб кардан, дуст доштанй кардан, касеро ба худ дилгарм кардан. endearment [in'diamsnt] п мухаббат, наво- зит, мехрубонй, дУстдорй, дилбастагй, азизеозй; 2) (од pl) суханони мухаббатомез, суханони ошикона. endeavour, амер, endeavor [m'deva] 1. п кушиш, саъй, талсш, чидду чахд: His endea- vours finally succeeded Кушишхои у домаи амал гфниданд. 2. v кашидан, талош кардан, чидду чахл
ending -288 - кардан, кушиш кардан, саъй кардан: Each runner endeavoured to be first. Хар як даванда кушиш мекард, ки якум биёяд. ending ['endirj] 1. pres р. аз end 2.: Ending the written composition, he decided to read it carefully again. Вай иншоро ба охир расонда, карор дод, ки онро бори дигар бодиккат хо- над. 2. п охир, поён, фарчом, иктихо, холима, итмом: The ending of a dark night is light. По- ёни шаби сиёх сафед аст. endless f'endlis] a 1) беохир, бепоён, беинтихо, бекарон, Сефардом: the endless noise of the sea овози бсохири бахр; 2) бешу- мор: endless attempts кушишхои бешу мор; 3) човидонй, абадй. endorse [in'drxs] v 1) пуштнавией кардан, зернавией кардан, имзо кардан (чеки банки ва г); 2) мац. тасдик кардан, тасвиб нам) дан. endorsement [in'do:smont] п 1) тасдик, имзо (пушт ё болои чеки банки), индоссамент; 2) исбот, тасдик, далел, шаходат, тасвиб endow [in'dau] v 1) додан, бахраманд кар- дан (истеъдоди худододй ва г.); 2) таьмин кардан (даромади доимй), хисса гузоштан, бахшидан, ато кардан (пул ё мулк). endowment [in'daument] п хисса, садм, хай- рия, ахдо, ато, бахшиш. endue [in'dju.J v ато кардан, бахшидан. end-up [end'xpl а гуфт. бинкгучук. endurance [m'djuorans] п 1) тахаммул, кудрати тахаммул, бурдборй, устуворй, тобоварй; 2) пойдорй, токат, бардошт. endure [in'djus] v 1) тоб овардан, токат кардан, ранч бурдан, дард кашидан: They had to endure great hardships. Ба онхо лозим омад, ки ба мушкилоти зиёд тоб оваранд. 2) човидон будан, пойдор будан/ мондан, поян- да будан, давом овардан/ ёфтан: His дате will endure forever. Номи у абадан пойдор хохад МОНД. Не that would have eggs must endure the cackling of hens. Зарб. ~ Кор чавхарии мардро зиёд мекунад. What can’t be cured, must be endured. Зарб. ~ Касе нест бе озу бе ному нанаг, / Хамон оштй бехтар ояд зй чанг. (Фироавсй) endways ['endweiz] adv ба дарозй, сарозер: cap ба cap, тах ба тах, лаб ба лаб. en J wise ['endwaiz] ниг. edaways. enema ['enima] n тиб. хукна, амола, танкиа (клизма). enemy ['ешпн] 1. п (pl enemies, душман; bit- ter enemy душманй ашаддй; sworn enemy душманй хунй; Better an open enemy than a false friend. Зарб. ~ Каждуми таги буре. the Enemy иблис, шайтон; kill the enemy вактро кутох кардан/ гузарон- дан; 2. а душманона, хусуматомез. energetic [,ena'djetik] а фаъол, неруманд, пуркор, пурталош, пуртакопу, сергайрат. energetics [.ena'dyetiks] п энергетика [бахши илми физика, ки ба конунхои энергия ва табдили он сарукор дорад). energy f'en&dgi] п (pl energies) 1) кувва, неру, тавоной, тавонмандй, истеъдод (инсон); 2) физ. кормоя, варза, шергия. enervate 1. a [i'n&:vit] 1. а сует, бехол, заиф, беэхеосот; 2. v ['ena:veit] сует/ бехол кардан, заиф/ беэхеосот кардан, нотавон кардан. enervation l,cna:'vcij'on] п бекувватй, бемадорй, бехолй. enfeeble [in'fubl] v сует. заиф. бемадор, очиз кардан. enfold [in'fould] v 1) печидан, ихота кардан, печондан, бастан; 2) дар огуш гирифтан, дар бар гирифтан, фаро гирифтан. enforce [ni'fo:s] v 1) мачбур кардан, сарбор кардан, кабулондан, пазирондан (ба зурй); to enforce one’s opinion авдтаи худро зуран бор кардан; 2) дар амал татбик кардан, чорй кар- дан, ичро кардан: to enforce the laws Конунхоро чорй кардан; 3) таквияг додан. enforcement [in'fo:smont] п 1) ичро, амал; 2) тахмил, пазироиш; 3) таквият. enfranchise [m'fraentjais] v озод кардан, рахондан аз (кайд ва г.); 2) хакки овоздихй/ раъйцидй додан ба, аз хукуки шахрвандй бахраманд кардан; 3) хукуки намояндагй дар парламен! додан. engage [m'geids] v 1) ба кор гирифтан, to engage a guide рохбалад гирифтан; 2) номзади (заношуи) шудан/ будан; 3) фармудан (пешакй). аз пеш гирифтан. фармоиш додан, резерв кардан (меумонхона ва г.); 4) гирифтан (вактро); 5) ухдадор шудан; be engaged банд будан: The line is engaged. Ха- ти телефон банд аст. be engaged in sth машгул шудан/ будан: Не is engaged in research work. V ба кори илмй машгул аст. be/ become engaged номзад кардан/ шудан/ бу- дан, фотиха шудан: They were engaged. Онхо фотиха шудаанд. engaged [m'geidgd] а 1) номзадшуда, номзад (барои заноифи); 2) банд, машгул. engagement [m'geidjmant] п 1) ухдадорй: Не fulfilled all his engagements. У тамоми ухдадориашро ичро кард. 2) вохурй, карордод: Не was very busy and he had to call off the engagemenr. У хеле серкор буд ва лозим омад, ки вохуриашро бекор кунад. 3) фотиха: They announced their engagement. Онхо дар бораи фотихаашон хабар доданд. 4) кор, машгулият.
-289- engaging [in'geidgigj а дилбар, цилкаш, дилрабо. engender [m'gjenda] v ба вучуд овардан, сабабй коре шудан, мучиб/ сабаб шудан. engine ['endgm] п 1) мошин, мотор, харакатдиханда: The engine needs repaying Моторро бояд таъмир кард. 2) локомотив, паровоз: The train had two engines. Кдторро ду локомотив мекашиданд. 3) васила, дастгох, олот: engines of torture олоти азобу шиканча. engine-crew ['endgmkru:] п дастаи ронанда- гони локомотив. engine-driver ['endgin,draivo] п ронандаи катор (локомотив} engineer [,end3i'niaj 1. п 1) мухандис: a civil egnineer мухандиси рох ва сохтмон: locomtive engineer амер, ронандаи катор;2) механик, таъмиргар, бозсоз; 3) %арб. дастаи мухандисй; 2. v 1) мухандисй кардан; 2) тархрезй кар- дан, сохтан: to engineer a ship киштй сохтан; 3) мау. рахбарп кардан. engineering [.endji'niarig] п 1) фаъолияти мухандисй, мошинсозй; 2) тархрезии сохтмон, рох ва г., 3) барномарезй ва ичро. engine-house ['endginhaus] п магорхона, кароргох ва устохонаи паровозхо. engine-plant ['end3inpla:nt] п заводи паровозеозй. engird [rn'ga:dj v (ingireded, engirt) ихота кардан. engirdle |m'gg:dl] v ниг. engird. engin [cn'ga:t] past ва р.р. аз ingird England ['irjgland] n Англия. English ['iijglif] 1. n 1) забони англисй: spo- ken/ broken English забони гуфтуг^ии/ шика- стаи англисй; 2) (the English) (бо ф. шак. ч- меояд, аш.мсхо, мардуми Британияи Кабир; 2. а англисй: with an English accent бо лахчаи анг.гией: in plain English бо забони тозаи англисй. Englishman ['njghjman] п (pl Englishmen) атп'лис (мард). Englishwoman [Ti)gliJ’,wuman] п ('pl En- glishwomen) ['inghjwimin] зани англис. engraft [in'graTt] v киш. пайванд задан/ кардан (дарахт); 2) побарчо шудан, нишон- дан, чо додан/ кардан, 3) мау. реша давондан, мустакар/ мустахкам шудан. engram [in'grem] v 1) рангрезй кардан (пашм, нах ва г.), ранг кардан; 2) мау. реша- дор кардан, чойгузин кардан. engrained [in'greinid] а 1) рангрезишуда, рант кардашуда; 2) чойгузин, решадавондагй, дерина. engrave [in'greiv] v кандакорй кардан, хаккокй кардан, накш кардан, нишондан, кандан (руи чизе). engraving [m'greiviij] и 1) кандакорй, erligtl.cri ’ent хаккокй; 2) хар чизи кандакоришуда, катиба, гравюр, хаккокй, наккорй. engross [m'grous] v 1) бс харфхои дурушт нзвкштан; 2) ба худ чалб кардан (таваччух ва а.), ба суи худ кашидан. engrossing [in'grousnj] а гиро, чаззоб, сар- гармкунанда: an engrossing book китоби сар- гармкунанда. engulf [in'gAIf] v фарс гирифтан, дар гирдоб андохтан. ихота кардан, ба коми худ фуру бурдан; 2) гирифтор шудан, даргир шудан. enhance [in'hams] v 1) боло бурдан (нарх, арзиш ва г.), зиёд кардан, афзудан; 2) бехтар кардан бехсозй кардан. enigma [I'nigmo] п чистон, муаммо, сухани печида. enigmatic(al) [jnig'maetikiol)] а муаммодор, асроромез, рамздор, сарбаста, печида ва гечкукакда, сарцаргумкунанда. enjoin [in'dgoin] v 1) фармон/ супориш/ дас- тур/ додан, амр/ хукм/ хидоят/ кардан, таъин кардан, фармудан; 2) манъ кардан, мамнуъ кардан боздорй кардан, боздоштан. enjoy [in’dgoi] v 1) лаззат бурдан, бархурдор шудан, бахраманд шудан: I enjoyed listening to the music. Ман аз ин мусикй лаззат бурдам. 2) доро будан, доштан: to enjoy equal rights дорой хукукхои баробар будан; Не enjoyed good health. Саломатии у хуб аст enjoy oneself вакти хуш гузарондан: They en- joyed themseives at the party. Онхо шабниши- ниро хуш гузаронданд. enjoyable [in'djmabl] а хуш, форам, гуворо, дилпазир, дилписанд, хушмаза, лаззатбахш, хушнамо,цилкаш. enjoyment [rn'djoimanX] п 1) лаззат, халоват; 2) бахрамандй, бархурдопй, бахраварй. enkindle [in'kindl] г даргирондан, гиропдан, барафрухтан (оташ), равшан кардан, аланга задан, оташ задан, шуълавар кардан; 2) ба шавк/ ба вачд/ ба чушу хуруш/ ба хаячон/ ба шур/ овардан. enlarge [in'la:dg] v 1) васеъ кардан/ шудан, рушд кардан, зиёд кардан, афзудан, густурда кардан; 2) од. бо: on, upon: шарху бает додан, тавзехи бештар додан, фарохгуй кардан. enlargement [in'la:dgmant] п 1) васеъкунй, густариш, фарохкунй, кушодкунй, зиёдкунй; 2) нусхаи кплонкардашудаи чизе (харита. раем ва г.). enlighten [in'laitn] v 1) нуоонй кардан, пур- нур кардан (бо додани дониш); 2) равшанфикр кардан, равшанзамир кардан, равшандил кар- дан, таълим додан. еи tightened [m'laitnd] а 1) нуронй, пурнур; 2) равшанфикр, равшанзамир, равшандил. enlightenment [in'laitnmont] н 1) иршод, омузандагй, маърифат; 2) равшанфикрй, равшанзамирй, равшандилй, равшанбинй;
-290- enlist the enlightenment чунбиши равшанфикрии Европаи асри XVIIL enlist [in'list] v 1) сабти ком кардан, номнавией кардан (барои сарбозй), ба хизма- ти низомй рафтан ё даровардан: 2) чалб кар- дан, бахра гирифтан аз. enlistee [m'hsti:] п амер. гуфт. ихтиёрй (еарбоз). enliven [tn'laivn] v зинда кардан, шодоб кардан, хушрухия кардан, хаёт бахшидан, чон додан, неру додан, рухи тоза бахшидан/ додан. enmesh [tn'mef] v 1) гирифтор кардан, гир андохтан (дар тур ва г.); 2) мац. ба дом ан- дохтан, фиреб додан, даргир кардан. enmity ['cnmtti] п (pl enmities) душманй, ху- сумат, кин, адоват: long-standing anmity душ- мании дерин ennoble [fnoublj v 1) хушахлок/ нексиришт кардан, ба рутбаи ашрофият расондан, ашрофй кардан; 2) биол., бот., геол бехтар/ хушзот/ холис/ тоза/ кардан. ennui [a:'nwi:] фр. п дилтангй, зикй, бехавсалагй, зист безорй. enormity [I'nsnniti] п швддат, фохишй, кабохат, мурдорй (дар мавриди чиз^ои бад). enormous [i'no:mas] а азим, бузург; фавкулода enough Г1'пл1] 1. п шумораи кофй: We have enough of everything. Х,ама чиз кофй дорем. 2. adv кофй, бас, басанда: We have enough time Mo вакти кофй дорем. Thank you, I’ve had enough. Ташаккур, бас. enough is enough! Дигар ба аст! It is enough to make a cat laugh. Зарб. ~ Xapa ханда, буза бозй. I’ve had enough of him. 1 ба дидам задааст. Безорам. sure enough бешубха. enquire [m'kwaio] ниг. inquire. enquiry [in,kwaion] ниг. inquiry. enrage [in'greid^] v асабснй кардан, ога- шин/ чиннй кардан, ба кахр> ба газаб овардан, ба хашм овардан, девона/ хашмгин кардан. enrapture [m'raeptfa] v шефта кардан, вола кардан, дил рабудан/ бурдан, мафтун кардан, мадзуб кардан (бо сехр ва цоду ё зебой). enrich [m'ritj] v давлатманд' сарватманд кардан, пулдор кардан; 2) ганй гардондан, арзишман! кардан, пуркудрат кардан; 3) пору андохтан, сергизо кардан. enrol(l) [m'rcul] v 1) номнавией кардан, сабти ном кардан IОоншичрён, аъзоён ва г.); 2) дохил кардан ба (мактаби олй ва г.); ба узви- ят даровардан; 3) вориди хизмати низомй шудан/ кардан. enrollee [m'rouli:] п сабти ном шуда, ном- навис шуда. enrolment [m'roulmant] п 1) номнавией, саб- ти ном, ба руйхат дароварй, ба узвият дароварй, бурдан ба хизмати низомй; 2) фехрист /шумораи номнавпешудагон, фехристи/ т еъдоди аъзоён. ensconce [m'skons] v 1) ором гирифтан, карор гирифтан (ба ропати), муким шудан, догузин шудан; 2) пинхон кардан, мастур кар- дан; 3) панох додан. enshrine [in'Jrain] v дар долили зирех/ зиёратгох карор додан, дар дахма/ хазона/ мазор ЧОЙ кардан. enshroud [in'jraud] v печондан, пушондан, бастан. ensign f'ensain] п 1) нишон (цуорат ва мар- таба); 2) парчам, байрак (хусусан парчами кишвар)'. a triclor ensign парчами серанга; 3) амер, рутбаи лейтенанти хурд. ensilage ['ensihdjj 1. п силосхобонй; 2. v силос хобондан, дар анбор силос мон- дан ensile ['en'sailj v анбор кардан, нигохдорй кардан (алаф). enslave [in'sleiv] v гулом кардан, ба бандй даровардан, асир кардан (инч мач). enslavement [m'sleivmant] п гуломй, асирй, асорат. ensnare [m'snro] v ба дом андохтан/ афто- дан. дар банд андохтан. гирифтор кардан. ensue [in'sju:] v аз пас омадан, пас аз ё дар натичаи амре рух додан, дунбола рафтан: silence ensued оромй хукмфармо гашт. ensuing [m'sju:irj] а баъдй. пасоянд, пай- оянд. ensure [in’.fuo] v 1) таъмин кардан, тазмин кардан, кэфил додан, кафолат/ замопат додан; 2) бехатар кардан, аз хатар хифз кардан. entail [m'teil] 1. п 1) вакфи мол, инхисори ворисот; 2) моли вакфй. моли арей; 2. v хуу. муайян кардани тартиби меросги- рии замин; инхисори ворисот додан, касеро вориси худ кардан. entangle [m'taepgl] v 1) печида кардан, гир андохтан (дар шоху барг ё тур ва е.); 2) гириф- тор кардан, даргир кардан, дучор кардан: to entangle in civil war ба чангй шахрвандй дучор кардан. entanglement [m'lserjglmgnt] п 1) гириф-торй, даргирй, сардаргумй; 2) уар. симхор. enter f'ento] v 1) дохил шудан, ворид шу- дан, даромадан, дарун рафтан: to enter into а room ба хона ворид шудан; 2) дохил шудан ба, пайвастан: to enter a university ба донишгох дохил шудан; 3) даровардан, дохил кардан (дар руйхат); 4) кайд кардан, сабт кардан, навиштан; enter into ворид шудан, ширкат кардан: to enter into negotiations ба музокирот ворид шудан; to enter into an agreement ахднома бастан;
-291 - enter on/ upon 1) огоз кардан, шуруъ кардан; 2) сохиби чизе шудан. enteric [en'tenk] 1. и тиб. домана; 2. а анат рудай, вобаста ба рудахо, шикамй. enterprise ['entapraiz] п 1) икдом, амал, кор (хусусан мухим, бузург): A flight into space is a daring enterprise. Парвоз ба кайхон икдоми бузург аст. 2) сохибкорй: private enterprise сохибкории хусусй; 3) муассисаи бозаргонй, ширкат, корхона: medium and small-sized en- terprises муассисахои хурд ва миёна. free enterprise касбу кори озод, сармоягузорй ва ракобати озод. enterprising ['entopraisirj] а богайрат, бо- тадбир, ташаббускор, кордон, ухдабаро. entertain [.eno'tein] v 1) пазируфтан, пазирой кардан аз, мехмондорй/ мехмонй кардан, мизбонй кардан: They are seldom en- tertained. Онхо мехмонй зиёд надоранд. 2) вактчок кардан, хурсанд кардан, саргарм кардан, дилхуш/ дилгарм кардан, андармон кардан {with sth - чизе): The clown entertained the children with his tricks. Масхарабоз кудаконро бо шуъбадабозии худ хурсанд кард. 3) парвардан, дар cap доштан: to enter- tain a hope умед бастан; to entertain a thought акидае парваридан. entertaining [,enta'temiri] а хандаовар, ачиб, галатй. entertainment [,ento'temmant] п 1) хурсандй, тамошо, саргармй; 2) пазирой, мехмонй; 3) намоиш, баономаи дилхушй. enthrall |in'0io:lj v 1) гулом кардан, мугеъ кардан; 2) мафтун кардан, рабудан. enthrone [in'Sroun] v ба тахт шинондан. enthusiasm [in'0ju:ziaezm] п завк, гайрат, шуру шавк. иштиёк, ияхом, вачду сурур: spantaneous enthusiasm илхоми капой. enthusiast [m'0ju:ziaest] и одами богайрат/ пурчушу хуруш/ пуршавку завк/ рухба дан. г. enthusiastic [in,0ju;zi'aestik] а шурманд, пурзавк, пуршур, завковар, гайратманд. entire [m'taia] 1. п 1) пуррагй, мукаммалй; 2) хайвонй ахтаношуда (хусусан. курра)', 2. а 1) тамом, пурра, комил, мутлак, саро- по: entire confidence итминони комил; 2) сар- тосар, хама; 3) ахтаношуда; 4) холис, соф, тоза. entirely [m'taioh] adv тамоман, куллан, мутлакан, комилан, саропо, саросар, хамагй. entirety [in'taioti] и 1) пуррагй, мукаммали; 2) маблаги умумй; 3) сохибияти якчояи замин. entitle [m'taitl] v 1) ном нихоцан, номидан (макала, китоб ва г.): a book entitled Treasure Island китоб бо номи Цазираи чавохирот. 2) хук, хак додан, ичозат додан: The ticket en- titles you to attend the concert without charge. entrust Билет ба шумо хукуки бепул ба намоиш раф- танро медихад. be entitled to sth or to do sth хукуки чизеро доштан ё кореро кардан: We are entitled to know the truth. Mo хукуки донистани хакикатро дорем. entity ['entiti] n (pl entities) фал. хастй, вучуд, чавхар, мохият, мавчудият. entomb [m'tu:m] v хок кардан, дафн кардан, дар гур гузоштан; макбара сохтан ё дар макбара гузоштан. entombment [in'tu:mmant] п гТр, дафнкунй, дафн, бахоксугюрй, макбара, оромгох- entomological [,entoma'lod3ikol] а энтомо- логи. хашаротй. entomology [,enta'mobd3i] п энтомология, илми хашаротшиноей. entracte ['ontreekt] п танаффус байни ду парда. entrails ['entreils] п pl 1) андарунй, даруна, рудахо, дилу руда; 2) мац. кишри замин. entrain [in'trein] v ба кат op савор кардан/ шудан (сарбозон ва г.). entrance 1 ['entronsj п 1) даромад, дароиш, вуруд: The entrance to the cave was blocked. Даромади гор баста шуда буд. 2) дарвоза, дар, василаи даромад, рохи вуруд, долон; 3) дохилшавй: an entrance examination имтихони дохилшавй; 4) хакки вуруд: entrance fee хакки вуруди озод. entrance II [in'tra nsj v мадхуш кардан, мачсуб кардан, ба шавк овардан, дил фирефта кардан, дил рабудан, мафтун кардан. entrap [m'trasp] v 1) ба дом андохтан; 2) гул задан, фиреб кардан, гирифтор кардан (бо фиреб ваг.). entreat [in'tri:t] v дархост кардан, илтимос кардан, таманно кардан, ба таваллою зорй моил/ розй кардан, зорй кардан. entreaty [in'tri:ti] п (pl entreaties) зорй, илти- мос, нятичо, таманно. entree ['ontrei] фр. п 1) вуруд, дарунравй; 2) хукуки даромад/ дастрасй, вуругия; 2) хурок аслй/ асосй. entremets ['ontromei] фр п pl сабзавот ва хурокихои ширин (ки пас аз аз гизохои аслй дода мешаванд.) entrench [in'trcntf] v 1) хандак кандан, дар сапгар карор додан, сангарбандй кардан; 2) чойгир шудан, (маркам) сари чои худ ниша- стан. entrenchment I’m'trentJ’mant] п 1) сангар- бандй, мустахкамсозй; чойгузинй, истикрор; 2) хандак, шинак, сангар, истехкоми сахрой/ мудофиавй. entries ['entriz] pl аз entry. entrust [m'trAst] v ба ухдаи касе гузоштан (масъулият ва г.), вогузор кардан, бовар ку- пондан, супурдан ба.
entry________________________________ entry ['enm] n (pl entries) 1) вуруд, рохи да- ромад: Free entry to the exhibition. Даромади озод ба намоиш. No entry! Даромадан манъ аст! 2) дохилшавп, воридшавй, ворид шудан: the country’s entry into war дохилшавии киш- вар ба чанг; 3) рохрав, мадхал, дароя, дар, дарвоза, дахлез; 4) кайдхои алохида дар (руйхат ва г.); 5) модда, макова (дар фаруанг, энциклопедия ва а.); 6) резишгохи даре. entwine [ш'twain] v 1) ба хам печидан/ пе- чондан, таноб тобидан, бо хам бофтан, юф- тан; 2) халка задан (даври чизе). entiwist [m'twist] v дархам печондан, хамчсч кардан. enumerate [i'nju:mareit] v шумурдан, хисоб кардан; як-як шумурдан, помбар кардан, як- як ном бурдан. enumeration [I'njuma'reijh] п 1) шумориш, баршумориш, шумурдан; 2) зикр. enunciate [i'nAnsieit] v эълом кардан, ба таври катъй гуфтан, сарохатан изхор доштан, шарх додан, возехан/ ошкору равшан гуфтан. enunciation [i,nAnsi'eijn] п 1) тавзех, баён, эълом; 2) равшангуй, таллафу зи хуб. enure [in j и а] ниг. inure. envelop [m'vehp] v 1) печондан, бастан. когазпеч кардан, дар лифофа гузоштан; 2) пушондан, фаро гирифтан, пинхон кардан, мастур кардан; 3) уарб. мухосира кардан. envelope ['enviloup] и покат, лифофа, пушиш. envenom [m'venom] v 1) захрдор кардан, захрин/ захрогин кардан, захролуд кардан, envenom tongue забони захрогин; 2) таъсири бад/ халокатовар расондан, талхком кардан, безобита/ бекарор/ норохат кардан. enviable ['enviobl] а рашкангез, хасадангез, хасадовар. envied ['envid] past аз envy 2. envies ['enviz] ниг. аз envy 2. envious ['envies] а хасуд, рашккунанда, рашкин, бахил, хасадомез. environ [in'vaioran] v 1) ихота кардан, гир- догирд кардан, мухосира кардан, даври чизе- ро гирифтан, фаро гирифтан. environment [in'vaiaronmont] п мухит, дой- ра, атроф, мухити зист, бум. environs ['environz] п pl гирду гуша, канор, атроф. envisage [in'vizid3] v 1) пешгуй кардан, пешбинй намудан, дар назар доштан; 2) ру ба ру шудан бо, мукобилият кардан бо. envoy ['envoi] п 1) паёмбар, паёмрасон; 2) елчй (намояндаи сиёсй), сафир, фиристода, маъмури сиёсй, намоянда. envy ['envi] 1. п рашк, хасад, кин, чашми тамаъ (ба чиз ё моли каси дигар): That was all done out of envy. Ин хама аз рашк карда шуд. Envy shoots at others and wounds herself. Зарб. ~ -292- Хислате нест аз хасад бадгар, / Марди хасуд бувад аз бад бадтар (Биной). 2. v (envies; envied) v рашк бурдан, хасад бурдан, хасрат доштан: Не envied his friend’s success. У аз цастовардхои дусташ хасад ме- бурд. enwind [m'waind] v (enwuund) печидан (даври чизе), даврпеч кардан enwrap [ш'ггер] v печондан, бастан, пушондан. eparchy ['epa:ki] п епархия (циламрави тобеи УСКУФ) epaulet ['epodet] п эполет (пагонуои зардрзй), сардуши афсарй. ephemera |i'femora] п 1) зоол. шапарак (якр'за): 2) зудгузар, чизхои зудгузар. ephemeral [I'femoral] а 1) муваккатй, гуза- ранда, зудгузар, якруза; 2) бебако, нопойдор, гузаро; 3) мачхул, хаёлй, беасос. epic ['epik] 1. п хамоса, эпос, размнома, пахлавоннома, достони хамосй; 2. а эпикй, достонй, хамосй. epical ['epikl] а рамзй, хамосй, достонй. epicentra [,epi'sentra] pl ниг. epicentrum. epicentre [,epi'senta] ниг. epicentrnm. epicentnun [,epi'sentrom] n (pl epicentra) геол. эписентр, марказ. epicurean [,cpikju'ri:an] 1 n эпикурй (шахе, пайрави мактаби Эпикур); 2. а эпихурй (вабаста ба Эпикур ва фалса- фаи^>). epidemic [,epi'demik] I. п эпидемия, бемории хамагир/ вогир: a flu epidemic эпидсмияи зу- ком. 2. а эпидемй, хамагир, вогир, сироятку- нанда, кобили интикол: an epidemic disease бемории эпидемй. epidemical [.epi'demik] ниг. epidemic 2. epigram ['epigram] n 1) хачвия, китъаи хадвй, хачвнома; 2) (yap навишта ё гуфтаи кутох ва зиракона) нукта, латифа, сухани не- шдор. epigraphy [e’pigrafi] п катиба, навишта, барнигора. epilepsy ['epilepsi] п тиб. саръ, туткулок, хамла, бехушй, гаш, беморй саръ. epilogue ['epilog] п пасгуфтор, эпилог, пас- нпгош!, поёни гуфтор, поёни сухан, охирсухан. episcopal [I'piskopol] а вобаста ба низоми ускуфй, ускуфй, пайравй аз калисои ускуфй. episcopate [i'piskapit] п 1) даврони ускуфй, макоми ускуфй; 2) каламрави ускуф. episode ['cpisoud] п кисмат, бахш, лавха, манзара, эпизод. episodic(al) [,epi'sodik(al)] а гайримунтазам, номураттаб, тасодуфй, ногахонй. epistle [i'pisl] п нома, рисола, номаи манзум, , мактуб, насихатнома.
-293- era epistolary [t pistolon] n иншой, ба шаки мактуб навишташуда. epitaph ['epiiarf] п катибаи лавки мазор/ макбара, катибаи макбара, навишти руи сан- ги кабр. epithet ['epiGet] и 1) тавсиф, ташбех, сифат (ибороте, к и барои васфи касе ё чизе истифода мешаванд); 2) лакаб, тахаллус, ном. epitome [fpitaini] п намуна, тадассум, мазхар; 2) чакида, хулоса, мухтасари мазмуп. epoch ['itppk] п аср, давра, асри таърихй, даврон, рузгор. epoch-making ['i:pok,meikir)| а мухим, таърихсоз. давронсоз. epos ['epos] п 1) шеъри хамосй, размнома, шеъри пахлавонй; 2) руйлодхои размй, як силсила руйдодхои хамосй. equable ['ekwoblj а муыадил, якхела, миё- на, баачдоза, ором: equable climate обу хавои мУътадил. equability [,ekwo'bihti] п мунтазамй, якзайлй, якнавохтй, якдурй; on an equality with дар якнавохт бо. equal ['i:kwal] 1. а яксон, баробар, якхела, мусови: equal rights хукувдои баробар; on equal terms шартхои якхела/ баробар; 2. v (equalled; equalling) баробар шудан: No one equalled him m strength. Хед кас бо у аз дихати кудрат баробар шуда наметавонист. equality [i:'kwoliti] п баробарй. equalization [,i:kwolai'zeijn] п баробаркунй, мусовикунй. equalize ['i:kwalaiz] v баробар (мусовй) кардан, баробар (якхела) шумурдан, хамтароз кардан. equally ['i:kwah] adv баробар, ба як андоза, ба таври мусовй. equanimity [i:kwo'nimiti] п вазнинй, ботамкинй, матонат, худдорй, хунсардй, мулоиматй, оромй. equate [i'kweit] v баробар кардан, хаммонанд донистан, баробар шумурдан, муодил шумурдан. equation [i'kweijh] п 1) баробарсозй. мусовисозй, баробарпиндорй; 2) баробарй, муодила: a mathematical equation баробарии риёзй. equator [i'kweita] п хати экватор, хати ис- тиво, нимгони замин. equatorial [,ekwa'1o:nal] а экваторй, хати истивой, нимгонй. Equatorial Guinea [,ekwu'to:nargini] п Гви- неяи Экваторй. equestrian [I'kwestnan] 1. п чобуксавор, са- воркор, човандоз; 2. а марбут ба аснсаворй, савора, вобаста ба саворон, аспй. аспакй. equi- [i:kwi]/we/ баробар, хам. equiangular [,i:kwi'tengjula] а баробаркунца, баробарзовия. equidistant [,i:kwi'distant] а геом. хамфосила, баробардавр, хамдавр, хамзамон. equilateral [,i’kwi'laet&rai] а геом. баробар- пахду, баробартараф. equilibrate [,i:kwi'laibreit] v баробар/ муво- зина кардан, хамтароз кардан, хамвазн/ баро- барвазч кардан. equilibration [,i:kwilai'breijnj п мувозина, хамвазнй. equilibrist [i:'kwilibnst] а дорбоз, бандбоз, таноббоз; тарафдори сиёсати мувозина equilibrium [,i kwi'hbnam] п мувозина, тао- дул, хамтарозй, хамвазнй. equinoctial ,i:kwi'nokal] 1. п хати баробарии руз, эътидолй,баробарй. 2. а эътидол, баробар. equinox ['itkwinoks] п баробарии табу руз, эътидоли шабу руз. equip [t'kwtp] v (equipped: equipping) v доро кардан, оростан, мудаххаз кардан, чихозонкдан. equipage ['ekwipidj] п 1) хайати идоракунй (киштй, тайёра ва г.); 2) тадхизот; 3) гуфт. ахди риксб. надимон. equipment [i'kwirm&nt] п 1) мудаххазсозп. омодасозй; 2) тадхизот, асбобу слот, дастгоххо, васоил. equipoise ['ekw:potz] 1. п таодул, тавозин, мувозина. хамвазнй. баробарй дар вазн, васи- лаи мувозина: 2. муътадпл сохтан/’ кардан, баробарвазнй/ мувозинат/ таносуб/ оромй/ осудагй/ баробар- вазн/ хамвазн кардан. equitable ['ekwitabl] а одил, бсинсоф, баро- барнигар; хакконй, адолатнок, бега.раз, холис. equity ['ekwiti] п 1) адолат, адл, дод, хакконият, инсоф; 2) бегаразй, бечазарй, яксоннигарй; 3) амер, дороии холис, дорой, дороии вижа, сармоя equivalence [i'kwiva!&ns] ниг. equivalent. equivalency [I'kwivalonsi] ниг equivalence. equivalent [1'kwi volant] 1. n муодил, Хамбах о; a precise equivalent of sth муодили пурраи чизе; 2. а хаммаънй, хамарз, баробар: Silence is sometimes equivalent to a lie. Хомушй баъзан ба дуруггуй барс-бар аст. equivocal [I'kwvokol] а думаънодор, чандпахлу, мубхам, духура, мутлак, дорой ду маънй, дупахлу. equivoke "ekwivauk] п 1) мубхам, гунг (во- жа ё баён); 2) дупахдуй, дупахлугуй, думаъной, думаънидорй. equivoque [’ekwivauk] ниг. equivoke. era [’iara] п 1) эра, таквим, таърих, сана, мабцаи таърих; 2) аср, давр, давра, замена, рузгор, ахд, асри таърихй, даврон: an era of progress асри тараккиёт.
eradicate J94- eradicate [1'raedikeit] v 1) решакан кардан, аз peiua даровардан; 2) мау. аз байн бурдан, нобуд кардан. eradication [i,rasdi'keijn] п решакансозй, решаковй; махвсозй, нобудсозй. erase [i'reiz] v 1) пок кардан (аз pvu тахта, навор ва а.), тарошидан; 2) мац. аз ёд баровар- дан, аз хотир дур кардан, аз хофиза зудудан. eraser [t'reiza] п поккун, ластик, хаткуркунак, поккунак ($ар чизе, ки пок кунад). erasure fi'reija] п амали пок/ тоза кардан, зудоиш; покшуда, покшудагй, тарошндашуда (калима, тойон ва г.): The document contained several erasures. Чандин нои хуччат покшуда буд. ere [еэ] 1. prep шоир. то, пеш аз: ere long чанде пас; 2. conj шоир. пеш аз, кабл аз, хамин ки, зудтар аз: Ere long they returned.Чанде пас онхо баргаштанд. erect [i'rekt] 1. а рост, ростшуда, сих, сих- шуда, афрохга, амудй, коим: Stand erect! Рост истед! 2. adv рост, аму дй, коим; 3. v 1) барпо кардан, бунёд кардан, бино кардан, сохтан: They will erect a monument here. Дар ин чо хайкал бунёд мегардад. 2) баланд бардоштан, афрохтан, рост кардан, истондан, сих кардан, устувор кардан; 3) эдод кардан, ба вучуд овардан. erection [t'rekjn] п 1) биносозй, сохтан, барпокунй/ созй, таъсис, бунёдсозй; 2) баландшавй, хезиш, афрозиш; 3) сохтмон, иморат, бино. eremite ['erimait] п зохид, обид, гУшанишин, Erin f'lann] п шоир. Ирландия. ermine ['э:тш] п зоол. кокум: пусти кокум; to wear the ermine мач. аъзои суди олй будан. erode [t'roud] v 1) хурдан, хурда шудан (оуан ва а.): 2) фарсудан (бар асари борон ва г,), соидан, фосид кардан, соида шудан, фо- сид шудан; 3) шустап ва бурдан, шуста вай рон кардан, рахна кардан (хок ваг.). erosion [t'rougn] п фарсоиш, бодх^рй (дар мавридаи аз байн рафтани хок): soil erosion фарсоиши хок. erosive [1'rousiv] а хурдашаванда, зантза- нанда. erotic [t'rotik] а шахватангез, шахвонй, ишкангез. err [э:] v 1) хато кардан, сахв кардан, иштибох кардан, галат кардан; 2) гумрох шудан, аз рох бадар шудан, мунхарф шудан, рахгум задан; 3) гунох кардан; То err is human. Зарб. ~ Окилон низ хато ме- кунанд. errard [ erand] п пайгом, фармон, супориш, маъмурият, пайгомбарй, пайгомрасонй; a fool's errand фармоиши бефоида; go/ run on an errands бо супориши касе рафтан; send on an errand барои андоми коре фиристо- цан. errand-boy [erandboi] п хаткашон, хатбар, номарасон, пайгомрасон, косид. errant ['erant] а айёр, доиман дар харакат, царбадар, овора, саргардон, ходисачу, мусо- фир, сарсен. errata [i'reita]/>Z аз. erratum. erratic [t'rastik] a 1) номуназзам, номурат- таб, ноустувор, нопойдор, номустахкам; 2) одами иштибохкор, хатокор, дулобкор. erratum [I'reitam] п (pl errata) сахв, иштибох, хатоии тахрирй, галат. erring ['э:пд] а хатокарда, иштибохкарда. erroneous [I'rounjas] а сахв, нодуруст, галат, иштибох, лагзиш. error ['era] п 1) хато, сахв, галат, иштибох: grammatical errors хатоихои грамматики; make/ commit errors хато кандан; in error сахван, бархато; 2) гунох; 3) акидаи галат. erudite [’enrdait] а варзида, густурдадониш, аллома, донишманд, фозил. erudition [,eru:'di[n] п дониш, фазл, фазилат, илм, пурдонй, донишмандй, аломагй. erupt [t'rxpt] v баромадан (рандон'у, берун омадан, берун афкандан, берун фишондан, оташфишонй кардан (вулкан ва г.). eruption [t'rxpjn] п 1) инфичор, таркиш, бухрон, берунфишонй, оташфишонй, ...фишонй; 2) мау. инфичор, таркиш/ ханда ва г.; 3) тиб. чуш (руи пусти бадан)', 4) баромад, даромад, чавоназанй (дандон). eruptive [I'rxptiv] а берунфишон, оташфишонй, дорой эхтимоли оташфишонй, фишонгар (отишфишон (вулкан) ваг.) escalate ['eskolettj v васеъ кардан, муташаннич сохтан, шадид кардан/ шудан. escalation [,esko'leijn] п васеъшавй, муташанничшавй, зиёдшавй. escalator ['eskaleito] п эскалатор, пилкони мутахаррик. там дилкунанда. escapade [,eska'peid] п мочарочУй, ошуббозй, фитнакорй, сиёхкорй, найранг. escape [1'skeip] 1. n 1) гурез. фирор, гурезпш: The prisoners planned an escape. Махбусон накшаи гурезро мскашанд. 2) рахой халоей. начот, рахо; 3) хорич, ихроч; 4) резиш (хун ва г.); have a narrow escape чон ба дар (саломат) бур- дан; 2. v 1) гурехтан, фирор кардан, даррафтан; 2) мау. ихроч шудан, хорич шудан, рехтан: Gas is escaping somewhere. Дар кучое газ ихроч мешавад. 3) халос шудан, рахо шудан, гурех- тан, начот ёфтан, чон ба дар бурдан: Не es- caped punishment. V аз чазо гурехт. 4)
- 295 - estimate фаромуш кардан, ба ёд наовардан; escarp [is'ka:p] п харб. мудофиа; 2. v мудофиа кардан. eschew [is'tju:] v пархез кардан, дурй кар- дан, дурй дустан, ичтиноб кардан (аз чизи бад). escort 1. п ['esko:t] мухофизат, хамрохй, нигахбонй: under police escort дар нигахбонии полис; 2. v [is'ko:t] нигохбонй кардан, хамрохй кардан, эскорт кардан: Warships escorted troopships. Киштихои харбй накдиёти харбиро нигохбонй мекарданд. escutcheon [is'kxtjn] п сипар, арми сипарй; . a hlot on sb's escutcheon мач. нанг, обрурезй, лака ба номи нек. Eskimo ['eskimou] 1. п 1) >скимо (сурхпусти шимол); the Eskimoes эскимохо; 2) забони эскимой; 2. а эскимой (вобаста ба забои ва мардуми эскимо). especial [is'pcj'ol] а 1) махсус, вижа; 2) гайриодй, бахусус, хос, мушаххас; бардаста. especially [is'pcj'oli] adv махсусан, хусусан, ба вижа, ба хусус. esperanto [,cspo'ra?ntOLi] п эсперанто (забо- ни сохта, ки умедвор мерафт забони байналмилалй мегардад). espionage [,espio'na:j] п досусй, хабаркашй: industrial espionage досусии саноатй. esplanade f.esplo'neid] п гардишгох, рох, каронарох. espouse [ts'pauz] v 1) заношуй кардан, издивод кардан, ба занй гирифтан; 2) шавхар кардан, ба шавхар баромадан; 3) (одат рТ) туй, фотиха; 4) тарафдорй кардан, донибдорй кардан, пуштибонй кардан; 5) дода шудан (ба коре). espy [is'pai] v 1) дидан (аз дур), кашф кар- дан;2) досусй кардан, дидбонй кардан, таш- хис додан. esquire [is'kwaio] п эсквайр, унвони ашрофй (ки мароми у як оарача аз knight па- сттар аст)', 2) амер, ого (одатан бо харфи калон ва ба шакли кутох (Esq. ё Esqr.) на- вишта шуда, баъд аз номи мард меояо): Charles Bernard. Esq. огои Чарлз Бернард. essay 1. п ['esei] адаб. макола, рисола, одерк, эссе, иншо; 2. v [e'sei] 1) озмудан, сандидан; 2) кушиш кардан, кушидан, икдом кардан ба, саъй кар- дан ба, имтихон кардан. essayist ['esenst] и вокеанигор, очеркист, маколанвис, рисоланавис. essence ['esns] п 1) гавхар, мохият, давхар, зот; 2) хулоса, чакида, асос, асл; 3) атр, шира, асора: the essence of rose атри гули сурх. in essence дар хакикат, хакикатан, дар асл, аслан. essential [fsenjol] 1. п 1) мохият, асос, давхар, асл, бунёд: the essentials of education асосхои тарбия; 2) pl лавозимоти асосй; 2. а 1) аслй, асосй, катъй; 2) зарурй, лозим, водиб, лозима. essentiality [i,senji'selitij п (pj essentialities) мохият, асл, давхар, сифати зотй. essentially [I'senjoli] adv 1) хакикатан, ама- лан: The three accounts are essentially the same. X,ap се хисоб амалан як хел хастанд. 2) катъан, ба гаври кагъй: Their accounts differ essentially. Хисоботи онхо катъан аз хамдигар фарк ме- кунанд. establish (t'staeblij] v 1) барпо кардан, таъсис додан, чойгузин кардан: to establish an interna- tional organization созмони байналмилалй таъсис додан; to establish favourable conditions шароити муфид барпо кардан; 2) баркарор кардан, муайян кардан, мукаррар кардан: to establish a fact санадсро муайян кардан; to es- tablish diplomatic relations робитахои дипломатй баркарор кардан. established [1'staeblijt] а 1) барпошуда, таъсисшуда; 2) устуворшуда, мутобикшуда; 3) баруманд, муътабар establishment [I'staeblij'mant] п 1) таъсис, истикрор, баркарорсозй, ташкил: the estab- lishment of a new state гаъсиси кишвари нав, 2) муассиса, идора, бунгох: an educational estab- lishment муассисаи таълимй; 3) (the Establish- ment) доирахои хукмрон, истэблишмент, хайати хокимият, дастгохи давлат ва рохбарони сиёсй, садрнишинон. estate [1'steit] п 1) мартаба, зина, табака; 2) мулк, замину сохтмон, мол: The rich landowner lived on a large estate. Заминдори сарватманд дар му тки калон зиндагй мекард. 3) моликият, амзол. сармоя, дорой, дору нодор: Не left а large estate when he died. Пас аз марг аз у ам- воли зиёд монда буд. personal estate моли манкул; real estate моли гайриманкул; the fourth estate шух. хокимияти чорум, васои- ти ахбори умум. esteem p'sti:m] 1. п эхтиром, гиромидошт, бузургдошт, арчмандй, кадр, эътибор: Не earned the esteem of his friend. У сазовори эхтироми дустонаш гардида буд. hold sb in high esteem шахсеро сахт эхтиром кардан, сахт гиромй доштан; 2. v эхтиром кардан/ гузоштан, гиромй доштан, кадр кардан: We esteem courage. Мо часоратро кадр мекунем. esteemable ['estimobl] а арзандаи эхтиром, estimate 1. п ['estimit] 1) бахо, арзёбй, изхори назар: to form an estimate of sb’s abili- ties арзёбии истеъдоди касе; 2) баровард, тах- мин, хадс; 2, v ['estimeit] 1) хадс задан, тахминан му-
estimation айян кардан: They estimated that the trip would take an hour. Онхо муайян карданд, ки сафар тахминан як соат вактро мегирад. 2) доварй кардан, изхори назар кардан; 3) арзёбй кар- дан, парху наворо муайян кардан. estimation [,esti'meijan] п 1) фикр, акида, мулохиза, раъй; 2) арзёбй, хисобу китоб; 3) эхтиром. Estonia [es'taumo] п Эстония. Estonian [es'taunion] 1. п эстонй (шахрванд); the Estonians эстонхо; 2. а эстонй (забон). estrade [es'tra:d] п эстрада. estrange [is'tremds] v 1) безор/ дилсар/ бе- гона/ дурр/ кардан, дур нигох доштан, сард кардан, рондан; 2) рандондан, душман кар- дан, дудой андохтан. estrangement [is'treindgmant] п 1) дурй, дудой; 2) ХУЪ мусодира; 3) бегонагй, дилхунукй. estuary ['estjuori] п (pl estuaries) резишгохи/ дахона/ дармадгохи/ васеи дарё, даханаи рУд/ чашма. etc. [it'setra] шак. кутох аз etcetera. etcetera, et cetera [it'setra] лот., фр. ва гайра, ва монанди он. etceteras [it'setras] п pl чизхои изофй. etch [etj] п накшандозй, хаккокй (бар фи- лиз ё шиша); кандакорй; etcher f'etja] п кандакор, хаккок. etching I'etJiij] п 1) расми кандакоришуда/ наккошишуда; 2) хаккокй, кандакорй. eternal [I'wnl] а абадй, азалй, доимй, довидона, довид. eternalize [i'to:nlaiz] v довидон/ довид кар- дан, абадй кардан, маргноназир кардан. eternity [ftamili] п (pl eternities) абадият, азалият, човидй. ether ['i:9a] п нучум. осмон, фазо, фарози осмон. ethereal ['i:9ianal] а осмонй, фазой, асирй. ethereality [i:,9ion'tehti] п нозукй, латифй, нозукандомй. ethic f'e9ik] п низоми ахлокй, арзишхои ахлокй. ethical ['e9ikl] а ахлокй (вобаста ба ахлоциёт ва рафтори нек). ethics f'eOiks] ид/илми ахлок, ахлок, одоб. Ethiopia [,i:9i'oupio] 1. и Эфиопия, Хдбашистон; the Ethiopians эфиопхо; 2. а эфиопй, хабашй, хабашистонй. ethnic(al) ['cOuiktall] а кавмй (вобаста ба дастаи мардум, ки одатан азалият буда, до- рои забон ва фархангу таъриху гох,е миллат ва нажоди муштарак мебошанд): ethnical minori- ties аккалиятхои кавмй; 2) кабилавй; 3) гайри масехй. ethnographic(al) [,e9no'gr®fik(ol)] а этногра- фй, вобаста ба мардумшиносй. -296- ethnograpny |e9'nografi] п этнография, шо- хае аз мардумшиносй, кавмшиносй, фархангшиносй. ethnology [e9'nolod3i] п этнология (шинохти рафтори чонварон). etiquette ['etiket] п одоб, одоби муошират, одобдонй: diplomatic etiquette одоб ё назокати дипломатй. etymology [.eti'tnohdgi] п этимология, решашиносй (бахши забоншиносй, ки ба решахои вожа ва дигаргунии онхо сару кор до- рад). eucalyptus [,ju:ka'hptas] и гиёх- (pl eucalyp- tuses) эвкалипт (навъи дарахти хамешасабз). eulogize ['judodgaiz] v 1) зиёд таъриф/ тав- сиф кардан, мадх/ ситоиш кардан, сутудан; 2) мадхия навиштан, мадхиясарой кардан. eulogy ['judodgi] п таъриф, мадх, ситоиш, мадхия, нутки пуртаъриф, сухани маддохона. eunuch [ju:nak] п 1) ходаи харамсарой (дар Ховарй Миёна); 2) хасй, ахта. euphemism ['juifimizm] п адаб. юфемизм, не- квожа, хусни таъбир (вожаи мулоимтаре, ки ба чои вожаи нохушоянд истифода мешавад): “Pass away” is euphemism for “die”. «Рехлат кардан» неквожаи «мурдан» аст. euphonic [jui'fontk] а хушовоз, хушсадо, хушоханг, форам, гуворо, латиф, хушилхом (оханг). euphony [ju:foni] п хушсадой, хушохангй, хушилкой. euphuism [’ju:fju:izm] п адаб. эвфуизм (гуф- тор ё навиштори пуртаснех, пурозин), фасохатфурушй. Eurasia [’juirei^ia| и дуе. Евразия. eureka [jua'rkka] inter юн. эврика! Ёфтам! Пайдо кардам! (калимаи нидо хангоми кашфи чизе ба тарики санциш) Europe ['juoiapj п Аврупо. Европа. European [,juars'pi:an] 1. п аврупой, европой; the Europeans аврупоихо. 2. а аврупой: European Community Ч,омеаи Кишвархои Аврупой. evacuate [i'vaekjueit] v 1) хар. кучондан, тарк кардан, интикол додан, берун бурдан; 2) тиб. тоза кардан; 3) холй кардан. evacuation [t'vaekju'eijn] и 1) yap. эвакуат- сия, берунронй, берункашй; 2) холикунй, холисозй. evacuee [i,vaekju'i:] п фирорй, паноханда, дангзада, тахлиашу да (шахе). evade [i'vcid] v 1) аз зери чизе дар рафтан, гурез задан аз; 2) риоят накардан, каноргирй кардан, дурй дустан, худро канор гирифтан, рУ гардондан аз; 3) фирор кардан, гурехтан (аз Мендон ва а.). evaluate [t'vasljueit] v арзёбй кардан, арзишёбй кардан, арзиши чизеро баровардан, , сандидан.
evaluation [i,vaelju'eijn] n арзёбй, арзишёбй, баходихй, баррасй, кадрдонй, киматгузорй; шуморёбй. evanesce [,i:vo'nes] v нопадид шудан, ба тадрич нопадид шудан (мох;, дуд ва г.). evanescence [,i:va'nesns] п нопадидорй, нопадидй, зудгузарй, латифй, нозукй, даргузарй. evanescent [,i:va'nesnt] а 1) махвпазир, но- падидшаванда, даргузар, гузаранда, кутохумр, зудгузар, нопойдор, бебадо, гуза- ро; 2) бисёр хурд/ кам evangelical [,i:van'djehkal] а инчилй, евангелй. evangelist [i'vamdjihst] п мураттиби Индия, евангелист. evaporate [I'vaspareitj v 1) бут шудан, бухор кардан/ шудан; 2) аз байн рафтан, гайб задан, нопадид шудан, бсдарак шудан; 3) гуфт. мурдан. evaporation [I'vsepa'reijh] п табхир, бугшавй, бухоршавй. evaporative [I'vaeparetiv] а бугшаванда, бу- хоршаванда. evaporator [I'vsepareito] п бухоркунак, бугкунак, бугронак. evasion [I'veijn] п 1) туфра, гурез (аз масъу- лият, кор ва г.), тачохул, гуреззанй, гурезгарй; 2) руйтобй, гардантобй, дуршавй, риоя накардан (крнун ваг.). evasive [r'veisiv] а мудмат, чоравшан, но- муайян, гайрисахех- eve [i:v] п арафа, шаби ид, рузи пеш аз ид; on the eve дар арафаи, дар остонаи. even I ['i:vn] 1. а 1) хамвор, соф, мусаттах, тахт: an even surface сатхй хамвор; 2) ором, мулоим, мутаодил (хулк ва ху): an even dispo- sition хулки ором; 2) баробар, хамтароз, саро- сар мусовй, яксон, якнавохт, дур, хамдур: even shares хиссахои баробар; 3) дуфт, завди: an even number шумораи дуфт; 2. v 1) баробар кардан, масозй кардан/ шудан; 2) хамвор кардан, соф кардан, тароз- манд кардан, тахт кардан; 3) (бо out) якна- вохт кардан, танзим кардан, яксон кардан; even though харчанд; even up хамвор кардан, even up on интиком гирифтан; stand an even chance имконият/ шанси пандох ба пандох доштан, шанси баробар доштан. even II ['i:vn] adv D хатто: They did not even smile. Онхо хатто нахандиданд. even if/ though харчанд, хатто агар, агарчанде; Even reckoning makes long friends. Зарб. ~ Дуст дуст, хисобаш рохи рост. even-handed [’irvn'hsendid] а бегараз, бета- раф, бетарафона, бегаразона, мунсифона, додварона. evening ['i:vnnj] п 1) шом, шомгох, бегох, - 29"1. everglade шаб; 2) аз зухур то гуруби офтоб, баъд аз зухур, аср; 3) шабона, вобаста ба огози шаб: а musical evening базми мусик.ии шабона; even- ing paper рузномаи аср. in the evening бетохй; this ei ening имшаб; Good evening! Сапом! (бегоу); Шом ба хайр! even-minded ['i:vn'maindid] а ором, бовикор. event [fvent] п 1) вокеа, руйдод, рухдод, ходиса. What are the major events of the year? Руйдодхои асосии хамин сол кадомхоянд? 2) мусобика (варзиш) The next event will be the nigh jump. Мусобикаи навбатй чахиш ба баландй мешавад. at ail events дар хар сурат, ба хар хол; in any event дар хар сурат, дар хар хол; in the event of sth дар сураге агар дар сурати; Wise after the event. Зарб. ~ Акди афандй баъд аз пешин медарояд. eventful [1'vcnttl] а пурходиса, пуррУйдод, пурмочаро, пуррухдод. eventless [r'ventlis] а бемочаро, бидуни рух- дсди чизе. eventual [I'vsntj'usI] а нихой, баъдй. поёнй, пасин, пасоянд. eventuality [I'ventfu'rebtij п (pl eventualities) пайомад, натича, пасоянд. eventually [I'ventfuah] adv окибат, нихоятан. билохира, саранчой. eventuate [1'ventjucit] v анчомидан, мунчир шудан, мунтихй шудан ба, руй додан, вокеъ шудан. ever ['eva] adv 1) хамеша, хамвора, хама вакт. пайваста: She was ever ready to help us. У хамеша ба кумаки мо тайёр буд. 2) харгиз, хеч гох, то кунун, то хол: Nothing of the kind had ever happened to him. Ба у чунин ходиса хеч гох рух надодааст. 3) то он замон, то он/ ин хантом, то ин вакт: This is the first dictionary ever published. Ин нахустин фарханге мебо- шад, ки то ин хангом нашр шудааст. 4) охир (барои таъкиди савол): Why ever did you de it? Охир чаро ин корро кардед? ever after, ever since аз хамон вакт, аз он хангом, аз он замон то хол; ever and anon/ again гоху бегох, чанд вакт як бор; ever so а) хеле, басе, бисёр, беандоза, бенихоят I am ever so thankful to you. Ман аз шумо нихоят сипосгузсрам. б) харчанд: Be the weather ever so bad, I must go Х,арчанд хаво бад бошад хам, ман бояд равам. for ever and ever го абадулабад, то абад, то дунё хает, хамеша; for ever абадан, хамеша, пайваста; hardly ever базур, бадушворй. everglade f'evagleid] п амер, сарзамини пушида бо ботлок ва гохо алафи баланд, то- лоб, камишзор.
evergreen evergreen ['evogrim] 1. n гиёххои хамешасабз. 2. а хамешасабз, хамешабахор, бехазон. ever-growing [,eva'greuitj] а мунтазам афзо- янда. ever-increasing [,eva'mkri:zii|] а хамеша- афзоянда. everlasting [,eva'la:stig] 1. n абадият, хамешагон: from everlasting аз абадият, аз карнхо кари; 2. а човидон, човид, човидона, абадй, азалй. evermore ['eva'mo:] adv 1) хамеша, хама вакт, мудом, доиман, пайваста; 2) то абад, ба таври абадй. every ['evri] а хар, хама: every man and woman хар марду зан; Every student passed the test. Хамаи донишчуён санчишро супориданд. every now and then баъзан, гох ва бегох, гох- гох, гохе, хар чанд гох; every other хар як дугам, як дар миён; every other day/week як р Уз/ хафта дар миён; Every cloud has a silver lining. Зарб. ~ Дар ноумедихо басе умед аст, поёни шаби сиёх сафед аст. Every dog has its day. Зарб. ~ Бузак-бузук, на- мур ки бахор меояд. Every man has a fool in his sleeve. Зарб. ~ Tap дидам дар ишки ту девона шуд, айбаш макун,/ Ба др бенуксону зар беайбу гул бехор нест. (Саъдй) everybody ['evribodi] ргоп хар кас, хар касе, хар шахе, хама; Не who pleased everybody died before he was born. Зарб. ~ Дили хамаро ёфтан на мешавад. Everyoody’s business in nobody’s buisness Зарб. ~ Момо, ки дуто шуд, сари бача кач меша- вад. everyday ['evndei] а харруза, хамаруза. everyone ['evriWAn] ргоп = everybody хар кас, хар як кас, хама. everything ['evriSirj] ргоп дама чиз, хар чизе; Everything is good in its season Зарб. ~ X,ap сухан чоеву хар нукта макоме дорад. everyway ['cvnweij ргоп ба дар тараф, хар гуна, ба хар маъно. everywhere ['cvnwea] adv ба хама чо, дар хар чо, дар дама чо, хар чо, хама чо; from everywhere аз хама чо, аз хар чо. evict [i'vikt] v берун кардан, баровардан, берун рондан, хай кардан; eviction Li'vikJriJ п баровардан(и), кучондан(и), рондан(и), мудочират, мухочирй, кучиш, кучидан. evidence ['evidans] 1. п 1) нишона, аломат; 2) дудч далел, гувох, шаходат, исбот: to bear/ give/ show evidence гувохй додан, шаходат додан; -298- direct evidence далелдои бевосита; cirmcustantial evidence далелхои бавосита; cumulative evidence мачмуи далелдо; presumptive evidence далелхои эхтимолй; 2. v 1) собит кардан, ба унвони санад хиз- мат кардан; 2) гувох будан, гувохй долан, шаходат додан. evident ['evidant] а ошкор, кушоду равшан, зохир, хувайдо. evidential [,evi'denjal] а исботшаванда, якинбуда. evil ['i:vl] 1. л 1) хатокорй, гунод, бадкорй, бадй: good and evil некй ва бадй, хайр ва шар; 2) нукс, иллат: the evils of the capitalist system иллати низоми сармоядорй; 2. a 1) бад, шарр, хабис, шайтонй, ахриманй: her evil deeds амалхои ахримании V; 2) шарир, далокатовар, зиёнбор, зиёнбахш: evil thoughts фикрхои халокатовар; evil results натичадои халокатовар; 3) нохушоянд, зишт; 4) бад (бо тире): evil- natured бадниход; An evil chance seldom comes home. Зарб. ~ Бамро аз гам шарм нест. Evil communication corrupt good manners. Зарб. ~ Бо мох шинй - мох шавй, / Бо дег шинй - сиёх шавй. evil-doer ['i:vl'du:a] п одами шарир, нобакор, бадкор, нобакор, чинояткор; evil-minded ['i:vl'mamdid] а бадандеш. evince [fvms] v нишон додан, зохир/ маълум/ намоён/ кардан, ошкор/ зохир, изхор/ кардан, намоён/ намудор/ падидор/ кардан, баровардан. evoke [i'vouk] v фаро хондан, бозовардап, ангезондан, барангехтан. evolution [,i:va'lu:Jn] п 1) эволютсия, тагйири тадричй, дигаргунии пайваста, тадаввул, тахаввулот; 2) риёз. амали аз реша баровардан. evolutional [,i:va'lu:jnal] а эволютсионй, тахаввулотй, тахаввулотй. evolutionary [,i:va'lu:jnan] ниг. evolutional. evolutionizm [,i:vo'lu:Jnizam] n назарияи эволютсиини. evolve [I'valv] v 1) рушд кардан, ривоч ёфтан, равнак ёфтан; 2) баровардан, додан (буй, овоз ва е.); 3) чудо кардан (гармй). ewe [ju:] и меш, гусфанди мода; one's ewe lamb чавхари/ кудаки ягона. ewer ['ju:a] п офтоба, куза. ex- [cks-] pref собик, экс: ex-president собик президент; ex-champion собик чемпион. exacerbate [ck'sassabcit] v сахттар кардан, бадтар кардан (дард, беморй ва г.), хатарнок- тар кардан, тахрик кардан, барангехтан, тезу- тунд /шадид) кардан. exacerbation [ek,sassa'beijn] п барангезиш, тез/ пуршиддат/ шадид/ созй, таъсиррасонй. exact [ig'zaekt] 1. а дакик, дуруст, комил,
-290- excection сахех, айн, айнан; 2. v 1) талаб/ иддао/ такозо/ кардан, тала- бидан, даъват кардан; 2) ба зурй гирифтан, руёндан, ситондан. exacting [ig'ziektiij] а 1) сахтгир, серталаб, боисрор; 2) дакик. exactitude [ig'zaektitju:cij а аникй, сахехй, дурустй, айнан будан(й), дакик будан(й). exactly [ig'zeektli] adv дакикан, айнан, бодиккат, ба таври сахех. exaggerate [ig'zaedjareit] v муболига кар- дан, гулув кардан, газоф гуфтан. exaggeration [iggaedga'reijn] и муболша, лофзанй. exaggerative [ig'zsedjareitiv] а муболига- омез, муболигавй. exalt [ig'zo lt] v 1) ситоиш кардан, баланд бардоштан, боло бурдан, сутудан (шухрат, мацом ва г.); 2) дилшод кардан, саршор кар- дан; 3) гавс кардан, ба киём овардан (ранг ва г.); 4) бардоштан (рУхия, димог ва г.). exaltation [,egzo:l'teifn] п 1) ситоиш, вачд, волосозй, бисьёр таьрифкунй, аз хад зиёд болобарцорй, бардор-бардор карцан(и); 2) вачд, шур. exam [ig'zsem] гуфт., ш. кутох; аз examina- tion. examinant [ig'zaemiiiant] п имтихонгир. examination [ig.zaemineijn] п 1) баррасй, азназаргузаронй, тахкикот, омузиш, муоина, бозбинй: They made a careful examination of rhe situation. Онхо вазъиятро пурра омухтанд. 2) имтихон, санчиш, озмун: to take/ pass an examination имтихон супурдан; 3) WP- истинток, пурсиш; a written examination имгихони хаггй. an oral cxamintaiton имтихони дахони/ шифой; competative examination имгихони озмунй. examinational [ig,zajmi'neifanal] а имтихонй, санчишй. examination-paper [ig,zasmi'neifn,peipa] п варакаи имтихонй. examine [ig'zatmm] v 1) аз назар гузарони- дан, тахкик кардан, баррасй кардан, муоина кардан, сандидан: All the proposals were ex- amined by the commission. Комиссия хамаи пешниходотро тахкик кард. 2) имтихон кар- дан, озмудан: They were examined in physics. Онхоро аз физика имтихон карданд; 3) хук. истинток кардан, пурсидан. examinee [ig,ztemi'm.] п имтихон- супоран- да. examiner [ig'zaemina] п имтихонгиранда. example [ig'za:mpl] п 1) намуна, мисол, чои намунавй; 2) дарси ибрат; A good example is the best sermon. Зарб. ~ Каду аз каду ранг мегирад, хамсоя аз хамсоя панд, beyond/ without an example бидуни намуна, бесобика, беназир, бетимсол; for example масалан, барои мисол, барои на- муна; give/ set an example намуна гузоштан/ шудан; сармашки дигарон кардан; make an example of мояи ибрат кардан (барои дигарон). exasperate [ig'za spareit] v 1) бадкахр/ хашм- гин кардан, ба хашм овардан, оташин кардан, ба газаб овардан; 2) озор додан, азият додан. exasperation [ig,za:spa'reijn] rt озор, ранда, хашмгинй, хашмангезй, хашм, асабоният, бадкахрй, оташинй. excavate ['ekskaveit] v 1) кандан, сурох кан- дан; 2) ...еьм. кандан ва ошкор кардан, кови- дан, аз хок дур овардан, аз зери хок баровар- дан, истихроч кардан, берун барэвардан. excavation [.eksko'veijn] п 1) кофтабарорй, хуфорй; 2) тех. кандан, кофиш, ковиш, корхои заминканй, хокбардорй; 3) меъм. хафриёт; 4) чукурии кандагй, махали хуфорй, чои хокбардэришуда; 5) хоки хуфоришуда. excavator ['ekskaveito] п 1) экскаватор, дастгохи заминканй; 2) кобанда, хуфор (шахе). exceed [ik'si:d] г 1) афзудан, зиёд кардан: Не exceeded the speed limit. У меъёри суръатро афзуд. 2) пеш озаштан, гузаштан аз, фузун будан, бештар будан аз: This exceeded all his expectalions. Ин нисбат ба чашмдошти у пеш гузашт. exceeding [ik’si:dirjl a, adv бисёр, беш аз хад, бехад, беандоза. exceedingly [ik’si:dnjli] adv ба таври фавкулода, аз хад зиёд, бекарон, бисёр зиёд. excel [ik'sel] v бартарй доштан бар/ аз, бехтар будан аз, саромад будан аз; to excel in foreign languges дар забонхои хоридй бартарй доштан. excellence [’eksalons] п бартарй, волой. бехй, фазилат, афзалият, арчмандй, покдоманй. exceUenc.' [’eksahnsi] п (pl excellencies) (бо х;арфи калон) чаноб, хазрати олй, чаноби олй. excellent ['eksalant] а аъло, олй, воло, бисёр хуб, шагарф, мумтоз. except [ik'sept] 1. v мухолиф будан бо, му- холифат кардан ба; 2. prep гайр аз, ба чуз, чуз, ба истиснои, ба гайр аз; The restaurant is open every day, except Monday. Тарбхона хар руз, ба чуз рузи Ду- шанбе, кушода аст. excepting [ik'sept: rjl prep гайр аз, ба чуз, чуз. ба истиснои, ба гайр аз. exception [ik'sepjr.] п 1) истисно, эътироз, рад; without exception бе истисно; 2) х;ук. эъти- рози расмй дар додгох; with the exception of sb/sth ба истиснои ка- се/чизе, бачуз, магар; make an exception истисно кардан; take exception at ранчидан, озурдан аз; take exception to мукобиш знд будан, эътироз
exceptionable кардан. exceptionable [ik'sepjnebl] al) эродпазир, кобили эрод, кобили эътироз, боиллат, нуксондор, сазовори сарзаниш; 2) истисноиа- зир. exceptional [ik'sspjanal] а 1) истисной; 2) олй, фавкулода, шаг арф: exceptional talent истеъдоди фавкулода. exceptive [ik'septiv] а 1) истисной, истисно- омез; 2) чадалй, ахди эътироз. excerpt 1. l'ekso:pt] и китъа. бурида, гузида, бозгуии сухан ё навиштаи дигарон, китьаи мунтахаб; 2. [ek'so:pt] v иктибос кардан, иктибос баргузидан, бозгуй кардан. excerption [ek'sa:pjn] п иктибос, гулчин, мунтахабот excess [ik'ses] п 1) зиёдатй, афзунй, изофи, бешй, монда: excess luggage бори изофй; 2) зиёцарафй, ифрот, бешкорй; 3) бепархезй, нопархезкорй; 4) беэхтиётй; 5) ифрот, суйистеъмол. in excess of 5еш аз, фузун бар, изофа бар, to excess зиёда аз хад, беш аз хад, хеле, бисёр excessive [ik'sesiv] а аз хад гузашта, беш аз хад, зиёдй, зиёда. exchange [iks'tfemdg] 1. п 1) мубодила, та- бодул, гиру цех, доду ситад: an exchange of gifts мубодилаи тухфахо; 2) бурс, бозор: а Stock Exchange бурей, бозори сахом; com- modities exchange бозори доду сита,ди мол, Labour Exchange бозори кувваи керй; cultural exchanges мубо дилаи фархангй; in exchange (for) ба ивази, ба чои, дар мукобили; bill of exchange вексел; 2. v 1) мубодила кардан, табодул кардан, додану ситондан, ра.щу бадал кардан, бидех ва бигир кардан: They exchanged greetings. Онхо мубодилаи табрикот карданд. 2) иваз кардан (пулро); 3) нархгузорй кардан, хамарз кардан. exchangable [iks'tjeindjobl] а ивазшаванда, мубо дилашаван да. exchequer [ iks'tjek э] п 1) хазина, хазинадори, дороии давлат; 2) какдияа, пули дастрас. excise I ['eksaiz] v буридан, бурида чудо кардан, бурида картофтан (царрохй). excise II ['eksaiz] 1. п молиёт, боч, апдози гайримустаким: excise duty андози моли/ аксизй (мисли андоз аз сигар, хурока ва бензин!; 2. v молиёти аксизй бастан, андоз/ бочи аксизй ситондан. excitable [ik'saitabl] а мутаассиршаванда, кобили ангезиш, зудангез, барангезанда. excitant ['eksitant] 1. п васситп ангезанда; 2, а мутаассиркунандз, барангезанда. ан- - 300- гезон, барангезон, барангезгар. excitation [.eksi'teijon] п ангезиш, баранге зиш. excite [ik'sait] v 1) барангехтан, ангехтан ангезондан. ба шур овардан. ба халчон овар дан: The news excited them Хабархо онхорс баракгезонданд. be/get excited ба хаячон омадан, ба вучуд овар- дан, ба хаячон овардан: His brother’s remark excited his anger. Танбехи бародараш кахрашро ба вучуд овард. excited [ik'saitid] 1. pas', вар. р. аз excite; 2. а пурхаячон, ошуфта, барангехта, хаячонзада, шурида: an excited speech нутки пурхаячон. excitement [ik'saitmont] п хаячон, ошуфтахолй, шуридагй, чушу хуруш, шур, тахрик, мутаассирй. exciting [ik'saitirj] 1. pres. р. аз excite: The clowns came in, exciting the audience. Macxapa- бозон бо баромадахои худ тамошобинонро ба хаячон оварданд. 2. а хаячономез, хаячоновар, ангезон, шуронанда: an exciting story хикояи хаячономез. exclaim [iks'kleim] v 1) фарёд задан, бонг задан, дод задан, хитоб кардан; exclaim against' at/ оп/ эътироз кардан, дода задан. exclamation [,ekskla'meijn] п хитоб, фарёд, бонг, нидо, изхори шигифт, аломати тааччуб: exclamation mark аломаги хитоб. exclamatory [eks’kleematan] а хитобй, нидой, хитобомез, хитоб, шигифтовар, ши- гифтомез. exclude [iks'klmd] v 1) истисно кардан, хорич кардан (аз дохил, узвият ва г.) рох надо- дан, махрум кардан, дар назар нагирифтан; 2) берун кардан, берун рондан, ихроч кардан, тард кардан. exclusion [iks'klmjn] п махрумсозй, махрумият, тард, манъ, истисно; to the exclu- sion of ба истиснои. exclusive [iks'klu:siv] а мустасно, мушаххас: exclusive privileges имтиёзоти мушаххас. exclusively [iks'klu:stvh] adv махсусан, факат. excommunicate [,eksk?'miu.nikeit] v такфир кардан, ихроч кардан (аз калисо), бедин хон- дан. excrement ['ekskrimont] п начосат, г^х, сар- гпн, мадфуъ, пасмонда. excrescence [iks'kresns] п баромадагй, берунруида, чогар, гуррй, карахш. excrete [eks'kri:t] v дафъ кардан, аз бадан берун додан (пешоб ва г.), берун рехтан, аз организм чудо карда баровардан (хайвонот, рсстанихо). excretion [eks'kri:Jn] п физио, дафъ,
-301 - берунпошй, берунтаровиш, чудокунй. excretive [eks'kri:tiv] а чудокунанда, баро- варанда. exculpate ['ekskxlpeit] v сафед кардан, бегунох шинохтан/донистан. exculpatory [,eks'kAlpatari] п бегунохи, сафедкунй. excursion (iks'kojn] п сафар, саёхат, гашт, гаштугузор, гардиш. excursionist [ik'skoijbmst] и сайёх. excursive [ek'ska sivj а пуринхироф, паро- канда. excursus [ek'sko:sos] п инхнроф, гурез (аз имавз^ъ ва г.). excusable [iks'kjutzobl] а бахшиданй. побили бахшиш. excusatory [iks'kju:zotan] а 1) бахшишй; 2) сафедкунанда. excuse 1. п [iks'kju:s] 1) узрпурсй, бахшиш, маъзарат: There was no excuse for such beha- viour. Чунин рафтор бахшиш надорад. 2) бахона, узрхохй: lame/ pure excuse бахонаи бебарор; That’s just an excuse. Ин факат бахона аст. 2. v [iks'kju:z] 1) узрпурсй кардан, маъза- рат кардан/ хостан: Please excuse me for inter- mpting you. Барои суханатонро буридан узр мехохам. 2) чавоб додан: The teacher excused him from attending the class. Муаллим ваиро аз даре чавоб дод. 3) озод кардан (аз андоз, уудадорй ва г.): excuse oneself узр пурсидан, маъзарат хостан; execute ['eksikju:t] v 1) ичро кардан, анчом додан: His orders were executed promptly. Фармоишоти у хамоно ичро гадид. 2) катл кардан, ба катл расондан. The murderer was executed. К,отил ба катл расонда шуд. 3) хук,. бар расмият даровардан, конунй кардан; 4) идора кардан. execution [,eksi'kju:Jh] п 1) ичро, анчом: ex- ecution of one’s duties анчоми вазифа; 2) катл: execution by hanging ба дор овехтан; 3) уук,. барасмиятдарорй (уууцатуо ва г.), расмисозй, конунисозй. executioner [,eksi'kju:jna] п чаллод, котил. executive [ig'zekjutiv] 1. п 1) хокимияти ичроия; the executive хокимияти ичроия; 2) амер. Chief Exacutive а) Президента ИМ; б) губернатори иёлат; в) раиси шахр; 3) амер. рохбар/ раис (муассиса, корхона ва г.). 2. а 1) ичроия, анчомй: an executive com- mitiee кумитаи ичроия; 2) маъмурй. executor [ig'zekjuto] п ичрокунанда, маъмурй ичро, намоянда, ваей. exemplar [ig'zemplo] и намуна, сармашк, назир, мисол, нусха. exemplary [ig'zemplan] а шоёни такдид, намуна ва сармашк, ахтаромез, намуна ва ибрат, кобили мисол, намунавй. exhaust exemplification [ig'zemplifi'keijn] п 1) там- сил, намунаоварй, мисоловарй, ба тарики ми- сол нишон додан; 2) хук. нусхаи расмй (тасдицшуда), нусхаи конунй. exemplify [ig'zemphfai] v 1) бо мисол фахмондан, бо намуна нишон додан, сармашк ё намуна будан/ шудан; 2) XT'S- нусхаи расмй тайёр кардан, нусхаро тасдик кардан. exempt [ig'zempt] 1. а озод, мустасно, маоф. tax exampt озод аз андоз; exampt from military service озод аз хизмати харбй; 2. v озод кардан, маоф кардан, бахшидан. exemption [ig'zempjn] п озодкунй (аз андиз ва г.). exercise [’eksasaiz] 1. п 1) машк: Each exer- cise should be performed ten times. X,ap як машк бояд дах маротиба ичро карда шавад. 2) вар- зиш: The doctor told her to take more exercise. Духтур маслихат дод, ки бисёртар ба варзиш машгул шавад. 3) ичро, амалисозй, анчом: the exercise of rights ичрои хукук, 1) pl маросим, шевахо, раемхо, оинхо: graduation exercises маросими хатм; 5) уар. машки харбй; do one's exercises машк кардан, military exercis- es машкхои харбй; 2. v 1) машк кардан: Не exercised his muscles every day. У мушакхои худро хар р?з машк мсдод. 2) ичро кардан, истифода бурдан, анчом додан: to exercise control назорат бур- дан; to exercise a right хукукро истифода бур- дан. 3) бахраманд шудан аз; 4) истифода бур- дан аз: to exercise the right to vote истифода аз хукуки овоздихй; 5) варзидан, варзиш кардан; 6) уар. машки низомй кардан/ додан. exercise book ['eksasaizbuk] п дафтари машк. exert [ig'za:t] v 1) з?р задан, ба кор бурдан, кушидан, чидду чахд кардан: By exerting all his strength he opened the door. Барои кушодани дар у тамоми кувваташро ба кор бурд. 2) овардан, расондан: to exert influence/pressure таъсир расондан/ фишор овардан. exert oneself кушиш кардан. exertion [ig'zo:Jh] п чидду чахд, кушиш, та- лош, зурзанй. exfoliate [eks'fouheit] v 1) рехтан (баргуо), баргрезй кардан; 2) андохтан, пуста-пуста шудан/ кардан, варак-варак кардан/шудан. exhalation [.eksha'leijn] п 1) боздам, берун- дам, берундамиш (дуг, газ ва г.); 2) нафасбарорй; 3) бухоршавй; 2) хуруш, гулгула (каур, газаб ва г.). exhale [eks'heil] v 1) нафас берун овардан, берун дамидан; 2) берун додан (бу г, дуд ва г); 3) хуруш кардан, ба газаб омадан. exhaust [ig'zo:st] 1. п берун дамй, берунда- миш; 2. attr дамида, берунзада. 3. v 1) сарф (харч. С0Ф- томом) кардан, фарсудан: to exhaust a subject мавзуъро гамом
берунпошй, берунтаровиш, чудокунй. excretive [eks'kri:tiv] а чудокунанда, баро- варанда. exculpate ['ekskAlpeit] v сафед кардан, бегунох, шинохтан/донистан. exculpatory [,екз'кл1ра1эп] и бегунохи, сафедкуни. excursion [iks'kojn] п сафар, саёхат, гашт, гаштугузор, гардиш. excursionist [ik'skojanist] п сайёх. excursive [ek'ska:siv] а пуринхироф, паро- канда. excursus [ek'ska:sas] и инхироф, гурез (аз имавзфъ ваз.), excusable [iks'kju:z?bl| а. бахшиданй, кобили бахшиш. excusatory [iks'kju:zotsri] а 1) бахшишй; 2) сафедкунанда. excuse 1. п [iks'kjuis] 1) узрпурсй, бахшиш, маъзарат: There was no excuse for such beha- viour. Чунин рафтор бахшиш надорад. 2) бахона, узрхохй: lame/ pure excuse бахонаи бебарор; That’s just an excuse. Ин фак,ат бахона аст. 2. v [iks'kju:z] 1) узрпурсй кардан, маъза- рат кардан/ хостан: Please excuse me for inter- rupting you. Барои суханатонро буридан узр мехохам. 2) чявоб додан: The teacher excused him from attending the class. Муаллим вайро аз даре чавоб дод. 3) озод кардан (аз андоз, ухоаОорй ва г.): excuse oneself узр пурсидан, маъзарат хостан; execute ['eksikju:t] v 1) ичро кардан, анчом додан: His orders were executed promptly. Фармоишоти у хамоно ичро гадид. 2) ката кардан, ба катл расондан. The murderer was executed. К,отил ба катл расонда шуд. 3) ХУК- бар расмият даровардан, конунй кардан; 4) идора кардан. execution [,eksi'kju:Jn] п 1) ичро, анчом: ex- ecution of one’s duties анчоми вазифа; 2) катл: execution by hanging ба дор овехтан; 3) ХУК- барасмиятдарорй (хуч^агихо ва г.), расмисозй, конунисозй. executioner [,eksi'kju:jna] п чаллод, котил. executive [ig'zekjutiv] 1. и 1) хокимияти ичроия; the executive хокимияти ичроия; 2) амер. Chief Exacutive а) Президенти ИМ; б) губернатори иёлат; в) раиси шахр; 3) амер. рохбар/ раис (муассиса, корхона ва г.). 2 а 1) ичроия, анчомй: an executive com- mittee кумитаи ичроия; 2) маъмурй.executor [ig'zekjutu] п ичрокунанда, маьмури ичро, намоянда, васи. exemplar [ig'zemplo] п намуна, сармашк, назир, мисол, нусха. exemplary [ig'zemplan] а шоёни такдид, намуна ва сармашк, ахтаромез, намуна ва ибрат, кобили мисол, иамунавй. exhaust exemplification [ig'zemplifi'keijh] п 1) там- сил, намунаоварй, мисоловарй, ба тарики ми- сол нишон додан; 2) хУк- нусхаи расмй (тасдиушуда), нусхаи конунй. exemplify [ig'zemphfai] v 1) бо мисол фахмондан, бо намуна нишон додан, сармашк ё намуна будан/ шудан; 2) хук- нусхаи расми тайёр кардан, нусхари тасдик кардан. exempt [rg'zemptj 1. а озод, мустасно, маоф: tax exampt озод аз андоз; exampt from military service озод аз хизмати харбй; 2. v озод кардан, маоф кардан, бахшидан. exemption [ig'zempjn] п озодкуни (аз андоз ва г.). exercise ['eksasaiz] 1. п 1) машк: Each exer- cise should be performed ten times. Хдр як машк бояд дах маротиба ичро карда шавад. 2) вар- зиш: The doctor told her to take more exercise. Духтур маслихат дод, ки бисёртар ба варзиш машгул шавад. 3) ичро, амалисозй, анчом: the exercise of rights ичрои хукук; 4) pl маросим, шевахо, раемдо, оинхо: graduation exercises маросими хагм; 5) уар. машки харбй; do one's exercises машк кардан, military exercis- es машкхои харбй; 2. v 1) машк кардан: Не exercised his muscles every day. У мушакхои худро хар р?з машк мсдод. 2) ичро кардан, истифода бурдан, анчом до«ан: to exercise control назорат бур- дан; to exercise a right хукукро истифода бур- дан. 3) бахраманд шудан аз; 4) истифода бур- дан аз: to exercise the right to vote истифода аз хукуки овоздихй; 5) варзидан, варзиш кардан; 6) уар. машки низомй кардан/ додан. exercise book f'eksasaizbuk] п дафтари машк. exert [ig'zo:t] v 1) з}?р задан, ба кор бурдан, кушидан, чидду чахд кардан: By exerting all his strength he opened the door. Барои кушодани дар у тамоми кувваташро ба кор бурд. 2) овардан, расондан: to exert influence/pressure таъсир расондан/ фишор овардан. exert oneself кушиш кардан. exertion [ig'zo:Jn] п чидду чахд, кушиш, та- лош, зурзанй. exfoliate [eks'foulieit] v 1) рехтан (баргуо), баргрезй кардан; 2) андохтан, п^ста-пуста шудан/ кардан, варак-варак кардан/шудан. exhalation [,eksha'leifn] п 1) боздам, берун- дам, берундамиш (дуг, газ ва е.); 2) нафасбарорй; 3) бухоршавй; 2) хуруш, гулгула (каур, газаб ва г.). exhale [eks'hcil] v 1) нафас берун овардан, берун тамидан; 2) берун додан (буг, дуо ва г); 3) хуруш кардан, ба газаб омадан. exhaust [ig'zo:st] 1. п берундамй, берунда- миш; 2. attr дамида, берунзада 3. v 1) сарф (харч, соф, тамом) кардан, фарсудан: to exhaust a subject мавзуъро тамом
exhausted кардан; 2) холй кардан (комилан): to exhaust an oil well чохи нафтро холй кардан; 3) берун кашидан (дуд, газ ва г.). exhausted [ig'zoistid] 1. past ва р. р аз ex- haust: Mother’s patience was exhausted. Токати мо дар ток гардид. 2. а 1) логар, хароб, бемадор: an exhausted swimmer шиновари бемадор; 2) тамомшуда, масрафшуда. exhausting hg'zo:stirj| а хастакунанда, бе- мадорсозанда. exhaustible [ig'zo:stobl] а логар/ хароб/ бе- мадор/ бекувват шаванда. exhaustion [ig'za stfan] п 1) фарсудагй, хастагй; 2) логарй, харобй, бекувватй, бемадорй, бехолшави. сустшавй, бехолй, бемадорй, бедармонй; 3) камхосилшавй (за- мин)', 4) масраф. exhaustive [ig‘zo:stiv] а 1) дакик ва комил, фарогир: an exhaustive list руйхати комил; 2) сарфкунаида, тамомкунанда, харобкунанда. exhibit [ig'zibit] 1 п 1) нигора, намоя, кори арзашуда (ашё ва осори урунарй, санъат ва г.): exhibits shown there нигорахои дар он до на- моиш додашуда; 2) ХУК- санад, далел; 2. v 1) нишон додан, намоиш додан, ба намоиш гузоштан: His paintings were exhibited in an art gallery. Расмхои уро дар нигористони санъат намоиш доданд. 2) зохир сохтан, на- моён кардан: Не exhibited his ignorance. У чохилии худро зохир кард. 3) ба додгох додан, дар цогох нишон додан (санао ва г.) exhibition [,eksi'bijh] л 1) намоиш: to make an exhibition of onself худнамой кардан; 2) намоишгох: on exhibition дар марзи намоиш; 3) амер, идрор, кумак, стипендия. exhibitioner [,eksi'bifona] и донишчУе, ки кумак мегирад. exhibitor [ig'zibita] л нишондиханда, ниго- ранда {ба вижа касе, ки ашё ва осори \унарй, санъат ва г -ро ба марзи намоиш мегу зорад). exhilarate [ig'zibreit] v 1) дилшод кардан, ба вачд овардан, шодмон кардан, рух бахши- дан, хушхол кардан; 2) сари кайф овардан, кайф додан/ доштан. exhilarated fig'ziloreitid] а шод, шодмон, хурсанд. exhilaration [ig,zilo'reijn] л кайф, баранге- зиш, ба вачд омадан, табъи болида, рухи шод, дилшодй. exhort [ig'zo:t] v насихат кардан, ташвик ва таргиб кардан, машварат додан ба, пархезондан. exhortation [,egzo:'teijh] л насихат, панд, ташвих, таргиб. exhume [eks'hjuim] v 1) аз хок/ гур даро- вардан, аз зери хек баровардан; 2) мац. ош- кор кардан, аён кардан, намоён кардан. exigence ['sksidjans] л зарурат, эхтиёчети 302 асосй, лавозимоти асосй. exigency ['eksidjansi] л (pl exigencies) л холати фавкулода, хаётй ва мамотй будан, мавкеияти танг ва борик, мухточй. exigent ['eksidjont] а 1) зарурй, фаврй, ногахонй; 2) сахтгир. серталаб, боисрор. exigible [eksidjibl] а кобили чазо, кобили мазаммат. exile ['eksail] 1. л 1) бадарга, хичрат, оворагй. табъид: While in exile, he wrote long letters. Аз бадарга мактубхои дароз менавишт. 2) бадаргашуда, табъидшуда, овора, аз ватан рондашуда (шахе): Не has been an exile for ten years. V дах сол бадарга буд. 2. v бадарга кардан, аз ватан рондан, ва- танронда_ кардан: Не was exiled for political reasons. Уро барои акидахои сиёсй бадарга карданд. exist [ig'ZxSt] v 1) вучуд доштан, мавчуд бу- дан, будан, дорой хастй будан; 2) зистан, зиндагй кардан, ба хаёт идома додан. existence [ig'zistons] л хастй, вучуд, зиндагй, зист, хаёт. мавчудият; come into existence ба вучуд омадан; хастй ёф- тан; in existence мавчуд; pass out of existence аз миён рафтан, нобуд шу- дан. existent [igzistont] а мавчуда, хастиманч, вучу ддошта, хастй. exit ['eksit] 1. л 1) баромад, хуруч, берунрав: an exit visa визаи хурУч: 2) берун шудан, хуручи бозигар аз сахна, берунравй; 3) мац. марг: to make one's exit а) фавтидан; б) аз сахна фуромадан; 2. v берун рафтан, баромадан, хуруч шу- дан. exodus ['eksadas] л 1) хуруч, хичрат; 2) (бо х,арфи калон) хуручи кавми яху.Д аз Миер; 3) (бо уарфи калон) китоби Хуруч (яке аз бахшхои Инцил). exonerate [ig'zonareit] v русафед кардан, бегунох донистан, рафьи гунох кардан, бенукс шипохтан, авф кардан. exoneration [ig,zono'reifn] v бегунохй бегунохшиноей, сафедкунй. exonerative [ig'zonareitiv] а бегунох, сафед- шуда. exorbitant [ig'za:bitant] а беандоза. бехад, аз хад зиёд, аз андоза берун, беш аз хад. exoteric [,eksou'tank] а ошкор, махмул. exotic [eg'zotik] 1. л гайрибумй (гиёушиноей ва цонваршиноси): exotic plants мохихои гайрибумй; 2. а 1) гароиб, ачоиб, ачибу гариб, шигиф- тангез; 2) ачнабй, бегона, хоричй, гайримахаллй. expand [ik'spaend] v аз хам боз кардан, ку- шод кардан/ шудан; 2) васеъ кардан, зиёд кар-
-303- дан/ шудан; 3) (бо on, upon) шоху барг додан, ба тафсил накл кардан/ навиштан; 4) гиёх. гул кардан, шукуфтан; 5) риёз. кушодан (форму- ларо). expanse [iks'psens] и 1) диёр, дашти азим; 2) гасб, забт, васеъшавй. expansibility [iks.paensa'biliti] п густариш, васеъшавй, фарохшавй. expansible [iks'pasnsabl] а густаришпазир, васеъшаванда, фарохшаванда. expansion [ik'spaenjh] и 1) густариш, васеъшавй, кушодшавй: the expansion of gas васеъшавии газ; 2) пешрафт, шукуфой, равнак: a rapid expansion of trade пешрафти босуръати тичорат; 3) забт: territorial expan- sion забти худуд; 4) риёз. амали кушодани формула; 5) тич. густариши тичорат; 6) мол. густариши муомилоти пул. expansive [ik'spsnsiv] а 1) густаришпазир, гус гурда; 2) фарох, васеъ, пахн: 3) густурда- андеш, озод, саховатманд, кушодадаст, хур- рамдил (ооам). expatiate [eks'peijieit] v бо тафсил бахс кардан, шарху бает додан. expatriate [eks'psetrieit] 1. п гариб, тарки ватан карда, дур аз ватан; 2. v 1) аз ватан рондан, аз ватан бадарга шудан. бехонумон кардан; 2) тарки ватан кардан, дур аз ватан рафтан. expatriation [eks.pastri'eijn] п мухочират аз ватан, тарки ватан. expect [ik'spekt] v 1) интизор шудан/ дош- тан тар интизорй нишастан; сабр кардан: It was not as bad as they expected. Натича нисба- ти он ки интизор буданд он кадар хам бад набуд. 2) интизор будан, пешбинй кардан, чашмдошт будан: They expected him to be back on Monday. Онхо баргашти уро рузи Душанбе интизор буданд. 3) фикр кардан, ан дешидан, гумон кардан, пиндоштан: I ex- pect you’re right about that. Ба фикрам дар ин масъала шумо хак хастед. be expecting хомила будан. expectancy [ik'spektansi] п (pl expectancies) 1) интизорй, мунтэзиршавй, маъталшавй, умед, умедворй, чашмдошт; 2) эхтимолият. expectant [ik'spektont] а 1) хомиладор, оби- стан; 2) хоммунтазир, маътал, баумед, умед- вор, чашм ба рох, гуш ба занг, an expectant mother модари хомиладор, оби- стан, дучон. expectation [,ekspek'teijn] п 1) интизоой, чашмдошт, умедворй, умед, интизор: contrary to expectation гайричашмдошт; 2) (од. pl) умед, умедворй, пешбинй, орзу; 3) эхтимолият; 4) тиб. усули фурсатпой (табо- бат). expectorant [eks'pektaront] п тиб. доруи мунаффас/ гулуафшонй. experienced expectorate [eks'pektoreit] v туф кардан, гулуафшонй кардан, балкам партофтан, сулфа кардан. expectoration [eks'pektareijn] и туф, хилт, балгам. expedience [iks'pi:dions] п маслихат, маслихатандешй, тадбир, судчУй. expediency [iks'pi:diansi] п ниг. expedience. expedient [iks'pi:diant] а судманд, маслихатомез, салох, муфид, дархур, ба максад мувофик, матлуб. expedite ['ekspidait] v тезонидан, шитобон- дан, босуръат анчом додан. expedition [,ekspi'dijn] п экспедитсия, гусел, равонасозй, лашкаркашй, урдукашй. expeditionary [,ekspi'dijnori] а экспе- дитсионй. expeditious [,ekspi'dijos] а зуд, тез, босуръат. expel [iks'pel] v (expelled; expelling) пеш кар- дан, хорич кардан, ихроч кардан, берун кар- дан, берун рондан: Не was expelled from the university. Уро аз донишгох хорич карданд. expend [iks'pend] v харч кардан, сарф кар- дан, масраф кардан. expenditure [iks'penditjaj и сарф, харч, мас- раф' an expenditure of time and money сарфи вакт ва пул. expense [iks'pens] п 1) маблаг, масраф, пар- дохт, харч: travel expenses харочоти сафар; 2) нарх, арзиш; at great (little) expense бо харочоти калон (кам); at the expense of аз хисоби, ба харчи, ба бахои, ба кимати, ба ивази: at the expense of one’s health ба ивази саломатии худ; at my expense аз хисоби ман. expensive [iks'penstv] а кимат, гарон, пурбахо; an expensive house хонаи гаронбахо. experience [iks'piarians] 1. n 1) тачриба: He lacks experience. У тачриба надорад. 2) таассу- рот, саргузашт, руйдодхои пешин: Tell us about your experiences in Africa. Дар бораи таассуроти худ аз Африка накл кунед. by experience аз руи тачриба; 2. v 1) тачриба кардан, кашидан (дард ва г.), аз cap гузарондан, хис кардан, сардию гармии рузгорро чашидан: to experience pain дард хис кардан; to experience giief дар гаму андух будан. Experience is the mother of wisdom. Зарб. ~ Саги кордида бигирад паланг, / Зи рубох рамад шери нодида чанг. (Фирдавсй) Experience keeps a dear school, but fools learn in no other. Зарб. ~ Рузи насби кас ба нишастан намешавад, / Бояд, чу осиё, зи паи обу дона рафт. (Сайидо) experienced [ik'spiananst] 1. past ва р. р. аз experience 2.: The country has experienced great changes in the last 20 years. Дар муддати 20 соли охир ин кишвар дигаргунихои бузург аз
experiment cap гузаронд. 2. а ботачриба, корозмуда: He is an expe- rienced teacher. У муаллими ботачриба act experiment [ik'spenmant] 1. а тачриба оз- моиш: to carry out an experiment in chemistry тацрибаи химиявй гузарондан; 2. v тачриба гузарондан, озмоиш кардан, озмудан, имтихон кардан: They are experi- menting with a new medicine. Онхс доруи на- вро меозмоянд. experimental [ik.spen'mentl] а тачрибавй, озмоишй, имтихонй. experimentalize [ek,spen'menlalaiz] v санчи- дан, санчиш гузарондан. experimentation [ek,spenmen’teiyn| п санчиш, озмоиш, тачриба expert f'ekspa:t] 1. п мутахассис, коршинос, кордон, ботачриба, ахди фан. Не is considered an expert in his field. У дар ин coxa мутахассис ба шумор меравад. 2 а ботачриба, донишманду кордон: Не is an expert mechanic. У механики ботачриба мебошад. expiate fekspieit] v 1) кафорат кардан, бахшонидан, омурзонидан, гучохро шустан, кифорй додан (кардан), пок кардан; 2) чуброн кардан, кусури чизеро баровардан, пур кардан. expiation [,ekspi'eijn] п кафорат, товон, чуброн, кусургардонй, кусургирй. expiration [,ekspaia’reijn] п 1) нафасбарорй, дамбароварй, боздам; 2) фарном, тамом, хо- тима, поен, итмом ‘eai:m ва г.). expiratory [iks'paiarotan] а бездамй, нафасбарорй. expire [tk'spaia] v 1) боз дамидан, нафас баровардан, дам баровардан; 2) нафаси охир кашидан, мурдан; 3) ба поён расидан, оипарй шудан, тамом шудан, хотима ёфтан \му>;лат ва г). explain [ik'splctn] v фахмондан. эзох додан, шарх додан, тавзех додан, баён кардан; explain away бахона овардан, худро сафед кардан. explanation [,eksph'neijn] п тавзех. шарх, эзох, баён; тафсир, таъбир explanatory [ik'splasnatn] а эзохй, гавзехй, шархй, тафсири, баёнй. expletive [ek'spli:tiv] п дашном, фахш, харфи зишт, хадорат, алфози кабех- explicable ['ekspaksbl] а тавзехпазпр, кобили тавзех. explicate ['eksplikeit] v маълум кардан, равшан кардан, баён кардан ва тавзех додан (чизи мубхам ва мушкилро). explicative ['eksplikeitiv]; explicatory ['eksplikeitari] а эзохй, шархй, баёнй, тавзехй. explicit [iks'plisit] a capex, равшан, аён, возех, ошкор, бепарда, кушода. -304- explode [iks'plaud] v таркидан, таркондан, пукидан, пукондан. exploder [iks'plouda] п детонатор, тарко- нанда, олоти таркондан. exploit I feksploit] п кахрамонй: exploits of Robin Hood кахрамонихои Робин Худ. exploit II [iks'ploit] v 1) истисмор кардан: to exploit the poor бечорагонро истисмор кардан; 2) суистеъмол кардан, суистифода кардан, to exploit sb's kindness аз мехрубонии касе суистеъмол кардан; 3) ба кор андохтан, мав- риди истифода карор додан, бахрабардорй кардан: to exploit mineral resources захирахои табииро ба кор андохтан. exploitation [,eksplm'teijn] п истисмор, бахрагирй, бахракашй, бахрабардорй, исти- фоца, истихроч; exploration f,ekspla'reijn] п тахкикот, икти- шоф; чустучу, бозраей, бозёбй, ёбиш. explorative [eks'plo:ranv] а иктишофй, тахкикотй, озмоишй. exploratory [cks'plo: ratan] ниг. explorative. explore [ik'splo:] v 1) тахкик кардан, омухтан, муоина кардан, иктишоф кардан, ковши кардан; 2) саёхат кардан, боздид кар- дан, гаштам. explorer [ik'splo:ra] п 1) тахкикотчи, пажухишгар; 2) сайёх. чахонгард. explosion [iks'plaujn] п 1) таркиш, инфичор. пукиш: the explosion of the first atomic bomb таркиши аввалин бомбаи атомй; 2) зухури ногахонй, берунрезй. explosive [ik'splausiv] 1. п моддаи тарканда: They had to use explosives. Лозим шуд, ки мод- даи тарканда истифода баранд. 2. а тарканда, инфичорй, таркишй, мац. тунцмизоч- бадчахл: an explosive force кувваи таркиш; an explosive situation вазъияти муташаннич; an explosive temper шахси тундмизоч. exponent [ek'spounant] п 1) тавзех тиханда, шорех, шархдиханда, мубаллиг, тафсиркунан- да, ороишдиханда, муфассир; 2) намуна, на- to оянда; 3)риё. нишон,цихандаи дарача. export п ['ekspo:t] 1. п содирот, интикол, борфирист. Spain grows oranges for export. Испания эфлесунро барои содирот парвариш мекунад; export bank содиротбонк; 2. v [ik'spo:t] содир кардан, интикол додан: The country exports many kinds of machinery. Ин кишвар лавозимоти зиёди техникиро со- дир мекунад. exportation [.ekspo 'teifn] п судур, содир- созй, барфирист, ирсол, хами, интиколдихй. expose [ik'spauz] v 1) гирифтор кардан, карор додан [дар сармо, хатар ва г.): to be ex- posed to the sunlight офтоб хурдан; to expose to unnecessary risks зери хатари бехуда гузоштан; 2) тахти тахсир карор додан, ошно кардан; 3)
- 305 - extended ошкор кардан, ифшо кардан: to expose a crime чиноятро ошкор кардан; to expose sb’s intri- gues найрангу фиреби касеро ошкор кардан; 4) намоиш додан, нишон додан: to expose goods in shop windows молхоро дар панда рай магоза намоиш додан; 5) фош кардан; 6) ба такдир хавола кардан. exposition [,ekspyzijh] п 1) шархи муфассал, баён, тафсил, ташрех, тавзех; 2) арза, намоишгох: Paris art exposition намоишгохи санъати Париж. expositive [,eks'pozinv] а тасвирй, тавзехй. expository [,ekspa'zitgn] а шархй, тавзехй, баёнй, эъзохй. expostulate [ik'spastfulert] v насихат кардан, пандомез сухбат кардан, сарзаниши цустона кардан. expostulation [ik'spostfu'leijn] п панд, насидат, насихатдихй, панддихй. exposure [ik'spoujo] п 1) карор додан (дар марзи чизе), берунгузошт, намоишдихй; 2) фотнкунй, ошкоркунй, огакорсозй, иардабардорй: the exposure of a plot ошкор- кунии суикасд: 3) гузоштан ё мондани кудак (ба амри тардир); 4) намоиш (молуо); 5) мавкеъ, ной; 6) иттилооти метеорологй. expound [iks'paund] v тафсир кардан, изхор доштан, баён кардан (му ба мф), шарх додан (бо чузъиёти комил). express I [iks'pres] 1. п 1) экспресс татар автобус ва г., ки бо суръат уаракат мекунад)', 2) хаткашон, хатбар, косид; 3) амер, ирсоли мол ё пул тавассути идораи наждиёт; 4) амер, ширкати хусусй; 2. а 1) муайян, вижа, ошкор: an express purpose максади муайян; 2) фаврй, таъчилй: an express letter макгуби фаврй; an express train катораи тезгард; 3) махсус; 5) баёнй соф ва пустканда, бепарда, шево, ошкор, аён (ба- ён); 6) комилан шабех, айн; 2. adv 1) зуд, шитобон, фавран; 2) таъчилан; express II [iks'pres] v 11 изхор доштан/ кар- дан, баён кардан, иброз кардан, ба забои овардан: Не expressed his ideas very well. У акидахои худро хеле хуб изхор дошт. 2) ги- рифтан, афшурдан, чолидан, кашидан (оби мева ва гайраро ба фишор): Cotton seeds are expressed to yield oil. Пунбадонаро мефишо- ранд то равган бидихад. 3) ба зур баровардан, даркашидан {иттилоот ва г.); 4) нишонгар будан, баёнгар будан; 5) нишона/ аломаг будан, маънй додан; б)ё бо почтаи фаврй фиристодан (мактуб ва г.); express oneself баён кардан, нишон додан: Не can't expiess himself well in English. У намета- вонад хадафи худро ба забони англисй хуб баён кунад. expressible [ik'spresobl] а ифодакупанда. изхоркунанда, баёнкунанда, баёнгар. expression [ik'sprejn] п 1) баён, базабоноварй, изхор, иброз; 2) симо, к.иёфа, холат; 3) ибэра, истилох: idiomatic expressions истилохоти омиёна. expressi’e [ik'spresiv] a I) пурмаъно, расо, пфо ланок; 2) баёнгар, гуё, нишонгар. expressly [iks'presli] adv 1) ошкоро, равшан, возех. бепарда, фахмо; 2) айнан, расо, махсу- сан, махз. expropriate [eks’prouprieit] v мусодира кар- дан (гирифтаии мулк ва г. аз сохиби он), ба зУрй кашида гирифтан, гасб кардан. expropriation [eks'prcupneijn] п мусодира, гасб, базурситонй. expropriator [eks'proupneita] п гаебку- нанда, мусодиракунапда. expulsion [ik'spAlJn] п хоричкунй (аз мак- таб, муассиса), ихроч, цафъ, берун рондан, ба зурй берун кардан: the expulsion of foreign advisers берун роидани (ихрочи) мушовирони хоричй. expunge [eks'p.vndj] v зудудан, пок кардан, аз матн задан, махв кардан, тарошидан, нобуд кардан, нест кардан, ботил кардан. expurgate ['ekspo:geit] v тахрир кардан, орй аз маводи гайри холис кардан, аз матн за дан. expurgation ['ekspofgeijn] п тахрир, пок кардан (чойуои нодилхох ва г.) exquisite ['ekskwizit] а зариф, латиф. нафис, олй, зебо, дилппсанд. ex-stniceman [,eks'sa:vismen] п хизматчии собик. extant [ek'staent] а махфузмонда, бокимонда. extasy [ek'stesi] ниг. ecstasy. extemporaneous [eks,temps'reinjasj а ирти- чой, беандеша, бемутслиа, саридастй (чора, васила ва г.). extemporary [ek'stempsran] ниг. extempore. extempore [ek'stempan] a, adv бадехатан гуфташуда, ногахенй (бетайёрй) кардашуда, бадеха. extemporize [ik'stemparaiz] v бадехатан гуф- тан |навохтан), аз худ бофт а баровардан, саридастй дуруст кардан. extend [ik'stend] v 1) дароз кардан, давом додан, тул кашидан: Не extended his hand to me. У дасташро ба ман дароз кард. The road extended to the new bridge. Pox то купруки нав тул мекашид. 2) вусъат дсдан: to extend con- tacts робигахоро вусъат додан; 3) дароз кар- дан, тамдид кардан/ шудан: to extend a treaty шартномарс дароз кардан; 4) изхор кардан: to extend good wishes изхори орзухои нек кардан; 5) додан: to extend credit карз додан; 6) кувват гирифтан, кувваро зиёд кардан (варзиш). extended [ik'stendid] а 1) густурда, дароз- шуда, пахншуда, кашолдодашуда, тамдидшу-
extensibility да: an extended contract карордоди гамдид- шуда; 2) грам. тафсилй (чумла): 3) васеъ, бу- зург, дароз, тулонй, пахновар. extensibility [iks'tenso'bihti] л густуриш, кашиш, дарозй. extensible [iks'tensabl] а густурданй, каши- да мешудагй, дарозишпазир. extension [ik'stenjn] п 1) васеъшавй, гусга- риш, тарвид: the extension of influence ва- сеъшавии нуфуз. 2) дарозкунй, тамдид: the extension of a treaty там зиди мУхлати шарт- нома; 3) таъхир, акибандозй, дарозкунй: 4) улр. васеъкунй, чудокунй (саф). extensive [ik'stensiv] а 1) пахновар, васеъ, густурда. пурдомана, доманадор: an extansive forest нангали пахновар; 2) зиёд, бисёр, фаро- вон: the buildings suffered extensive damage coxtmoiixo осеби фаровон диданд; 3) муфас- сал, фарогир, хамасугир: extansive discussions музокироти фарогир. extent [ik'stent] п 1) дарозй, фарохй, густурдагй: What is the extent of the new rail- way? Дарозии хати нави рохи охан чй кадар аст? 2) дарача, аидоза, микдор: То what ex- tent can he be trusted? To чй андоза ба вай бовар кардан мумкин? to a certain? great extent то дарачаи муайян; to some extent то як дарача, то андозае, то кадре; to such an extent то чудик дарача, to what extent то чй андоза? ба чй микдор? extenuate [ek'stenjueit] v 1) костан аз, кам кардан, заиф кардан, нарм/ мулоим/ сует/ сабук кардан; 2) камарзиш каламдод кардан. extenuation [ck'stenjueijn] п бекувватй, заифй, бехолй. exterior [ek'stiana] 1. п берун, беруна, намо, хорич, зохир: The exterior of the house is white Аз берун бино сафед карда шудааст. 2. а 1) берунй, хоричй: an exterior door да- ри берунй; extenor assistance кумаки берунй; 2) аз хорич, аз зохир, аз берун. exterminate [ik'sta:mineit] v дафъ кардан, ба куллй чобуд кардан, решакан кардан, аз байн бурдан. extermination [ik,sta:mi'neifn] п дафъ, нобудкунй, решаканкуий. exterminatory [iks'ta.minotatn] а нестку- нанда, нобудкунанда. external [ek'staml] а 1) берунй, бурунй, бе- рунин; 2) хоричй, берунмарзй (дар бародари дарунмарзи. internal); 3) сатхй, зохирй: externalize [ek'st&mlarz] v дорой шакл ё на- муди хоричй кардан, чанбаи хоричй додан бэ (андеша, эхсос ва г.). exterritorial [,eks,ieri'to:nsl] а берунмарзй. берункишварй (берун аз сар^адот ё марзй кишвар). exterritoriality ['eks,tento:n'ashti] и масуният - 306 - 13 конунх.о кишвар). extinct [ik'stirjkt] а хомуш, гайрифаъол: ап extinct fire оташи хомуш; 2) нобуд, аз байн рафта, ба поён расида, тамом шуда, мурда, аз кор афтода, нопгдидшуда, гайбшуда, махвшуда, хомушшуда, ноёб. extinction [ik'sstirjkfn] п 1) хомушкупи, хомушеозй, хомушшудагй; 2) нобудсозй, эъдом, нестй, ноёбй, инкироз; 3) катъ, хотима (хусумат, душманй); 4) пахнкунй, фарогирй; 5) ХМ пардохт (карзуо ва г.). extinguish [ik'stirjgwijj v хомуш кардан, фуру нишондан (оташ ва г.); 2) ба поён ра- сондан, нобуд кардан, аз миён бурдан (умр, умед ва г.); 3) хафа кардан, сокит кардан (на- фас, садо ва г.); 4) ХУК- пардохтан (карзхоро): 5) фаро гирифтан, пахн кардан. extinguisher [ik'stnjgwijo] п оташнишон, оташхомушкун, сухторхомушкун (одам, дастгоц). extirpate ['ekstapeit) v 1) решакан кардан, хомуш кардан, аз реша даровардан, аз бех кандан; 2) нобуд кардан, барандохтан, нест кардан, аз байн бурдан. extirpation [,eksto'peifn] п решакани, махв, барандозй. extol [ik'stol] v аз хад зиёд таъриф/ мадх кардан, бардор-бардор/ муболига кардан, баланд кардан, игрок гуфтан, сутудан (бисёр), ситоиш кардан, тамчпд кардан, офарин гуф- тан. extort [ik'sto:t] v гирифтан (ба зурй тифоид, шикстча ва г.), ба зурй ситондан (пул), кашида гирифтан, ба зУрй ба даст овардан. extortion [ik'sto:.fn] п тамаъчуй, базурситонй, базургирй, зиёдаситонй, газоффурУшй. extortionate [ik'stoyfanit] а горатгарона, рохзанона, зУроварона. гайриодилона. extortioner [ik'stxj’ano] а тамаъчуй, та- маъкор, зиёдаситон, ифроткор. extra ['ekstra] 1. п 1) pl изофот, афзудахо, пардохтхои иловагй; 2) шумораи фавкулода (рузнома)', 3) навъи олй (чиз)', 2. а 1) изофй, изофа, иловагй, бешин, афзу- дин; олй; 2) бисёр, хеле: extra good quality си- фати хеле хуб, 3. adv махсусан, иловатан. extra- fekstra-] pref хорич аз, берун, берун аз, илова бар: extralinguistic гаиризабонй. extract I. п ['ekstraskt] 1) шира, махлул, давхар, чакида, афшурда: apricot extract ши- раи зардолу; 2) иктибос, рунавишт, китъаи мунтахаб, баргузида (аз китоб): extracts from Shakespeare иктибос аз асари Шекспир; 2. v [ik'straskt] 1) кандан, баркандан: to ex- tract a tooth дандон кандан; 2) кашидан, истихроч кардан to extract iron from the earth аз замин охан истихроч кардан; 3) баровардан
-30-7- eyeglass (шира ва г.}Г^Уриез~ хосил кардан (реша)ТЗУ интихоб кардан, чудо капцан (мисол, иктибос ва г.). extraction [ik'strakjn] п 1) дандон кашидан, кандан; 2) иктибос, истинод; 3) истихроч, хосилкунй, ба дастдароварй, пайдокунй. extractive [ik'straekt iv] 1. п чавхар, шира; 2. а 1) истихрочй, кашиданй, канданй, 2) хосилшаванда, чавхар, шира, чакида. extradite ['ckstradait] v боз додан, баргар- дондан (уинояткорро ба кишвари аслиаш до- Оан). extradition [,ekstra'di.|n] п амали бозгардо- нии/ боздихии чинояткор ба кишвари аслиаш. extraneous [ik'streimas] а бегона, беруна, берунй, хоричй, аз/ ба берун. extraordinary [ik'straidnn] а 1) фавкулода, барчаста ва мумтоз, истисной: extraordinary abilities истсъдоди фавкулода; 2) гайриодй, гайримаъмулй: Wha1 an extraordinary hat! Чй кулохи гайриодй! 3) фавкулода: extraordinary measures чорахои фавкулода; 4) [,ekstra'o:dnri] cue. фавкулода: an extraordinary ambassador сафири/ намояндаи фавкулода. etrapolation [, ikstraspa'Ieij'n] п риёз. нати- чагирй; имтидод. extravagance [ik'stra: vagans] ниг. extrava- gancy. extravagancy [ik'strsevogonsi| n ифроткорй, ачобат, галатй будан, девонаавзой, чиннигй; 2) исроф, беэътидолй, берун аз худуд, зиёдй, изофагуй, инхироф. extravagant [ik'strasvogant] а 1) гайри- маъкул, ифротй, ифротомез; 2) фузункор, гизофкор, масраф, исрофомез. extra-violet ['eksto'vaiaht] а ултрабунафш. extreme [ik'stri:m] 1. и 1) нихояг, ифрот, интихо, шиддат; 2) plриёз. ададхои калорагй; go to extremes чорахои катъй дидан; 2. а 1) дуртарин, -тарин; комил: at the ex- treme end of the hall дар дуртарин кунчи то- лор; extreme poverty камбагалии комил; to hold extreme views акидахои оштинопазир доштан; 2) шадид, ашаддй, номуътадил, тун- ду тез: an extreme pain дарди шадид. 3) гайриоддй, ифортй, ифротомез; 4) охирин; extremely [ik'stri:mh] adv хеле, бисёр, аз хад зиёд, бенихояг. extremeness [ik'stri:mnis] п интихо. ифрот. extremism [ik'strrmiziii] п ифротгарой, ифрогигарй: political extremism ифротгароии сиёсй. extremist |’ik'stri:mist] и ифрот, дорой акидаи ифротй. extremity [ik'stremati] п (pl extremities) 1) нихоят, хад ди нихой, интихо, авч, хадди олй, хадди нихой; 2) болотарин дарача, хадди ак- сар, бешина; 3; шшн». зиндагй; 4, pi дастхо, похо, дастхо ва похо; 5) pl чорахои фавкулода. extricate ['ekstrikeit] v рахо кардан, халос кардан, хал оси бахшидан, озод кардан (аз - from) (аз печидагй, банд, гир ва г.) дар овардан. extrinsic [eks'trinsik] а 1) гайриаелй, гайриасосй, гайризарурй, номарбут; 2) берунй, хоричй, гайризотй, фаръй, чузъй, за- мима, тассцуфй. extrude [ek'stra:d] v тела дода баровардан, берун рондан, танг карда баровардан, аз миён бурдан, берун кардан, чои чизеро гирифтан, бо фишер баровардан. extrusion lek'stnrjan] п берунронй, талантам (ба берун). exuberance [ig'zju:barans] п анбухй, хуррамй, барака т, файз, фаровонй, серобй. exuberancy [ig'zjutboransi] ниг. exuberance. exuberant [ig'zju.baram] а фаровон, nyp- пушт, анбух, хуррам пуршоху барг, пурбор. нурхосил, пурбаракат, exude [ig'zju:d] v таровидан, берун кардан, хорич кардан. чорй кардан. рехтан, афшоидан. exult [ig'zxlt] v шодй кардан, часту хез кар- дан, дар пусти худ нагунчидан (аз шодй), ба вачд омадан, хушхол будан, шод шудан/ кар- дан, фахр кардан, шодмонй кардан. exultant [ig'zAkant] а шоду сармаст, пирузманд, хурсанд, бочидахотир. шодмон. exultation [.ogzxl'tei.fn] л шодй, вачду сурур, вачд, шодмонй (аз фатуу зафар), часту хез (аз хушй). eye [at] 1. п 1) чашм, дида, дид, биной: I have something in my eye. Ба чашми ман чизе афтодааст. 2) назар: Не tried to catch her eye. У кушиш мекард, ки назари хонумро боздорад. 3) сурохии сТзан: Put the thread through the eye of the needle. Ресмонро аз сузан гузарон. 4) чашмак, сурохии дар; 5) гиёх,. мугча; 6) амер. хабаркаш; An eye for an eye. Зарб. ~ Ба чуз бад набошад мукофоти бад. be ай eyes бодиккат дидан; eyes right/ left хар. назар ба чаш' рост! Four eyes see better than two. Зарб. ~ Аклхоро акдхо ёрй дихад,/ Машварат идроку хушёрй дихад. have an eye to лоидан, таваччУх кардан; keep an eye on поидан; keep one’s eyes open хушёр будан; make e) es at sb ба касе нигохи ошикона кардан; with an eye to назар ба, аз дихози; 2. v нигох кардан: She eyed him with suspi- cion. Духтар ба у бо шубха нигох мекард. eyeball ['aiboll п мардумаки чашм. eyebrow [’aibrau] п абру. eyeglass [’a:gla:s] п айнак, гиишаи турбин ё
eyehole заррабин. eyehole ['athoul] n косаи чашм. eyelash ['aiteJ] n чижа, мижгон. eyelet ['aiht] n чашми кучак, халка, чашмак, сурох, равзана, мизгал. eyelid ['ailid] п пилк. eyeshot ['aijot] п чашмрас, дидрас, дид. eyesight ['aisait] п биной, биниш, бесира, дид, мурокибат. eyesore ['also:] п манзараи зишт, чизи бад- намо, чашмозор. мояи нафрат. eye-tooih ['aitu:0] п (pl eye-teeth} 1) дандони ашк; мац. дандон акт cut one’s eye-teeth тачриба касб кардан. eye-wash faiwoj] п тиб. чашмшуй. доруи шутсани чашм. eye-wink ['aiwink] п 1) чашмак; 2) лахза, дам: Не died in an eye-wink. Дар як лахза чон супурд. eye-water ['aiwa:ta] п оби чашм, оби лида, ашк. eye-witness [’ai'witms] п шохиди айнй, гувох. Ff F, f [ef] 1) харфи гиашуми алифбои ангписй 2) мус. но гаи фа. fable ['feibl] п 1) хикоёт, хисса, ривоят, цосгон (хусуеан агар ахлокр бошад); 2) афсо- на, достони цуругин. fabric ffrebnk] п 1) ) газвэр, матов; 2) сох тмон, тархи бино; 3) сохтор, бофт, тору пуд; the fabric of society сохгори идтимоин чомеа; 4) махсулот, мол; 3) attr бофта, бофтагй. fabricate f'faebrikeit] v 1) сохтан, бино кар- дан, тавлид кардан, истехсол кардан (дар корхона): This house is fabricated out of plastic inalerials. Ин хона аз масолехи иластикй со- хта шудаааст. 2) мац. бофта баровардан (дурфё), дурУ» бофтан: She fabricated a story to justify her absence. Барои набуданаш хикояеро бофта баровард 3) мац. сохтан (ууццат, имзо яа г.); 4) чамъ кардан. fabrication [Tsbn'keitjhJ п 1) истехсолот, тайёркунй, коркард, тавлид, сохтмон; 2) бофтабарорй; 3) сохта, калбакй; 4) хар чизи сохташуда. fabulist ['faebjuhst] п 1) достонсаро, масал- навис; 2) дуруггуй, дуругбоф. fabulous ['febjulos] а 1) афсонавй. афсо- наомез, афсонавор, кдссамонанд; 2) сохтагй, дурут, боварнакарданй, шигифтовар, афеонанавией; 3) хеле хуб, олй. fasade [fa'sa:d] фр. п 1) фасад, намо, намуд -308- (бахше аз сохтмон, ки аз пеш дида мешавад); classiscal fasade of the building намуди класси- кии бино; 2) зохир. сурат, намой хар чиз. face [feis] 1. п 1} руй, чехра. сурат, рух, pyxcop, ру: Не turned red in the face. Рангу руяш сурх шуд. 2) руй, ру, сафха (чизе): the face of a clock руйи соат; 3) холати сурат, киёфа, симо, зохир, намо; 4) обру: to save one’s face обруи худро хиф? кардан; 5) бехаёй, бешармй, беруй: A fair face may hide a foul heart. Зарб. ~ Суратро чй кунам rap ту чадорй сирате. A good face is a letter of recomendation. Зарб. ~ Ранг бину хол пурс. Руй оинаи дил аст. face to face ру ба ру, мукобил; fly in the face of майдонталабй кардан, эътироз кардан; have the face to say бехаёй/ бешармй кардан; in the face of sth ру ба руи чизе; loose one’s face обруйи худро аз даст додан, make/ pull faces лабу дахон кач кардан; save one’s face обруйи худро хифз кардан; that puts a new face on the matter ин ба масъала ранги дигар медихад; to once’ face дар ру ба руй касе; 2. v 1) ба тарафе нигох кардан, гардондан (чеураро), баромадан, ру ба тарафе будан: Turn round ana face the camera Руятонро ба тарафи суратгир гардонед. The window faces the street. Тиреза ба тарафи куча мебарояд. 2) ру ба ру шудан бо/нигох кардан (инч. face up to): We must face up to the facts. Mo бояд бочуръатона ба санадхо нигох кунем. 3) ру ба ру шудан, мукобилият кардан бо. Cosmonauts face many problems. Кайхоннавардон ба мушкилоти зиёд ру ба ру мешаванд. 4) тан додан, тан дардодан, пазируфтан, кабул кардан: You must face the truth. Ту бояд хакикатро кабул созй. 5) молидан ба, рукаш кардан, рукорй кардан: 6) нишон додан, ку- шодан (карта ва г.); face down мухосира кардан (душман); face out натарсидан. пахаросидан. facer [feisa] п 1) ру ба ру, дар ру ба ру (шахе); 2) монеаи тасодуфй/ ногахонй. facet [Taesit] и 1) тарош, сатх, печ: a dimond with ten facets алмоси дах печа. 2) пахлу, тараф, су, чанба, симо. facetious [f?'si:jas] а вобаста ба шухии нобахангом, бечо (шухй), латифаи бемавкеь, харфи бечо, сухани бемаврид. facial [Teijol] 1. п массажи руй, молиши руй (бо крем ва г. ), 1. а рухсорй, симой, рухй. facile ['faesail] а 1) осон, сахл; бесубот, зу- дёб, бидуни захмат; 2) шитобкорона, боши- тоб; 3) сатхй, каммухтаво, сарсарй (гуфтор ё навиштор): facial solution рохи халли сатхй. facilitate [fa'sili teit] v осон кардан, кумак
309 - fail кардан, кушоиш додан. facility [fo'sihti] п (pl facilities) 1) осонй, нодушворй; 2) истеъдод, кобилият. махорат, забардастй, чехрадастй: facility in learning languages кобилияти омГхтани забонхо; У) pl имконият, шароит, имтиёзот: good transporta- tion facilities шароити хуби накдиётй; facilities for study шароити мусоид барои омузиш; 4) амер, pl тадхизот, васила, иншоот: athletic facilities иншооти варзишй; kitchen facilities тачхизоти хурокпазй; 5) pl амер, васоити хизматрасонй. facing ['feisnj] п рукаш, намо, ороиши берунй, зинати зохирй, руйкаш, руйбаст. facsimile [fek'snnih] п 1) рУгирифт (нусхаи аксбардоршуда аз асл), рунавишт, нусха; 2) факс (fax хам менависанд). fact [fekt] п 1) вокеияг, санад, амри мусал- лам, нукта; dry facts санадхои хушку холй; accomplished facts санадхои собитшуда; fixed facts санадхои пурра собитшуда; to except the fact санадро пазируфтан; 2) хакикат; 3) pi иттилоот; 4) уук,. амал (ношоиста, чурм); as a matter of fact ё in fact ё in point of fact хакикатан, вокеан, дар хакикат, ба роста; fact-finding тахкик, ростиёбй. тахкикотй; That is a fact. Рост аст. Ин вокеият аст. The fact is (that)... Вокеият ин аст, ки... faction ['fekjn] п 1) хизб, фирка, даста. гурУх (дар парламент), фраксия; 2) дастабандй, нифок, тафрика. factious ['fekjn] а 1) фиркавй, гур^хй, чузъй, фраксионй; 2) нифокангез, тафрикаангез, ситезангез. factitious [fek'tifas] а сунъй, сохтагй, дуругин, маснуй, гайритабий, гайривскей. factor ['fekts] п 1) омил; 2) намоянда, кор- гузор, вакил, гумошта, нозир, ташкилдиханда, далол; 3) сифат, хислат, ху- сусият; 4) риёз. чамъкунанда. factory ['fektari] и корхона, созгох: a glass factory корхонаи шишасозй. factotum [fek'tautom] и 1) навкар. гушбафармон; 2) хамкора. facultative ['feksltetiv] а ихтиёрй, майлй, дилхох, тайрпичборй. factual ['fektual] а хакикй. faculty ['fekalti] и (pZ faculties) 1) истеъдод, неру, кувва, тавоной, кабилият, хис, кудрати зехнй: a great faculty for mathematics истеьдо- ди бузург нисбати риёзиёт; the faculty of speech кувваи нотикй/ сухангуй; 2) амер, pl хайати илмй, шурои устодони донишгох, му ал лимон, хайати профессорон ва устодон (як донишгоу): the faculty and the staff of this university устодон ва кормандони хамин донишгох; 3) факулта, факулгет: a faculty of medicine факултаи тиббй; 4) донишкада: the head of the law faculty раиси донишкадаи хукук. fad ['fed] n хавас, саргармии муваккати, одати тезгузар, муди (раем, сабк ва г.) зудгузар. faddy ['fedij а ( faddier, faadiest) зудгузаран- да. fade [feid] v 1) пажмурда шудан (гул); 2) па- ридан (ранг), камранг шудан, беранг шудан; 3) заиф шудан; 4) аз байн рафтан, нопадид шуда; fade away аз миён рафтан, заиф шудан. fadeaway [,feid'weij п гайбзанй, азмиёнравй; нотавонтар шудан ва мурдан. fading [feidirj] п хомушшавй, пастшавй, фуру нишастан. fag [feg] 1. п 1) хастагй, мондагй, фарсудагй; 2) кори вязнин ё дилгиркунанда; 3) навкар, (Ьармонбар (шогирде, ки барии шогир- оони синфи болотар навкарй мекунад); 4) амер., гуфт. кунй, хамчинсбоз; 2. v 1) сахт кор кардан ва хаста шудан, фарсуда шудан/ кардан, хаста кардан/ шудан, аз по афтодан, сует шудан; 2) аз по андохтан, 3) чон кандан (муфт), захмат кашидан; 4) аз хизмати хаммактабиёни синфи поёнй истифо- да бурдан (дар мактаби англисй). fagend [’feg'end] п 1) пастмонда, сартика- порча, сарних, сарпорча: пасмондаи папирос: fegend of the cigarette пасмондаи папирос; 2) мар бахши охир ва бадй хар чиз, интихо, сар- туп. faggot ['fegat] 1. п дастаи хезум, як баста хезум; 2. v ба хам бастан, бастабандй кардан (уезум ваг.). Fahrenheit [Taeran.hair] п дарачаи харорати Фахренхейт. faience [fai'ams] п фаянс (як навъи зарфи са- фолин). fail [fed] 1. и нокомй; without fail хатман, албатта, бечунучаро; 2. v 1) кофй набудан, басанда набудан, бас набудан; 2) аз кор афтодан/ мондан, хароб шудан, кор накардан; 3) шикает хурдан, бар- бод рафтан: All their plans failed. Хдмаи накшахои онхо барбод рафтанд. 4) натавони- стан, накардан (пеш аз масдар): Не failed to arrive in time. У натавонист дар вакташ хозир шавад. 5) комёб нашудан, шикает хурдащ но- ком шудан: Не failed in mathematics. У аз имтихояи риёзиёт комёб нашуд. 6) кам шудан, ба охир расидан, тамом шудан: The water supply has failed. Захираи об ба охир расид. 7) хичолатманд кардан, дучори вазъи ногувор кардан, фиреб додан: Не failed us when we needed him most. Вакте ки зарур буд, у моро фиреб дод. 8) сует шудан, заиф шудан, бекувваг шудан, нотавон шудан: The patient is failing rapidly. Касал р?з ба руз заиф шуда ис- тодааст.
failing. ___ ...______________________. failing I ['feiliijj n 1) камбудй, норасой; 2) сустй, заифй, кости, айб. failing II ['feiliij] prep дар сураги набудан, агар набошад, бидуни. failure ['feiljaj п 1) нокомй, шикает, завол; Success came after many failures. Баъдй чандин нокомихо ба муваффакият ноил шуд. 2) камй, камбудй, нуксон, кости, норасой: a crop fail- ure камхосилй; 3) нокем, нокомёб, шикастхурда; 4) ноком (шахе)-, кори ноком; 5) тех. садама, вайроншавй; heart failure аз кор мондани дил; be a failure ноком шудан, шикает хурдан: Не was a failure as ar. actor. \амчун актёр у ши- кает хурд. end in failure ба завол дучор шудан. fain ['fein] 1. а 1) мачбур/ водоркардашуда; She was fain to keep silence. Уро мачбур кар- данд, ки хомуш бошад. 2) моил, рогиб, омода, мушток, хостор, хохон; 3) бо хурсандй, бо рагбат; 2. adv бо чону дил, бо майлу рагбат; 3. v fain/ fains I! Эй нарас! faineant ['feineia:q] 1. фр. п танбал, бекорхуча; 2. а танбал. faint [feint] 1. п бехушй, азхушравй; dead faint бехушии пурра; 2. а 1) сует, андак, нсмаълум: a faint smell of paint буи номаълуми ранг; a faint idea та- саввуроти сует; 2) тарсончак, буздил, дудила; 3) нокифоя, гайрикофй; 3. v 1) сует шудан, бехуш шудан, аз хуш рафтан' She fainted when she beard the news. Хангоми шунидани ин хабар у бехуш шуд. 2) тарсончак шудан. faint-heart [’feint'ha:t] п шахси тарсончак/ бечуръат/ ка.мдил/ буздил; A faint heart never won fair lady. Зарб. ~ Тар- сончак хеч гох дили шохсанамро ба даст на- овардааст. faint-hearted [’feint'ha:tid] а тарсончак, бечуръат, камдил, буздил, тарсо, харосон, тарснок, хароснок; тарсону ларзон, буздило- на. fainting fit [Teinlirjfit] п бехшй, бехушшавй. faintly [Teinth] adv сует, номахкам, бад, бемахорат, базур, бо душворй, кариб, кама- как, андак, сахл, навакак, акнун, хамин ки, рангпарида, камнур. fair I [feo] п намоишгох, бозер 'хафтаинаг The book fair opens next Monday. Намоишгохи китебхо рузй Душанбе кушоца мешавад vanity fair давугеч цаводавй. fair II [feo] 1. а 1) зебо, дилписанд: fair lady хонуми зебо; 2) хуб, кофй: They had a fair chance of success. Онхс имконияти хуб дош- танд. 3) мутавассит, миёна, нисбатан хуб1 The - ЗЮ -______________________________________________ movie is only fair. Ин филми миёна аст. 4) мая- ла. тиллой (муй), сафед (пуст), сафедр}: She had fair hair. V малламуй буд. 5) соф, пок. тоза, равшан (обу хасо осмон): It will be fair and cool tomorrow. Пагох хаво соф ва салкин хохад шуд. 6) пок, некпом, хушеобика: fair name номи нек; 7) боинсоф, баробарнигар, бегараз: a fair teacher муаллими бегараз; 2. adv одилона, бетараф, бегаразопа: They were always fair to him. Онхо доимо нисбати вай одилона рафтор мекарданд; by one’s own fair hand бо части худ; Fair and softly go far in a day. Зарб. ~ Сухани ширин морро хам аз хонааш мебарорад. fair do инсоф дошта бош; fair sex чинси латиф, зан; Fair without, foul (false) within. Зарб. ~ Дар зохир мешу, дар ботин гург. Fair words break no bones. Зарб. ~ Сухан оинаи марди сухангуст. fair-dealing ['feo'didiij] 1. п росткавлй, ростгуй; 2. а ростдавл, хакгуй. fairies ['feanz] pl аз fairy. fairly ['feali] adv 1) одилона, бетарафона: The games were judged fairly. Бозихо софдило- на доварй карда шуданд. 2) хуб, кофй: Не speaks English fairly well. У ба забони англисй хуб ran мезанад. 3) тамоман, комилан. fairway ['feawei] п оброх, оброха (кшмати муайяни дарё, канал ва г., ки кишти аз он w гузашта метавонад). fairy [Tran] 1. п (pl fairies) пари; чодугар, чин, зани чодугар, 2. а латифу зариф, дилпазир; афсонавй. Fairy land ffesriaendl] п кишвари афсонавй/ мучизахо. fairy-tale ['feantetl] п достони чин ва пари, афсона, дуруги шохдор. fait accompli [,fcita'komph] фр. п шали анчомшуда, амали баргаштнопазир, кори шу- да. faith [feiS] п 1) имон, боварй, эътикод; 2) мазхаб, кеш, дин; 3) бовичдонй, дурусткорй; 4) ваъда, кафолат, замонат: bad faith нияти бад, касди бад; break one’s faith ахдшиканй кардан, паймоншиканй кардан; in good faith бо нияти пок. бо самимият; keep one’s faith вафодор мондан; faithful [’feiQful] 1. п pl the faithful муъминон; 2. a 1) боэътимод, боваринок, сахех, дакик; 2) вафодор, бовафо, со дик, боимон: faithful friends дустони вафодор. faithfully [’feiSfuh] adv софдилона, боэъти- модона, содикона; Yours faithfully Бо эхтиром... (дар охири мак- туб).
faitnfuiness [TeiSfalnis] n садо кат, вафодорй. faithless ['feiQlis] а беимон, бевафо, беэътимод, ахдшикан, хоин, хиснаткор, гаддор. fake [feik] 1. и 1) хуччатй калбакй, санадй сохта/ калбакй, сохтакорй, калбакикорй; 2) бадал, бадалй, дуру™: a faked dimond алмоси сохта; 2. v 1) вонамуд кардан, фиреб кардан (аз руи вонамудсозй): Не faked illness. У худро ба касалй зад. 2) сохтакорй кардан, калбакй тайёр кардан, сохта/ бофта баровардан. faker ['feiko] п 1) каллоб, фиребгар; 2) чаканафуруш, фурушандаи сайёр. fakir ['feikio] п (аз решай форси) 1) зохиди хинди, морбоз; факир, гадо, даврагард (ки тардастй ва морбозй хам мекунад), дарвеш, каландар, шуъбадабоз, чашмбанд; (fakecr хам мена висанд). falcon ['fodkanj п боз, Шохин, лочин. fall [1э:1] 1. п 1) завол, сукут, инкироз: the fall of Berlin fall сукути девори Берлин; 2) афтодан, пэстравй (инч. мац.)', a fall from а horse аз асп галтидан; a fall in prices паст шу- дани нарххо; 3) амер- тирамох, хазон, бодбез: I saw him last fall. Ман уро тирамохи гузашта дидам. 4) (од. pl) шаршара, обшор' They rowed up the river towards the falls. Онхо кад- кади дарё ба боло, ба тарафи шаршара бел мезаданд. 5) нишебй, хамй; 6) резиш, бориш; 7) бурриши дангал, чангалбурй; 8) мубориза; 2. v (fell; fallen) 1) галтидан, афтидан (инч. fall down); Did you hear something fall? Шумо галтидани чизеро шунидед? The temperature fell. Хдрорати хаво паст шудааст. 2) мутобикат кардан, рост омадан: Му birthday falls on Sunday this year. Имсол рузи таваллу- ди ман бо рузи якшанбе рост меояд. 3) фаро расидан: The night fell. Шаб фаро расид. 4) кушта шудан: Не fell in battle. У дар чанг кушта шуд. 5) кам шудан, кохиш ёфтан, фу- ромадан: prices fell нарххо фуромаданд; 6) сукут кардан, барканор шудан: The Cabinet fell. Хукумат сукут кард; 7) фатх шудан, асир шудан, гирифта шудан; fall across ногахон вохурдан; fall among иттифокан бархурдан ба; fall apart пош хурдан, ба кисмхо чудо шудан; fall asleep хоб бурдан; fall away партофтан, монда рафтан, тарк кар- дан, аз пай/ аз миён рафтан, несту нобуд/ но- падид шудан; fall back on/ upon ба кор/ истифода бурдан, чора чустан, мурочиат/ илтичо кардан, ручУъ кардан ба, истинод кардан, такя кардан, хавола кардан, баргашт кардан ба; fall back акиб нишастан, акибпишинй кардан: The enemy fell back. Душман акибнишинй -311 - false мекард. fall behind акиб мондан: Не tried not to fall be- hind. У кушиш мекард, акиб намонад. fall down амер. гуфт. галтидан, афтидан; fall ill/sick бемор шудан, fall in love дуст доштан, ошик шудан; fall in with рубару/ дучор шудан (ногахон), вохурдан мулокот кардан, розигй додан, розй шудан, кабул/ эътироф кардан; fall off канда шудан (аз чизе)', паст шудан, фу- ромадан (об). fall on one's feet аз вазъияти номусоид бомуваффакият берун омадан; fall on/upon дарафтодан, хамла кардан: The hungry children fell on the food. Кудакони ry- русна ба хурок дарафтоданд. fall out низоъ/ чанчол/ даъво кардан, афтидан, галтидан, аз саф берун рафтан; fall over пешпо хурдан; fall short кам омадан, нарасидан, ками кардан, кпфоя набудан/ пакардан; fall through ба натича нарасидан, поком шудан, ба мурод нарасидан, шикает хурдан; fall to pieces шикаста шудан; fall under тахти таъсири (чизе ё касе) карор гирифтан; тахти унвони чизе зикр шудан; The falling out of lovers is the renewing of love. Зарб. ~ Даъвой зану шавхар мисли борони тобистон аст. falacious [fa'leijas] а галат, иштибох, сафса- таомез, вахмангез. fallacy [Taelasi] п (pl fallacies) 1) сафсата; 2) хато, сахв, иштибох, галат, гумрохй, фикри хато. fallen [То:1ап] р. р. аз fall 2. fall-off [Тэ:Ы] ниг. fall-out. fall-out ['fo:laut] 1. п натича, пайомад, пасомад; 2. v рух додан. fallow ['faslou] 1. п 1) замини шахмшуда ва нокошта, замини ошшуда/ дамдодашуда; 2) шахм; 2. а 1) ошй, киштношуда (замин)-, 2) мац. акибмонда, рушднокарда. fallow-deer [' fasloudi э] п оху. false [fo:ls] 1. а 1) дуруг, дуругин; 2) ноду- руст, хато галат, иштибох: Не took a false step. У нодуруст кадам ниход. 3) бевафо, ахдшикан, хоин: a false friend дусти бевафо; 4) сохта, калбакй, сунъи, бадал, бадалй: a false coin сиккаи калбакй: false teeth дандонхои сунъй; 5) дуруггу, фиребгар: a false witness шохиди дуруггу; False friends are worse than open enemies. Зарб. ~ Душманй доно баландат мекунад, / Дар замин мезанад нодон дуст. strike a false note сухани бечо гуфтан, иштибохи амал кардан; , take a false step гоми хато бардоштан;
falsehood 2. adv play sb false фиреб кардан, хоинй кардан, фурУхтан [касеро]. falsehood ['fnlshud] п 1) дуруг, дуруггуй, дурутпардозй; 2) ахдшиканй, хиёнат. falseness ['folsnis] п хатогй, фиреб, дуруг. falsification [,fo:lsifi'keijh] п сохтакорй, фиребгарй, бофтабарорй, дурутпардозй. falsify ['fodsifai] v (falsifies; falsified) 1) дуруг гуфтан, дуруггуй кардан, дурутпардозй кардан, тахриф карпан. 2) дасткорй кардан, вонамуд кардан, санадсозй кардан (санад, магпн ва г.). falsity [Tadsiti] п (pl falsities) 1) дуруггуй, дурутпардозй, дурУ1 будан, дуругбуд: the fal- sity of her smile дуруг будани лабханли у; 2) хатогй, хатокорй; 3) риёкорй, хиёнат. falter ['fo:lta] v 1) пению хурдан: Не fal- tered, and almost fell. У пешпо xj-рца кариб буд, ки галтад. 2) ларзон-ларзон рох рафтан, сует рох рафтан. 3) лакнат доштан, бо лакнат гаи задан; 4) бо садои ларзон ran задан. faltering ['fodtonn] 1. pres. р. аз falter; 2. а дудила, бечуркат. fame [feim] 1. п шухрат, ном, некномй, номварй. маъруфият: to rise to fame машхур шудан; 2. v номдор кардан, машхур кардан, ба- ландовоза кардан. famed [feimd] а шухрагманд, номдор, эво- задор, баландовоза, маъруфу машхур. familiar [fa'm;ha] а 1) ошно, шинос, наздик. His face looks familiar. Чехрааш шинос чена- мояд. Не was not familiar wiih the details. У ба дузьиёт шинос набуд. 2) худй, оилавй, хонаводагй, хешовандй: They are on familiar terms with him. Онхо бо у муносибати хонаводагй доранд. familiarity [fo,mih'aeriti] п (pl familiarities) 1) наздикй, шиносой. ошной, дУстй; 2) муноси- бати наздик (ма^рамона); 3) дониш, хирагй, баладй. Familiarity breeds contempt. 1арб. ~ Ошноии зиёд бо касе боиси кучакпиндории у мешавад. familiarize [fa'mtljaraiz] г шиносондан, маъруф кардан, ошно/ шинос кардан маълум кардан. family ['faemih] п (pl families) 1) оила, хопавода: Не comes from a peasant family. У дар хоназодаи дехкон таваллуд шудааст 2) ахли хочавода, оила: the Indo-European family of languages оилаи забонхои хииду-еврепой; the cat family гурбашаклхо (оизаи гурбагиакл^о); 3) авлод, хешоваилон, хонадон, кавму хеш: a man of family аз авлоди номдор; 4) кабила, кавм, ол, тоифа; 5) даст, гурух (дуздон ваг.); in a family way худй барин, бе такаллуф; in the family way хомиладор, дучон. 312 famine [’faemm] n кахтй, гуруснагй, хушксолй. famish f'femif] v гуруснагй кашидан, аз кахтй/ гуруснагй азоб кашидан, гушна моно- ндан, гушна моноида азоб додан; I am fa- mished. Ман аз гуруснагй мемурам. famous ['feimas] а машхур, номдор, номй, номвар. маъруф: This man is famous for his books Ин мард бо китобхояш машхур аст. fan 1 [fan] 1. п 1) бодбезак: She opened her fan. У бэдбезакашро кушод. 2) бодбез, бодзан, боцзанй: Не turned on the fan. У бодбезро ба кор даровард. 2. v бод додан, бод кардан (гандум ва г.). fan II [fsen] п гуфт. дустдор, мухлис: a foot- ball fan мухлиси футбол. fanatic [fa'na:tik] 1. п одами мутаассиб, шахей дорой эхеосоти шадид, одами хурофот- параст, одами ифротй; 2. а мутаассиб, дорой эхеосоти шадид, ифротй, хурофотпараст (fanatical уам мегуянд). fanatical [fo'na:tikol] ниг. fanatic. fanatically [fa'na:tikoh] adv мутаассибона, хурофотпарастона. fanaticism [fo'nretisizm] n таассуб, ифротгарй, кутохфикрй, тундруй. fancier ['fasnsiaj n мушток ба, -боз, -пур, - дуст, дустдор: a dog fancier сагдуст. fanciful f'faensiful] а 1) хаёлпарвар, пурхаёл, хаелотй, хаелбоф, хаёлпардоз; 2) ачиб, галатй, адоибу гароиб, шигифтангез. fancy ['fasnsi] 1. п (pl fancies) 1) хаёл, хаёлот, хаёлбофй, хавасбофи, тасаввур: Is it a fancy, or do I hear a sound? Ин хаёл аст, ё ман овозеро мешунавам? 2) нот, нозу нуз; хавас: She had а sudoen fancy to buy a new hat Ногах хаваей харидани кулохи нав кард. 3) шавк, майл, рагбат, гароиш, хост: Не has a fancy for cow- boy movies У ба филмхои кавбой рагбат дорад. 4) дустдор ё муштоки ё мухлиси як на- въи варзиш (хусусан бокс); take a fancy for дуст доштан, гароиш пайдо кардан ба; 2. а 1) ачиб, ачоиб: a fancy design накшаи ачоиб; 2) пуршукух, пурдабдаба, пурнакшунигор; 3) мудшуда, раемшуца; 4) рангоран;, гуногунранг \гиё^); 5) тоза, ноолу- да, беолопш (зоти уонварон); 6) тиц. сифати бехтарин, аълосифат; 6) зиёда, беш аз хад, газоф: fancy price нархи осмонй; 7) маргуб, аз чинси олй; fancy dress либоси намоиши; 3. v (fancies; fancied) 1) тасаввур кардан, хаёл кардан: I can’t fancy his doing such a thing. Тасаввур намекунам, ки у ин корро кардааст. 2) тахмин кардан, фарз кардан, пиндоштан, гумон кардан: I fancy that he is right, but I’m not sure. Ман тахмин мекунам, ки у хак аст, , аммо боварй надорам. 3) маъкул шудан/ бу-
-313- дан, дуст/ майл доштан: You may eat anything you fancy. Хар хурокеро ки дуст медоред, метавонед хуред. 4) хайвон ё гиёхи зотй/ на- муди бехтарро тарбия кардан/ парваридан. Just fancy! Fancy! Only fancy! Тасаввур кунед! (уайрат) Метавонй тасаввур кунп! fancy-ball ['fensi'bo:!] п базми никобдорон, базми шабона бо никоб. fancy-work ['fensiwa:k] п сузандузй, кашидадузй, гулдузй. fang [feij] п 1) дандони неш, дандони ашк, гургдандон; 2) хар чизи нугтез ва нешмонанд. fanlight ['faenlait] п панчараи болои дар, равзанаи болои дар. fanner ['fens] п бодзананда (шахе ё дастгох,). fan-tail ['faenlai t] п кафтари думчатр. fantastic [fen'festik] а 1) адиб, ачоиб, фантастики, ачоибу гароиб, гайривокей. The explorer told fantastic stories of his adventures. Сайёх аз саёхати худ хикояхои ачоибу гароиб накд мекард. 2) гуфт. аъло, бехтарин. Нс did a fantastic job. У корро аъло анчом дод. fantasy ['fentasi] п тахайюл, сайру хаёлот, хобу хаёл, орзу, тасаввурот. far [fa:] 1. a (farther, further; farthest, fur- thest) дур, дурдаст, ноцастрас: a far village дехаи дурдаст; the Far East Шарки Дур; Far from eye, far from heart. Зарб. ~ Аз дил биравад, хар он чй аз дида равад. 2. adv (farther, further; farthest, furthest) 1) дур (инч. far away, far off): Is it far away? Вай аз ин чо дур аст? 2) хеле: It is far better to go there by train. Ба он чо бо кагора рафтан хеле бехтар аст. 3) он су, он тараф: the far side of the mountain; 4) чои дур: He came from far. У аз чои дур омадааст. as far as а) то, то фосилае ки: Не walked as far as the post office. У то почта пиёда рафт, б) ба кадре ки, то он чое ки: as far as I know ба кадре, ки ман медонам; by far (or by far and away) бисёр, хеле, то андо- зае; far and near аз хар су, дуру наздик; far and wide дар хама чо, cap то cap; far from дур аз; far gone аз даст рафта (бар асари майхурй, царз ва а.), начотнопазир (аз касалй); how far чй кадар? (дури); so far (or thus far) то хол, то кунун, то ин чо; so far as то он чо ки, то хадде ки; so far, so good то холо хуб аст. far-away ['fa:rawei] а дур. дурдаст. far-between ['fa:bi'twi:n] а камёб, нодир. farce ['fa:s] п намоиши хандаовар (мазхакавй), таклид, масхарабозй, густохй. масхара, хазл, ш^хй. farriery farcical ['fa:siksl] а хандаовар, мазхакавй, масхараомез, шигифтангез, хазломез, шухиомез, мазхакаомез. fare [fee] 1. п 1; киропулй (такси ва а.), пули билет; 2) хурок, кут, рузй: the fare in the restau- rant хуроки тарабхона; 2. v 1) руй додан, рух додан, иттифок афто- ган, ба сари касе омадан; 2) анчом ёфган/ до- дан, сурат гирифтан; You may go farther and fare worse. Зарб. ~ Ба курпаат нигох карда, пойатро дароз кун. farewell [,fea'wel] 1. п худохофизй, хайрухуш, падруд: It's time to say farewell. Вакги хайрухуш расид. 2. а хотимавй: a farewell performance намоиши хотгмавй; 3. int хайр, худо нитах дорад: Farewell to school! Хайр, мактаб! far-lamed ['fai'feimd] а маълуму машхур, овозадор. far-fetched ['fa.'fetjt] а 1) аз рохи дур овагдашуда, дуровард, раховард; 2) сунъй, маскуй, сохта, ориятк, гайритабий. far-flung [Та:Ллг]] а 1) вассъ, васеъдоман, гусгурда, фарох, пахн, кушод, азим; 2) дурдаст, дурафтода. farinaceous [fen'neijas] а ордй, орднок, се- рерд. farina [fo'raina] п 1) орд, орди нарм; 2) но- шоста, моддаи ношоста ё ордй; 3) гиёх. гарда, гард; 4) орди картошка. farl [fa:l] и шот. нони тунуки чавин. farm [fa:m] 1. п В киштзор, киштгох, маз- раа, замини зери кишт, замини кишоварзй; 2) парваришгох, ферма: a fish farm парвариш- гохи мохй; 3) хочагии дехконй; 4) амер, дача ; farm production махсулоти кишоварзй. 2. v кишт кардан, кишоварзй кардан, зироаткорй кардан. farmer l'fa:mo] п кншоварз, дехкон, фермер, барзгар. farmhand ['famhaend] п коргари кишоварзй (коргаре, ки барои кишоварз кор мекунад). farmhouse ['farmhaus] и хонаи рустой, хонаи кишоварз, хонаи фермер, farming [,'fa:mirj] и хочагии зироатй, кишту кор, кишоварзй. farmland ['fa:mla;r_d] п кинпзор, замини кишоварзй. farmstead ['famsted] п замин ьа сохтахои ферма. farmj ard ['fa:m'ja:d] п сахни ферма. far-reaching ['fa:'ri:tjir)] а васеъ, густурда, дуррас, фарогир (натича ва г.), окибати калон дошта, farrier ['ferial п налбанд; охангар. farriery [Та:пэп] п 1) наказании асп, налбандй; 2) охангарй; 3) кортах; 4) гуфт. бойторй.
farrow 314 farrow [Taerouj 1. n 1) зоадани хук; 2) бачаи хук, хукбача; 2. а амер, гови нозс, кисир. 3. v зоидан (хук). far-seeing ['fa:r'si:rj] а дурандеш, окибатандеш. far-sighted ['fai'saitid] а 1) тезчашм, тезбин, дурбин (одам), дурандеш; 2) тиб. дурбин (чашм). far-sighted ['fa'saitd] а турбин, тезчашм, тезбин; 2) дурандеш, дурандешона, ояндани- гар. far-sightedness ['far'saitdnis] г дурбинй. farther ['fa:дэ] 1. а (Э. мук,, аз far 1.) дуртар. кадре дуртар: They are on the farther bank of the river. Ондо дар сохили дуртари дарё ме- бошанд. 2. adv (д. мук;. аз far) дуртар: They could not walk farther without a rest. Онхо намета - вонистанд бе истирсхат дуртар харакат ку- нанд. farthermost [’fa:da,moust] а дуртарин farthest ['fa:6ist] 1. а (д. олй. аз far А.) 1) дуртарин, охирин; дурдасттарин, дурафтода- тарин: His is the farthest house down the road. Хонаи у кад-кади pox охирин мебошад. 2) аз хама дуртар: Vvho can swim farthest? Кй аз хама дуртар шино карда метавонад? 2. adv (д. олй аз far) дуртарин. farthing [fa:6irj] п фартинг (собирая дар Англия, чоряки пени); it is not worth a farthing хато арзиши як пули сиёхро надорад; not to care a farthing бепарво будан, парво накардан. fascinate ['faesi,neit] v мафтун сохтан, дил рабудан, шефтан, шайдо кардан, мадзуб кар- дан (бо нигох). fascination [,fesi'neijnj п мафтунй, чозибият, фатонат, кашиш, шефтагй. fascine [,fe'sin] п бастаи чуб (барои Чилавгирй аз галтидани девор). fascism ['fasjizm] п фашизм, чунбиши фашисгй. fascist ['fasjistj п фашист, узви хизби фашисгй. fash [Тж[] v хавогир/ норохат шудан. fashion f'faejn] 1. п 1) раем, оин; тарз, услуб, сабк, сохт, шакл, шева, равиш, рафтор: Не was behaving in a strange fashion. Рафтори у гайриодй буд. 2) шакл ва ё тарзи либос, муд, боби руз: She was dressed in the latest fashion. У либоси гарзи замонавй дошт. 3) сабк, сохт, шакл; 4) равиш, чигунагй, шева: in a friendly fashin бо шеваи дУстона; 5) навь, гуна; in fashion то дарачае, тс як андоза; out of fashion аз муд баромада/ афтода, нобоб; fallow the fashion мувофики муд либос пушидан; 2. v 1) шакл додан ба, ба шакл даровардан; 2) сохтан, ба кор даровардан, тадвин шудан. fashionable ['faejnobl] а хушеалика, муд, муди руз, боб. fashion-paper ['faefn.peipo] п мадаллаи муд. fast I [fa:st] 1. а 1) мустахкам, сахт, кавй: fast grip кабзаи мустахкам, панчаи кавй; 2) тезпо, пуршитоб. бодпо, чобук: a fast horse аспи бодпо; 3) зудгузар, кутохмуддат; 2. adv сахт, комилан: Не was fast asleep. V сахт хоб карда буд. fast II [fa:st] 1. а тезгард: This is a fast train to London. Ин катораи тезгард ба тарафи Лондон меравад. be fast пеш рафтан: His watch is ten minutes fast. Соати вай дах дакика пеш меравад. 2. adv тез: Not so fast! Ин кадар тез не! fast III [fa:st] 1. п руза, пархез, айёми руза, айёми сиём. камхурй. 2. v 1) руза доштан/ гирифтан: Muslims fast during the month of Ramadan. Мусалмонон дар мохи рамазон руза мегиранд. 2) пархез кардан, камхурй кардан, худдорй кардан; break one’s fast ифтор кардан, рузакушой кардан, хурок хурдан; рузакушой кардан; go on a fast руза гирифтан. fasten ['fa:sn] v 1) хамбаст кардан, бастан, васл кардан, часпидан/ часпондан: Не fastened the horse to a Tree У аспро ба дарахт бает 2) пушондан, махкам кардан, бастан (маукам): Fasten the window. Тирезарро махкам кунед. Fasten your seat belts. Тасмахоро бандед (оар тайёра. автомобил)! 3) танг кардан; 4) чалб кардан, духтан (бо on, upon); 5) бастан ба, нис- бат додан бор кардан: to fasten a crime on someone чиноятро ба гардани касе бор кардан; 6) махкам шудан, часпидан; 7) тех. сахт шу- дан (лой); fastener ['fa:sna] п бает, банд, гира, галака, кулф. саг аки тасма, бандак, часпаки оханин. fastening ['fa:smij] п хамбаст, пайванд, васл, часпиш, махкамсозй, бает. fastidious [fass'tidias] а инчик, хурдагир, айбчУ, сернозунуз; мушкилписанд. fat [fset[ 1. п 1) чарбу, равган; думба: She melted the fat in a frymg-pan. У равганро болои тоба об кард. 2) равгани молиданй; 3) мау. восита, бахра, суд, нафъ; 4) кисми бехтарин ва ганитарини чизе; live on the fat of the land бо каруфар/ бодабдаба зиндагй кардан: the fat of the land баракати замин, нозу неъмат; The fat is in the fire Зарб. ~ Кори шудагй шуд. Кор аз кор гузаштааст. 2. a (fatter; fattest) 1) чарбудор, равгандор, равганй: fai meat гушти фарбех; 2) фарбех. Не is very fat. У хеле фарбех аст. 3) хосилхез, пур- неъмат, пурбаракат, пурнозу неъмат: a fat land замини хосилхез; 4) гафс (хат); 5) даромаднок,
-315- fault пурдаромад, пурманфиат, фоидаевар: fat job кори даромаднок; 6) беакл, камакл; a fat lot of хеле, бисёр; a fat lot you саге ба шумо фарк надорад; to cut up fat чизи зиёд ба мерос гузоштан; fatal ['feitl] а 1) мусибатомез, маргбор, чонгир: a fatal mistake ишгибохи маргбор; 2) мухлик, кушанда: a fatal wound захми кушан- да. fatalism ['feitolizm] п эътикод ба казову Кадар/ кисмат, сарнавиштгарой. fatalist ['feitohst] п касе, ки ба казову Кадар/ кисмаг эьтикоц дорад, такдирпарасг fatality [fo'taslit i] и (pl fatalities) 1) талафот, талафшулагй, кушта, март, бадбахтй, халокат, мусибат; 2) сарнавишт, такдир, казо ва кадар, кисмат. fate [feit] 1. п 1) сарнавишт, такдир, кисмат, казо ва кадар; temp a fate такдирро санчидан; share the same fate такдири якхеле доштан; his fate is sealed такдираш аллакай хал шудааст; 2) марг, нобудй, фано, ачал; as sure as fate бешубха; 2. v сарнавишт мукаррар кардан: Не was fated to do die young. Кисмати у ин буд, ки чавонмарг шавад. fated [Tcitid] а сарнавиштшуда, насибшу- да. fateful ['feitful] а 1) сарнавиштсоз, мухим, хаётй; 2) шум, нахе, мусибатовар, фалокато- вар, касофатангез, марговар. fat-guts ['faetgAts] п шикамдам, шикамка- лон. fat-head ['faethasd] а сода, каллаварам. ахмак, каллахар. father [Та:бэ] 1. п 1) падар, валад: Му fa- ther’s name is Sobir. Номи па дарам Собир аст. 2) мац. бунёдгузор, муассис, пешгом: the city fathers бунёдгузорони шахр; 3) ришеафеди/ муйсафеди махал, марди кобили эхтиром; 4) pl муйсафедон, ниёгон, ачдод, пешиниён: the land of our fathers замини ниёгон; 5) ришеа- феди махал, бузургони шахр; 6) нигохдор, мухофиз, пушту панох; 6) (бо уарфи калон) кашиш; хар яке аз бузургони аввалияи калисо; 7) падари чонвар; 8) аъзои пиронсол- тарин (^изб, созмон ва г.); Pilgram fathers нахустин мухочирини Масса- чусетс дар соли 1620; from father to son аз авлод ба авлод; Like father, like son. Зарб. ~ Набошад морро бачча, ба чуз мор. Many a good father has but a bad son. Зарб. ~ Зи як падар ду писар неку бад ачаб набувад, / Ки аз дарахте пайдо шудааст минбару дор. 2. v 1) падарй кардан (дар цацци касе), сарпарастй кардан, калон кардан, тарбия кардан; 2) ба вучуд овардан, бунёд ниходан, таъсис кардан: the wish is father to the thought хохиш акида ба вучуд меоьарад; 3) писар хон- дан, ба писари кабул кардан; 4) падариро нис- бат додан/ мансуб донистан; 5) масъулияти чизеро ба ухда гирифтан. fatherhood ['fa:6ohud] п падарй, аслият. father-in-law ['fa:3onnlo:] п (pl fathers-in-law) падари шавхар, падари зан, хусур, падари туй, падарарус. fatherland ['fa:6ola*nd] п ватан, кишвар, михан, сарзамини ачдодй. fatherless ['fardolis] а бепадар, аз падармон- да, падармурда, ягим. fatherly [Та:бя11] 1. а падарй, мехрубон, па- дарона: fatherly advice панди падарона; 2. adv мехрубонона, падаропа. fathom [Тагбэт] 1. п фотум (верной санушии чукурии об; 1 фотум ба 182 см баробар аст). 2. v 1) чукурй чен кардан; 2) мач,. дарк кар- дан, дарёфтан. fathomless [’faedamhs] а беандоза. бетаг, бехад, беноён. fatigue [fa'ti:g] 1. п 1) хастагй, куфтагй. мондагй; фарсудагй: Не dropped with fatigue. V аз хастагй галтид. 2) кори хастакунанда; 3) азоб, машаккат; 2. v хаста кардан/ шудан, куфта кардан/ шудан; фарсуда кардан/ шудан: The long hours of studying fatigued him. Соатхои дарозй тахсил Уро хаста карданд. fading ['faetliij] п парворй (гусола ё бара ва г. ки барои забу парварим карда мешаванд), бурдокй. fatness "faedis] п фарбегй, фарбехй. fatten [Tastn] v 1) фарбех кардан, чок кардан, парворй кардан; 2) фарбех шудан; 3) хосилхез кардан (заминро). fatter ['fasts] ниг. fat 2. fattest ['faetist] ниг. fat 2. fatty ['faeti] 1. n (pl fatties ) шикамкалон, ши- камдам; чок, фарбех; 2. a (fattier, fattiest) равганин. равганй, чарбй, чарбидор. fatuity [fo'tju:iti] п беакдии хущтисандона; бемаънигй, харият. fatuous [‘fastjugs] а ахмак, кундзехн, аблах, беакл, бефаросат, хар. fat-witted ['fast'witid] а купдзехн, дерфахм, ахмак, каллахар, нофахм. faucet ['fo:sit] п 1) тех. вентил, танзимгар (барои об, буг ва г.): 2) чумаки об. faugh [fo ] int (аломати таарцуб вс нидо) Ох! Ух! Эй! 3! fault [fo:lt] 1. и 1) хато, гунох, норасог таксир: Не did not want to see his own faults У норасоии худро фахмидан намехост. 2) айб, костй, пуке, камбуд: It was nobody's fault but his own. Айби хеч кас набуд, факат аз худаш. 3) тех. садама, вайронй, шикает; 4) бар. харо- бии мадор/ чараён; 5) вар. туби хато
fault-ilnder -316- доцашуда; 6) геол, геча; 2. v айбчуй кардан, айб гирифтан, хурдагирй кардан, эрод гирифтан. A fault confessed is half redressed. ~ Зарб. Айби худро гуфтан - дахони харфиро (душманонро) бастан. find fault with айбчуй кардан аз, хурдагирй кардан, эрод гирифтан, айб ёфтан; to a fault беш аз хад. fault-fiiider f'fo:lt,fainda] п бахонагир, эрод- гир, айбчуй, дерхушиуд. fault-finding ['fo:lt'faimg] п бахонатирй, эродгирй, айбчуй, дерхушнуцй. faultless ['fodtlis] а беайбу нуде, бенуксон, беиллат, бехато, бесахв, бегалат, комил. faultier ['fodtia] ниг faulty. faultiest I'fo:ltnst] ниг. faulty. faulty f'fo.lti] a (faultier; faultiest) 1) дорой галат, нокис, вайрон, иллатнок, айбдор, гунахкор: a faulty sentence чумлаи галат; 2) иштибохомез, дорой иштибох, нодуруст, хато: a faulty argument санадй хато, fatty spel- ling имлои нодуруст. faun f'fo:n] п фаун (устураи Рум: Моргунов, ки дадани иснсон, похо шохро ва гушуои о%у дорад: худой богу мева ва хомии чорво). fauna [Тэ:па] п (pl faunas or faunae ['fo:ni:]) кулли чонварони як сарзамип, зиёгон, хайвонот; the fauna and flora of Tajikistan хайвонот ва набототи Точикистон. favour, амер, favor I [’feiva] 1. n 1) илтифот, гавачч^Х, писана: They looked with favour on his plan. Онхо ба накшаи у бо хусни тваччух нигох карданд. 2) хизмат, лутф, мехрубонй, мархамат: Не did not want any favours. У хеч гуна лугфу мехрубонй намехост 3) химоя. парасторй, мухофиза: 4) шавк., рагбат; 5) на- мути зохирй, руй; 6) фонда, кумак; 7) тич. мактуб, нома; be in favour сохиби шухрат будан; be in favour of а) тарафдор будан: The majority were in favour of this proposal, Аксарият та- рафдори ин пешниход буданд. б) мусоицат кардан, ёрй расондан: The weather favoured their plans. Х,аво барои ичрои лакшахои онхо мусоидат кард. be out of favour ба кахру газаби касе дучор шудан, мавриди газаб/ магзуб гардидан, аз чашм афто дан; do sb a favour хизмат кардан, лутф кардан (ба касё)\ in favour of а) ба нафъи, ба фоидаи: The score was three to one in our favour. Xjicoo 3:1 бг фоидаи мо буд. б) барои химоя, бг тарафдори: Не spoke in favour of the plan. У барои химояи ин накща сухан кард, в) хостор, хохон, давсдор: I am in favour of going. Ман ходони рафтан дастам. favour, амер, favor II [Teivo] v 1) хайрихохй/ лутф/ илтифот кардан; 2) мусоидат кардан, кумак кардан; 3) химоя/ дастгирй/ пуштибонй кардан, тарафдори чизе будан; 4) гуфт. мо- нанд/ шабех будан: The boy favours his gather. Писар ба падараш монанд аст favourable, амер, favorable ['feivorablj а 1) мусоид, матлуб, мувофик: The boat will go fast it the wind is favourable Агар боди мусоид ва зад, каик тез харакат мекунад. 2) хайрхохона, боилтифот: They were quite favourable to our project. Онхо ба накшаи мо бо назари хайрхохона менигаристанд. favoured 1 ['feivodj al) афзалиятдошта, бар- таридошта, дорой имтиёзоти бештар; 2) дустдошта, махбуб: his favoured son писари дУстдоштаи вай; 3) гуворо, файзбор (игршм). favourite, амер, favorite ['feivoritj 1. п махбуб: The boy is his father’s favourite. Писар- ча махбуби падар аст. 2. а дустдошта, дилхох, дилписанд, матлуб, писандида: This is his favourite book. Ин кито- би дустдоштааш мебошад. fawn I [fo:nj 1. п 1) гавазнбача, бачаи гавазн. охубарра (то як сол): 2) кахваранг (ранги моил. ба зард)\ 2. а кахваранг; 3. v бача зоидан (оу у: гавазн). fawn II [fo:n] v 1) дум такой додан ва леей дан, дум чунбондан (саг); 2) мау. маддохй кар- дан, тамаллук гуфтан, чоплуей кардан, дастбусй кардан. fawn-coloured [Тэ:п,кл1эб] ниг. fawn. fear [fia] 1. п 1) таре, бим, харос, бок, хавф: There is no reason for your fears. Барои тарси шумо асос нест. 2) имкон, эхтимол, чои таре: There was no fear of any difficulty Эхтимоли хеч гуна мушкилот вучуд надошт; 3) нигаронй. дилвопаей; no fear гуфт. албатта не, аслан не, хеч вачх; for the fear of sth аз таре, то ин ки, чун намехостам ки...; for fear that мабодо, without fear of favour бегаразона, бетарафона, холисона: there is not much fear of чои таре нест, эхтимоли зиёд вучуд надорад; 2. v 1) тарсидан, харосидан: Не feared that he would not get to school in time. У метарсид, ки аз мактаб дер мемонад. 2) бим доштан, хавф бурдан; 3) нигарон будан, вохима дош- тан; Не that feais every bush must never go a-birding. Зарб. ~ Аз гунчишк тарей арзан макор. fearful [Tiaful] а 1) тарсида, харосида, ра- мида, тарсон, вахшатзада, харосон: Не was fearful of the barking dog. У аз аккоси саг тар- сида буд. 2) сахт, шадид, хавфангез, хавфнок, харосангез, вахшатангез: The blizzard was fear- ful. Туфони шадид буд. 3) гуфт. бисёр бад,
вахшатнок. fearless [Trails] а бебок, нотарс, бепарво, далер; Не was fearless of the consequences. У аз окибати кор наметарсид. fearnought ё fearnaught [Tiano:t] п 1) нави мохут, порчаи захими пашмй; 2) палтои аз мохут духташуда. fearsome ['fiasam] а харосангез, тарсовар, тахдидомез, дахшатнок, хавфнок, хавфангез, вахшатангез, хатарнок, дахшатомез. feasible ['fi:zibl] а 1) карданй, шудани, мумкин, шоянд: a feasible plan накша и шудани/ ичрошаванда; 2) муносиб, шоиста, сазовор land feasable for cultivation замини муносиб барои кишт; 3) боварпазир. боваркарданй. feast [fi:st] 1. п 1) мехмонй, сур, зиёфат, базм, наши, хурсандй; 2) чашнвора, ид, шодруз: the feast of Navrooz иди Навруз. 3) мац. кайфу сафо; 2. v (цашн/ базм ва г.) баргузор кардан, чашн гирифтан, сур кардан, айшу нуш кардан; They feasted away the night. Онхо ша- би дароз айшу нуш карданд. feat [fi:t] п 1) кахрамонй, кори барчаста, кори намоен, кори бузур!, шохкорй; feat of arms кахрамонии чангй; 2) махорат, ис- теъдод, санъат feather ['fed?] 1. п 1) пар, пару бол (параноа): a feather pillow гагсарии аз пар со- хташуда; crop sb's feathers мау. канотхои ка- серо буридан; 2) сайд; 3) рахи санги кимматбахо; a feather in one's cap болидан, ифтихор •, кардан; fly/ show the white feather тарсидан, хароси^ан; in feather пардор, пурпар; in high/ full feather бо рухияи баланд, бо шавки зиёд; 2. v 1) пар даровардан/ баровардан, аз пар пушида шудан; 2) бо пар оро додан; to leather one's nest мач. кисахоро пур кардан; Birds of a feather flock together. Зарб. ~ Кунад хамчинс ба хамчинс парвоз, / Кабутар бо кабутар боз бо боз. feather-brained [Tedabremd] а беакл, нодон, кутохфикр, сабукмагз, каллапук. feathered ['fedad] а 1) паркорй кардашуда, бо пар орододашуда; 2) намуди пар дошта. feathering ['fedorirj] п 1) болу пар, пархо; 2) паророй, парзанй. feather-weight ['fedaweitj п шахе ё чизи са- бук. feathery [Тедой] а пармонанц, пушида бо пар, парпуш, шабех бо пар, паррин, болу пар бароварда; 2) ба мисли пар сабук, парсон, пармонанд, сабук. нарм, латиф. feature ['fi:tja] 1. п I) хусусият, мушаххасот. махсусият, хусусияти хос, вижагй: They had -317- feed one common feature. Онхо як хусусияти хос доштанд. 2) киёфа, шакл, намо, зохир, андом; 3) pl симо, чехра, рухсора: Не has pleasant fea- tures. V чехраи дилписанд дорад. 4) барномаи аслй, маколаи аслй, сармакола, тасьири аслй; feature film филми бадей; 2. v 1) намоиш додан, барчаста кардан, нишон додан (хусусаятхои чизеро); 2) накши асосй бозй кардан: The film features Charlie Chaplin. Дар филм накши асосиро Чарл Чап- лин бозй мекунад. 3) сахми асосй доштан дар, накши умда доштан. featureless ['fi:tj oils] а беранг, бенур, хира. February ['februon] п мохи феврал. feckless ['feklis] а 1) камтавон, нотавон, за- иф, бехэсият; 2) бефоида, беманфиат, бесуд. feculent ['fekjulant] а 1) тира, хира; 2) касиф, ЧИрКЕН. fecund [Ti;kond] а серхосил, сермахсул, хосилхез. серрез, махсулдор, борвар, баруманд, бобаракат, фаровон, саршор. fecundate [’fnkandeit] v боровар/ пурсамар кардан, илхок кардан, обистан кардан, хосилхез кардан. fecundation [frkAn'deijn] п хосилхезй, бороварй, пурсамарй. самарнокй fecundity [fi'kAnditi] п махсулдорй, серхосилй, хосилхезй, сермевагй, пурсамарй, серн аслй, пурборй. fed [fed] pcs/ ва р. р. аз feed 2. federal "'federal] 1. п 1) амер, аъзои хизби Федералист; 2) низоми хукумати федералй; 3) сарбози давлаги федералй; the bcderals кушунхои ахли Шимол (дар чангй шаурвандии И М с. 1861-65); 2. а федеративй, иттиходи; итшфокй, федерелй. federate 1. a ['feda.rett] федералй, федеративй; 2. v [Tedorit] муттахид шудан/ кардан, хамахд/ хамбаста/ хампаймон/ вобаста/ кардан. 1 ederation [,feda'reifn] п иггиход, иттифок, хамбаст, иттиходия, федерагсия: Football Fed eration Федера гсияи футбол. federative [Tedarotiv] а федеративй, иттиходи, иттифокй, хампаймонй. fee [fi:] п 1) ха К, музд, музди мехнат; 2) чойпулй; 3) хакки таълим: admission fee хакки дохилшавй; 3) хакки аъзогй; 4) хакки омузиш. feeble [Ti:bl] а заиф, нотавон, очиз, сует, бехол. feed [fi:d] 1. и 1) хурок, гизо: Give the chick- ens their feed. Ба чучахо хурокашонре дихед. 2) хуроки хайвонот, ем, хошок; 3) хисса, сахми хурок; 4) чарогох,, айлок; 2. v (fed: fed) 1) хурок додан, гизо додан: They were well fed at the hotel. Ба онхо дар мехмонхона хуб хурок доданд. 2) хурок будан,
feeder -318- Ka"унвони хурок масраф шудан; 3) додан,' расондан, ворид кардан: to feed data into computer ба компютер иттилоот ворид кар- дан; 4) чарондан, чаро кардан; 5) таъмин кар- дан (бо сузишворй); 6) ем/ хошок додан: Cows feed on hay. Говхо алаф мехуранд; be fed up .мац. сер шудан, безор шудан (with s th - аз чизе): I'm fed up with your promises. Ман аз ваъдахои шумо безор шудам. feed down истифода кардан (заминро уамчун чарогоу); feed пр пур хурдан, фарбех кардан. feeder [’fi:da] п 1) хуранда, нонхур; 2) чараён (даре); 3) ошхураки кудакон; 4) шохаи рохи охан; 5) охур (цоньарон). feel [fid] 1. п 1) jxcoc, хис, дарёфт; the feel of happiness эхсоси хушбахтй; 2) и дрок, дарё- биш; 2. v (felt; felt) 1) хис кардан, эхсос кардан: Не felt a sharp pain. У дарди сахт хис кард. 2) худро бехтар хис кардан: Не felt better. У худ- ро бехтар хис мекард. 3) бо даст эхсос кардан, даст задан, даст молидан, ламе кардан, дидан: Feel how cold my hands are! Бинед, ки дастонам чй кадар хунук хастанд. 4) огод шудан, дарёфт ан, пай бурлан: I feel your ar- gument. Ман исботи шуморо дарёфтам. 5) даст даст кардан, кофтан (for sth - чизеро): Не felt in his pocket for a coin. Аз кисааш танга мекофт. feel like хостан, майл доштан: I don’t feel like eating. Майли хурок хурдан надорам; feeJ strongly about (sth) акидаи мустахкам доштан (нисбати чизе), сахт муътакид будан (ба чизе). feeler [’fi:lo] п 1) зоол. муйлаби ламе, шохак, хартумак, 2) мац. санчиш, озмоиш; 3) шахей ёбанда. feeling ['fiiliij] 1. pres. р. аз feel: I’m feeling fine. Ман худро хуб хис мекунам. 2. и I) эхсос, дарк: a feeling of guilt эхсоси гунох; 2) pl эхсосот: to hurt someones fellings эхеосоти касеро хароб кардан; 3) хис; 4) хамдардй; 5) гуфт. акида: The general leelings were against him. Акидаи умумй ба мукобили вай буд. 6) холат, хол, вазъ: 7) истеъдод (for- барои) a feeling for music истеъдоди мусикй доштан. feet [fi:t] pl аз foot. feign [fem] v 1) бахона кардан, дурутпардозй кардан; 2) вонамуд кардан, сохтакорй кардан, ба худ бастан, дуруягй кардан, риёкорй кардан, худро ба... задан: She feigned to be seek. V худро ба касалй зад. feigningly [’feimijlt] adv бардуруг, сохта, сохтакорона. feint [feint] 1. п 1) бахона, вонамуд; 2) хамлаи цуругй, тазехир. фиреб, хамлаи вона- мудин (дар муштзанй'; 2. v 1) вонамуд кардан, хамлаи дурутин кардан (муштзанй ва г.); 2) фиребкорп кардан, игво кардан, фирефтан. feldspar [’feldspar:] п ма. шпати заштй. felicitate [fi'hsiteit] v табрик ва тахният гуф- тан, муборакбод гуфтан, хушхол ё шодмон кардан, хушхол, саодатманд, хушомад гуфтан, шодбошй гуфтан. felicitious [fi'lisitas] а бамавк.еъ, бачо, мупо- сиб, шоиста, нагз, хуб, мувофик, соз, боб, кулай, дархур, бахангом: felicitious remarks изхороти бамавкеъ. felicity [fi'hsiti] п (pl felicities) 1) некбахтй, хушй, саодат, саодатмандй, раста гори; 2) хушбинй, ширинсухани, фасохат, балогат, зебоии сухан: 3) фасех, балиг, неку, гуё (Ьаён, навишта ё андеша). feline ['ft :1am] 1. п зоол. чонвар аз оилаи гурбасонхо, гурбашкалхо; 2. а 1) гурбасон, гурбавор. гурбашакл, гур- бамонанд; 2) мац. дорой харакати мавзун ва хиллагарии гурба (шахе). fell I [felj п 1 пусти хайвои, тахтаи пуст, пучок, пуст; 2. и вахшй, хунхор, золим, ситамгар; fell II [fel] v 1) буридан, галтондан (дарахт): Не felled all the trees. У хамаи дарах- тонро гадгонд. 2) бар замин афкандан. галтондан, аз пой афтондан (дар гуштингирй): to fell an opponent with one blow харифро боя як зарба ба замин задан. fell III [fel] past аз fall П.: The sunlight fell di- rectly on his book. Нури офтоб рост ба мизи у мерасид. fell IV [fel] п 1) биёбон; 2) теппазор. fellah [Tela] п (pl fellaheen, fellahs) (аз решай арабй) фаллох, кишоварз. felloe [’felou] п чанбар. fellow [’felou] п 1) шахе, чавон, писар, мард: Who’s that fellow over there? Он чавон кист? 2) гуфт. рафик, дуст, чура: fellows at school дустони мактаби; 3) хамкор. хамдаст, хамёр, шарик, хамрутба, хамтабака: one of his fellows in crime яке аз хамдастони у дар чиноят; 4) узв (шурои иямиы донишгох, колледж, узви цамъият), узви хайати рохбарияти донишгох: a fefllow of the Indiana University узви хайати рохбарияти Донишгохи Индиача. a fellow member хамузв, хамванд; my fellow Tajiks хамватанони точики ман; pool fellow! Бечора! fellow-countryman [’felou'kAntriman] п хам- ватан, хамшахрй. fellow-creature [’felou'kri:tfo] п хамнавъ, хамчинс. fellow-feeling [’felou'fidin] п хисси хамнавъй, хамдардй, хамдилй, хусни таваччух, хайрхох. fellcw-passenger [’felou'pesmdgo] п хамрох, хамсафар.
-319- ferry fellowship ~[TfefouJ>P I n П~рафо’кат, д^стй. мусохибат, хамдамй, хамсуханй, хамнишастй. 2) кумаки хазинахои омузишй, маблаг барои тахсил ё тахкикот, бурей тахсилй; 3) анчумаи, чамъият, чомеа: rhe Fellowship of Athletes Анчумани варзишгарон. fellow-traveller [’felou'tnevb] хамрох, хамсафар. felly ['fell] ниг. felloe. felon ['felon] 1. n %уц, гунахкор, чинояткор, бадкор, шарир; 2. а чиноятй, чиной, чинояткорона. felonious [fi'loumes] а чиноятй, чиной, чиноя! корона. felony ['fclani] п (pl felonies) :;ук. чиноят, бадкирдорй, хиёнат, табахкорй. felspar ['felspar:] ниг. feldspar. felt I [felt] 1. n чамад: a hat made of felt кулохи намади; 2. а намадй, аз намад сохташуда: a felted floor фарши намадпуш шуда; 3. v 1) намад сохтан, табдил ба намад кардан; 2) бо намад пУшондан, намадпуш кардан. felt IT [felt] past ва p. p. аз feel: Yesterday he felt better. Дируз у худро бехтар хис кард. felucca [fi'lAko] и фелука, каики хурли бодбонй. female ['fi:meil] 1. 1) п зан; 2) зоол. мода, моча: female horse аспи мода, байтал; 2. а 1) чинси занона, занона, вобаста ба занон: female suffrage хукуки раъйдихии за- ной: 2) гиёх. модина, модагонй. feminine ['feminin] а гром 1) чинси занона, модина; 2) занона, зариф ва латиф: a faminine voice садои зариф ва латиф. fen [fen] п ботлок, замини обгир/ селгир/ сиёхоб, замини ботлокй. fen-berry ['fenban] п гиёх. навъи растании буттагии шимол. fence [fens] 1. п 1) дифоъ, хифз, чилавгирй; 2) хисор, девор, сангчин: a gate in the fence даричаи девор; 3) шамшербозй; 4) пах,. фурушандаи/ чаллоби чизхои дуздй; mend one’s fences мазкеи сиёсик худро мустахкам кардан; sit on the fence бетараф мондан/ будан, дар болои ду курей нишастан, мавкъи муносиб поидан; come down on the right side of the fence тарафи голибро гирифтан; 2. v 1) девор кардан, ихота кардан/' шудан: They fenced off an area for a parking lot. Онхо китъаи заминро барои истгохи автомобилхо девор карданд. 2) хифз/ мухофизаг кардан; 3) шамшербозй кардан; 4) аз чавоб худдорй кардан; 5) чизхои дуздиро фурухтан. fence-monrh ['fens'mxnOI ниг. fence season. fence-season [fens'si:zn] n фасли манъи ши- кор. fencing ['fensirj] n 1) шамшербозй; 2) хисор, дифоъ, монеа истехком; 3) амер, мавод барои девор; 4) .чау. пинхонсозии чизхои ду здидашу- да. fend [fend] v (ш. купюр аз. defend; 1) дифоъ кардан, хифз кардан; 2) муковимат кардан; 3) зада гардондан, рад/ дафъ кардан. fender ['fenda] п 1) хифзкунанда, зарба! ир; 2) панчараи мухофизатй (дар трамвай ва г.); 3) сипар; 4) панчараи сангин. Fenian ['fimion] и таъ. фенй (у чей гурури озодихохии Ирлаьдияи Шимолй ба му кобили Британия). fennel ['fenalj п гиёр. рознена, шибит, укроп. fenny ['fem] а ботлокй, ботлокдор, муртаобй. feoff [fef] ниг. feud. feoffee [fe'fi:] n таъ. танхохдор, танхохгирифта. ferment 1. п ['fa:mentj 1) моддаи тахмир, моя, хамирмоя, хамиртуруш; 2) ошуб, чушу хуруш, шур. изтироб, хаячон; 2. v [fa'ment] 1) гахмир кардан/ шудан. турш шудан, мухамир шудан, варамидан. чУшидан; 2) чау. ба хаячон оварца, ба чушу хуруш овардан; 3) шурондан, ба шур омадан, барангезоядан. ferrrentaion [,fa:men'tei]n] п 1) туршшавй, чушиш; 2) чан. ангезиш, хаячон, ошуб, чушу хуруш. fermenative [fa/mentotiv] а 1) турушкунанда. чушанда; 2) барангезанда, хаячоновар, изти- робомез, тахриккунакда. fern [fo:n] п гиёр. сарахс, чамоз, бисфанч, ферн (папортник). ferocious [fa'roufas] а золим, берахм, вахшй, дарандаху, сангдил: a ferocious lion шери даранда. ferocity [fa'rositi] п золимй, берахмй, вахшигарй, дарандагй. ferret [’fent] 1. п 1) хаз, мулли хурмо, навъи гурбаи кутбй; 2) ман. хуфия, чосус, гумошта, одами кунцков. 2. v (бо: out) 1) муши хурмо (хаз) шикор кардан; 2) ман. чустучУи зиёд кардан, кунчковй кардан; 3) турондан, рамондан, гу- резондан; 4) фирорй кардан, шикор кардан. ferriferous [fe'nfaras] а охандср, дорой ма- води оханй ferro-cor.crete [,ferau'kor)kri:t] п оханубетон (маводи сохтмонй). ferrous ['feras] а охандор, оханзо, оханй: ferrous metals оханхои сиёх; ferrous metallurgy металдургияи сиёх. ferrule ['feru:l] п 1) канора/ хошияи филизй; 2) тахпуш, ку.лохак, сарасо, тахгилоф. ferry ['fen] 1. п (pl ferries) 1) ферй, киштй (киштии мусофирбар ё борбар, ки мураттаб аз
ferryboat як сорили дарё ё бахр ба сорили дигар харакат мекунад): They crossed the river in a ferry. Онхо аз дарё тавассути <рерй гузаштанд. 2) тахвил додани хавопаймо; take the ferry ба ферй/ киштй савср шудан. 2. v (ferries; ferried) 1) бо ферй/ киштй бур- дан/ гузарондан/ убур кардан: Не ferried the passengers across the river. У мусофиронро аз даре гузаронд. 2) бо хавопаймо интикол до- дан. ferryboat ['fenbout] п паром, ферй. киштии гузора, каики боркашонй, кема, амад. ferrybridge ['fenbndj] п парома/ боркаши рохи охан. ferryman [Тепшэп] п накикунанда, каикрон, амадрон, сохиби ферй. fertile [Ta:tail] а хосилхез, пурсамар, боро- вар, пурмева, пурхосил. fertility [fa:'tiliti] п хосилхезй, фаровонй, пурсамарй, борозарй, пурфайзй. fertilization [,falilai'zeifn] п 1) псруандозй, нуриандозй; 2) гиёх,. бордоркунй. fertilize ['fo:ti,laiz] v 1) хосилхез кардан, пору андохтан, пурбор кардан, борзар кар- дан; 2) борцор кардан. fertilizer ['fa:ti,laiza] п 1) перу, кури; 2) по- ру андоз, нуриандез; 3) бордоргар, бордорку- нанда. ferule [Тэги:1] п чуби пахн (монанди хат- каш, ки собикаи мактабиёнро бо он уазо медо- данд); be under the ferule of дар тобеи касе будан. fervency ['fa:vansi] п шавк, чУшу хуруш, тезй, харорат, гайрат, шиддат (ишк. рафтор, сухан). fervent [ fa:vant] а гарм, тобон, сузон, таф- сон, бохарорат' fervent love ишки сузон. fervid ['farvidl а пурхакрат, пуршавк. fervour ['fa:va] п 1) гармии шадид, тафонй; 2) тафс, харорат, иштиёк, шуру шар She spoke with fervour. У бо харорати зиёд харф мезад. festal [festl] а идй, чашнй, вобаста ба ид, вобаста ба чаши ва сурур, чашнвор, хучаста. fester [festal] 1. и 1) залми фасоднок, чирк; 2) пусиш, фасодкунй; 2. v 1) чирк кардан (захм ва г.), газак кар- дан; 2) пусидан, гандидан, фосид шудан; 3) мау. бадгар шудан; 4) чиркцор кардан, рим- дор кар дан, пусондан. festival ['festival] п чашн, ид, сур, сурур, базм, чашнвора: a musical festival чашнвораи мусикй. festive [’festiv] а чашнй, базмй, пдона, чашну сурурй. festivity [fe'stiviti] п (pl festivities’ чашн, маросими чашн, ид, чашнгирй. хурсандй, хушй: wedding festivities хушихои туйона. festoon [fes'tu:n] 1. п халкаи гул, халолгул, -320- гулбанд; 2. v бо гулбанд оро додан, гул халка кар- дан, fetch I [fet.n п рУхи одами зинда, шабах, хаёлот. fetch II [fetjn 1. п хила, чохилч; 2. v 1) рафтан ва овардан (каееро, чизеро), рафга овардан, бозоварлан, омадан ва бурдан: to fetch a doctor духтур овардан; 2) расондан, овардан, ба вучуд овардан, сабабй коре шудан: That question fetched the discussion to close. Ин савол бахсро ба поён расонд. 3) гирой доштан, чалб кардан, фурухта шудан: This picture should fetch at least $2000 at an ac- tion. Ин нигора дар музояда бояд камаш $2000 гирой хохад дошт. 4) кашидан (нафас, ох; ва г.): Lola fetched a deep sigh. Лола охи чукуре ка- шид. 5)-расидан ба, ворид шудан ба, омадан (бо киштй, авт омобиг ва г.): We fetched the harbor before the storm broke. Mo пеш аз тухфон ба бандар расидем. fetch a blow зарба задан; fetch a compass бах,, давр задан; fetch a high price бо нархи баланд фурухта шу- дан, fetch a sigh нафас кашидан. fetch and carry for sb хизматгори касе будан; корхои хона кардан (барои касе); fetch away халос шудан/ кардан (худро аз чизе); fetch out муайян кардан, ёфтан; fetch up гуфт. расидан ба, таваккуф кардан дар. fetching [fetfirj] а чаззоб, гиро, дилкаш, диккатчалбкунанд, мафзункунанда. fete [Теп] фр. 1. п зиёфат (хусусан дар хавои кушод), чашн, тантана, сур, чашнвора; 2. v табрик кардан, чашн гирифтан, чашн барпо кардан (ба ифтихори касе). fetid ['fetid, 'frtid,] а бадбу, буйнок, ганд- нок, гандида буин. fetish ['fi:tij[| п 1) тилисм, чоду; 2) бут, са- нам, хурифот, хурофотпарастй. fetisbizm ['fi:tij’izm] п эътикод ба тилисм ва Чоду. fetlock ['fetlok] п муйи пушти сумм (асп, хар ва г). fetter ['feta] 1. п pl 1) побанд. дастбанд, гул ва зандири no: the fetters of the slaves занчирхои гуломон; 2) кайд, банд, монеъ, зав- лона. бастона. гулбандигй. асорат; No man likes his fetter, be they made of gold Зарб. ~ Х,еч кас дастбандашро дуст намедорад, харчанд аз тилло хам сохта шуда бошад. 2. v 1) занчир кардан, побанд задан ба, дар зери гул ва занчир овардан; 2) боздоштан, монеъ шудан, дасту погир шудан. fettle [Tell] п вазъият, холат, хол, ахвол; in good fettle дар холати хуб;
-321 - fiddlededee in fine fettle дар вазъи хуб, димоги чок,. fetus ['fi:tus] ниг. foetus. feud I [fju:d] 1. n адовати решадор, душма- нии сахт ва дарозмуддат, хусумати хонаводагй, цангу низоъ, кашмакашй; blood feud адовати хунй; deadly feud хусумати оштинопазир; 2. v душманй кардан, хусумат варзидан; to be at feud with хусумат доштан бо, душманй кародан бо. feud II [fju:d] п таъ. мулки феодалй (замине, ки дар мукобили хизмат ба арбоб дар ихтиёри раъият к,арор дода мешавад). feudal ['fju:dl] а таъ. феодалй, заминсолори, хонхонй: feudal system низоми феодалй. feudalism ['fju:dolizm] п феодализм, заминдорй, амлокдорй; домеаи заминсолорй (Аврупои аеруои миёна). feudalist ['fju:dhst] п 1) феодал, амлокдор, арбоб; 2) тарафдорй низоми феодалй. feudality [fjix:'daeliti] п федализм, низоми феодалй, низоми хонхонй. feuilleton f'fa;ito:p] фр. п 1) повараки кисмаги ноёни рузнома; 2) фелетон. fever [’fi:va] 1. п 1) таб' to have or run a fever таб доштан; 2) бемории табовар: brain fever илтихоби магзи cap; scarlet fever махмалак; intermitting fever таби иьазшаванда; spotted fever доманаи доначадор; typhoid fever дома- на; yellow/ jungle fever таби зард; 3) мач. Хаядон, чушу хуруш, шур; 2. v хаядонй кардан ба шур овардан, ба душу хуруш овардан. feverish ['fnvanfl а 1) табдор, дорой таб, табовар, табзо; 2) мач. бохаячон, хаядонзада, пуршур, пурдушу куруш, пуртабу тоб. few [fu:] а, ргоп кам, каме, андак, андаке, бархе, теъдоде, махдуд, ангуштшумор: They had few good players. Онхо бозингарони хуб кам доштанд. a few якчанд, чандто (шумораи ками одамон, чизуо ва г.): They had a few good players. Онхо якчанд бозингари хуб доштанд. a good few. quite a few, not a few ба кадри кофй, хеле, бисёр: There were a good few copies of this dictionary sold on the first day. Дар рузи аввал шумораи зиёди ин фархаш фурухта шуд. as few as камаш; few and far in between нодир. камёб, кам; no fewer than на камтар аз, на камаш аз, кам набуданд касоне, ки; quite a few бисёр, хеле, шумори кобили мулохиза; some few кифоя; the few акаллият, тсъдоди махдуд, шумораи кам: Good restaurants are few and far in be- tween in this town. Дар ин шахр тарабхонахои хуб камшумор хастанд. fewness ['fjumis] п камй, камшуморй. fiance [fi'amsei] фр. п номзад (мард). fiancee [fi'amsei] фр. п номзад (зан ё духтар). fiasco [fi'teskou] п шикает, нокомй, фиаско, мояи обруйрезй. fiat ['faiaet] лот. п хукми конунй, амр, фар- мон, дастур. fib I [fib] 1. п дуруги камахамият, дуруг дар чизи дузъй, дуруги маслихатомез; 2. v (fibbed, fibbing) дуруг гуфтан. fib JI [fib] 1. п гуфт. зарба (варзиш)', 2. v зарба задан. fiber ['faiba] ниг. fibre. fibre ['faiboj n 1) ришта, нах, тор, лиф: cot- ton fibre нахи пахта; nerve fibres риштахои асаб; 2) мач- тарх, ниход, сохт, шахсият, хис- лат: of coarse fibre дагал/ дурушт бофташуда; мач- бадахлок (шахе). fibred ['faibad] а нахдор, нахин. fibruid ['faibroid] а нахдор, нахин. fibrous f'faibros] а лифдор, тордор, нахдор. fickle ['fiklj а 1) хавасбоз, булхавас, дамдамй, дамдамимизод; 2) ноустувор, но- пойдор, бесубот, хардамхаёл, бевафо, бемехр: a fickle lover ёрй бевафо. fiction f'fikjn] п 1) чизи сохтагй, чизи тахайюлй, чизи гайривокей, дуруг, фиреб: It was impossible to distinguish fact from fiction Хдкикатро аз дуруг дудо кардан мумкин на- буд. 2) афсона, кисса, достон, роман, хикоёт, адабисти бадей: Не prefers history to fiction. У асархои таърихиро нисбат ба адабиёти бадей бештар дуст медорад. fiction writing достоннависй, достонпардозй, достонсарой. fiction-monger ['fikfn'mAtjga] п ширинкор, сухбаторо. fictitious [fik'tijas] а бардуруг, гуругин, со- хта, калбакй, хаёлй, бофта, тахайюлй, дос- тонмонанд, достонгуна, гайривокей. fiddle ['fidl] 1. п виолин, камонча, скрипка; тжжак; 2. v 1) скрипка/ виолин/ гижжак нэвохтан; 2) лах. фиреб/ найранг кардан (бо about)', 3) бекор гаштан; face as long as a fiddle nyprycca; fiddle away масрафи бехуда кардан; fit as a fiddle хурсанд, солиму бардам, сихату саломат; hand up one’s fiddle ба нафака баромадан, кор- ро тарк кардан; play first/ second fiddle 1) накши аввал/ дуюм бозй кардан, 1) дорой дарадаи якум/ дуюми ахамият будан; То fiddle while Rome is burning. Зарб. ~ Буз дар гами дон, кассоб дар гами чарбу. fiddlededee ['fidldi'di:] inter сафсата, ёва,
fiddle-faddle харза. fiddle-faddle ['fidl,fasdl] 1. n якнула чиз, сафсата, гапи бехуда. кори бехуда, бекора; 2. v бехуда вак,т сарф кардан. 3. inter сафсата, ёва, харза. fiddler ['fidlo] п скрипканавоз, виолинна- воз, гижжакиавоз. fiddlestick ['fidlstikj п 1) камонча, арши виолин ё скрипка; 2) pl чизи бемаънй ё пуч, чизи камарзиш. fidelity ['fi'dehti] п вафодорй, дурустпаймонй, дурусткавлй, садокат, вазифашиносй, вафо. fidget ['fidgit] 1. п 1) бекарорй, нооромй, нигаронй; 2) шахси бекарор/ ноором, серташ- виш; 2. v 1) бекарорй кардан, бекарор будан, ором нагирифтан; 2) ба холати бекарорй овардан; 3) худро ба даст нагирифтан. fidgety ['fidsiti] а серташвиш, телба, сердавугеч, беором, бекарор, ноором, беист. fie [fai] inter хичолат: Fie upon you! Айб аст ба ту! Шармандагй! fief [fi:f] ниг. feud. field I [Ti:ld] и 1) дашт, майдон, замини хамвор: a wheat field майдони кишти галла, гандумзор; a football field майдони бозии футбол. 2) замина, соха, ришта (фаъолият): Не is the best specialist in this field. У мутахас- сиси бехтарини соха мебошад. 3) полез, киш- тзор, киштгох; 4) геол, замини дорой кон ё манобеи махсус (тилло, нафт ва г.): a gold field нохияи зархез; gold-fields кони тилло; dimond-fields кони алмос, сарзамини алмосхез; oil-fields кони нафт; 5) attr дашти, сахрой; in the field дар чанг/ мухориба; дар сафар; keep/ hold the field идома додан (фиьолиятеро), дунболгирй кардан, мавкеъро аз даст надо- дан. landing field фурудгох; play the field бо беш аз як нафар ё як кор сару кор доштан; аз хар чаман гуле чидан. playing/ sports field майдони варзиш; take the field мухорибаро огоз кардан. field-artillery ['fi:lda:'tilan] и хар. тупхонаи сахрой, тупхои сабук, оташбори зиддихавой. field-glass [Ti:ldgl:s] п дурбини сахрой. Field-Marshal ['fi:ld'ma:.fal] п фелдмаршал (ргутпбаи уарби). field-officer ['fidd'ofiso] п афсари амалиёти сахрой. field-piece [Ti:ldpi:s] п туфанги сахрой/ са- бук, тупи сахрой/ сабук. field-work I ['fiddwok] п уарб. сангарбандй, истехкомоти сахрой, истехкомоти мудофиавй. field-work II ['fiddwok] п корхои сахроии (геологи, бостоншиносй, гиёушиоей ва г.), кори - 322 - амали дар сахро. fiend ['fi:nd] п 1) рУхи хабис, ахриман, иблис, дев, шайтон, рУхи палид; 2) одами би- сёр шарир. одами бадчинс, бадниход, бадкор, побакор; 3) гуфт. касе ки ба коре бисёр алокаманд аст ва дар он мохир аст: a chess fiend дустдори шохмот; fresh air fiend хаводори хавои тоза; the Fiend шайтон. fiendish ['fimdij] а 1) шарирона, берахмона; 2) шайтонй, ахриманй, хабис. fierce [ftas] а 1) хашмолуд, тундху, хашмо- луд, хашмгин, берахм, ситамгар: a fierce look нигохи хашмолуд. 2) сахт ва шадид, беамон: а fierce wind шамоли сахт ва шадид. 3) даранда, шерзод, жаён, харис. fiery [Taiori] (fierier, fieriest) a 1) дорой оташ, оташдор, пуроташ, оташин: fiery kisses бусахои оташин; 2) гарму эхеосотй, хунгарм, пуршур. fife [fail] 1. п найлабак, флут; 2. v найлабак/ най навохтан, флут навох- тан. fifteen [,fif ti:n| пит понздах. fifteenth [,fif ti:n0] а понздахум. fifth [fif0] а панчум. fifties ['fiftiz] num. панчохум; the fifties солхои панчохум, дахсолаи шашум. fiftieth ['fiftnO] а панчохум. fifty ['fifti] num панчох: fifty-fifty ним-ним, пан чох ба панчох, ба таври баробар. fig I [fig] п 1) гибу. дарахти апчир; 2) анчир (мева); 2) гуфт. кукиш, нара; not care a fig for sth or sb аслан ахамият надо- дан, ночиз шумурдан \ каееро, чизеро). fig II [fig] 1. п зохир, пушок, либос, сару либос; 2. v оростан, оро додан, зинат додан: in full fig cap то пой орододашуда. fight [tait] 1. п 1) чанг, набард, задухурд, разм: The fight was long and hard. Цанг тулонй ва шадид буд. 2) чанг: The two boys had a fight. Ду бача чанг карданд. 3) мубориза: a fight for peace мубориза барои сулх; 4) муштбозй, бокс. 2. v (fought; fought) 1) мубориза бурдан, чанг кардан, чан гидан, размидан, набард кардан (againsl/with - ба мукрбили/бо; for - барои; with - якуоягй бо): They knew what they were fighting for. Онхо барои чй мубориза бур- данашонро медонистанд. 2) занозанй кардан (over - барои): They were fighting over the foot- ball. Онхо барои туби футбол занозанй мекар- данд. 3) задухурд кардан, чангу даъво кардан; 4) муштбозй кардан бо, бокс кардан. fighter ['faits] п 1) мубориз, чанганда, чанговар, чангчу, разманда: a freedom fighter муборизи сулх; 2) чанганда (тайёра), тайёраи чангй, хавопаймои шикорй; 3) муштбоз, муштзан, боксёр.
fighting ['faitit]| 1. pres. p. аз fight 2.: They were fighting for their independence. Онхо ба- рои мустакилият мецангиданд. 2. п данг, набард, мубориза: fierce fighting цанги сахт; street fighting чангхои кучагй; 3. а чаши: a fighting spirit рУхи чангп. figment [’figurant] п хаёл, вахм, ихтироъ, гапи бофта, дуруг. fig-tree [Tigtri:] п дарахти ан чир. figuration [,figiu'reijn] п шакл, зохир, намуд; танзим, тартиб, ба расмнят дароварй, ороиш, зинату ороиш накшу нигор. figurative [‘figjurativ] а 1) бадей, тасвирй, тандисй, чаккошй; 2) мачозй, тамсилй, истиорй, рамзй, кинояви. figure ['figs] 1. п 1) ракам, адад, шумора: official figures ракамхои расмй; the figure 10 адади дах; 2) шакл, ниюр, намуд, рухсора: geometric figures шаклхои геометрй; 3) накша, сурат: See figure 3 on page 7. Ба накшаи 3 дар сахифаи 7 нигаред. 4) пай кар, хайкал, киёфа, андом; 5) мац. ходим, шахсият, инсон: a public figure ходими чамъиятй: 6) тасвир, нигора, тарсим, пайкар: the figure of the ship тасвири киштй; cut a figure амер, вонамуд кардан; таъсир бахшидан; double figures адади дуракама; make a brilliant/ poor figure тахти таъсири хуб/ бад карор доштан; 2. v 1) ба зехн овардан, тасаввур кардан; 2) хисоб кардан, фикр кардан, натича гирифтан; 3) рамз будан; 4) бо ададхо ифода кардан; 5) умедвор шудан, умед бастан; figure on дар назар гирифтан; figure out а) хал кардан: Не could not figuie out the sum. У масьалаи хисобиро хал карда на- тавонист. б) муйян кардан, фахмидан: J couldn’t figure out what he was going to do. У чй кор карцанашро муайян карда наметаво- нист. figure up афзудан, чамъ кардан. figured ['figod] а шаклдор, муташаккил. figure-head f'figohed] п 1) мучассамаи сина (дар пегии кишти)', 2) макоми исмй. макоми ташрифотй; 3) (ифхиомез) руй, чехра. figure-skating ['figo,skeitii)] и ракси руи ях, бозии руи ях. filament ['filament] п гиёх. 1) нахи бисёр борик. ришта, тор, муи нах; 2) бар. муи сим- печи дару ни лампа. filch [filtf] v бо чобукй дуздидан, дуздй кардан (чизуои камарзширо). Fiji [,fi:'d3i:] п Фичй (кишвар). file 1 [fail] 1. и 1) сухон. охансойй: There is а file in my tool chest. Дар куттии асбобхоп ман сухон аст. 2) мац. одами бадчинс ва заранг; 3) мач. пардоздихй, сайкалдихи, ороиш, зинат; 2. v 1) сухон задан, сойидан, бо сухон соф fill кардан ёЪуридан, рандидан: File it smootn. Бо сухсн хамвор кунед. 2) мац. пардоз/ сайкал додан, ориш/ зинат додан. file away/ off/ down буридан, сайкал додан (бо сухон). file II [fail] 1. п 1) парванда, дастаи когазхо, когазгир, фехраст: a file of The Times дастаи рузномаи ’’Таймс”; 2) парвандадон, кафасаи парвандахо; 3) бойюнй, парванчо; 4) амер. пешниход, арзи ягон хуччат; 2. v парванда кардан, танзим кардан, бойгонй кардан (маъмулан аз руи таърих ё мавзуъ). file III [fail] I. n катор, саф, сутун, радиф, хат: a file of soldiers катори аскарон; in single file бо саф, дум ба дум, пайи хамдигар; 2. v 1) пайи хамдигар рафтан, бо саф харакат кардан: The children filed out oi the classroom. Бачахо пайи хамдигар аз синф ба- ромаданд. 2) амер, номи худро дар фехрасти номзадхои интихоботй сабт кардан, расман номзади интихобот эълон кардан. file IV [faii] п мафхуми хуччатгузорй дар компютер. filial [’filol] а фарзандй, фарзандона, падар ва фарзандй, модар ва фарзандй. filiation [fili'eijn] п собой ва ачдодй, асл ва насаб, наел, зодгон, робитаи падарй ва фарзандй, модарй ва фарзандй, хешутаборй. filibuster ['filijb.xsto] 1. п 1) низоми горатгарй, горатгар, хучум ва горатгарй; 2) амер. си. касе, ки ба максади кашол до дани кабули карор, сухани дурудароз эрод мекунад. 2. v 1) ба касди горат ба кпшвари дигар хучум кардан; 2) амер. си. эроди нутки тулони дар мачлис ба максади кашол додан кабули карор; filigree ['filigri:] п зардузй; 2. v зардузй кардан, бо симхои нозукй тил- ло ё нукра ё миг орос ган. filing ['failirj] и сабт; filing papers сабти хуччатхо. filings ['failirz] п од pl аррамайда, охансов, суянсов, пешранда, тароша. fill Til] 1. п 1) пуркунак, пуркунанда: 2) шу- морап кофии чизе; 3) сершавй, серй: eat/ drink one’s fill сер хурдан/ нушидан; 4) амер, пуштаи рохи охан; 2. v (with) 1) пур кардан/ шудан, лаболаб кардан, лабрез кардан/ шудан: Не filled the pail with water. У сатилро аз об лабрез кард. 2) ичро кардан, анчом додан (вазифаро); 3) сер кардан, хурок додан; 4) пур кардан (дамонро); 5) банд овардан, бастан; 6) хокрезй кардан; fill in гур кардан (хуццатро): Не filled in the form. У хуччатро пур кард. fill out васеъ/ пахн кардан; пур кардан; fill up комилан пур кардан, лабрез кардан.
filler filler [Tils] n кассе, ки ё чизе, ки пур меку- над. fillet ['fiht] п 1) сарбснд, петонибанд, гесубанд; 2) гушти лахм/ беустухон, фила: а fish fillet филаи мохй. filling ['filirj] и 1) амали пур кардан, пуркунй {дандон ва г.); 2) амали бор кардан, боркунй; 3) хокрез; 4) тамга, пломба; filling station амер, фурушгохи бензин, нуктаи бензинрезй. fillip [filipj п 1) хупок, каре, курс. карсос: 2) тела, такой, зарб; 3) мач. омил; 2. v 1) ангушл задан, карсос задан; 2) охиста тела додан, нихта кардан. filly [fill] п курраи модиён, модиён, байтал (камтпар аз панусала); 2) мау. лаз;. духтари шух ва чавон. film [film] 1. п 1) пардаи нозук: a film of ice пардаи туну кп ях; 2) филми аккосй to develop a film филм тахия кардан. 3) филм: a short- length film филми кутох; 3) тумани нозук, пардаи тунуки дудмонанд; 4) пуста, парда а film of oil on water пардаи равган болои об; 5) пардаи турй; 2. v 1) филмбардорй кардан, ба навор ги- рифтан: They filmed Hamlet. Онхо "Хамлет”- ро ба навор гирифтанд. 2) бо пардаи нозук пушондан; he films well/ ill у суратзеб аст/ у суратзеб нест. filmgoer [Tilmgoua] п мухлиси филм/ кино. filter ['filta] 1. п филтр, ссфкун, софй: This swimming pool has a filter. Ин хавз филтр до- рад. 2. v соф кардан, юза кардан: We filter the water for drinking. Mo оби нушокиро тоза мекунем. filth [Т110] и 1) ифлосй, партсв, надосат, касофат; 2) фасод, бешармй, беодобй, зишткорй, фасодахлокй (гуфтор, рузнома ва г.): How can you read such filth? Чй хел шумо чунин фасодро хонда метавонед? 3) бадзабонй, бадлафзй. filthy f'filOi] a (filthier; filthiest) 1) чиркин, шигифтовар, ифлос, нопок, палид, касиф: filthy rags пушок и ифлос; 2) харза, кабех, фо- сид: filthy language забони кабех; 3) гуфт. нохушоянд: filthy day р£зи тира. filtrate [Tiltreit] г аз софй гузаронидан, по- лудан. filtration [Tiltreifon] п полоиш, таровиш, амали тозакунй. Fin [fin] ниг. Finn. fin [fin] n 1) пари мохй, боли мохй, бола: the fins of a. fish болахои мохй; 2) бел, боли каик ё тайёра, теги таги киштй. final [Tamal] 1. п 1) охирин, охир, нихой, поёни: the Cup final мусобикаи нихой. 2) pl имтихоноти хатм: When do you have your fi- nals? Имтихоноти хатм кай cap мешаванд? -324- 2. a 1) охирин: the final chapter боби охирин; 2) катъй, котеъ, бечуну чаро, бар гаштнопазир: a final decision карори катъй. finale [fi'na:h] п итал. поён, хотима, анчом, фарчом, окибат, охир, финал, саранчом, бах- ши охир. finality [fai'ncehti] п {pl finalities) пуррагй, тамомият, фарчомиш, мукаммалй, мукамма- лият, катъият. finalize ['fainalaiz] г тамом кардан, анчом додан, хотима бахшидан, ба поён/ фарчом расондан. finally ['fainoh] adv 1) саранчом, билохира, дар охир, нихоят; 2) ба таври катъй, ба таври котеъ, котеона, бебару бэргард. finance [Tamaens] 1. п 1) молия, дорой, манобеи молй: Ministry of Finance Вазорати молия; 2) илми молия, молияшиносй, дороишиносй; 3) pl пул. царомадхо; 2. v маблаггузорй кардан, сармоя фарохам овардан, пулёбй кардан. financial [fai'ntenjl] а молиявй, молй: finan- cial year соли молй; Не is in financial difficulties. У мушкилоти молиявй дорад. financier [fai'namsis] п мутахассиси илми дорой/ молия/ сармоя, сармоягузор, молшннос. пулёб. finch [fmtj] п зоол. саъва/ сахра (як навъи гунцишк). find [famd] 1. и ёфт, кашф, ёбиш: They an- nounced the find of an important manuscript. Онхо кашфп дастхати мухимро эълон карданд. 2. v (found; found) 1) пайдо кардан, ёфтан, огох шудан, чустан: They found that she could not swim Онхо огох шуданд, ки у шино карда наметавонад 2) дарёфтан, фахмидан, дарк кардан, пай бурдан, нурсучу кардан, ошкор кардан: to find one’s way home ба хона расидан; 3) таъмин кардан, тачхиз кардан; 4) рук. карор кардан/ баровардан; 5) риёз. хисоб кардан; find out муайян кардан, донистан, пай бурдан, кашф кардан: Не could not find out what they were doing. V чй кор кардани онхоро муайян карда натавонист. find oneself худро ёфтэн, пай бурдан: They found themselves far from home. Онхо худро аз хона дур ёфтанд. finder ['famdo] п 1) ёбанда, ёбиппар; 2) тех. Ч^янда (дастгоз;). finding ['famdirjl п 1) ёфт, дарёфт, ебиш; чизи ёфташуда; 2) хулосахо: the commission's findings хулосахои комиссия; 3) карор, хукм (додго.у); 4) pl иттилооти дарёфтшуда. fine I [fain] 1. п чарима, товон: Не will have to pay a fine. У бояд чарима супорад. in fine саранчом, билохира; хулоса; 2. v чарима кардан/ бастан: Не was fined for
-325 - finite speeding. Уро барои бо суръати баланд харакат кардан дарима бастанд. fine II [fam] 1. а 1) хушруй, зебо, хуб, олй, аъло: a fine man марди хуб; 2) соф ва равшан: a fine day рузй соф ва равшан; 3) борик, но- зук, зариф: a fine thread ресмони борик; fine manners шиштухези зебо; fine arts хунархои зебо; 4) холис, поб, соро, бегаш. жоф, аъло- сифат: fine gold тиллои холис; fine Tajik lan- guage забони ноби годики; 5) солим, танду- руст, сархол; 6) дакик: fine mechanics механи- каи дакик; 7) шинам, зебо, озода, ороста: fine feathers курати шинам; 8) тез, бурро: fine edge тети тез; 9) рез, нарм, ордсон: fine sand реги нарм; very fine flour орди хеле нарм; 10) бисёр хурд, к?чак, реза: fine print хуруфи чопии куча к; Мне feather make fine birds. Зарб. ~ Одаму ли- бос, хонаву палое. Fine words butter no parsnips. Зарб. ~ Бо «Халво, халво>? гуфтан дахон ширин намеша- вад. 2. adv борик, нозукона. зарифона; talk fine зарифона сухбат кардан; 3. v тоза шудан/ кардан; fine away/ down/ off позуктар/ бориктар шудан; камтар шудан; кутохтар шудан. fine-drawn ['fam'drom] а нозук духташуда, нозук, борик. fine-grained ['fam'greind] а резабофт, реза- сохт. finery [Ташэп] и (pl fineries) либоси идона, либоси бокарпуфар. fine-spun [,fatn'spdn] а 1) резарес, нозук (нах), резабофт (порча); 2) .ияч. дасиса. finesse [fi'nes] 1. фр. п 1) зарангй, зипакй, зарофат, нуктабинй, махорат; 2) нозукй, борикй (ресмон ва г.): the finesse of wire нозу- кии сим, тезй (тег); 3) холией, бегашй: the finesse of the gold холисии тилло. 2. v зирак будан, айёр будан, бо зиракй за зарофат кореро андом додан. finger ['firjgo] 1. п 1) ангушт: little finger ле- лача (ангушти хурд); index/ ring finger ангуш- ти ишорат; to arrive at one’s finger-ends ба кашшокй дучор шудан; 2) ангушта, ангуш- так, забона, панда, хар чизи ангушгмонанд; 3) акрабак (соат)\ burn one's fingers худро гирифтори чизе кар- дан; have a finger in the pie дар коре даст доштан/ дахолат доштан, дахолати бедо кардан, дар коре ширкат доштан; have at one’s finger-ends /rips мисли панд пандан худ донистан; have one’s tingers crossed барои чизе ё коре нигарон будан; худо, худо гуфтан; lay/ put one's fingers on мушаххас кардан, руи иллати аслй ангушт гузоштап; мац. кордор шудан (ба касе); not to lift/ move a finger дастро ба оби хунук назадан; twist a person round one’s little finger ба лаби об ташна бурда овардан; 2. v 1) ангушт задан ба, бо ангушт ламе кардан; 2) бс ангушг нишон додан, бо ангушт ишора кардан; 3) бо ангушт навохтан, ангушткорй кардан (мусикй). finger-aiphabit f'fiijgs.selfobit] п алифбои ка- ру гунгхо fingerboard ['fitjgobixd] п чойангуштй, кла- витура. finger-ends [Tirjgocnd?] ниг. fingerprint. finger-language ['fipgo.laeijgwidj] n алифбои забони кару гунгхо. finger-mark ['firjgainaik] 1. п доги ангушт, нишонаи ангушт; 2. v бо ангуштони ифлос капидан. fingerpost ['ftijgapoust] п рохнамо, сунамо, сутуни рохнамо (дар чорроха ва г.) fingerprint [Tiggaprini] п накши ангушт, аигуштнигорй. fingertip ['firgatip] п 1) hJtkh ангушт, саран- гушт; 2) ангуштпуш, ангуштпона. have at ene’s finger-tips дар даст доштан, хозир ва омода доштан, мисли панд панда донистан, комилан ошно будан. finical ['finikal] а 1) хурдагир, айбду, бахонадуй; 2) сернозунуз, серталаб, нозук- табъ, дерписанд, бадкавок; 3) суфташуда, сайкалдодашуда; 4) гайритабий, сохта. finiking ['finikin] ниг. finical. finis ['faims] и лот. поён, хотима, охир, фардом, итмом. finish ['finifl 1. п 1) тамом, поён, андом, охир, фардом, хатм: They fought to a finish. Онхо то охир мубориза бурданд. 2) фарзонй, камол; 2. v 1) тамом кардан, ба итмом расондан, ба поён расондан, хотима додан, хатм кардан: She finished the work she was doing. хорашро ба итмом расонд. 2) комил кардан, такмил додан; 3) комилан масраф кардан, тамом кар- дан; 4) куштан, нобуд кардан, кори каееро тамом кардан; 5) ба поён расидан, тамом шу- дан; 6) бехол кардан, бекувват кардан; finish off тамом кардан: куштан, нобуд кардан; finish up тамом кардан, ба поён расондан; та- момая сарф кардан, то та! истифода бурдан; finish with кахр кардан бо, катъи робита кар- дан бо, коре ба кори касе надоштан. finished ['finift] а 1) андомида, пос.нефта тамем; 2) комилшуда, такмилшуда; 3) комил, бомаърифат, фарзона: finished artist хунармандй комил; finished gentlemen чентелмен/ чавонмарди хакикй. finite ['fainaitj а 1) махдуд, фонй, фанопазирй; 2) грам. шакли тасрифй (феъл).
fink fink ['fink] n амер. хабарчин, хабаркаш. чосус. Finland ['fin land] n Финляндия. Finn [fin] n фин (халк). the Finns финхо. Finnish a 1) забони финй; 2) финн. fiord [fjo:d] n халичи печдарпечи танг (ки соуилхои баландй рост дорад'). fir [fa:] п (инч. fir-treel санавбар (дарахт), шохдарахт, чуби дарахти санавбар. fir-cone ['fa:koun] и чалгузаи арча. fire ['faia] 1. л 1) оташ, гулхан: The fire in the stove has gone out already. Гулхани оташ- дон аллакай хомУш шудааст. 2) сухтор: А cigarette started this forest fire. Сухтори чангал аз оташи сигор ба вучуд омадааст. 3) алов: They gathered twigs to make a fire. Онхо химчахоро барои алов чамъ карданд. 4) бухорй, плита: an electic fire бухории баркй; а gas fire бухории газй; 5) хар. туппаронй, тирандозй, оташ: artillery fire оташи тупхо; 6) оташбозй; 7) сахтй, сардй ва гармии рузгор; 8) шоир. илхом, изтироб, хаячон, барангехтагй; 9) таб, табларза, харорат; 2. v 1) паррондан, оташ кушодан, тирпарронй кардан (at/ оп/ироп - ба тарафи)’. Don’t fire! Напарронед! 2) даргирондан, оташ задан, сузондан, оташафоузй кардан: They fired the heap of dead leaves. Онхо як кабза бар1хои хушкро сузонданд. 3) мац. ангсзон- дан, ба хаячон овардан, мушток кардан, илхом додан. 4) хорич кардан (аз кор), берун кардан, сабукдуш кардан; 5) ба хаячон овар- дан, мушток кардан, ангезовдан, барангехтан; 6) пухтан (хишт, сафол ва з.); be on fire сухтан; between two fires миёни ду оташ; fire away cap кардан; fire out ла%. пеш кардан, рондан; fire up а) равшан кардан, оташ гирондан; б) ногахон хашмгин шудан; go through fire and water сахтии бисёр кашидан, сардй ва гармии рузгорро чаши дан, аз обу оташ гузаЖан; set on fire, set fire to даргирондан, оташ задан (додан), сузондан, алав додан, оташ афрухтан; under fire а) мавриди тирпарронй, зери оташи тири душман; б) сахт мавриди танкид карор доштан; A burnt child dreads the fire. Зарб. ~ Моргазида аз ресмони ало метарсад. A little fire is quickly trodden out. Зарб. ~ Илочи вокеъа пеш аз вукуъ. fire-alarm ['faiara,la:m] п занги хатари оташ, бонги оташнишонй. fire-arm [Taiaram] п pl силохи оташфишон. fire-ball ['faiobo:l] п 1) метеор, шихоб; 2) оташпора. fire-bomb ['faiabom] и бомбаи оташфишон. 126 - fire-brand ['faiabramd] п чуби оташгирифта, чуби нимсуз, ахгар; 2) мац. одами фигнаангез, одами оташангез. ошубофарин, шуоишангез, сабабгор, тагааббускор fire-brick ['faiarbnk] п ачри носуз, хишти носуз, хишти оташбардор. fire-brigade ['faiabn,geid] п гурухи оташнишонй. fire-bug [Taiabxg] п зоол. кирми шабтоб, fire-control ['faiskontrol] п 1) хар. идораку- нии оташфишонй; 2) мубориза ба мукобили сухтори чангал; 3) тех. назорати сухтани чизе. fire-clay ['faiaklei] п хоки носуз, гили оташ- бардор. fire-damp ['faiadtcmp] п гази оташгир (кон), гази маъданй. fire-engine [Taiar,endjin] п автомобили оташнишонй. fire-escape [Taiaris.keip] и зинапояи эхтиётй, баромадгохи эхтиётй (барои фирор кардан дар мавриди оташ гирифтани цою манзил). fire-extiguisher ['faiaikstingwijb] п сухтор- нишон, оташнишон, оташкуш. fire-fighter [Taio'faita] п амер, оташнишон (шахе), маъмури оташнишонй. fire-fighting ['faisfaitnj] п зидди сухтор, зид- ди оташ, оташнишонй. fire-insurance [‘faionnjuorens] п сугурта кардан аз холатхои оташгирй ва сухтан, би- маи оташеузй. fireman ['faiaman] п (pl firemen) корманди оташнишонй, маъмури оташнишонй, оташ- нишон. fire-nest ['faianest] п нуктаи оташфишонй. fire-place ['faiaplcis] п огашгох, оташдон (таи де вор). fire-plug ['faiaplxg] п чумаки оби оташнишонй. fire-proof ['faiaprwf] а носуз, носузанда, ба оташ тобовар, махфуз аз оташ, оташбардор. fire-screen ['faioskrim] п сипари оташдон. fire-side ['faissand] п 1) чой дар назди оташ- дон; 2) мац. хона ва хонавода, хаёти оилавй. firewood ['faiswud] п лезум, чуби сузонданй. firework(s) ['faiaw9:k(s)] п оташбозй, мушак, кураи оташ. fire-worshipper ['fai?,wa:Jips] п оташпараст, озарпараст. firing ['faisrii)] п 1) пухт, пухган дар кура (сафол ва г.); 2) оташзанй, оташгирй, оташгиронй (кура, танур ва г.); 3) оташтобй; 4) сузишворй; 5) гудозиш, обкунй. firm I [fa:m] п ширкат, тичоратхона. a large trading firm ширкати калони тичоратй. firm II [fa:m] 1. а 1) мустахкам, устувор, сахт, ночунбон: a fnm foundation тахкурсии устувор; 2) махкам, мустахкам, побарчо; 3) матин: a firm stand мавкеи матин; 4) катъй: firm measures чорахои катъй;
- 327- fishing-rod 2. v махкам кардан/ шудан, сахт кардан/ шудан, устувор кардан/ шудан, мустахкам кардан/ шудан: to firm a wooden post in the ground тирчубро дар замин устувор кардан. firmly [Тэ:т11] adv катъиян, часурона. firmament ['fo:mamant] n фалак, осмон, гунбади осмон, гардун (шоирона). firmness ['fa:mms] п устуворй, матинй, часурй. fir-needle ['fa:,ni:dl] п хори санавбар ё арча. first [fa:st] 1. а 1) аввал, якум, нахустин: Не was the first to come. V якум омад. 2) якумин, нахустин, огозин, аввалин: Не did not remem- ber where he had first seen her. Дар ёд надошт, кай нахустин маротиба бо хонум вохурда буд. 3) мукаддам, нафари аввал: first -n race аввал дар мусобика; 4) аввалин/ нахустин бор; 5) pl аълотар, мумтозтарин, маргубтарин; 2. adv 1) аз огоз, аз аввал, аввалан: They ate first and then fed the cat. Аввал онхо хурок хурданд, баъдан гурбаро хуронданд. 2) бори нахуст; 3) якинап, at first sighi аз нигохи аввал, дар назари аввал; at first дар ибтидо, дар аввал, дар oi ози кор; first and formost пеш аз хама, мукаддамтар аз хама, аввалин ва мухимтарин; first name ном, исм; first of all пеш аз хама; first-aid ёрии таъчилй, кумакхои мухаддамотй, кумакхои аввалин; from the first аз аввал, аз ибтидо; First catch your hare. Зарб. ~ Бача дар шикам, номаш Рустам. First come, first served. Зарб. ~ Пеш ояд, хуш ояд. Деркардаро бар сари дастурхон - наси- баш устухон. First deserve and then desire. Зарб. ~ Аз бог лола чинй, аз шуразор хас. First think, then speak. Зарб. ~ Аввал андеша баъд гуфтор. Нахуст андеша кун, баъд гуф- тор,/ Ки номахкам бувад, беасл девор. (Саъдй) in the first place дар чои аввал, аввалан. first-born ['fj:stbo:n] п нахустзода, фарзан- ди иршод: Her first-born is named Ali. Фар- занди иршоди у Алй ном дорад. first-class ['fa:st'kla:s] 1. а аълосифат; дарачаи якум/ аввал: to travel first class бо дарачаи аввал сафар кардан; 2. adv бехад/ хеле хуб, олй, мумюз. first-cousin ['fo:sfkxzn] п писар/ духтари амма ё хола, писар/ духтари амак ё таго. first-friuts f'fa:st'fru:ts] п pl 1) мевахои аввал, навбар; 2) мац. нахустин дастовардхои хар чиз . first-hand ['fa:st'haend] 1. а мустакиман, аз дастй аввал: first hand information итгилоот аз дастй аввал; 2. adv аз дастй аввал гирифташуда. firstling ['fa:sthrj] п pl нахустзода, навбар, нахустин (аз х;ар чиз). first-night ['fa:stnait] п нахустнамоиш (дар театр), тамошои якумин, шаби ифтитох. first-nighter ['fae:stnaita] п тамошобини дои- мии нахустнамоишхои театр. first-rate [,fo:st'reit] 1. а аълосифат, олидарача, хеле хуб; 2. adv аъло, бисёр нагз, сара. fiscal ['fiskal] а молй, молиётй, пулй, будчавй: fiscal policy сиёсати молй (давлат); fiscal year соли молй. fish I [fij] 1. п (pl fish ё fishes) 1) мохй: There are many fish in the lake. Дар ин кул мохй бисёр аст. 2) хар чопвари обзй; 3) гушти мохй: fried fish мохии бирёнкардашуда; smoked fish мохии дудй; 4) (бо харфи калон) бурчи Хут, сурати фалакии хут (толеъбинй)', cool fish одами бехаё/ густох/ бешарм; feed the fishes а) гарк шудан; б) касалии бахрй доштан; tike a fish out of water норохат, дар чои пому- носиб; odd fish одами ачоиб ва гароиб; poor fish амер, шахей бехунар; 2. v мохй гирифтан/ доштан: The boys have been fishing all day Бачахо рузи дароз мохй доштанд. All is fish that comes to his net. Зарб. ~ Такка бошаду шир дихад. Fish begins to stink at the head. Зарб. ~ Мохй аз cap бу мегирад. Об аз cap лой аст. То fish in troubled waters. Зарб. ~ Дар оби лой- олуд мохй доштан, авзои нобасомонро ба манфиати худ истифода бурдан; fish up кашидан (аз об); The best fish swim near the bottom. Зарб. ~ Ap- зон бе иллат нест, кимат бе хикмат. fish out [fifout] v 1) сир гирифтан, пурсуков карда донистан, пурсида фахмидан; 2) бо шаст доштан, ёфтан, баровардан. fisher [Tija] п 1) мохигир; 2) каики мохигирй. fisherman [Tijamanl п (pl fishermen) мохигир. fishery ['fijari] n (pl fisheries) махалли мохигирй, хавзи мохигирй, парваришгохи мохй. fish-hook ['fifhu:kj и шастч мохигирй. fishing [TlJnj] 1. pres. р. аз fish, мохидорй, мохигирй, сайди мохй; 2. п мохидорй: Не did some fishing that day. Х,амон руз у каме мохидорй кард. go fishing ба мохигирй рафтан. fishing-line ['fifiijlain] п ресмони мохигири, ресмони шаст. fishing-rod ['fijiijrod] п шаст, чангак.
fishmonger fishmonger [/fij',ni«)g9] n мохифуруш. fishpond [’fifpond] n хавзи мохипарварй, парваришгохи мохй, шинак (барои нигох,оории мохрш. зинда). fishwife ['fijwaif] п (pl fishwives) 1) мохиф- уруш (зав); 2) зани бадзабон, зани дахондарида. fishy f'fifi] a (fishier, fishiest) дорой бу ё ма- заи мохй, мисли мохй; 2) пурмохй, мохидор; 3) мар шубханок, шакакгез. fissile [Tisail] а кофшй, шикофтанй, ши- кофпазир, кисматшаванда (атом ва г.), ка- фондашаванда. fission [fijn] п кафиш, шикофиш, ба кисмхо чудошавй, пора-порашавй, пошхурй (атом). fissure ['fijo] а кафидагй, чок, даридагй. порашу да, шикоф, шикок, чокхурда. fist [fist] 1 п 1) мушт: Не clenched his fists У муштхои худро гирех кард. 2) гуфт. даст, чангол; 3) шух. хат, хусни хат; grease smb's fist ришва додан; Iron hand/ fist in a velvet glove. Зарб. ~ Бо rypi думба мехураду бо чупон гиря мекунад. mailed fist кудрати харбй, мушти зирех; 2. v 1) бо мушт задан; 2) муштро гирех кардан; 3) гирифтан. махкам нигох доштан. fisticuffs [TistikAfs] п муипзанй, мушгкорй, чидол бо мушги барахна, чанг бо мушт. fistula ['fistjulo] п тиб носур. fit I [fit] п 1) хамла, хуруч, шиддат (чисмонй ё рухйу. Не had a fit of coughing. V хуручи сулфа дошт. 2) мар фаъолияти шадид ва кутохмуддат; 3) рухия, кайфият, холат; beat sb into fits гурра голиб омадан/ маглуб кардан; by fits and starts дорой давраи фаъолияти ша- дид ва сипас навран оромиш. give sb a fit задан, захмдор кардан, маглуб кардан; have a fit (or throw a fit) хеле хашмгин шудан, аз худ бехуд шудан (аз хашм ё газаб). fit II [fit] 1. а 1) муносиб, кобил, шоиста, шоён, зебанда, барозо: The house was not fit to live in. Хона барси зиндагй кардан муносиб набуд. 2) тайёр, омода: I am fit for another mile. Ман тайёр хастам, ки боз як мил рох гардам. 3) салсмаг, солим, тандуруст: Не was looking fit. У тамоман солим менамуд. 4) бачо, бамавкеъ, бахангом: 5) таносуб, шоистагй, зебидагй, барозиш; 6) андоза, ми- зон; 2. v (fitted; fitting,, 1) мувофик омадан, ан- доза будан: theories tnat fit the facts казарияе, ки ба амалия мувофикат мекунад. The dress fitted her. Курта ба у шинам буд. 2) муносиб сохтан, чур кардан: Fit this handle on the door. Ин дастаро барои дар муносиб созед. 3) сазидан, сазовор будан, шоиста будан/ кар- дан, шоён кардан, таносуб доштан, дархур -328- будан: Let the punishment fit the crime. Бигузор чазо ба чинояг сазовор бошад. 4) шоиста бу- дан, шоён будан; 5) зебидан, барозидан, баро- зондан1 This colour doesn’t fit the room. Ин ранг ба ин хона намезебад; 6) гундидан, гунчондан; fit in (into) а) дохил кардан, даровардан, Чосозй кардан, насб кардан; б) мувофик бу- дан бо, хамсоз будан бо: That husband and wife fit each other. Он зану шавхар бо хам хамсозанд; fit on пушида андоза кардан, андоза (чен) кар- да дидан; fit out таъмин/ тачхиз кардан (бо либосу анчом), мучаххаз кардан; fit up ниг. fil out; fit 111 [fit] n гуфт. банди шеър, бахше аз су- РУД- fitchew ['fitJu:] п росу, зербон, пусти росу ё 1 урбаи кутбй fitful ['fitful] а 1) бурида-бурида, номуназ- зам; норохат, пуртабу тоб fitness ['films] п 1) шоистагй, дархур будан, сазоворй, муносиб; 2) тандурустй, саломатй: physical fitness саломатии чисмонй; fit-out ['fit'autj п гуфт. тачхизот, таъминот. fitter ['fits] п 1) таъмиргар, механик; 2) чомапарцоз (касс, ки либосро таъмир ва ислох, мекунад). fitting ['fitirj] 1. п 1) асбоб: лэвозимот: lights fittings лавозимоти рушнои диханда; 2) насб; 3) ченкунй (либос); 2. а шоиста. шоён, сазовор, дархур, муно- сиб. мувофик. fittings ['fitirjz] п мачмуи тахчизот ва асбо- бу анчом, асбоб, олот, чихоз. fitting-shop [fitirjjhp] п корхонаи васлкунй. five I [faiv] пит панч, шумораи панч, панчто, панч ацад. five IT [faiv] п 1) раками панч, панчй: 2) гурухи панчнафарй; 3) тпми баскетбол; 4) хар чизе дороп панч бахш: a five year contract карордоди панчсола; 5) pl андозаи панч (дастпушак ва г.); 6) пули когазии панч фунт/ доллара. fivefold ['faivfould] 1. а панчкарата, панчбахшй, панчгона, дорой панч кисмат; 2. adv панч баробар, панч маротиба беш- тар. fiver ['faiva] п амер, панчдолларй (пул), 1 танчфунтй (англисй). fix ] [fiks] v 1) мустахкам кардан, махкам кардан, барчо кардан, гузоштан They fixed the shelf to the wall. Онхо рафро руи девор мустахкам карданд. 2) муайян кардан, таъин кардан, мукаррар кардан: to fix a deadline for sth мухлати охирини чизеро муайян кардан: His departure was fixed for Monday. Рафтанаш рУзи Душанбе муайян гардид. 3) чалб кардан,
-329- мутаваччех кардан ба, мутамарказ кардан бар, чашм духтан бар, хира шудан: His atten- tion was fixed on the object. Ин чиз диккати уро чалб кард 4) таъмир кардан, тамиз кар- дан, соз кардан, бозсозй кардан, дармон кар- дан, дуруст кардан: I must have my watch fixed. Ман бояд соатамро таъмир кунам. 5) ба хотир супурдан/ доштан, дар фикр доштан; 6) оростан, мураттаб кардан, муназзам кардан; 7) пухтан, дуруст/ омода кардан (хурок)-, 8) хуб фахмидан/ дарк кардан: 9) фурУ рафган, чукидан, нишастан; 10) хим. гафс/ гализ кар- дан, ба киём овардан; U) амер. гуфт. ба цои феълуои гуногун, ки маънои 6а таптиб даро- вардан, тайёр кардан ва г. -ро ифода мекунанд, истифода мешавад: to fit a breakfast нахор тайёр кардан ва г.; fix on/ fix upon интихоб кардан, таъин кардан; fix up ташкил кардан; таъмир кардан; fix И [fiks] п 1) холати ногувор; 2) мукаррарсозии чой/ мавкеъ (киштй, тайёра ва г.). fixation ['fik'seifn] и 1) таъмин, тахким; 2) устуворй, истикрор. fixed [fikst] 1, past ва р. р. аз fix. 2. <7 1) духта: a fixed stare нигохи духта; 2) мустахкам, махкам, побарчо; 3) устувор: fixed purpose иродаи устувор/ катъй: fixed determi- nation карори катъй; 3) таъминшуда, муай- яншуда: fixed time вакти таъиншуда. fixings ['ftksirjz] п pl амер. 1) асбобу анчом, лавозимот; изофат, афзунахо; 2) ороиш, зинат (либос)-, 3) хуриши таом. fixture ['fikstja] п 1) устувора (уар чизе, ки дар чои худ махкам бошад); 2) асбоб ва васои- ли хона, магоза ва г; 3) чихози доимй (ягон мошин)', 4) таърихи pto, ки дар он мусобикаи варзишй таъин шудааст. fizz [fiz] 1. п 1) фиш, фис, виз (садои фиш- фиш, ки аз нушобауои газдор бармехезад); 2) нушокии газдор, шампон; 2. v газ додан ва фиш-фиш кардан, виз-виз кардан (нушоба), чушидан ва газ додан. fizzle [fizl] 1. и 1) фас-фас, фис-фис (садои пасти чушидан); 2) коре, ки ба нокомй анчом мешавад; 2. v 1) фис кардан, пис кардан (нушоба); 2) мац- шикает хурдан, неком шудан. fizzy [fizi] a (fizzier, fizziesf) газдор, пургазу каф (бештар оид ба нушобуо). flabbergast ['flaeb9,ga:st] v моту мабхут кар- дан, ба шигифт даровардан, мог кардан, гич кардан, хайрон кардан, ба гааччуб овардан, ангушт ба дахон кардан. flabby [ flaebi] a (flabbier, flabbiest) 1) сует, нарм, бераг (гушт), вал, шалу вал, овехта; 2) бехол, заиф, ланч; 3) мач- сустирода, бемато- нат. flaccid f'fla“ksid] ниг. flabby. flake-camphor flag I [flaeg] 1. n байрак, парчам: Tajikistan s tricolor flag парчами серангаи Точикистон; black flag парчаи сиёхи рохзанони бахрй; lower one's flag таслим шудан; hoist one's flag yap. вазифаи фармондехиро кабул кардан; 2. v бо парчам оростан; бо байраку байракча хабар додан/ ишора кардан. flag II [flasg] v 1) овезон шудан, овезон мон- дан/ истодан, пажмурда шудан, хам/ кат шу- дан; 2) сует/ заиф/ паст шудан, кудрати худро аз даст додан. flag III [flaeg] 1. п сапги сангфаршй, тахта- санг; 2. v бо тахтасан, хобондан, сангфарш кар- дан. flag-captian ['flaeg'kaeptin] п фармондехи кишгии асосй. flagellation [.flaedja'leijn] п тозисназани, камчинкорй. flagging ['Лaegirj] 1. п сангфарш, рохрав; 2. а сует, шолу овезон. flagitious [fb'djijos] а чиноятй, чинояткорона. flagrial ['flagman] п (pl flagmen) 1) байракбардор, парчамдор, парчамбоз (касе. ки бо парчам хабар мефиристонад); 2) рохнэмо. flag-officer ['flaeg,ofisa] п бау. 1) афсари пар- чамдор; фармондех. flagen j'fiaegan] к навъи кТзаи оханин. flag-pole [flaegpcul] п ниг. flagstaff. flagrant ['fie1 grant] а бисёр бад, кабех. шар мое ар, зишт, бешармока. flagship ['flaegjip] п 1) чаьтарин ва бехтарин киштй; 2) мац. бузургтарин ва бехтарин бахши хар чиз ё фард дар як гурух; 2) мач. гули сари сабад, чашму чарог. flagstaff ['flaeg- ta:f] п чуби парчам, дастачйби байрак- flail I [fieri] п занчир. flail II [fleil] 1. n хирманкГ'б, галлакуб, галдумкуб; 2. v куфтан, хирман куфтан. flair [Леэ] п шом, буйой, кудрати буйой, кувваи ташхис, истеъдоди табии буйгирй, буйфахмп. flak [Лаек] п тирандозии зиддихапвой, тупхои зиддихавой. flake I [fleik] п 1) тиккаи хурд, дона, зарра: a snow flake барфак, зарраи барф; 2) pl пога, тароша, пуста, лахта, патарок: soap flakes собунпора, 2. v пога-пога афтидан, пуста-пуста шудан/ кардан, вар омадан; flake off пуст партофтан, рафта шудан, рехта шудан, пуст канда шудан. flake II [fleik] п тахта, ки руи он хурок хушк мекунанд ё нигох медоранд. flake-camphcr ['fleik, kaemfa] п амер.
-330- flakt нафта чин flaky [fleiki] a (flakier, flakiest! пуста-пусга, пусгакдор дона-дона, варак-варак; 2) дона донашаванда. пуст-пустшавапда; 3) погамонанд, лахтамонанд. flam [flsem] п дуруг, бофта. flamboyant [ftem'bmont] фр. а 1) фурузон, шуьламонанд; 2) меъм. пургул, гулдор, гулнуш, бошукух, бо карру фар, пурнакшу нигор, мухташам. flame [fleim] 1. п 1) шуъла, забонаи оташ, the falmes оташ; to burst into flame бо шуъла аланга задан; in the flames дар оташ шуълазананда; 2) зурахшандагй, тобиш, табу гоб; 3) мач. эхсоси кавй, шуру ишк; 4) маыпука, дилдор, нойон, нигор: one of her old flames яке аз ишкхои дсринаи у; an old flame of mine ишки церинаи ман; 2. v 1) шуъла кашидан, оташ гирифтан, равшан сухтан, забона задан, аланга гириф- тан, дурахшидан, шуълавар шудан, суп сурх/ лолагун шудан, чушон шудан: Suddenly the building flamed up. Ногахон сохтмон оташ гирифт. 2) мач- сурх шудан; хаячонзада шу- дан, хаячон аз худ берун додан: Her face was flaming with anger. Чехрааш аз хашм супсурх шуда буд. flame up (or out) 1) аланга гирифтан, забона кашидан, шуълавар шудан; 2) мац. асабонй/ оташин/ хашмгин7 шудан. flameproof ['fleimpru.f] а носуз, зиддиоташ. flaming ['fleimirj] al) шуълавар, шуълабор, дурахшон, аланганок, оташин, пурхарорат; 2) эхсосотй, оташин, пурхарорат. flamable ['flomsbol] а оташгир, оташангсз. flange [fltendy] 1. п бол, лаба, гуща, канор, лаби чизе; 2, г пахш кардан/ шудан, лабадор кардан/ шудан. flank |fl<erjk] 1. п 1) тахигох, пахдУ, тараф. су, канора; 2) хар яке аз ду тарафи хар чиз, тараф, су; 3) нишебп (кС.ф: 3) гуштй пахлу (цассобй); 4) уар. чанох \apmutu), пахлутох. фланга; turn the flanks of sb а) аз чанохи касе гузаштан; б) мач- касеро фиреб додан. 2. v хар. 1) дар пахду/ чанох чойгир будан; 2) ба пэхлугох хамла кардан; чанохи душ- манро дур задан/ ихота кардан; 3) ду тарафи чизеро I ириф ган. flannel ['fleenai] 1. п 1) фланел, бумазй. чомаи фланели ё пашмй, зерпуши пашмй; 2) pl пирохани фланели/ бумазй, тагпушп фланели/ бумазй: be awarded to one's flannel барои пушидани ранги тими худ сазовор шудан; 2. а фланели, аз бумазй духташуда; Э. v бо фланел тоза кардан. flanneled ['flaenald] а бумазипушида flap [flaep] 1. п 1) зарба, зарбат; 2) садои ча- лап, садои тап-тап; 3) парда, дар: flap of а pocket дари киса; 4) харакати хар чизи пахн (боли порраноа, бодбон); гуши дароз (чонварон); 5) капкони киса; 6) сарпуш, сарпушак; 7) каноти зин; 2. v (flapped; flapping; 1) болу пар задан, боло ва поён рафтан, такой хурдан; 2) задан (бо чизи па\н); 3) овезон/ хам будан; 4) чалап- чалап, тап-тап кардан. flapdoodle ['fleep,du:dl] п ахмаки, аблахй, беаклй. flap-eared ['fla-piad] а чанаргуш, шалпаргуш, flapjack ['flaepjaek] п чалдак. flapper fflaepa] п 1) хар чизи пахн, ки барои задан истифода мешавад: лаба, порча, забона, магаскуш, магаспаррон; 2) навбол, навпарвоз, чуча (мургобй ва г.); 3) мач. духтараки чавон. flare [flea] 1. п 1) забонаи оташ, шуълаи оташпора; 2) равшании лира, шуълаи ларзон: We saw the sudden flare of a match in the dark- ness. Mo дар торикй равшании ногахонии хи- раи гугирдро дидем. 3) алангагирй, дурахш, Чило; 4) мушаки хатар; 2. v 1) сухтан (бо нури дурахшон), забона задан, фурузон шудан/ кардан; 2) бо шуълаи номуназзам сухтан: The candle flared in the wind. Шуълаи шамо аз таъсири шамол ному- наззам месухт. 3) хашмгин шудан. оташин шудан (ногахон). flare-up [Пеаг'лр] п 1) фурузиш, бартобиш; 2) хашми ногахонй; 3) чанчол/ мунокишаи сергавго; 4) дилхушии пурсадо. flaring ['flrairi] а 1) фурузон, цурахшанда; 2) забона кашидан, сузидан; flash [flaef] 1. и 1) барк, шуъла, равшани (мач- чилва)'. a flash of lightning равшании барк; a flash of hope шуълаи умед; 21 нури шадид ва зудгузар, фурузиш, дурахшиш; 3) лахза, дам; 4) дурахши зохирй, хашаммат; 5) гуиши дуз- дон; 6) андешаи зудгузар, фахми ногахонй; in a flash дар як лахза, дар як мижжа задан; 2. а 1) бемаза, бетаъм; 2) калбакй, сохта (пул); 3) дуздй: flash language лахчаи дуздй; 4) баркосо, ногахон: a flash avalanche тармаи барксо: 3. v 1) барк задан, фурузон шудан, шуълавар кардан/ шудан (ногахон), дурахшидан: Lightning flashed in the sky. Барк осмонро шуълавар сохт. 2) мау. хашм, газаб ва г. нишон додан; 3) зуд/ босуръат гузаштан/ расидан: The car flashed past us. Автомобил аз пеши мо зуд гузашт. 4) равшан кардан (ногауон): His torch flashed in the dark room. Чарогаки у ногахон хонаи торикро равшан кард. 5) ба ёд омадан (ногахон), фикре ба сари касе афтодан, фаро гирифтан: The idea flashed upon my mind. Акидае маро фаро гирифт. 6)
-331 - flaw фурузондан, дурахшондан; 7) мухобира кар- дан, паёмрасонй кардан (бо чарог, машъал ва а); flash in the pan бемуваффакиятй, нобарорй, нокомй. flashlight ['fhejlait] п 1) чароги паёмрасон; 2) чарогаки кисагй (дасти), фонусчаи кисагй; 3) нурафкани чашмакзан. flash-point ['flaefpamt] п 1) харорати даргирй; 2) мач. нуктаи хассос, лахзаи сар- навиштсоз; flash-point of war мабдаи цанг. flashy ['llseji] a (flashier, flashiest) тобон, рахшанда, хиракунэнда. flask [fla.sk] п 1) обдони кучак, зарфи шишагй, обдон; facuum flask фласк, термос; 2) борутдон; 3) бутал; 4) хим. кодбаи озмоишй. flat I [flsct] п хона, чанд уток дар як хона, кисмате аз як иморат: a new flat хонаи нав. flat II [fleet] 1. п 1) хамворй, сатхи ха.мвор: the flat of land кафи даст; 2) замини хамвор, замини соф, хамворй, пастй; 3) сабади васеъ ва на он кадар чукур; 4) каики калони тагпахн; 5) мус. бемол; 6) гуфт. содалавх; 2. а 1) хамвор, пахн, соф, тахт, бепастию бапандй, рУ ба замин, яксон, собит ва бидуни тагйир: a flat roof боми хамвор, a flat tyre чархи (тпинаи) кафида; 2) катъй, бе каму зиёд, бечуну чаро: a flat refusal радди катъй; a flat failure шикасти бечуну чаро; 3) бемаза, бебу ва хосият, монда, бенамак: a flat drink нушокии газрафта; a flat joke пК'хии бемаза; 4) собит, бетагйр, якнавохт: Life is very flat in your town. Хаёт дар шахри шумо якнавохт аст. 5) мубхам, норавшан, номушаххас, тор: a flat sound садои мубхам; 6) камдам, пастдам, дамбаромада (чархи автомобил ва а.); 3. adv 1) айнан, аник, расо: to go flat against orders айнан ба мукобили фармон рафтан; I can read a page in two minuts flat. Ман як сахифаро расо дар ду дакика хонда метавонам. 2) рост, мустакиман; 3) мутлакан, катъиян, кулан: The earthquake laid the city flat. Заминларза шахрро куллан вайрон кард. flat-boat ['flaetbout] п киштии тагпахн. flatbotiomed ['flaetbotamd] а тагпахн, тагва- сеъ. flat-car ['flaetka:] п амер, вагони тахт (платформа)', flat-fish ['flaitfij] п камбала, мохии пахн, суфрамохй; a regular flat-fish аблах/ ахмаки хакикй, flat foot ['tlaetfui] п 1) тиб. пахнкафшии пой, хамвории кафи пой, попахн; 2) :ia:r. содалавх; 3) лах,. полис. flat-footed ['ilaet'futrd] 1. а 1) тиб касе, ки дойи пахн ва тахт дорад; 2) амер., гуфт. катъй, чиддй, сахтгир, catch sb flat-footed дар холати ногувор гузош- тан; дар сарп циноят доштан. 2. adv гафлатан, ногахон, ба таври ногахонй. flat-iron ['flaet'aian] и дарзмол, уту. flatly ['flaetli] adv 1) катъиян; 2) рост, хамвор, пахн. flatness ['flastnis] n хамворй. flat-out J'flaetaut] 1 n амер, нокомй, шикает; 2. а катъй, дакик, муглак. flatten [flaetan] v 1) пахн/ мустах/ тахт кар- дан/ шудан; 2) хамвор кардан/ шудан; 3) мац. ба хайрат овардан, тарсондан; 4) ором шудан, паст гар дидан (шамол ваг.). flatter ['flaeta] v 1) таьрифи бечо кардан, чоплуей кардан, хушомадгуй кардан; 2) бехтар азвокеия- нишон додан; flatter oneself ба худ болидан, хурсанд шудан/ будан. flattering ['flaetoriri] 1. pres, р аз flatter: You’re just flattering me. Шумо ба ман хушомадгуй мекунед. 2. а 1) хушомадгуй. чоплус: a flatering ton- gue забони чоплус; 2) тахсиномез, пуртаъриф: flattering remarks такризи тахсиномез. flatterer ['flietoro] п хушомадгуй, чоплус, тамаллуккор. flattery ['flset эп] п хушомад, чоплуей, тамаллук. flattop ['flaettop] а амер гуфт. киштии тайё- ракаш. flatty ['fketi] и = flat-foot. flarulant ['flaetjulont] a 1) тиб. бодоваранда, бодовар, бодангез (шиком): beans аге flatulent лубе бодангез аст; 2) тиб. гирифтори бемории бодоварй: 3) мац. пуртумтарок, худнамоёна: а flatulent speech нутди пуртумтарок. flatways f'flaetweiz] adv пуштнокй, руйнокй; аз пахно, аз тахтгох, аз тарафи гахни чизе. flatwise ['flsetwaiz] ниг. flatw ays. flaunt ['flomt] 1. и худнамой, чилва, чавлон, лоф; 2. v 1) хиромидан, чамидан, лоф задан, ло- фидан, болидан, нозидан, хушнамой кардан; 2) чавлон додан, чилва кардан; 3) дар эхтизоз будан, намоиш додан. flautist ['flo:tisr] п найнавоз, флейтнавоз, flavour, амер, flavor ['fleiva] 1. п 1) маза, таъм; 2) лаззат: the flavour of garlic мазаи сир; 3) буй; 2. v мазадор кардан, бомаза кардан, хушбуй кардан: to flavour soup with onions шурборо бо пиёз мазадор кардан. flavouring ['fleivair)] п чошнй, таъмафзо, лабчаш. flavourless ['fleivolis] п бемаза, бегаъм, бебуй. flaw I [flo:] 1. п (чини, шиша ва г.) гардиш,
flaw_________________________________________ шикоф, рахна, рог, чои кафида, сурох, чои сует; 2) нуксон, айб, камбуд, кости, иллат, шикает; 3) хук,. нуксон, камбудй (дар ууццат); 2. v 1) таркиш доштан, боисп таркиш шу- дан; 2) осеб/ зиён овардан/ расондан; 3) хм- беэътибор сохтан. flaw IT [По ] п тундбод (маъмулан бо бори- дани боронбарф) flawless ['floflis] п беайб, бенуксен. flax [flasks] п загир, загирпоя, катон. flaxen ['flaeksan] а загирй, аз загир истехсолшуда, ранги загирй. flax-seed ['flaeksslid] п тухми загир. flay ['flei] v 1) пфет кандан \аз уайвон): го flay ап ох пусти говро кандан; 2) тоза кардан, пусти чизеро гирифтан; 3) мац осеб овардан, зиён расондан: 4) мац. танкид кардан, танбех додан (сахт)-, If my wife finds out, she will flay me Агар занам фахмад пустамро меканад. You cannot flay the same ox twice. Зарб. ~ Зи як хирс натавон ду бор пуст канд. Леа [fli:] п кайк; flea market бозорй бени- зом. a flea in the air танбех:! сахт, кинояи зананда; Nothing must be done hastily but killing of fleas. Зарб. ~ Шитобкорй факат хангоми куштани кайк лозим аст. flea-bite [fli:bait] п 1) газидаи кайк, кайкгазидагй: неши кайк; 2) мац. дарди ночиз; норохатии ночиз. fleck Lflek] l.n 1) дог, хол, нишон; 2) доги кунчитак; 3) зарра, хиссача. 2. v дорой сояи офтоб кардан, хол-хол кардан, холдор кардан. flacker [fleka] v рангоракг/ лакакдор кар- дан. fled 1 [fled] past ва р. р. аз flee, fled II [fled]past ваp. p. аз fly. fledge [iledj] v 1) пар даровардан, парвоз rap шудан (ууца); 2) бол даровардан, болиг шудан; 3) чучаи худро парвардан, омодаи парвоз кардан; 4) нардор кардан, пар задан (бо пайкон ва г.). fledgling ['fledsluj] п 1) чУча, навпар, на- вбол, тозапардароварда; 2) мац. чавони камтачриба, кавраста, тозакор: a fledgling teacher муаллими тозакор. flee [fli:] v (fled; fled) 1) гурехтан, фирор кардан, даррафтаи; 2) зуд гузаштан, босуръат сипарй шудан, босуръат рафтан, босуръат харакат кардан, 3) гайб задан, нопадид шу- дан. fleece ['fli:s] 1. п 1) пашм (гусфанд ва а.); 2) пашмчинй, муйи анбух ьа забар; 3) «баррачахо» (абрхои баррамонанд)', 2. v 1) тарошидани пашми гусфанд; 2) пашм чицан аз (тарошидан); 3) пашмпушй кардан, бо пашм пушондан; 4) мац. горат кардан, моли касеро хурдан. -332- fleecy ['fli:sij a (fleecier, fleeciest) 1) пашми пушида аз пашм, сохташуда аз пэшм, паш мдор. пашмок, серпашм, сермуй, фахмуй; 2 чингиламуй; пардор, парнок, патмонанд, пар- монанд. fleet I [fli:t] 1. п 1) дастаи киштихои чангй, тичоратй, флот, эскадра; 2) корвон, гурух \ киштихо. таикхо ва г.); 2. а 1) тез, тезгузар, тезгард, capex, баркосо, бодпо; fleet of foot бодпо; 2) зудгузар, нопойцор; 3. adv чукур, амик. 4. v 1) шино кардан, руи об истодан; 2) тез гузаштан (мысли барк,), харакат кардан (бо- суръату. the years fleet by солхо тез мегузаранд. fleet II [fli:t] п шохоба, халич, нахр. fleel III [fli:t] v каймоки чизеро гирифтан, манфиат бурдан аз. fleetness ['fli:tms] п тезй. Fleet Street ['fli:t'stri:t] п Флит-Стрит (кучае оар Лондон, ки оар он цо нашриёти аксарияти ру зномахои Британия цойгир шудааст). Fleming [flemir)] п ахли нохияи Фламан. Flemish ['flemij] 1. п pl the Flemish забони фламанй; 2. а фламанй. flesh [flej] 1. п 1) гушти хом, магзи гушт: Wolves live on flesh. Гургхо гушти хом мехуранд. loose flesh гушти хоми хароб; put on flesh гушт бастан, фарбех шудан; 2) тан, чисм, бадан (дар муробили pfx); 3) гушти хайвонй забхшуда, гушти каисобй; 4) гушти мева, миёнбур; 5) ранги пусти инсон; flesh and blood фарзанд, зода, хешовандон; бадани инсон; in the flash зинда; хозир, мавчуд; 2. v 1) ба саги шикорй ё бозй шикорй гушт хурондан; 2) хунхор кардан, шикорхох кардан; 3) мац. сангдил кардан; 4) гфштолуд кардан. fleshings ['flejiijs] п pl трико (навъи матои гипимин). fleshly ['tlejh] a (fleshlier, fleshliest) чисмй, чисмонй, баданй. flesh-pots [flejpots] п pl неъмат хои хаёт flesh colloured ['flefkalad] а мисли ранги пусти инсон. flesh-wound ['flefwumd] п чарохати сабук, захми сатхй. fleshy ['fleji] а 1) гуштдор, сергушт, фарбех; 2) шахвонй. flew [flu:] past аз fly П,2. flex ['ticks] 1. n сими барк (рупушдор ва норм); 2. г хам капдан/ шудан, печ додан, бозу баста кардан. flexibility [,fleksi'bihti] п 1) тагйирпазирй; 2) хамшавй, тошавй, чандирй. flexible ['fleksibol] al) тагйирпазир, кобили тагйир: а flexible curriculum барномаи таъли-
мии тагйирпазир; 2) хамшав, печхур, качшав, тошав, чандир: flexible branches шохахои хамшав. flexion ['fleksjbn] п 1) хамидагй, качй, хамсозй; 2) грам. флексия, тасриф; 3) хамгарй, хамиш. flexional ['fleksjbnl] а хамшаванда, качшаванда, качшаванда. flexuousity [,tlekfu'ositi] п печопечй, печдарпечй, морпечп. flexuous [flekfuos] al) печопеч, печдарпеч, печу хамдор, морпеч; 2) мавчй, нарм. хамида, моил flexure ['flekfa] п хамидагй, хам, печ, хамсозй, тамоюл, печхурй, то. flibbertigibbet ['fliboti'djibit] п 1) одами сарбахаво/ шуртй, одами беэътикод; 2) лаккй. flick [flik] 1. п 1) зарби охиста ва сабук бо шаллок; 2) садои шаллок е чизе, ки тунд ва ногахон такой бихурад; 3) такони ногахонй; the flicks pl гуфт. филм, синамо; 2. v босуръат такой хурдан, такондан, чунбидан, пар-пар задан, охиста задан. flicker ['fliko] 1. 1) п ларзиш, такой; 2) ни- шонаи заиф; 3) чашмак, чашмакзанй; 4) алвончдихй, лаппасзанй; 5) pl филм; without the flicker of the eyebrow 1) мижа наза- да, бисёр фикр накарда; 2) бе тарсу харос; 2. v 1) бол задан, пар-пар задан, болу пар задан; 2) ларзидан (харакати ларзони шуъла дар бод): a flickering flame шуълаи ларзон; 3) ларзондан, пасу пеш бурдан. flier ['Паю] п 1) паранда, парвозгар, хал- бон (шахе ва чизе, ки парвоз мекунад)', 2) амер. экспресс, тезрав, тезгарц (автобус ва г.); 3) эълон; 4) амер, амали киморомез (дар хариди фуруши сарм); (flyer *ам мегуянд ). flies [flaiz] ниг. fly I ва II. flight I [flait] n 1) парвоз: flight from Du- shanbe to Tehran парвоз аз Душанбе ба Техрон; a manned flight to other planets парво- зи идорашаванда ба дигар сайёрахо, bird’s flight парвози паранда; 2) дурии парвоз, ма- софаи парвоз; 3) мухочирати парандагон ё хашарот; 3) гала, хампарвозон, даста: a flight of birds як даста паранда; a flight of geese як галла мургобй; 4) хавопаймо, мусофирбар, тайёра: The Hight was full Хдвопаймо пур буд. 5) мач. авчгирй, баландпарвозй; 6) хар. дастаи давопаймохо; take flight ба парвоз даромадан. flight II [flait] п гурез, фирор: The whole dis- trict was in flight from the flood. Ахолии тамо- ми нохия аз обхезй мегурехт. put to flight гурезондан, водор ба гурез кардан, фиророндан; take to flight гурехтан, фирор кардан. flighty I'flaiti] a (flightier, flightiest) 1) булхавас, ишвагар, дамдамй, булхавасопа; 2) flinner сабукмагз, нимдевона; 3) ноустуьор, инчик, сернозуну з. flimsy ['flimzi] 1. п (pl flimsies) когази нозук, когази папирос; 2. a (flimsier, flmsiest) 1) нозук, сует, беда- вом; 2) чузъй, ночиз, нокобил, камарзиш, пуч; flinch [flinty] v 1) худро акдгб кашидан (аз шиддати дард ё таре), ларзидан; 2) руй гар- дондан, худдорй кардан, шона холй кардан (аз кори хатарнок ва г.). fling [flirj] 1. п 1) партоиш, партоб, хаводихй, чахиш. давиш, афканиш; 2) огохии масхараомез; 3) чолокй, чакконй, зиндадилй; 4) мац. хушхолй, хурсандй, вактгузаронй; 5) ракси тез, ракси шод; ишкбозии кутохмуддат, шайдоии зудгузар; 2. v fflung; flung) 1) партофтан, андохтан, афкандан, партоб капдан: Не flung his books on the table. У китобхояшро болои миз пар- тофт. to fling one’s arms round a person’s neck ба гардани касе овезон шудан; 2) такой додан, чунбидан, чунбондан, харакати тез кардан (ногахон ё бошиооат бо даст, по ё cap); 3) ка- нор андохтан/ гузоштан: to fling caution to the winds эхтиётро канор гузоштан, дил ба дарё задан; fling aside рад/ инкор кардан; fling away дур афкандан, партофтан; fling down аз боло ба поён партофтан; fling off гурехтан; fling one's teeth хамла кардан, хамлаи забони кардан, баландгуй кардан; Hing onself on sb's mercy худро ба ихтиёри касе партофтан; fling out лагад партофтан (асп); fling то бо шиддат пушондан (дар); Hing up ones heels гурехтан. flint [flint] n 1) санги чакмок, чакмоксанг, чакмок; 2) хар чизи сахт ва сангмонанд, санг; skin a flint зихна/ мумсик будан; a heart of flint калби сангин. flint-glass [flint'gla:s] п шишаи сахт, булрр, зарфи булурин. flinty ['flinti] a (flintier, flintiest) чакмокй (сохташуда аз санги чакрлоцй), чакмокдор, сахт, чакмокмонанд. flip [flip] 1. п 1) хУппок, каре-каре, карсос, зарбаи сабук ва ногахонй; 2) флиг (як наеъ нугиокии спирты). 1. v 1) ба хаво партофтан (сиккаро); 2) варак задан, баргардондан (сах;ифаро). flippancy ['flip?nsij п (pl flipancies) густохй, бемулохизагй, лахни тамасхуромез, тамасхур, бехурматй, беодобй, шухии забонии бечо. flippant ['fl:pant] а густох ва шух, сабук- фикр, кутохандеш, сахднигор, пурхарф. flipper ['flipal п 1) бола, канот (моуй ва хайвоноти обй), пардаи шиноварй (мургобй ва а.); 2) белпо, кафши гаввос.
334- flirt flirf[fia:t] 1. n 1) зани танноз/ пуркарашма/ ишвагар/ карашмадор/ назарбоз; 2) кара кати тез, такой, такона. 2.v 1) (бо with) ишкбозй кардан бо, ишва/ карашма кардан, нозу карашма кардан бо; 2) ба бозй гирифтан, бозй кардан бо. flirtation ['flsfteijn] п ишкбозй, ишкварзй, нозу карашма. flit [flit] v 1) наряда гузаштан, убур кардан, тез гузаштан, парвоз кардан (ба осонй ва бо- суръат)', 2) кучидан, куч кардан, кучида раф- тан, куч бастан. flitter [flits] 1. а паридараванда, кучанда, мухочир, тезгард; 2. v бол задан, парвоз кардан. flitter-mouse ['flitsmaus] п (pl flitter-mice) кУршапарак. flivver ['flivs] n 1) амер, автомобили арзон; 2) нокомй ва шикает. float [flout] 1. и 1) дисми шиновар бар руи об: a float on a fishline шиновари шаст; 2) халкаи начот, камарбанди начот; 3) ароба; 4) андова; 5) пуфак (моуй)', 6) геол, обовард, бо- довард; 2. v 1) шино кардан, бар об мондан: Wood floats on water. Чуб дар руи об шино мекунад. 2) харакат кардан, муаллак будан (дар уаво, об ва г); 3) мац. гузаштан: to float before the eyes аз пеши назар гузаштан; 4) оварда шу- дан; 5) пахн кардан (овоза); 6) баробарвазн будан: 7) тиц. озод гузоштан (.чархи арзро). floatable ['floutabl] а шиновар, шинокунан- да, гаркнашаванда. floatage ['floutidy] п холати шиновар бу- дан, шиноварй, баробмони. floatation [’flou'teijn] п 1; шино, шиноварй, оббозй, оббурй; 2) интишор (когазз;ои циматнок ва г.) float-bridge ['tlouibndjj п купруки шипо- кунапда, пули шиновар. floating ['floutnj] а 1) шинокунанда, шино- вар; 2) муаллак, мутахаррик; 3) сайёр, чунбон, дар гардиш; floating capital сармояи гардон, сармояи дар гардишбуда; floating cargo бори бахрй; floating debt карзи чорй/ хозира. floaty ['flouti] а 1 шинокунанда; 2) сабук. flock 1 [flak] 1. п рама, даста (парандагон); галла (гусфандон)'. a flock of sheep раммаи гусфандон; a flock of birds дастаи параьдагон; 2) мац. гурУх, чамъият, анбухи мардум, фавч; flocks and herds гусфандон ва хайвоноти шохдор; 2. v 1) галла шудан, галлавор рафтан; 2) издихом кардан, гирд омадан. flock II [Пэк] п тораи чашм ё муй, реза, хурда, даста ё кулулаи пашм ё пунба, парра. floe [flou] п тахтаяхи шиновар, яхпораи шинокунанда flog [’flog] v танбех додан, задан (бо тозиё- на, чуб ё тасма), камчин задан, шаллок задан, кардан, азоб додан: Students were flogged in old school. Дар мактаби кухна шогирдонро чуб меза данд. flog into бо задан ба хондан мачбур кардан; flog along бо тозиёна задан. flogging ['flogn]] п чубзанй, чазои чисмонй. flood [flxd] 1. п 1) обхезй, сел; тугёни об, тундоб: The heavy rains caused a serious flood. Боронкой зиёд сабабй обхезии сахт гардиданд. 2) сел (инч. мац.)-, a flood of rain сели борон; a flood of words сели калимахо; 3) мац. микдори зиёд; 2. v 1) бо сел пушондан, селзада кардан/ шудан, пур аз об кардан/ шудан: The whole area was flooded. Тамоми нохия бо сел пушида шуда буд. 2) тугён кардан, боло омадан ва атрофро гирифтан (оби дарё ва г.); 3) селвор рехтан. flood-gate ['flAdgeit] п 1) обгир, оббанд, сел- гир, сад; 2) даричае, ки метавон онро боз ва баста намуд; 3) мац. чилавгир, бандовар. flood-light ['flAdlait] 1. п нурафкан, шабафруз; 2. v нурборон кардан, нурафкан кардан, равшан кардан. flood-lit |'flAdht]p р. аз flood-light. flood-tide ['flAdtatd] п мадъ, баргашт. floor [flo:] 1. п 1) фарш, сахн: a wooden floor фарши чубин; 2) ошёна: the ground floor ошё- наи якум; the first/second floor ошёнаи дуюм/ сеюм; 3) амер, the first/ second floor ошёнаи якум/ дуюм; 4) так, каф, кафк (гор, баху ва г.): the ocean floor кафки укёнус, have/ take the floor суханронй кардан; the floor is yours холо метавонед сухани худро иброз кунед, навбати сухан аз шумо; 2. v 1) фарш хобондан, пушондан; 2) бар замин задан, шикает додан; 3) мац. ухда кар- дан, аз ухдаи чизе баромадан. floor-cloth ['flo:klo0] п линолеум. floorer [Т1о:гэ] п 1) зарбаи хайратангез; 2) саволи хайратовар; 3) савол/ масъалаи муш- кил. flooring [flo:np] п кафи уток, сахни уток; хар чизе, ки бо он фарши утокро мепушонанд, паркет. floor-walker ]'flo:ws:ks] п сарпарастй фуру шан дагон дар фурушгох. flop [flop] 1. п 1) шалап-шалапзанй; 2) нокомй, шикает, ноомади кор: Iler latest novel was completely flop. Романи охиринаш ноко- мии комил буд. 3) амер, чои хоб. бистар; 4) гуфт. амер, шахсе, ки умедвории дигаронро барбод додаст. 2. v (flopped; flopping) 1) бо садои талап аф- тодан, галтидан, афтондан, шалап-шулуп кар-
-335- Oowerbed дан: Being tired, he flopped into the nearest chair. Монда шуда, у ба курсии пеш галтид. 2) хоб рафтан, хобидан; 3) гуфт. задан; 4) ши- кает хурдан, номуваффак будан; 5) дигаргун кардан/ шудан; 6) бол/ канат задан; 7) алвонч хурдан (бодбон); 3. int Талап! Шалап! flop-house ['flophaus] и амер., лах. шабхоб- рав. floppy ['flapi] a (floppier, floppiest) 1) нарм, овезон, овехта; 2) камчой, бехол; floppy disk комп, диски нарм (флоппи). flora ['Азла] п гиёх, гиёхгон, набогот, ола- ми наботот, флора. floral ['Аэ:гэ1] а 1) гулдор, гулсон, гулранг, гулмоначд, гулина: a floral design тархи гул- дор; 2) ба наботот тааллукдошта. florescence [fk>:'resns] п 1) фасли гулкунй, гулшукуфи, шукуфой, гуловарй, пунакбандй, мугчабандй; 2) мац. даврони шукух вз равнак. floriculture ['По:пкл1Цз] п гулкорй, гулпарварй. florid ['florid] а 1) дорой накши гул ва буггадор, пургул, гулдор, гулпуш; 2) гулгуп, рангин, сурх, сурхруй, лолагун, сурхина, ло- лагун. florist ['florist] п гулфуруш; гулпарвар, гул- кор, гулбоз, ошики гул, гулперо. floss [flos] п абрешими хом, нахи абрешим, нахи нарм, лос. flotation [flou'teifn] ниг. floutation. flotilla [flo'tilo] и флотилия, дастаи киштихои хурд. flotsam ['flotsam] п шика отпора хои киштихои ба садама дучоргашта (ки руи об шино мекунанд), обовард, обовардагон, киш- типора, тахтапора. flounce I [flauns] 1. п харакати тунд ва ногахонй, часту хез, такой, галт; 2. v харакат кардан (тез), тунд рафтан, шитофтан, худро ин cj он су партофтан, галт задан (дар бистар). flounce II [flauns] п (дузандагй) чин, чин- чини| пар-пари либос; 2. v чиндор кардани хошияи либос, бо чин зинат додан. flounder I ['flaundo] п суфрамохй, камбала (навъи мохии бахрй). flounder II ['flaundo] 1. п харакати пурзахмат, гирафтоцагй, даступочагй; 2. v 1) харакат кардан, кореро ба сахтй ё хомдастй анчом додан, дасту по задан, афту хез кардан, шалпас задан: I saw a deer floundering in the swamp. Oxyepo дидам, ки дар боглок дасту по мезад; 2) гапро гум кар- дан, дасту пои худро гум кардан (хангоми сухбат, суханронй ва г.), парептон шудан, иштибох кардан. flour [Пгиэ] 1. п 1) орд: wheet flour орди гандум, com flour ерди макка; 1) хар чизи ор- дмонанд, гард, пудра; 2. v 1) орд кардан, осиёб кардан; 2) руи чи- зе орд пошидан, орд задан ба floming-mill ['flauanjmil] п осиёб. flourish ['flxrij] 1. п 1) гул-гу.тшукуфй, равнак, нашъунамо, муваффакият; 2) хушнавией, сроиш, накшунигор; 3) чилва, чавлон, альончдихй; 4) чунбишу харакат, та- кой; 2. v 1) шукуфган, гул дсдан. гул кардан, шукуфон будан/ шудан; 2) рушд кардан, на- шъунамо кардан, пешрафт кардан, равнак гирифтан, шукуфган, ба авч расидан: These plants flourish in damp climate. Ин гиёххо дар обу хавои намнок нашъунамо мекунанд. 3) чавлон додан, алвонч додан, такой додан (оаст, шамшер ва г. дар хаво): She ran out of the room flourishing a newspaper. Аз хона Давида баромада у рузномаро алвонч медод. flourishing [’flAnJ'nj] а 1) гул-гулшукуф- таситода, гулкардасигода, шукуфон, слоим. 2) равнакёфтаиртода, пешрафткарцаистода. flout |flau t] 1. п пастшуморй, зерипогузорй, масхара, дастандозй, истехзо, тавхин. 2. v тахкир кардан, мавриди истехзо карор додан, истехзо/ бехурматй/ масхара/ ришханд кардан, иаст шумурдан, зери по гузоштан. floutation [flou’teijn] п ик;. амалй (нахустин маротиба фурухтани ^ахмияуои ширкат ба максади оарёфти маблаг. Яси [flou] 1 п 1( равиш, чараён, резиш, ра- виш, раванд (инч. .мач.): an airflow чараёни хаво; the flow of time pa виши вакт; 2) мадд, баргашт (оби бахр); 3) равонй, сахехй [нутк): 4) микдори об; 2. v 1) чорй шудан/ кардан, чорй будан (инч. мач-J, равон будан/ шудан: The Thames flows through London. Дарёи Темза аз Лондон мегузарад. 2) рехтан, мац. шоридан; 3) лабрез шудан, берун рехтан; flow in/ into sth ба сурати чараён ба дихили чизе бардавом рехтан; flow out of sth 5a сурати чараён аз чизе барда- вом берун рехтан; flower ['flaua] 1. п 1) гул, гиёхи гулдср: natu- ral flowers гулхои зинда; The flowers withered. Гулхо пажмурда шуданд. 2) даврони шукуфой, даврони равнак; 3) мац. бехтариии бахши хар чиз, гули сарп сабад, зебакда, 2. v 1) гул кардан, гул додан, шукуфтан: The rose bushes are beginning to flower. Гулх.ои садбарт ба шукуфтан огоз карданд. 2) ба авчи худ расидан, равнак ёсЬтан, шукуфон шудан; 3) бо гул оро додан, гулозин кардан: The war took the flower of the nations youth. Ч,ан1 гулхои сари сабади чавонони миллатро рабуд. flowerbed ['flausbed] п гулзор, гунчаи гул,
flower-girl шукуфа. flower-girl ['flauaga:!] n духтари/ зани гулфуруш. floweret ['flauart] n шсир. гули хурд, гулча, шукуфа. flower-pot ['flauapat] п гулдон, кузаи гул- дон. flower-show ['flauojou] п намоиши гулко. flowery [’flauan] a (flowerier, floweriest) гул- дор, пургул, гул ва буттадор, гупгун, сергул, гулзор flowering ['flauarirj] а шукуфтаистода, гул- кунанда. flowing ['flouirj] а 1) шоранда, равон, чоришананда: flowing tide мад; 2) хамвор, суфта, силик.. flown [floun]p. р. аз fly II. flu [flu:] п (шак Kfmojf аз influenza) грипп, бемории инфлу, 1уком, гулудард. fluctuate ['flAktfueitj v 1) пасу пеш рафтан. боло ва поён рафтан, навсон кардан, доиман татйир ёфтан, ноустувор будан; fluctuating prices нарххои ноустувор; 2) чунбидан, лар- зидан, лапас задан, алвонч хурдан. fluctuation [,flAktju'eijn] п чунбиш, лалпиш, пасту баландшквй, тагйирёбй, ноустувирй. flue 1 [flu:] п як навъи тури мохигирй. flue II [flu:] п дудкаш, ду драв, хавокаш. flue III [flu:] ниг flu flue IV [flu:] ниг. fluke. fluency ['flu:ansi] n равонй (гуфтор), сало- сат, фасохат, шсвой (сухан ва нигориш). fluent ['fhrant] 1. приёз. интеграл; функсия; андозаи тагйирёбанда; 2. а шево, фасех радон, озод, расо, гуё: the fluent style of Sa’di сабки шевои Саъдй; Не speaks fluent English. У бо забони англисй озод ran мезанад. fluently ['flu:ant] adv озод, равон, мулоим. fluff [Tlxf] 1. п 1) пари нарм (масалан синаи парандахо ё пари ну), пат; 2) лах,. накши хуб азбарнашуда (дар театр}', 3) мавзуъ ё чизи камахамият; 2. v 1) нарм шудан; 2) лах,. накшро хуб на- донистан (дар театр}; 3) бад анчом додан: 4) фах карцан; иштибох кардан. flufiness f'flAfnis] п нармй. fluffy ['Плп] a /fluffier, flufiest) 1) пушида аз пари нарм, пардор, патдор, 2) парсон. fluid ['flu:id] 1. п моеъ: The doctor advised him to stay in bed and drink plenty of fluids. Духтур маслихат дод, ки хоб равад ва моеъ зиёдтар нушад 2. а 1) моеъ, равон, чорй, яхяокарда: The waters of the lake remained fluid ihrough the winter. Тамоми зимистон оби ин хавз ях на- кард. 2) омода барои сармоягузорй (пул), накд: fluid capital сармэяи накд. fluke [tlu:k] 1. и тасодуфи нек, некбахтй. -336 хушбахтй; 2. v тасодуфан бозиро буридан ё кореро кардан. flume [flu:m] п мачро, новдон, чуйи чубй ё охании осиёб, об1-узар. flummery ['Пдтэп] п (pl flummaries; сухани пуч, таърифи хушку холй, таърифи бечо. flung [Aaij] past ва р. р. аз fling. flunk 1. п нокомй, бемуваффакияти; 2. v гуфт., амер. дар имтихон ноком шудан; галтидан/ галтондан (дар имтихон): Не flunked half of the students. V нисфи донишчУёнро дар имтихон галтонд. flunkey ['flxrjki] п (pl flunkies) (та^киромез) подав, ну кар, косалсс, чокмалес. fluorescence [,flua'resns] п флуоресенс, шабнамой, шабнамо, партовшиканй, рушноидихй. flouresceiit [fluo'resnt] а флуоресенс, шабна- мо. flurry ['Пап] 1. п (pl flurries) 1) вазиш (боди ногахонй ва кутохмуддат), боду борон, барфу бод; 2) чуш ва хуруши HOiaxoHH, валвала, гавго; 2. v саросема кардан/ будан, даступоча кардан. flush I [AaJ] 1. п 1) тобпш, тоб, дурахшиш; рангй: A flush of shame coloured her cheeks. Аз шарм ранги руяш тагйир ёфт. 2) дараёни тез (об), тундоб; чушиш; 3) сармастй; 4) таб ва тоб, эхсоси ногахонии гармй, бекарорй; 5) авч, хуруш, шиддат; 6) нашъунамо, тараккиёт; 7) фаровонй, бисёрии чизе; 2. а 1) тароз, хамсатх- хавор; 2) пур, сероб, лаб ба лаб (даре); 3) фаровон. зиёд. to be full of money серпул будан; 3. v 1) рехтан, чорй шудан, равон шудан/ кардан (бо чараёни тез): The waler flushed through tne pipes. Об бо чараёни тез аз кубурхо чорй шудан гирифт 2) ба таври ногахонй газабнок шудан, ба газаб омадан: Не flushed when they laughed at him. Аз хаидаи онхо у ба газаб омад. 3) чехра гулгун кардан, сурх шу- дан, гул андохтан (аз шарм); 4) бо фишори об пок кардан/ шудан, обшуй кардан; 5) дурах- шидан. дурахшондан; 6) сармаст кардан/ бу- дан, саршор кардан: flushed with victory сар- маст аз пирузй; 7) тароз кардан, хамвор кар- дан; flush something down (чизеро) бо фишори об шустан; flush out 1) шустан (бо фишори об); 2) аз нихонгох рондан. flush II [Ал]] 1. п ту дай парандагони турида; 2. v ба парвоз даровардан, турондан (дар шикор парандагонро аз михангоми худ). flush II [Ал]] п кортхои як навъ дар даст буда. fluster fflAsta] 1. п ошуб, ошуфтагй,
-337- focal саросемагй, изтироб, хайратзадагй; 2. v асабй кардан/ шудан, i ид кардан/ шу- дан, дастпоча кардан/ шудан, музтариб кар- дан, ба изтироб андохтан. flute [flu:t] 1. п 1) флут, флейта (олоти мусикй), най; 2) флутзан, найнавоз, найзан; 2. v най навохтан, флут навохтан. flutist ['fhrtist] п флутзан, пайнавоз. най- зан. flutter ['Алto] 1. п болзанй, пар-парзанй, садои боли паранда; 2) хаячон, ч^шу хуруш, чунбу чуш, изтироб; 3) ларзиш, ихтпзоз, харакати саросема ва музтариб; 4) сармоягу- зории мухотираомез, риск, хавф, хатар, та- ваккал; 5) ларзиши садо; 6) парзиши тасвир (синамо ва г.); 7) зарбаи тези кал б, тгзтапиш; 8) тех. чунбиши номураттаб; 2. т 1) бол ва пар задан, бол-бол задан, пар-пар задан: The little bird fluttered its wings. Парандача болу пар мезад. 2) ларзидан; алвонч хурдан, такой додан/ хурдан: The flag fluttered in the breeze. Шамол байракхоро алвонч медод. 3) олуфтан, музтариб сохтан, ошуфтан; 4) дучори тоб ва таб кардан, хаячонзада кардан; fluvial ['flu:vial] а нахрн, дарёй, обп: fluvial plants гиёххои дарёй/ обй. flux ['Алке] 1. п 1) чараён, равонй, селоб; 2) резиш, шорй, обрезиш, обдихй; 3) тиб. исхоли хунй, хунрезиш, хунравиш, шикамра- впш. обравиш, исхол; 4) тагйири доимй, ди- гаргунии пай дар пай, бесуботй, нопойдорй; 5) тех. гудозиш; 2. v 1) чорй шудан, чараён доштан; 2) тех. гудохтан, обакй кардан, об кардан/ шудан, бо хам чушондан. fluxible ['flAkjsibl] а обшаванда, гудохта- шаванда. fluxion ['Алк] nJ п 1) резиш, берунравй, берунрезй; 2) pl риёз. хисоббарории дифференсиалй. fly I [flat] п (pl files) Mai ас: the room was full of flies. Хона пур аз магас буд. A fly in the ointment. Зарб. ~ Аз касофаги як шум с^зад шахри Рум. Break/ crush a fly on the wheel. Зарб. ~ Бо ту- фанг пашша куштан. fly II [flai] 1. п 1) парвоз; 2) масофаи пар- воз; 3) зип, тукамаи шалвор: The old man’s fly was open. Зипи шалвори пирамард боз буд. 4) дарозии парчам, лаббаи парчам; 2. v (flew; flown; р. р. flies) 1) парвоз кардан, паридан: A plane flew over our house. Тайёра болои хонаи мо парвоз кард. 2) ба парвоз даромадан/ даровардан, бардоштан; 3) афрохтан (парчам, байрак, ва г.); 4) зуд/ босуръат гузуштан: Time flies. Вакт тез мегу- зарад. 5) зуд тамом шудан, зуд харч шудан (пул ва г.); 6) бо суръат боз ё баста шудан; 7) бо боз шикор кардан, бозпаронй кардан; as the crow flies бо рохи кутохтарин рафтан; fly at/ upon ба касе хамла кардан, хучум кардан; fly away парвоз карда рафтан: The birds flew away. Парандахо парвоз карда рафтанд. fly high баланд парвоз кардан; мау. магрур шудан; fly into ба газаб омадан, барошуфтан: fly off рафтан (саросемавору босуръат дур шу- дан; fly open калон кушода шудан, боз/ яла ш\ дан. fly out ба газаб омадан, барошуфтан; амер, аз бозй баромадани бозигар, fly over чахида (а? болои чизе) гузаштан, хез зада гузаштан; fly to arms чанг огоз кардан; on the Пу хинни парвоз. дар хаво; хангоми шитоб; fly-away [flaiawei] а кушод. васеъ (либос). fly-catcher ['flaikaetjo] п 1) пашшакап, ма- гасгир; 2) магасгир (паранда). flyer ['Паю] ниг flier. flying [Паш]) 1. pres. p. аз fly II: They were flying to Moscow. Онхо ба Маскав парвоз ме- карданд. 2. а паранда, парвозкунанда, парвозгар, пар- воз: a flying fish мохии паранда, мохии болдор; high altitude flying парвоз дар баландии зиёд; at a flying speed бо суръати зиёд. fly-leaf ['flaili:f| п сафхахои сафеди аввал ва охири китоб, барги сафед дар китоб. fly-paper ['flaipeipa] п когазй магаскаш. flysheet ['flaijrt] п варака (инч. pamphlet хам мегфянд). flytrap ['flaitraep] п 1) пашшакушак, мага- скуш; 2) бот. чигук, тортанак, пашшахурак. flywheel "flaiwid] п тех. сарчархак. чархи калон, гарданда, чархи лангар (маховик). foal [foul] 1. я кура (асп, хар ва г); 2. г кура зоидан. foam [fouml. п каф, кафк (руи об, шири уршида ва г.); 2. v кафк кардан, кафк ба дахон овардан, аз кафк пур шудан, хурушидан, чуш задан, каф- кдор кардан; foam at the mouth кафк кардани дахон; мау. девона шудак 'азкахру foamy ['foummi] a (foamier, foamiest) кафколуд, кафкдор, серкафк, пуркафк, кафку- нанда: a foamy sea бахрй кафколуд. fob I [fob] п 1) чайби соат ва г., кисача; 2) банд, занчир (соати уайби). fob II [fob] v фиреб додан, гул задан, ахмак кардан. focal ['foukol] а физ. 1) фокуей, конунй, во- баста ба конун, 2) аслй, мухим, маркази; focal point а) нуктаи аслй. матлаби мухим: б) нуктаи конунй, нуктаи фекуей.
-338- focalize focalize [’foukalaiz] v дар конун мутамарказ кардан/ шудан, кэнунгир шудан/ кардан. foci ['fousai] pl ниг focus 1. fo’c’s’le [fouksl] ниг. forecastle. focus ['foukas] 1. и (pl fjcuses e foci ['fousai]) конун, фокус: the focus of several rays of light конун/ фокуси чанд партави нур; 2) танзими фосилаи конун/ фокус; 3) way. марказй фаъо- пият: the focus of attention марказй ~иккат; 2. v 1) мутамарказ кардан/ шудан, равона кардан, духтан (конун, фокусро)', 2) инч. мац. мутамарказ кардан/ шудан, равона кардан, дУхтан (фанолият ва г): They focused their attention on the speaker. Онхо диккати худро ба котик равона карданд 3) танзим кардан: to focus the camers's lens танзим кардани линзахои камера. fodder ['fade] 1. п алаф, алафи дондори хайвонот, хуроки чорво, cannon fodder гушти дами туп; 2. v хурок додан, хурондан. foe [fou] п душман, хариф: friend and foe дуст ва душман. foetus [Trtos] п тиб чанян fog 1 [fog] 1. п 1) туман; тирагй. торикй; 2) дуд ё чанги хаво. 2. v 1) бо туман фаро гирифтан, тиру тор кардан, гира кардан/ шудан; 2) cap дар гум кардан, мутахайир кардан, геч кардан. fog II [fog] 1. п киш. чамани тоза, алафи павбаромада, алафи даравнашуда; 2. v 1) хайвонро дар чаманзер чарондан; 2) алафро нодарав мондан. fog-bank [fogbank] п т^даи алаф. fog-bound ['fagbaar.dj а алафгирифта, алафзеркаода fogey [fogi] n(pl fogies) ниг. fogy. foggy [Tagi] a 'foggier; foggiest) гумандор, пуртуман, тира, торик, хира, норавшан. fogy ['fog'l n (pl fogies) одами кадимапараст, одами куханпараст/ кадимамаслак. foible [foibl] п нукта и заиф (шахе ва г), костии кучак, айби чузъй, норасии хурд: We must tolerate each others foibles. Mo бояд айби чузъии якдигаррс тахаммул кунем. foil I [foil] п филизи варакшуца, варакаи нозукй филизй, зархал. foil II [foi focalize 1] и 1) буи инсон ё хайвонро хангоми таъкиб наёфтан ё гум кар- дан, рохгум задан (оар шикор бо саги тозйф, 2) рад кардан, баргардондан, шикает додан; 3) барбоддодан, ботилкардан(нацша ваг.). foil III [foil] п 1) навъи шамшери махсуси (рапира ), шамшери кунд; 2) pl шамшербозй. foist [foist] г зуран бор кардан, мачбуран (фиреб дода) гирондан, кабулондан, пазирон- дан,андохтан, даровардан, тикондан. fold I [fould] 1. п 1) огил (гусфанд). хисорк гусфанд, гусфандгох, кУра, молхона, бошишгохи хайвонот; 2) рамаи гусфандон, галла; 2. v ба огил хай кардан, дар огил нигох доштан. fold II [fould] 1. п тах, чин, кат, рахт: Tear the paper along the fold Koi азро аз руи к.аташ даронед. 2. v 1) дах кардан/ шудан, тах задан, кат кардан: Не folded the newspaper. У рузномаро тах кард. 2) дар огуш гирифтан, дар бар ги- рифтан: The mother folded her child. Модар кудакашро дар огуш гирифт; fold one's arms даст хоро ба сина гузоштан; 3. suf -fold[fould] (пасванди сифатсоз) - карата, -гона, бор: tenfold дахкарата, дах бор; folder f'foulda] п пуша, лифофа, парванда. folding ['fouldirj] а катшаванда, миёншика- ста, табакадор, дут абака, сафари, сайёр. во- шаванда, бозшаванда. foliage ['foulndy] п барги дарахтон, шох ва барг, шохсор, баргина. foliate [Toulieit] v ракамгузорй кардан (сауифауои китоб ва е.), баргшуморй кардан, 6api додан, барг даровардан. folk [fouk] 1. п (pl folk ё folks) мардум, гурУХ, табака, одамон: country/ town folk мардуми деха/ шахр; Folks around here are very friendly. Одамони ин чо хеле мехрубон хастанд. 2) pl хешовандон: my folks хешован- дони ман: How are your folks? Хешовандона- юн сихату саломат хастанд? 2. а мардуми, махаллй: a folk song суруди мардуми; old folks муйсафедон. пирон; young folks чавонон. ёшхо; folk-lore ['foulklo:] п фолклор, фарханги омма, фарханги мардум, шинохти фарханги омма, тудашиноей, мардумшиноей. foik-songs ['foulksopz] п сурудхои халкй/ мардуми. follow ['folou] v 1) таъкиб кардан: The police followed the spy. Полис чосусро таъкиб мекард. 2) пайравй кардан, аз паси чизе ё касе рафтан: A concert followed the lecture. Пас аз лексия намоиш баргузор гардид. Не followed her into the room. Вай аз паси хонум ба хона даромад. 3) мушохида кардан; таклид кардан: Не followed the bird’s flight closely. У парвози парандахоро бо диккат мушохида мекард. 3) фахмидан, дарк кардан: I don’t follow you. Ман шуморо намефахмам. 4) гузарондан, пеш гирифтан: to follow a peaceful policy сиёсати сулхчуёна пеш гирифтан; 5) итоат кардан, пайравй кардан; 6) тарафдорй кардан, чонибдорй кардан, as follows зерин, ба тарики зайл, чунин: His arguments were as follows. Санадхои у ба тарики зерин буданд.
-339- foot f ollow me! Аз паси май: follow suit ба дигарон пайравй кардан; follow up а) боисрор таъкиб кардан; б) анчом додан; it follows that мантикй аст ки, чунин метавон натича гирифт, ки..., бинобар ин, пас; Follow the river and you’ll get to the sea. ~ Чуян да ёбанца аст. follow one’s nose ба хиссиети худ бовар кардан. follies ['foliz] pl аз folly. follower [’foloua] n пай pan, мурид, шогирд, тарафдор. хаводор. following [’folouitj] prep 1) баъд, баъдй, дигар, оянда, павбатй, дигар; 2) пас аз, баъд аз: Following dinner we went home. Пас аз хуроки шом мо ба хона рафтем. 3) хаводороп, хавохохон, дайравон, тарафдорон; the following зер, зайл, он чй дар зер мсояд. folly ['foil] п (pl follies) аблахй, нодонй. бехирадй. foment [fou’ment] v 1) бо оби гарм дармон кардан, компрес кардан, бо оби гарм шустан; 2) мац. барангехтан, игьо/ ба шур андохтан, бадбинй/ низоъ коштан. fond [fond] 1. п замина, асос, поя, сармоя, 2. а 1) мехрубон, дустдор, дилбохга, шеф- та; 2) пуришку мухаббат; 3) самимона ва кур- курона, аз тахи дил; be fond of дуст доштан, нагз дидан. fondle [fondl] v навозит кардан, даст мо- лидан, навозидан. fondness ['fondnis] и 1) дустдорй, дилбастагй, алока; 2) мулоимй, назокат, лутф, шавкат. font [font] и 1) хавзак, манбап обгирй, чашма; 2) (чоп ва компютер) навъи харфхо ё хат. food [fu:d] п 1) хурок, гизо, таом, кут, ризк, хуриш; bad food хуроки камгизо; mental food гизои маънавй; food for mediation гизо барои мулохиза; 2) хурданй: tinned/ preserved food махсулоти консервшуда; precessed food махсулоти бакколй; infants’ food хуроки кудакон; 3) attr гизодор, сергизо. food-stuff ['fu:dstxf] п 1) озука, моддахоп гизой, хурокворй; 2) хурданй. There was plan- ty of food and drink. Хурданй ва нушиданй фаровон буд. frosen foods хурокихои яхкарда; health foods хурокихои сергизо/ солим. fool [fu:l] 1. п аблах. нодон, ахмак, камхи- рад, коно, сабуксар: arrant fool кушиши беса- мар, кори бехуда; Не is no fool. У ин кадар аблах нест. a fool in grain ахмаки пурра; 2. v 1) бозй кардан: Don’t fool with that ra- dio! Бо радио бозй накунед. 2) ахмак кардан, фиреб додан, хар кардан: I’m not easy to fool. Маро фиреб додан осон нест. 3) масхараиозй кардан, шухй ва масхара кардан; A fool always rushes to the fore. Зарб. ~ Эй бе- хабар аз бехирадон шиква чй лозим,/ Одам набувад он ки зи хайвон гила дорад (Саъди) A foal of forty is a fool indeed. Зарб. ~ Xap arap Маккаву Мадина равад, боз ояд хамон хари порина. A fool may throw a stone into a well which a hun- dred vise men cannot pull out. Зарб. ~ Kyp пинхонкардаро одами бино намеёбад. be sent on fool’s errand кори бехуда, дунболи нахуди сиёх фиристода шудан/ рафтан; fool about бекор/ бехуда гаштан; fool away ахмакона харч ё талаф кардан; fool’s paradise бехбудии хаёлй/ бардуруг/ сохта; make a fool of oneself худро дар вазъияти аблахона гузоштан, худро мазхака кардан; make a fool of sb касеро ахмак кардан/ даст андохтан; обруи касеро рехтан; play the fool ахмакй кардан; худро ба нодонй задан; there is no fool like an old fool одами ахмак хар кадар пиргар шавад, ахмактар мешавад. Fools’s haste is not speed. Зарб. ~ Шитобу бадй кори ахриман аст,/ Пушаймонию ранчи чанд тан аст. (Фироавсй) foolery ['fulari] п кирдори бехуда, масхарабозй. foolhardiness ['fu:l,ha:dims] п бепарвой, бебэкй, беандешагй. foolhardy [’fu;l,ha:di] a (fooihardier, foolhar- diest) бепарво, бекалла, бебок, беандеша. foolish "fudif] а нодон, чохил, аблах. ахмак. foolishness ['fudijms] п ахмакй, аблахй, беахдй, бефаросатй, бемаънигй. foolproof ['fu:lpru:f] а 1) фахмо, номураккаб; 2) бехатар, бехавф. foot [fut] 1. п (pl feet) 1) по, пой, поча, панчаи пой: Не got his feet wet. Пойхояш тар шуданд. 2) кадам, гом; 3) доман, домана; at the foot of the mountain дар дома ни кух; 4) поин, поён, охир, зер: at the foot of the page дар охнри сахифа, дар поёни сахифа; 5) фут \ченаки оарозй = 30,48 см): Не is six feet two inches f6’2"). Кади у шаш фут ва ду инч мебо- шад. 6) такягох, луштибон; 7) тахшин, тахни- шин; 8) асос, поя, пойдевор, тахсутун; 9) таг, кафакй; a foot soldier сарбози пиёданизом; be on one’s feet шифо ёфтан, ба по хестан (баъд аз беморй)', find one’s feet одат кардан, ху гирифтан ба худ итминон ёфтан (ба коре ё цое); keep one’s feet гстодан, истоцагарй кардан; never puts a fool wrong харгиз иштибох намеку над; put one’s foot down мавкеи мустахкамро гириф тан. сахт муковимат кардан, ду пойи худро
football 340- дар як муза андохтан; put one's foot up истирохат кардан; set sb on one's feet ба касе барои мустакил шу- дан кумак кардан; То measure another man’s foot by one’s own last Зарб. ~ X,ap кас дар одна худашро мебинад. 2. v 1) гом бардоштан/ ниходан, по гузош- тан, так кардан (цуробро), 2) псйкубй кардан, раксидан; 3) гузоштан, мондан; 4) пардохтан- Who is going to foot the bill? Суратхисобро кй хохад пардохт? on foot пиёда, пойи пиёда. football f'futbo:!] п 1) губи футбол: Get your football and come out! Туби фугболатонро гиреду бароед! 2) футбол (бозй; дар Америка ва Канада soccer мегуяндУ In American football the ball is egg-shaped. Дар футболи Америка туб тухммонанд аст. 3) амер, футболи америкой. footballer ['futbo:b] п футболбоз. footboard ['futbo:d] п допой, зерпой (тах- тае, ки дар поёни миз карор дорад ва поиро pfu он мегузоранд). foot boy ['futboi] п 1) подав, назкор, хиз- матгорбача, 2) мац. хаткаш. footer L'futo] п зерсутун; буни девор, асос, тахсутун. footfall f'futfo:!] п садои по, кадаммонй, гашт. foot-gear ['futgiо] п попуш, кафш. foot-hills f'futhilz] п pl доманаи кух, кухпоя. foothold ['futhould] п 1) чои погузорй. зери пой, дои собит, пойгох, кадамгох, гомгох; to gain a foothold ба пой мустахкам истодан, истикрор/ мутмаин шудан; 2) мац. мутмаин; пойгох. footing ['futiij] и 1) гомгох, чои гузоштани пой, чопо; 2) асос, бунёд, замина; on friendly footing with робптаи дУстона дош- тан бо; on a footing of equality бо хукукхои баробар; pay for one’s footing хакки аъзогй додан. footless ['furlis] а 1) бело, бепой; 2) мац. беасос, бубунёд: footless claim даъвои беасос. footling ['futhrj] п беахамият, бефоида. footlights ['futlaits] п (од. р!) печарог (дар театру, to eppear before the footlights ба сахна баромадан; хунарпеша шудан; the footlights театр, намоншхона; хунар- пешагй, бозигарй. footman ['futmsn] и (pl footmen) 1) Hj-кар, фарош, подав; 2) мац. сарбози пиёда. foctmaik ['futma:k] п изи по, пайи по, пай, из, чойи по, накши по. foot-note ['futnautj и эзохй поварак. шархй изофй дар поварак- зерпавис, почавишт, поварак. foot-passanger ['fut,passmdsa] п пиёдагард (дар роу). foot-path ['futpa.0] п рохи борик, рохи пиё- дарав, пороха, пайраха. footprint ['futpnnt] п чои по, асари по, акси по, накши по: footprints in snow накши по руи барф. foot-race ['futreis] п мусобикаи давидан/ дав. foot-rule ['futru l] п чадвал. footsore ['futso:] а покуфта, похаста (аз пиёдарави). footstep ['futstep] п 1) пай, гом, кадам; 2) садои по; 3) чои по, асари по; 3) зина; follow in someone's footsteps ба касе пайравй кардан, дунболравй кардан- footstool ['futstuil] п зерпой, сандали, курсии зери по. footwalk ['futwo:k] п рохи борик, рохи пиё- дарав, пороха, пайраха. footwear [’futwea] п попуш, чакма, кафш, пойаф.зол. fop [’fop] п 1) нодон, аблах, ахмак, содалавх; 2) лус, бодй, сатана. foppery [Торэп] п (р> tloppeiies) бодигй, худситой, худорой, хушнамой, сатангй. foperish i'fopsrtf] п бодиёна, бодинамо. for [fa:] l.prep 1) _ба/дар муддати (вак,т): Нс worked for an hour. У дар муддати як соат кор кард. They decided to go away for a few days. Онхо карор доданд, ки ба муддати якчанд руз аз ин чо раванд. 2) ба масофае: Не ran for а mile. У ба масофаи як мил давид. The forest stretched for miles. Ч,ангал ба масофаи чандип мил тул мекашид. 3) барои: It’s for you. Ин барои шумо. It’s difficult for you to do that. Ин корро кардан барои шумо мушкил аст. 4) аз барои (сабаб), ба максаци: for a joke барои шухй: for many reasons бо сабабхои гуногун; 5) ба суд, ба нафъ, ба тарафдории касе/ чизе: We are for peace. Мо тарафдори сулх хастем. 6) ба кимати. бо нархи, бо арзиши: I bought this book for $8. Ман ин китобро ба кимати 8 дол- лар харидам. 7) ба тарафи (самт): Is this a train for London? Ин катора ба тарафи Лондон харакат мекунад? 8) ба чои, дар ивази: to use fork for spoon ба чои шоха кошук истифода бурдан; for a long time ба муддати дароз; for a minute лахзае, як дакика; for all I know то дарачае, ки огох хастам; for example, for instance барои мисол/намуна; for life то охири умр, аба дан, мудомулумр; for ever, for good то абад, хамеша, азалан; for a short time ба муддати кутох; A Roland for an Oliver. Зарб. ~ Ба кирдори бад сазои бад. Ба чуз бад набошад мукофоти бад. word for word калима ба калима, вожа ба вожа, тахтуллафзй; 2, ci 1) аз сабабй, ба сабабй: They could not go, for it was raining. Аз сабабй боридани бо-
-341- forefather рон онхо рафтан наметавонистанд. 2) чун ки, зеро ки, ба далели он ки forage ['fondg] 1. л 1) хуроки чорво (дона- дор), алаф; 2) алафдаравй, алафгундорй; 2. v ему хошок тайёр кардан (аз алаф^ои донадор). forasmuch ['forez'mxtj] conj азбаски, чун, мудом ки, зеро ки, то он дое ки, назар ба ин ки. foray ['forei] 1. п юриш дастандозй, тороч, горат, тохтутоз; 2. v тороч кардан, ганимат гирифтан, хамла кардан (ногахонй), хучум кардан, горат кардан. forbad | fo:'b<ed] past аз forbid. forbade [fa'beid]pa.vr аз forbid. forbear I ['fo:'bea] n pl ниё, чад, ачдод, на- жод, ниёгон. forbear П [fo:'bea] v (forbore; forborne) худдорй кардан аз, даст кашидан аз, эхтироз кардан, пархез кардан, гузашт кардан. fobearancc [fo:'beorons] п 1) гузашт, чашмпушй; 2) худдорй, бурдборй, тобоварй; forbid [fa'bid] v (forbade, fotbad; forbidden; pres. p. forbidding; манъ кардан; to forbid one the country ба кишвар ворид шудан манъ кардан; God forbidden! Худо накунад! forbidden [fo'bidn]p. р. аз forbid; Forbidden fruit is sweet. Зарб. ~ Оши хамсоя ширин аст. forbidding [fa'bidmrj] а дилнокаш, хунукруй, бадманзар. forbore [fo:'bo:| pa.vt от forbear II. forborne [fo:'bo:n] p.p аз forbear II. force [fo:s] 1. n 1) кувва, кувват, кудрат, тавоной: to hit with force сахт задан; the force of circumstances бо назардошти вазъият; 2) чабр, зурй: to use force зурй истифода бурдан, чабр/ зулм кардан; 3) pl неруи артишй: ground forces нер'и хушкигард; armed forces нерухои мусаллах; missile forces нерухои мушакй; be in force амал кардан (конун); by force of зуран: by force of arms бо зурй силох; come into force чорй кардан/ шудан (конун); determining force кувваи халкунанда; driving force кувваи пешбаранда; joint forces нерухои муттахид; 2. v 1) мачбур кардан- Не forced the boys to stop fighting. У мачбур кард, ки кудакон чангро бас кунад. 2) ба зурй кореро анчом додан: to force a door дарро шикастан; 3) фи- шор овардан бар; 4) сунъй парвариш кардан, офаридан, баровардан (растаниро)-, be forced мачбур будан/шудан: Не was forced to do it. У мачбур шуд. ки ин корро анчом дихад; force one's way into sth ба зурй вориди чизе шудан; force upon бо зурй бор кардан, зуран ба гардан мондан. forced [fo:st] l.past ва р. р. аз force 2. 2. а мачбурй, зурй: forced labour мехнати мачбурй; a forced landing мачбурй фуруд омадан; a forced smile хандаи сохта. forceful ['fo:sful] а неруманд, пурзур, бакувват, бсирода. forceless ['fsishsj а беку вват, бемадор. ibree-meat ['fo:sroi:t] п гушти кима, гушти хурд реза кардашуда. forceps ['fo:seps] п pl анбурак, анбури чаррохй. forcer ['fo:sa| п поршен. forcible ['fo:sablj а 1) зурманд, кавй, сахт, неруманд, ичборй, ичборан, ба зур; 2) конеъкунанда. ford [fo:dj 1. п пастоб, поёб, гузаргохи даре; 2. v аз пасгоб гузаштан. fordable ['fo:dobi] а гузаштанбоб (аз болои даре). fore [fo:] 1. п кисмати пеши киштй. синаи киштй: in the fore part of the ship дар кисмати пеши киштй: 2. а пеш, пешй, каблй, собикй; 3. adv каблан, собнкан; 4. prep ба суи пеши киштй, ба суи синаи киштй: fore and aft аз сина то пошна, аз пеш то акиб (киштй), сартосар. forearm I ['fo:ra:m] п бозу, пешдаст. forearm II ['fo:ra:m] v мусаллах шудан (пешакй). forebear ['fo:beo] л ниё, ачдод; ниг. forbear I. forebode [*fo:'boud] v 1) пешгуй кардан, пешбинй кардан, каблан эълон кардан, аз пеш хабар кардан; 2) огохй ва эхеосоти каблй дош- тан (аз чизи бад). ferboding [fofboudii]] п эхсоси хатар ё амри шум, пешнамо. forecast 1. п [‘fo:ka:st] пешбинй: ап inaccu- rate weather forecast пешгуии нодурусти боду хаво; 2. v [fo:'ka:st] (forecast, forecasted) пешбинй кардан, пешгуй кардан, пешнамой кардан: to forecast the election results натичаи интихоботро пешбинй кардан. forecasting ['fo:ka:stir;] п пешгуй, пешгуикунй. fireclose [fofklouz] v 1) бастан, монеъ шу дан, чилвагирй кардан; 2) каблан хал кардан, пешакй муайян кардан. forefather ['fo:,fa:daj п pl падар (надарен),
forefinger _ _ _ _ ниё (ниёгон), чад (аудод); Forfather's Day pj-зи ниёгон амер, солгарди ба Америка фуромадани мустамликадорони англис (27 декабри солди ’620), ки 22 декабр кайд карда мешавад; the land of one’s forefather замини ниёгон. forefinger [To:fir|ga] n ангушти ишора. forefront ['fo:frxnt] n 1) jfap. хати пеш; 2) мац. амалиёти сафи пеш; 3) пештар аз хама; 4) мавкеи мухимтарин. foregather [fo:g®do] v 1) гирдихаи омадан, даласа кардан, мулокот кардан; 2) бархурдан ба (иттифокан); 3) рафту омад кардан, муо- шират кардан. forego [fo:'gou] v (forewent; forgone) пеш рафтан, неш гузаштан, чилавгар буд, мукаддам будан. foregoing [fo.'gauig] а мазкур, зикршуда, дар боло овардашуда, ёдшуда, фар-уфт. foregone [fo.'gon] 1. р.р. аз forego; 2. а пешин, пешакй, каблй; пешбинишуда, мусаллам, катъй: a forgone conclusion натичаи негаакй муайян шуда. foreground [To:graund] п 1) пеши сахпа. пешнамо, наздикнамо (дар театр); 2) мач чои аз хама намоён. forhand ['fo:haendj а кисмати болой/ пеш; 2) кисмати пеши асп; 3) пешдасг. for handed ['fo:'h®ndid] а 1) пешакй; 2) пул- дор, молдор, сарватманд; 3) пешдаст. forehead ['fond] п чабин, пешонй, пешона. foreign ['form] а 1) хоричй; берунй, берунмарзй: a foreign language забони хсричй: foreign policy сиёсати берунй; 2) бетона: for- eign lands сарзаминхси бетона; The name was foreign to him. Ин ном барои t бегона буд. 3) ачнабй, 4) тиб чисми бетона (дар андсм ва бадан); 5) новобаста, номарбут, номуносиб; 6) гайрибумй (гиёху. the Foreign Office Вазорати умури херичии Британияи Кабир: the Foreign Secretary Вазири умури хоричии Британияи Кабир; foreign exchange арз, пули хоричй, («ръиъ) асъ- ор: the country's foreign exchange reserve захи- раи арзии кишвар. foreigner [Torino] п шахси хоричй, бегона, ачнабй. foreknew [fo:'nju:]p. аз foreknew, foreknow [fo.'nou:] v (foreknew: foreknown) пешакй донистан, пешдонй кардан, аз пеш донистан. foreknowledge [fo/nolidj] п пешбинй, пешдонй, илми гайб. foreknown [fo'noun] р.р.аз foreknew. foreland ['fodand] и 1) димога, гуша, кунч. нуг, кисми пеш; 2) пешзамин, борикаи пеш. foreleg [To:leg] п пои чилав (зуайвои), пои пеш, даст. -342- forelock 1 [To:lok] п кокул, муи cap, зулфи пешонй; take time bj the forlock аз фурсат/ аз мавриди муносиб истифода бурдан. forelock II [To:lok] п мехи асо, мехи мехвар. foreman [Тэ;шэп] п (pl foremen) 1) усто сар- коргар, сардор; 2) хук. раиси хайати мунсифаи додгох- foremast ['fo:roa:st] п сутуни (бурчи) пеши кишти. foremost ['fo:maust] 1. а нахустин, бехтарин, арзандатарин; мач. гули сари сабад; formost authority мутахассиси бузуршарин; 2. adv пеш аз хама, аввалан; first and foremost аввалин ва мухимтарин, мухимтар аз хама. forenoon [Тэ:пи:п] п пеш аз зухур, пеш аз нимрузй, бомдод, субх. forensic [fo'reiisik] а суди, додгохй, чадалй. foreordain ffo:ro:'dem] г каблан муайян кардан, таъин кардан. forepart ['fo:pa:t] п аввалин бахш, кадимтарин бахш. fore-ran [Тэ:г®п]р аз forc-run. forrun рЬ:’глп] v (foreran, forerun) пеш аз ди- гарон будан, пеш расидан. forerunner [Тэ:гхпэ] п 1) пайк, паёмрасон, косиц; 2) пешгом, пешохаш, рахнамо. пешрав: 3) ниё (ниёгон), чад (ацдод). foresail ['fo:seil] п бах;, фок сгештарин бод- бонн киштй}. бодбони аслй. foresaw [fo:'so:]pasr аз foresee. foresee [fa:'si:] v (foresaw; foreseen) пешбинй кардан, пешнигорй кардан, аз пеш донистан. foreseen [fo:'si.n] р. р. аз foresee. foreshadow [fo/jaedou] v хикоят аз чизе кардан юдатан чизи бад). авлиёгй/ пешбинй кардан, пешакй хабар додан, далолат кардан. fershorten [fo:'Jo:ton] г кутох кардан, кутох нишон додан. foresight ['fo:sait] п 1) пешбинй, оякданигорй; 2) дурандеши, эхтиёткорй; 3) мушаки туфанг, каровулак. forest ['fonst] 1. п 1) чангал, беша; 2) уук- мамнУъгох (барои шикор); 2. v чангалкорй кардан, дарахтшинонй кардан, аз чангал пушондан. forestall [fo:'st?:l] v пешдастй кардан, чилвагирй кардан, рахбандй кардан. forester [Tons! а] п чангалбон, чангалдор, маъмури чакгалдорй. forest-planting ['foristplamtirj] п чангалзор- кунй, чангалшинонй. forestry ['foristn] п илми нигохдории чангал. чангалпарварй, чангалбонй, чангалдорй. foretaste 1. п [To:teist] пешчаш, пешмаза; намуна, огоз; 2. v [Toneist] пешакй маза кардан, маза ги-
-343- рифтан, цаблан чашидан. foretell [fo:'tel] г (fortold; пешгуй кардан, пешбинй намудан. forethought |To:0o:t] п пешандешй. дурандешй, пешбинй, эхтиёткорй, оянданигорй, дурнамо. foretoken 1. п ['fo:toukn] пешнамо, пешгуй, оянданамо (нишона, ишора)', 2. v [fo.'touknj оянданамой кардан, пешнамой кардан, аз пеш ишора кардан, пешгуй кардан, каблан о го к кардан. foretold [fortould] past ва р.р аз foretell. forever [fo'reva] adv абадан, то абад, х,амеша, чо видона. forewarn [fo:'wo:n] v пешакй хабар додан, пешакй огохонидаи, каблан хабар додан, эхтиёт кунондан; Forewarned is forearmed. Зарб. ~ Касе эхтиёт бошад, аз хатар эмин аст. forewent [fo:'went] past аз forego. foreword ['fa:wo:d] n пешгуфтор, дебоча, сарсухан, сарогоз, мукаддима. forfeit ['foifit] 1. п 1) дарима, товон, чазо;2) мусодира, амали ситондан; 2. а гаравй, ситонй; 3. т 1) аз даст додан, зарар дидан, ситон- дан, махрум шудан аз; 2) товон додан, чазо додан, сазо ёфтан; 3) гарэвй ситондан. forfeiture ['fa:fitfo] п зиён, зарар, дарима, товон, ситона. forgather ffa:'gae6a] v фарохам/ гирдихам омадан, чамъ шудан, мул окот кардан, барх^рдан (иттифоцан). forgave [fo.'geiv]pujZ аз forgive. forge I [1'0:63] 1. кура, кураи охангарй, дукони/ коргохи охангарй, дамгох: The child- ren watched horseshoes being made at the forge Бачахо дар коргох тайёр кардани наълро тамошо карданд. 2. v куфтан, шакл додан ба, сохтан: to forge steel охан куфтан. forge II [fo:d3] v сохгакорй кардан, аз худ сохтан: to forge a signature имзои калбакии каееро кардан. forger I [То:бзэ] п охангар. forger II ['fo:dj9] п цуруггу; калбакикор. forgery ['fo d^eri] п (pl forgeries') чизи сохта/ калбакй, амали калбакикорй. forget [fo'get] v (forgot; forgotten; pres. p. for- getting) фаромуш кардан, аз ёд баровардан. forgetful [fo'getflj а фаром?шхотир, фаромушкор, камхофиза. forgetfulness [fagetflms] п фаромушхотирй, фаромушкорй, камхофизагй. forget-me-not [fa'getmmot] п гуле бо номи “фаромушам. макун” (марзангуш). forgive [fo'giv] v (forgave; forgiven; бахшидан, авф кардан, гузашт кардан. forgiven [fagivn]p. р. аз forgive. form forgivness [fa'givmsj n бахшиш, бахшоиш, авф, гузашт, омурзиш. forgiving [fo'givnig] а бахшоянда, авфкунан- да, гузашткунанда, омурзанда. forgo [fo:'gou] v (forwent; forgone) 1) чашм пушидан аз, сарфи назар кардан аз; 2) даст кашидан аз, истифода накардан, тарк кардан, худдорй кардан. forgone [fo:gen] р р аз forgo. forgot [fa'got] past аз forget. forgotten [fa'gotnjp. p аз forget. fork [fo;k] 1. и 1) шоха: Could I have a fork and a knife? Лутфан, ба ман шоха ва корд тихед. 2) чангол, чангак (кишоварзй): Не picked up the hay with a fork. У алафхоро бо чангол чамъ кард. 3) (таксим ба ду ё чанда шоха) дуроха, душоха, чандроха, дурохй, чандрохй: Не turned left at the fork in the road. Дар дуроха у ба тарафи чап гашт. 4) камертон (ас- боби чургари оуанги созхои мусиуй); 2. v 1) ба (ду ё чанд) шохахо чудо кардан/ шудан, шоха-шеха шудан: The road forks а mile north of here. Дар масофаи як мил ба та- рафи шимол рох ба шохахо чудо мешавад. 2) бо чангак (чангол) бор кардан/ фуровардан: to fork the hay алавро фуровардан/ бор кардан; fork over/ out/ up додан (бе ихтиёри худ): Не had to fork the money. Мачбур шуд, ки пул дихад. forked [fo.kt] а 1) чандшоха. душоха; 2) дуроха, чандроха; 3) -шоха; five-forked панчшоха. forlorn [fo'bm] а 1) бетолеъ, мусибагзада; 2) шоир. танхо ва бекас, яккаву танхо, бенаво, дармонда; 3) махрум аз, бебахра; form [fo:m] 1. п 1) шакл, рехт, намуд; вазъ: in the form of a cube дар шакли куб; The runner is in good form. Варзишгар дар вазъи хуб карор дорад. 2) саволнома, варака, лурсиш- нома: a telegraph form варакаи телеграф; 3) синф дар мактаб (дар Англия дар мактаби миё- на): the 1st form синфи якум (талабауои аз синии 11 то 12 сола); the 2nd form синфи дуюм •талабауо аз 12 то 13 сола ва г.), the 6th form синфи шашум талабахои синни аз 16 то 18 сола; таусил оар синфи шашум ду сол давом мекунад); Дар ШМА: the 1st form синфи якум (талабауои аз 6 то 7 сола ва г.)', 4) расмият, одоб, маросим, тарзи рафтору кирдор; 5) пим- кат, ха рак; 6) хона, лона (заргрш); 2, v 1) ба шакл даровардан, шакл додан, колаб кардан, ташкил кардан, барпо кардан: to form a committee кумита ташкил кардан; to get married and form a family издивоч кардан ва оила барпо кардан. 2) парварцан, ба вучуд овардан: to form an opinion акида парваридан; 3) одат кардан, ёд гирифтан: habbits are formed through repitition одат аз тарики такрор шакл мегирад. 4) шакч дсдан, ба колаб андохтан;
formal ______=__=^= take form шакл гирифтан; take the form of sth шакл/намуди чизеро ги- рифтан; formal ['fo:mol] a 1) расмй; a formal state- ment изхороти расмй; formal ceremonies маро сими расмй; 2) зохирй, руякй: formal polite- ness одоби руякй; 3) зуук,. конунй: formal con- tract карор додй конунй/ расмй: 4) либоси расмй; go formal бо либоси расмй рафтан; formalism ['fo:mslizm] и зохирпарастй. расмиятпарастй, суратгарой. formality ['fo 'maehti] п (pl formalities) 1) расмият, раем, ксидаи расмй: 2) pl ташрифот, маросим: legal formalities ташрпфоти конунй; 3) маросими расмй, мехмонии ташрифотЕ. formation [fo:'meijn] и 1) созмон, гашкил, таъсис; 2) сохтор, сохтмон, тартиб, рехт, намо, сохт: formation flying парвози намоишй; 3) шаклдорсозй, шаклгирй. formative ['foimativ] а 1) созанда, созмсн- диханда, ташкилкунанда. шаклдихапда; 2) грам. калимассз, вожасоз: formative suffixes пасвандхои вожасоз. former I ['fo:mal п шаклдиханда, ташкил- диханда, созгар. former II ['forma] al) собик, пепсин, каблй, кадим, гузашта: in former times дар давраи пешин; 2) (the former'1 аввалй, пешин (якум аз дуто номбаршуда : Tom and John came in, the former looking very ill. Том ва Чон дарома- данд, якумаш хеле касал меяамуд. formerly ['fo:mah] adv дар гузашта, замоне, вакте, дар замонхои пеш, собикан, каблан. formication [,fo:mi'keijnj п вацаррос, мургак {дар бадан). formidable [‘fo:midobl] а 1) дахшатнок, вохимаангез, тарсангез, хавфангез; неруманд: a formidable s’ze бузургии вохимаангез; 2) душвор, сахт: a formidable task вазифаи душвор. formless ['fo:mlis] а бешак л. бе шакли му- айан, номушаххас, бесимо, бесурат, formula ['fo:mjulo] п (pl formulas or formulae) 1) формула, mathematical formula формулаи риёзй; 2) ибороти колабй, пешеохта; 3) дастур, дастуруламал, дастури кор, коида; 4) дастури тахияи хурок, дастури истеъмоли дору. formulate ['fo:mjuleit] v ифода кардан, ба шакли формула даровардан, ба шаюш коида даровардан, ба сурати дастур даровардан, танзим кардан. formulation [,fo:mju'leitjn] п башаклдарорй, танзим, шакли ифода, тахрир, final formula- tion тахрири нихой. fornicatie ['fomikeit] п зино кардан (роби- та ч цинаш ду фарси мучаррад ). fornication [,fo:m'keitjn] п 1) зино, фиск: 2) 344 инц. хар гуна чимо берун аз пздпвод; 3) инч. бутпарастй. forsake [fa'seik] v (forsook; forsaken) 1) тарк кардан, вогузоштан, бенарастор гузоштан (зону бача ва г.); 2) тарк кардан, даст кашидан аз (одат ва_ ацида): Не promised to forsake his evil ways. У ваъда дод, ки аз одатхои зишти худ даст мекашад. forsaken [fa'seikon] 1 р р. аз forsake. 2. а партофташуца беодам, матрук. forsook [fa'suk] рай аз forsake. forsooth [fa'su:0] adv бешубха, бешак, баростй. forswear |fo:'swea] v /forswore; forsworn) (уамроу бо кавл ё савганд) 1) мункир шудан, инкор кардан, даст кашидан аз, аз кавли худ гаштан, гардан тофтан; 2) касами/ савганди дуруг хурдан, шаходати дуруг додан. forswore [fo:'swo:] past аз forswear. forsworn [fo:'swe:n]p.p аз forswear. fort [fo:t] n калъа (низомй), сангар, истехком. хисор: hold the fort калъаро дифоъ кардан. forth [fo:0] adv, prep 1) ба пеш, ба баъд: from that day forth аз ок руз ба баъд; 2) берун, бе- рунмарз, дар манзар, ошкор; and so forth ва гайра ва монанди ин; back and forth пасу пеш; bring forth the young кудак таваллуд кардан; put lot th the leaves бо баргхо пушонда шудан. forthcoming [,fo:0'kxmiij] 1. n пайдошави, наздикшавй; 2. а оянда, зудоянд, наздикшаванда, карибалвукуь: forthcoming elections интихо- боти оянда. forthright ['fo:0rait] 1. а 1) рост, росткор; 2) самими, ошкоро, кушода; 2. adv рост, ошкоро, катъиян, мустакиман. forthwith [,fo:0'wi0] adv фавран, дархол, билфосила, хамон соат/ дам. forties ['fo:tizj п pl 1) the forties солхои чи- лум; 2) дахсолаи панчум (сини одам аз 40 то 50); 3) the roaring forties минтакди иуртухфони Укёнуси Атлантика. fortieth [’fo:tn0] 1. п кисми чилум; 2. а чилум, чихилумин. fortification [,fo:nfi'kei[n] п 1) мустахкам- созй. махкамсозй, устуворсозй, неруманд-созй, пойдорсозй; 2) pl илми тахкимот, истехкомот, сангарбандй, сангар. fortify ['fo.nfai] v /fortifies: fortified) v 1) таквият додан, нерУманд кардан, зурманд кардан, тавонманд кардан; 2) сангарбандй кардан, мустахкам кардан (барои дифои низоми). fortitude [’fo:titju:d] п 1) шикебой, бурдборй, сабр; 2) токат, тахаммул, матонат, субот, мардонагй, устуворй; кувваи рухй, рухбаландй.
- 345- foul fortnight ['fo:tnait] n ду хафта, чордах руз: this day fortnight баъд аз ду хафга; this fort- night ду хафта! [ охир. fortnightly ['fo:tnaith] 1. а цухафтагй. духафтаина (мауалла); 2. adv ду хафта як бор, хар чордах руз як бор. fortress [Tb:tris] п 1) калъа, циж, калот, to seize a fortress калъаро мухосира кардан; 2) мау. дои амну амон. fortuitous [fo:'tjuitas] а 1) тасодуфй, ногахонй, ногахон, нохост; 2) бахтомез, нек- бахтомез, некбахг, хушбахг. fortuity [fo.'tjuiti] п (pl fortuities) 1) тасодуф, иттифок, пешомад; 2) некбахтй, бахтоварй, хушбахтй. fonunatc ['fohjanat] а 1) хушбахт, некбахт, бахтиёр, бехруз; 2) саодатбахпг, сайд, фар- хунда, хумоюн, нек, худаста. fortunately ['fodfonotli] adv хушбахгона, некбахтона. fortune [fb:tju;n] п 1) бахту икбол, толеъ, хурсандй: It was his good fortune to be there in time. Толей хуби у буд, ки дар вакташ ба он чо омад. 2) мач. таклир, кисмат, бахт, сарна- вишт, фарчом: Fortune was against them. Худи бахт аз J рУ тофта буд. 3) мол, дорой, давлат, сарват, пул: It is worth a fortune. Ин ба як давлати бузург меарзад. 4) некбахтй, хушбахтй, комебй, бехрузй; a small fortune гуфт. маблаги калон; маблаги хангуфт; Fortune favours the brave (the bold). Зарб ~ Ta- ваккал - нару, андеша - мода. Fortune is easily found, but hard to keep. Зарб. ~ Бахтро ёфтан осон, эхе кардан - мушкил. make a fortune сарватманд шудан; marry fortune бо cap ват7 пул издивоч кардан; tell somone’s fortune толей касеро дкдан, фол дидан. fortunless ['fo:tju:nlis] п бетолеъ, бебахт. fortune-teller ['fo:tf9n,telo] п фолбин, то- леъбин. forty ['fo:ti] пит чил, чил то; the forties солхои чилум; forty winks хоби кутох, чурт: have one’s forty winks пинак рафтан. forum [То:гэт] п форум, чои табодули аф- гор; мачлисгох, мачлис. forward ['fo:wod] 1. п варз. хучумкунанда (бозигар): the centre forward хучумкунандаи марказй (дар футбол)', 2. а 1) пеш, пешин, мукаддам: the forward part of the ship кисмати пеши киштй; 2) леш- рав, пешкадам, мутараккй, пешрафта (сиёсй ё иутимой): a forward movement харакати пешкадам; 3) мушток, хостор, хозиру омода (барои кумак ва г.); 4) бармзхал, барвакт: for wards spring бахори бармахал; 5) тир пешха- рид; 6) оянда, ба суи оянда; 3. v 1) фиристодан, интикол додан: to for- ward letters to a new address мактубро аз руи сурогаи нав бозфиристодан; 2) мусоидат кар- дан, пеш бурдан, тараккй додан: to forward sb’s plans ба ичрои накшахои касе мусоидат кардан; 4. adv ба пеш, ба оянда, ба су и_ оянда: Не was walking backward and forward. У пасу пеш мегашт. look forward ба оянда назар афкандан. forwardness [’fo:wodnis] п 1) рушди барвактй; 2) тайёрй, омодагй; 3) худбоварй, эътимод ба худ. forwards [To. wadz] adv ниг. forward 4. forwent [fo:'went] past аз forgo. fossick ['fosik] v кобидан, кофтан, чустучу кардан. fossil [’fosl] 1. n 1) хар сан! ё моддаи аз кон кстихрочшуда, сангвора; 2) одами кадим параст, кадиммаслак; 3) хар чизи сангшуда; 2. а 1) нихоят кадим, кухнашуда, акибмонда, аз дахон монда; 2) бозгашткорй, кадимапараст. foster ['fosto] v 1) тарбият/ парвариш кар- дан, парварендан; навозит кардан; 2) тарвич кардан, хавасманд кардан, ривоч додан; 3) - хонд, ризой: foster-brother бародари ризой, бародархонд. foster-child ['fostatjaild] п бачаи сарирохй, писархонд. - foster-daugbter ’’fosta,do:ta] п хохархонд. foster-father ['fosto,fa:6a] п падархонд. fosterling ['fostalirj] п писархонда, духтар- хонда. foster-mother [Tosto,m/.So] п модархонд. foster-sister ['fosta,siste] п хохархонд. foster-son ['fosto,sAn] п писархонд. fought [fo:t]past вар. р. аз fight 2. foul [faul] 1. п 1) чизи чиркин/ ифлос; 2) варз. вайронкунии коидаи бозй; 2. а 1) бадбу, ганда, ганднок (бу): a foul smell буи ганца; 2) чиркин, ифлос, касиф: foul air хавои чиркин; a foul crime чинояти зишт; 3) нопок, нохак: a foul deed амалй нопок; foul play бозии нохак; 4) фасод, гандида, пусида (хурок): foul meat гушт гандида; 5) гирифта- шуца, анбост, бандомада: a foul pipe кубури банцомада; 6) кабех, нописанд, зишт (тасвир ва г.); 7) хабис, разил: foul murderer котили разил; 3. adv нохак; еевичдонона, бешармона; 4. v 1) касиф кардан/’ шудан, олуда кардан, ифлос кардан: Factory smoke foulded the air. Дуди корхона хаворо олуда кардаасг. 2) беобру кардан, шарафи касеро лакадор кар- дан, саршикаста кардан; 3) нохак ё дагал бозй кардан: Не was sent off the field for fouling. Vpo барои бозии дагал аз майдон ронданд.
fouiai d - 346 A foul morn may turn to a fair day, Зарб. ~ Ба хангоми сахтй маша в ноумед,/ Ки «абри сиях, борад оби сафед». (Низоми) Foul ones nest. Зарб ~ Гапи хонаро ба куча баровардан (шарманда кароан). foulard ffuda:] фр. п харир. foul-mouthed [,faul'mau3d] а бадзабон, баддахон, харзагуй, фахш. foul-play ['faulplei] п хукка, кори нораво/ норост, рафтори нодуруст, хиёяаг, бадксрй, чиноят, found I [faund] past вар. р. аз find: Не found a coin in the street. У дар куча танга ёфт. found II [faund] v бунёд ниходан, барпо кардан, таъсис додан, асос гузоштан: When was the University founded? Донишгсх кай таъсис ёфтааст? found III [faund] v дар колаб рехтан, гудохтан ва колабгири кардан, рехтагарй кардан. foundation [faun'derjn] п 1) бунёдгузорй. поягузорй, таъсис, барпосозй: the foundation of a new university таъсиси донишгохи нав; 2) тахкурсй, поя, асос, бунлод, пойбаст: The building’s foundation is solid. Бунлоди бино мустахкам аст; 31 муассиса, бунёд, хазина: the Aga Khan Foundation Бунёди Отохон; charit- able foundation хазинаи хайрия; have no foundation беасос будан, пуч будан; lay the foundation(s) of поя гузоштан, бунёдгузорй кардан, бино ниходан; мал. огоз кардан. founder I [Tacnda] п асосгузор, бунёдгузор, пояафкан. муассис, хастибахш. founder II ['faundb] v 1) пур аз об шудан, гарк шудан каодан/ шудан (киштй); 2) ланги- дан (асп), лангон рафтан. founder III ['fa undo] n рсхтагар, рсхторгар (филизот ва шиша) foundling [Taundlin] п бачаи партов/ сарирохй, кУдаки кУйсфт; паризод. foundry ['faundri] п (pl foundries; 1) рехтагарй, гудозу колабрезй: 2) корхонаи охангудозй, коргохи рехтагарй ва шишагарй. fount [faunt] п 1) фаввора, чашма; 2) .моу. манбаъ, сарчашма, чашма. махзан. fountain ['fauntin] п 1) фаввсра, обфишон; 2) чашма: fountains of paradise чашмахои бихишт; 3) иау. сарчашма, манбаъ. four I [fo:] пит чор: four brothers чор баро- дар; on all fours чор дасту по; Four eyes see better than two. Зарб. ~ Аклхоро аклх.о ёрй дихад,/ Машварат идроку хушёрй дихад. four II [fo:] п 1) чоргона, гурухи чертой; 2) pl сафи чорнафара; 3) каики чернафара. fourfold ['fo:fould] a, adv чер бср, чор карат, чоркарата, чорчанд. чор баробар; чер- гона. fourfooted ['fo:'futid] а чорпо. чорпоя. four-in-hand [To:rm'ha?.nd] п дастаи чортоии аспхо. аробаи чораспа. fourscore [’fo:'sko:] п гуфт. хаштод. four-seater [’fo:'sito] п автомобили чорчоя foursquare ['fo:'skweo] 1. п чоркунча (квад- рат), чоркунчакй, мураббаъ. чахоргуша; 2. a D махкам, устувор; 2) мац. поквичдон. fourteen [,fo:'ti:n] пит чордах; чордаусоча. fourteenth [,fo:'ti:n6] 1. п кисмати чордахуми чизе; 2. а чордахум, чордахумин. fourth [fo:0] 1. п адади чор; чоряк, яки ча- рум; 2. а чорум, чорумин: the fourth of July чо- руми июн (солгарди Эъломияи Истиклолияти ИМ А (1776) аз Британия). fourthly [fo:0] adv чорум. four-way ['fo:'wei] а чорроха; чортарафа; чорнафара: four-way dabate бахси чортарафа. four-wheeled ['fo:'wi:ld] а чорчарха; fou: wheel drive (4WD) автомобили думехварй. fowl [faul] 1. и 1) паранда; 2) мург, мокиён, мурги хонагй, to draw a fowl мург кушта дару- нашро тоза кардан; 2. v паранда шикор кардан, паранда капидан. fox [foks] 1. п ipl foxes or fox) 1) рубох; 2) мац. одами рубохсифат, хилагар, найрангбоз; 3) пусти рубох; 4) амер. лар. донишчуи соли аввал (дар донишгоф); 5) зани дилрабо, шахватангез; 6) attr. рубохй, рубох; A fox is not taken twice in the same snare. Зарб. ~ Гурги борондида. Саги кордида бигарад па- ланг, / Зи рубах рамад шери нодида чанг. (Фирдавси) 2. v 1) хилагарй кардан, фиреб додан, най- ранг кардан; 2) геч кардан, моту мабхут кар- дан; 3) зард шудан (сахифахои китоб). foxbrush ['foksbrAf] п думи рубох. fox-earth [ToksaF] п хонаи рубох. foxed ['fokst] а зардшуда, рангуру рафта (китоб). foxglove ['foksglAv] п гиёх;. пандана чй. foxhole ['fokshoul] п 1) хонаи рубох; 2) хар. сангари якнафара. сапгари муваккатй. foxhound ['fokshaund] п саги тозии англисй. fox-terrier ['foksterier] п саги шикорй, фок- стерер. foxy ['fokst] a (foxier, foxiest) 1) рубохмонанд. рубохсифат, рубохсон; 2) най- рангбоз, хилагар, хилабоз ва дуруя, маккор; 3) зардшуда, рангуру рафта (китоб); 4) кахваи моил ба сурх, сурху сиёхтоб, сурху зард. foyer ['foiei] фр. п фойе, лобби, толор (дар театр, ме^монхона ваг.). fracas [Treeka:] фр. п килу кол, задухурд, Чангу даъво, гавго, хангома, низоъ, ошуб,
- 347 - fraud балво. fraction ['fraekfn] n 1) каср: a common/ de- cimal fraction касри одй/ дахй, ашъорй; proper fraction касри дуруст; 2) пора, хисса, зарра, бахш: it does not contain a fraction of truth. Дар ин чо заррае хам хакикат нест. fractional ['frtekfanl] а касри, касрдор; ба кисматхои хурд таксимшуда, тика-тика, резе- реза. fractious ['frarkfas] а (хусуеан бача) бадхулк, сернозунуз, бахоначу, инчик, нозук, зудашк, ноустувор, зудранч, тундмичоз, хашмгин, кахролуд, ангезанда. fracture [’fraektfo] 1. п шикастагй, шикает (устухон); шикоф, тарк (кубур): a fracture in the ice шикастагии ях; 2. v шикастан; кафидан, тарк андохтан, дар пайдо кардан: The boy fractured his aim. Бача дастагаро шикает. fragile ['fraedgail] а нозук, шикананда, зуд- шикан; мач. зариф, латиф. fragility ['frc'djihti] п зудшиканй; заифй, сустй, нозукй, нафией. fragment ffraegmont] п 1) пора, реза. тикка, бурида: the fragments of a broken vase пораи чоми шикаста; 2) порча, кисса, китьа, чузъ, бахш: a fragment of a poem порчае аз шеър. fragmentary ['frtegmantari] а нопурра, бе- робита, номукаммал, гусаста; тика-пора, канда-канда, чудо-чудо. fragmentation [,frasgmon'teijn] п кафида ба киемпорахо таксим шудани чизе, тика-тика шудагй. fragrance ['freigrans] п буи хуш, атр, чизи муаттар. fragrant ['freigrant] а хушбуй, муаттар. frail [freil] а 1) нозук, сует, зудшикан, зудо- себ, зариф, латиф: a frail support пояп сует; 2) заиф, касалманд, ранчур: a frail child кудаки заиф; 3) зудгузар, тезгузар; мац. тагйирёбанда. frame [freim] 1. и 1) тарх, устухоноандй: the frame of a house тархи хона; 2) черчуба, чахорчуб, чорчуб, тиреза, чанбарак (айнак)'. а picture frame чорчубаи акс/ сурат; 3) андом, чусса, тана, бадана: a man of huge frame шах- си бузургчусса; a picture frame коби акс; 4) сохт, сохтор, низом: the frame of a government сохторй хукумат. the frame of society сохторй чомеа; 5) тех. синча; 6) дастгохи бофандагй; 7) кино кадр, 8) колаб; 2. v 1) тартиб додан, тарх кардан, танзим кардан,_тархрези кардан: Не framed a plan of action. У накшаи амалиётро тартиб дод. 2) чорчуб гирифтан, ба чорчуба гузоштан, коб гирифтан: I’m going to frame this picture. Ман ин аксро ба чорчуба мегузорам. 3) сохтан, бино кардан; 4) руй додан, вокеъ гардидан; 5) грам. чумла сохтан/ таргиб додан; 6) гуфтан, талаффуз кардан; 7) уук., гуфт бардуруг гунахгор кардан, шахсдати дуругин додан. frame-up ['freim'xp] п амер. 1) накшаи хои- нона, тутии ночавонмардона; 2) тахрифи санадхо. framework ['freimwa:k] п 1) чорчуба, колаб, бает, устухонбандй, чуббаст, коббандй: А bridge often has a steel framework. Купрук ода- тан басти оханин дорад. 2) худуд, дойра, асл ва асосй хар чиз: within the framework of the law дар доираи конун, дар чорчубаи конун; 3) мац. сохтор; 4) пакчара; return into the framwork of муттахид шудан, the framework of society сохти ичтимоии чомеа. framing ['freimirj] n 1) чорчуббапдй, кобсозй, колабгирй; 2) тарзи кароргирй дар коб/ чорчуба; 3) кеб, чорчуб, соз, сохтор. framing-up 1'freimigAp] ниг. frame-up franc [frsenk] фр n франк (сикка). France [frame] n Франсия, Фаронса. franchise ''frsentjaiz] n 1) имтиёз (ицозат аз тарафи ширкат ё Оавлат); 2) имтиёз (ё ицозате, ки як хел ишркатуо ба шах сони алоуида медиуано то зери назари онуо фаъоли- ят намоянд): the frenchise to open Mcdonald's shop имтиёз барои кушэдани магозаи фуруши Гамбурга Макдоналдз; 3) магозаи имтиёзй; 4) (бо the) хакки интихоб (дар интихобот), хакки рай, хукуки овоздлхй: In some countries wom- en still do not have the franchise. Дар баъзе кишвархо занхо хануз хукуки овоздихй надо- ранд. frank I [frterjk] а 1) самимона, пурсадокат: а frank discussions музокироти самимона; 2) озед, бепарда, ошкоро: a frank reply чавоби ошкоро; 3) саховатманд, кушодадаст, сахй. frank II [fraerjk] з мухр задан (номаро). frankfurter [frsrjkfa:ta] п хасиб. frankincense ['fraeijkinsensl п бухур (гиёуи хушбуй, ки дар маросими динй дуо мекунанд). frankly ['fraerjkli] adv самимона, самими, софшшона. frankness [’fraerknis] п ихлос, садокат, са- мимият. ростгуй, мунией. frantic ['fraentik] а вахшй, беакл, девона: са- росема, бетаб. fraternal [fro'taml] а бародарона, дустона, бародарвор. fraternity [frs'ta nati] п бародарй; даста, анчуман, гурух (созмони донишцуён). fraternization [,fraetonai'zeijn] п бародар- шавй. fraternize ['fraetanaiz] v бародар шудан, бародарй кардан, дустона рафгор кардан бо. fratricidal [,fretn'saidl] а бародаркушона: а fratricidal war чангй бародаркушона. fratricide ['fraetnsaid] п 1) бародаркушй, хаммиханкушй; 21 бародаркуш. fraud [fro.d] п 1) фиреб, фиребкорй, хила,
fraudulent найранг; 2) фиребгар, фиребкор, хипагар, каллоб. fraudulent ['fro:djulant] а хилагарона, каллобона, фиребомез, фиребгарона, хилаомез, маккорона. fraught [fro:t] а (бо with) пур аз, саршор аз: A voyage was fraught with danger. Саёхати бахрй пур аз хатар буд. fray I [frei] п занозанй, афту дарафт, дастба! иребонй, зурозмой, чанчол, низоъ; eager for the fray омодаи занозанй; enter/ join the fray вориди чангу даъво шудан. fray II [fret] 1. n пахнухои даридаи чизе; 2. v кухна шудан/ кардан, даридан, соида шудан/ кардан, нахнамо шудан/ кардан (пУшок). frazzle [fraszl] 1. п фарсудагй, нахнамой; 2) порчаи задагй/ рафтагй; 3) кухнагй, фарсудагй; 2. v 1) нахнамо кардан/ шудан, рангурурафта кардан/ шудан, дарондан (ли- бос); 2) фарсуда шудан/ кардан (рууан ё цисман), аз по афтодан/ андохтан; frazzled out мау. аз по афтондан; 2. а бсходу мадор шуда, нихоят мондашу- да; beat to a frazzle комилан хаста; worn to a frazzle сузондан (х$рокро). freak ['fri:k] 1. л 1) хавас, хостаи ногахонй; 2) руйдоди ачибу гариб; 3) булхаваси, хавасбозй, дам-дами мичозй; 2. а 1) ачоиб ва гароиб, галатй: a freak ac- cident ходисаи ачоиб ва гароиб; 2) гайриодй; 3) гуфт. тарёкй; 4) девонаи чизе: a jazz freak девонаи мусикии чазз. freaked ['fri:kt] а ало-булокардашуда, ран- горангшуда. freakish ['frrkijj а инчик, сернозунуз, но- зуктабъ, галатй, гайриодй, ачиб, ачоиб. freckle ['frekl] 1. п хол, доги кунчитак; 2. v догдор кардан/ шудан, хол-холдор кардан/ шудан. freckled [frckld] а хол-холй, догдор, пур аз доги кунчитак. free [fri:] 1. а 1) озод: You are free to choose. Шумо имконияти озод итихоб кардан доред. 2) озодона, бо озодй: free exchange of goods табодули озодонаи мол; 3) бепул, ройгон, номахдуд: free education таълими бепул; Ad- mission is free. Даромади озод. 4) бе, орй аз, бидуни (дард, карз ва г.): free of pain бедард, free of sorrow аз гам озод, fat free бечарбе; 5) гайри дакик, гайри тахтуллафзй: free transla- tion тарчумаи озод; 6) холй: This chair is free. Ин курсй озод аст. 7) боз. озод/ фориг аз да- холати давлат: free market бозорй озод; 8) ихтиёрй; 9) осуда; 2. adv озодона, бо озодй: a free exchange of goods табодули озодонаи мол. -348 3. v озод кардан, боз кардан, рахондан: The country was freed from oppression. Кишвар аз асорат озод гардид. feel free бале, бифармоед (дар цавоби хориш), for free ройгон, ба таври ройгон; free and easy бериё, соф ва сода; free of charge ройгон, бепул; of one's own free will ихтиёран, бо хохиши худ; set free озод кардан; with a free hand бо саховат, бо кушодадастй. freebooter [Tri:,bu:tb] п рохзани бахрй, горатгар, дузд, каракчи. freedman ['fri:dmon] п (pl freedmen) банди озодшуда. freedom ['fri:dom] п озодй: freedom of speech, press and assembly озодии сухан, матбуот ва гир дихамой. freedom-loving ['fri:damlAvii)] а озодидуст, озодихох. free-for-all ['fri:far'o:l] 1. п 1) амер. мусобикаи озод (ки кама метаеонанд иштирок кунанд); 2) занозании умумй; 2 а хамагонй, барои хама. free-hand ['fri:hsend] а ихтиёри том, сохибихтиёр. free-handed ['fri:hscndid] а сахй, кушодадаст, саховатманд, сахопеша, дасткушод. freeholder [Triihoukb] а заминдор, мулкдор. freely [Tridil adv озодона, осудахолона. freeman [Truman] п (pl freemen) 1) одами озод; 2) шахрванд. Freemason [Yri:,meisn] п 1) фирмасон (соз- мони байналмилалии махфй), 2) узви ин анчуман. free-spoken ['fri:'spoukan] а озод, бетакал- луф (нутк). free-thinker ['fri:0ir|ka] а озодфикр, озодан- деш. free-will [Tri:'wil] а ихтиёрй; of one's own free-will ихтиёран. freeze [fri:z] 1. n яхбандй: (инч. мац.) a wage freeze боздоштани музди мехнат; 2. v (froze; frozen) 1) ях кардан, ях бастан: The pond is frozen hard enough to skate on. Кул чунон ях кардааст, ки метавоп яхмолакбозй кард. 2) бисёр сард будан7 шудан/ кардан: It is freesing outside. Хавои берун бисёр сард аст. 3) сармозада кардан/ шудан, хунук хурдан, мур- дан (аз хунукй); 4) боздоштан, нигох доштан: to freeze prices нарххоро боздоштан; freeze in дар даруни ях шах шуда мондан; freeze on to часпидан ба; freeze out чудо шудан (аз ракиб); freeze over ях кардан, ях бастан; freezing point дарачаи яхбандй; нуктаи афсурдагй; wage freeze якзайл/ бетагйир монондани музди мехнат. freezing ['fri:ziij] 1. п 1) яхбандй, яхкунй; 2)
- 349 - сахтшавй, шахшавй; 2. а ях, яхин, яхшуда. freight [freit] 1. п 1) хамл, боркунй: freight train натори боркаш; 2) бори хамлшуда; 3) маблати кирои киштй барои хамлу накдй бор, кирояи бор; 3) амер, цатори боркаш; 2. v бор кардан, киро кардан, хамл кар- дан, бор фиристодан, боргирй кардан. freighter [Treito] п 1) ирсолкунандаи бор, борфиристонанда, хамлкунанда; 2) киштии бори, хавопаймой борй; 3) борбар. French [frentf] 1. п 1) забони франсавй; 2) the French (бо ф. шак. чамъ истифода меша- вад ) франсавихо, халки Франсия/ Фаронса; 2. а франсавй; French leave видои франсавй - бе хайру хуш/ бе ичозат рафта мондан, бехабар монда раф- тан. Frenchman [Тгепфпэп] п (pl Frenchmen) франсавй (мард). Frenchwoman [Trentj'.wumoii] п франсавй (зан). frenzied ['frenzid] а девонавор, шурида, ошуфта, барангехта, хашмгин. frenzy ['frenzi] 1. п шуридагй, ошуфтагй, девонагй, хаячон, хашм; 2. г асабонй кардан, девонасон кардан, шурида кардан, хашмгин кардан, ошуфта в, девона кардан. frequency [Tri:kwonsi] п (pl frequencies) 1) такрор, мизони такрор, чандборагй, мудови- мат; 2) мавч (радии). frequent [Tn:kwant] а 1) пай дар пай, так- роршаванда, чандбора, чандив бор рухдиханда, тез-тез: The train made frequent stops. Катора тез-тез меистод. 2) мукаррарй. frequentative [fn'kwentativ] а грам. такрорй, сертакрор, чандинбора, чандинка- рата. frequently [Tri:kwanth] adv тез-тез, зуд-зуд, одатан. fresco [Treskou] 1. п наккошии руи девор, рассомии руи девор (ёруи гачи хушк), фреско, деворнигорй, накши деворй; деворнигора; 2. v рун девор (ё руи гачи хушк) наккоши кардан, деворнигорй кардан. fresh [freji lol) тоза, тару тоза: fresh air хавои тоза; a fresh newspaper рузномаи чав; 2) чадид, нав, охирин: to throw a fresh light on sth ба чизе нури чадид бахшидан; fresh infor- mation иттилооти чадид; 3) аз нав, дигар, изофй. навин: a fresh start огози навин; 4) камтачриба, ноошно, тозаворид; 5) зинда (хопшра), тунд. сода, хунук (бод): a fresh breeze боди хунук; a fresh memory хотираи зинда; 6) ширин, ошомиданй, соф (об)' fresh water оби соф; 7) зиндадил, бардам; 8) лар. каме нушида; °) амер, густох, бехаё; 2. adv ба карибй, ба наздикй, ба тозагй. freshen [Trcjn] v тароват бахшидан, тару friend тоза кардан; кувват бахшидан, ба хотир овар- дан; freshen sb's drink амер, кадахи каееро пур кар- дан. fresher [Trejo] п амер, донишчуи соли авва- ли тахсил. freshet [Trejit] п 1) оби дарёй ширин, ки ба бахрй намакин мерезад, обхез, дамиши дарё, резишгохи дарьё; 2) селоб, сели ногахонй, тугёни ногахонии об, барфсел. freshly [Trejli] adv ба карибй, ба наздикй, навакак, хозир, охиран, ба тозагй: a freshly painted саг автомобили навакак рангшуда. freshman [Trejman] п (pl freshmen) донишчуи соли аввали тахсил. freshwater [Trej'.woto] а 1) нушиданй, ошомиданй; 2) обширинзй, зисткунанда дар оби ширин: a freshwater fish мохии оби ширин; 3) мац. камтачриба, тозакор. fret I [fret] 1. п хашмгинй, оташинй; 2. v (fretted; fretting) хурдан (монанди муш), соидан, фарсу дан, хурда шудан (оар натицаи соиш ва а.); 2) сохтан ва шаклдор кардан, та- рошидан; 3) норохат кардан/ шудан, ошуфта кардан/ шудан, ранчондан, озор додан, нига- рон кардан/ шудан: Той have nothing to fret about. Хрчати озурда шудан нест. fret and fume бисёр оташин шудан. fret II [fret] 1. п накши рост, накшу нигори росткунча; 2 v бо гачкорй оро додан. fretful ['fretful] а зудранч, тундмичоз, чушй, бетоб, бекарор: a fretful child кудакй ноором fret-saw ['fretso-] п арраи муй, арраи зарифкорй. fret-work ]'fretwa:k] и зарифкорй; гачкорй. friable [Traiabl] а гардшаванда, ба осонй нарму соида шаванда, шиканда, пошхуранда. friar [Тгаю] п таъ. рохиб, шайх, мулло; The friar preached against stealing and had a goose in his sleeve. Зарб. ~ Гуфтаи муллоро куну, кардаашро не. friary [Traian] п (pl friaries) дайри мардона, рохибхона; анчумани рохибон. fricative [Tnkativ] 1. п фон. овози соишй/ фрикативй; 2. а соишй, фрикативй. frictional [Tnkfanal] а соишй, хамсоишй, молишхуранда. friction [Tnkjn] п соиш, молиш. Friday [Traidi] п чумъа. frige [fndj] п (кутох аз refrigerator) яхдон. fried [fraid] 1. past ва р. р. аз fry: She fried some fish. У мохй бирён кард. 2. а бирён, бирёншуда: fried potatoes кар- тошкаи бирён; fried eggs тухми бирён. friend [fiend] п 1)_дуст, рафик, ёр: He’s а good friend of mine. У дусти хуби ман аст. 2) ошно, шинос: Have you any friends here? Дар
friendless ин чо шинос доред? 3) хамкор, хамкасб; 4) тарафдор, пайрав; make (or be) friends (with) /ijci шудан бо, дустй кардан бо; A friend in need is a friend indeed. Зарб. ~ Дуст он бошад, ки тирад дасти дуст,/ Дар парешонхолию дар дармондагй. (Саъдй) Friends are thieves of your tfcne. Зарб. ~ Дустон - туздони вакти шумо хаст анд. friendless ['frendhs] а яккаву танхо. friendliness [Trendlinis] п мухаббат, муно- сибати дустона. friendly ['frendh] a, adv (friendlier; friendliest) 1) дустона, дуствор, мехрубонсна, самимона: a friendly smile лабханди дустона, 2) дустдоштанй, мехрубон. шафик; 3) мусоид, ёр, ёвар, мададгор, мувофик;. friendship ['frendjip] п 1) дустй рафокат, муносибати дустона; 2) самимият, дилбастагй, мехрубонй, хусни тафохум. frieze [fri:z] п порчаи пашми захим. fries [fraiz] ниг. fry. frigate ['fngit] n фрегат (киштии бобондори тезгарди \арбй), frige ['fridg] ниг. fridge. fright [frait] n таре, харсс, захшат; to give a person a fright касеро тарсовдан" to have/ get a fright тарсидан. frighten ['fraitn] v тарсидан, тарсондан, харосондан, ба вахша т андохтан, вахшатзада кардан; to be frightened тарсидан; frighten into something аз рохи таре ба коре мачбур кардан; frighten away тарсидан за дур кардан. frightened [’fraitnd] 1. past ва р. р. аз frigh- ten: The sudden noise frightened him. Овози ногахонй уро ба вахшат андохт. 2. а тарсида, харосида, вахшатзада: She looked frightened. У намуди харосида дошт. frightful ['fraitfl] а дахшатнок, аахшатангез, харосангез, вахшатзо, вахша!нок. frigid ['fnd3it] а 1) хунук, сард, бисёр сард; 2) (шахсият ва рафтор) сард, хунсард, бемехр, безхсос. frigidity [fri'dsiditi] п хунукй, сардй, сусткамарй, заъф ва нэтавонй. frill [fnl] л 1) чин, хошияи чиндор, пироя, 2) pl ороишоти нолозимй; 3) хар чизи гайризарурй; 2. v 1) чиндор кардан; 2) opociato пероста капдан, озин кардан. fringe [fnndj] 1. п 1) шилшила: the fringe of a curtain шилшилахои парда; 2) канора, лаба: Their house is on the fringe of the forest. Хонаи онхо дар канори чангал чой гирифтааст 3) коку.т, зулф: She wears a fringe. У зулф дорад. 2. v гирд кардан, лечэндан: Forests fringed -350- the town. Чангал шахрро~печонда буд. frippery [fripsri] п (pl fripperies) 1) худнамой, ба худ бопидан. тазохир ба кашангй; 2) чомаи хушзохпр; 3) пушоки кухнашуда/ фарсуда. frisk ['frisk] 1. п часту хез, шухию бозй; 2. г 1) чэсту хез кардан; 2) чустучуи/ бозра- сии баданй кардан (чинояткорро), кофтукови ба дани кардан. frisky ['fnski] a (friskier, friskiest) шух, сархол. fritter I ['frits] n чалпак. fritter II ['fnta] v майда-майда /реза-реза/ пора-пора/ кардан; fritter awayr пош додан, талаф кардан, бехуда сарф кардан, харсм кардан (вакт, пул ва г. ро). frivolity [fri'vohti] п (pl frivolities) 1) бехудагй, бемаънигй, сабукфикрй, сабуксарй, камакдй; 2) pl саргармихои сабуксарона. frivolous [’frivslas] а ночиз, камарзиш, бехуда, луч, бемаънй, беасос, бенатича. frizz I [friz] v чиз-чиз кардан (рангами сурх кароани хурок), хушк кардан. frizz II [friz] 1. п муи чингила; 2. v чингила кардан, бофтан frizzle ['fnzl] ниг. frizz I. fro [frau] adv акиб, пас: to and fro пасу пеш, ба ин тараф ва он тараф. frock [frok] п фрак (либоси расмии мардона), пирохан, чома (занона). frog [frog] п 1) курбокка, гук; 2) шамшеро- тез (халка): frog in the throat хирригй (овози гирифта). frolic ['frohk] 1. п шухй(Тй), масхарабозй, часту хез; 2. v шодй кардан, чашн ва сурур барпо кардан, хазлу шухй кардан, хазлбозй кардан, хушхолй кардан frolic-some ['frohksamj а шоду хуррам, шух, сармаст. from [from] prep 1) аз (кучо, из пеши кй): Не is coming from London today. У имруз аз Лон- дон меояд. Take ten from fifteen. Дахро аз гюнздах тарх кунед. 2) аз (замон): from morning till night аз cybx то шом; 3) аз (касе, чизе): take the knife from the child кирдро аз дасти кудак гирифтан; 4) ба форкият ишора мекунад: to tell real silk from its imitation шохиии хакикиро аз сохта фарк кардан: 5) сабаб ва асосро нишон медихад: to die from blood-poisoning аз фасо- дии хун мурдан; 6) манъ ва таъкидро ифода мекунад: I am prevented from coming. Маро ома.дан намемонанд. from above аз боло; from afar аз дур; from befcr the war аз давраи пеш аз чанг; from behind аз пуштй: from behind the clouds аз пуштй абрхо; ft от day to day руз аз руз, руз то руз;
351 - fruit form over the sea аз он тарафи бахр; from time to time ахён-ахён. баъзе вакт; from under аз зери; From bad to worse. Зарб. ~ Аз барф гурехта ба борон дучор шудан. from pillar to post ин тараф - он тараф, ин су он су; ин хелу он хел. front [frxni] 1 п 1) тарафи пеш: to sit in front of the class дар яке аз курсихои пеш ни- шастан; 2) чабха, майдони чанг, размгох, урдугох: Не was killed at the front. У дар май- дони чанг кушта шуд. 3) пешонй, чабин; 4) чехра, рух, симо, сурат, афт, андом; front door даромадгохи асосй. front line хати чабха, хати аввал; in front ol дар пеши, пешопеши; the front of the house тарафи пеши хона; 2. а пеш, аввал: a front tooth дандони пеш; the front page of a newspaper сахифаи аввали рузнома; 3. v 1) рУ дар ру шудан бо, ру ба ру шудан бо, мукобилият кардан бо: They fronted the anemy at Stalingrad. Онхо дар Сталинград бо душман ру ба ру шуданд. 2) дар канор ё ру ба руи чизе будан. frontage ['frAntidg] zz 1) ру, намо, намой со- хтмон, манзараи пеш: the building with fron- tage on the sea биное, ки руяш ба тарафи бахр аст. 2) канора, карона, сохил; 3) х,ар. кад-кали чабха, васеъгии чабха. frontal [ТглпИ] а 1) дар пеш, пешопгш; 2) дар хати чабха; 3) вобаста ба пешонй. front-bencher ['frAntbentfo] п (дар парла- менты БК) рохбари гурухи парламентии хизб, (ки дар нимкати пеш ва дар канори раиси мачлис мешинад), пешнишин. frontier [ТгляЬа] 1. и 1) сархад, марз: the frontier between Tajikistan and Afganistan марз байни Точикистон ва Афгонистон; 2) нохияи сархадй, сарзамини марзй; 3) ман. од. pl хад, худуд; 2. а сархадй, марзй. frontiersman [Тгдппэгтэп] п (pl frontiers- men) сокини мавзеи сархадй. frontispiece ['frAntispi:s] п 1) сафхаи аввали (китоб, ки унвон ва номи нависанда бар он на- вишта мешавад), сафхаи унвон; 2) (тасвире, ки дар ру ба руи сафхаи унвон рарор дорад) тасвири аввали китоб. frontlet [’frxntlit] п 1) банд дар пешона; 2) дог/ аломат/ нишона (дар пешонач хаивон); 3) намой сохтмон, манзараи пеш. fornt-rank ['frAntra-nk] а пешоханг, пешкадам. frost [frost] п 1) хунукй, сармо, барфак; white frost сармой киравдор, black frost сар- мой бекирав; sharp frost сармой сахт; 2) ях- бандон, сармой бемавкеъ (ки ба зироат таъсир мерасонад): Last spring, the frost killed ear crop.,. Ъахори гузашта сармо зироати моро аз байн бурд; 3) мац. хунукй, сардй (рафтор, з^сосот ва г.); 4) дилтангй, зикй (дар театр ва г.,); Jack Frost Бобои Барфй; hard frost сармой сахт. frostbite ['frostbait] 1. п чои хунукзада/ сар- мозада, сармозадагй, сармомурдагй; 2. v (frosbite, frosbitten) сармозада кардан, сармомурда кардан. frost-bitten ['frostbitn] 1 р. р. аг frosbite; 2. а сармозада, сармозадагй, яхзадаги frosted [Trostid] а 1) сармозада, сармозадагй, яхзадаги; 2) киравпушида, киравгирифга; 3) хира, тира, бечило (шиша), 4) киёмкардашуда. frost-hardy ['frostha:di] а сармобардор, ба хунукй тобовар (наботот). frost-work ['frostwa:kj п накши шабнами ях зада ба руи панчара ва монанди он, накшу нигори яхбаста дар руи шиша; frosting [’frostirj] п 1) кирав, шабнам; 2) хи- рагии шиша. frost-shoe "frosju:] п наъли зимчстона. frosty [’frosti] a (frostier; frostiest) 1) яхзада, бисёр сард, псён аз сифр (харорати хаво); 2) ман. сарсафед. froth [Тгэ0] 1. и 1) кафк. сарчуш, карахш; 2) мац харзагуй, лакигй; 2. v 1) кафк кардан, чуши дан: The milk was boiling and frothing. Шир мечУшид ва кафк мекард. 2) кафкдор кардан; 3) мац. харзагуй кардан, лакидан. frothy ['fro0i] a (frothier, frothiest) серкафк, пуркафк. кафкдор, кафколуд, кафккарда: fro- thy beer обчав/ пивои кафкдор. frown [fraun] 1. п туршруй, гамгнн, There was a frown on her face. Руяш гамгин менаму д. 2. 1) руй турш кардан, абру чин кардан: She frowned as she read the letter. Мактубро хонда, pjsinpo чин хард. 2) нсхушнудй нишон додан, нописанд шумурдан. frowzy [Trauzi] a (frowzier, frowziest) 1) руту- батнок, захкашнда; 2) гализ, вайрон, дам, бадбуй. froze [Trouz]past аз freeze 2. frozen [Trouzn] 1. p. p аз freeze 2.; 2. а яхмозада. сармозада: frozen feet пойхои сармозада; frozen foods хуроки ях карда fructify ['frAktifar] v гиё. 1) бордор кардан; 2) мева додан, бор озардан. frugal [’frugal] а сарфакор, эхтиёткор, сарфачуй. frugality [fru:'gaehti] п эхтиёткорй, сарфакорй, сарфачуй. fruit [fru:t] 1 п (pl fruit or fruits) мева, хосил (инч. мач); a fruit garden боги мева; to grow fruit дарахтони мевадор парваридан; small fruit меваи буттагй; 2) од. pl бара, самара;
fruitage truits ot the earth самараи замин; tne fruit of hard work самараи мехнати зиёд; 2. v хосил/ мева додан, бор овардан; Сама- ра додан. fruitage |'fru:tid3] п 1) мевачот, самарот, мевахо, махсулот; 2) бороварй, мевадихй, хосилдихй; 3) мева, чамъоварии мева. fruiter [’fru;ta] п 1) дарахти мевадор. да- рахти боровар; 2) богпарвар. fruitful ['fru:tfl] а 1) пурмева, пурбор; 2) мац. самаранок, хосилхез, сермахсул, пурба- ракат. fruitless ['fru:tlis] а 1) бесамар, бебар, беме- ва: a fruitless tree дарахти бемева; 2) мац. бе- фоида, бесамар. fruity [fru:ti] a ffrutier. frutiest) 1) мевамо- нанд (аз руи буй, маза ва г.); 2) накхати ан- гурдошта; fruity voice овози наводор. frustrate [frxs'treit] v вайрон кардан, ботил кардан, шикастан барбод додан (нацию ва г.). frustration [frAs'treifn] п нокомй, дармон- дагй, вайронй, парокандагй, парешонй. fry I [frai] п \pl fry) 1) мохибача, мохии майда, дастаи мохихои майда; 2) бачаи хар чондор, навзод. fry II [fra i] v (fries; fried) бирён кардан, сурх кардан, дар равтан дог кардан (хурок ва г.) I fry potatoes in olive oil. Ман картошкаро дар рагани зайтун бирён мекунам. frying-pan ['franrpaen] п това, тоба, Out of frying-pen into the fire. Зарб. ~ Аз борон гурехта, ба новадоч афтидан. fuddle [fxdl] 1. п бадмастй, гечй, шайдой; 2. v мает кардан, мает кунондан, бадмастй кардан, аз худ бехуд кардан, хуш аз cap бур- дан, сардаргум кардан, шеф та кардан. fudge [fxdj] 1. п бофт, дуруг; 2. v дасткорй кардан, сарсарй ичро кардан (кореро), аз худ даровардан, аз худ бофтан. fuel [fjualj 1. п cjxr, сузишворй, маводи с?хт: fuel oil мазут, сузишвории моеъ; to add fuel to the flames ба оташ равган рехтан; 2. v 1) бо с]’зишворй таъмин кардан, сузишворй рехтан; 2) мац. ташдид кардан, барангехтан, барафрухтан, бо оташ равган андохтан. fugacious [fjufgeifos] а 1) зудгузар, гузаро, даргузар, гузаранда; 2) гиё. нопойдор. кампоя. fugitive ['fjuidjttiv] 1. п гурезпо, гуреза, фирорй; 2. а зудгузар, гузаро, даргузар, гузаранда. fuge ['fju:g] п мус. фуг (яке аз навъхои су- рудхонии чаноовоза). fulcrum [Та Ikram] п (pl fulcra or fulcrums; 1) нуктаи игтико, нуктаи чархзанй; 2) поя, такягох; 3) шохини тарозу; 4) воситаи бамаксадрасй. fulfil [fulfil] у (fulfilled: fulfilling) ичро кар- -352- дан, оа анчом расондан, анчом додан; вафо кардан, ба поён расондан. fulfilment [ful'filmant] п анчом, ичро, ичроиш, комёбй, шодкомй, комбэхшй, амалигардонй. full [ful] 1. п 1) пурй, пурраги, саршорп, лабрезй; I can not tell you the full of it. Ба пу ррагй ба шумо дар ин бора гуфта наметаво- нам. 2) сери, шикамсерй; 2. а 1) пур, лабрез. саршор; 2) сер, дилсер, шикамсер: I am full. Ман сер кастам. 3) танй, хамтан: full brothers бародарони танй; Не that is full of himself is very empty. Зарб. ~ Машав худбин, ки он бошад халокат, /В-аз он тира бимонад чони покат. (Хисрав) Bind the sack before it is full. Зарб. ~ Аёз, хадди худро бишинос. full dress либоси идона, либоси расмй, либоси шаб; full face анфас, намуди руи касе ё чизе аз пеш, аз тарафи руй; full stop нукта; нуктаи охири чумла; full up пурпур, лаболаб, лаббалаб; in full тамоман, пурра, ба таври комил; 3. adv комилан, софу мустаким. fuD-hack ['ful]bask] п химоягар (дар футбол). full-blooded [fui'blxdid] а 1) аз нажоди пок, аз нажоди асил/ холис, покзод, хушнасл; 2) мац. тариф, асил, муьтабар. full-blown [,ful'bloun] а 1) шукуфта, бозшуца (гул); 2) болиг, расида, комил. fuller f'fulo] п намадмол. full-faced [,ful'feistj adv анфас, тамоми рУй. full-fledged [ful'fedjd] а 1) болш, пурболу пар, кодир ба парвоз (паранда)', 2) ба тамоми маънй, комил: a full-fledged member of a party узви комили хизб. full-lengh [,ful'lei)0] 1) а бо тамоми дарозй, тамоми кад, кади (оина ё тасвири инсон); 2) тамом ва комил, ба тамоми маънй комил: а full-length novel романи комил. full-mouthed [,ful'niaudd] а 1) дорой шумо- раи комили дандонхо; 2) пурсадо, пурсару садо, бо дахопи пур. fullness ['fulnis] п 1) пуррагй, пури, мукаммалй, саршорй; to write with great full ness бо чузъиёт навиштан; 2) фарбехй, сергуштй, серй, шикамсерй. full-time |.ful'taim] а тамоми вакт; a full-time worker коргари штата, тамоми руз. fully ['full] adv комилан, тамоман; to cat ful- ly то сершавй хурдан. fulminant ['fxlminont] а 1) якбора, бисёр тез, баркосо, босуръат; 2) тиб. зудгузар (беморй). fulminate ['fxlmmeit] 1. п хим. фулминит; 2. v 1) раъду барк задан, гурридан; 2) раъдосо садо кардан; 3) таркидан, таркондан. fulmination [,fAlmi'neifn] п таркиш, барк. fulsome ['fulsom] а зишт, палид, гализ, пай-
- 353 - fur овар, дурушт, дагал, дохилона, ноухда- бароёна, чоплусона; fulsome flattery чоплусии дагал. fumade [fju:'meid] п мохии дудшуда. fumble [ТлтЫ] v 1) даст-даст/ ламе карда ёфтан; 2) тоб додан, бозй дорондан (тубро ва а.). fume [fju:m] п (од. рГ) 1) дуд, бухор, газ, бу- хори бадбу: Car fumes are lethal. Дуди мошин кушанда аст. 2) рандиш, хашм, газаб, изхори нохушнудй; 3) бу; 4) бухоршавй; 2. v 1) газ/ дуд баровардан, газ/ дуд берун кардан; 2) хурушидан, аз курра даррафтан, душ задан (аз хашм ва е.), рандидан, хашмгин шудан; 3) дуд кардан; 4) бухор шудан. fumigate ['fjixmigeit] v дуд додан, гирондан (сигор аг). fumigation [,fju:mi'geijn] п дудкунй, дудзанй. fumy ['f]u:mi] a (fumier, fumiest) пур аз дуд, пурдуд, дудолуд, сербухор, сербуг, пур аз бухор (ё буг). fun [fxn] 1. п 1) хушй, сархушй, шодкомй, хушхолй, кайф, айш: What a fun! Чй кайфе1 It’s fun to watch the puppy. Тамошо кардани сагбача ачиб аст. 2) шухй, бозй; 2. » хушй кардан, кайф кардан, масхарабозй даровардан; for/ in fun барои шухй, ба таври шухй, ба шухй, аз руи шухй; have fun вактро хушхол гузарондан, кайф кардан; make fun of масхара кардан, даст андохтан; like fun адабан, аслан, харгиз. function ['fArjkJn] 1. п 1) вазифа, маком, хадаф: the primary function of art хадафи aco- сии санъат; 2) pl вазифа, амал, кор: the func- tions of a judge вазифаи суд; 3) дашн, тантана, пазироии расмй, маросими расмй, зиёфат: Our sports day is a very important function. Рузи варзиши мо дашни нихоят мухим аст. 4) myi л, пеша; 2. v кор кардан, амал кардан: This TV set is not functioning. Ин телевизор кор намскунад. functional ['fAijkJanolJ а функсионалй, амалй, вазифагй, вобаста ба шугл ва пеша, вазифадор. functionary [Тлг)к]апэп] п (pl functionaries) корманд, шахей масъул, сохибмансаб. ман саблор, вазифадор, fund [f\nd] 1. п 1) захира: an inexhaustible fund of amusing stories захираи нотамоми хикояхои адоибу гароиб; 2) фонд, сандук. хазина. хисоб: a fund for the victims of the flood фонд/ сандуки кумак ба осебдидагони обхезй; 3) pl сармоя, маблагхои пули, пул. будда: to furnish necessary funds сармояи зарурй додан; 4) pl когазхои карзии давлатй; 5) созмоне, ки ин навъи сандукро сарпарастй мекунад. 2. v 1) маблаг таъмин кардан, маблаггузорй кардан, пул чудо кардан (барои ануоми коре), будда таъмин кардан; 2) табдил ба воми дарозмуддат ва бахрадор кардан; in funds дорой пули кофй; funding сармоягузорй, таъмини маблаг, таъмини будда; the funds когазхои карзии давлатй. foundament ['fAndamant] п 1) асос, поя, бу- нёд, бунлод; 2) кун, пушт. fundamental [,fAnda'mentl] 1. п 1) коидаи асосй; 2) pl асосхо: the fundamentals of physics асосхои физика; 2 al) асосй, аслй, бунёдй; 2) аввалия, мукаддамотй, ибтидой. fundamentalism [,fAnda'mentalizm] п бунёд- гарой (таъкиди итоати м$ ба аз матни китоби мураооас). funeral ['fjumaral] 1, п дафн, бахоксупорй, оини сугворй: to attend a funeral дар маросими дафн иштирок кардан; it is not my funeral гуфт. ин ба ман дахл надо- рад; ин кори ман нест; 2. а дафн, дафнй: a funeral procession маросими дафн; funeral home амер, идораи дафн. funereal [fju:'mari&l] а сугворона, хузнангез, гамангез, мотами, азогй, махзун, гамангез, пургусса, мотамзада. fungi ['fAi)gi] pl ниг. fungus. fungous i'fArjgas] а корчмонапд, корчсон, корчи, исфанчй; fungus ['fAijgos] n (pl fungi or funguses) гиёзр корч, замбуруг. funicular [fjm'mkjula] а бандмонанд, бандсон; овехта аз таноб ё сим, танобй, симй; funicular railway фуникулёр (рохи оуане, ки таваесути кабел кашида мешвад). funk [fAtjk] 1. п 1) гуфт. таре, харос, вохима, харосонй, дахшат; to be in funk тарсидан; 2) тарсончак, буздил; 2. v тарсидан; cap тофтан, ру гардондан, худро канор кашидан, дур кардан, худдорй кардан аз. funnel [Тлпя1] п киф; чукурй; дудбаро. funny [Тлш] 1. п (pl funnies) гуфт. шухй, базла, хазл, хачв; 2. a (funnier; funniest) 1) хандаовар, cap- гармкунанда, мазхак: What a funny story! Чй хикояи хандаовар! 2) ачоиб, адиб, гайриоддй: What can that 1 tinny noise be? Ин чй овози адибест? fur [fa:] 1. п 1) му, муйи нарми пистондорон; 2) пуст ва му и нарми пистондо- рон. муина, хаз; 3) pl махсулоти пашмин; 4) тахшин, тагшин (май ва г.); 5) карахш (дег ва г.); fur and feather хайвони муинадор;
furbelow make the iur fly низоъ/ чанг андохтан, чанчол бардоштан, 2. а чармин, хаздор, муин, муйдор; 3. v пуст кашидан.1 задан; 2) сох. руп^ш кардан (девор ва а.); 3) тоза кардан (тагшим ва г.). furbelow ['fa:bilou] п чин. хошияи чиндор, домани занона, чин-чин, сроиши чин-чин. furbish v пок кардан, чило додан, барк андохтан, ранг зуду дан аз, сайкал до- дан; 2) ислох кардан, тачдид кардан, сурати тоза додан ба, навсозй кардан, чаззоб кардан. furies ['fjuanzj pl аз fury. furious ['fjuarias] a 1) хашмнок, оташи. барошуфга, бисёр хашмгин: Не was furious. У бисёр хашмгин буд. 2) девонавор, пурч^шу хуруш, чушон ва хурушон. furl [fa l] 1. п печ, печидагй. псчиш; 2. v чамъ кардан, пошидан, бастан, тах за- дан/ кардан, ба даври чизе печондан (бодбон, парчам ва г.), вартобидан. furlong [Тэ:1эг)] п фурлонг, вохиди санчиши дарозй (баробар 201/5 метр ё 220 ярд; уаштяки мил). furlough ['fa loul 1. п рухсатй, чавоб: a three day furlough рухсатии серуза (рдатан нисбати сарбозон); be on furlough дар рухсатй будан; 2. v рухсатй додан; Не was furlougned two days ago. Ду руз пеш ба у рухсатй доданд. furnace [ fa:ms] п к?ра, танур. furnish [То: mJ] v 1) таъмин кардан, тахия кардан, фарохам овардан (with sth - бо чизе); They were furnished with everything they needed. Онхоро бо тамоми чизхси зарурй таъмин карданд. 2) оростан, мучаххаз кардан (бо чиуозУ The room was well furnished. Хона хуб ороста шуда буд. a furnished flat to let хонаи чихозонидашуда барои ичора. firnishings ['fa nijirjz] п pl 1) асбобу анчоми бисоти хсна; тачхизот ва лавозимот (зиндагй ё кор); 2) пушок, либос. рахт: men’s furnishings пушоки мардона. furniture ['fa:nitjo] п 1) асбобу анчсми хона, чихоз, мебел; 2) тачхизот ва тавозимот (хона, киштй ваг.); furniture of one's pockets пул; furniture of one's mind донкш. furred [Ta:d] a 1) бо муина орододашу да; 2) тех. деги карахшдср; 3) сермуй. furrier [Тдпэ] п 1) муина фур^ш. пустфуруш; 2) пустиандоз, пустиндуз. furriery [Тлпап] п (pl furrieries) 1) пустиндузй, пустпардозй; 2) пустфурУшй. furrow [Тлтаи] 1. п обгард. шияр. чУяк, за- мин ё марзаи шахмзада, хат, чуй, ч$як, палла: The furrows were ready for planting. Чуякхо барои кишт тайёр буданд; -354- 2. v кишт кардан, обгард кардам, чуяк ка- шидан. furry [Тэ:п] a (furrier, furriest) 1) хазй, хазпуш, хаздор, хаз; 2) пушида аз муйи нарм, муина, муинагй, патдор, пашмолуд. fur-seal |To:si:l] п зоол. гурбаи обй. further [Та'до] 1. а (д. мук;. аз far 1.); 1) дур- тар, пастар (масофа ё замон): the further end of the village кисмати дуртари деха; 2) иловагй, бештар, изофй: further improvement боз хам бехтар кардан; further information маълумоти иловагй; 2. adv I'd. мук, аз far 2.) 1) илова бар пн, изофа бар ин, бештар, 2) иловатан, хамчунин; There was nothing further they could do. Чизи дигар иловатан гуфта натавонистанд. 3. v пеш бурдан. мусоидат кардан, таквият бахшидан ба, пуштибонй кардан, ба пешраф- ти чизе кумак кардан: to farther the cause of peace ба кори сулх кумак кардан. furtherance [To:dorans] a 1) пешбурд, пуштибонй; 2) кумак. furthermore [Тэ:бэ'то:] adv гайр аз ин, гу- зашта аз ин, илова бар ин, аз тарафи дигар. furthermost [,fo:Somaust] а дуртарин дурда- сттарин. furthest [T?:dist] a, adv (d. мук ва олй аз far I. ва far 2.) дуртарин, дарозтарин; The furthest way about is the nearest way home. Зарб. ~ Сабр кунй, аз гурра халво мепазад. furtive [Ta:tiv] а дуздакй, дуздона, пинхонй, нихонй, махфиёна. furtively [Ta:tivh] adv пинхонй, дуздона, дуздакй. fury [Tjuan] п (pl furies) хашми зиёд. газаби вахшиёна; асабоният, хаячони шадид; in a furry бо нпхояти хашм; like furry девонавор, бо шидтати тамом: It rained like furry. Мисли сел борон меборид. fuse I [fju:z] v бо хам чуш додан ё хурдан, омехтан, таркиб кардан, якчоя кардан: Copper and zinc are fused to make brass. Барои хосил кардани латун мис ва рухро омехта мекунанд. 2) об кардан (охан ва г.), кафшер кардан/ шу- дан, гудохтан/Тудохта шудан. fuse II [fju:z] 1. п оташгирон, таноб, фатила: Не lit the fuse and ran behind the rock. У таноб- po даргиронц ва ба кафои санг Давид. 2. v уарб. таноб/ фатила тоб додан, олати тарканда мондан. fuselage [fju:zila:3] п фюзелаж, бадани хавопаймо. fusibility [,fju:za'blrliti] п кобилияти гудо- зиш. fusible ffjutzabl] а гудохтанй, гудозпазир, бохамгудохташаванда, бохамобшаванда, (чушхурданй. fusillade [fju:zt'letd] 1. п тирпаронй, парон- парон, гулулаборон, оташи пайдарпай, тир-
- 355 - борон; 2. v 1) зери оташи пай дар пай карор до- дан, гулулаборон кардан; 2) тирборон кар- дан, паррондан. fusion [fjuign] п 1) хамчушй, бо кам чуш додан, гудозиш, оканобкунй, хамгу дозиш, хамгудозй; 2) мау. хамомезй, пайвандкунй, пайваст кунй; 3) хамчУшиши ядрой; 4) заб. омехтагй; 5) амер, фюжин (сабки мусирй, ки омезае аз уаз ва рок мебошад). fuss [Yas] 1. п хаёхуй, чанчол, гавго, ошуфтагй ва изтироб, душу хуруш: What а fuss about such a simple matter1 Ин чй хаёхуй барои як кори одй! make a fuss хашмгин ва хаячонзада шудан; 2. v саш ба сина задан, ин су ьа он су да- видан, бекарорй кардан: Don’t fuss; we’re sure to catch our irain. Ин су ва он су падав, мо хатман ба кагора мерасем. fussy [’Iasi] a (fussier, fussiest) серташвиш, телба, серлаву геч, хурдагир, эродгир: a fussy teacher устоди хурдагир. fustian r'fAstian] п 1) бумазй, махмал; 2) мац. услубй дабдабанок/ пуртумтарок. fusty ['fAsti] а 1) дамондашуда, пуфкарда- шуда; 2) дабдабанок, пуртумтарок futile ['fju:tail] а 1) бехуда, бефоида, бехосил: futile efforts кушишхои бехуда; 2) беасар, пуч, холй, ночиз. бенатича: futile talks бахси пуч. futility [fju/tiliti] п (pl futilities) бефоидагй, бехудагй, бесамарй, бенатичагй. future ['fju:tja] 1. п 1) оянда, окибат: to fight for a better future мубориза барои бехбудии оянда; in the near/ foreseeable future дар оян- даи наздик, дар ояндаи дидашаванда; 2) грам. замони оянда; 2. а оянда: a future generation наели оянда. futurizm ['fjuitjanzm] п футуризм, ояндагарой (равия). futurity [,fju:'tfuariti] п 1) оянда, отия, пе- шомад; 2) вокеахои оянда. fuze [fju:z] ниг. fuse П.2. fuzz [fxz] п 1) пар, тибит, пат; 2) муяки гандум. fuzzily [fAzih] adv нофахмэ, норавшан. fuzzy [fAzi] а 1) патдор, тибигдор, 2) нофахмо, номуайян; 3) бенигохубин монда, беназорат монда; fylfot [’filfot] п салиби фашисгй (тамгаи фашисты). gag Gg G, g [dji:] n 1) хафтулим харсри алифбои англисй', 2) Homai' мусиуш; сол. gab 1 fgaeb] 1. n гуфт. 1) гапи хушку холй. вар-взр; stop your gab! Бас кунед! 2) зиёдгуй, пургуй; 2. v ran !адан, харза гуфта, лакидан, манах задан. gab II [gaebj п тех. 1) гулмех, чангча, 2) сурохй. gabardine [’g®badi:n] ниг. gaberdine. gabble ['gaebl] 1. n сухани тез ва номафхум, гур-гур. гурунг-гурунт, гинг-гинг; 2. v сухани тез ва номафхум/ гур-гур/ гурунг-гурунг/ гипг-гинг/ кардан, зери лаб тур-гур кардан. gabbler f'gaebla] п сергап, лакки, серманах, пургуй. gabby ['gaebi] a «gabbier, babbiest) амер. хушчакчак, варсч, ёвагуй. gaberdine ['gaebadim] п габардин (чомаи до- мандароз аз мохрути дурушт). gable [’geibl] п меъм. пешток: gable roof бо- ми шервонй (боме, ки ду тарафаш нишеб бо- гиад); gable window панчараи пешток. gabled ['geibld] п(боми) нугтез. Gabon [ga:'bon] п Габон (кишваре дар Афри- кой Гарби). gaby jjaebi] п (pl gabbiesi одами ахмак, ода- ми содалавх. gad 2gaed] v озорагзрдй кардан, бекор гаш- тан (about1 abroad/out). gad [gasd] int Худое! (нидо), by gad! Касам ба Худо! gadabout ['gaedabout] n оворагард, сарсарй, лайду. gadfb ['gaedflai] я (pl gadfies) 1) хармагас, гурмагас; 2) мац. одами хурдагир' сахтгир. gadget ['gaedjit] п 1) асбоб, олат; 2) хар чизи зарурй, вале бидуни корбурд, бозича. Gael [geil] п аз нажоди келт. Gaelic f'geilik] 1. п забони гэлй; 2. а гэлй. gaff I Lgaef] п 1) найзаи мохигирй; 2) сихак, махмезак. gaff II [gasf] п гуфт. театри арзон, раккосахояаи арзон. gaffer 'gaefa] п lj пир, пирамарди дехотй; 2) саркоргар. gag [gaeg] 1. п 1) дахонбанд, дахонбандак; 2) гуфт. дуруг; 3) махтудият (оар озодии сухан); 4) базла, шухй; 4) фиребгарй, каллобй; 2. v 1) дахонбанд задан ба (барои дод наза- дан), дахони касерс бастан; 2) хомуш кардан, чилави забони каееро гирифтан, озодии су- ханро гирифтан; 3) музокиротро махдуд ё
gaga_____________=_______________________ манъ кардан; 4) фиреб дода каллобй кардан. gaga ]'ga:ga:] а жар. 1) бемаънй, бефоида; 2) ошики дилхаста, мгднун. gage I ['geidj] 1. п 1) гарав, васика; 2) кдвли шараф, даъзаг ба чангй тан ба тан; 2. v 1) гарав мондан, ба васика мондан; 2) кавли шараф додан, ахд кардан. gage II [ geidj] ниг. gauge. gaggle [' gaegl] 1 n даста, галла (мургобй, зог ва #.); 2. v кот-кот кардан (мургобй). gaiety f'geiati] п (pl gaiety) 1) шодй, шодмонй, шодй ва пойкубй, хушгу зарони; 2) pl хушхолй. gaily r'geib] adv бо хушдилй, бо хурсандй, бо сабукдилй. gain [gem] 1. п 1) суд, манфиат, бурд, нафъ: an unexpected gain бурди ногахонй; 2) афзсиш (сарват ва г): a gain in the population of the city афзоищи ахолии шахо; 3) pl дастовардхо: considerable gains дастовардхои назаррас; 4) маблаги дар бозй бурдашуда; 2. v 1) гирифтан, андУхтан: to gain expe- rience тачриба андухтан; The movement gained strength. Харакат кувват гирифт. 2) суд бур- дан, нафъ бурдан, фонда гирифтан: You’ll gai’.i by reading this cook. Хондани ин китоб барои шумо фонда дорад. 3) ба даст дарэвар- цан: to gain independence исгикдолият ба даст овардан; to gain, time вактро ганимат ёфтан; gain control зери назерат грифтан; gain height/ speed суръат гирифтан, суръат зиёд кардан; gain on/ upon ба х?риф наздик шудан (дар мусобиуау, gain over хаммаром кардан, ба узвияти хизб ё дастаи худ даровардан; gain the upper hand галаба кардан; gain weight фарбех шудан. gainful ['geinfal] a 1) даромаднок, фсида- чок, сердарома д; 2) судманд, муфид. gainings [’geimrjgz] п pl 1) музд, даромад, маош, музди мехнаг; 2) бурд. gainsaid [,gem'sed] ниг. gainsay. gainsay [,gem'sei] v (past ea p. p. gainsaid) инкор кардан, мункир шудан, эътироз/’ мухо- лифат кардан, мухолиф будан, хилофи чизе будан. gait [geit] п 1) тарзи рох рафтан, кадамзанй; 2) тарзи гомбардории асп. gaiter ['gerto] п ссклушак, сокпуш. gala ['gala] п 1) ид, чашн, зиёфат, чашнвора, бузургдошт, тантана, базм, туй; 2) либоси идо на/ мехмонй. galantine ['gaslenti:n] п яхнии гУшт. galaxy ['gaebksi] п (pl gakxies'i 1) нуц. рохи Кахкашон; анбухе аз чизхои дурахшон; 2) мац. зумраи арбобони машхур. gale [geil] п 1) тундбод, тухфон; насим; 2) - 356 - амер, садои баланд ва ногахонй; 3) хушхолй. gall I [go:l] 1. п 1) харош, захм, пустрафтагй, чои харош, чои обила, 2. v 1) харошидан, захмй кардан/ шудан, обила кардан, пустрафта кардан/ шудан; 2) мац. озурдан, ранчондан. gall II [go'l] п 1) захра, зарда, зардоб, талха, сафро; 2) мац. густохй, пурруй. gallant [’garlant] 1. п одами хушодоб/ олуф- та/ озодапуш; 2. а 1) хушлибос ва зиндадил, чашмгир, бошукух; 2) диловар, далер, начибзода ва шучоъ, гаюр; 3) бохурмат, боиззат, боадаб, мехрубон (хусусан нисбати занон); 4) ишки, ошикона; 5) ошик, дустдор; 3. v fgo'laent] гуфт. 1) хостгорй кардан, хамрохй/ гусел кардан (занро); 2) ишкварзй кардан. gallantry [’gtelontri] п (pl gallantries) 1) диловарй, далерй, шучоат; 2) назокат, адаб, такаллуф, рафтори ошикона (нисбати зан); 3) ишкй, ошикона. gall-bladder ['gn:l,blaeda] п анат. захрдон, талхадон. gallery ['gaslnn] п (pl galleries) 1) галери, рохрав; 2) гузаргохи сарпушида, дахлез; 3) айвон, болохона; 4) кр.у. накб. galley ['gash] п таъ. (pl galleys) 1) галера (кишпши борбардори щадима, ки бо белу о ва бодбон ба уаракат дароварда мешуд); 2) ош- пазхонаи киштй. galley-slave ['gaehsleiv] п 1) гуломи занчиршуда, ки дар киштй бел мезанад; 2) касе, ки бо чонкандан нон мехурад, чонкап. Gallic ['gaslik] а галли; франсави (вобаста ба кишвари бостонии Галл ва мардумаш). gallicism ['gaehsizm] п вожа ё иборахои франсавй, ки дар забонхои дигар истифода мешаванд. galligaskins [,g®li'gasskinz] п pl эзор/ шалво- ри васеъ (асруои 16-17): 2) шуъх. шими васеъ. gallipot ['gaelipot] п зарфи дору. gallivant [,garli'vasnt] v 1) ишкбозй/ ишкварзй кардан, ишратталабй кардан; 2) бекор гаштан. gallon ['gselan] п галлон (ченаки моеот = 4,54 л дар Британияи Кабир, 3,78 л дар ИМ А); impreial gallon хам мегуянд. galloon [ga'lum] п оба, шероза. gallop ['gaslap] 1. п чорнаъл, тохт, чорхез за- дани асп; at sanils gallop бо гомхои санбака. 2. v 1) аспро чорхез давондан, чорнаъл за- дан; 2) шитобидан, тохтан; 3) тез инкишоф ефтан. рушди capex кардан; 4) тез хондан ё харф задан. galloway ['gaslawei] п аспи зоти шотландй. gallows [’gaelouz] п pl 1) дор, чубаи дор; 2) дастгох ба шакли дор. gallows-bird ['gaelouzba:d] п гуфт. разил, ар-
- 357- зишмандаи ба дор кашидан. gallows-tree ['gaelouztri:] п дор, чубаи дор. gall-stone ['godstoun] п тиб. санги талхадон, санги захрдон. galoot [go'lu:t] п амер. жар. 1) маллох; 2) аскар; 3) одами лаванд, дамбал. galop ['geelap] 1. п галоп (навъи раке); 2. v раке кардан. galore [ga'lo:] а фаровон, ба микдори зиёд. galosh [ga'loj] п калуш, рукафшй, дар асл кафши сангин. galumph [ga'kmf] v хез задан, частан, дастухез кардан (аз хурсандй). galvanic [gad'vaenik] а 1) галванй, вобаста ба барк, такондиханда (ба василаи барк,) -, 2) мац. гайритабий (табассум). galvanize [’gaelvanaiz] v 1) дар марзи чараёни барк карор додан, обу филиз додан, ангехтан (ба василаи барк,)', 2) мац. барангех- тан, ба вачд овардан, бедор кардан; 3) зинда кардан. gambade [gaan’beid] п 1) чах,иш, чахиши асп; 2) амалй гайричашмдошт. gambado ['geembeidouj ниг. gambade. Gambia, the f'gtembia] n Гамбия. gainble ['geembll 1. n 1) кимор, киморбозй; 2) риск ё эхтимоли хатар, мочаро: 'this new plan is a gamble. Ин накшаи нави мочаро аст. 2. v 1) киморбозй кардан, шарт бастан, шартбандй кардан: Не gambled at horse-races. У дар аепдавонй шартбандй мекард. 2) дар хатар мондан, ба хатар андохтан (with sth - чизеро): Drive carefully and don’t gamble with your life. Автомобилро боэхтиёт ронед ва хаётатонро дар хатар нагузоред. gamble away бой додан, бохтан (дар цимор). gambler ['gasmbla] п 1) киморбозй ашаддй; 2) фиребгар, каллоб. gambol ['gasmbal] 1. п 1) чахиш, част, па- рит; 2) шодй, шодмонй, сурур, хушхолй; 2. v частухез кардан, чахидан. game I [geim] п 1) бозй, бозии варзишй (мисли футбол), гейм: the Olympic Games бозихои олимпи; a game of chess бозии шохмот; games of chance бозихои киморй, 2) pl мусобика, озмун. бозии компютерй; 3) бахше аз мусобика: We won two out of three games. Аз се бозй дуторо буридем. 4) василаи бозй (барои кудакон); 5) накша, бозй, пружа, барномаи амал; 6) нахчир, хайвон (муносиби шикор), • мохй (барои сайд), сайд, гушти шикор: Не likes to hunt games. У шикор кар- дани нахчирро дуст медорад. 7) хазл, шухй: to make a game of шухй кардан бо; 8) хар кори хатарнок, бозии рискдор: the political game сиёсатбозй; 2. а 1) далер, часур; 2) хайвоноти кобили шикор: game animals хайвоноти шикорй; 3) шикорй: game laws конуни марбут ба шикор; _________ gang 4) тайёр, омода; 3. v кимор бозидан, бозй кардан; be game мушток ва омода будан; big game сайди калон; die game кахрамонона/ бошучоат мурдан; game away бохтан; make a game of масхара кардан, мазох кардан; none of your games! (гуфт) шухиро монед, хилабозиро монед (бас кунед); play a double game дуруягй кардан, кафтари дубома шудан; play the game коидахои бозиро риоя кардан, мутобики расму усул бозй кардан; The game is not worth the candle. Зарб. ~ Ин мурда ба гиристан намеарзад. the game is up кор тамом шуд, умеде ба муваффакият нест, бохта шуд, аз даст рафт game II [geim] а шал, чолок, ланг, зарбдида, осебдида. game-cock ['geimkok] п хуруси чангй. gamekeeper ['geimkrpoj п нигахбони хайвоноти шикорй (дар шикорго^о). game-laws ['geimla:z] п pl конунхои марбут ба шикор. gamely ['gcimli] adv бо иштиёк, бо камоли омодагй, шучоона, далерона. gamesome [,geimsam] а хушу хуррам, сархол, шодоб. gamester ['geimsia] п бозигар, киморбоз. gaming-house ['geimhous] п хонаи киморбозй. gammer ['gterna] п модаркалон, бибй, бибичон. gammon I ['gasman] 1. п рони намакзада ё дудкардаи хук, китьаи гушти хук, бекон; 2. v намак кардан, дуд кардан/ додан (гушти хукро). gammon II ['gasman] 1. п гуфт. фиреб, ча- ранд, ёва; 2. v фиреб додан, фанд кардан, ёвагуй кар- дан, чаранд гуфтан; 3. int Дуру г! Фиреб! keep someone in gammon касеро саргарм кардан дар холе, ки нафари дигар амволи уро меду з- дад. gamp [gaemp] п чатри калон. gamut ['gasmat] п му с 1) каторовоз, гамма; 2) диапазон (фосила байни овози аз рама боло ва паст): 3) анвоъ, як катор, силсила. gamy I [ gcimi ] a (gamier, gamiest) 1) аз сайд фаровон, пур аз сайд; 2) сархол, далер. gamy II [ gsmi] pref чуфт, хамсар, чанд: po- lygamy чандхамсарй, чандзанй. gander ['geenda] п 1) коз/ гози нар; 2) мац. одами ахмак- каллаварам. гул, сода. gang I [gaerj] п 1) гурух, гурухи корй: Two gangs of workmen were mending the road. Ду гурухи коргарон рохро тармим мекарданд. 2) даста, хамдастон (дар коркой гайриронунЯ): А
gang П ___________ _ _ _ gang of robbers broke into the store. Дастаи горатгарон ба магоза зада даромадаьд. 3) дастаи давонони волгард. gang II [gaerj] v шот. рафтан, кор кардан, gaiig-buard ['g<eijbo:d] п тахтапул. ganger f'gaerp] и 1) саркоргар, сардори гурухй корй дахбошй; 2) пиёда, пиёдагард. ganglia ['gteijglia] ниг. ganglion. gangling [’gaeijgluj] а дароз ва бекавора, логар ва дароз. ganglion [’gaerjglian] п (pl ganglia) анат. гурУхи асабй, гудаи асаб, бофтаи асаб. gang-plank ['gaenpl«ijk] п пул, пулча (max mac, ки \om4vh купр^ки мува^атии киштй хизмат мекунад). gangrene ['ga.‘i)gri:n] п фасоли узв, табохи андом, гангрена. gangrenous ['gaepgrimas] а фасод. gangster ['gaerjsta] п гангстер, узви дастаи динояткорон. gangway ['gaenwei] п 1) рохрав, гузаргох: Don’t stand in the gangway! Дар рохрав наи- стед! 2) тахтапул: They left the ship by the gangway. Онхо аз киштй ба тахтапул фарома- данд. gantry ['gaentnj п (pl gantries) 1) дорчуба, чорпоя; 2) нигохдорй бочка, зербочкай (дар таххона). gaol [dgeil] 1. п 1) хабсхона, зиндон; 2. v зиндонй/ хабе кардан. gaoler [’dseilo] п посбони хабсхона, зин- донбон. gap [gaepj п 1) сурох, шикоф, рахна, чок: They went through a gap in the fence. Онхо аз сурохии девор гузаштанд. 2) дои холй, фосила: There was a gap of two miles between the nearest houses and us. Дар байни мо ва хонаи наздиктарин ду мил фосила буд. 3) нуксон, камбудй, камёбй, тафовут, норасой: Wide gaps are in his knowledge of history. У аз фанни таърих дониши нокифоя дорад. 4) их- тилоф (акида'у. to narrow the gap кам кардани ихтилоф; 5) амер, гузаргохи кухй, дараи чукур. gape [geip] 1. и 1) дахони дара; 2) дахони боз, хамёза; 3) назари тааддубомез; 2. v 1) хамёза кашидан, дахонро калон кушодан; 2) тааддубомез назар кардан; gape after/ for дизеро сахт хостан; gape up/ on бо тааддуб нигох кардан; the gapes тангии нафас (каслии мург). garage ['gaera:j] 1. п дои автомобил, га- раж; 2. v дар гараж мондан. garb [ga:b] п либос, пушоки вижа, либоси махсус. garbage ['ga:bidg] п 1) партовхо; ахлот, пасмонда, ошгол, хокруба; 2) дилу дигар, рудаву гурда; 3) мац. асари пастсифати - 358 -________________ адабй. garbage-can ['ga:bid3k<en] п амер, сатил ба- рои партовхо, сатили пасмондахо (хокруба). garble ['ga:bl] v тахриф кардан, дасткорй кардан (дар матн ё навиштай garden ['ga:dn] 1. и 1) бог, бустон, гулистон: the garden of England мац. чанубй Англия; The garden is full of flowers. Бог пур аз гул аст. 2) богча: They grow peas and tomatoes in their garden. Онхо дар богчаашон нахуд ва помидор мекоранд. 3) pl 6ot, парк, чорбог; No gaiden without its weeds Зарб. ~ Tap дилам дар ишки ту девона шуд айбаш макун, / «Бадр бенуксону, зар беайбу гул бе хор нест.» (Бедил) 2. v дар бог кишт кардан, богдорй кардан, gardener ['ga:dna] п богбон, богдор. gardening ['ga:dnirj] п дарахткорй, богдорй, гулкорй, богбонй. garden-stuff ['ga:dnstAf] п сабзавот, мевадот, гулхо. gargle ['ga:gl] 1. п чайкониш, гаргара (гулу); 2. v гаргара кардан (гулу), гулушуй кардан. garish ['gearifl а чашмхарош (ранг), занан- да, дорой зарк ва барк, дурахшон. garland ['ga:land] п 1) гулчанбар, точи гул, халкаи гул; 2) гулчини адаби; мунтахаботи назм ё наср, ашъори гузида: 3) тазкира, баёз; 4) мац. доиза. garlic F'gadikl п сир, пиёзи сир. garment ['ga:mant] п 1) pl пУшок, либос, дома, танпуш; 3) мац. пушиш: the green spring garment of the trees пушиши сабзи бахории дарахтон; шух. nether garments шалвор, брук. garner ['ga:na] 1. п 1) анбори галла, анбоштгох; 2) мац. анбор, 2. v 1) дамъоварй кардан, анбоштан; 2) ба даст овардан, касб кардан. garnet ['ga:nit] п (цавоуир) лаъл, акики сурх, чорсанг. garnish ['ga:nij] 1. п 1) чоштй, хуриш; 2) ороиш; 2. v 1) оростан, 2) мазадор кардан; swept amd garnished оросташуда. garret ['geerot] и 1) утоки зери шервонй, утоки зери бом, манзар; from the garret to the cellar аз боло то ба поён, дар тамоми хона. 2) жар. cap, калла. garrison ['gaerisn] 1. п 1) истехкомот, калъа, кароргох, гарнизон; 2) сарбозони даруни калъа ё пойгох; 2. v 1) дар калъа карор додан; 2) ишголи низоми кардан. garrulity [gae'ru:hti] п сергапй, пургуй, пурхарфй. garrulous ['gasrulas] а 1) лаккй, сергап, серманах, пургу; 2) шилдирросзананда (дарё- на). garter ['ga:to] п банди дуроб, каши дуроб. gas [gass] 1. п 1) газ: Air is a mixture of gases.
-359 gathering Х,аво омехтаи газхоро мемонад. Turn the gas on. Газро царгиронед 2) амер, кртих аз. gaso- line бензин, сузишворй: Не had enough gas to go twenty miles. Сузишвории вай барои бист мил кифоя буд. 3) мац. сергапй, пургуй, пурхарфй; 4) гази тарканда, гази маъдан, омехтаи гази охаксанг; 5) хушоянд, чолиб; 2. v 1) газ додан ба, газ расондан; 2) бо га- зи химиявй олудан/ захрдор кардан (дар цанг); 3) бо газ пур кардан t чизеро); 4) аз худ газ берун додан; 5) гуфт. capгарм ва масрур кардан; 6) амер, бензин- сузишворй рехтан (дар автомобил ва е.). gas-alarm ['gteso'lam] п бонги химиявй, эълон кардани хатари химиявй. gas-bag ['gsesbacg] п 1) газдон, зарфи газгирй; 2) гуфт. одами cepian/ лаккй. gas-burner ['gtesba:na] п дахонае, ки аз он шуълаи газ хорич мешавад, азоки газсуз, шуълаи газсуз, машъали газ. gas-engine ['gaes.andgin] п мотори газй. gaseous ['geizias] а газгун, газмонанд, газ- дор, газй. gas-fitter ['g3ss,fita] п кубуркаши газ, касе, ки кораш кашидани кубури газ ва таъмири лавозимоти газй аст, устои газ. gash [gaef] 1. « захми чукур. буридагии ЧУКУР, захми шамшер; 2. v чарохати чукур расондан. gas-helmet ['gaES,helmit] п дастгохи зиддигазй. gasification ['gaesifikeijn] п ба газ табдилдихй; бо газ таъминкунй. gasify ['gaesifai] v ба газ табдил ёфтан/ шу- дан, газдор шудан/ кардан. gas-jet ['gtesdget] п 1) шуълаи газ; 2) дахонае, ки аз он шуълаи газ хорич мешавад. gaslight ['gaeslait] п чароги газ, нури газ. gas-mask ['gaes,ma:sk] п никоби зидди газ. gas-meter ['gaej.mhta] п дастгохи ченкунии газ, газхисобкунак, газсанч; lie like a gas-meter руирост дуруг гуфтан. gasoline, gasolene [’gaesolim] п газолин; амер, бензин; gas station дастгохи бензинрезй. gasometer [gse'somita] п дастгохи ченкунии газ, газхисобкунак, газсанч. gasp [ga:sp] 1. п нафастангй, дам; 2. v канда-канда нафас кашидан, бо захмат нафас кашидан, бурида-бурида нафас кашидан, нафасбурида ran задан; gasp for мац. чизеро сахт хостан; gasp out нафасгир шуда ran задан, ба зур ran задан; at the last gasp дар дами вопасин, кабл аз марг. gasper ['ga:spo] п сигори арзон. gas-planl [,gses'pla:nt] п корхона тавлиди газ. gas-producer [’gaespro,dju:sa] и истехсол- кунандаи газ. gas-procf r'gasspru:f] с газногузар. gassed [gaest] а 1) бо газ эахролудшуда (олу- дашуда); 2) мац. мает. gas-shell ['gtes'Jel] п бомба и химиявй. gas-station ['gaes,stci(n] п амер, чои фуру ши бензин, чои резиши бензин. gas-stove ['gaes'stxv] и плитаи газй. gassy ['gtesij а ) пургаз. газдор, 2) газй, газ- монакд; 3) мач. лаккй, гапфуруш. gas-tank f'gaestaenkl п 1) зарср барои газ; 2) зарф барои бензин/ сузишворй. gastric ['gtestnk] а тиб вобаста ба меъда, меъдагй; ulcer gastric ярраи меъда. gas-warfare [’,ga?s,wo.ies] п чангй химияви gas-works ['gaeswo:ks] п корхонаи тавлиди газ. gate [geit] п 1) дарвоза, дари бузург, дар, лари вуруди 6oi ё манзил; 2) гейт, маха дли вуруд ва хорич аз хавопаймо, баромадгох: flight 631 will arrive al gate 4 парвози 632 ба баромадгсхи 4 ворид хохад шуд. 3) дарвозаи шахр; 4) тех. сарпуш, клапан: 5) pl соатхое, ки дарвозахои Кембридж ва Оксфорд шабона баста мешаванд; give/ get the gate гуфт. хорич кардан, берун кардан, сабукдуш кардан. gate-crasher [,geit,krsej'o] п мехмони нохонда. gatehouse ['geithavs] п утоки дарбон gate-keeper ''geif,ki:pt>] п дарбон, дарвоза- бон, посбон. gatepost ['geit.poust] п тиран чорчубаи дар- воза, тахтае, ки дарвоза ба он часпонда шуда- аст; between you and me and the gatepost махфй, фадат дар байни мо. gateway ['geitwei] п 1) рохгох, гузаргох, даромадгох; 2) мадхал, василаи дастёбй. gather ['gae6a] v 1) чамъ шуцан, гирд омадан: The children gathered round the Christmas tree. Кудакон дар гирду атрофи ар- чан со.тинавй чамъ шуданд. 2) фахмидан. ца- рёфтан, дарк кардан: Could you gather what she was saying? Оё чй гуфтани уро дарёфтед? 3) чамъоварй кардан фуосилУ, чидан (гул); 4) ху- лоса кардан/ баровардан, натича гирифтан; 5) гирдовари кардан, чамъ кардан; 6) ба даст овардан (таарицан): 7) гирд омадан, хамнишин шудан; be gathered to one’s fathers мурдан, ба ачдод иайвастан; gather speed/ strength/ experience суръат/ кувват/ тачриба гирифтан; gathering ['gaeSarirjl 1. pres. p. аз gather, to travel gathering facts саёхат карда, маълумот чамъ кардан; 2. п 1) чаласа, вохурй, гирдихамой: political gathering чаласаи сиёсй; 2) 1ирдоварй,
gathers___________________ Чамъоварй. gathers ['g$d?z] n pl чамъкунй. хамбасткунй. gaud ['go:d] n 1) ороиши безеб, кару фарри зохирй; 2) pl чашнгирии бодабдаба/ бошукух. gaudy I ['go:di] a (gaudier, gaudiest) 1) безеб, бесалика, ношинам, чашмхарош (либос ва г ); 2) намоиши ва беарзиш . gaudy II ['go:di] п (pl gaudies/ зиёфат, зиё- фати шоми солиёна, гирдихамоии солиёнаи донишчуён дар донишгох. gauffer ['go:fs] ниг. goffer. gauge [geids] 1. и 1) дарача, андоза: to take the gauge андоза гирифтан; арзёбй кардан; 2) василаи озмоиш/ санчиш, асбоби ченкунй; 3) васеъгии рохи охан; 4) бал;. мавкеъ дар мукобили шамол; 5) колаб, гарда, нусха; 2. v 1) андоза гирифтан, санчидан; 2) нарх/ бахо мондан, арзиш таъин кардан; 3) дарача бастан, ба дарачахо таксим кардан; 4) арзёбй кардан (шахсро). gauge-glass ['geid3,kla:s] п шишаи обсанч, найчаи шишагй барои санчидани об. gauging-station ['geidjirpsteijn] и'стансияи обухавосанчй. Gaul [go:l] п 1) таъ. Гол (номи сарзамини кадимии Фаронса); 2) ахди сарзамини Гол, голхо; 3) франсавй, ахли Фаронса. gaunt [gomt] а логар, хароб; рангпарида (аз гуруснагй). gauntlet ['gomtlii] п дасткаши зирехй (дар асрл,ои миёна), дасткаши остиндор; take up the gauntlet даъват ба муборизаро пазируфтан; throw down the gauntlet ба мубориза талабидан. gauze [go:z] п 1) порчаи турй, порчаи фа- ронамо; коре, газвор; 2) дока; 3) тумани тунук; 4) тури сими бисёр зариф; gauzy ['go:zi] a (gauzier, gausiest) нозук ва фаронамо, турмонанад. gave ['geiv] past аз give II. gavel ['gaevl] n амер, болгачаи раискунан- даи чаласа ё музояда. gawk ['go:k] п дахонялла, хафтафахм. gawky ['go:kij a (gawkier, gawkiest) лаванд, дагал, хомдаст. gay [gei] а 1) хуш, хушхол, шух, хуррам, масрур. 2) хамчинсбоз: Не is gay. У хамчинсбоз аст. gaze [geiz] 1. п нигохи амик/ бодиккат: She turned her gaze from one person to the other, У нигохи амики худро аз як шахе ба шахси дигар мегардонд. 2. v чашм духтан, бодиккат нигох кардан: They gazed at the stranger. Онхо ба мусофир чашм духтанд. gazelle [go'zel] п зоол. гизол (аз решай арабй), бузи кухй, оху. -.360- ________ gazette [gs'zet] 1. п газета, мачалла, мачаллаи расмй, рузнома; 2. v дар мачалла ё рузномаи расмй эълон/ чоп кардан. gazetteer [gaezi'tia] п 1) фарханги чугрофй, маълумотнома; 2) амер. мачалланавис, рузноманавис, рузноманигор. gazogene ['gaezodsim] п дастгох барои газ- нок кардани оби нушокй. gear [gio] 1. и 1) дандона; мачмуи чарххои дандонадор, чархдиханда: steering gear чархдихандаи рул; 2) суръат: low/ first gear суръати паст/ якум; 3) асбоб; лавозимот: fish- ing gear лавозимоти мохидорй; hiking gear ла- возимоти сайёхй; 4) афзоли аспу ароба; 5) мо- ли манкул, манкулот; 6) либос, пушок, сару тан; 2. v 1) ба харакат даровардан (механизм)', 2) андармон/банд кардан; gear down харакатро паст кардан, аз суръат костан, дандонаи поёнтарро ба кор даровар- дан; gear up суръатро афзудан, дандонаи болотар- ро ба кор даровардан; gear-box ['gioboks] п тех. дастгохи интиколи неру аз мотор ба чарххо, дастгохи суръат. gear-case ['giakeis] ниг. gear-box. gearing ['gionrj] n тех. чархдандона. gear-wheel ['giowid] n тех. чархи дандона- дор. gee I [dji:] int ачиб! Худое! Gee, is it you! Ачиб, ин ту астй! gee II [dgi:] и гуфт. аспак (кудакона). geese [giisj pl аз goose. geezer f'giizs] n одами ачиб ва каммуошират. gelatine [djela'ti: n] n желатин, яхни (моддае, ки аз уршондани каллапоча ва ё шоху устухон хосил мешавад). gelatinous [dji'lastinas] а желатинй, яхнй, желатинмонанд. gelid [dselidj а 1) бисёр сард, хунук; 2) хунук (хрй). gem [d.3cm] и 1) гавхар, чавохир, санги кимагбахо; 2) чэвохири кандакоринашуда, чавохирп маъдан. geminate ['djermneit] а чуфт, дучанд, дуто; 2. v чуфт кардан, дуто кардан/ шудан. gemination [.dgemi'neijn] п дучандкунй, дуто шудан, ду баробар зиёдкунй, чуфтшавй. gemma ['djemo] п (pl gemmae ['dsemi:]) гиёх. мугча, шукуфа, гунча, чавона; 2) био. самар, бор. gemmate [dge'meit] v гунча кардан, шукуф- тан. gemmation [dge'meijn] п мугчабандй, гунчабандй, чавоназанй.
gendarmerie ['зэп'ба:тэп] фр. п жандарме- рия, полис (дар Фаронса). gender ['djends] 1. п грам. 1) цине, чинсият: female gender чинеи зан; masculine/ feminine/ neuter gender ди ней мардона/ занона/ миёна; 2) шух. чине (мард ёзан будан), мардй, занй; 2. v шоир. таваллуд кунондан. gene [dji:n] п ген, хамазод, зод (наслшиноси). genealogical DdjimiaTedjikal] а насабй, во- баста ба насабшиносй, вобаста ба шачарашиноей. genealogy [,d3i:ai'aelad3i], п (pl geneologyies) васаб, шачара, генеалогия, насабшиносй, шачарашиноей. genera I'dsenaro] pl аз genus. general I f'dscnaral] n генерал, фармондехи артиш, сарлашкар: lieutenant/ major general генерал-лейтинант/ майёр; governor general губернатор; General-in-Chief сарфармондехи кулл; General Staff Ситоди кулл. general II |'бзепэгэ1] а 1) хамагонй, умумй, марбут ба хама, куллй: a general idea маънои умумй; a general strike корпартоии умумй; general elections интихоботи умумй; 2) маъмулй, одй: a general rule коидаи маъм?лй; 3) асосй; General Secretary котиби генерелй, дабири кулл; in general ба таври куллй, маъмулан, умуман, аксаран, голибан; the General Assembly Ассамблеяи Генеоалй. generalissimo [,бзепэга'11знпои] п (pl genera- lissimos) генералиссимус (сарфармондехи куп- ли нер'хои мусаллах дар баъзе кишвархо). generality [Дзепэ'гге1й1] п (pl generalites) 1) умумият, куллият, аксарият, тамомият; 2) куллбофй, куллгуй; 3) pl аксарият, аксар, бисёрй. generalization [,d3enaralai'zeifn] п чамъбаст-кунй, натичагирии куллй, куллбофй. generalize ['dsenaralaiz] v 1) натичаи куллй гирифтан, ба таври куллй хукм содир кардан; 2) умумй кардан, куллбофй кардан: А wise man does not generalize. Одами окил куллбофй на мекунад. generally [’djenrali] adv 1) одатан, умуман, маъмулан: generally speaking умуман. маъмулан; I generally walk home. Ман одаган ба хона пиёда меравам. 2) аксаран, куллан. ба таври куллй: The fact was not generally known. Ин санад куллан маълум набуд. generalship ['бзепгэЦгр] п 1) унвон/ рутбаи генералй; 2) санъати харбй, махорати низоми; 3) рохбарии мохирона. generate ['djensreit] v 1) тавлид кардан, зо- дан, ба вучуд овардан, эчод кардан, 2) хосил - 361 - genteel кардан, пайдо кардан. generation [,d3ena'reijn] п 1) тавлид, баву чу доварй, истехсол, ибдоъ; electricity gen- eration тавлидп барк; 2) наел, пушт: generation after generation наел андар наел, пушт андар пушг; 3) зоиш, тавлид, эъчод; 4) самара, натича, махсул. generator ['dgensreita] п тавлидкунанда, со- занда; тавлидкунандаи барк, дастгохи тавлиди барк, генератор. generic [dji'nenk] а 1) навъи, вобаста ба як навъ; 2) умумй, куллй, гурУхй; 3) био. чиней, вобаста ба чине (гиёх ё хайвон). generosity [.dseno’rosatr] п саховат, саховатмандй, бахшандагй, купюдадастй, хайрнокй, хайрхохй. generous f'dyenaras] а 1) сахо, сахй, карим, бахшан„а: Не was certainly generous with bis money. V бешубха марди сахй буд. 2) накукор, саховатманд, босаховат: Be generous and for- give him this time. Саховатманд бошед ва ин даъфа уро бахшед. 3) фаровон: a generous meal хуроки фарезон; 4) кавй (шараб)', 5) хосилхез (хок). genetic(al) [dgi'netikipD] а генетикй, мавруей, авлодй, зодй, зодгонй. genetics [dgi'netiks] п pl наслшиноси, зодшиноей, илми генетика. genera [dji'.irvo] г. чин (навъи водка). Geneva [dgi'nitvo] п ш. Женева. genial ['dxitniall а 1) мехрубон, хушмуомила, хушмашраб, хушмуошират, хушдахон, ширинсухан; 2) нарм, мулоим, со- лим (икршм). geniality [,d3i:m'aeliti] п 1) нармй, мулоимй, нозукй; 2) форами, дилчаспй, хушй, халимй, мулоимй, мехрубонй. ginii ^dximiai] pl аз genius 1. genista ^yi'nists] .i гиёх- гули товус. genitals ['d3emtlz] 1. n pl узвхои танс-сулй/ чиней; 2. а таносулй, шармгохй, чиней. genitive ['dyenitiv] а холати изофа, холати моликй, вожаи ё ибораи баёнгари холати моликй, сохибият: Rustam's books китобхои Рустам; the children of my brother фарзандони бародари ман. genius ['djrmes] n (pl geniuses or genii) 1) нобига, дорой истеъдоди саршор/ баланд: а man of genius шахси нобига, 2) заковати зиёд, истеъдоди зиёд, хушмандй; 3) рух, парй: evil/ good genius рУхи бад/ хуб; 4) хусусият, тачаллй, зот, асл ва гавхар (миллатхо, забон ва г.). genre [за:рг] фр. п жанр, навъ, гуна, кием, шоха. gent fdjent] гуфт. аз gentelman: ого, чаноб. genteel [dgen'tiil] а асил, начиб, хушлибосу рафтор, боадаб.
gentility gentility [dgen'tiliti] n (pl gentilities) 1) бузургй, шарофат. назокат, одобдонй; 2) начобати хонаводагй, ашрофият, асолат, бузургзодагй; Gentility without ability is worse than plain beg- gary Зарб. ~ Бузургманшй бе тавоной аз га- доии одй бадтар аст. gentle l/dgent'.] 1 п бузургзода, начибзода, ашроф, аз табакаи мумтоз; 2 а!) пурназокат ва одоб, фахмида; 2) мулоим, ором, нарм; 2) мехрубон, мулоим. рафтор, хушрафтор gentle reader хонандаи мехрубон; 3) начиб, ботарбият; 4) итоаткор. гандаро, мулоим, мехрубон, ром (оиди уайвонот)-. a genie dog саги мехрубон; 3. v 1) навозит кардан, ором кардан; 2) ба зумраи ашроф даровардан; 3) ром кардан (аспро); the gentle sex чинси латиф gentlefolk(s) ['dyentlfaukfs)] п pl ашроф. начибзодагон, аси.дзодагон. gentleman ['djenllman] п (pl gentlemen) 1) ашрофзоца, начибзоца, чаноб, ого: ladies and gentlemen хочумхо ва чанобон; 2) одами бо- тарбият ва шарофатманд, марди тариф, родмард, чавонмард, бузургмард: a gentle- man's agreement кавли чавонмардона, кавли тараф; gentleman at large шахси бекор ва бе касби муайян; gentleman of fortune рохзани бахрй; мачарочуй; gentleman of long robe суд, козй, хукукшинос; gentleman of cloth рухоният, рухониён; the old gentleman иблис, шайтсн. gentlemanlike ['njentlmanlaik] a 1) чавон- мардона, аз р?и чавэнмардй; 2) ботарбият. шарофатманд. gentlemanly ['dsentlmonh] adv ниг. gentle- manlike. gentleness ['djentlms] а мулоимй, нармй. халимй, мехрубонй, нармдилй, дилсузй. gentlewoman ['djentkwumonl п хонуми аш- рофзода. gently ['djenth’ adv охиста, мулоим, бо му- лоимат, ором-ором, бо нармй, .мехрубонона. эхтиёткорона, gently bom ашрофзода, начибзода. gentry ['djentn] п начибзодагон, ашроф (табацаи заминОорони калон, ки мако.чаиюн аз ашроф поёнтар буд); these gentry тахк. инчанобон. genuine ['djenjuin] а 1) асил, аслй, хакикй, вокей: a genuine leader рохбарй хакикй; 2) самими: genuine respec- эхтироми самими. genus [’dyimas] п (pl genera or genuses) биол. чине, навъ, табака, кием. geodesy [dyi/odisi] и заминсанчн, накш- бардорй, геодезия -362- geographer [dgi'ografo] п географ. geography [d^i'ografij п (pl geographies) гео- графия. илми заминнигорй. geological [dgi.a'loogikol] а геологи. geologist [dyi'aladyist] п геолог, заминшинос. geology [dji'ol&dji] п геология, заминши- поей, илми >аминшиносй, китоби заминшиноей. geometric [dgra'metnk] а геометрй, хандаей, вобаста ба хандаса. geometry [dji'omatri] п геометрия, заминченкунй, илми хандаса. george ['630:63] п жар. автопилот. Georgia ['630:6310] п 1) Грузия, Гурчистон; 2) Цорчия (иёлат дар ИМА). Georgian 1 ['d30;d,3ionj 1. п грузин, гурчй. 2. а грузинй, 1 урчй, гурчистонй. Georgian II ['650:631^1] и шахрвандй иёлати Ч,орчия (ИМА). Georgian III '[d3o:d3ion] а 1) вобаста ба даврони подшохии Чррчхо; 2) вобаста ба иё- лати Цорчия (ИМА). geranium [dyi'remjam] п бот. анчибар, гули шамъдонй. germ [бзэ:т] п 1) чурм, микроб, мавчудоти заррабинй: germs that cause disease микробхое, ки сабаби касалй мешаванд, 2) чанин; тухм, чавона, чавхар: wheat germ тухми чавоназадаи гандум. German ['djomon] 1. п 1) немис, олмонй, ахли Олмон; the Germans олмонихо, немисхо; 2) забони немией; 2. а немией/ олмонй, терманй. Germany ['630: тэт] п Германия, Олмон. german ['бзэ:тэп] а 1) хамхун, танй, аз як падару модар: brother/ sister german бародар/ хохари хамхун; 2) аз як бобою модаркалон: cousin german амакбача, духтари амак; 3) кавму хеш. germane [6зэ:'тет] а 1) бамаврид, муносиб, мувофик. бамагкеъ, марбут, вобаста, дархур; 2) гуфт. кавму хеш, хамхун. germinal ['633.mmol] а чанинн, ибтидой. germinate ['6зэ:ттеН] v чавона задан, шу- куфтан, сабз шудан, нашъунамо кардан, руш- ду нумуъ кардан, рУйидан, гунча кардан. germination [,d33:mi'neijn] п нешзанй, саб- зиш. gerrymander ['gerimasndo] 1. п хила ва най- ранги пешазинтихоботй; 2. v 1) санадхоро тахриф кардан; 2) инти- хоботро тахриф кардан. gerund ['dyerand] гром, исми феъл, герунд (оар забони англисй бо изофа кардани пасванди - ing ба охири масдар сохта мещавад), исми феълй. gerund-grinder ['dgerand.gramda] п 1) муал- лими забони лотинй; 2) тахц. муаллими сахт-
гир/ расмиятпараст. gerundial [ dja'tAndial] а вобаста ба исми феъл. gesso ['dgesou] и гипс, гач (барои сохтани мучассама). gestation ['dges'teifn] п хомилагй, давраи хомиладорй gesticulate [dges'tikjuleitj v дар суха и гуф- тан имову ишора кардан, бо сару даст ишора кардан, ишора кардан. gesticulation [d3es,tikju'leifn] п имову ишо ра, ишораи сару даст. gesture ['d^estja] 1. п ишора, харакат, ишо- рат ва харакат дар мавкеи сухан рондан. 2. v бо сару даст ишора кардан, бо имо ва ишора баён кардан. get [get] v (got; got, амер, gotten; pres, p get- ting) 1) гирифтан, ба даст овардан, дарёфт кардан: I got a letter today. Ман имруз мактуб гирифтам. 2) ёфтан: Where did you get the tick- ets? Чиптахоро аз кучо ёфтсд? 3) харидан: I got a new coat yesterday. Дируз ман палтои нав харидам. 4) расидан, ворид шудан, раф- тан: I got home late last night. Шаби гузашта ман ба хона дер расидам. 5) фахмидан, дарк кардан: I don’t get what you are saying. Намефахмам, шумо чй гуфта истодаед. 6) шудан: It is getting cold. Хунук шуда истода - аст. 7) мачбур кардан, водор кардан (илова ба пуркунанда ва масдар): Try to get him to come, too. Хдракат кунед, уро хам ба омадан водор созед. 8) якчоя бо пуркунанда ва сифати феълии замани гузашта омада нишон медщад, ки амал на аз тарафи мубтаоо, балки аз та- рафи шахей дигар ицро мешавад: Не got his hair cut. Вай сарашро тарошид. 9) гуфт. боистан, бояд, мачбур будан: I have got to go for the doctor. Ман бояд барои доктор равам. 10) иртибот барпо кардан; 11) тавлид кардан, зоидан; 13) доштан: Не has got blue eyes. У чашмони кабуд дорад. What is got over the devil’s back is spent under his belly. Зарб. ~ Моли харом - ба харом мера- вад. get about а) пахн/ пароканда шудан (овозаф б) бехтар шудан (пас аз беморй^ get across а) гузаштан: We can’t get across here. Mo дар ин чо гузаштан наметавонем. б) фахмидан, дарк карадан; get aloug/on а) умр/ руз гузаронидан, умр ба cap бурдан: How are you getting along? Ахволатон чй тавр аст? б) ахл/ соз будан: Do you get on well with your aunt? Шумо бо xo- лаатон соз хастед? в) пеш рафтан, муваффакнят ба даст даровардан: Не is get' ting along well at school. У дар мактаб хуб мехонад. get angry ба хашм омадан; get at расидан ба, гирифтан:, дарёфган: They ^1;__________________________________________getter could not gei at the cat on the tree without a lad- der. Онхо гурэаи ба болои дарахт баромадаро наметавонистанд бе зинапоя гиранд. get awa;. гурехтан, фирор кардан. The prisoner got away. Махбус гурехт. get back баргаштан: When did you get back? Кай шумо баргаштед? get dowr to cap кардан: They got down to work at once. Онхо фавран корро cap карданд; gel down to business бизнеси худро огоз кардан, get in/into даромадан, ворид шудан: The bus stopped and we got in. Автобус истод ва мо ьорили он шудем. get off а) баромадан, берун омадан: Не got off the bus. У аз автобус берун омад. б) равон шудан, ба рох баромадан: We have to get off tomorrow morning. Mo бояд пагох ба pox ба- роем. Get off with a whole skin. Зарб. ~ Аз осиёб бутун баромадан. get on a) - to get along; б) нишастан,- He got on the train. У ба катор нишаст. get on with давом додан: Stop talking, and get on with ycur work. Гапро бас карда, коратонро давом дихед. get out а) баровардан: Get your books out of the box. Китобхои худро аз куттй бароред. б) баромадан (of - аз): to get out of control аз назерат баромадан; The bird has got out of the cage. Гунчишк аз кафас баромад. То get out cf bed on the wrong side. Зарб. ~ Бо пои чап аз по хестая. get over а) гузаштан аз: They came to a river and could not get over. Онхо то дарё омаданд, аммо аз он гузашта натавснистанд. б) паси cap кар- дан: They helped him to get over the difficulties. Онхо барои паси cap кардани мушкилот ба у к^мак карданд. в) рахой ёфтан, шифо ёфтан,- Не got over his cold quickly. V зуд аз зуком ши- фс ёфт. get through а) ба поён расондан, тамом кардан: Hurry and get through with your work. Тезтар коратонро ба поён расонед. б) гузаштан: Тот failed but his sister got through. Тем имтихонрэ супсрида натавонист, вале хохараш аз имтихен гузашт. get to know фахмидан; get to like/ love дуст доштан; get to огоз кардан, шуруъ кардан; get together чамъ шудан: They got together at his house. Онхо дар хонааш чамъ шуданд. get up бархостан (аз курей ё бистар): Не got up early. У барвакт хест. Не got up from the chair. Вай аз курсиаш бархост. get-at-able ['gettetobl] а дастрас, осон, фахмо. getaway ['getawei] п 1) гурез. фирор; 2) огоз, шуруъ (дар мусобика). getter i'geta] п 1) гиранда, бадастоваранда,
-364- get-up________________________________________ касбкунанда; 2) конкан, маъдаикан. get-up ['get,Ap] п 1) тарзи либоспушидан; 2) тартиб ё сохти куллй; 3) либос, потоки вижа. gewgaw ['gju:go:] п хар чизи зохиран зебо, вале зотан беарзиш, чизи нафиси майда, бо- зпча, хурдарез. geyser I ['gaiza] п чашмаи оби гарм (чаш- маи оби гармй чушон ва маъданй), гейзер. geyser 11 ['gi:za] п обгармкунаки газй. Ghana |'ga:na] п Гана (кишвар). gharry ['gaeri] п анг • хин ароба, фойтун. ghastly ['ga-stli] a (ghastlier; ghastliest) а 1) вахшатнок, хавфнок, сахмгин; 2) гуфт. вохиманок, бадвохлма; 3) рангпарида, хира. gherkin ['ga:km] и бо щринги майда. ghetto ['gctoul п 1) гадомахалла, махаллаи сиёхон, мухочирмахалла, гетто; 2) махаллаи яхудихо. ghost [gaust] и 1) рух, арвох, равон, чон: to give up the ghost чон додан, мурдан; 2) рухи шахси мурда; 3) аср, соя, камтарин нишона; the ghosts of the past арвохи гузашта; the ghost of a smile лабханди конамоён; not to have the ghost of the chance заррае хам имконият на- доштан; 4) хогираи тарснок; 5) муаллифи аслй, ки ба номи шахси дигар менависад. ghostly ['goustli] a (gostlier, gostilesl) 1) рухмонанд, ба мисли шабах, шабахмонанд, тимсолй, тасаввурй; 2) рухонй, мазхаби: ту gohstly father падари рухонии ман. ghoul [gu:l] п гул (аз решай арабй), ситам - гар, хунхор, хунхур; инсони девсифат. ghoulish l'gu:bf] а иблисона, манфур, наф- рагангез. GI [,dji:'ai] 1. п 1} кутох аз government is- sue; 2) амер, аскар, сарбоз; 2. а харбй. giant [’djaiont] 1. п гул, тахамтан, бузургчусса, лапдахур, гулпайкар, азимчусса; 2. а бузург, азим, бисёр калон. gibber ['dgiba, ['gibs]] v босуръат ва ба тав- ри номафхум сухан гуфтан, вар задан, саро- сема (бо овози ларзо; сухан гуфтан. gibberish ['gibanf, 'djiboriJ) п сухани тунд ва номафхум, сухани даступошикаста. вар- вар gibbet ['djibitj 1. п 1) дор, чубаи дор, сало- ба; 2) овезонкунй, доркашй: 2. v 1) ба дор овехтан, ба салоба кашидан; 2) мац. шармсор кардан. gibbon ['giban] п зоол. гиббон, навъи май- муни дароздаст. gibbosity ['gi'bositi] п кузапуштй, букригй. gibbous ['gibes] а кузапушт, букрй. gibe [dgaib] 1. п масхара, тамасхур, истехзо, сарзаниш ва тахкир; 2. v мавриди тамасхур/ истехзо карор до- дан, тахкир кардан. giblets ['djibhts] п pl рудахои мургобй. Gibraltar [asi'brodts] п Гибралтар. giddiness ['gidmis] п 1) саргардй, саргарангй, сарчархзанй; 2) кутохаклй. giddy f'gidi] a (gidder, giddierstj 1) дорой саргечй, геч; I feel giddy. Сарам чарх мезанад. 2) боди, хавои дахан, сабуксар, беандеша, сарбахаво: a giddy young girl духтари чавони сарбахаво. gift [gift] 1. п 1) тухфа, Хадя, савго, инъом, пешкаш, армугон, чашмравшанй: as a gift to the University хадя ба донишгох; 2) бахшиш, неъмат: a gift of God неъмати худодод; 3) лаёкат, истеъдод, завк: a gift tor music истеъдоди мусикй; 4) кудрат, ихтиёр; I would not have it a gift. Инро бепул хам наме- гирам. То look a gift horse in the mouth. Зарб. ~ Дандо- ни аспи пешкаширо шумурдан, аз хадяи дарёфтй айб гирифтан; Gifts from the enemies are dangerous. Зарб. ~ Инъоми душман хатарнок аст. 2. v хадя кардан, пешкаш кардан, тухфа кардан. gifted ['giftid] а боистеъдод, лаёкатнок, бозавк: a gifted poet шоири боистеъдод. gig 1 [gig] п 1) аробаи дучархаи якаспа, гар- дуна; 2) каики начоти киштй. gig П [gig] п найзаи мохигирй, ресмони мохигирй gigantic [djai'gaentik] а азим, бузург, гулпайкар, гулмонанд. giggle ['gigl] 1. п кикирос, кикир-кикпр. хар- хар (садои ханда). 2. v хандаи ситезаомез кардан, хар-хар хандидан. gig-lamps ['gigltemps] п pl жар. айнак. gigolo ['gigolo] фр. п марде. ки дар мукобили пул бо занхо робита мекунад. gild [gild] 1. п зархал,оби тилло; 2. v (gilded; gilt) бо оби тилло пушондан, оби тилло задан, зарандуд кардан. gilded f'gildid] а зарандудшуда, бо тилло пушидашуда. gills [gilz] п 1) (од. pl) обшушхо галсама(лю^ихо),; 2) мац. зерманах; be/ look rosy/ greeir about the gills сихат/ бемор намудан. gillyflower ['djilijflaua] n бот. гули шаббуй (шому сахар), як намуди гули мехак, мехчагул. gilt ['gilt] 1. п зархал, оби тилло, зарандуд, тиллопуш, зарнигор; to take the gilt of the gin- gerbread чизеро бе рангу бор нишон додан; 2 а зархал кардашуда, оби тилло давон- дашуда. дорой рукаши тилло. gilt-edged ['giltedjd] а 1) лаби тиллой, хешкяи тиллойу 2) аъло, дарачаи аввал, бехтарин, мукаддам, мумтоз; Не gave her gift- edged tip. У ба хонум маслихатхои бехтарин дод.
-365- gilt-edged securities когазхои киматбахби бурднок/ арзишнок. gimcrack ['dgimkrtek] 1. п чизи хушзохир. вале камарзиш, хурдазер, бозича; 2. а хушзохиру камарзиш, бефоида. gimlet ['gimlic] п пармаи хурд: eyses like gimlets нигох.и тез. gin 1 [djin] п чин (навьи араки англисй). gin II [djm] п (кутох; аз engine I 1) тала, банд, дом; 2) дастгохи борболокун, мошини борболокаш; 3) дастгохи пахгатозакунй; 2. v 1) ба дом афтондан; 2) бо дастгохи пахгатозакунй цунбадонаро аз пахта тоза кардан. ginger ['djindjo] 1. п 1) гнё^. занчабил, ре- шай 1анчабил; 2) ранги зарди занчабилй, ранги зарди моил ба кирмиз; 3) гуфт чолокй, иштиёк, рухбаландй, «маза»; 2. а зарди занчабилй, зарди кирмизй. 3. v 1) занчабил задан ба, 2) рухбалапд кардан, часгу чолок кардан; eat the ginger амер. жар. каймоки чизеро ги- рифтан; ginger beer обчави занчабилй. gingerbread ['djindjobred] 1. п нони занчабилй. ширинии занчабилдор; 2. « 1) бодабдаба, бошукух; 2) камарзиш (ороиш). gingerly ['djindjoli] a, adv хеле (нихоят, беуао) эхтиёткорона, бодиккат. gingery ['djindjan] а 1) занчабилй, дорой мазаи занчабил; 2) тунд, адвиядор, пурадвия. 3) чолок, сархол, зудранч, тундмичоз, тунд ва тез; 3) зардча. gingham ['girjgom] п матои пахтагини рах- рах, катони шатранчй, катони рах-рах. ginny ['djmi] а мает, сархуш. gin-palace ['djm,packs] п гуфт. трактир, та- верня, майхона. ginseng ['djinseng] п гиёх;. одамгиёх, жен- шен. gingshop ['djipjop] п магозаи майфурушй. gippo ['djipou] п гуфт. уар. шурбо, ордоба, атола. Gipsy ё Gypsy ['djipsi] 1. п (pl Gipsies) лулй, чугй, лулизан,чугизан; 2. а лулй, чУгй. giraffe [d,3i'ra:f] п заррофа. gird I [ga:d] v (girded or girt) 1) таноб ё тас- маи оданин даври чизе бастан, бо тасма махкам кардан; 2) ихота/ миёнагир кардан, фаро (печонда} гирифтан; 3) камари химмат бастан; gird oneself for ба чизе тайёр шудан; gird II [ga:d] 1. п масхара, мазок, ханда; 2. v масхара кардан. girder ['ga:daj п 1) болотир, шохтир, гир- поя, кафаса; 2) манора, бурчи стансияи ра- дио. give g .j.e . go.d .и камарбанди занона, шоли камар, миёнбанд, тасма, шикамбанд; 2. v камар/ миён бастан, даври чизеро ги- рифтан, ихота кардан. girl [ga l] и 1) духтар, духтарча, духтарак, зани издивочнокарда, зани мучаррад; 2) хиз- матгорзан; 3) фурушанда (зан); 4) гуфт. зан; 5) маъшука. girlhood ['ga:lhud] п духтари, даврони духтари. girlfriend ['gadfrendj п 1) дусти духтар, ду- гона; 2) маъшука. girlie ['gain] п духтарак, духтарчон. girlish ['ga lij] а духтарй, духтарона, мисли духтархо, дорой рафтори духтармоиаид/ дух тарона. girt [ga:tj pas t ва p.p. аз gird I. girth [gae;0] 1. n зерташ, камарбанд, танги асп ва yjioi; 2 v дарбар гирифган, ихота кардан, танг бастан ба, камарбанд бастан ба. gist ['djist] п ма!з, мохият, чакида, нуктаи асосй. give I [giv] v (gave; given) 1) додан: Give me this book. Ин китобро ба ман дихед. Му moth- er gave me your message. Моцарам фармопши шуморо ба ман расонд. 2) эхдо кардан, тухфа кардан, бахшидан, такдим кардан, хадя додан: His father gave him a watch for his birthday. Модараш дар рузи таваллудаш ба у соат тухфа кард. 3) иброз доштан. расондан, баён кардан: Не gave us his thanks. V ба мо миннатдорй иброз дошт. 4) фидо кардан, тас- лим кардан; 5) тасвир кардан, накш бозй кар- дан; 6) нишастан (тах;курсй); 7) хам шудан, чандггр будан 'дарахт, металл ва е.); Give a fool rope enough, and he will hang himself. Зарб. ~ Ба аблах ресмон дех, худро дор мека- шад. give as good as one gets карздор намондан, чавоб додан; give away а) додан, таксим кардан- She gave away all her toys. У хамаи бозичахоро таксим кард, б) ошкор кардан, фош кардан. His accent gave him away. Лахчааш уро ошкор кард. give back баргардокдан, пас додан: She gave him back the book she borrowed last month. У китобэшро, ки мохй гузашта гирифта буд, баргардонд. give birth to зодан, зоидан, Give every mar. the ear and few the voice. Зарб. ~ Сухан бисёр дону андаке гуй, / Якеро сад матуй, садро яке гуй. give forth эълон кардан, овоза пахн кардан; Give him an inch and he'll take an ell Зарб. ~ Даст до дем, аз оринч гирифтанд. give in а) таслим кардан/ шудан, розй шудан, даст бардоштан: After a long argument he final Jy gave in. Пас аз бахси дуру дароз у таслим
- 366- gi.e шуд. б) додан, супурдан, пешниход кардан, пешкаш кардан: Give the examination papers in to the teacher. Корхои хаттии имтихониро ба муалпим супоред. Give never the wolf the wether to keep. Зарб. ~ Гург вакили гусфандон шудааст. give notice to от охи додан, эълон кардан; give off пошидан, афкандан, берун додан: The flowers gave off a sweet fragrance. Гулхо буи муаттар меафканданд. give out а) таксим кардан, берун додан: Give out the homework exercise books, please. Лутфан, цафтархои вазифаи хонагиро таксим кунед. б) эълон кардан, ошкор кардан, пахш кардан; give or take каму зиёд, такрибан; give over а) додач, таслим кардан; б) канор гузоштан. give up а) таслим кардан/' шудан, пас додан; б) катъ кардан, партофтан: Tne doctor told him to give up smoking Духтур фармуд, ки сигор- каширо партояд. give way рох додан ба. рох боз кардан; give II [giv] и 1) хамшавй; 2) мубодита (ацида): give and take мубоцила, табодул, доду ситад. give-away ['givs,wei] л жар. хиёнат; 2) фошкунй. given ['givn] 1. р. р аз give I: What has he given you? У ба шумо чй дод? 2. а 1) кунунй, мавдуда: under the given conditions дар шароити кунунй. 2) муайяншу- да: at a given time дар вакти муайяншуда. giver [givaj п диханда, садакадиханда, са- ховатманд. gizzard [gizad] п 1) сангдон, меъдаи дуюм (парандагон); 2) гуфт. шикам; 3) гуфт. гул}; stick in one's gizzard иду дар гул^и касе дар- мондан (аз нороуатй ва ташвша); fret one's gizzard девона шудан. glace ['gltesei] фр. а хамвер, суфта, силик, дорой сатхй соф ва барс-к (абрешим. чарм ва е.). glacial ['gleifl/gleisial] а 1) яхй, яхин, яхпуш, яхмонанд, дойр ба даврони яхбандй; 2) бисёр хунук, нихоят сард; 3) мац. нигохи сард в а тайридустона. glacier ['glaesjo] п пирях. glad [glae d] a I) хурсанд. хушхол, шод; glad rags мац. либоси идона; 2) хурсандона, хушхолона; be glad хурсанд/ шод будан: I’m glad to see you. Аз дидани шумо шодам. gladden [glsdn] v хурсанд/' шод/ хушнуд/ хушхол/ кардан. glade [glsid] п I) фазой кушод дар миёни беша, чаманзори миёни беша, маргзор; 2) алафзор/ найзори ботлокй. gladly ['glaedh] ad\ хурсандона, ба камоли хурсандй, хушнудй. glance ['glams] 1. п 1) нигох, назар (тез): Не gave her an admiring glance. У бо назари шавк.омез ба вай нит ох кард. 2) гурахшиш, тобандагй; ar one glance бо як нигох, дар як мижа задан; cast a glance чашм андохтан; at first glance бо нигохи нахустин: Не fall in love at first glance. Ьо нигохи нахустин ошик шуд. steal a glance чашм дуздидан; stealthy glance нигохи дуздона; 2. v 1) бо як назар дидан, аз мадди назар гузарондан, чашм андохтан: Не glanced at his watch. V як назар ба соат кард. glance off лагжидан, гечидан, равон/ харакат кардан, хиромидан; glance over а) сароссмавор (ба тезй) аз назар гузаронидан, аз мадди назар гузарондан; б) 1урахшидан, барк задан, тобон будан. gland [glaend] п 1) гадуд; 2) pl тиб. гадудхо. glanders ['glsendbz] п pl мишмиша, оксил (бемории асаб). glandule ['glatndju’Jl п гаду ди хурд. glare [gins] 1. n 1) нури дурахшон/ сузон, нури хиракунанда: The glare of the sun almost blinded me. Нури хиракунандаи хуршед кариб чашмамро кур кунад 2) нигохи гззаболуд, нигохи хира (<ы руи газаб): Her glare silenced him. Нигохи газаболуди вай уро мачбур кард, ки ором шавац. 2. v 1) бс нури зиёд чагамро задан, хира капдан; чашмгир будан: The lamp glared m my eyes. Чароги дурахшон чашмонамро хира кард. 2) вахшиёна/ берахмона нигох кардан: They stood glaring at one another. Онхо рост истода берахмона ба хамдигар нигох мекар- данд. glaring ['glesip] а 1) тобон, дурахшон, чаш- мбар, дорой нури зананда, зисда аз хад; 2) бачашмрасаъ да. бачашмхуранда, чашмгир, дагал (хатой). glass [gla:s] 1. п 1) шиша, обгина: а рапе glass шишаи тиреза; a glass door дари шишагй. 21 истакон, пиёла, чом, corap: a glass of water як пиёла об; a glass oi wine согари май. 3) pl айнак: glasses for reading айнак барои хондан; 4) гуфт. зарфхои шишагй; 5) гуфт. оина; 6) дурбин, телескоп: 7) барометр, хавосанч; 8) соати регй; 2. v 1) шиша шинондан; 2) дар гармхона чо кардан; 3) инъикос ёфтан. glass-blower ['gla:s,bloua] п шишагар, ши- шассз. glasscutter ['gla:skxta] п оиначй, оинасоз, шишабур: алмоси шишабурй, шишабурак. glasscultlire [,gla.'s,kAltj'a] и гиёхи гармхонагй. glassdust [’gla:sdxst] п сунбода, хокаи сун-
-367- glorious бода. glassful ['gla:sful] n ба андозаи як стакан (хамчун ченак). glasshouse ['gla:shaus] п 1) гармхена; 2) корхонаи шишасозй. glass-work ['gla:swak] п pl 1) корхонаи шишасозй; 2) зарфи шишагй; 3) истехсоли махсулоти шишагй. glassy ['gla:si] a (glassier, glassiest) 1) шишагй, соф. зулол, шаффоф; 2) шишамо- нанд; 3) хамвор, лагжанда; 4) сард ва берух, бехолат. glaze ['gleiz] 1. п пардохт, сайкал, чило, пардоз, ялаккос; 2. v 1) шишадор кардан, шиша шинонцан, шиша задан ба (панчара ва г.); 2) сайкал до- дан ё кардан, чило додан, барок кардан. glazier ['gleizio] п 1) шишазан, шишабур; 2) кузагари чилодиханда. glazy ['glfcizi] а 1) барокдор, чилвакунанда: 2) мау. сард ва берух. gleam [gli ni] 1. и нури заиф/ сует, партав, зарра: the gleam of a distant lighthouse нури заифи манораи дурдаст. 2. v милт-милт кардан, тобидан: A light gleamed at the end of the dark cortidor. Дар охири рохрави горик равшание метофг glean ['gliznj v 1) пас аз дарав бакияи галларо чамъоварй кардан, хушачинй кардан; 2) бакияи хар чизро гирдоварй кар- дан, пасмонда гирд овардан; 3) кам-кам гирдоварй кардан, дарёфтан: to glean informa- tion кам-кам иттилоот ба даст овардан. glee [gli:] п 1) шодй, хушхолй, сурур ва ни- шот, хушй, шодмонй; 2) суруди чандовоза, тарона, газал. gleeful ['gli:ful] а шод, хушхол, шодмон, хурсанд. glen L'glon] п дараи танги дурафт ода, дараи танги кухистон. glengarry [glcn'gajn] п кулохи шогландй. glib [glib] а 1) чарбзабон, забондор, забон- боз; 2) пуч, сатхй (сухан). glide [glaid] 1. п 1) лагжиш, гечиш; 2) харакати сабук ва нарм; 2. v 1) лагжидан, гечидан, сабук паридан, ба осонй ва нармй харакат кардан, ба осонй равон шудан; 2) ба тадрич гузаштан, сипарй шудан (вакут); 3) бематор ё бо матори хомуш парвоз кардан (хавопаймо,, 4) молиш додан; glider ['gla ids] п 1) уав. планер, хавопаймои бемотор; 2) халабони планер. gliding ['glaidirj] п 1) лагжиш, гечиш; 2) парвоз. glim ['glim] п гуфт. 1) чарог, лампа, шамъ; 2) чашм. glimmer ['glims] 1. и 1) шуълаи камнур ва ларзон; 2) андак, микдори кам; 2. v 1) йилт-йилт/ милт-милт кардан, нури кам додан; 2) инъикос ёфтан, акс кунондан; 3) намоён шудан (аз дур ва ба таври мубхам)', go glimmering аз байн рафтан .накша ва г.). glimpse f'gliraps] 1. п нигохи тез, нигохи гу- заро; at a glimpse ба назари аввал; get/ catch a glimpse of ба як назар дидан, барои лахзае дидан; 2. v ба як назар (иттифоцан) дидан, нигохи зу дгузар андохтан ба, лахзае дидан. glisten ['glisn] у (урахшидан, барк задан, чило додан, тофтал. glister ['glista] v гуфт ниг. glisten. glitter ['gilts] 1. n партав, шуъла, дурахшиш, чилва, тобандагй; 2. v 1) дурахшидан, дурахшон будан, дурахшандагй доштан; 2) чилва кардан, нуронй ва чаззоб будан; АЛ is not geld that glitters. Зарб ~ На хар чй зард аст, тиллост. gloaming ['gloumig] n сахаргор, сапедадам. gloat [glout] v нигох кардан, нигаристан (аз руи кина ё интиком). global [glsubl] ачахонй. globe [g.aub] п 1) кура, туп, хар чизи гирд, гуй: a glass globe кураи шишагй; 2) (the globe) Куран замин, сайёра. They have travelled around the globe Онхо дар гирди кураи замин саёхат карданд. 3) накшаи замин ба шакли курра, глобус: They studied the oceans and con- tinents on a globe. Онхо аз руи глобус укёнусхо ва ки гьахорэ меомухтанд. 4) тупча, тупй; 5) кураи булурин; 6) кураи чашм; 2. v гуймонанд кардан ё шудан, ба сурати трп даровардан. globtrottcr ['gloub,trots] п чахонгард, сайёх, дунёгард. globose ['gbubous] а курашакл, лунда, гирдшакл. globular ['glcbjula] а кураги, мудаввар. globule f'globju:!] п курача, гуича, тупча, гулулача, кулулача, саккоча. gloom ['glu:m] 1. п 1) торикй, тирагй (осмон); 2) мау. навмедй, дилтангй; 2. v 1) афсурда будан, малол будан. дилхур будан; 2) тира шудан, гирифта шудан, торик кардан (ха so). gloomy ['glu:mi] a (gloomier; gloomiest) 1) то- рик, тира, гирифта; 2) мау афсурда. glorification [,gb:rifi'keijn] п мадху сано, гаьрифу гавсиф. glorify ['gh:rifai] v (glorifies; glorified) мадху сано кардан, тавсиф кардан, машхур кардан, таъриф кардан, бех~ар ва бештар аз он чи аст, вонамуд кардан. glorious ['glarnss] а машхур. барчаста. пу- рифтихор, бошукух; Belter glorious death than a shameful life. Зарб. ~ Зиндагй rap шарт бошад. бандагй даркор
glory нест/ ьандаги rap шарт бошад, зиндагй дар- кор нест. glory ['glo:n] п (pl glories) 1. в 1) шухрат, ифтихор, сарафрозй, иззат, фахр: His heroic act won him glory. Фаьолияти кахрамононааш ба у шухрат оварданд. 2) зебогй, зебой: the glory of the sunset зебогии фуруди офтоб/ гуруби офтоб; 3) авч> тараклй, шукух; Old Glory парчами давлатии ИМА; go to glory мурдан, фавтидан; 2. v сарафроз шудан, ифтихор кардан; be in one’s glory дар аьчи шухрат будан. gloss [gios] 1. п пардоз, тобиш, чило, сайкал, ялтос; 2. v дило додан, сайкал задан. glossary ['glosan] п (pl glossaries) (феуриста вожатой мушкил ё хорицй ё фаннй, ки одатан ба тартиби алифбо дар охири китоб оварда мешаванд), фехристи тавзехот, вожанома, лугат, комус. glossology [glo'sobdgi] п глоссарий, лугат. glossy [glosi] a (glossier, glossiest) сайкалй, чилонок, пардознок, дурахшон, ялтосй, ялаккосй, чилодор, хушнамо: the glossy sur- face of the table сатхй ялаккосии миз. glottis [glotis] n анат. роги садопардахо. glove [glxv] 1. n дастпуш, дастпушак, даст каш; fit like a glove хамчен будан; put on the glove мушбозй кардан, боксбозй кардан; take of the gloves ба мухориба тайёр шудан; take up the glove дастпушак бардоштан, даъват ба дуэлро кабул кардан; throw the glove down дастпушак партофтан, ба дуэл даъват кардан; 2. v 1) дастпушак пушидан; 2) дастпуш истехсол кардан. glow [glouj 1. п 1) тобиш, нур, фуру >. тоб, дурахшиш: a glow of heat тобиши гармй; 2) шафак, партав: the glow of sunset шафаки шом; 3) сурхии pyxcop: the glow of health on his cheeks сурхии солими рухсораи У; 4) партавафканй, рушноидихй; 2. v 1) тобидан, барафрухтан, нур додан: The cat’s eyes glowed in the dark. Чашмони гурба дар торикй медурахшиданд. 2) сурх шудан, тобнок шудан, барафрохта шудан; 3) рушной додан, дурахшидан; 4) чило додан, чилва кардан; 5) сурх/ гулгун/ лолагун шудан. glower ['glaua] 1. п нигохи газабнок, туршруй; 2. v бо хашм нигаристан, нигохи хашмгин кардан. glowing ['glounj] а 1) суп-сурх; 2) тобон, ба- ланд (ранг); 3) тундмичоз, пурхаячон. glow-lamp ['gloulasmp] п лампаи тафсон. glow-worm ['glouwo:m] п кирми шабафруз, кирми шабтоб. - 368 - glucose ['glukouz] п хим. глюкоза’ glue [flu:] 1. п ширеш: Не used glue to repair the book. У барои тармими китоб ширеш ис- тифода бурд. 2. v 1) ширеш кардан, часпондан, She glued the broken cup. У косаи шикастаро ширеш кард. 2) мач. ДУхтан: She glued her eyes to the TV. Чашмони у ба телевизор духта шуда бу- данд. gluey [glu:i] a (giuier, gluiest) часпак, часп- нок, часпон, часпанда, ширешй. gluui [glAi.ii] а 1) гамгин, маъюс, малул, пургусса; 2) торик, тира, хира. glut [glAt] 1. п 1) барзиёдй, чизи зиёдатй, файз фаровонй; 2) пуркупии бозор (барои ши касти ракиб); 2. v 1) пуркурй кардан, аз хад зиёд хурдан, шикамчаронй кардан; 2) «к- бозорро аз махсулоти пастсифат пур кардан, арзаро аз такозо бештар кардан. gluten ['glu:tn] п ширешаки галла. glutinous ['glu:tinss] а часпак, часпанда. glutton ['glAtn] п одами пурхур, носерам, шикампараст, шикамбора. gluttonous ['glxtanes] а пурхур, носерам, баднафс, харис. gluttony ['glxtni] п пурхурй, носерамй, баднафей, харией. шикампарастй; Gluttony kills more men than the sward. Зарб. ~ На чандон бихур, к-аз дахонат барояд,/ На чандон, к-аз заъф чонат барояд. (Саъдй) glycerine ['ghsorim] п глисерин. G-man ['dgiimpn] п (кутох аз: Government man) амер. гуфт. корманди Агении Марказии Тачсиси ИМА. gnarled [ua:ld] а 1) гурмдор ва печхурда (да- рахт); 2) дурушт, шахшул, дагал; 3) якрав, бадхулк, гарданшах, гардангафс, гапнодаро. gnarlj [na:h] ниг. gnarled. gnash [naej] v дандон бо хам куфтан, дандон ба хам фишурдан/ ба хам соидан. дандонхоро тичиррос занондан (аз хашм ва е.). gnat [пай] п пашша, хомушак. gnaw [no:] v (р. р. gnawed, gnawn) 1) г?зидан, газида кандан, бо дандон (монанди муш) хон- дан; 2) мау. озурдан, норохат кардан, азият додан. gnawer [no:wo] п хоянда. gnawn [по:п] р.р. аз gnaw. gneiss [nais] п мин. гнейс (навъи хоросанг). gnome I [поит] п кутала, пакана, пирамарди кадпасти кузапушт (паканаи боф- таи ришдор дар асотири Европаи Еарбй). gnome II [noum] п панду амсол; шакли ч- гуфтаи пурмагз, зарбулмасал. go I [gou] v (went; gone) 1) рафтан, азамат кардан, гаштан, рохй шудан: The car was going very fast. Автомобил тез _мегашт. 2) рафтан, , тарк кардан: Has he gone? У аллакай рафтааст?
- 369- Зр гузаштан:' "Summer Tias gone. "ТоЙистон гузашт. How did the game go? Бозй чй хел гузашт? 4) кор кардан: The engine went beauti- fully all day. Мотор рузи дароз хуб кор кард. 5) пахн шудан, тул кашидан: The valley goes from east to west. Води аз шарк ба гарб тул кашидааст. 6) дар гардиш/ муомилот будаан (пул); 7) садо додан/ баровардан; 8) мац. гу- заштан, баркарор шудан (интихобот); 9) фурухта шудан; 10) гузаштан, гум шудан: The clouds has gone. Абрхо гузаштанд. 11) мурдан, вафот кардан: She is gone. У вафот кард; 12) бекор карда шудан, аз эътибор сокит кардан; 13) муфлис шудан, шикает хурдан; 14) фурухтан, фурухта шудан; 15) шудан, гарди- дан, be going to do sth ягон коре (чизе) карданй шудан: Не is going to come here tomorrow. У пагох, омаданй аст. go about а) машгул будан ба, б) сайр кардан; go ahead давом додан: Go ahead. Давом дихед, бифармоед. go along а) идома додан; б) мувофика кардан, go at ба касе дарафтидан; go away рафган: Не went away without saying goodbye. У хайрухуш накарда рафт. go back баргаштан: Let’s go back to the subject. Биёе.д, ба мавзуи аввала баргардем. go behind дида баромадан, аз назар гузарон- дан (санадхо ва г.); gu between миёнарав будан; go by а) гу заштан, убур кардан: She waited for them to go by. У то гузаштани онхо интизор шуд. б) гузаштан (вакт): "Years went by before they met again. Пеш аз он ки онхо боз вохуранд, солхо гузаштанд. go down а) фурУ рафтан, фаромадан, ниша- стан, поин шудан: The sun is going down. Оф- тоб фурУ меравад. б) паст шудан (нарх, шамол): The wind has gone down a little. Ша- мол паст шуд. в) гарк шудан: The wrecked ship went down. Киштии ба садама дучоршуда гарк шуд. go down in history ба таърих ворид шудан; go in for а) машгул шудан, одат доштан: Do you go in for sports? Шумо ба варзиш машгул Хастед? б) иштирок кардан, супоридан (имтихон): I’ll go in for the examination next year. Ман соли оянда имтихонхоро месупо- рам. go in даромадан: Please go in first. Мархамат, аввал шумо дароед. go off гурехтан; go on а) давом додач, идома додан: Не went on working. V корро гавом дод. б) рух додан, руй додан: There is nothing interesting going on here at present. Хозир дар ин чо ягон ччзи ачоиб рух надода истодааст. go out а) баромадан: She went out of the room. ______goat V аз хонаКаромад б)"хомуш шуданПЗоп t let the candle go out. Нагузоред, ки шамъ хомуш шавад. go over бозбинй кардан, такрор кардан (дарсро). go round давр задан, чарх задан; go through а) тахлил кардан, санчидан: Hirst we’ll go through the homework. Mo аввал вази- фаи хонагиро месанчем. б) аз cap гузарондан: Не went through a serious operation. У чаррохии чиддй аз cap гузаронд. Go to bad with lamb and rise with lark. Зарб. ~ Барвакт хобидану барвакт бархостан, мардро солим ва сарватманду окил мегардонад. go together якчо рафтан/ будан; go under а) гарк шудан; б) мурдан. go up а) баромадан: Не found it hard to go up the slope. Барои у ба баландй баромадан душ- вор буд. б) баланд шудан, боло рафтан (нарх): Apples have gone up. Нархи себ баланд шуд. go with хамрохй кардан; it goes without saying худ аз худ маълум, хочати гуфтан нест; То go through fire and water (through thick and thin). Зарб. ~ Гармову сармой зиндагиро ди- дан. go II [gou] n (pl goes) 1) гуфт. харакат, чунбиш, 2) чихат, сурат, вазъият, холат; 3) кушиш, озмоиш. саъй, чидду чахд; 4) хисса, сахм, микдор; 5) муомила, доду гирифт, харидуфуруш; 6) энергия, кувва, кувват: full of go пур аз кувват; 7) муваффакият, пешрафт, барор, комёбй: to make a go of it амер гуфт комёб шудан. goad [good] 1. п I) чуби кутохи сартез (ба- рои рондани чорпоён), сихак; 2) махмаз, ангез- гар; 2. v 1) рондан, хай кардан (рамаро); 2) ба- рангехтан. go-ahead [’gouahed] 1. п ичозати шуруъ, дастури огоз; 2. а богайрат, ботадбир, ташаббускор, кордон, ухдабаро. goal [goul] п 1) максад, хадаф, максуд, ор- мон: His goal was to become a doctor. Максади у духтур шудан буд. 2) дарвоза, гол (футбол, хоккей ва е): The hockey player shot the puck into the goal. Бозингари хоккей гуйро ба дар- воза зад. 3) хисоб: They won by three goals to one. Онхо бо хисоби 3:1 бозиро бурданд. make/ score a goal гол задан. goalkeeper ['gaul,ki:po] п дарвозабон. go-as-you-please ['gauazju:'pli:z] а номахдуд, озод аз коидахо (дав ва г.) goat [gout] п 1) буз, бузгола; 2) бузи кухй; 3) нуц. (бо харфи калон) Бурчи Ч,адй; act/ play the giddy goat ахмакона рафтор кардан; get sh’s gnat асабонй кардан, ба чон расондан.
goatee goatee [gou'ti:] n риши бузй (навъи риши мардон), риши борик. goatherd ['goutha:d] п бузчарон, бузрон, шаъбон. goatish [’gouttj] а 1) бузмонанд, бузй, 2) шахватрон, шахватпараст. goatskin ['goutskm] и 1) пусти буз; 2) саноч, машк, сафён, тимоч. goatsucker ['gout.sako] п зоол. бузмак (на- вьи паранда). goaty ['goutij а бузй. gobble I ['gobi] v тез/ харисона хурдан. gobble II ['gobi] 1. п садои мурги марчон, кут-кут, клу-кду; 2. v монанди мурги марчон садо кардан, кут-кут кардан. goblet f'goblit] п чом, согар, паймона, гило- си шапоб, гилоси поядор. goblin ['goblin] п 1) ачина, дев, чин, мисли дев ва чин; 2) рухи хабис ва зишт, симо. go-by ['goubai] п убур, гузашт (бидуни са- лому алек ё адои э^тром); give one the go-by аз назди касс нодида гузаш- тан, ахамият надоца гузаштан. go-cart ['goukatt] п аробачаи кудакона, сандалии чархдори кудакона. God [god] п 1) Худо, Парвардигор, Яздон, Аллох: God is great. Аллох акбар; 2) шахе ё чизи мавриди парастиш; 3) бут; for god’s sake ба хотири Худо; God forbid. Худо накунад. God helps those who help themselves. Зарб. ~ Ба умеди Худо маша в, буттаро дор. God’s truth хакикати вокей. godchild ['godtjaild] п писархонди рУхонй, духтархонди рухонй, фарзандхенда, фарзан- ди таъмидй, кудаки рухонй-таъмидй. goddaughter ['goddoito] п духтари таъмидй. goddess ['godis] п олиха, маъбуда; мац. зани беандоза зебо, худойи зан, зани беандоза кашанг. godfather ['godfaido] п падари таъмидй. godfearing ['godeong] а худотарс, пархезгор, порсо, такводор godforsaken ['godfo,seikn] а 1) беназерат, бепарастор, бенигохубин, партов, партофта- шуда; 2) акибмонда, кухна, дур. дурдаст, хил- ват; 3) лаънатй, нобакор, шарир, бадкирдер. godless ['godhs] 1. а бедин, худоношинос, кофир, бехудо, лсмазхаб: 2) нобакор, нопархезгор, бадкирдор. godlike ['godlaik) а идохй, яздонй, худомо- нанд, муносиби худо, малакутй, осмонй. godliness ['godlims] п пархезгорй, порсой, таквоцорй. godmother ['godmx5o] п модари таъмидй. модари рУхонй. godparent ['godpearent] п падару модари таъмидй. - 370- godsend ['godsend] п чизи худодода, чизи худорасонда, бодоварда, худодода. godson ['godsAii] п писари таъмидй, писари рУхонй. godspeed [,god'spi:d] п орзу, майл, хохиш, таманно; худо пигахдор; to bid/ wish one godspeed худ ёратон бод! goer [’goua] а раванда, касе ки мераьад; goers and comers меомадагихо ва мерафтагихо. goffer ['gofo] п подав, корманди давонпой. go-getter ['gou'gats] п амер., жар. адиби богайрат/ серхаракат. goggle ['gugl] 1, п 1) айнаки эхтиёткунанда (корм); 2) айнаки зериобй (барои шикор); 3) нигохи хира ва тарсу; 2. а варамида, аз косахопа баромада (чашмро); 3. v 1) чашмро ало кардан [калон кушодан), чашмро аз косахана бароварда нигох кардан; 2) назорат кардан, хира шудан. going ['gountj] 1. nl) рафтан, азимат, рав: Her going was delayed. Рафтани у ба таъхир афтод. 2) вазъият, шароит (пешрафт); 3) рохравй, харакат; 4) суръати харакат; 2. а 1) муваффак, боравнак; 2) раванда, амалкунанда; 3) мавчуд, маъмул, роич: rhe going rate of gold нархи роичи тилло; be going to максад доштан, хостан, кореро анчом додани шудан; get going огоз кардан, шуруъ кардан; goings-on ['gouinrjz'en] п pl гуфт. руйдодхо, хаводис; рафтор. goitre ['gotta] п тиб. гуррй. чогар. gold [gould] 1. п 1) зар, тилло: These earrings are made of gold. Ин гушворхо аз тилпо сохта шудаанд. 2) ранги тиллой; 3) боигарй, чавохирот. 4) мау. хазина; 5) маркази нишон [дар тирпарронй); An as is an ass, though laden with gold. Зарб. ~ X,ap чанд сари харро дар ташти зар гиранд, аммо дарозии гушаш гувохй хол аст. 2. о 1) тиллой: a gold watch соати тиллой; 2) зарин; a golden brick амер., гуфт. фиреб; to sell golden brick фиреб додан. gold-digger ['gould'digo] n 1) чуякдаи тилло; 2) амер., мач- зани пулдУст, зани мочарочуй (пурмсрарс, хангома, айёр). gold-dust ['gouldxst] п реги тиллой. golden ['gouldn] а тиллой, заррин, тиллодор: the golden age of Tajik literature асри тиллоии адабиёти точик; gclden hair м^и заррин, зарринму. goldfever ['gouldfi:vo] n васвасаи тилло. goldfield i’gculdfi:ld] n нохияи зархез, минтакаи/ замини тиллодор/ зарафшон. goldfinch ['gouldfintf] п зоол. саъба. goldfish ['gouldfij] п мохичаи тилло. goldilocks ['gouldiloks] п гиёх;. заргесу. goldmine [’gouldmam] п 1) кони/ маъдани
-371 - goody тилло (sap); 2Jганци беранч. goldrush ['gouldrAf] n васвасаи тилло. goldsmith ['gouldsmiO] n заргар, тиллосоз. golf [golf] 1. n голф (намуди варзиш дар Британияи Кабир, ИМ А ва кишвархои дигар): to play golf голф бозй кардан; 2. v голф бозй кардан. golfer [golfs] п бозигари голф. golly 1'goli] int гуфт. (вожаи нидо барои ифода кардани тааццуб) Адиб! Ба худо! Ба ростй! Вокеан! by golly ба ростй, вок,еан: By golly, I don’t know that! Ба Худо касам, намедонам! golosh [go'loj] n калуш. goluptious [go'kpjos] a 1) шух. дилрабо, шавковар; 2) сероб, тару тоза (мева). gondola ['gondola] п 1) гандола (як навъи каик шпмул дар ш. Венетсия); 2) амер. вагони бесакфи роки охан. gondolier [,gonda'lia] п ронандаи гандола. gone [gon] 1. р. р. аз go I; a gone case фаъо- лияти бесамар; 2. а 1) рафта, азимат карда, рафтагй; 2) хароб; 3) аздастрафта, гумшуда, талафшуда, нобудшуда; 4) мархум, мурда; 5) сует, заиф, бемор, нимчон; 6) ранграфта, масрафшуда, истифидашуда. goner [gono] п жар. аздастрафта, мурданй, рафтанй. gonfalon ['gonfaelon] п ливо/ парчами оьехта. gong [goij] п 1) гонг (як навъи занг); 2) гонт’ (асбоби муащии чарбии паълишакли мисин). good [gad] 1. п некй, хубй; манфиат, нафъ; What's the good of talking? Аз ин сухбат чй иафъ аст? as good as монанди, амалан, такрибан; do good манфиат овардан, нафъ овардан; for good абадан; for the good of ба манфиати; good for арзиш доштан; no good бефоида, беарзиш; the good одамхои хуб, хубон, некой: the good and the bad хубон ва бадон; to the good ба манфиати, ба нафъи; 2. a (better; best) 1) хуб, писандида. нагз: a good pupil талабаи хуб; It’s good to see you. Аз лидани шумо шод кастам. 2) нек: a good word сухани пек, She has always been very good to him. У доимо нисбати вай мехрубон буд. 3) муфид, фоиданок: This is very good for your health. Ин барои саломатии шумо муфид аст. 4) ба хубй, ба таври хуб; 5) муносиб, боб, соз; 6) серхосил, сермахсул, хосилхез; 7) даркорй, лозима; 8) эътиборнок, боэътибор; be good at sth истеъдоди чизе доштан: Не is good at mathematics. У истеъдоди риёзй дорад. It is very good of you. Шумо мехрубон хастед. Good night! Шаб ба хайр! Good clothers open all doors. Зарб. ~ Одаму ли- бос, хонаву палое. Good health is above wealth. Зарб. ~ Тани сихат, ганчи равон. Good master makes good servents. Зарб. ~ Ha- бошад морро бачча, ба чуз мор,/ Наёрад шохи бад, чуз тухми бад, бор. (Гургонй) good-bye I [gud'bai] п худохофизй, видо. good-bye II ['gud'bai] int Худо хофиз! Худо нигахдор! То дидан! Хайр! good-fellow [gud'felou] п одами хушгуфтор, одами некхислат, рафики шафик. good-for-nothing ['gudfa,nA0iij] 1. п бекора- гард, бекорхуча, танбал. одами бехуда; 2. а ношоям, бекора, нобакор, нодаркор, бехуда. good-humoured ['gud'hjumsd] а сифдил, на- рмдил, халим, шух, хушахлок. good-looker [,gud'luka] п амер. жар. марди хушру, зани нозанин. good-looking [,gud'lukiij] а хушруй, хушси- мо, хушзохир, ачиб, зебо, цилкаш. goodly ['gudli] a (goodlier, goodliest) 1) хушкиёфа, хушруй, зебо, дилкаш, форам; 2) бисёр, хеле калон, бузург, мухим, ахамиятнок, маьнидор, пурмаънй. goodman ['gudmaen] п 1) гуфт. сарпарастй хонавода, ноновар, сохибхона, мизбон, шавхар; 2) ого. good-natured [,gad'neitfsd] а хуштабиат, покниход, хушху, покху, хушахлок, мехрубон, калим. good-neighbourly, амер. good-neighborly [,gud'neibali] а робитахои дустонаи хамсоягй. goodness ['gudnis] 1. п 1) хубй, некй, покниходй, нексириштй, натзй, нияти пок; 3) бехтарин бахш, сифати баланд; 2. inter аломати тааччуб, ачаб! good gracious! Худое! Ё Худо! for goods sake аз бахрй Худо! good knows Худо медонад! goods [gudz] п pl (бо ф. шак. ч. меояд) 1) мол, молиёт; consumer goods молхои истеъмолй; goods circulation муомилоти мол; 2) амволи манкул, молхои шахей; 3) бор, мол; capital goods молхои сармоявй; catch with the goods дар болои чиноят ба даст афтодан; deliver the goods ба ваъда вафо кардан, Ухдадорихои гирифтаро ичро кардан; hause hold goods молхои хонагй; good-tempered ['gud'tempad] а хушхулк, хушкалб, покдил, хушахлок. goodwife ['gudwaif] п зани хона, кадбону; хонум, хотун. goodwill [,gud'wil] п хушкалбй, нияти нек, некхохй, хусни ният, ризомандй. goody I ['gudi] п (pl goodies) зан, пиразан,
goody_______ кадбону. goody II ['gudi] n ширинй, хурданй, шира- вор, канду ширинихо. gooey ['gu:i:J а 1) амер. гуфт. часпон, час- понак, ширамонанд, ширешмонанд; 2) беш аз хад эхсосотй, сентиментал. go-off ['gad'of] п огоз, ибтидо; at the firs go-off лар а в вал, аз ибтидо. goofy ['gu:fi] a (goofier, goofiest) амер. ахмак;, аблах, беакд, бефаросат, кундфахм. goose I [gu:s] п (pl geese or gooses) 1) зоол. гоз, модагоз, гози мода hiapu сиро gander мегуянд), коз; 2) гушти гоз; 3) мац. одами ахмак/ сабукмагз/ бемаза; all his goose are swans хам ar зогх,ои у ку хастанд, мунтазам аз буд зиёд нишон додан; coock once own’s goose шанси касеро аз байн бурдан; kill the goose that lay the gclden eggs куштани мурге, ки тухми тиллой меоварад; the goose hands high хама кор дурсут шуд. хама кор бачост goose II [gu: s] и дарзмол, уту. gooseberry ['guzban] п (plgooseberries) гиёх. бектошй, хорту т, ангури фарангй; old gooseberry иблис, шайтон; play old gooseberry тУпаланг/ харчумарч кар- дан. goose-egg ['gu.sog] п 1) тухми гоз; 2) амер, варз. сифр (дар бозихои варзишй). goose-flesh ['gu:sflef] п пусти гоз (аз таре сармо). goosey ['gu:si] a goosier, goosiest) 1) гозмонанд, гозй; 2) ахамак, камакд. gopher [guufa] ниг. goffer. Gordian knot ['go dian'r.ot] n гирехи Горди- ан; мац. мушкилоти кариб имконнопазир ё мушкил; cut the Gordian knot рохи халли сирех ва дале- рона ёфтан. gore 1 [go:] п 1) хун, хуни лахташуда; 2) чуйи хун; 3) хунрезй, куштор. gore II [go:] 1. п 1) фона; 2) китьаи фона- шакл/ сегушаи замин; 3) бодбони сегушаи киштй; 2. v сегуша духтан. gore III [go:] v шох задан, шох зада мачрух кардан, бо шохзанй cj*pox кардан ё дарондан. gorge [goals] 1. п 1) гуфт., шоир. гулу, халк, ной; 2) шиками хар хайвон ё инсони пурхур ва харис; 3) хуроки шлкампуркун; 4) тангрох, гардана. дараи танг, тангдара, тангно/ бори- каи байни ду кух; 5; банд, танба, сад, монеа; 2. v харисона фурУ бурлан, пурхурй кар- дан. шикамро тапондак. gorgeous ['go:djt>s] а 1) бошукУх, олй, пур- тантана, ботантана, 2) гуфт. зебо, дилипсанд, кашанг; 3) барок, пурчило, дурахшон. gorgon [’go:gon| п 'асотири Юнон) Горгон, -372- Медуза; 2) мац. зани бисёр зишт, зани бисёр бадсимо. gorilla [go'nlo] п 1) зоол. горилла (навъи маймун); 2) одами горилламонанд. gormandise ['go:mandaiz] v пур хурдан, пурхурй кардан, харисона хурдан, тапондап, пур кардан (шикамро), баднафей/ шикам- парасти) кардан. gorse [go:s] п бот. гули товус. gory ['go:n] a (gorier, goriest) 1) хунолуд, пушида аз хуни лахта гауда: gory hands дастхои хунолуд; 2) пурталафот, пурхунрезй, хунин. gosh [goj] int Ачаб! Box! Сабил монад! Бало запад! Oh, gosh, I forgot my money! Эй box! Пул аз ёдам рафт. gosling ['gozlirj] n 1) чучаи гоз, бачаи гоз; 2) мац. чавони ноболиг ва камтачриба, чавони нсбахирад. gespe] [ gospal] п 1) (бо у;арфи калон) чор ки- тоби аввалй Инчили Ахди Кадим; 2) вокеият, хакикати мутлак, башорати вокей; 3) акида, маром, ормон, эътикод; 4) хакикат; take for gospel кур-курона пайравй кардан, надониста чизеро хакикати кулл гуфтан. gospeller ['gospsla] п 1) корни Инчил, касе ки дар калисо Инчил кироат мекунад; 2) воизи оташин, тарафдори матини Инчил; hot gospel- ler мац. хомии бузург; gossamer ['gosomo] п 1) луоби анкабут, тори анкабут; 2) матои нафис, газвори тунук (нозук, латиф). gossip ['gosip] 1. п 1) овоза, гайбат: You mustn’t believe it. It’s only gossip. Шумо набояд, ба ин бовар кунед. Ин факат овоза аст. 2) одами хабаркаш, хабарчин, суханчин, гайбатчй: All the town gossips were present. Тамоми хабарчинони шахр дар он чо иштирок доштанд. 2. v (gossipped; gossipping) хабаркашй кардан, гайбат кардан: They gossipped the story all over the town. Онхо ин гапро дар тамоми шахр пахн карданд. Gossiping and lying go hand in hand. Зарб. ~ Эй бародар, манех ба гайбат руй,/ Ки бувад русиёх гайбатгуй. (Биной) gossipy [’gosipi] а 1) лаккй, сергап, серманах: 2) холй, пуч, тихй, бемаза, фач (гайбат). got |got] pant ва р. р. аз get. Goth ['go0] п таъ. гот (яке аз цавмуои олмо- нии карни сеюм то панцуми милодй); 2) мац. одами вахшй, барбарй. Gothic [rgo6ik] п 1) забони готй; 2) услуб ё хати готй; 2. а 1) готй (хат. услуб); 2) чопй; 3) вахшиёна, берахмона, чохилона. gotten ['gotn] гуфт ва амер. р. р аз get. gouge [gaudg] 1. п 1) исканаи нимдоира, ис-
канаи чаррохй; 2) базурситонй, гасб; 2. v кандан (бо искана), кандакорй кардан (руи чуб), ба тезина кофта гирифтан, канда накш (гул) партофтан. 2) гуфт. пули каееро хурдан, гаронфурушй кардан. gourd [guod] п 1) каду; 2) пусти хушки каду (барои обгирй); 3) гуфт. калла, cap. gourmand ['guomand] 1. п шахси заккахур, бомазахур; 2. а пурхур, носерам, шикампараст. gout ['gaut] п тиб. 1) никрис, дарди мафо- сил; 2) лахта, лахтахун. gouty ['gauti] а никрией. гирифтори бемо- рии никрис, дарди мафосилй. govern ['gAvanj v 1) идора кардан, хукумат рондан; 2) хукмронй кардан, фармонравой кардан; 3) тахти таъсир карор додан, нуфуз доштан бар; 4) ба дает гирифтан (худро), на- зорат кардан (каурро); 5) грам. мутобикат кардан; 6) ба тартиб андохтан, танзим кар- дан. governable I'gxvsnabl] а фармонбардор, итоаткор, идорашаванда. governance [’gAvnonons] п хукумат, тарзи хукумат, худуд ва чигунагии хукумат, идоракунй, тарзи идоракунй, рохбарй governess ['gxvonis] п 1) муаллимаи хусусй, 2) зани парастор, доя; 3) гуфт. хокима. government ['gAvanmantJ п 1) хукумат, дав- лат: the Government of Tajikistan Хукумати Точикистон; 2) хукмронй, идора, назорат, сарпарастй; 3) системаи/ низоми хукумат: the government of the people, for the people and by the people хукумати мардум, барои мардум ва таввасути мардум; local government хокимияти махаллй; 4) улуми сиёсй, кишвардорй: Не has а В.A. in government. У унвони бакалавр дар риштаи улуми сиёсй дорад; petticoat government хукумати лухтакмонанд. governmental [,gAvn'mentl] а хукуматй, давлатй. governor I j'gAvano] п 1) хоким, дукмрон, раис, фармондор; 2) амер, узви хайати муди- рия: the board of governors of the university хайати муцирияи донишгох. 3) гуфт. арбоб, падар; 4) мудир. governor II ['gAvno] п 1) хучаин; 2) тех. танзимкунанда; 3) тех. дастгохи назорати суръати мотор. governor-general ['gAvono'dgenoral] п 1) хокими куллй муста млпка, фармондори кул, фармонфармо, воли, осточдор; 2) генерал- губернатор. gowk [gauk] п 1) зоол. фохта; 2) каллаварам, гул, сода, ахмак. gown [gaun] 1. п 1) либоси хоб, либоси Хаммом; 2) чомаи кушод (ки руи либосуои дигар пушида шавад), або, кабо; 3) либоси - 373 - gradation махсуси судяхо; 4) либоси чаррохй; 2. v у либос пошидан: She was perfectly gowned. У либоси зебо пушида буд. 2) либос ё рупуш ба тан кардан. grab [graeb] 1. п 1) кушиши ногахонии забт; 2) забт: a policy of grab сиёсати забт; 3) тех. эскаватор, кавш, кафлез; 4) хар чизи капидашуда ё буридашуда; 5) чангола, чан- гак; get/ have the grab on бартарй доштан (нисбат ба касе); 2. v ^grabbed; grabbing) 1) капидан, ногахон ва базурй гирифтан, дастгир кардан; 2) рабу- дан, боло кашидан; 3) тахти таъсир карор до- дан, чанге ба дили касе задан. grab-all ['grasb,t>lj п 11 халта барои чизхои майда-чуйда; 2) жар. хасис. grabber ['grtebbaj п каллоб, дузд. grabble [grsebl] v 1) бо даст эхеос кардан, ламе кардан, курмол рафтан; 2) дароз каши- дан. grace [greis] 1. п 1) зебой, зарофат, таннозй, чамол, дилрабой; 2) матонат, викор; 3) назокат, некрафторй, пачобат, мулохизакорй; 4) pl хусусиятхо/ сифатхои диккатчалб- кунанда; 5) нияа, лутф, мехрубон; 6) дуои кабл аз хурок, шукрона, шукр; 7) лутф ва баракаги илохй, мухаббати илохй; 8) (бо харфи калон) унвоне, ки нисбати кеку фи Аъзам ва дук ис- тифода мешавад, олиданоб, чаноби олй; with a good grace бо камоли май л ва лутф; with a bad/ an ill grace бо бемайли: be in/ get into sb’s good graces аз инояти/ илти- фоти касе бахравар шудан; Your, His, Her Grace чаноби олй. 2. v 1) оростан, зеб/ зинат/ додан, оро до- дан, пурмаъно/ пурмазмун кардан, бой/ ганй гардондан; 2) лоик дидан/ донистан, сазовор/ мушарраф гардондан, сарфароз кардан. grace-cup ['greiskxp] и нуш/ кадахи охирин (ба саломатии касе). graceful ['greisfl] а раъно, мавзун, зебанда, зебо, дилрабо, дилпазир, бовикор, танноз. graceless 1'greislisl а 1) бемулохиза, шуртй, безеб, нозебанда, бевикор, беназокат; 2) бекавора, зпшт, номавзуп. gracious [’greijas] а 1) раъно, бовикор, зе- банда, матин, мехрубон ва чаззоб; 2) рахмдил, дилсуз, мехрубон; Good gracious! Худое! gradate [gra'deit] v 1) дигаргуч кардан/ шу- дан, тагйири ранг додан (батадрич ва но- маълум); 2) ба тартиб чойгир кардан. gradation [gra'deijn] п 1) дарадабандй, табакабандй, зинабандй; 2) зина, дарача: 3) р/ мархалахои гузаранда; 4) дигарунии тадричй (аз маршала ба маруалаи дигар); 5) pl табдили тадричй аз як раш ба ранги дигар; 6) заб. чойивазшавии садонокхо, аблаут.
grade -V4 grade [greid] 1. n 1) дарача, зина, поя, мар- таба: grade A eggs тухми мурги дарачаи як; 2) ругба; to reach the grade of genera: рутбаи генералй гирифтан; 3) гавъ, сифат: high grade petrol бензини навъи аъло; 4) амер, синф (мактаб): Не is in the seventh grade. У дар синфи хафтум мехонад. 5) амер. бахо: Не re- ceived the highest grades in the class. У дар синф бахохои аълотарин гирифт. 6) замини тароз ва шебшуда, нишебй, пастхамй; 7) хайвоне, ки яке аз волидайнаш холис аст; grade school (ниг. the grades, амер, мактаби ибтидой; 2. v 1) дарачабандй кардан, табакабандй кардан, мархалабандй кардан; 2) амер, бахо гузоштан: The teacher graded the students’ test papers. Муаллим ба корхои хаттии цонишчуён бахо гузошт. 3) хамвор кардан; 4) бо хайвони асил чуфт кандан ( барои беусозии наел)-, grader ['greida] п амер, талабаи мактаби ибтидой. gradient ['greidiant] п нишеб, нишебй, хами (замин). gradual ['grasdjual] а тачричй, охиста - охиста, кам-кам. gradually ['graedjuah] adv тадричап, ботадрич, охиста-охисга, кам-кам. graduate 1. п ['graedjuit] амер. 1) сохиби маълумоти олй; хатмкарда: an Oxford grad- uate хатмкардаи донишгохи Оксфорд; 2) сохиби унвони илмй, дипломдор, дорой гувохинома; 2. v ['graedjueit] 1) мактаби олиро хатм кардан: She did not graduate from college. У коллечро хатм накардааст. 2) амер, хатм кар- дани хама гунаи муассисоти таълимй: to graduate from high school мактаби миёнаро хатм кардан; 3) дарача ба дарача таксим кар- дан, дарачабандй кардан; 4) унвони илмй гирифтан; 5) био. тадричан иваз шудан за ба чизи дигар табил ёфтан. graduation [.graedju’eijtr] п 1) хатми тахсил, хатми мактаби олй; маросими хатми тахсил; 2) гирифтани унвени илмй; 3) дарачабандй, зинабандй, дарача; 4) табакабандй, даста- дастасозй. graft I [gra:ft] 1. n 1) порахурй, ришвахурй; 2) пера, ришва; 2. v амер, пора/ ришва додан/ гирифтан, бо порадихй ба худ тсбеъ кардан. graft II [gra:ft] 1. п пайванд, чои пайванд, пайвандгох, гиёхи пайвандй; 2. г О пайванд кардан' задан; 2) бо хам пайвастан, чуфт кардан. grafter ['gra.ftaj п 1) пайваядгар, пайванд- кунанда; 2) амер, ришвахур, каллоб. grafting ['gra:ftir,] п 1) пера; 2) пайвандкупй. grain [grein] 1. и 1) гандум, галла, дона: the grain harvest хосили зироати галладона. 2) мац. дона, хурда, микдори кам, гандумак, нахудак, чав: a grain of rice доначаи биринч; 3) галла, галладона (гиёх рои еаллаоона); 4) гран (хурд- тарин вох;иди чешки вазн) = 0,065г.; 5) мац. зарра: a grain of truth зарраи хакикат; 6) мац тинат, ху, хислати асосй; against the grain бар хилофи майл; go against the grain бархилофи майл амал кар- дан; 2. v 1) дона-дона шудан; 2) ранг задан ва накшу нигор кардан (чуб); 3) пуст/ чармро аз му тоза кардан, пардохт кардан (пфетро). grainy ['grcini] а ( grainier, grainiest) 1) дорой накш (чуб, сане ва г); 2) донадор, дона-дона; 3) нохамвор, носуфта. gram 1 [grtemj п вохиди вазн, грамм. gram И [graem] ниг gramme. grammar ['graema] п 1) дастури забои, сарфу нахв, грамматика; 2) китоби сарфу нахв; 3) усу ли аввалияи хар навъи допиги. grammar-school ['gi temaskud] п мактаби миёнаи давлатй (дар Британия Кабир барои кудакони синни 10 то 18 со па, ки хукуки дохилшавй ба мактаби олиро медихад). grammatical [gra'mactikal] а грамматикй, даструй, сарфу нахвй, мувофики кавоиди дас- тури забои. gramme [graem] п грамм. gramophone f'graemafaun] п граммофон. gramophone record ['gra?mafaun,reka:d] п сабти граммофон. grampus [’gratmpas] п делфини сиёх ва сафед, делфини шимолй. granary ['graenan] п (pl granaries) 1) анбори галла; 2) нохияи хосилхез. grand 1 [graend] а 1) аъзам, бошукух, воло, олй: a grand viziei вазири аъзам; 2) аслй, умда, бузург; 3) риёз. кул: a grand total хисоби кулл; 4) барчаста, номдор, мумтоз; 5) мутаол, арчманц; 6) асосй, бисёр мухим; 7) бошукух, бохашамат; 8) мухим, зарур; 9) дилрабо, чозиб; 10) чамъбастй, чамъбасткардашуда; in a grand manner бо таври бошукух. grand II [graend] п амер. гуфт. хазор доллар. grandchild ['grsentjaild] п (pl grandchildren) набера. grand-dad ['graenddaed] гуфт. бобо (бобока- лон). granddaughter ['graen,do:ta] п набера (духтар). grandee [graen'di:] п марди олирутба, бузур- гмард (испаний). grandeur ['graendga] п бузургй, азамат, шукух, шахомат. grandfather ['graend,fa:6o] п бобо grandiloquence [graen'dilskwans] п газофг- уйй, муболига, баландпардозй, дабдабанокй.
grandiloquent [graen'dilokwantj а газоф, тумтарок. grandiose ['grasndiaus] а бузург, боазамаг, бошукух, бошахсмат. grandma ['grasnma:] n гуфт. аз grandmoth- er. grandmamma ['grasntna.ma:] n бибй (ку дакона). grandmother [^ггешплЗэ] n моцаркалон; Teach one's grandmother to suck eggs. Зарб. ~ Ба Лукмон хикматомузй чй хочат? grandpa ['grasnpa:] п гуфт. аз grandfather. grandpapa [’grtendpo.pa:] п бобочон (ку дакона). grandparents ['giaen,peoronts] п pl бобо ва модаркачон. grandsire ['grasnd,saia] п 1) гуфт. бобо, па- даркалон; 2) р! чад, сарнасл. grandson [’grxndsAn] ч набера (писар). grandstand [’grandstand] и 1) чойгохи та- мошобинон (дар варзишгохр чойгохи калон ва сарпушида; 2) ширинкории бечо, худнамой. grange L'greindg] п 1) анбори галла; 2) за- мини кишоварзй ба иловаи анбор ва хонаву бипохои марбута. granite [’grtemt] п санги хоро, гранит. granitic [grae'mtik] а гранити, санги хорой. granny ['grarm] п 1) гуфт. аз grandmother; 2) бибидон, бибй. grant ['gra:ntj 1. п 1) бахшиш, хадя, ато, ахдо, ёрй, грант: a government grant ёрии хукуматй; 2) мулк ё мабла! ё чизи ахдошуда; 3) бурс, дотасия. субсидия; 3) хазинаи гахсилй; 4) гузашт, ичозат; 2. v 1) додан, бахшидан, ато/ ахдо кардан, мустадоб кардан, хадя кардан: to grant a loan карз додан; Не was granted a pension. Ба вай нафада доданд. 2) тасдик кардан, пазируфтан: I grant that this is true. Ман тасдик мекунам, к и ин амал хакикат аст. 3) бурс/ дотатсия/ субсидия додан; 4) ичозат додан, мондан, гузоштан; grant a request дархостро ичро кардан; grant permission ичозат додан; take for granted фарз кардан, хатмй шумурдан, мусаллам пиндоштан; кадри чизе- ро надонистан. grantee [gra.n'ti.] п дарёфткунандаи хадя ва хар чизи атой. grant-in-aid ['gramtmeid] п дотатсия, субси- дия (кумаки молии хукуматй марказй ба уокимияти мауаллй). granular fgrsenjulo] а донадор, донамонанд, сердона, дона-дона. granulate ['grseniuleit] v майда/ реза/ таксим/ чудо/ бу лак/ кардан. granulation [,gramju'leijon] п доча- донакунй, дона-донашавй. забаршудагй. - 3?5- grass granj.e ['graenju:!] п донаи кучак реза, до- нача, моша, резацона. grape [gretp] и 1) ангур: a bunch of grapes хушаи ангур; sour grape ангури туруш: 2) да- рахти ангур, ток; grape vinegar сиркои ангур; grape juice оби ангур. grape-fruit ['gre/pfrud] п доробй, дарахти дорсбк, грейпфрут. grape-shot ['grerpjbt] п сочмаи донакалон, гулулаи калон. grape-suger ['gre:plugs] п канди ангур, глу- коза. grape-vine [’greipvain] и дарахти ангур, ток. graph "graef] п нигора, график, диаграмма, тархи геометрй, чадвал. graphic ['graefik] а навишташуда, кашида- шуда, тасвиршуда; графикй. graphite ['graefa.it] п минерали графит, сиёхии калам, сурби сиёх. grapnel ['gratpnal] п чангаки чандшоха, чан- гола. grapple [graspl] 1. п тех. чангола, чангак; 2. v 1) бо чангола/ чангак гирифтан; 2) ба хам дарафтодан, ба хамдигар часпидан, даст- багиребон шудан; 3) мукобилият кардан. grapling-iron [graepl i ijaian] n чангола, чангак. grasp [gra:sp] 1. n 1) чанг, чангол, гир: I could not ascape his grasp. Натавонистам аз чангола ш халос шавам; 2) фахмиш, кудрати дарк, фахм: This work is beyond my grasp. Ин кор берун аз фахмиши ман аст. 3) фишор, тазъик: мач. таъсир: in the grasp of the enemy дар зери таъсири душман карор гирифтан; 4) гастрас; within grasp дастрас, мач. даркшаваида; дар масофаи дастрас; bevond grasp тастнорас; мач. даркнашаванда. 2. v 1) капидан, махкам гирифтан, ба чанг овардан. дар даст гирифтан, чаш гирифтан: Не grasped the горе. S ресмонро капид. 2) дарк кардан, фахмидан, дарёфтан Гмаъно ва г.): Не could not grasp my meaning. У максади маро нафахмид. 3) бс майл ва иштиёк кабул кардан; Grasp all, loose ail. Зарб. ~ Монда он тира бахт дармонда, / 3-ин яке монда, з-ок дш аре ронда. (Биной) grasper [gra:spe] п каллоб. grasping ['gra:spitj] а хасис, харис. grass [gras] 1. п 1) алаф, чаман. гиёх; 2) алафзор, чаманзор, маргазор; 3) чарогох; 4) мац. хабаркаш, чосус; go to grass сабукдуш кардан, аз кор холй кар- дан; let the grass grow under one’s feet фурсатро аз даст додан; not to let grass grow тез ва фаъолона амал кар- дан; While the grass grows the horse starves. Зорб. ~
grass-cutte To алаф меруяд, асп аз гуруснагй мемурад. 2. v 1) чарондан; 2) бо алаф пушондан; 3) руи чаман пахн кардан; 4) чосусй кардан, махфиёна ба полис гузориш додан. grass-cutter [gra:skAta] п дастгохи алафдаравй. grass-hopper ['gra:shopa] п малах. grass-nake ['gra:ss'neik] п мори обй grassy ['gra;si] a ^grassier; grassiest) а алафй, сералаф, алафдор, аз алаф сохташуда; сабз, алафранг. grate I [greit] п I) панчара; 2) оташдони деворй; 3) пандараи оташдони деворй; 4) тех. такар-тукур; grate II [gieit] v 1) реза/ майда кардан (бо дастгохи резакунии сабзй, мева ва г.); 2) дандон бо хам задан, дандон ба хам соидан (аз хашм ва е.); 3) молидан, соидан, талкон кардан; 4) озурдан, норохат кардан, асабй кардан/ шудан, ранчондан, оташин кардан; 5) гичиррос/1 арчас задан. grateful [’greitfi] a (to <smb - барои касе; for sth - чизе) сипосгузор. муташаккир, мамнун. gratification [,gra;tifi'keijii] п хушнудй, ризомандй, сарфарозй gratify ['graetifai] v 1) хушнуд ва розй кар- дан, сарафроз кардан, розй кардан; 2) таъмин кардан, каноат кунондан, конеъ гардондан. 3) чоиза додан, подош додан, мукофотонидан. grating ['greitirjl п панчараи оханй, шабака, панчара. gratis ['greitisl а ройгэн, муфт, бепул, бе музд, мачонй. gratitude ['graetitju:d] п сипосгузосй (to smb - ба касе; for sth - барои чизе), силос, кадрдонй. gratuitous [gro'tju itos] а 1) муфт, бемузд. бепул, ройгон, беподош; ихтиёри; 2) бидуни далел/ сабаб, беиллат, бечо. grave I [greiv] п 1) кабр, гур, мазор, маркад, оромгох: a monument over a grave ёдгории болои кабр; 2) мац. марг, фано, халокат; have one’s foot in the grave бо як пой дар лаби гур будан, ша дидан бемор будан; make one turnover in one ‘s grave анчом додани коре, ки мурцаро дар гур азоб дихад, бархи- лофи майл ё акидаи мурдае рафтор кардан; sink into the grave гуфт. хек кардан, дар гур андохтан, кабр кардан; grave П [greiv] а 1) мухим, хаётй, гарон, диддй: a grave responsibility чавобгарни чиддй; 2) хатарнок, вахим: a grave illniss бе- мории вахим; 3) андуховар, таъсир ангез, но- гувор' grave consequances окибати ногувср; 4) калон, кабир. a grave sin гунохи калон; 5) гирифта, тира: grave colours рангхои тира; grave Ш [greiv] v (р. graved; р.р. graved, gra- ven) 1) тарошидан; 2) кандакорй кардан, хак -376- кардан, накш кардан; 3) тандис сохтан. gravel ['graeval] 1. п 1) per, сангреза, кум' а gravel road рохи аз pei пушидашуда; 2) куми тиллодор, реги тиллой, реги тиллодор, за- рафшон; 3) тиб. санги мошона/ гурда. 2. v 1) бо сангреза пушондан (рох, ва г.), кум/ pei рехган; 2) мац. дар холати ногувор мондан, ошуфта кардан, озурдан. gravestone ['greivstoun] п санги гур, санги кабр, лавхаи кабр, лавхаи ёдгорй. graveyard ['greivja.d] п кабристон, гуристон; graveyard shift амер, навбати кори шабона (маъмулан аз нимашаб то соати уашти бомдод). gravid ['gratvid] а хомиладор, хомила, бор- дор, обистан. gravitate [’grteviteit] v 1) физ. тахти фишори кувваи чозибаи замин харакат кардан, моил будан; 2) чазб шудан (ба суи чизе), чалб шудан, гароиш пайдо кардан (ба суи чизе), ба суи худ кашидан. gravitation [.graevi'teijh] п 1) гароиш, чазб, кашиш; 2) физ. кувваи чозиба, гароиш; the law of gravitation конуни чозиба. gravity [’grteviti] n (pl gravities) l) кашиши замин, неруи цозиба (махсусан неруи чозибаи кураи замин)-. centre of gravity маркази неруи чозиба; 2) викор, матонат: the gravity of his manners матонати рафтори У; 3) гаронй, сангинй, чиддият, ахамият: the gravity of the international situation чиддияти вазъи байналмилалй; 4) хатар, тахдид, вахомат, дахшат. gravy ['greivi] п (pl gravies) хуриши обакии таом, обгушт, шираи гушт. gray [grei] а ниг. grey. graze I [greiz] v 1) расидан каме ба чизе (бо - against, along); The ball grazed his arm. Туб ба дасташ расид. 2) харошидан, захми сатхй кар- дан. graze II [greiz] v чарондан, чаридан, чаро кардан: The cows are grazing in the meadow. Говхо дар маргзор мечаранд. grazer fgreiza] n хайвонй дар чарогох буда, хайвонй ча ранда. grazier ['greizia] п чорводор, чорвопарвар. grease 1. п [gri:s] 1) равган, равгани думба: а grease spot нуктаи равганин; 2) равгани зард; 3) равгани молиданй; in pride/ prime of grease фарбехкардашуда, бурдокй; 2. v [gri:z] 1) равган молидан/ задан: to grease а саг ба автомобил равган молидан; 2) чарб кардан; grease the palm or hand or fist of, to grease the wheels равган кардан; мац. ришва додан. greasy ['gii:zi] a (greasier; greasiest) равгани, равгандор, чарбй, серравган. great [greit] а 1) бузург: a great painter рас-
-377- соми бузург; 2) кабир, калон, азим: a great mountain кухи азим; 3) гуфт. хуб, олй, фавкулоца: That’s great! Бисёр хуб! 4) бокувват, пуркувват, пурзур; 5) дароз, давом- дор: a great while дар мухлати дароз; to live to a great age то ба пирй шндагй кардан; 6) зиёд, бисёр, тулонй, шадид: a great many of people теъдоди зиёди одамон; 7) мохир, барчаста, алокаманд; a great deal бисёр, шумораи зиёд; a great pain дарди шадид; a great while ба муддати тулонй; be great at тачрибаи калон доштан (Оар коре); be great with child хомиладор будан; Great barkers are no biters. Зарб. ~ Саги чаккон газанда нест. Great talkers are little doers. Зарб. ~ Аз кох кух сохтан. the great бузургон. Great Britain [.greit'britn] Британияи Кабир. greatcoat ['greitkout] n палтои вазнин; ши- нел. greatly ['greitli] adv бисёр, хеле, нихоят. greatness ['greitnis] n бузурги, шахомат. greats I'greits] n pl имтихони охир барои гирифтани дарачаи бакалавр (оар Оксфорд). Grecian [gri:jn] а юнонй(услуб). Greece [gri:s] п Гретсия, Юнон. greed [gri:d] п харией, хирс, мумсикй. greediness ['gri:dmis] п харией, хирс. мумсикй, чашмгуруснагй. greedy ['gri:di] a (greedier; greediest) харис, тамаъкор, мумсик (касе, ки беш аз он чй ниёз дорад, мехохад). Greedy folk have long arms. Зарб. ~ Ба чамъи мол чун умрат хама рафт, / Магар дар гур хохй хурд ин хама мол! (Де^лавй). Greek [gri:k] 1. и 1) греки, ахли Гретсия; the Greeks гоекхо; 2) забони грекй; 2. а юнонй, грекй. bee Greek to sb гайри кобили фахм будан. аслан нафахмидан. green I [grim] а 1) сабз: green light чароги сабз; 2) сабза, пушида аз гиёхи сабз; 3) нара- сида, нопухта, хом; 4) мулоим: green winter зимистони мулоим; 5) зинда, фаъол: 6) чавон, бетачриба, ноозмуца, навмашк; 6) аспи чарс; 7) шукуфон, бардам, сабзу хуррам; К) рангпа- рида, паридаранг, тарсида; 9) бемор, сабук; 10) тар, тару гоза; 11) хасуд. green II [grim] п 1) ранги сабз, рангаи сабз; 2) алафзор, чаман, маргазор; 3) растанихо, наботот; 4) pl сабзавот; 5) чавонй, кудрат, кувват; Do you see any green in my eyes? Ма- гар дар назарат чавон/ бетачриба менамоям? 3. v 1) сабзранг шудан, сабзидан; 2) ранги сабз кардан/ молидан; 3) жар. фиреб додан, фирефтан. = grenade greenbacks fgrimbseks] п pl амер, пули когази. greenery I'gnmari] п (pl greenaries) 1) гиёххои сабз, гул ва гиёххо, сабз, кабудй, кабу дизор; 2) гулхона, гармхона. green-ejed ['grimaid] а 1) кабудчашм; 2) моч, бадрашк, рашкомез, бисёр хасуд. бахил, хасадхур. greengage ['grimgeidg] и гиёх гурдолу (на- въи олуи калондона). greengrocer ['gri:n,granso] п мевафуруш, сабзавотфуруш. greengrocery ['grim.grouson] п [pl greengroce- ries) 1) магозаи мевафурушй; сабзавот, мавачот. greenhorn ['grimhom] п 1) навкор, одами бетачриба, хомдаст, одами тозакор (навкор); 2) зудбовар. greenhouse ['grimhaus] п гармхона. greenish ['grimtj] а сабзранг, сабзчатоб. Greenland [’grimland] п Гренландия. greenness ['grimnis] п 1) сабзй, сабза, растанй, сабзавот; 2)awg. бетачрибагй, хомй. green-room [’grimrum] п утоки истирохати хунарпешагон (рдатан дар пушти сауна). green-sickness ['gnm,siknis] п тиб. сабзхуй (норасоии оуан дар хун). greensward ['grimswo:d] п чаман, маргазор, алафзор. Greenwich ['grinidj] п 1) ш. Грин(в)ич (дар канори ш. Лондон); 2) Gieenich Mean Time (GMT) меёри соати Гринвич, ки дар аксария- ти кишвархо кабул шудааст . greet [grist] v 1) дуруд гуфтан, табрик кардан, салом кардан: Не was greeted by many pec pie. Мардуми зиёд Уро табрик карданд. 2) пешвез гирифтан, ахволпурей кардан, адои эхтиром кардан: His speech was greeted by dead silence. Нутки Уро бо диккати том пешвоз гирифтанд. 3) хушомад гуфтан. greeting ['gri:tirj] 1. pres, р аг greet: The pres- ident came in, greeting the newsmen. Президент рУзноманигоронро салом дода, вориди толор шуд. 2. п 1) дуруд, тахният, салом, хушомадгуй, пешвоз: Give my greetings to your father. Сало- ми маро ба надарят расой. 2) pl табрикот, эхтиромот, саломраеонй: They exchanged greet- ings. Онхо табодули табрикот карданд. extand ene’s warm greetings саломи гарму чУшон расондан; greeting card варака/ корти табрикй. gregarious [gre'geanas] а 1) гурухдуст, чамьнятдуст, гурухчУ, гурухзй, галазй (уайвоиот); 2) ичтимой. Grenada [gre'netdo] п Гренада. gregory-powder [gregan,pauda] п доруи дарунорой. grenade [gn’netd] п граната, норинчак.
grenadier____________________________________ grenadier [grena'dio] n 1) сарбози горди гренадер; 2) норинчакандоз. grew [gnu] past аз grow. grey I [grei] a (gray рам менависано* тира, хокистарранг: a grey stone budding бинои сангини хокистарранг; 2) тира за тор, гамафзо, гира, гирифта, абрнок: a grey day рузи тира; 3) сафед (инч. grey-haired); a grey head сарсафед; to turn grey пир шудан; 3) пир, пир ва мухтарам; 4) рангпарида, хиратаб. grey II [grei] 1 п 1) ранги хокистарй; 2) одами сафедмуй; 3) либоси хокистарй; 4) фо- сила/ марз байни ду чиз; 5) чиз ё хайвонй хо- кистарранг; 6) аспи кабуд: 2. v 1) хокистарй ранг шудан, м£й сафед кардан, муйсафед шудан; 2) дилгир шудан (даво). greyhound ['greihaund] и 1) саги тозй; 2) ав- тобуси байнишахпй; 3) киштии укёнусй. grid [grid] п 1) панчара; 2) бар. шабакаи барк. griddle ['grid!] п 1) тобаи дастадор; 2) галбери калон барои чудо кардани маъдан. gridiron ['gnd,aian] п панчараи дастадор (барои кабоб кардана ;фшт дар болои он). grief [gri:f| п 1) гам, андух, мотам, алам. гусса; 2) бадбахй, нокомй; come to grief бадбахг шудан, ноком шудан; bring to grief бадбахт кардан, ба бадбахтй оварда расондан. grievance ['gri:vans] п 1) алам, озурдагй, хафагй: They nursed a grievance against him. Онхо дар дил нисбати у алам парвариданд. 2) шикоят, гила: What is your grievance? Аз чй ншкояг доред? grieve {.gri:v] v 1) гамгин кардан/ шудан: His bad behaviour grieved his parents. Рафтори бади у воиидонап'ро гамгин кард. 2) андухгин будан, с?гвогй кардан, мотам ги- рифтан: She grieved over the death of her fa- ther. У аз вафоти падараш сахт андухгин буд. grievous f'gri:vas] а гамангез, хузновар, таъсировар, озордиханда, пуразоб, пу разия г. griffin I [gnfin] п 1) укобшер (дар афсонаи Юнон ва Рум)', 2) мау. посбони шрак. griffin II [grifm] п саги грифин (навъ саги шикорй). griffon [grifan] п ниг. griffin. grig [gng] n 1) зоол. мормохии кучак; 2) гуфт. малах; 3) мац. одами зиндадил ва пуртакопу, одами хунгарм ва корй; As merry as a grig Зарб. ~ Хушхол мисли малах grill [gnl] 1. п 1) манкали хурокпазй. дастгохи кабобпазй дар хавои озод. грилл, кабобпаз; 2) кабоб, бириёяй; 3) панчара; 2. v 1) дог кардан, бирён кардани гушт, кабоб кардан; 2) сузондан (офтоб)-, 3) амер. истинток кардан, мавриди пурсиш карор до- дан. - 378 ___ grille [gnl] п панчара; шабака. grillroom ['gnlrum] п тарабхонае, ки хуроки масхсусаш гуштбирён аст. grim [grim] a (grimmer; grimmest) 1) вахшй, берхам; 2) шум, торик, гира; 3) мау. пурвохима, пурдахшат; a grim smile табассуми шум; 4) берахмона: a grim struggle муборизаи берахмона. grimace [gri'meis] 1. п руйтурушкунй, лабу руй бурмакунй; 2. v киёфаи худро дархам кашидан (аз оард ва <?.), карашма/ гамза кардан, даханкачй кар- дан. grime ['graim] 1. п чирк, сиёх ва чиркин, ифлоей; 2. v ифлос/ чиркин кардан, олуда кардан. grimy ['graimi] a (grimmier, grimiest) 1) чир- кин, сиёх ва касиф, аз дуд сиёхшуда, ифлос; 2) мау. гандумгун. grin [grin] 1. п 1) табассум, лабханд; 2) писханд, дандоннамой: There was a foolish grin on his face. Дар руяш писханди беакдона хувайдс буд. 2. v (grinned; grinning) 1) табассум кардан, лабханд кардан; 2) писханд кардан, нешханд задан: Не grinned frem ear to ear У аз гуш то гуш писханд мезад. 3) дандон гиз кардан: The wolf grinned. Гург дандон гиз кард. grin and bear it дандон руйи чигар гузоштан мурданивор токат кардан (аз дард, нокомй). grind ['gramd] v (ground; ground) 1) нарм кардан, орд кардан, осиёб кардан: We buy coffee beans and grind them ourselves. Mo донахои кахваро харида, худамон онро орд мекунем. 2) чарх гардондан, бо чархондани даста пастгохеро ба кор андохтан; 3) тез кар- дан, соидан: Не ground the axe on the grind- stone V табарро чарх гардонд. 3) гидиррос занондан, хоидаь, дандонхоро бо хам соидан: Не ground his teeth in rage. У аз газаб дандонхояшро гичиррос мезад. 4) гуфт. аз ёд кардан, сахт кор кардан ё омухтан, чон кандан, бо чидду чахд кор кардан (инч. grind away): Не is grinding away a1 English for his ex- amination. У пеш аз имтихон забони англиси- ро аз ёд карда истодааст. 5) зулм ва чакр кар- дан, ситам кардан; 6) азоб/ азият кашидан; 7) худро молидан, молиш хурдан, соида шудан, нарм шудан. grind one’s own axe аз пап манфиа.тн худ шудан, гараз/ тамаъ дошган; erind out бо захмати зиёд кор кардан, мисли хар кор кардан. grindei [’gramda] п 1) чархчй, тезгар; 2) кайроксанг. санги чарх, дандонахо, дандони осиёб; 3) кисми болоии санги осиёб; 4) дандо- ни аслй/ курей; 5) pl шух. дандонхо; 6) дастгохи чархкунй ё ордсозй. grindstone ['graindstoun] п 1) санги осиё; 2)
- 379 - санги чарх, кайроксанг, санги чокутезкунй. grip [grip] 1. п 1) шрифт, гириш, чангол: Не held the горе with a firm grip. У ресмонро бо чанголаш сахт капида буд. 2) кобилияти дарккунй, фахм, фахмиш, идрок; 3) кудрати гирифтан; 4) тахти назорат/ контрол; 5) гирех, бает; 6) даста, кабза, дастгира; 7) амер. чомадон ё кифи хурд; 2. (gripped; gripping) v 1) махкам гирифтан, капидан, часпидан ба: She gripped che child’s hand to keep him from falling. У аз дасти кудак махкам дошт, то у нагалтад. 2) махкам час- пондан ё мех кардан ё васл кардан; 3) фахмидан, дарк кардан; 4) таваччухро ба худ чалб кардан, шадидан тахти таьсир карор додан; come to grips with 1) чангй тан ба таи кардан, панча ба панда шудан; 2) ру ба рУ шудан; get a grip on oneself худро ба даст гирифтан. grippe [grip] 1. п тиб сармохурдагй, грипп, зукоми хамачогир. инфлунза. gripsack [gnpsaek] п амер. чомацони кучак/ сафари. grisly ['grizh] a (grislier, grisliest) дахшатнок, дахшатангез, вахшатнок, вахшатангез, хатарнок, хавфнок, вохимаангез. grist [grist] п 1) галла (гандум ва цав) барои орд кардан; 2) мац. фонда, нафъ, суд, манфи- ат; bring grist to the mill даромад овардан; 3) амер, захира; gristle ['gnsl] п анат. тагояк, шагал. grit [grit] 1 и 1) сангреза, шикастасанг, шин, мосии санг; 2) амер, токат, матонат, субот; 2. v 1) бо сангреза пушидан, сангпуши кардан; 2) дандон ба хам фишурдан, ба дандонхо гидчирос задан, гиччирос кардан, сойидан (аз хашм). То put grit in the machine. Зарб. ~ Санги сари pox шудан. grits [grits] n pl чав, сабус. gritstone [gntstoun] ниг. grif. gritty L'gnti] a (grittier, grittiest) 1) регдор, шиндор, регй, шиннй, сангрезадор, регмо- нанд; 1) собиткадам, устувор, бочуръат, да- лер. grizzle ['grizl] п 1) ранги хокистарранг; 2) муи сафед; 3) аспи сафед; 4) хишти нопухга; 5) ангишти пастсифат; grizzled ['gnzld] а хокистарй, сафеду хокистарй, дорой муи сафед ё хокистарй, сафедча, хокистарй. grizzly ['grizh] 1. п хирси малла, гризли; 2. а хокистарй, муйи як кадар сафед (сафедй афтида), мошубиринч- groan [groan] 1. п пола, фарёд: We could hear the groans of the injured man. Mo нолаи марди захмдорро мешунидем. grotesque 2. v нала кардан, фарёд кардан: His wounded leg made him groan with pam. Дарди пои мачрУх Уро ба нола месвард. groan down гур-гур, (гиринг-гиринг) кардан; groan for хохони чизе будан; groan under аз вазлинии чизе азият кашидан. groat [grout] п таъ. сиккаи нукрагии кадимии англисй, ки чор пенс арзиш дошт. I don’t care a groat. Ба ман катъиян фарк надо- рад. groats [grouts] п pl чав. ярма, чави иустканда, галладона. grocer ['grausa] п баккол, фурушандаи ма води хурока. grocery [’grousan] п (pl groceries) 1) маюзаи бакколй, фурушгэхи маводи хурока; 2) pl ма- води бакколй. grog I'grog] п 1) араки омехта бо об (хусусан ром); 2) машруботи алкулии кавй. groggy ['grogij a (groggier, groggiest) 1) мает; 2) мутазалзал, сует, чоустувор. чунбонак, аф- тону хезон, нопойдор (бар асари камхобй ва г.). groom [gram] 1. п мехтар, мард ё писарба- чаи мутасаддии аспхо, аепдор, сутурбон; 2) домод: bride and groom арусу домод. 2, v 1) тимор кардан, мехтарй кардан (ас- про); 2) орсстан. тамиз кардан, зебо кардан, чилвагар сохтан; a well groomed lady бонуи хушлибос ва хушо- роиш. groove [gru:v] 1. п 1) захвор, нова, новак; 2) одат, кор ё рафтсри рузмарра, рох ва русуми хамешагй; 2. v 1) новдон кардан, новча сохтан; 2) чукурча кардан. grope [group] v даст-даст задан, курмол кардан: Не groped around in die dark. Дар торикй у даст-даст зада рох мерафт grope for/ after кофтан (дар торикй): Не gioped in the darkness for the door-handle. Дар торикй У дастаи дарро мекофт. gropingly ['groupirjli] adv даст-дасткунон, ламскунон, палмоскутгон. gross [grans] 1. и 1) чамъи кулл, нохолис: by the gross ба таври умда, ба таври куллй; gross and net income даромади кулл ва соф; 2) физ. масса; 2. al) дурушт, зишт: gross manners рафт о- ри зишт; a gross violation тачовузи токатнопазир; 2) чамъи кулл, нохолис, сарчамъ, мачмуъ: gross and net income дарома- ди холис ва нохолис; gross national income да- ромади купли миллй; 3) натарошида, нахаро- шида; 4) бешоху дум; 5) чашмгир. бисёр бад; 6) гализ; 7) дурушт, шахшул, дагал; 8) хира, заиф, очиз. grotesque [grou'tesk] 1. п муболига, иргок, (сабк);
grotto ___________ _________ ________ 2. а гарибу ачиб, бетаносуб, мазхака, гайримутаносиб. grotto [grot о а] п гор. grouch [grautf] 1. п 1) амер. гуфт. табъи хира/ ночур; 2) турушруй, бадхулкй; 2. v бадхулкй/ турушруй кардан, муратта- бан шикоят кардан. ground I [graund] 1. п 1) замин, сатхи замин, хок, сарзамин: The ground is very rocky here. Хоки ин до серсанг аст. 2) китъаи замин, майдон, майдонча: a sports ground майдончаи варзиш; the school grounds хавлии мактаб. 3) сабаб, асос, аснод: They had good grounds for thinking so. Барои ба ин акида омадан онхо асноди кофй доштанд. 4) замина (илм ва омузиш), ришта, мавзуъ, матлаб; 5) таги бахр: to take the ground дар тунукоба дармондан (киштй)', 6) бог (дар назди бино); 7) pl асос, тахкурсй, поя; 8) лму. мохият, асл; 9) мус. мавзуъ; 10) pl такшин; И) бар. ба замин пайвасткунй; above ground зинда, берун аз хок; below ground мурда, фавтида; break ground шуруъ ба сохтмон кардан; cut the ground from one’s feet накшахои касеро барбод додан; down to the ground тамоман, комилан, ба пуррагй, куллан; forbidden ground мавз^и манъпв да; on the ground of ба сабаби, дар асосй; 2. v 1) бунёд ниходан, устувор кардан; 2) рУи замин карор додан, манъ парвоз кардан (таёрахоро); 3) таълим додан, омухтан; 4) бах. дар тунукоба дармондан (киштй); 5) ба замин гузоштан/ мондан: to ground arms силох ба замин гузоштан; 6) асоснок кардан; 7) сох. тахкурсй шинондан/ гузоштан; 8) бар. ба замин пайваст кардан. ground 11 [giaund] past ва р. р. аз grind: She ground coffee beans. У донахои кахваро орд кард. ground-floor ['graund'flo:] п табакаи якум, ошёнаи якум (руйи заминй); get in/ be on the ground-floor амер. гуфт. дар вазъи муносиб карор доштан; groundless ['graundhs] а бсасос, бссабаб, бедалел. groundwork ['graundwoik] п замина, асос, поя. group [gru:p] 1, и даста, гурух, гуруха, зум- ра: a group of people гурухи одамон; a political group гурухи сиёсй; 2, v гурухбандй кардан, дастабандй каодан, чамъ шудан: The students grouped round the teacher. ДонишчУен дар гирди муаллим чамъ шуданд. group-capitan ['gru:p,kaeptin] п полковники куввахои хавой (дар Англия). grouse I [graus] п як навъ парандаи дЗЯО чангалй, кабк, бокиркира; black grouse кабки сиёх; wood grouse хуруси титав; white grouse кабки сафед. grouse II [graus] 1. п гуфт. шикоят; 2. v шикоят кардан, гур-гур кардан, гурунгос задан, гурбат кардан. grove [grouv] п 1) беша; боги мева; 2) куз(. накби маъдан. grovel ['grovl] v 1) худро ба хок афкандан, синахез рафтан; 2) мау. худро паст ва факир кардан, хушомадгуйй кардан; lie in the dust and grovel хушомадгуй/ чоплусй кардан. groveler ['grovolo] n хушомадгуй, чоплус, ла- гандбардор, тамаллуккор. grow [grau] v (grew; grown) 1) сабзидан, руйидан, сабз шудан, рушд кардан: Tall trees grow near the river. Дарахтони кадбаланд дар сохили дарё меруянд. 2) зиёд шудан, афзудан: The crowd has grown rapidly. Издихом тез аф- зуд. 3) шудан: It is growing cold. Хунук шуда истодааст. 4) парвариш кардан: Не grows cab- bages in his garden. Дар богаш у карам парва- риш мекунад. 5) кад кашидан, бузург шудан; grow down кам шудан, коста шудан; grow into пайванд/ васл шудан; grow on/ upon (one) хушоянд/ маъкул шудан; grow out неш задан, неш баровардан, руидан аз; grow over пушида шудан, зер/ пахш кардан; grow up ба балогат расидан, болиг шудан, ба балогат расидан, ба воя расидан: What will you be when you grow up? Вакте ки ба балогат ра- сидед, кй мешавед? grower [graua] п 1) парваришкунанда, истехсолкупанда; 2) гуфт. дехкон, фермер. growing ['grouiijJ 1. pres. р. аз grow. 2, п афзоиш, парвариш, сабзиш; 3. а афзудаистода: a growing discontent но- рочигии афзудаистода; growl [graul] 1. п 1) гур-гури саг, гарш; 2) | гурбат; 2. v гур-гур кардан, гуридан (инч. growl I out). growler ['graitlo] n 1) гурбаткунанда, гуранда (шахе); 2) бочкаи оби чав; 3) амер. куза барои оби чав; 4) пиряхи кучак, пиряхи шиповар; 5) чорчархаи боркаши кадима. grown [groun] р. р. аз grow. grown-up f'groun'Ap] 1. п одами болиг/ кадрас; 2. а болиг ва расид, кадрас, рушдкарда, бабалогатрасида. growth [grouH] п 1) рушд, ну му, афзоиш, пешрафт, тараккй; 2) парвариш, тайёркунй, тарбия; 3) махсул, Самара, натича; 4) навбех, навда, нихол. groyne ['groin] п мавчшикан, мавчгардон. grubl [grAb] п 1) кирм, кирмак; 2) мау. ода-
-381 - guest-room ми чиркин/ ифлос. grub II ['grxb] 1. п гуфт. 1) хурок, гизо; 2) кори вазнин, кори чисмонй; 2. v 1) замин кандан, кофтан, тагу ру кар- дан, аз зери хок даровардан, кофта баровар- дан, кофта гирифтан. 2) сахт кор кардан, чон кандан; 3) кори чисмонй кардан; 4) мау. дун- боли чизе рафтан, ковиш кардан; 5) гуфт. хурдан; grub away сахт кор кардан, чон кантан. grubby ['grxbi] a (grabbier, grabbiest) 1) ка- сиф, номураттаб, бетартиб, бесомон. grudge [grxdj] 1. п 1) эхроси душманй, адо- ват, бадхохй, бугз, гараз; 2) сабаби адоват, иллати кина; 2. v 1) хасад бурдан, рашк бурдан. кардан; 2) бо бемайли додан; 3) озурдан, гила кар- дан; bear/ have grudge against somebody эхсоси душманй доштан (нисбати касе); grudgingly ['grAd3inli] adv бе майлу рагбат, бо дили нохохам. gruel ['gru:ol] 1. п 1> шуъла, шавла, чавшир; 2) танбех, мадозот; get/ bare/ take gruel 1) чазои сахг гирифтан; 2) кушта шудан; 2. v жар. 1) чазои сахт додан; 2) аз кувва махрум кардан. gruelling ['gru:oliij] ниг. gruesome. gruesome [‘gru:som] а вахшатнок, тарснок, сахмгин, вахшатовар, нафрагаигез, зишт. gruff [gr \f] а густох, хозирчавоб; шахшултэр, андаке дурушт, дагалнамо. grumble ['grxmbl] 1. п 1) гила, нола, шикоят; 2) pl таби хира; 2. v гила кардан, гур-гур кардан, шикоят кардан, норозигй кардан. grumbler ['giAinbla] п гинг-гингкунанда, никикдунанда. нолишгар, одами сергурбаг. grumpy ['giAmpi] а сершиква, инчик, сер- нолиш. grunt [grxnt] 1. п 1) хур-хур; 2) нола; 2. v 1) хур-хур кардан (хук): Pigs grunt as they eat. Хукон хангоми хурокхурй хур-хур мекунанд. 2) нола кардан: The sullen boy grunted an apology. Писарча нола карда, узр хост. guarantee [,gasran'ti:] 1. п 1) гарав, кафолат: a watch with a year guarantee соати як сол ка- фолат дошта, 2) васика. замонаг; 3) кяфолатдиханда; 4) кавл ва карор; 2. v 1) кафолат додан, замочат кардан: to guarantee peace all over the world дар т амоми чахон кафолати сулх. додан; 2) гарав гузош- тан. guard [ga:d] 1. п 1) пос, нигахбонй, посбонй, мурокибат; 2) нигохбон, посбон: ап armed guard посбонй ярокнок; 3) дарвозабон, нигохбон, посдор, посбон: The guard did not allow him to enter the camp. Косбон Уро вориди урдугох шудан намонд. 4) pl горд: a guards officer афсари горд; 5) зиндонбон; 6) кондук- тор (pojfu оуану. 5) хар гуна дастгохи мухофизагй; 2. 1) нигахбонй кардан, посдорй кардан: The dog guarded the house. Саг хонаро нигахбонй мекард. 2) мухофизат кардан, хифз кардан, tc guard peace and security сулх. ва ам- ниятро хифз кардан; 3) аз дарвоза дифоъ кар- дан (варзиш); 4) холати дифоъ гирифтан (бокс); 5) дарбонй кардан; be on guard омода ва хушёр будан, посбонй кардан, поидан; be off one's guard юфил шудан; honour guard гэрди ифтихорй; stand guard пос дсдан, нигахбонй кардан. guard-boat 7ga:dbout] п киштии посбонй. guard-house ['ga:dhaus] п 1) посдорхона, посгох; 2) боздоштгохи муваккатии низомиён. guardian ['ga:djan] п 1) сарпараст, нигахбон, мухофиз, посбон, кафил, пуппибон, воли, ра- ис; my guardian angel фариштаи мухофизи ман. guardianship ''ga.djanjip] п васоят, химоят, гамхорй, парасторй, сарпараст й. guardroom ['ga:drum] п 1) каровулхона, хо- наи истирохати посбонхо/ каровулхо; 2) хонаи боздошти муваккатй. guardsman ['ga:dzman] п 1) аскари горди пизомй; 2) каровул. Guatemala i,gwa:ti'ma.la] п Гват емала. gubernatorial [,gu.beno'to:rial] а губерна- торш gudgeon ['gAdjon] п 1) зоол. мохии ре.зканот, to swallow a gudgeon мау. ба дом афтодан; 2) мау. одами зудбовар guerdon ['ga:dan] 1. п шоир. чоиза. мукофот, иноом, лодош; 2 г мукофот/ином/'чоиза додан. guerrilla Iga'nla] п 1) партизан, чангчуи гайричизомй: guerrilla warfare чаши партизанй; 2) чанги гайрирасмй/ партизаня. guess [ges] 1. п тахмин, фарз, гумон: That was a good guess. Ип тахмини дуруст буд. at/ by a guess гахминан; 2. v 1) ёфтан, тахмин карда ёфтан: Не guessed the answer to the riddle. У чавоби чис- то нро ефт. 2) фарз кардан, тахмин кардан: Не could only guess what time it was. Факат мета- вояист тахмин кунад, ки соат чанд бошад. 3) амер, фикр кардан, шумурдан, гумон кардан: I guess you’re right. Ьа фикрам, шумо хакед. 4) лай бурдан, фахмидан. guesswork i’geswo:k] п тахмин. фарз. гумон. guest [gest] п 1) мехмок; 2) муштарй, мусо- фир (дар мехменхонау 3) хунарпешаи мехмон (оар намоишхо). guest-room ['gestrum] у утоки мехмон.
guffaw guffaw [gA'fo:] 1. n ках-каха, кох-кох, хар- ханда; 2. v кох-кох ханди 1ан, ках-ках задан, хан- даи баланд кардан. guidance ['gaidons] п рохбарй, рахнамой, ХИДОЯТ. guide [gaid] 1. п 1) рохнамо, балад, рохдон, мехмондор: The guide showed them round the museum. Рахнамо ба онхо осорхонаро нишон дод. 2) рохбар, маслихатчй: Instinct is not al- ways the best guide. Гувохии дил на хама вакг маслихатчии бехтарин аст. 3) китоби рахнамо, дастур: Guide to London рахчамои Лондон; a Guide to English Grammar дастури сарфу пахви забони англисй; 4) дастгохи тан- зими суръат (дар машин); 5) сармашк; 2. v 1) рахнамой/ иршод кардан, нишон додан: Не guided them through the forest. У онхоро барои аз чангал гузаштан рахнамой кард. 2) рахнамо шудан, ому зондан; 3) идора кардан, сардори кардан: Не agreed to guide the expedition. У розй шуд ба ин мусофират рохбарй кунад guide-book ['gaidbuk] п китоби рахнамой сайёхон. guided ['gaidid] а идорашаванда: a guided missile мушаки идорашаванда. guide-line ['gaidlain] п дастури амал, дастуруламал, рохбурд, самти асосй. guide-post ['gaidpoust] п сутуни рохнамо (Оар чорроха ва г.). guild [gild] п таъ. иттифок, иттиходияи синфй, гипдия, анчуман, иттиходия (савдога- рон ва хрунармандони Европаи Гарбй дар асруои миёна), раста, синаф. Guildhall, the ['gild'ho:l] п 1) кохи шахрдори Лондон (бо харфи калон); 2) махалли гирдихамоии аъзои анчуман ё иттиходия. guile f'gail] п хила, макр, яайранг. рубохсифатй, дуруйй; get sb by guile каееро бо найрант ба даст овардан. guileful ['gailful] а хиллагар, маккор, най- рангбоз, риёкор, дур?я: Не was a guileful man. У марди риёкор буд. guileless ['gailhs] а бериё, бетазвир, отла- дил, софдил, социк, отдикона, аз руи седагй. guillotine [,gila'ti:n] 1. п 1) гилотин, дастгохи сарбурй; 2) тех. мошини когазбурй/ оханбурй; 3) дастури тарзи музокирот [дар парламенты Англия); 2. v бо гилотич cap буридан. катл кардан, guilt [gilt] п гунох, айб; гунахгор. guiltless ['gilths] а бегунох, беайб (сафед). guilty ['gilti] a (guiltier; guiltiest) 1) гунахкор, айбдор. махкум; plead/ not guilt худро гунахгор на/ шумурдан; 2) гунахгорона, чиноятй, чиной; A guilty conscience needs no accuser. Зарб. ~ Ба вичдони нопок гунахгоркунанда лозим нест - 382 - guinea [ ginij п гинея [воуиои пули, ки ии 21 шиллинг баробар аст.) Guinea ['gmi] п Гвинея. Guinea-Bissau ['gmibi'sau] п Гвинея-Бисау. guinea-iowl ['ginifaul] п зоол. мурги шохдор, мурги фиръавн. guinea-pig ['gmipig] п навъи хуке, ки шабех ба муш асз, курмуши обй; 2) мач. инсон ва ё чизи дигаре, ки дар озмоиши амалй курбон мешавад. guise [gaiz] п li равиш, тарзи рафгор; 2) тарзи либоспушй; 3) зохир, шакл, афт, андом, башара, шаклу шамоил; 4) гуфт. либос; 5) зохири фирсбанда, вонамуд; under the guise of тахти никоби. guitar [gi'ta:] n мус гитар. gulch [gxltj] n дараи танг, тангдара. gulf [gxlf] n 1) халич, шохоб: the Persian Gulf. Халичи Форс. 2) варта, шикофи замин/и«ч. мау)'. The earthquake made a gulf in the earth. Дар натичаи заминларза варта ба вучуд омад. 3) обчарха, гирдоб; gull 1 [gxl] п мохихурак. gull И [gxl] п одами сода (содалавх), одами зудфиреб. gullet ['gxlit] п 1) ной, гулу, хадк; 2) мурй, тангруд, гардана, гулугох, рохи об; 3) дудка- ши оташфишон. gullibility [gAh'bihti] п содалавхй, гулхурй, фиребхурй, зудбоварй. gullibile ['gxlsbl] а содалавх, гулхур. фиреб- хур, зудбовар. gully ['gAh] п 1) дараи ебгузар, мачро, сс- лобдара. ташцара. такоб; 2) оббурда. обкан- да, нова. gulp [gAlp] 1. п култ, лукма: Не finished the lemonade in two gulps. У оби лимуро бо ду култ тамом кард. 2. v 1) тез-тез фуру бурдан. харисона хурдан: Не gulped his meal. У харисона хурокашро хурд. 2) оби дахон фуру бурдан (аз чусосот ва г.) ; 3)мау. пинхон кардан. gum I [gAm] п pl вора, милки дандон: His gums hurt after the tooth was pulled out. Пас аз кандани дандон милконаш дард мекарданд. gum II [gAm] 1. п ширеш: There is no gum on the back of this stamp. Ин нишон ширеш надо- рад. 2. v (gummed; gumming) ширеш кардан: Не gummed two sneets of paper together. У ду вараки когазро бо хам ширеш кард. gumboil ['gAmboil] п тиб. варамии вора/ пиллаи дандон. gum-boots ['gAmbu:ts] пpl музаи резинй. gummy ['gAmi] a (gummier, gummiest) 1) час- панда; 2) гуфт. шилкин, дилбазан; 3) сершилм. серсамг; 4") варам, амос. gumption ['gArr.pjh] п фаросат, акди солим, зиракй, хушфахмй, фаросатнокй.
gumptious ['gAmpjos] а зирак, хозирчавоб, чаккон. gumshoe [gArnfu:] n 1) амер. жар. корманди полис; муфаттиш; 2) галуш, рукафшй. guni-iree [gAmtri:J п гиёх,. дарахти саманч (эвкалипт) {х,ар навъи дарахт, ки саманц медихад); up a gum-tree дар холати ногу вор. gun [gAii] 1. п 1) гуфанг, таппопча, хафгтир: a smarting gun гаппончаи варзишй; 2) туп, мусалсал: the distant boom of guns садои дури гулдурроси тупхо; 3) милтик: double- barrelled gun милгики думила; sporting gun милтики шикорй; 4) гири туп, тирандозй, туппарронй {барои хайри макфам): a salute of twenty guns аз бист туп туппарронй кардан; 5) яроки огашфишон; 6) амер, тирандоз, шикорчй; big/ great gun гуфт одами мухим; blow/ go great guns босуръаг кореро анчом додан; stand to one's guns акибнишинй кардан; 2. v 1) тир андохтан, бо тир задан; 2) ши- кор кардан, барои тирандозй ё шикор рафтан; 3) туппаронй кардан, гулулаборон кардан. gunboat 1'gAnbout] п киштии хурди харбй, ки якчанд туп дорад. guncarrige ['gAnkaendj] и поя/ аробаи туп. guncotton ['gAnkotn] п борути пунба. gunman ['gAnmtsn] п (pl gunmen) амер. 1) одами мусаллах, туфангдор, тапончадор, милтикдор; 2) тирандозй мохир; 3) одамкуши хурфай. gunner ['gxno] п тирандоз, тупчй; шикорчй. gunnery ['gxnari] п 1) илми сохтан ва ба кор бурдани туп; 2) тирпарронии тупхо. gunny I'gAm] п матои дагал. gunpowder ['gnn,pauda] п борут; white gun- powder борути бедуц. gun-room ['gAnru.m] и 1) утоки тупчахо дар киштй; 2) утоки намоиши силохи оташфишон. gunrunning [zgAn,rAnip] п кочохи аслиха ва мухимоди чангй. gunshot I'gAnJot] п 1) тирандозй, туппа- ронй; within gunshot дар масофаи дастра- сии тир, дар тпрраей; out of gunshot хорич аз тирраей. дар масофаи дастнорасиии тир; 2) тиррас. gunsmith ['gAiismiOJ и яроксоз, касе ки ярок месозад ё гаъмир мекунад. gunsrick I'gxnstik] п шунбап милтик. gunstock ['gAiistok] п чуби милтик, купдоки туфанг. giigle [ga:gl] 1. и 1) кул-кул, шур-шур, шил- дирос; 2. v кул-кул/ шур-шур/ шилдирос кардан, шоридан (об ва г.). ‘383' — — — — - - - £иУ gush [gxj] 1. п резиш, чушиш, чараён, <рав- вора, боронп сел; a gush of oil фаввораи нафт; a glrgle of anger хуруди кахру газаб; 2. v 1) бо фишор берун рехтан, берун задан, фаввэра задан; 2) эхсос кардан; gush into tears ашк резондан, оби чашм резон- дан; мач. баён кардан (уиасиетрд). gusher [gxfo] п 1) о даме, ки баёни эхеосоти худро мекунад; 2) фаввораи нафт. gust 'gxst] п вазиши Шадид (шамол), тун- дбод;л«йЧ- хурУш (хиссиёт, кущр). gustation [gAs'teifn] п маза, чашиш. gusto [’gAStou] п 1) завк, шавк, тамоюл, дарк, эхсос; 2) маза, таъм, таззат. gusty ['gasti] a (gustier, gustiest) буронй, тундбодй, пуртуфон, сербурон. gut [gAt| 1. п 1) анат. руда: blind gut курруда; 2) pl рудахо, андаруна, шикам, ши камба, дил ва руда; large guts рудахои гавс: 3) pl мач. мардй, часорал, далерй, диловарй, бардами pyx, кувваи ирода, характер; a man with a planty of guts марди далер; Не has left half of his guts behind him. Часорат уро тарк кардааст. This has no guts in it. Ин чиз арзише надорад. 4) тори аз руда тайёршуда, торруда; 5) гардана ё гулугохи танг, 6) дараи танг, гузаргохи борик; 2. v 1) дил ва рударс даровардан. пок кар- дан, дарунре тоза кардан, аз рудаву расан тоза кардан \мох,й ва е.); 2) горат кардан, тал- лаю тороч кардан, хонабардуш кардан; 3) жар. харисона хурок хурдан; 4) аслй матлаб/ максадро "арк кардан. gutter ['gAta] 1. п 1) обрав, обгузар, новдон, боронрез: You must clean the leaves from the gutters several times a year. Обравро бояд аз баргхо хар соле чанд маротиба тоза кард. 2) чУй: The ball rolled into the gutter. Туб ба дару- ни чуй афтод. 3) партовхои чомеа; rise from the gutter аз омма/ мардуми одй баромадан; 2. v 1) обгузардор кардан, чУидор кардан; 2) чорй шудан (дар цуй ё обгузар)-, 3) об шуда чорй шудан (шамъ). gutter press ['gatopres] п матбуоти фачу бе- маза. матбуоти кучагй. gutter-snipe ['gatasnaip] п бачаи кучагард, бачаи оворагард. guttle ['gatl] г харисона хурдан, пурхурй кардан. guttler ['gatla] п пурхур, носерам, шикампа- раст. gutteral ['gatorsi] 1. п овози гулуй; 2. а халкй, гулуй, пасикомй. gutty I'gAti] а пурдил, часур. guy I [gai] 1. п 1) амер. гуфт. бача, мард, писар, чаьон, йигит, наврас; шахе, фард: а regular/ wise guy бачаи окил; 2) хуса; 3) одами бадафг; 4) амер, мазок, масхара; 2. v 1) масхара кардан, даст андохтан; 2) ба
И _ таври хандаовар либос пушидан; guy II [gai] 1. п таноби нигохдоранда (мысли таноби хайма), сими нигохдоранда; 2. v бо таноб нигох, доштан, мадор бастан. guy III [gai] г гуфт. гурехтан; do a guy гайб задан, гум шудан; give the guy to аз касе гурехтан. Guyana [gai'amo] п Гайана. guzzle I'gAzl] v 1) зиёда нушидан, култ-култ нушидан; 2) харисона хурдан, лап-лап хурдан, зиёд хурдан. guzzler I'gAzlo] и 1) аракхур, майпараст; 2) шикампараст, пурхур. gym [dgim] п кутох аз 1) gymnasium; 2) gymnastics. gymnasium Idjim'neiziam] n (pl gymnasia) 1) толори варзишй; 2) гимназия (навъи макпшби миёна). gymnast [dgim'naest] п варзишгар, гимнаст. gymnastics [djim'nasstiks] п бозихои гимиастикй/ варзишй. gynaecological [.gaimka'lodjikal] а гинеко- логи, занпизишкй, gynaecology [.gamikoladgi] п гинекология. gyp 1 [djipj и хизматгор. навкар. gyp II [djip] 1. п фиребгар, каллоб; 2. v фиреб додан, каллобй кардан. gypsum ['djipsam] 1. п гипс, чанги гач; 2.V гач ба кор бурдан, гачкорй кардан. Gypsy ['d^ipst] ниг. Gipsy. gyrate |dxaio'reit] v чархидан, давр гаштан, чарх задан, гирд гаштан. Н, h Н, h [eitf]] 1) харфи уаштуми алифбои англисй; 2) му с. нотаи jM. ha [ha:] int X,o! Box! (ниоори хайрият, гу- мон, хушролй). harberdasher ['haebadasja] n 1) амер. фурушандаи пушоки мардона, либосфурусш; 2) чарчинфуруш. harberdeshery [’hasbadaefan] п (pl harbedes- heries) амер. 1) магозаи фуруши либоси мардона; 2) магозаи чарчинворй, чарчинфурушй; 3) либоси мардона. habit ['haebit] 1. п 1) одат, хуй, малака: to form a habit одат кардан; from habit аз pjm одат; 2) хислат, хулку хуй, сиришт: a habit of the mind хислати фикрй; 3) гуфт. чома, либос: Christian monks habit чомаи рохибони масехй; 4) хусусият, хусусияти хос, хосият; be in the habit of одат доштан; become a habit одат шудан; break the habit тарки одат кардан; break oneself of a habit худро аз одате рахонидан; -3X4- : get/ fall into the habit of ху гирифтан ба, ба одате дучор шудан, одаги чизе доштан; get/ fail out oft he habit of одатеро тарк кардан; Habit cures habit. Зарб. ~ Дарди бадро давой бад. Реши бадро доруи бад ёфт par. (Руми) 2. г либос пушонцан/ пушидан, чома до- ! дан. habitable ['hsebitabl] а кобили сукунат, зист- пазир. habitant ['habitant] п 1) сокин; 2) ['haebit-Ji]] кишоварзй фрапсавитабор (дар Луизиана ва Канада). habitat ['hiebitiet] п 1) зистгох, будбош, ма кони сукунат (райвонот), макони парвариш (гиёрро); 2) хона, манзил. habitation [,h3ebi'teijn] п 1) хона, манзил, кошона, лона, сукунатгох, зистгох; 2) махалли зист, сукунат, маскан. habitual [ha'bitjual] а 1) одатй, хуй; 2) одй, маъмулй, хамешагй; 3) решадор, дерина. habitually [ha'bitjuah] adv одатан, маъмулап. habituate [ha'bitfuiet] v 1) ху додан, одат до- дан/ кунондан; 2) амер. гуфт. зиёд рафтуомад кардан, мураттаб/ муназзам ба махалле раф- тан, доимо рафтан. habitude ['haebitiu d] п 1) одат. ху, хислат, сиришт, хулк ва ху, ниход; 2) хусусият, хосият, сифат, тарзи амал. habitue [ha'bitjuei] фр. п муштарии хамешагй. hack I [hack] 1. п 1) аспи кироя, аспи харкора. аспи саворй ва бори, аспи вомонда; 2) амер, нависандаи муздур/ хатулкор/ харомкор, нависандаи каламфуруш; 3) одами худфуруш, муздур, харкора; 4) гуфт. такси, аробаи кироя; 5) ронандаи такси; 2. v гуфт. 1) таксиронй кардан; 2) киро I кардан (такой ва г.); 3) аспсаворй кардан; 4) । дуздии компютерй кардан, дуздидани иттило- от, саркут кардани иттилоот, вуруди гайриконунй ба системаи компютерй. hack П [heek] 1. и 1) теша, табар, табарча, корд; 2) бурриши дагал, буридагй, шикоф; 3) зарба (теша ва г.); 2. v 1) буридан (бо теша ва г.), катъ кар- дан. бурида кутох кардан; 2) шакл додан ба, кутох кардан (бо табар ва г.); 3) сулфаи хушк кардан, сулфа задан, сулфидан; 4) заминро । кандан ё мулоим кардан; 5) ба похо лагад за- 1 дан (дар футбол); 6) тарошидан (сангро); 7) дами чизеро гардондан, кунд кардан; hack around вакт сарф кардан, бехадаф коре кардан. hacker ['heeka] п дузди компютерй, компю- тербоз, компютердуст. hackle I ['haekl] п пари гардани хурус ва мургон, ёлу пар, гармпар; with his hackles up мар. багазабомада, оташиншуда.
-385 half hackle lT['haekl] Г." «шона, хароша (барои хайвон); 2. v шона кардан (муи хайвонро). hackly ['haekli] а дандонадор, дандонак- дор. hackney [Ъагкт] п (pl hackneys) 1) аспи саворй; 2) аробаи кирой; 3) одами харкор; 2. v 1) кироя додан ё кардан; 2) пешпоаф- тода шудан/ кардан. hackney-coach ['hsekmkoutf] л фойтуни ки- роя, фойтуни чорчархаи дуаспа. hackneyed [’haeknid] и одй, гайри кобили таваччух, кухна ва рангурурафта. hack-saw f'haekso.] п арраи камонй, арраи оханбурй. had [haad] past ва р. р. аз have. haddock [ htedak] п pl хедок (навъи мохй). hadn't ['ha:dnt] гуфт кутол аз had not. haematic [hi'maetik] а хунй, хунин. haematite fhemgtait] n мин. маъдани охани сурхтоб. haemoglobin [Jnmsu'gbubm] n физио. ге- моглобин. haemorrhage ['hemsndg] n тиб. хунравй, хунрезиш. haemostatic f,himou'staetik] n тиб. васоити хуннигохдоранда, хунбанд. haft [ha:ft] 1. n даста, дастаи корд/ чоку, кабза; 2. v дастадор/ кабзадор кардан, даста за- дан ба. hag [haeg] п зани чодугар, сохира, пирза ни зиштсимо, ачузаи зишт, кампир. haggard ['haegad] а рангпарида, дорой киёфаи хаста, афсурда, пошхурда, кохида. haggle ['haegl] г 1) савдо кардан; 2) бахсу мунозира кардан. hagridden ['haegridn] а васвосй, захшатзада. Hague, the [heig] п ш. Гаага. hail I [heil] 1. п жола, регборон {инч. мац ) а hail of bullets жолаи тир; 2. v 1) жола задан/ боридан: It hails; It is hailing. Жола меборад. 2) мисли жола бори- дан: Blows hailed down on his back. Зарбахэ ба пушташ мисли жола меборидапд. hail II [heil] 1. п дуруд, салом, шодбош, гиромидошт; within a hail дар фосилаи кобили шунавой; 2. v 1) дуруд гуфтан, хуш омадед гуфтан. гиромй доштан: The crowd hailed the winner. Издихом ба голиб дуруд мег) фт. 2) садо кар- дан, фаро хондан: Не hailed me from ihe other side of the street. Вай аз тарафи дигари куча мари садо кард. hail from бах- зодаи махали мушаххас будан' Не hails from Badakhshan. У аз Бадахшон аст. (У зодаи Бадахшон аст.) Where do you hail from? Шумо аз кучо хастед? 3. int Салом! Дуруд! hail-ieiiow [iieiljeTouJ п дуст, рафик. hail-fellow-well-met ['heil,felou'wel'met] а ро- битаи дустона бс хама hailstorm ['heilstcmj п 1) борони сел, ту фони сахт; 2) жолаи сахт, жола бо раъду барк. hair [hea] 1. и 1) муй, муи cap, гесу. зулф: What colour is her hair? Ранги муйи сари у чй гуна аст9 There s a hair on your sleeve. Болои остинатон муй аст. 2) муйи хайвон, пашм; 3) хар чизи сохташуда аз муй, муин; 4) гиёх муяк, муйча, тор; against the hair ба мукобили равиши му. have one's hair dene шока кардан (муйи cap), тарзи ороиши муйи cap: not to turn a hair хам/ чин ба абру наёвардан, вонамуд накардан, аег.ан ахамият надодан; to a hair айнан, нукта ба нукта, харф ба харф; within a hair's breadth ба борикии му, мисли сари му, ба андозаи пахнии му; хеле борик ва нозук; 2. а муин, муйдор. hairbreadth [heabredQ] п масофаи ночиз; within a hairbreadth of death ба андозаи му аз марг. hairbrush ’'hesbrxfj п шонаи муй, бурей cap. бурсму. haircut ['Ьеэклг] п муйсар, кокул, муйсаргирй, сартарошй. hairdo ['haadu:] л (pl hairdos) ороиши муй (занона), сабки му, модели му. hairdresser ['headresa] л сартарош, сроиш- гари му, гес) орс hairline ['healain] п 1) ресмони муин, тори бсрикк муин; 2) хати бисёр борик. hairpin [Ъеэрш] п санчоки муй, гираи муй. hairsplitting ['heas.phtip] п расмиятпарастй, хурдагирй. hairspring ['heaspnijl п муяк, муяки раккосак (соат). hairy [Ъеэп] a [hairier, hariest) сермуй, муйдор, пашмолуд, пашмин, пурму. Haiti ['heiti] п Гаити. hake [heik] и хеик (навъи мохй). halberd [halna.d] п таъ. табарзини найзадор, табаряайза. halcyon ['haslsian] 1. п зоол шохмург (навъи паранда)-, мурги мохихур. 2. а ором (боду хаво). hale I [heil] а 1) неруманд, дилзинда, зинда- дил, солим; hale and hearty бокувват ва зинда- дил; 2) беайб) бенукс, кавй, комил, сахех. hale II [heil] v гуфт. кашидан, кашондан, кашон-кашон бурдан. half [ha:f| 1. п (pl halves) 1) нисф, нима, ним, пимча: half the way нимарох; 2) ним соат: half an hour ним соат; It is half past six. Соат шашу ним. 3) кисмати чизе; 4) хук. тараф (дар шарт- нома); better half зан, зазда, хамсар;
386 half-and-half cry the halves хиссаи баробар талаб кардан; do a thing by halves корро ба микдори зиёд кардан; half the battle заминай галаба; Half a loaf is better than no bread. Зарб. ~ Гусфанд нашавад, бузро мекушанд. in half, into halves ду нисф; 2. а нисф, ним; нотамом, вобаста ба ним с нисф; 3. adv 1) нисф, ним: The work was only half done. Кор факат нисф ичро шудааст. 2) дар хар хол, аслан, ба хар сурат; not the half of бахши кучаке аз; not half bad начанлон бад. half-and-half ['ka:fand'ha:f] а нисфонисф, нимагон, нисф-нисф, панчох ба панчох half-back ['ha.fbaek] п нимхимоягар, ниммухофизагар (дар футбол). half-baked ['ha:fbeikt] а 1) нимхом, ним- пухга, хом; 2) носандида, хисобнашуда, сарсарй; 3) мац. нопухта, бетачриба, хом. half-blood ['ha:fbkd] а бародар ё хохари нотан (тан.уо аз як падар ё аз як модар). half-bred ['ha:fbred] а омехта; harf-bred horse аспи нимзотй. half-breed ['ha :fbri:d] п дурага (касе, ки во- лидайнаш аз ду нажод/ миллати мухталиф бошанд). half-brother [’Ьа:ГЬгдбэ] п бародари угай, нобародар, бародари нотанй. half-circle ['ha:fsa:kl] и нимдоира. half-crown ['ha:fkraun] п сиккаи нимкронй. half-done [ha:fdxn] а нимикорашуда, би- рённошуда, ночУшондашуда. half-hearted [,ha:fha:tid] а сарсарй, бо дудилй, дудилона, бобемайлй; half-hearted consent розигии сарсарй. half-heartedly [,ha:fha:tidh] adv аз руи дудилагй, бо бемайлй, аз ду дилй. half-length ['ha:f lerjO] a 1) нима, нимадароз, нисфдароз; 2) нимтана, нимкад (акс). half-mast [ha:fma:st] а нимафрошта (пар- чам). halfpenny ['heipnij п (pl halfpence or halfpen- nies) сиккаи англисии нимпеннй (собирая). halfprice [,ha:fprais] adv арзон, муфт, бо арзиши нисф. half-seas-over ['ha:fsi:z'ouvoj а маету аласт, на парвои фалак дорад, на парвои чалак. half-sister ['ha:fsista[ п хохари угай, нохохарй, хохари нотанй. half-time [,ha:ftaim] п 1) нимруза; нимхафта: to work half-time рузи корни нопу- ра ё хафгаи нопурра кор кардан; 2) танаффус байни ду нимаи бозй (футбол ваг.)'. The score at half-time was 2-2. Хисоб дар нимаи бозй 2:2 буд. half-tinier [,ha ftaiira] п 1) коргаре, ки хафтаи пурра кор намекунад; 2) мактабхоне, ки хафгаи дурра тахсил намекунад. half-tone ['ha:ftoun] п миёнараш. миёнасоя (накрошй). half-way [,ha:fwei] adv нимарох, нисфи рох. meet sb half-way то як андоза гузашг кардан, моил ба гузашт кардан будан. half-witted [,ha:fwttid] а камакл, кутохакл, нокисулакд. half-year [,ha:fjo:] п 1) ним сол; 2) нимсола (тафсил). half-yearly ['haTjadt] 1. а нимсола; 2. adv дар ним сол як бор. halibut ['haelibat] п холибут (навъи моцй). hall [ho:l] п 1) толори асосии кох: The hall was packed. Толор пури одам буд. 2) даромадгох: She asked him to wait in the hall. Хонум хохиш кард, ки вай дар даромадгох интизор шавад. 3) бинои чамъиятй; 4) хобгохи донишгох. hallelujah [,htsli'lu:ja] int Алилуйя! Худоро шукр! Ситоиш бод бар Худо! hall-mark ['ho:lma:k] 1. п 1) мухри замонат, тамгаи махак; 2) аломат, нишона, асар, ишо- ра: 2, v 1) ба санчиш гузоштан; 2) мухр/ тагма задан. hallo I [he'lou] int хей, охой; Салом! Алло! hallo II [ha'lou] v салом гуфтан. halloo [ha'lu:] 1. int дор! гир! (ниоо ба саглои шикорй)', нидо, охой, хей, охуй; 2. v 1) нидо додан, охой гуфтан, бош за- дан; 2) дод задан, хайохуй кардан; Don’t halloo/ whistle untill you are out of wood Зарб. ~ Пеш аз пода чанг макун. Пеш аз туй нагора назан. hallow I [ha'lau] v ниг. hallo. hallow II ['hsebu] v 1) мукаддас эълон кар- дан, табаррук гардондан; 2) сутудан, ситоиш кардан. hallowed ['haelaud] а мукаддас, табаррук. hallucination [ha,lu:si'neijn] п галютсина- тсия, таваххум, хаёл, вахм. игфол. hallway ['ho:lwei] п коридор, толори вурудй, рохрав, долон. halm [ha:m] ниг. haulm. halo ['heilou] 1. n 1) нуч. халкаи нуре, ки дар гирди хуршед, мох ва дигар чиемхои осмонй ба назар мерасад; 2) мач. точи хуршед, хир- мани мох. дурахш. тобиш, партав, чило, нур; 3) нуц. гурухи ситорагон; 2. v точдор кардан, халкадор кардан. halt I [ho:lt] 1. п ист, таваккуф. истгох: The ear came to a halt. Автомобил ба истгох расид. 2. v боздоштан, истондан: The policeman halted the speeding car. Полис авгомобилеро, ки бо суръати баланд харакат мекард, боз- дошт. Halt! Исто! Ист! halt II [ho:lt] v лангидан, шалидан, лангон-
- 387 - hand лангон рафтан. halter ['ho:lto] 1. n 1) нухта, афсор; 2) банди халкадор, таноби дор; to come to the halter ба дор афтидан; 2. v нухта/ афсор андохтан. halve [ha:v] v 1) ду ним кардан, нисф кар- дан, ба ду бахши баробар таксим кардан; 2) пандох дар сад кам кардан, ним баробар кам кардан. halves [ha:vz] pl аз half; do thing by halves кореро нимкола кардан, харому хариш кардан; go halves ду баробар (ду кием) таксим кардан, нисфонисф кардан (харочот, даромад ва а.). ham [haim] п гушти рон; гушти рони хук (рони хуки намакзада ва хушкшуда). hamburger ['ha:mba:ga] п хамбургер (гушти буридаи гов бо нон). hamlet ['haemht] п 1) дехак, кишлокча, дехкада (Эе.уача); 2) Х,амлет (бо харфи калон) - намоишномаи маьруфи Шекспир. hammer ['haemo] 1. п 1) болга: hammer and sickle дос ва болга; 2) болгача; 2. v 1) задан, куфтан, бо болга задан: Не hammered a nail into the wall. У мехро ба де- вор куфт. 2) куфтан, _так-так кардан: Не hammered at the door. У дарро куфт. 3) мач. бо зур ё зарба ворид кардан, чапондан, та- пондан; 4) задан, парчин кардан; 5) зарба задан (ба душман)-, 6) карздор эълон кардан; come under the hammer тавассути болгача фурухта шудан (дар музояда); hammer aud tonges бо тамоми нерУ; hammer at му дом ва боишгиёк, ho тамоми КУ Драт; hammer in/ into часпондан, мех кардан; hammer out куфта тайёр кардан; мач- бофта баровардан; hammer togther тайёр кардан. hammer-blow ['haemoblou] п мач. зарбаи халокатовар/ сахт. hammering ['haemornjJ п 1) сикказанй, парчикунй; 2) так, так-так, зарба; 3) болгазани, болгакорй. hammerman [Ъгешгтэп] п болгазан. hammersmith fhsemorsmiQ] п охапгар. hammock ['haemokJ п алвонч, туралвончи овеза, аргунчак. hamper I [Ъгешрэ] v боз истондан, монсъ шудан, маътал кардан, аз кор боздоштан. hamper II ['haempa] п сабади сарпушдор (барои басту банд ва х;амлу накли ашё ва еизо). hamstring ['ha/mstnp] п раги зери зону; 2, v (hamstrung) рагу пайхои зонуро бури- дан; 2) мач. ланг кардан. hamstrung ['liaemstrxij] past p.p. hamstring. hand [heend] 1. n 1) даст: She took him by the hand. V аз дасташ гирифт. 2) коргар: а factory hand коргари саноат; 3) акрабак (соат)-. a minute hand акрабаки дакикагарди соат; 4) пойи пеши хайвонот; 5) кудрат, вако- лат; 6) pl гурух, тим (киштй, тайёра ва г.); 7) тараф, чониб, самт, мавкеъ; 8) имзо, хусни хат; 9) каф, кафи даст (уамчун ченак); 10) кафкубй, карсакзанй, чапакзанй; An empty hand is not lure for a hawk. Зарб. - Кулухи кок ба девор намечаспад. at first hand мустакиман, аз дасти аввал; at hand наздик, дар наздикй; тайёр, хозир, дар цастрасии фаврй: Spring is at hand. Бахор на- здик аст; at second hand а) ба таври гайримустаким, аз манбаи дасти дуюм; б) кухна; bear hands in ёпй расондан, ёрдам кардан; by hand дасгй, аз даст, бо даст (на бо мошин ва г.); change hands даст ба даст гаштан; clasp hands даст фушурцан; from hand to hand даст ба даст; gain the upper hand галаба кардан; get one’s hands in мохир шудан, малака хосил кардан; get out of hand аз даст рафтан; get smth off one’s hands аз даст додан; get the better hand ба худ омадан, бехтар шудан; give a free hand озодии комили амал додан; give/ lend sb a hand ба касе кумак кардан; grease stub’s hands чоплуей кардан, хушомадгй кардан; hand in таслим кардан; hand in hand даст ба даст; мач- якчоя, муттахид, хамрох; Hands off! Даст кашед! Дахолат накунед! Hands up! Даст бардоред! (ба аломати тас- лим). have a hand in sth дар чизе даст доштан, ишти- рок кардан, шарик будан; hand over пас додан; have one’s hands full бисёр серкор/ гирифтор будан; in hand а) тахти назорат, муназзам ва мурат- таб; б) мавчуд, дар даст; it is no longer in my hands дигар аз ман вобаста пест; join one’s hands а) хамкорй кардан, шарик шу- дан; б) издивоч кардан; keep hands in pockets танбалй кардан; keep in hands ба ласт гирифтн; lay violent hands on бо зурй чизеро ба даст да- ровардан; Many hands make light work. Зарб. ~ Мурчагонро чун бувад иттифок, / Шери жаён- ро бидаронанд пуст. (Саной) off one’s hands хорич аз ихтиёри касе; offer one’s hands ёрй пешниход кардан, даст дароз кардан; on hand а) наздик, анкариб; б) дар дастрас,
-388- handbag омодаи истифода; в) хозир, мавчуд; on one’s hands кисмати масъулиятхои касе; on the one hand... аз як тараф, аз як назар; on the other hand... аз тарафи дигар, аз назари дигар; play into sb's hands ба манфиати касе амал кардан; second hand кухна, истифодашуда; shake hands with даст дода зохурй кардан; They are hand and glove Зарб. ~ Нохунро аз гУшт чудо карда намешавад. turn one’s hands to ба ухда гирифтан; with high hands ба камоли нахват га гурур. бо худсарй, матрурона; wash one’s hands даст шустан аз; 2. v додан: Не handed me the book. У ба ман китоб дод. hand down ба наели оянда вогузоштан, ба авлод мерос гузоштан; hand over супурдан, тахвил додан, хавола кардан, пас додан. handbag [ haendbaeg] п сумкаи занона, чомадони хурд; амер. хамён. hand-barrow ['hasnd.baerou] п занбар, зан- бал, занба handball ['heendbo:!] п 1) хэндбол (навъи варзиш)', 2) тубе, ки бо он хендбол бозй меку- нанд. handbill [ hasndbii] п вараки эълонхо (ки ба цои часпондан ба дасти ашхос меди^анд). handbook ['haendbuk] п китоби рахнамо, дастуруламал. handcart ['hasndka:;] и аробача, дучархаи дасти handcuff [’hsendkxf] 1. п од. pl дастбанди оханин, дастбанд; 2. v дастбанд задан. handful I'haindful] n 1) як мушт, ба андозаи як мушт, муштвора, 2) гурухе, шумораи ками (мардум ё чизуо), теъдоди каме, тане чанд; 3) гуфт. шайтоп, мояк шар. handglass ['haendglais] и заррабин, пурбини 1астй. handgrenade [’haendgn.neid] п норинчак, норинчаки дастй. handgrip ['haendgrip] п 1) амали дастфу- шурдан, дастгирифт; 2) дастгира, кабза: соте to handgdrips дасбагирсбон шудан. handhold ['haendhould] п дастгирифт. дастчо, мушта, чодастй. handicap ['haendikaep] 1. и 1) мач. монеа, сад; 2) нукс (уисмонй ё агулй), кости, норасой (баданй ёрухонй)', 2. т 1) дучори норасоии (чис.мй ёрууй кар- дан), маълул кардан; 2) аз пеш имтиёз додан, фарча додан (ба тарифы сусттар дар мусобикрт). handicaped, the ['hamdikaepd] п маъюб. (шахсе, ки ягон иллати чисмонй ё ацлй дорад). маъюбоч. маълулон. handicraft ['haendikraft] п 1) хунар, дастварзй. пеша; 2) кори дастй, фароварди хунар; 3) санъэткорй. хунаркорй, устокорй. handicraftsman ['hasndi,kra’ftsm?n] п косиб. хунарманд, усто. handier ['hasadia] ниг. handy. handiest ['haendiist] ниг. handy. handily ['haendili] adv бо махорат ва осонй, ба дардисар. handiness ['haendmisj п осонй, зуданчомй. handiwork ['hasndiwa:k] п кор, асар (хар коре, ки тавассути шахсе анцом дода шудааст). handkerchief ['haerjkatfif] п (pl handkershieves) 1) даструймол, руймолча, руймолчаи кисагй; 2) руймоли гардан; to throw the handkerchief ишора кардан (дар бозй). handle ['hsendl] 1. п 1) даста, дастгира, дастак, чодастй, кабза: Не turned the handle to the right. У дастаро ба тарафи рост тоб дод. 2) хар чизи дастамонанд; 3) чамъи маблаги шар- тбан дишуда: 4) ном ё лакаб ё унвони шахе; give/ leave handle to аз фурсат истифода бурдан; дастовез ба касе додан; a handle to one's name дорой унвон будан; fly/ go off the handles гуфт. ногахон хашмгин шудан, ногахон хаячонзада шудан; 2. v 1) даст задан ба, даст ёзидан ба: Don’t handle that book until you wash your hands. To дастхоятонро нашуед, ба китоб даст назанед. 2) рафтор кардан бо: Handle wirh саге1 Эхтиёт кунед! Напартоед! 3) идора кардан, мудирият кардан, рохбарй кардан, махор кардан: Не handled the situation very well. У ьазъи баама ломадаро хеле хуб идора кард. 4) рондан ё ба кор андохтан: This car is easy to handle. Ронда- ни ин мошин осон аст. 5) гуфт. аз назари рухонй кобил будан, тоб овардан; 6) хариду фурУш кардан, доду гирифт кардан (мол). handlbar ['hasndlba:] п даста, рул (дучарха, мотосикя ваг.). handmade [,hasnd'meid] а кори дастй, даст- сохт. hand-me-downs [,haendmi:'daunz] п pl 1) гуфт. либоси дасти дуюм; 2) амер, либоси чешдухт ва арзон. handof [.htendai"] п варз. додани туп (ба бо- зигари дигар). hand-organ [,hsendo:rgan] п мус. органи дастй (асбоб). handout I ['hcendaut] п садака (маъмулан ба сурати либос ё х)рок). handout 11 [ haendout] п варакаи зъломия, изхорот ё огохй (ки байни васоити ахбор пахн мекунанд). handrail [,haendreil] п панчара, нарда (нар- дбони киштй ваг). handsel ['hasnosel] п 1) тухфаи солинавй,
-389 - happen армугон, чашмравшанй; 2) пешпардохт, га- рав. handshake ['haendjeik] п амалй даст додан, дастфишурй, мехнати дастй. handsome ['haensom] а 1) зебо, хушандом, хушкиёфа, хушсимо, хубру, дилкаш (хусусан мард)', 2) кашанг, хуштаркиб; 3) хангуфт, би- сёр, хеле калон: handsome sum маблаги хангуфт; 4) олихиммат, саховатманд; Handsome takes no account of time. Handsome is that handsome does. Зарб. ~ Некуй - хислати мардон бошад. Х,ар ки у мард бувад бок на- дорад зи гаме, / Хар ки у шер бувад мает на- гардад зи табе. (Саной). hand-to-hand ['heendta,haendj а тан ба тан, даст ба гиребон, аз наздик (бештар нисбати набард). hand-work ['hiendwo:k] п кори дастй, даст- сохт. handwriting ['heend’raitii)] п хат, дастхат, дастнавишта, дастнависй. handy ['haendl] a (handier; handiest) 1) суд манд: a handy device асбоби судманд; 2) мавдуда, наздик, дар чои муносиб; The shops are quite handy. Магозахо тамоман наздик хастанд. 3) чобук, чолок, мохир, тардаст. чехрадаст: She is handy with a needle. V дузандаи мохир аст. hang I [hasij] v (hung; hung, аммо hanged; hanged) 1) овезон шудан/ кардан: The monkey was hanging by its tail. Маймун бо думаш ове зон шуда буд. 2) овехтан, ба дсвор задан (акс на г.): Не hung the picture on the wall. У pac- мро ба девор овезон кард. He hung his head in shame. У аз шарм сарашро хам кард. 3) катл кардан, ба дор овехтан: The criminal was hanged. Цинояткорро ба дор овехтанд. 4) когазй деворй часпондан (ба девори хона)', As well be hanged for a sheep as for a lamb. Зарб. ~ Об ки аз cap гузашт, чй як вачабу чй сад вачаб. hang about/ around дур нарафтан; овора гаштан: Нс hung about all day doing nothing. У рузи дароз бекор ва овора гашт. hang back чуръат накардан, дар чои худ истодан (аз таре)-, hang down хам кардан (сарро); hang heavy тул кашидан (eatpn); hang it! Ба чаханиам! hang on капидан, даст накандан, идома додан: The guide told them to hang on to the rope. Рохбалад ба онхо гуфт, ки ресмонро капанл. hang out овезон кардан (парчамроУ, hang over сояафкан будан бар; hang together муттахид шудан, якчоя шудан, хамбастагии худро мухофизат кардан: Those opposed to the proposal hung together. Мукобилони пешниход бо хам муттахид шу- данд. hang up а) овезон кардан, овехтан: They hung up a notice. Онхо эълон овезон карданд. б) гушаки телефонро партофтан, овезон кардан: She hung up on me. У гушаки телефонро пар- тофт (гуфтугуро бо ман к,атъ гардонд). hang up on sb's lips бодиккат гуш кардан; Hang you! Дафъ шав! hang II [hasrj] n 1) хусусият/ хислати чизе; 2) маъно, мохият; 3) нишебй, нишеб; get the hang of тарзи кори чизеро дарк кардан/ фахмидан; одат кардан ба. hangar [Ъжгю] п панохгох, панохгохи хавопаймо, ошён (чои ист ва таъмири тайёра ва г.). hangdog ['haerjdogJ 1. п шахси аз таги доргу- рехта, одами разил; 2. а пастфитрат, шарманда ва сарбазамин. hanger [Ъалдэ] п 1) рахтовез, либосовез, ме- хи либосовезй, банди либосовезй; 2) шахсе, ки эълон овезон мекунад/ мечаспонад (эълон ва г.). hanger-on [,haerjor'on] п (pl hangers-on) муфтхур, косалес, лаганбардор, чоплус, дун- боларав, пайрав. hanging ['heeiprjJ а овезон, овехта, муаллак. hangman ['hangman] п чаллод, бадорзанан- да. hang-nail ['htepneil] п решай нохун hang-over ['hangouvo] п 1) бокимонда, осор, ёдбуд, ёдгор; 2) гуфт. хуморй, ранчурй, сардардй пас аз машруботхурй, хуморолудагй. hank [haaigk] п калобаи нах, тубча, калоба, халка hanker ['hangka] v аз тахти дил хостан, хавас доштан, орзуманди чизе будан, иштиёк дош- тан, мушток будан. hanky ['haerjki] п румолча, таструмол (кУ дакона). hanky-panky ['hasrjki'pasrjki] п 1) гуфт. шуъбадабозй, фиреб; 2) гуфт. косае зери ним- коса, сирру савдо. Hanoi [hse'noi] п ш. Ханой. hansel ['hast] sei] ниг. handsel. hansom ['hasnsom] n фойтуни дучарха барои ду нафар, гардуна; 2) гуфт. такси. bap [ha?p[ 1. п 1) бахт, кисмат, сарнавипп; 2) руйдод, рухдод (иттифокан), тасодуф, руйдоди ногахонй, вокеа; 2. v руй додан, рух додан (иттифокан), та- содуфан рух додан, иттифокан рух додан. haphazard ['hsp'hsezod] 1. п тасодуф, иттифок; 2. a, adv at/ by haphazard тасодуфан, иттифокан, ба таври иттифоки ё тасодуфй; hapless ['haephs] а бадбахт, бечора, бенаво. haply [Tiaeph] а гуфт. тасодуфан, иттифокан; шояд, эхтимолан. happen [Ъагряп] v 1) руй додан, рух додан, ба вукуъ пайвастан: A wonderful thing hap-
happening pened io me yesterday. Дируз вокеаи ачибе бо ман pyx дод. 2) тасодуфан; иттифокая корро кардан, иттифокан афтедан: The house hap- pened to be empty. Иттифокан хона ходи бу- дааст. She happened to see him yesterday. Дух- тар даруз тасодуфан уро дид. happen upon тасодуфан вохурдан (бо касе). happening [’haepanig] п руйдод, рухдод, во кеа, ходиса. happier ['haspia] ниг. happy. happiest ['haipiist] ниг happy. happily ['haepili] adv 1) хушбахтона, хушхолона: They lived happily together. Онхо якчоя хушбахтона зиндагй мекарцапд. 2) хушбахтона: Happily, no one was hurt in the lire. Хушбахтона, аз оташ касе осеб надид. happiness f'haepinis] п хушбахтй, шодй, хушхолй, хурсандй, хушй. Happiness takes no account of time. Зарб. ~ Хушбахтй вакту замон надорад. happy ['ha‘pi| a (happier; happiest) 1) шод, хуш, хушхол, хурсанд, сархуш, хушбахт; 2) фархунда, муборак, сайд, хучаста; Happy birthday! Рузи таваллуд, муборак! (A) Happy New Year! Соли нав, муборак! Happy is he that is happy in his children Зарб. ~ Фарзанди нагз боги падар, фарзанди бад доги падар. happy-go-lucky ['haepigou,lAki] а бепарво, бегам, форигбол, беташвиш. harangue [ho'raen] 1. п суханронии дароз ва пурчушу хуруш, нутки оташин; 2. v нутки пурсару садо ва пуршУр кардан, пургуйй кардан, харзагуйй кардан. harass ['haerss] v норохат/ ноором кардан, азор додан, хавотир кардан, ба ташвиш ан- дохтан. harassment ['haerosmant] п озор, азият, озориш, изо. harbinger ['ha:bindjal 1. п 1) башсратди- ханда, муждарасон, косид, хабаррасон; 1) аломати пешакй, нишона; 2. v мужда расондан, навид додан. harbour f'ha:ba] 1. и 1) панохгох, кароргох, махфиюх; 2) бандаргох, лангаргох, халичи хурд: Pearl Harbor лангаргохи Пирл Харбор. 2. v 1) панох додан, тахти хифозат карор додан; 2) пинхон кардан, рупуш кардан, руст кардан; 3) зистгохи (касе ё цонваре'' будан; 4) мац. дар cap парвардан, дар дил чо/ пинхон кардан/ доштан; 5) панох бурдан/ гипифтан, лангар андохтан/ партофтан; 6) зистан, зиндагй кардан. harbourage ['ha:bandj] п 1) панох, сарпанох; сагирахона, ятимхона; 2) бандаргох, лангаргох. hard I [ha:d] 1. а 1) сахт, мустахкам: a hard surface руйи сахт, кабат и сахт; hard collar ги- ребони сахт; 2) мушкил, душвор: hard work 390-_________________________________________________ кори душвор; It’s hard to know what he is really thinking Дар чй фикр будани уро донистан мушкил аст. 3) сахт, кавй: a hard blow зарбаи сахт; 4) сард, хунук, туфонй: a hard winter зи- мистони сахт; 5) сахтгир, берахм, катъй; 6) богайрат, cepi айрат; 7) гушхарош (овоз); Hard words break no bones. Зарб. ~ Аз захми сухан захми табар бех. 2. adv 1) сахт, шадид: Не pressed hard on the lever. У фишангро сахт зер кард. It is raining hard Борони шадид меборад. 2) богайрат, бочидду чахд: Не tried hard. Вай ба чидду чахд харакат кард. 3) бо душворй, бо машаккат; 4) аз хад зиёд, бехад: to drink hard аз хад зиёд нушидан; 5) бо шиддат; be hard on сахтгирй кардан (нисбати касе); be hard up ниёзманд будап, тангдаст будан; hard by, hard at hand тамоман наздик; hard of hearing гущи вазнин доштан; it will go haid with him ба душворй дучор хохад шуд. hard II |ha:d] n 1) лангаргохи киштихои хурд; 2) мац. азоб, машаккат, укубат. hard-bitten ['ha :d'bnn] а устувор, матин, бо- субот, тобовар. hard-boiled [ha:d'boild] а 1) сахт пухташуда (тухм); 2) амер. гуфт. чиддй ва берахм, сахт- гир, сангдил, бешавкат, хунсард. harden ['ha:dn] v 1) сахт шудан/ кардан: Не made a clay bowl and pul it in the sun to harden. S аз гил коса сохта, онро дар офтоб гузошт, то сахт шавад. 2) обутоб ёфтан, пуртокат кар- дан, мисли гурги борондида кардан: Life in the mountains hardened him. Х,аёти кухистон уро обу тоб дод. 3) берахм гардидан/ шудан, сан- гдил шудан: His heart hardened. Дилаш берахм шудааст. hardening ['ha:dnuj] ниг. harden. hard-favoured ['ha:d'feivad] ниг. hard-featured. hard-featured ['ha:d'fi:tjbdj n дуруштчехра, дуруштсимо. hardfisted ['ha:d'fistid] а хасис, бахил. hard-headed ['ha:d'hedid] a 1) заранг, хисобкор, сахтгиру вокеъбин, корчаллон, кордон, корозмуда, хушёр, боакл, дурандеш; 2) якрав. саркаш. гарданшах, кайсар. hard-hearted ['ha:d'ha:tid] а сахт,дил, берахм, золим, сангдил, дилсахт. hardihood ['ha:dihud] п бебокй, часорат, чуръат, часурй, далерй, диловарй. hardily ['ha:dli] adv бо шахомат, бо далерй, далерона. часурона, бо пуртокатй. hardiness f'ha:dnisl п 1) часурй, часорат, шучоат, далерй, диловарй; 2) бепарвой, пуртокатй. hardly ['ha.dli] adv ’) базур, начандон, кам: They hardly had time to have breakfast. Барои ноништа кардан базур вакт ёфтанд. 2) эхтимол, гумон аст, шояд на: The rumour could
391 - harness hardly be true. Гумон аст, ки ин овоза дакикат бошад. hardmouthed ['ha:d'mau0dj а 1) сахглачом (оси); 2) мац. якрав, саркаш, чарандшах; кайсар; 3) сахт, шах, мустахкам hardness ['ha:dnis] п 1) сахтй, мустахкамй, харошпазирй, харошандагй. харошгарй; 2) мац. устуворй, матонат hardshell ['haidfel] а 1) дорой пусти сахт, сахтпуст, дорой садаф ё пардаи сахт; 2) мац. матин, тобовар, водорнашаванда. hardship ['ha:djip] п мухточй, эхтиёч, тан) дастй, тангно, гирифгори зиндагй: finan- cial hardship мухточии модиявй. hard-rack ['ha:dtaekj п амер. жар. нони кок, нони фатир (бахшс аз озуцаи сарбозон дар собик). hard-up ['ha:d'Ap] а 1) гуфт. мухточ (ба п$л); 2) дар вазъи душвор карордошта. hardware ['ha:dwea] п 1) маснуоти охангарй, ашёи филизии хона (бег, табак; ва г.), филизот: a hardware store фурушгохи мас- нуоти охангарй; 2) кисматхои механики ва электронии компютер. hardwood ['ha:dwud] и чуби сахт (аз навъуои дарахтони паунбарг}. hard-working ['ha:dwo:kir)] а медпаткаш, мехнатй, мехнатдуст, пуркор, сахткуш. hardy I ['ha:di] a (hardier, hardiest) 1) далер, часур, бебок, нотарс; 2) бепарво, бефикр; 3) тобовар, пурбарцошт, токатовар, пуртокат (нисбат ба сармо, сахтй ва г.); hardy annual гиёххои токатовар ба сармо. hardy II ['ha:di] п корд е исканаи охантарошй. hare [Ьеэ] п заргуш, заргуши сахрой; Hares may pull dead lions by the beard. Зарб. ~ Аз кушта барнаояд овоз. Риши мурдашерро заргуш хам метавонад кашад. То run with the hare and hunt with the hounds. Зарб. ~ Х,ам лаъл ба даст ояду хам ёр наранчад. Ба хар ду чониби даргир хизмат кардан. harebell [heabel] п гиёу. гули момо, зангула. hare-brained ['heobremd] а гуфт. камхпрад, нобахирад, сабукфикр, кутохандеш, сахлангор, бомулодиза, беандеша. hare-lip [hfcalip] п тиб. лаби харгушй, лаби шакари. harem [‘ha:ri:m] п (аз решай арабй) дарам, дарамхона, дарамсаро, андарунй. haricot ['haerikou] п 1) обгушти сабзй, гушти гусфанд ва адвои зиёд; 2) хуроки лубиёй; 3) бокила. hark [ha:k] int. гуш додан (маъмулан ба су- рати амр); hark! Гуш кун! 2) коб! (шикорй); hark back to бозгаштан ба (масъала, царордоди аввал). harken ['ha:konj ниг. hearken. harlequin ['ha:l:kwm] n масхарабоз, ширин- кор. мазда качй. harlot ['ha:lat] п гуфт. тар, танфуруш, фодиша, худфуруш. harlotry ['ha:latn] к фодишагарй, фосикй, фиску фучур- harm [ha:m] 1. п зарар, зиён, газанд, садама, осеб: The storm caused little harm. Туфон зара- ри калон наовард. do harm to зарар расондан, зиён расондан, га занд задан ба; mean no harm озор пахостан: Не meant no harm to you. У намехост шуморо озор дихад. keep sb out of harm каееро аз датар (зарар) эмин доштан; there is по harm in it зарар надорад, безарар аст. Harm watch, harm catch. Зарб. ~ Бо бадон улфат балои чон бувад. 2. v зиён расондан, осеб расондан, газанд расондан, садама задан: This medicine will not harm you. Ин дору ба шумо зиён намерасонац. harmful ['ha:mfi] а зарарнок, зиёнбахш. пур- зиён. harmless ['ha:mhsj а безарар, безиён, беозор, бегазанд. harmonic [ha:'monik] а хушоданг, хушнаво, хамнаво, хамово, хамса до, мавзун, мутаносиб. harmonica [ha/moniko] п сози дадонй. harmonious [ha/maunjos] а 1) мус. хамо- ханг, хамсоз. дамчавохт, якнавохт; 2) мутано- сиб, мувофик, мутавозин, мавзун, чур, созгор; 3) мутавофик, хамфикр, хамдил, хамдилу хамсадо, хамакида, хамандеша: a harmonious relashionship робитаи мусолиматомез. harmonize "haimoiiaiz] v 1) хамдил ва хамсадо кардан/ шудан, чур кардан/ шудан, мавзун кардан/ шудан, созгор кардан/ шудан, 2) мус. охангин кардан, хамсоз кардан, хамнавохт кардан; 3) мус. хамохангй овоз хондан, хамохангхонй кардан, хамовой кар- дан, хамхонй кардан. harmony ['ha:moni] п 1) тавозун, мутобикат, созгорй, хармунй, чурй, созиш; 2) ризсият. be out of harmony with хамдил набудан бо; хамоханг набудан бс; in harmony with дар хамдилй бо: дар хамохангй бо. harness ['ha:ms] 1. и 1) афзори аспу ароба, созу барги асп; 2) таъ. либосу аслихаи чангй; die in harness дар сари кор мурдан. double harness мац. заношуй; in harness а) ба ароба басташуда (асп); машгули боркашй (асп); б) мац. гирифтор, машгул ба кори рузмарра; in harness with дар хамкорй бо; to run in double harness лиу шавхардор/ зандор будан; 2. v 1) бастан, куш кардан (аспро ба ароба);
-392- harp 2) истифода бурдан; 3) мац. кори сахт кардан. harp [ha:p] 1. п арфа, чанг, хар чизи ба шакли хари (асбоби мусикф), уд; 2. v 1) чанг навохтая; 2) (бо on, upon) дар бораи чизе мунтазам ran задан, руи чизе пила кардан. harper f'ha.pa] п чангнавез, навозандаи чанг. harpist ['ha:pist] ниг. harper. harpoon [ha:'pu.n] 1. и найза, зубини сайди наханг, зубини хордор, гарпун; 2. v бо найза шикор кардан/ задан. harpy ['ha pi] п (pl harpies) 1) харпи [дар асотири Юноны Каоим - мооарзани цанотдор); 2) зани девсиришт; 3) мац. одами харис, спа- ми пуртамаъ за беинсоф. harridan [’haerdian] п пиразани бадхулк, очуза. harrier I ['hasri-э] п шикорй (саг, махсусан барои гиикори заргУш), тозии заргушгир, тез- дав. harrier II ['haens] и горатгар, рохзан. harrow ['дзетой] 1. п киш. чангаки заминсофкунй, кулГхшикан, мола, сихмола, дандона, under the harrow дар холати бадбахтй; 2. v 1) бо мола/ чангак.' сихмола/ кулухшикан/ соф кардан, кулухшиканй кар- дан; 2) озор додан, азоб додан (рух,ану harry ['haen] v 1) вайрон.' хароб кардан, бе- наво/ кдшшок/ хонавайрок кардан; 2) озор додан, азоб додан. harsh [ha:J] а 1) гушхарош, нохинчор, ду- рушг, ногувор (овозф a harsh surface сатхй дурушт; a harsh voice овози ногувор; 2) тунд, талх (мази); 3) сахт: a harsh punishment чазои сахт. harshness ['ha:jntsj п дуруштй, дагалй, тезй. harslet ['harslit] ниг. haslet. hart [ha:t] n зоол. гавазни нар. haital ['ha:ta:l] n бас кардани кор ё савдо (бо нишони зътироз ё мотам); корпартой. hartshorn ['haitshorn] п 1) шохп газазн; 2) чавхри навшодир. harum-scarum f'hearom'skearair] а бепарво, бефикр, беакида, сабукфикр, кутохандеш; 2. adv беаклсна, беандеша, бсфикрона, бемулохиза, беэхтиётона. harvest ['ha:vist] 1. п 1) хосил, хирман, махсул: a good harvest of potatoes хоспли хуби картошка; 2) дарав, бардошт, хосилгундорй, чамъоварй: They all helped with the harvest. Хдмаи онхо дар чамъоварии хосил кумак карданд. 3) мац. натича; 2. v хосил чамъ кардан, дарав кардан, бардошт кардан, бахрабардорй кардан. The crops were harvested in time. Хрсил дар вакташ чамъ гардид. harvester ['ha:vistaj и 1) комбайн, мошини даравтар; 2) хирманоардор. даравкунанда. has [hs?z] ш 3 шак. т. з.ц. ф. to have. hash [htej] 1. n 1) таом/ хурокй аз гушт май- дакардатщда; 2) чизи кухна, ки ба шакли ди- гаргун хамчун чиз нав пешниход карда меша- вад; 3) мач. омехта, аралаш, make a hash of бад анчом додан, хато кардан, ара ваш кардан; settle sb’s hash саркуб кардан (касеро), хона- вайрон кардан; 2. v 1) хурд кардан, кима кардан, реза-реза кардан, пора-пора кардан (гушт, мевацот ва г.); 2) мац. араташ кардан, котй-потй кардан; 3) зарар/ зиён расондан. hasher ['hseja] п гушткимакун. hashish [hatfij] п (аз решай арабй) хашиш. haslet ['heizlitj п (од. pl) ишкамба. hasn't ['haezntl гуфт. шак. кутох; аз has not. hasp [ha:sp] 1. n галакаи дар, фардарй, кулф, чангча, камарча. сагаки тасма; 2. v кулф кардан, бастан. haste I [heist] п шитоб, шитобкорй, бесабрй; in haste дар шитоб; make haste шитоб кардан; The more haste, the less speed. Зарб. ~ Рохрав он нест гахе тунд, гахе хаста равад, / Рохрав он аст, ки охиставу пайваста равад. (Саъдй) Haste makes waste. Зарб. ~ ХдФ'1 бор чен кун, як бор бур. haste II [heist] ниг. hasten hasten ['beisn] v 1) шитоб кардан, шитофтан; 2) тех. тезонидан. hastily ['heisth] adv 1) шитобкорона, саро- сема, бошитоб; 2) бемулохиза, бефикрона. hastiness ['heistmis] v 1) шитобкорй, саросемагй; 2) бемулохизагй; 3) бадчахлй, тундмизочп. hasty ['heisti] a (hastier; hastiest) 1) шитобкорона, тиитобомез, таъчилй: a hasty departure азимати шитобомез; 2) бефикрона; 3) тундху, бадчахл, бадкахр; Hasty climbers have sudden falls. Зарб. ~ Ба пасти метавонй гашт, ба бом охиста-охиста. hat fhan] 1. п 1) кулох: to put on one’s hat кулох ба cap гузоштан; to take of one’s hat кулох аз cap гирифтан; 2) унвон, маком, шугл; hang up one’s hat даст аз кор кашидан, аз шугл канор гирифтан; keep something under one’s hat сиреро нигох доштан; take one’s hat off to шодбошй гуфтан, табрик кардан; talk through one’s hat ёвагуй кардан, суханхои ахмакона гуфтан; throw one’s hat into the ring вориди мубориза шудан, худро номзади интихоботй кардан. 2. v кулох бар cap гузоштан, кулохдор бу- дан ё кардан. hatch I [hastf] п 1) палкона, панчара; 2) дар,
-393- дарича; 3) дахона, даричаи боргирй. hatch II [haetf] 1. п 1) чучабарорй. чучаоварй, чучакашй; 2) чучахои хамзод; 2. v 1) руи тухм нишастан/ хобидан; 2) аз тухм баромадан/ барвардан/ даровардан Four chicks have hatched today. Чор чуда имруз аз тухм баромаданд; 3) курук шудан; 4) андешидан, тайёр кардан: to hatch a conspira- cy суикасд ташкил/ тайёр кардан; 5) чучабарорй кардан (бо машин); Don't count your chickens before they are hatched. Зари. ~ Ч,учаро дар тирамох мешу- моранд. hatch III [haetj] 1 n 1) хат, pax; 2) хислат, хусусият; 2. v хакокй кардан, кандакорй кардан. hatcher ['haetfo] п 1) мурги курук; 2) дастгохи чучабарорй; 3) тутигар, исёнгар. hatchery [hajt.fon] п 1) махали чУчабарорй ва мургпарварй; 2) мохихона, махалли пар- вариши мохй. hatchet ['htetjit] п 1) табарча, табар, теша: 2) корпи калдон: to bury the hatchet сулх бастан; to dig / take up the hatchet чанг огоз кардан; to throw the hatchet мухобот кардан. hatchet-face ['haetfitfeis] n одами дарозруй. hatchetman ['hastjitman] n одамкуши маз- дур, котили хирфай. hatchway ['hjetjwci] п дарича, дахона. hate [heit] 1. п нафрат, адоват, безорй: You could see hate in her eyes. Дар чашмонаш наф рат хувайдо буд. 2. v бад дидан, нафрат доштан, безор бу дан: Most people hate war. Аксария~и мардум аз чанг безор хастанд. Не hates getting up early in the morning. У хушй барвакт хестанро на- дорад. hateful ['heitfl] а нафратангез, манфур. са- зовори нафрат. hatless ['hartlis] а бекулох, сарлуч. hatred ['heitnd] и 1) нафрат, адоват, безорй; 2) кин, кина, хусумат; Hatred is blind, as well as love. Зарб. ~ Мухаббат мисли нафрат кур аст. hat-stand [ heetstaend] п кулоховез. hatter ['hieta] н устои кулохсоз: кулохфуруш. haughtiness ['ho:tmis] п гурурй, кибр, хавобаландй, такаббурй. haughty [Ъо:и] а пургурур, пурнахват. магрур, такаббур. хавобаланд. haul [ho:l] 1. п 1) хамл, таробарй, кашиш; 2) микдори сайд; 3) дастовард, дастбурд; 4) фосилаи интикол. фосилаи борбарй; 5) микдори бори хамлшуда дар хар бор; 2. v 1) кашидан ва бурдан, кашондан, ка шон-кашон бурдан, ба суи дигар бурдан; 2) хамл кардан, таробарй кардан; 3) дигарсу _ ________ haven шудан, тагйири самт кардан, самтро иваз кар- дан (бод); 4) базур бурдан, хохй-нахохй ка- шондан. haulage ['hodidgj п 1) хамлу накд, борбарй; 2) амали кашидан; 3) баровариш, кашиш (тур аз даруни об): 4) арзиши дамлу накд. haulm ['ho:m] и поя, реша, бех haunch [hc:ntf] п сон, рон, гушти рон ва гурда haunt [ho:nt] 1. п 1) махали обхурй ва чамъыавии хайвонот; 2) ваъдагох, дидоргох; 2. v 1) пайваста/ мураттабан рафтан/ омадан ба: She used to haunt bookstores. У пайваста ба магозахои китоб мерафг 2) дун- бол кардан, дунболи касе афтодан: The thought has haunted him ever since. Ин фикр аз хамон вакт боз уро дунболгирй мекунад. 3) пайдо шудан (пайдарпаИС). haunted ['homtidj а рухзада, дорой арвох. haunter ['houita] п шахей хамешахозир. hautboy ['ouboi] п мус. шохнай, сурнай. hauteur [au'to] п нахват, такаббур. Havana [ha'vaeng] п ил. Гавана (Хавана). have [haev] v (had; had) 1) доштан, доро будан, дар худ доштан. Не has a fine library. У китобхояаи хуб дорад. 2) гирифтан: They had no news of him. Хеч хабаре дар бораи у наги- рифтанд. 3) хурдан, нушидан: Will you have another cup of tea? Боз як пиёла чой нушидан мехохед? 4) have got гуфт. = have: Have you got a pencil? Халам доред? 5) бо масоар: бояд, боистан. You’ll have to help him! Шумо бояд ба У к^мак расонед! 6) бо пуркунанда+сифати ф. з. г. амалеро мефаумонао ки аз тарафи мафъул ицро нашудааст. Не had his hair cut. У муйсарашро гирифт. We had our photos taken. Mo суратамонрс гирифтем. I had my money stolen. Пулхоямрс дуздиданд. 7) уамчун ф. ёр. бо сифати феълии з. г. шаклуои. перфект месо- зад: Has he done his job well? Оё у корашро хуб анчом додааст? Не said he had had breakfast already. Гуфт, ки аллакай ноништз кардааст. 8) галаба кардан, голиб омадан: Не had you in the first game. Дар бозии аввал у голиб омад; 9) гуфтан, тасдик кардан: as ShaKespeare has it... чунсн ки Шекспир оьардааст... had better бехтар аст ки, бехтар буд ки; have a good/ nice time вактро хуб гузаронидан; have done ба поён расондан, хотима додан, ба анчом расондан; hat e on дар тан/ бар доштан, пушидан: She had a new dress on. У куртаи нав дар так дошт. have sb do sth касеро коре фармудаи: Не had the mechanic examine the car brakes. У механикро фармуд то тормозхси автомобилро санчад. have to do with муносибат доштан: Не had noth- ing to do with it. У ба ин кор хеч муносибат надошт. haven [heivr] п 1) бандар, лангаргох; 2)
- 394- haven't панох, панохгох, гурезгох. haven't ['haevnt] гуфт. кутоу аз have not. haver f'heiva] v ёвагуй кардан. haversack ['haevoseek] n чузъдон, чузъгир, борхалта, хурчин, кулапуштй, кулвор. havoc ['hievak] п вайронии зиёд, харобии азим (бар асари сел, зилзила ва г.); make havoc of, play havoc with комилан вайрон кардан, ба куллй хароб кардан, ба хок аксон кардан. haw [ho:] п меваи дул о на; дарахти дулона. hawk I [ho.kJ 1. п 1) боз, шохин, лочин, боша; 2) парандахои шикорй; 3) мац. дарран- да; Hawks will not pick hawk’s eyes out. Зарб. ~ Oiiiho донад забони ошноро. 2. v 1) бо боз/ Шохин шикор кардан; 2) хамчун шохин хучум кардан. hawk II [ho:k] v донафурушй/ чаканафуруши кардан (дар бозор ва куча). hawk III [ho:k] v гулу афшондан, сулфа за- дан. hawker ['hoiks] п 1) дастфуруш, вофуруш; 2) шохинбоз, бозпаррон, кУшбоз (касе, ки бо боз ё шохин шикор мекунад). hawkeyed ['hoikaid] а 1) тезбин, тезчашм. укобчашм; 2) хушёр, зирак hawser [hoizo] п бах. таноби махоркашй. hawthorn ['ho:0o:n] н буттаи дулона. hay [hei] 1. п алафи хушк, гиёхи хушкшуда, кох; to make hay дарав кардан; make hay out of фурсатро ганимат шумупдан, аз чизе ба манфиати худ истифода кардан; Make hay while the sun shines. Зарб ~ Кори имрузаро ба фардо магузор. То танур гарм аст, нонро бичаспон. 2. v 1) алаф даравицан ва дар офтоб пахн кардан; 2) алаф/ кох додан ба. haycock ['heikok] п тарами алафи хушк (кох), пугатаи алаф. hayfork ['heifok] п пандшохаи алафбардорй. hayloft ['heilo:ft] п коххона, кохдон, кохдонй, анбори алаф. haymaker ['hei,meiko] п 1) даравгар; 2) дастгохи алафдаравй. haymaking ['hei,meikii)] п алафдарави; haymaking season мавсими алафдаравй. hayrick ['heink] п тудаи алафи хушк, тарами беда. hayseed ['heisi:d п тухми алаф, тухми. haystack ['heisteek] п тарами алаф (беда), тудаи калони алафи хушк, тудаи кох. haywire ['heiwaio] п 1) сими кохбандй; 2) гуфт. номуназзам, нобасомон; go haywire хароб/ вайрон шудан, номуназзам кор кардан: Му computer has gone haywire. Компютери ман вайрон шудааст. hazard ['heezod] 1. п (аз решай арабй) 1) навъи бозй бо тос, тосбозй; 2) бахт, шанс, толеъ, икбол, руйдоди иттифокй/ тасодуфй, пешомад; 3) хатар, хавф, таваккал; 4) кимор; run/ stand the hazard of таваккал кардан; at all hazards хатман, чи хеле ки набошад; 2. v 1) ба хатар андохтан, ба хатар ва толеъ вогузор кардан; 2) чуръат кардан. hazardous ['hsezadas] а 1) вобаста ба бахт, бахтй, икболй, тасодуфй; 2) хатарнок, хавф- нок, бо хавф, бо хатар. haze [hoiz] J. п туман, губор, бухор, тирагии хаво, олудагй; 2 v мубхам кардан/ шудан, мохгирчфта кардан/шудан. hazel ['heizl] 1. п дарахт ва чуби фундук; 2. а ранги фундуки, ранги кахваи моил ба сурх, чигарранг. hazel-hen ['heizlhen] п зоол. сиёххуруси европой. hazel-nut ['heizlnxt] п фундук. hazelness ['heizlms] п торикй, номуайянй, хирагй, тирагй. hazy ['heizi] a (hazier, haziest) 1) губоролуд, дудолуд, хира, тира; 2) мубхам, номаълум, поравшап, номугааххас, мут лак, номуайян. H-bomb ['eitjbom] п ш. кутоу аз hydrogen bomb бомбаи водородй. he [hi:] ргоп шахси 3 шак. тануо: 1) у, вай (мцрд): Не is my brother. У бародари ман аст. 2) пеш аз номи цонварон уинси наринаро ифода мекунад: he goat бузи нар Не that respecs not is not respected. Зарб. ~ Дар чавонй дор пиронро азиз, /То азизи дигарон гардй ту низ. (Аттор). Не who laughs at crooked men should need walk very straight. Зарб. ~ Айби худ аблах набинад дар чахон./ Ьошад андар чустапи айби касон. head [hed] 1. п 1) cap, калла: Не shook his head. У сарашро чунбонд. 2) рахбар, сарвар, сардор: Head of State рохбарй давлат; 3) кисмати болой ё пеш: the head of a mountain куллан кух; 4) cap, сарак, нуг: the head of a pin нуги сузан; the head of a nail сараки мех; 5) гуфт. аз head-master ё head-mistress: You've got to go and see the head during the break. Х,ангоми танаффус шумо бояд ба пеши мудир равед. 6) нафар, хар нафар, хар як, кас: dinner at five dollars a head зиёфат бо арзиши аз хар кас 5 доллар; 7) акд, фикр, хуш, истеъдод, за- коват, магз, зехн, шуур: Use your head. Аклатро истифода бар; 8) cap (барои шумори- ши хайвонот): fifty head of cattle панчох cap хайвонй шохдор; 9) кафи руи машрубот; 10) нуг, кулла, димога; 11) сарчашма, огозгох; 12) нуги дарахт, болотарин бахши гиёх, саршоха; at the head бо рохбарии, бо сардории, бо сар- варии; from head to foot аз cap то по; Two heads are better than one. Зарб. ~ Як cap
- 395 - хуб, аммо дуто бехтар. 2. а 1) асосй (cap): the head surgeon cappappox; the head teacher мудири мактаб; 2) решагй; 3. v 1) рохбарй кардан, сарварй кардан, сарпарастй кардан: The minister headed the delegation. Вазир ба хайати вакилэн сарварй мекард. 2) гардондан, равон кардан: The cap- tain headed the ship northward. Капитан киш- тиро ба тарафи шимол гардонд. 3) дар боло ё огоз карор доштан, дар садр будан; 4) сэр буридан (инсон ё ^айвонро); 5) саршохахоро буридан, саршоха Задан; 6) рафтан, равон шудан; 7) огоз шудан, сарчашма гирифтан (Оарё ва а.); be head over ears in love ошикп зор будан; by the head and ears як сару гуш (дар андозагири); cannot make or tail of it чизе сарфахм намера- вам. Head cook and bottle-washer. Зарб ~ Дах ан- гушташ хунар. Ру намеорад ба хони хеч кас сохибхунар,/ Богбон ризки худ аз пуштй гу- листон мехурад. (Насафй) head over heels сарнагун, вожгун; keep one’s head хунсардип худро хифз кардан, даступоча нашу дан; keep one’s head over tabove) water дар об гарк нашудан. худро аз хатар хифз кардан; loose one’s head хунсардии худро аз даст додан, даступоча шудан; make head пешрафт кардан; off one’s head девона, чиннй, чунун; over one’s head мушкил, хорич аз фахми касе; put heads together машварат кардан, хамандеши кардан. То be head over in debt. Зарб. ~ To гуш ба карз гутидан. headache ['hedeik] n дарди cap, сардард; bad I violent headache дарди сари токатфарсо headband ['hedbifind] n бандинаи cap. headdress ['heddres] n 1) сарпуш; 2) ороиши му, гесуи ороишй. header ['hedo| n чахиш ба об. headgear I'hedgie] n кулох- heading ['hcdirj] 1. pres. p. аз head 3: We’re beading for home. Mo ба тарафи хона равон хастем. 2. п 1) сарлавха: under the heading тахти сарлавхап, 2) бау. самт. равиш; 3) кух. самти накбканй. hcad-in-the-sand [,hedtndi,send] а сардар- рег; had-in-the-sand policy сиёсати шутурмург. headland ['hedlond] п 1) цимога, гуша, кунч: 2) замини киштнашуда дар охири киштзор. headless ['hedlis] а 1) бесар, сарбурица; 2) берохбар, бесарвар, бемудир; 3) ахмак, бе- калла. headlight f'hedlait] п 1) чарогак (автомобил __ ________________ health ва г.); 2) бах;. чаротаки сутуни киштй. headline ['hedlain] 1. п сарлавха, унвон, сарсафха, унвони сарсафхаи рузнома; 2. v сарлавха мондан, сарлавхадор кардан, headliner "bedlams] п хунарманди машхур. headlong ['hedlorj] 1. я 1) бепарво, бефикр; 2. adv 1; ба cap, ба калла: Не fell headlong. У ба cap галтид. 2) бошитоб, саросема' Не rushed headlong into danger. У бо шитоб худро ба огуши хатар андохт. headman [,hed'man] п (pl headmen) сардор, сарвар, раис. headmaster [,hed'ma:sto] п мудири мактаб (мард), раис, мудири Мадраса. headmistress [,hcd mistns] n мудири мактаб (зан). Headmost ['nedmoust] а дар пеш, пешопеш. headrurse ['hedna:s] n сархамшираи шавкат. headon [’hed'on] a, adv cap 6a cap headphones ['hedfounz] n pl гушаки телефон, гушй. headpiece ['hedpi:s] n 1) кулохи мухофизатй; 2) cap. калла; 3) акл, хуш. headquarters [,hed'’kwc:toz] n ситод, марказй фармондехи, идораи марказй. headsman ['hedzmon] п (plheadsmen! ч&ллод. headstall ['hedstod] n нухта, афсор, сарафзор. headstone ['hedstoun] n санги кабр. headstrong fhedstroij] а худсар, худрой, харфношунав head-voice [’hcdvois] n саровоз. headwater ['hed,wo:to] n 1) болооб, сароб; 2) сатхй болоии об. headway ['hedwei] п 1) пешрафт, пешравй: to make headway ба пеш рафтан; 2) мац. пешрафт кардан. headwork ['hedwa:k] г кори фикрй, кори аклопй. heady ['hcdi] a (headier, headiest) худсаропа, насанчида, бефикрона, гаи i обои, шитобкоро- на, ногахонй, беандеша, наандешида. heal [hi:l] v 1) шифо додан, дармон кардан, саломатй бахшидан: Time heals all sorrows. Вакт бехтарин шифо аст 2) шифо ефтан, гушт гирифтан, бо хам омадан: His wound healed quickly Чарохати у зуд шифо ёфт. hea!-all "hi:l,o:lj п 1) хамадармонбахш, хамадармогар, хамашифобахш, василаи давой хамаи касалихо; 2) номи баъзе гисхх°и шифо- бахш. healer ['hi:h] н 1) дармонбахш, дармогар, шифобахш (дору); 2) шифодиханда (шахе). healing [hi:lnj] 1. п 1) табобат, муолпча . да- во; 2) шифоёбй, гуштгирй. 2, а табобатй, мусличавй. health [helO] п тандурусти, саломатй, сихатй: to be in good health сихату саломат будан.
healthful Health is not valued till sickness comes. Зарб. ~ Дарди дили сухтаро сухтадил медонад. healthful [ helBfal] a 1) солим, тандурусти- бахш, бехдоштй; 2) табобатй, муоличавй, шифобахш. healthier [’helSio] ниг. healthy. healthiest ['helSnst] ниг. healthy. health-resort ['hel0ri'zo:tj n истирохатгох. healthy ['helOi] a (healthier; healthiest) 1) саломат, солим, тандуруст; a healthy man марди тандуруст; 2) тандурустнбахш, салома тибахш, хуб (барои соломами). heap [hi:pj 1. и 1) туда, туп, пушта: a heap of books ту дай китобхо; a heap of trouble мушкилоти зиёд; 2) гуфт., од., pl микдори зиёд, як олам; heaps of money микдори зиёди пул; heaps of times вакти зиёд; stuck/ knocked all of a heap мац. рУхафгода, талхком; she is heaps better у худро бехтар хис мекунад; 2. v 1) туда кардан/ шудан, чамъ кардан/ шудан: They heaped the fallen leaves. Онхо баргхои рехтаро туда карданд. 2) мац. бори касе кардан {масъулият ва г.); 3) пур шудан/ кардан; heap a person with presents касеро тухфаборэн кардан. hear [hio] v (heard: heard) 1) шунидан, ба гуш расидан: They heard him open the door. Онхо шунгшанд, ки у дарро кушод. 2) гуш кардан: _Не loved to hear the tales of the old sailor. У гуш кардани хикояхои маллохи пирро дуст медошт 3) шунидан; фахмидан (Оар бораи of, about)', 4) хабар расидан, шу- нидан (from): They often heard from him. Ба онхо тез-тез аз у хабар мерасид. Hear! Hear! Рост! Дуруст! heard [ho:djpast вар. р. аз hear. hearer ['hiora] п шунаванца (шахе). hearing ['hisnrj] 1. pres. р. аз hear: Hearing her enter the room he stood up to greet her. Да- ромадани уро ба хона шунида аз чояш хест, то салом дихад. 2. п 1) шунавой, сомеа: Her hearing is get- ting worse. Шунавоии J бад шуда истодааст 2) гузориш: They gave him a fair hearing Онхо гузориши уро бетарафона шуниданд. within hearing дар массфаи шунавой, дар ма- софаи садорас, дар массфаи овозрас: out of hearing берун аз масофаи шунавой, бе- рун аз садорас. hearken ['ha kon] v гуш додан/ кардан (бо диктат). hearsay ['hiosei] п овоза, хабар, чизи шуни- да, гузориши шифох.й hearse [ha:s] п 1) аробап тобуткашй. чанозакашй/ мурдакаш: 2) гуфт. тобут. heart [ha:t] п 1) дил, калб, сина: heart dis- ЗОВ- eases беморихои калб; She has a soft heart. У дили нарм дорад. 2) кисмати марказй: in the heart of the city дар марказй шахр; in the heart of the forest дар мобайни чангал; 3) магзи чизе; 4) асл, матлаб, чон, мохият; to get to the heart of a supject ба аслй мавзу расидан; 5) шахсият, ниход, сиришт, вичдон, эхсос; Ь) мац. часурй, часорат, далерй; 7) шахей дустдошта: my sweet heart чонам, чонй ширинам; pull up/ take heart мард шудан, ток.аз кардан; out of heart а) дар холати ногувор; б) бехосил (Зимину, at heart дар калб. дар дил, калбан, break one’s heart калби касеро шикаста н; by heart аз ёд, аз бар, аз хифз: to learn by heart аз бар кардан; dear heart, sweet heart чонй ширин; from the bottom of one’s heart аз тахти дил, аз дилу чон, бо чону дил; hart and hand/ soul бо чону дил, аз дилу чон, бо тамоми нерУ, бо тамоми хастй; have one’s heart in one’s mouth нигаронй дошган; have one’s heart in the right place манзурн бад надоштан, хушкалб будан; heart to heart talk сухбати самнмй/ дустона/ самимона; lose one’s heart а) маъюс шудан. ноумед шудан; б) ошик шудан, дил бохтан, дилбохта шудан; take sth to heart бо диккат гуш кардан, бар дил нишондан, ба дил наздик гирифтан; the heart of the matter маг^и/ чавхари масъала, аслй матлаб, мухтавои матлаб; win sb’s heart ба дили касс рох ёфтан, дил ёфтан: with all one's heart аз самими калб. силкан. калбан, аз таи дил, бо камоли майл. The hearr that once truly loves never forgets. Зарб. ~ Агар ба дидаи Мачнун нишинй, / Ба гайр аз хубии Лайлй набинй. What the heart thinks the tongue speaks. Зарб. ~ Ч,изе ки дар калб аст ба забои меояд. beartacke ['ha:teik] п дарди дил, азоби рухй, царду атам, андух, синасузй. heartbeat ['ha:ibi:t] п 1) тапиши дил, набзи дил; 2) мац. эхеосот. heartbraking ['ha:t,breikig] а дилхарош, дилшикаста, чонкох, андуховар. hearbroken ['ha:l,broukon] а дилхарош, дилшикаста, гамзада, навмед, догдида. heartburn ['ha:tba:n] п дард ё сузиши калб, сузиши меъда. дилсухтагй, зардачуш. heartburning ['ha:tbo:niij] п рашк, хиссиёти рашккунй. heart-disease ['ha:tdi'zi:z] п бемории калб. -hearted ['ha:tid] prep, -дил, -калб: soft- hearted нармдил. hearten ['ha:tn] v 1) рухбаланд кардан, дил- шод кардан, дилдорй кардан, умедвор кардан;
-397- heavy 2)чуръат додан. heartfelt ['haitfeltj а аз тахи дил, самими, самимона, калбй. hearth [ha:0] п оташдон, кура. hearth-rug ['ha:0rxgj п колинчаи пеши оташдон. heartier ['ha:tia] ниг. heart). heartiest ['ha:tnst] ниг heany. heartily ['ha:tilij adv 1) калбан, аз гахти дил, бо самимият, бо тамоми вучуд, аз чону дил; 2) бо иштихо, бо иштиёк; 3) хеле, бисёр. муфассал: 1 am heartly sick of it. Ин кор ба зилам сахт задааст. heartiness ['ha.tmis] п 1) самимият, иштиёк; 2) мустахкамй, саломатй. heartless ['ha:tlis] а сан1 лил, дилсахт, номсхрубон. heartrending ['ha:t,rcndin] а дилхарош, чонкох, чонгудоз, дилозор, дилхункунанда. heartsease [Tia:tsi:z] п 1) бот. гули одамру, бунафшаи фарангй, бунафшранг; 2) осоиши фикрй, осоиши рухонй, оромиш. heartsick ['ha:tsi:k] а рухафтода, гамзаца. афсурда, пажмурда. heartings ['ha.tiijz] п pl эхсосоти амик, тору пуди калб. heart-to-heart ['ha:tta'ha t] а гуфт. рубарУ, бидуни пардапушй, ошкоро (сухбат. ва г.). hearty ['ha:ti] a (heartier; heartiest) 1) калбй, самими, самимона. гарм, дустона. a hearty welcome кабули самимона; 2) солим ва зиёд, фаровон (хурок): a hearty breakfast хуроки фаровон. heat [hi:t] 1. п 1) гармй, гармо, таф, тафсон: the heat in the room гармии хона; in the heat of the day дар рузй тафсон; 2) гармии зиёд. харорати шадид (физики): heat energy энергияи гармй; 3) дарачаи харорат, мизони гармй: to cook with low heat бо харорати паса пухтан; 4) тиб. таб; 5) хаячон, эхсоси кавй, шуридагй, хашм, тундй, тундх<й; 2. v 1) гарм шудан, харорат гирифтан: The water heated slowly. Об тадричан гарм мешуд. 2) гарм кардан, харорат додан: The fireplace heats the room. Оташдон хонаро гарм меку- над. 3) хаячонзада шудан, ба хаячон омадан, ба хашм омадан, ба чушу хуруш омадан 4) тиб. таб кардан. heated ['hi:tid] 1. past ва р. р. аз heat 2. 2. а 1) гарм, дог, тафсон: a heated debate бахси гарм; 2) пурчушу хуруш, хашмомез. heat-engine ['hiit'endpin] п моторе, ки аз хисоби гармй кор мекуна д. heater ['hi:to] п дасггохе, ки об ё хаворо гарм мекунад, бухорй, асбоби гармдиханда, гармкунак. heath [’hi:0] п 1) дашт, сахрой халат зор, хористок, биёбон; 2) бот. халанг (буттаи майдабораи уамешш абз), хорбун, халат зор. heath-nell ['hi:0bel] и гиёу. гули халат. heath-berry [’hi:0ben] п ангури сагак. heath-cock ['hi:9kak] п титав, хуруси титав heathen ['hi.dn] 1. и бузпараст (шахе); 2. а бутпараст, ломазхаб, торикдил, худо- ношинос. heathenish ['hi:donij] а бутпараст, чохил, вахшй, барбарй. heathenism ['hi demzm] п бутпарастй. heather ['Ьэбэ] и бот халанг, алафи хору, neath-heit ['hi.Ohan] п мокиёни зетав. healing ['hi:tii)] 1. pres. р. аз heat 2.: Wait а moment, I’m healing the water now. Як дам ис- тед, ман хозир об гарм мекунам. 2. п гармкунй, гармидихй: central heating гармидихии марка зй; 3, а гармидиханда. heatlightning ['hi:t'laitniij] п барк, шуълаи уФук heatspot ['hi:tspat] п доги кунчутак. heave ['hi:v] 1. п 1) амали бардоштан; 2) хе- зиш (ба%р); 3) pl диг.бехузурй; 2. v tpast, ва р.р. heaved, hove) 1) боло бар- доштан, баланд кардан (бо за^мат): 2) ба боло кашидан (лангар ва г.); 3) боло шудан, боло ва лоёч рафтан/ хестан (мавчуо ва г.); 4) ох ка шидан, синаи худро боло ва поён кашидан: 5) дасту по задан, ба сахтй нафас кашидан; 6) харакат кардан (киштй); heave to истодан жишти); heave ho! бау. Якбора! Якчоя! heaven ['hevn] п (<?d. pl ва бо the) 1) осмон, фала к, гардун. сипехр; 2) (бо харфи калон) бихишг, лохут: gc to Heavan ба бихишт раф- тан; heaven forbid! Худо накунад! heaven knows! Худо медонад! Thank heaven! Рахмати худо! Good heavens! Ачабо! Худоё! Парваридигоро! move earth and heaven замину замонро ба хам задан. heavenly ['hevnli] 1. а 1) осмонй, гардунй, фалакп. сипехрй; 2) бихиштй, лохутй, илохй, худой. heavenly bodies чирмхои осмонй 2. adv вачдангез. heavier ['hevia] ниг. heavy. heaviest ['hev list] ниг. heavy. heavily [’hevili] adv 1) вазнин, сангин, сангинбор: a heavily loaded ьазнин боршуда; 2) зиёд: a heavily populated area нохияи ахолии зиёд дошта; 3) охиста, ба душворй: to rise heav- ily бо душворй аз чой хестан. heaviness ['hevints] п пурвазнй, сангинй, сангин будан. heavy f'hevi] 1. a (heavier; heaviest) 1) вазнин, пурвазн, га рои: a heavy stone санги вазнин; heavy industry саноаги вазнин; heavy load бори вазнин; 2) шадид, сахт, зиёд. a heavy rain
-398- heavy-duty борони шадид/ сахт; 3) душвор, сангин: heavy taxes андозхои сангин; 4) гализ, дерхазм, сахт; 5) пурхур, носерам; 6) з$'р, пуркувват, бодувват; 7) гамгин, пуралам, андухгин; 8) торик, тира, хира; time hangs heavy вакт дер мегузарад. 2. adv ниг. heavily. heavy-dutj ['hevi'dju:ti] а пурдавом, барои корхои вазнин. heavy-handed ['hevi'haendid] а 1) бемулохиза, бефикр; 2) ситамгар, золим. heavy-hearted [,hevi'ha:tid] а гамгин, махзун, дилгирифта, дилданг, афсурдадил, андухгин. heavy-laden [,hevi'leicn] а гаронбор, сан- гинбор, дорой бори вазнин. heavy-weight ['henweit] п варз. бузург ва вазнин (одам), пурвазн Hebrew ['hi:bru:] 1. п 1) яхудй, цухуд; 2) за- бони кадимаи яхупй; 2. а яхудй, ибрй (забони муосири расмии Исроил), вобаста ба яхудиён ва забони яхудй. heckle [hekl] v су хани гуяндаро буридан (бо пурсишуои бечо ва г.). hectare ['hekta:] п гектар. hectic ['hektik] 1. п тиб. сил, бемории сил. 2. а 1) силкасал, силй, 2) пурчушу хуруш, пурталош, пуртакопу, бекарор, бесром. hector ['hekta] 1. п одами зургов, дагал; 2. v зурговй кардан, дагал й кардан, hectowatt ['hekta,wot] п бар. гектоват. he'd [hid] кутох, аз he had, he would. hedge [hedj] 1. n 1) сад, девор, рохбанд, девори гиёхй; панчара, деворча, шит, чапар, гавора; 2) мац. монеа, чилавгирй, боздор, чудокун, девора; 2. v 1) панчара/ цевор/ сад/ мочеа/ шит/ гу- зоштан/ кашидан; 2) нигахдорй/ мухофизат/ химоя/ кардан, эмин гардондач; 3) махдуд кардан, хадхудуд гузоштан: 4) пинхон кар- дан/ шудан, сангар гирифтан; hedge in а) монеа сохтан, махдуд кардан; б) ихота кардан, мухофизат кардан; hedge off шиг гузоштан. hedgehog ['hedjhogJ п 1) хорпушт; 2) мац. одами бемуросо. hedgerow f'hedjrou] п чапардевор. heed ['hi:d] 1. п дикдат, таваччух, парво, эътибор, эхтиёт, эхтиёткорй; take/ pay heed эхтиёт шудан, бохабар шудан, худдорй/ хазар/ пархез/ кардан; 2. v диккат/ эътибор додан (ба панду насиуат ва г.), таваччух кардан, эхтиёт шу- дан, хазар/ пархез кардан. heedfull ['hi:dful] а бодиккат, боэхтиёт, эхтиёткор. heedless ['hi:dhs] а бедиккат, беэътибор, бепарво, беэъгино, харфношунав, бегам, форигбол, беэхтиёт, бемулохиза. heel 1 [hi:l] J. п J) пошнаи пой, пошна: Не cut his heel on a stone. Санг пошнаашро бурид. 2) пошнаи пойафзол, пошнаи чУроб: These shoes are worn down at the heels. Пошнаи ин пойафзол хурда шу дааст. 3) пуштй сум, пуштй пой (цонварон); 4) хар чизи пошнамонанд (пуштй панир, нон. пошнаи даст ва г.); 5) амер. одами разил, одами бевичдон, цуруггуй; down ar heels либоси камбагалона пушида, эхтиёчманд: kick one’s heels а) шодй ва пойкубй кардан; б) бефепда интизор шудан; on/ upon one’s heels of аз дунболи (аз пайи) касе, дар дунболи касе; take to one’s heels гурехтан, фирор кардан, по ба фирор гузоштан; turn one’s heels ногахон чарх задан ё бозгаштан, руи пошна чархидан; turn up one’s heels мац. по дароз кардан, мурдан, 2. v 1) бо пошнаи пой/ кафш задан ё пахш кардан, помол кардан, бо пошна рондан; 2) гуфт. пул додан; 3) покубй кардан, раке кар- дан; 4) пошнаи кафшро таъмир кардан; well heeled жар. 1) серпул; 2) пурра ярокнокшуда. heel II [hi:l] 1. п майлон, тамоюл, ба як пахлу хамшавй (киштй), дигаргуншавй; 2. v ба як пахлу/ су хам шудан, якпахлу/ як- лаба шудан (киштй). heeler [bids] п 1) таъкибкунаг да, лагадмол- кунанда (ша.хс); 2) жар. дузд; 3) жар. хоин. hefty ['hefti] a (hefier, feftiest) вазнин, пур- вазн, тануманд, кавихайкал, бузургчусса, азимчусса, бузбала. hegemonic [,higi'momk] а рохбарикунанда. hegemony [hi:'gemam] п (pl hegemonies) хукмронй, бартарй, нуфуз, зуроьарй. heifer ['hefoj п гуночин, гови мода, ки хануз гусола назоидааст, гусолаи мода. heigh [hci] int ниоо барои цалби таваццуу, таачцуб ва е.: Х,ой! Охой! heigh-ho f'hei'hou] int нидо. ки маънои навмедй, хастагй ва г. ифода мекунад'. Хайхот! Даре! о! Ачаб! height [halt] п 1) баландй, баландй аз сатхй бахр: This plane can fly at great heights. Ин гай- ёра метавонац дар баландии зиёд парвоз ку- над. 2) кац, баландй: Не is a man of average height. У марди миёнакад мебошад. 3) pl заминхои баланд, баландихо, теппахо: The city was situated on the heights. Шахр дар болои теппахо чойгир шуда буд. 4) авч, дар айни, боло: at the height of summer дар авчи/ айни тобистон; gain height боло рафтан, авч гирифтан, фаро- зидан; loose height поин рафтан, зер рафтан; take the height of балан дни чизеро санчидан.
-399- hem heighten [baitn] v баланд кардан/ шудан, зиёд кардан/ шудан; ба авч расондан/ расидан. heinous ['hemes] а манфур, нафратангез, бисёр бад, вохиманок, бадвохима, дахшатнок, мудхиш: a heinous crime чинояти мудхиш. heir [ее] 1. п ворис, меросхур (мард): heir to the throne вориси точу тахт; 2. v ворис будан, мерос гирифтан. heirdom ['eedom] п хукуки ворисат, хукуки ворис, меросхурй, меросгирй. heiress ['eans] п ворис, меросхур (зан) heirloom ['ealu:m| п дороии манкул, ки хамрох бо мулк ба ворис тааллук дорад. held [held] past ва р. р. аз hold 2. heliacal [hi/laiakal] а офтобй, хуршедй, во- баста ба офтоб ё наздик ба офтоб helices ['helisiizj pl ниг. helix. helicopter ['hehkjpta] n вертолёт, чархбол, хеликоптар, боцфар. heliograph ['hi:hougra:t] n гелиограф. heliotrope ['heljotraup] n гиёх. гули офтоб- гардон, офтобпараст. heliport ['helipad] п фурудгохи чархбол (he- lipad хам мегуянд) helium ['hi:ljam] п гази хелиум (геллий) бо аломати ихтисории ”Не”. helix ['hi:hks] п (pl helices) 1) печа, морпеч, хати морпеч; 2) анат. печаи гуш; 3) зоол. гукумшулук; 4) меъ. тархи морпеч. hell [hel] п 1) дузах, чаханнам; 2) дузахиён, чаханнамиён; 3) киморхона, хонаи айшу иш- рат, чалабхона; 4) амер, танур барои сузондани партовхо; a hell of noise садои дузахй; Better to reign in hell, than serve in heaven. Зарб. ~ Ба даст охани тафта кардан хамир, / Бех аз даст бар сина пеши амир. (Чоми) Go to hell! дафъ шав! гум шав! move hell дузахй шудан; raise hell магал бардоштан; What the hell do you want? Ба ту чй лозим аст? Боз чй бало ба ту даркор? he’ll [hi:l] гуф. кутох;. аз he will. Hellas ['helass] и таъ. Юнон, Эллада. hell-cat ['helkaet] и 1) очузаи чодугар; 2) за- ни бадху. Hellene ['heli:n] п :ллин, юнонй. Hellenic [be'limik] 1. п 1) забони юнонй; 2) асархо оид ба фалса фаи юнонй, 2. а юнонй. hellish ['helif] а 1) дузахй, чаханнамй; 2) шайтонй, ахриманй. hello [ho'lou] ниг. hallo. helm I [helm] n 1) дастаи сикони киштй, чархи рули киштй .дастгохи идоракунй, рул; 2) мау. идора, рохбари, рохбарият, зимоми умур; the helm of state рохбари давлат; the man at the helm зимомдор; answer the helm ба зимом гуш додан; take the helm of зимоми умурро ба даст гириф- тан, лачоми идоракуниро ба даст гирифтан. helmet ['helmit] п кулох (оташнишонй, гаввоей ваг.). helmsman ['helmzman] п 1) ронандаи киштй; 2) мау. зимомдор. helot ['heist] п гулом. help [help] 1. п 1) кумак, ёрй, мадад, имдод: Du you need any help. Ба шумо ёрй лозим аст? 2) василаи кумак/ начотдихй; 3) амер ёрдамчй, хизматгор; 2. v 1) кумак кардан, ёрй додан, мадад кар- дан, имдод расондан: She helped him with his work. V ба кораш кумак кард. 2) зиёфат додан, пешниход кардан: Help yourself/ yourselves! Мархамат таом хуред! May I help you to some fish? Ичозат дихед ба шумо мохй пешниход кунам. 3) (бо феъли модалии cannot) худдорй карда натавонистан, чилавгирй кардан: She cannot help thinking of it. У наметавонад дар ин бора фикр накунад. cannot help but мачбур хохад буд, чорае нахохад дошт магар ин ки..., хатман; help yourself (yourselves) мархамат, гиред (хуред, иштихои том); help down барои фуромадан кумак кардан; help forward ба оянда назар афкандан; help in/ into барои даромадан кумак кардан; help off барои гирифтани чизе кумак кардан; help on барои пешбурди коре кумак кардан; help out дар холати погувор кумак кардан, аз мушкилй рахо кардан; help through ба воситаи чизе кумак кардан; so help me God ба худо касам. helper ['helps] п ёрдамчй, ёвар, мададгор. helpful ['helpfl] а фоиданок, манфиатнок, судманд, муфид, кумаккунанда. helping ['helpnj] 1. pres. р. аз help 2.: I’m busy helping my molher. Ман ба модарам кумак мерасонам. 2. п сахм, табак, коса (хурок): Give me another helping of porridge, please. Лутфан, ба ман боз як табак шула дихед. helpless ['helphs] а нотавон, очиз, бечора, бенаво дармонда. helpmate ['helpmcit] п 1) ёр, хамдаст, дамсоз, рафик ё шарики зиндагй, ёру ёвар; 2) мау. хамсар. helpmeet ['helmet] ниг. helpmate. Helsinki ['helsiijkt] n ш. Хелсинки. helter-skelter ['helta'skelts] a, adv ба таври дирхаму бархам. дархамбархамона, харачу марач, рехта ва пошида, ошуфта, бетартиб. hem I [mm] 1. int хм, уху, 2. v сулфа кардан (барои уалби таваууух;): to hem and haw ман, ман кардан (хангоми
400- hem И гапзанй). hem II [hem] и 1) чок, дарз, сичоф, кук, лабба (дузаноагиу, 2) мач. хошия, канора, лабба, марз; hem in (or about, around) а) махдуд кардан, даст у боли каееро бас'ан, боздорГ: кардан; б) дарз задан, сичефдор кардан, фаровездор кардан. he-man ['hi.msnj п амер, марди асил, чавечмард, марди кавй ва неруманд. hemisphere ['hemisfio] п нимкура. ниефкура: northern hamisphere нимкураи шимолй. hemp [hemp] п 1) канаб. торной канаб; 2) бангдона, хашиш (маводи мухаддир, ки аз баргуо ва гулхои ин алаф тайёр мекунанд). hempen [Т.егарп] а канабй, сохашуда аз ка- наб. hem-stich ['hemstitfl 1. и турдузй, дарздузй; 2. v турдузй кардан, дарздузй кардан. hen [hen] п 1) мург, мокиён, мурги хонагй: hens and cocks мургон ва хурусон; 2) паран- цаи мода: peahen товуси мода; like a hen with one chicken серташвиш; шух. зан; A biack hen lays a white egg Зарб. ~ Аз ноумедй басе уме даст, / Поёни шаби сиёх сафед аст. Better an egg today than a hen tomorrow. Зарб. ~ каламфури накд бех аз халвой нася. henbane [ henbein] п базрутбанч, шохдона, бангдона (гиёх). hence [hens] 1. adv К аз ин до: go hence дур шав! Аз ин до бирав! 2) аз ин ру, бинобар ин, аз ин чихат, бад ин далел; 3) баъд аз ин, аз ин пас, аз ин хол ба баъд, дигар: a year hence як соли дигар; many years hence чанд con гас; 2. int бирав! Дур шав! Берун! henceforth [,hens'fo:0] adv 1) минбаьд, аз ин пас, аз ин ба баъд (henceforward хам мегуянд); 2) пас аз он, баъдан, аз он пас. henchman ['hentfmsn] п (pl henchmen) 1) ёвари мавриди итминон, пайравй вафодор, мухлис, хаводор, дастнишонда, дастпарвар, дастниход; 2) та». навкар, думболрав. hen-coop |'henku:p] п мур1дон, сабад барои кашондани мург han-harrier [Ъег/Ьгепэ] п шабкара 'параноа). hen-hearted ['hen,ha.tid] а тарсончак, бечуръат, буздил. henna ['hens] 1. и 1) гиёх. (аз решай арабй) хино; 2) ранги хино; 2. а хиногин, хиноиранг, кахваи мсил ба кирмиз; 3. v бо хино ранг кардан (мейро). хино за- дан ба. henpecked ['heupekt] а мау. занкалон, зан- тарс. hepatic Цп'раеик] а 1) тиб. чигэрй; 2) чигарсон (аз назари шакл)-, 3) муфид барои чигар. heptagon ['hepatgon] п гео;». хафткунча. her [b? ] ргоп у, уро, ба у, он занро, аз он зан, моли он зан: These are her friends. Инхо дустони у мебошанд. She told us about her friends. Хонум дар бораи дустонаш ба мо накл кард. herald ['herald] 1. п 1) косид, фиристода; 2) башоратдиханда, муждарасон, хабаррасон; 2. v огохй додан, хабар додан аз, маълум кардан, огохонидан. эълон кардан. heraldic [he'raeldik] а вобаста ба нишонахои ашрофй ва хонаводагй. heraldry ['heroldn] и шинохти шачараномхо в а нишонахои ашрофй ва хонаводагй, гербшиноей, тагмашиноей. herb [1тэ'Ь] п 1) гиёх, алаф, растанй, бутта (одатан яксола); 2) гиёхи доруй, гиёхи муаттар, гиёхи шифобахш/ табобатй. herbaceous [ha':beijbs] а 1) алафй; 2) бар- гмонанд, баргссн (аз назари ранг). herbage ['ha:bidj] и алаф, чаромин, маргазор, растанй; 2) хук. хаки чаро пар зами- ни дигар. herbarium ['ha beanam] п мачмуи гиёххои хушкшуда, намоишгох ё махали нигахдории гиёххои хушк. herbivorous [hofbivaras] а гиёххур, алафхур (уайвонити алафхур). Herculean [,ha:kju'li:an] и вобаста ба Герку- лес (кахрамони афсонавй), гулпайкар ва неруманд, пахдавон. herd [ha:d] 1. п 1) рама, Гала, пода: a herd of cows галлаи гов; 2) галлабон, -рон, -бон, .- чарон: cowherd говчарон, shepherd рамарон, шубон, gooseherd гозчарон; 3) оОат бо the, тахк маврдуми одй, аьвом, халоик: Не never wanted to be like the herd. Хдргиз намехост мисли мардуми одй бошад. 2. v галаронй кардан, шубонй кардан, говчаронй кардан. herdsman ['ha:dzmanj п (pl herdsmau) чупон, подабон, говчарон, шубон, дахмарда, галла- дор, рамадор. here [his] adv 1) ин чо, дар ин чо: Не lives here. У дар ин чо зиндагй мекунад. 2) ба ин чо, ба ин тараф: Bring the chair here. Курсиро ба ин чо биёред. 3) ана, мана: Here’s the book. Ана китоб. from here on аз ин пас, аз холо ба баъд; here and there ин чо ва он чо, тала ба тала; Here goes! Х,ар чи бодо, бод! (хангоми огози кори душвор ва г.) Here is to you! Ба саломатии шумо! Here we аге! Битохира расидем! neither here nor there на ин чо ва на он чо; номарбут (ба матлаби мавриди бахс),
-401 беахамият7гайрих.аётй; I the here ai.d now ин макон ва замон, холо, акнун. hereabout(s) ['hiara,baut(s)] adv дар хамин наздикихо, дар ин худуд, дар ин тараф, дар ин атроф. hereafter [hiar'a:fto] 1. п оянда; 2. adv 1) аз ин пас, баъд аз ин, дар оянда, I минбаъд; 2) пас аз март, чахони бокй, дар охират: Do you believe in rhe hereafter. Оё 6a охират эътикод доред? hereat [,hi(a)r'ast] adv бо вучуди ин, дар ин сурат. hereby ['hia'baij adv ба дин васила, ба ин васила, аз ин рох, аз ин чо. дар натачай ин. hereditary [hi'reditari] п 1) ирей, модарзодй, ниёй; 2) анъанавй, урфу одагй. heredity [hi'rediti] п (pl hereldites) ирсият, ворисат; by heredity ирсан, аз рохи ворисат. herein I'hiar'in] adv дар ин бора, дар ин маврид; дар ин чо; hereof [biar'ov] adv аз ин, мутааллик ба ин, аз ин чо, дар ин хусус: the books hereof китобхои инчо. hereon [hwr'on] adv = hereupon, heresy jher as i] n (pl heresies) 1) куфр, бидъ- ат; 2) мац. андешаи мухолифи суннад ва акидаи умум, хилофандешй. heretic ['heratik] а ахди бидъат, бидъаткор, бидъатгузор. heretical [ha'retikl] а бидъатй, бидъатона, бидъатомез. hereto [,hio'tu:] adv то ин (нома), бар ин ва- сила, ба ин санад: attached hereto замимаи ин санад. heretofore [,hiatu'fo:] adv то кунун, то ин хантом, то хол, пеш аз ин, пештар, собикан, каблан. hereupon [,hiara'pon] adv дар натичаи ин, аз ин ру, билфосила пас аз ин, фавран. herewith [,hia'wid] adv бо ин нома, хамрохй ин нома, бар ин васила. heritable ['her it obi] а мероей. heritage ['hentidg] n мерос, ёдгор: cultural heritage мероси фархангй. hermit ['haimit] n гушанпшин, хилватни- шин, мардумгурез, канорагир, зохид. hermitage ['hoimitid^] п махали зиндагпи зохиди гушанишин, эрмитаж, гушаи танхой, хилватгох, хилватсаро. hernia ['ho:njuJ п тиб. фатак, марази фатак, гарй, дабба, боди фаттак, чурря hero [Ъгэгэи] и (pl heroes) кахрамон, шера- мард, диловар, шучоъ, далер. heroic [hi'rouik] I. п 1) одат. pl 1) рафтори худнамоёна, арзи андом, кахрамонбозй; 2) । рафтори далерона, чонбозй, корхои кахрамонона; । hey-day 2. а 1) кахрамонона, далерона; 2) чахлавонй, хамосй, достонй; 3) шево (вожа ва сабк). heroine ['herauin] п кахрамонзан. heroism ['heron izam] п кахрамонй, далерй, амал/ амалиёти кахрамонй. heron ['heron] п куланг, мохихур. herpes [ha:pi:z] п тиб. харпиз, шукуфа, хушкй. herring ['herirj] п шохмохй; red herring шомохии дудзада. hers [hs:zj possesive ргоп аз они у, моли он зан: This book is hers. Ин китоб аз они уст. herself [ha.'self] ргоп 1) ба худ (он зан): She came to herself. V ба худ омад. 2) худаш (он зан): She told me herself. Худаш ба ман гуфт. (all) by herself танхо, худаш. She lived there all by herself. У дар он чо танхо худаш зиндагй мекунад. 3) худро: She fell and hurt herself У афтида худро маъюб кард. She is not herself. Вай ба худаш монанд не. She came to berself. У бахуш омад. he's [hl:z] гуфт. кутох аз he is ё he has. hesitant ['hezirentj а ноустувор, дудила. hesitate f'heziteit] v 1) чуръат накардан, дудила шудан, тардид кардан, тааммул кардан; 2) мутмаин набудан; Не who hesitates is lost. Зарб. ~ Таъхир офатан- гез аст. hesitatingly ['heziteitir)h] adv дудила, бо дудилагй, бечуръагена. hesitation [,hezi'teijn] п тааммул, дудилагй, бечуръатй. heterodox ['hetorodoks] а нохамандеш. качандеш, дигарандеш (мазуаб ва эътикод). heterogeneous [,hetara'dji:nias] а гуногун, гуногунчинс, гуногунтаркиб. hew ['hju:] v (past hewed; p. p. hewed, hewn) буридан, реза кардан, пора-пора кардан (бо табар ва г.), кафендан, тарошидан (бо табар); hew down галтондан (оарахтро); hew off кандан, кандакорй кардан; hew out бо кори сахт ба даст овардан; hew one’s way ба худ рох кушодан. hewer ['hju:a] л 1) хезумкаш, хезумбур, хезумкафе н; 2) сангтарош; 3) кур. маъданкан, кухкан. hewn ['hju:an] p.p. ниг. hew. hexagon, ['heksag&n] n геом. шашкунча, шашгуша, шашпахлу. hexameter [hek'ssermta] n байта шашпоя (шеър). hey [hei] int 1) Хей! Ой! Охой! Хай! (кали- маи нидо барои ифодаи шигифтй ва ё цалб кар- дани диккат); 2) а? (барои ифодаи савол). heyday ['heidei] и инкишоф, авчи тараккиёт, даврони гул-гулшукуфой, нашъунамо, авч. hey-day ['heidei] int калимаи нидо барои ифо дай шигифтй ва хушй. Бах-бах1 Ачаб! Ачабо!
hiatus hiatus [hai'eitas] n 1) цойи холй, холигй, афтодагй (дар матна китоб ва е.); 2) бозистй, истиш, рукуд: a hiatus in ccmmerciaJ activites руку ди фаъолияти бозоргонй. hibernate ['haibameit] v зимистонхобй кар- дан (хирс, мор ва сайра), ба хоби зимистонй рафтан; 2) мац. истирохат кардан, кам фаъо- лият кардан; 3) зимистон гузарондан. hibernation [,haiba 'neijh] п 1) хоби зимистонй; 2) зимистонгузаронй. Hibernian [hai'bo:nian] 1. п адаб. Ирландия, шахрвандй Ирландия; 2. а ирландй. hiccough ['hikAfJ, hiccup [Ъгклр] 1. п хиккак: 2. v хикдак задан, хик-хик кардан. hick ['hik] п амер. гуфт. дехотй, дехотнишин, махаллэтй. hickory ['hiкоп] п хикорй (навъи чормагзи амрикой). hid [hid] past ва р. р. аз hide II. hidden [hidn] 1. р. р. аз hide II; 2. а пинхон, махфй, нихон: a hiden treasure ганчи пинхон hide I [haid] 1. п 1) пуст, чарм, пусти хом, пуст бо пашм: Не sold animal hides. У пусти хайвонот мефурухт. 2) гуфт пусти инсон; 2. v 1) пуст кандан, пуст кардан; 2) гуфт ма^. пусти касеро кандан, чазо додан: If you do this again I will hide you. Агар бори дигар ин корро кунй, пустатро меканам. hide II [haid] v (hid; hid, hidden) 1) пинхон кардан/ шудан, никои кардан/ шудан, махфй кардан/ шудан: I’ll hide behind the door. Ман ба пуштй дар пинхон мешавам. 2) пушондан, нопадид кардан, нишон надодан. hide-and-seek [,haidand'si:k] п руст- рустакон 'бозй}. hidebound [ haidbaund] а 1) бисёр .lotap, пусту устухон, логару мурданй; 2) мац. кутохфикр, мутаассиб, кутсхчазар, махдуд, кутодавдеш, каммаърифат. hideous ['hidiss] а зишт. дадманзар. беси- мо. 03 0)11:^ ав you hiding? Ту дар куда пикон ыешзвй? 2. и панохгох, нихонгох, махфигох: Не is in hiding. У дар панохгох аст. dding II I'haidi q] п пустканй, to give a good hiding сахт чазо додан (касеро). hiding-place ['haidujpleis] п панохгох, нихонгох., махфигох. hie [hai] v шоыр. шитоб кардан, шитобидан. hierarchy ['haisraikij п иерархия, сплсилаи мартабот (хусусан дар мавриди рутбабандыгл афрод Зар apmuiM, калисо, мазуаб, идорот ва е.у. hieroglyph ['haiaroglif] гг хиероглиф. хуруфа 402 hieroglyphic [,haisro'glifik] а хисроглифй, тасвирй. hieroglyphics [,haiara'ghfiks] n pl хиеро- глифхо. higgle [higl] v 1) савдо кардан, хэфту-хашт кардан: 2) чаканафурушй кардан. higgledy-piggledy [,higldi'pigldi] 1. п 1) беса- русомнии комил; 2. а бесарусомон, бетартиб, бенизом. high [hai] 1. а 1) баланд, фароз: at high speed бо суръати баланд; high ideals ормонхои ба- ланд; 2) олй, олирутба, иршод, воло, волс-мадом, арчманд: a high command сарфармондехи олй; high court додгохи олй; 3) сахт: a high wind шамоли сахт; 4) зиёд, бисёр чиддй: high treason хиёнати бузург; 5) пеш- рафта, сатхй боло, олй: higher education омузиш/ маълумоти олй; high ideals ормонхои олй; 6) бузург, аъзам; 5е in high spirits сардимог будан, табъи чок/ хуш доштан, high and dry хушк ва дур аз об; партофташуда, таркгардида; high and low хама но; пасти ва баландй; марду- мони хартоифа; high and mighty матрур, гарданфароз; high school мактаби миёна (дар Британияи Ка- бир - мактаби давлатй барои кудакони сипли 12-14 то 16-18 сона: дар аз 14-15 то 18 солау, it is high time кайх,о, аллакай, бамавкеъ: It’s high time we went. Кайхо бояд мерафтем. 2. adv 1) баланд: They climbed high. Онхо баланд баромаданд. 2) сахт. The wind is blow- ing high Шамол сахт мевазад. highball ['haibodj n амер, навъи машруби алкулй (омезаи виски ё бренди бо об). high-blown ['hai.bloun] а 1) сахт дамшуда; 2) сахт варамкарда; 3) мац. дабдабанок, пургурур. high-born [Шз:п] п начибзода, ашрофй, бузуртда, боаашааб. ИдШ [hibridj а I) зад зсц гош; ’) омут да оросга. highbrow [ haibran] 1. п 1) гуфт. ахли фазл ва хунар. андешамянд; 2) равшанфикрнамо, шахси аз ахли зиё дафомонада; 2. а хавобаланд. аз илм кдфомочда. highcoloured [ hai.kAlad] а 1) равшан, пурчило: 2) зинда (тасвир); 3) аз хад зиёд. higher-up ['hais'Ap] п. амер, жар. шахси ба- ландмартаба. high-falutin f'haifo'luitin] п такаббурй, магрурй. high-flier ниг. high-flyer- high-flown ['haifloun] а пурсарву садо, пур- лофу газоф. high-flyer ['hutflats»] ei 1) биландпярвоэ; 2) м/гч. пурпофу газоф
hiatus hiatus [hai'eitas] n 1) чойи холй, холигй, афтодагй (дар матни китоб ва е.); 2) бозистй, истпш, рукуд: a hiatus in commercial activites рукуди фаъолияти бозоргонй. hibernate ['haibameit] v зимистонхобй кар- дан (хирс, мор ва гайра), ба хоби зимистонй рафтан; 2) мац. истирохат кардан, кам фаъс- лият кардан; 3) зимистон гузарондан. hibernation [,haiba:'neijn] п 1) хоби зимистонй; 2) зимистонгузаронй. Hibernian [hai'bemian] 1. п адаб. Ирландия, шахрвандй Ирландия; 2. а ирландй. hiccough ['hikAfj, hiccup ['hikap] 1. n хивдак; 2 v хиккак задан, хик-хик кардан. hick ['hi к] п амер. гуфт. дехотй, дедотнишин, махаллотй. hickory ['hikari] п хикорй (навъи чормагзи амрикой). hid [hid] past ва р. р. аз hide II. hidden [hidn] 1. р. р. аз hide II; 2. а пинхон, махфй, нихон: a hiden treasure ганди пинхон. hide I [hard] 1. п 1) пуст, чарм, пусти хом, пуст бо пашм: Не sold animal hides. У пусти хайвонот мефурухт. 2) гуфт. пусти инсон; 2. v 1) пуст кандан, пуст кардан; 2) гуфт мац. пусти каееро кандан, чазо додан: If you do this again 1 will hide you. Агар бори дигар ин корро кунй, пустатро меканам. hide II [haid] v (hid; hid, hidden) 1) пинхон кардан/ шудан, нихон кардан/ шудан, махфй кардан/ шудан: ГП hide behind the door. Ман ба пушти дар пинхон мешавам. 2) пушондан, нопадид кардан, нишон надодан. hide-and-seek [,haidand'si к] п руст- рустакон (бозй). hidebound [’haidbaund] а 1) бисёр логар, пусту устухон, логару мурданй; 2) мау. кутохфикр, мутаассиб, кутохназар, махдуд, кутохандеш, каммаърифат. hideous ['hidias] а зишт, бадмаизар, бадси- мо. hiding 1 ['haidit)] 1. pres. р. аз hide II: Where arc you hiding? Ту дар кучо пинхон мешавй? 2. п панохгох, нихэнгох, махфигох: Не is in hiding. У дар панехгох аст. hiding II ['haidit)] п пустканй; to give a good hiding сахт чазо додан (каееро). hiding-place ['haidigpleis] п панохгох, нихонгох, махфигох. hie [hai] v tuoup. шитоб кардан, шитобидан. hierarchy ['haioratki] п иерархия, силсилаи мартабот (хусусан Оар мавриди рутбабандии афроо оар артиш, калисо, мазуаб, идорот ва г.). hieroglyph ['haiarogiif] д хиероглпф, хуруфи хати тасвирй, хати накдш. -402- __________________________________________ hieroglyphic [,haisra'ghfik] а хисроглифй, тасвирй. hieroglyphics [,haiora'ghfiks] п pl хиеро глифхо. higgle [higl] v 1) савдо кардан, хафту-хашт кардан; 2) чаканзфурушй кардан. higgledy-piggledy [.higldi'pigldi] 1. п 1) беса- русомнии комил; 2. а бесарусомон, бетартиб, бенизом. high [hai] 1. а 1) баланд, фароз: at high speed бо суръати баланд; high ideals ормонхои ба- ланд; 2) олй, олирутба, иршод, воло, воломаком, арчманд a high command сарфармондехи олй; high court додгохи олй; 3) сахт: a high wind шамоли сахт; 4) зиёд, бисёр чидцй: high treason хиёнати бузург; 5) пеш- рафта, сатхи боло, олй: higher education омузиш/ маълумоти олй; high ideals ормонхои олй; 6) бузург, аъзам; be in high spirits сардимог будан, табъи чок/ хуш доштан; high and dry хушк ва дур аз об; партофташуда, таркгардида; high and tow хама чо; пасти ва баландй; марду- мони хартоифа; high and might) магрур, гарданфароз; high school мактаби миёна (дар Британияи Ка- бир - мактаби давлатй барои кудакони синни 12-14 то 16-18 сола: дар ИМЛ аз 14-15 то 18 сола); it is high time кайхо, аллакай, бамавкеъ: It’s high time we went. Кайхо бояд мерафтем. 2. adv 1) баланд: They climbed high. Онхо баланд баромаданд. 2) сахт: The wind is blow- ing high. Шамол сахт мевазад. highball ['haibo:l] n амер, навъи машруби алкулй (омезаи виски ё бренди бо об) higl.-blown ['hai,bloun] а 1) сахт дамшуда; 2) сахт варамкарда; 3) мац. дабдабанок, пургурур. high-born ['haibomj п надибзода, ашрофй, бузургзода, боасл ва насаб. high-bred f'haibred] а 1) аотй, асил, покзот; 2) омехта ва ороста. higbbrow ['haibrauj 1. п 1) гуфт. ахди фазл ва хунар, андешаманд; 2) равшанфикрнамо, шахси аз ахли зиё кафомонада; 2. а хавобаданд, аз илм кафомонда. highcoloured ['hai.kxhd] а 1) равшан, пурчило; 2) зинда (тасвир); 3) аз хад зиёд. higher-up ['haia'xp] п амер. жар. шахси ба- ландмартаба. high-fa luiin ['haifa'lu:tin] п такаббурй, магрурй. high-flier ['hai'flaia] ниг. high-flyer. high-flown ['haifloun] а пурсарву садо, пур- лофу газоф. high-flyer ['haiflaia] п 1) баландпарвоз; 2) мау. пурлофу газоф
-403- Hindn nigh-irequency ['hai'fri:kwensij и мавчи ра- дио байни 3 ва 30 мегагертс. high-grade ['haifgreid] а дарачаи якум, аълосифат, бегаш, соро, ноб, холис. high-handed ['hai'haedid] а амрона, хукмомез, сахтгирона; худсарона. high-hat ['hai'haet] а амер. гуфт. пурифода, магрур. highland ['haiiand] п кухистон, кухсор, кухпорпа; the Highlands шимол ва шимоли гарбии Шотландия. highlander [hailando] п 1) кухистонй, зоцаи кухсор; 2) (бо харфи калон) шотландй, ахли шимоли Скотланд. highlight ['hailait] 1. п 1) бахши дурахшон, бахши равшан/ намоён; 2) бахши чолиб, нук- таи мухим, чолибтарин ва мухпмтарпн бахши чизе, нуктаи барчастаи чизе; be in the highlight дар марзй диккат будан. 2. v 1) нуронй кардан, ранги равшан задан ба, дурахшон кардан; 2) зери чумлахо ё мат- лаби мухими матн хат кашидан; 3) мавриди таъкид карор додан, барчаста каломдод кар- дан. highly [’haih] adv 1) хеле, нихоят, бисёр, зи- ёд: a highly interesting article маколаи нихоят ачиб; 2) баланд (музд, хукук. ва г.): a highly paid worker коргари баландмаош. high-minded fhai'maindid] а баландназар, воло, фарзона; 2) гуфт магрур, пурфис. highness [’hainis] п 1) баландй, фарозй; 2) дарачаи баландй чизе; 3) (бо харфи канон) хазрат, чаноби олй, волохазрат, вол омаком, ашрофи баландпоя. high-pitched f'hai'pitft] а 1) тез, гушхарош, гушкаркун (овоз); 2) баланд ва нишеб. миён- фяроз (бом); 3) мац. муттаъол, воло, арчманд. high-pressure ['hai'piejb] 1. п фишори кавй/ баланд; 2. а 1) дорой фишори зиёд; 2) асроромез. high-road ['hairoud] ниг. highway. high-rolling f'hai'roulip] n пулисрофкуни. high-sounding ['hai'saundiqj а пуртумтарок, баланд (овоз). high-speed [,hai'spi.d] а тезпарвоз, тезгард, босуръат. high-spirited f.hai'spintid] a 1) шарофат- манд, пур дил ва чуръат, родмард; 2) оташимизоч, зудангез, пурчушу хуруш. high-strung f'haistrAi)] а бисёр хассос, асабй, мутаассиршаванда. high-up [,hai'Ap] 1. п шахей баландмартаба; 2. а 1) дар баландй чойгиршуда; 2) мач. бадан тмартаба, олимаком. highway ['haiwei] и 1) шохрох, рохи аслй; 2) рохи рост. highwayman ['haiweiman] п (pl highwaymen) рохзан, дузд. high-yield ['haijidd] а серхосил, сермахсул: Sigh-yield crops зироатхои серхосил. hijack ['hatdjiek] v гасб кардан, дуздидан (тайёра ва г.). hike [haik] 1. п пиёдаравй, пиёдагардй {ба- рои варзиш), рохпаймой, гулгашт, гомзанй: They went on a hike yesterday. Дируз онхо ба пиёдагардй рафтанд. 2. v пиёда рафтан, рохпаймой кардан, рохлавардй кардан, сайёхат кардан, ба сайёхат барсмадан: The boys hiked to their camp by the lake. Ьачахо пиёда ба урдугохи назди кул расиданд. go hiking ба саёхат баромадан. hilarious [hi'leanas] а шод, шодмон, хурсанд, хандон, хушхол, масрур. hilarity [hi'laenti] и шодй, шодкомй, хушхолй, хурсандй. hill [hil] 1. п 1) теппа, пушта, кухча; 2) туда, тал, каппа; 2. v 1) ба сурати тепа ё пушта кардан; 2) хок анбоштан (оаври гиёх.ро), бо хок пушондан. hillock ['hilok| и теппаи хурд, адир, пушта, кутал. niilside ['hdsaid] п домана. дэманаи кух. hilly [’hill] a (hillier, hilliest) пуртеппа, перпастй ва баландй, теппа-теппа. hilt [hilt] п даста, кабза, дастина, дастаи шамшер; up to the hili комилан, пурра, то дастаи (кабзаи) шамшер. hiir [him] ргоп уро (он мардро); ба у (ба он мард). himself [him'self] ргоп 1) худашро: Не blamed himself for the whole thing. V барои хама кор худашро гупахкор мсдонист. 2) ху- даш, аз худаш: lie did it himself. У ин корро худаш кард. 3) худро: Не cut with a knife him self. V худро бо корд бурид. (all) by himself танхо: Не went there all by him- self. V танхо ба он чо рафт. Не came to himself. V ба худ омад. hind I [hamd] п 1) oxy; 2) гавазни мода. hind 11 [haind] а 1) дехотй, рустой, райя!, дастёри кишоварзй; 2) пасин, кафой, акиб, акибй, пушт, пушгй: a horse's forelegs and hin- dlegs похои пеш ва акиби асп. hinder I'hinda] v халал расондан, монеъ шу- дан, чилавгирй кардан, садди рох шудан. Hindi ['hin'di:] 1. п забони хинди; 2 а хиндустонй, хиндй. hindmost ['haindmaust] а акибтарин. охирин, пасинтарин. hindrance ['hmdrons] п боздорй, чилавгирй, мамониат, монеъ, душворй, халал. hindsight ['haindsait] п бемулохизагй, беэхтиётй, бетадбирй. Hindu [,hin'du:] 1. п пайрави оини хинду. мазхаби хинду;
Hindustan -404- 2. а хиндуй. Hindustan [,hindu'sta:n] n Хиндустон. Hindustani [,hindu'sta:m] 1. n (аз решай форси ва санскрит) забони хиндустани; 2. а хиндустонй. hinge [hind^] 1. п 1) халка, ошику мзъшук, часпак, мафсил, дуло; 2) мехвар, тир, реша; У) мац. асос, поя, бунёд; 2. v 1) часпак часпондан, часпакдор кар- дан; 2) вобаста будан ба, чархидан руи чизе; 3) мац. дар гирди чизе чарх задан, аз чизе вобаст будан hint [hint) 1. п 1) ишора, имо: Не ignored her hint. V ба ишораи зан диккат надод. 2) панд, рахнамо: helpful hints рахнамой суд- манд; give/drnp a hint ишора кардан, имо кардан; take a hint имо ё ишораро фахмидан; 2. v ишора кардан, имо кардан (to sb - ба касе; at sth/sb - ба чизе/касе): Не hinted to me that he knew about it. Ба ман ишора кард, ки дар ин бора медонад. hinterland ['hintalaend] п нем. сарзамини дурафтода, сарзамини аз шахрхои бузург дурафтода. hip I [hip] 1. п 1) рон; миён; 2) меьм. пахлу, тега бом. a hip roof боми нишеб/ шебдор аз ду ё чор трараф; have/ get sb on/ upon the hip каееро дар даст доштан, дар назди касе бартарй доштан; smite hip and thin (бераумона) торумор кардан, сарнагун кардан (душманро); hip pocket кисаи кафо; 2. а гуфт. шик, хушлибос, ороста. hip И [hip] int нидои хурсандй'. hip, hip, hur- rah! Х,ип, хип, Урра! hip III [hip] n гиёу. меваи гули сурх. hippo [hipou] гуфт. кутоу аз hippopotamus. hippodrome [hipadroum] n ипподром, май- дони аепдавонй, майдони пойга/ аептозй. hippopotamus [.hipo'potomos] п (pl hippopo- tamuses or hippopotami) n аспи обй, бахмут. hire ['haia] 1. n 1) кироя, ичора; let out on hire кироя додан; 2) музди кироя, кирояпулй, ичорат; 2. v 1) ба кор гирифтан/ кабул кардан: They hired several new workers. Онхо чанд коргари навро ба кор гирифтанд. 2) киро кардан, ба идора гирифтан: They hired a boat. Онхо каикеро киро карданд. hire out идора додан, кироя додан. hireling ['haiohrj] п 1) муздур, адир, корга- ри кирошуда; 2) зархарид (одатан ба маънои манфй), аскари кироя; 3) аспи кироя. hire-purchase [,haio'pa:tfos] п харид ё фуруш ба мухлати муайян. hire-system ['haia'sistam] ниг. hire-purchase. Hiroshima [h/rojimo] n ш. Хиросима. hirsute ['ho:sju:t] а сермуй, серпашм. his [hiz] pron аз они вай, аз они у (он марО), моли у, -аш: These are his children. Инхо фар- зандони у хастанд. Не spoke of his children дар бораи фарзандонаш ran зад. hiss [Ins] 1. п садо (об, мор); хуштак: They heard the hiss of steam. Онхо садои баромадани бугро шуниданд. 2. v садо баровардан, хуштак кашидан: The snake hissed at hhn. Mop ба тарафи у хуштак кашид. hiss away/ down/ off бо хуштак рондан (аз сауна). hist [hist] int нидо барои далби таваччух ё даъват ба сукут: Хис! Х,иш! Ш! Хомуш1 Ним! historian [hi'stccrwn] п 1) таърихдон, таърихшинос, муаррих, таърихнавис; 2) муал- лими таърих. iiistoric(al) [hi'storik(l)] а таърихй, ахамияти таърихидошта, таърихсоз, сарнавиштсоз, мухим. history ['histari] п (pl histories) 1) таърих: the history of Tajikistan таърихи Тодикистон; 2) таърихча, саргузашт; 2) гузашта, кори шуда (ки дигар наметавон онро иваз кард); go down in history дар таърих зикр шудан, ба таърих ворид шудан; make history кори кобили зикр дар таърих кардан. histrionic [.histn'onik] а 1) театрй. сахнавй; 2) гулувомез. histrionics [,histn'oniks] п pl 1) намоиши театрй, спсктакл; 2) санъати театрй. hit [hit] 1. п 1) зарб, зарба: The hit on his head knocked him out. Зарбаи ба сараш зада- шуда, уро аз по галтонд. 2) расидан: There were three hits and five misses. Се тир ба нишон расиданд ва пандто хато хурданд. 3) намоиш, филм ё суруди мардумписанд: hit songs сурудхои эстрадии мардумписанд; The song was a big hit. Суруд писанди мардум буд. 4) сухани нешдор; 5) муваффакият, бахти хуб; hit parade руйхати машхуртарин сурудхои тстрадй; 2. v (hit; hit; pres. р. hitting) 1) задан, куфтан, бо хам куфтан, бархурдан: The child hit his head against the table. Сари кудак бар миз бархурд. 2) ба хадаф расидан, ба хадаф задан: Не hit the target. У ба нишон расонд. 3) дарёф- тан, ёфта фахмидан; 4) осеб расондан ё дидан, озурдан; 5) бархурдан ба, ёфтан: to hit the right answer чавоби дуруст ёфтан; 6) амер. гуфт. куштан, одамкушй кардан; hit out зарбаи сахт додан, куфтан; hit the bottle араки зиёд хурдан; hit the right nail on the head айни муддаоро гуф- тан/ кардан; дарёфтан, ёфта фахмидан. hitch [hitj] 1. п 1) тела, такой, зарба, чахиш, фишор, болокашй; 2) шали, лангй; 3) гир, гирифторй, ишкел, андармонй, таъхир,
-405- hqgback таваккуф: 4) колаб, василаи бастан, бастагй, 2. v 1) лагжондан, харакат додан, кашидан, кашондан (бо фишор ва таком)'. Hitch your chair close to the table! Курсии xy- датро ба миз наздиктар бикаш! 2) бастан. васл кардан/ шудан, гир андохтан, пайваст кардан (ба чизи дигаре); 3) шалидан, лангон- лангон рафтан; without a hitch бидуни ишкел, бе дарди cap, бидуни гирифторй, бе машаккат, ба хубй, ба МуШКИЛЙ. hitch-hike ['hitjhaik] v амер, муфт савор шудан (ба мошин). мусофирати муфт кардан. hither ['hida] adv ин чо, ба ин чо; hither and thither; амер, hither and you гох, ба ин до гох, ба он чо, ин су, он су. hitherto ['hido'tu:] adv то кунун, то хол, то ин рангом, пеш аз ин: a hitherto unprecedented event руйдоди то кунун бесобика. hive [haiv] 1. п канду, лонаи занбур, дастаи занбур; 2. v дар канду нигох доштан ё парвардан (занбури асалро), асал додан. hives [haivzj п 1) тиб. шаро, эскан, испар- ма; 2) гулУдард. ho [hou] int 1) нидо ба нишони шигифтй ё хушй: Ох! Бах! Бах-бах! 2) нидо барои нишон додани уихати уаракат'. westward ho! Х,аракат ба гарб! hoar [ho:] 1. п пирй; 2. а сафедмуй, сафедтоб, сафедча. мошубиринч. hoard [ho:d] 1. п захира, пасандоз, андухт, гирдоварй. 2. v пасандоз кардан, захира кардан, туда кардан, андухт ан, сарфаю саришта кардан. hoarder ['ho:do] п захиракунанда, пасан- дозкунанда. hoarding ['ho:dirj] п 1) девори тахтагии муваккатй, тахтабандии муваккатй (дар ат- рофи сохтмон)', 2) тахта барои часпондани эълонхо. hoarfrost ['ho:'frostj п шабнам, шаонами ях- зада, сармореза, сармозада hoarse [ho:s] а гирифта (садо), хир-хири са- до; cry/ talk oneself hoarse то хир-хиркунй дода задан. hoary [ho:n] a (hoarier, hoariest) 1) сафед, сафед ва хокистарй; 2) сафед риш, муйсафед; 3) кухансол, кадимй. hoax [houks] 1. п фиребгарй, каллобй, гулзанй, шухии амалй (масалан гузориши дуругин ба идораи оташнишонй); 2. v хазл/' шухй кардан, мазох кардан, гул задан, даст андохтан. hob [hob] п 1) раф, рафча, мино, токча (да- руни бухорй барои гарм кардани хурок)', 2) мехча ё чангак (барои бозии уалкрпартой); 3) гула, гулачуб. hobble [hobl] 1. п 1) шали, лангй; 2) побанд, таноб, тасма (барои бастани ду пои асп)', 3) вазъи нохинчор; 2. v 1) лангидан, шалидан, лангоп-лангон рафган; 2) бо сахтй харакат кардан; 3) ду пои аспро бо хам бастан (барои уилавгирй аз дави- дан); 4) чклави пешрафт ва г.-ро гирифтан. hobby ['hobi] п (pl hobbies) аспак, понй; 2) = hobby-horse; 3) кори завкй, хобби, шугл, машгулия^и дустдошта; ride/ mount & hebby беш аз хад ба кори завг,й машгул шудан. hobby-horse ['hobiho:s] п аспи чубй (чубе, ки сари он ба шакли асп аст ва кудакон бар он са- вор мешаванд); Every man has his hobby-horse. Зарб. ~ Дарди мулло - масчид. Дарди ошик, - маъшук. hobgoblin ['hobgoblin] п 1) гул, лулу, шаб- гард, мояи тарсу вахм, ачинаи хона, чин ва пари; 2) хуса, матарс hobnail ['hobneil] п гулмех, мехи сарпахн. hob-nob ['hobnob] v 1) муошират кардан бо, сухбати дустона кардан, ба хам нишастан: 2) бо хам машруб хурдан, хампиёла будан. hobo ['houbou] п амер 1) коргари рузмузди кишоварзй, коргари сайёр: 2) каландар, ово- рагард. hock I [hokl п шароби сафед (навъи шароби ангур). hock II [hok] 1. и 1) амер. гуфт. гарав; in a hock 1) дар гарав; 2) дар махбас; 2. v ба гарав мондан (чизеро). hockey ['hoki] п чавгонбозии болои ях, хок- кей. hockeystick ['hokistik п чавгони хоккей. hocus ['houkos] v нушобаи дорузада хурондан, доруп мухаддира ба хУроки касе рехтан. hocus-pocus ['houkos'poukss] 1. п фокус- покус (вожаи бемаънй, ки годугарон ба кор мебаранд), шуъба даб озй, тардастй, найрангбозй, чашмбандй, маккорй, хилагарй, чодугарй; 2. v шуьбадабозй кардан, фирефтан, чашмбандй кардан, гул задан. hodge-podge [‘hodjpodyj] ниг. hotchpotch. hodman ['hodman] n 1) ёрдамчй/ дастёри хиштчнн; 2) коргари ёрдамчй. hoe [hou] L. и каланд. качбел, бели богбонй; 2. v каланд кардан, бо каланд нарм ва соф кардани замин. hoe-cake ['haukeik] п амер, нони чуворй hog [hog] 1. п 1) хук, хукпарварй; 2) хукпарварй; 3) хуки ахташуда; 4) хуки яксола; 5) барра (ки уануз натарошида шудааст); 6) одами хугсифат (касиф ва пурхур); 2. v 1) гуфт. беш аз сахми худ хурок бар- догдтан; 2) миёнро хам кардан. hogback ['hogback] п качмиён, миёнфароз.
hoggish hoggish ['hoglj] а хугсифаг, хуксон, хугвор. hogshead ['hogzhedj n 1) бочкаи калонхачм, хум, хумра; 2) ченаки моеот, баробар ба 238 л. hogwash [hogwoj] п 1) пасмондаи хуроки хуг; 2) чойи обнушй барон хугхо. hoist [hoist] 1. и 1) болобар, болокаш, аф- розгар; 2) дастгохи болобардорй; 3) амали бардоштан; 2. v барафрохган, бело кашидан, боло бурдан. фарозидан (бо таноб, гаргара ва е.): to hoist the sails бодбон барафрохтан. hoist-bridge ['hoistbndj] n пули бардошта- шаванца/ хсзанда. hoity-toyty [,hoiti'toiti] a nyptypyp, магрур, хавобаланд. hold [hould] 1. п 1) дастгира даста, хар ва- силаи нигохдорй ё гирифтан; 2) гандона, нигахдор, зарф; 3) махор, лачом; 4) махали нигохдорй, зиндон; 5) исти кутох, таъхир, дсркард; 7) гуфт. калъа; 8) мус. ист; 9) нуфуз, таъсир; 10) кудрат дарк, дарккунй, фахмиш; catch/ get/ take/ hold of sth гирифтан, капидан, ба даст овардан: Не took a good hold of the rope. У ресмопро сахт капид. 2. v (held: held) 1) нигох доштан, гирифтан (бо даст); бардоштан. бардошт кардан: Не held the book in his hand. Bait дар даст китоб дошт. Will the rope hold9 Оё ресмон мебардо- рад? 2) дооо будан, доштан: Не holds two acres of land. У дорой ду акр замин мебошад. 3) ишгол кардан (вазифа. мансабр Не held office for a leng time. Вай ин мансабро мудда- ти дароз ишгол кард. 4) гунчоиш доштан, гундоштан: This bottle holds one litre. Ин ши- ша як литр гунчоиш дорад. 5) шумурдан, дар назар доштан, эътикод доштан: I hold him to be responsible for the crash. Ман чунил мешу- морам, ки у барои рух доцани садама чавобгар аст. 6) гузаштан, баргузор кардан/ шудан: The talks were held in a friendly atmos- phere. Музокирот дар вазъияти дустона гу- зашт 7) чилави пешрафтро (душман ва г.) гирифтан, хамларо бартараф кардан, хифз кардан; 8) конунан доро будан, хад доштан; hold back а) худдорй кардан, боз доштан, чилавгирй кардан: Hs could not hold back his anger У газабашро боздэшта наметавонист. б) нигох доштан, пинхон кардан: They held back some important information. Онхо баьзе маълумотро пинхон карданд. Не cannot speak well that cannot hold his tongue. Зарб. ~ Сухани бехуда чу бисёр шуд, / Сухая гуй дар анчуман хор шуд. hold by гуш кардан ба (маслиуат, насиуат ва г.); hold down дар тоэеъият нигох доштан, дар тасарруфи худ нигох доштан; hold forth суханронй/ пургой/ харзагуй/ гапфурушй/ кардан; пешниход кардан, арза доштан; hold in худдорй кардан, чилави худро гириф- тан; hold off дур нигох доштан, наздик шудан на- мондан, чилави хамла ё икдоми касеро гириф- тан; hold сп капидан, доштан (бо даст); истодан, интизор шудан, таваккуф кардан, сабр кардаш The child held on to its mother’s hand. Кудак дастй модарашро сахт дошт. Hold on a minute! Як дакика сабр кунед! hold one's tongue забонро доштан, хомуш будан, сукут будан; hold out а) даст дароз кардан: She held out her hand Вай даст дароз кард. 6) тоб овардан, токат кардан, таслим нашудан, идома додан: They could nol hold out any longer. Онхо дигар тоб оварда намставонистанд. в) пешниход кардан, арза доштан, таклиф кардан; hold over канор гузоштан, як су мондан; hold to something вафодор мондан, тагйири акида накардан’ hold together комил боки мондан, якчо мондан; hold up а) боз доштан, монеъ шудан, ба таъхир андохтан: The work was held up for three days. Кор ба муддати се руз ба таъхир гузошта шуд. б) устувор нигох доштан, аз афтодан чилавгирй кардан; held with хамакида будан бо, тарафдорй кар- дан; It does’n hold water. Ин бемантик аст Ин ба хеч танкид тоб намеоварад. hold [hould] и бау. анбори киштй. holdall ['houldo:] п 1) борхалта, кулвор; 2) тех. куттй барои асбобу анчом. holdback ['hould,bask] п таъхир, таваккуф; боздор, махор. чилавгир. гир, банд. holder ['boulda] п 1) доранда, ишголкунанда (цоиза, нишона); 2) сохиб; 3) дарёфткунанда, доранда (чек ва г.); 4) нигохдор, гира; 5) даста. holdfast f'houldfa:st] п 11 махкамнигохдори, сахтнигохдорй; 2) гира, колаб, мех, печ; 3) дастгохи дуредгарй. holding ['houldirj] п 1) мулк, каламрав; 2) замини ичоравй; 3) дорой (сахм, авроки карой ва г.); holding company чамъияти сахомй, ширкати холдинги, ширкати таъсисгар. hold-up ['houldxp] п 1) амер, хамлаи мусаллахсна (Оар куча, рох ва г.); 2) ист, боздорй (уаракат). hole [houl] 1. п 1) шикоф, сурох, ковокй: There’s a hole in this glove. Ин дастпушак сурох дорад. 2) чукурй: They dug a deep hole in the greund. Онхо дар замин чукурй канданд. 3) лона, хона, сурох- The mouse ran into the hole. Муш ба хонааш Давид. 4) хавз: swimming hole хавзи оббозй; 5) мач. чои кучак ва торик; 6) порашудагй, сурох: His socks were full of holes.
-40’’- Чорубаш пур аз сурохихо буд. 6) сурохии бозии голф; make a hole in микдори кобили мулохиза и чизеро сарф кардан; pick hols in камбудй чустан, нукс ва костихо дуста н; 2. v 1) сурохдор кардан, сурох кардан/ шу- дан; 2) дар/ ба сурох рондан (дар бозии голф); 3) кандан ва сурох кардан; 4) зада даровар- дан. hole-and-corner [’houhnd'kana] а махфй, пинхонй. holer I'houh] п кух накбкап. holey ['houh] а даридагй, сурох. holiday ['hohdtj п 1) ид, рузй истирохат: а national holiday иди миллй; Sunday is a holiday in many countries. Рузй якшанбе дар кишвархои зиёд рУзи истирохат аст. 2) (инч. pl) гаътил: Their summer holidays begun yes- terday. Таьтили тобистонаи онхо дина cap шуд. 3) рухсатй: Не is on holiday. У дар рухсатй аст. 4) рузй бузургдошт: to make а holiday чашн гирифтан; 5) чашнгирй; holiness ['holtnis] п мука гласи, порсой; His (Your) Holiness (бо харфи калон) унвони попи аъзам; хазрат. holier ['houliaj а ниг. holy. holiest ['houlnst] а ниг. holy. Holland ['holand] n 1) катони холандй; 2) pl араки холандй, чин. Holland ['holand] п Хрлтанд (кишвар). Hollander ['holando] п ахли Х,оланд, шахрвандй Холанд. holler ['holo] v фарёд кашидан, дод задан. hollo(a) ['holou] 1. п фарёд; 2. v варёд кардан; 3. int Эй! Ой! hollow ['holou] 1. п 1) охурча, фурурафтагй: a hollow in the road охурчаи pox; 2) ковокй, пук; 3) сой, чарй; 2. а 1) холй, ковок, дарунхолй: a hollow ball кураи холй; a hollow tree дарахти ковок; 2) пуч, беарзиш: a hallow victory галабаи беарзиш; 3) фурурафта, логар ва рангпарида, хароб: hollow cheeks рухсорахои фурурафта; 4) гайрисодикона, дуругин, дуруя, риёкор: а hallow promise ваъдаи дуругин; 5) гирифта ва номушаххас (садо); 6) мач. бемагз: 7) гурусна; 3. v 1) пук кардан/ шудан, пуч кардан/ шу- дан; 2) ковок кардан, ковпдан. hollyhock ['holihok] п гиёх;. алтей, гули хатмй. holly ['hoh] п (hollies) 1) гиёх;. дарахти род; 2) барги дарахти род. holm I [houm] п 1) дазираи дарё: 2) замини обгир. holm II [houm] п булути европой/ санги. holm-oak [homok] ниг. holm. holocaust ['holoko:st] n 1) хамасузй, , home-coming хамакурбонй, курбонии бузург; 2) курбонии кабобшуда барои худён; 3) мау. балои азим, фодиа, куштори хамагонй, катли ом; the Holocaust куштори яхудиён тавассути олмонихо дар Чанги Дуюми Чах он. holster ['houlsta] п гилофи таппонча, дилди сил ох. кабура. holt [holt] п 1) мойр, беша, дангали кудак; 2) теппаи дангалй. holy ['houh] a fholier; holiest) 1) мукаддас, пок; Holly Land Сарзамини Мукаддас (Фала- стин); the Holy bather Попи Аъзам; Holy Writ Инчил; 2) (бо харфи калон) илохй, худой, яздонй, осмонй; 3) порсо, диндор, пархезгор. homage ['homidjj п 1) бузургдошт, адои эхтиром, хурмат; 2) эълони расмии байъат нисбат 6а подшох ё сарвар; do/pay homage to sb изхори эхтиром кардан, адои эхтиром кардан; home [houm] 1. п 1) хона, истикоматгох, манзил: Hejeaves home early in the morning for the office. У сахарин барвакт аз хона ба кор меравад. 2) манзили волидайн: Не left home when ne was very young. У манзили волидай- нашро хеле давен тарк кард. 3) ваган. михан, зодгох: England is (he home of railway s. Англия ватанй рохи охан аст. 4) махали зист, манзилгох; 5) хоначода, хонаводагй; 6) хона (ятимон, кухансолок ва г): home for elderly хонаи сслмандон; at home дар хона/ кошонаи худ, дар ватанй худ; рохат; feel at home худро рохат хис кардан; Make yourself at home! Барохат бошед! strike home ба хадаф задан, муваффак шудан; There is no place like home. Зарб. ~ Хоки Батан аз тахти Сулаймон бехтар. 2. а 1) хонагй: home treatment табобати хонагй; 2) зодгох: a heme town шахри зедгох; 3) дохили, ватанй: home politics сиёсати дохили; home industry саноати ватанй; the Home Secretary Ьазири корхои дохили (оар Британияи Кабир); the Home Office Вазорати корхои дохили (дар Британияи Кабир); 3. adv 1) хангоми ба хона баргаштан, ба суи хона, ба тарафи ватан, дар хона, дар ва- тан: I met him on my way home. Ман хангоми ба хона баргаштан бо вай вохурдам. 2) ба максад, ба хадаф: to shoot an arrow home пай- кенро ба хадаф задан; 4. v 1) ба хона баргаштан; 2) хона доштан, лона доштан; 3) ба хона фиристодан, дар хона карор додан. homebody ['haum'bodi] п (pl homebodies) 1) ахли хона в хонавода; 2) хонадуст. home-bred ['haum'bred] а 1) хопапарварда, хонасохта, хонагй; 2) мач хомдаст, ноом?хта. home-coming ['hcumkAmnj] п бозгашт ба
home-felt____ _ _ _ _____ хона, бозгашг ба ватан. home-felt ['haum,feltj а таъсирбахш, пурэхсос. home-keeping ['haum'ki:piij] а хонанишин, хонашин. homeland ['hauml$nd] п ватан, михан, сар- замини ачдодй. homeless ['houmhs] а бехона, бепарастор, овора, царбадар. hornlike ['haumlaik] а хонамонанд, хонагй, барохат, форам. homliness [‘haumlinis] п 1) мухити хонагй, рохати хонагй; 2) софдилй, содадилй. homely ['haum.i] a (homlier, homliest) софу сода, бериё, беороиш; дустона, мсхрубонона. home-made [.haum'meid] а 1) хонагй: home- made bread нони хонагй; 2) ватаий, сохти ватанй, дохилй. homesick ['houmsik] а дилганг, хоиахох, бемори ватан, дар фироки ватан/ хона, дар сди ватан. homesickness['haurr.,siknis] и хасрат/ орз?и ватан, ташнаи ватан будан. homespun ['houmspxn] 1. п 1) нахи хопа- бофт, нахи дастбофт; 2) порчаи бофташуда дар хона; 2 а 1) хонагй, хонасохт, хонабофт, даст- бофт; 2) соф ва сода, бетакаллуф. homstead ['houmsted] п 1) китьаи замини кишоварзй; 2) хонаи рустой ва киштзорхои мутталлик ба он, маскани фардй ё хонавоцагй; 3) рустохона. home-thrust ['houm'Orxst] п 1) зарбаи муно- сиб; 2) чавоби хуб. homeward ['houmwod] 1. а баранда, раван- да; 2. adv 1) ба с£и хона, ба с$и михач; 2) ба суи максад ва хадаф. homeward-bound ['houmwod,-baund] а бар- гарданда, ба тарафи хона шинокунанда (киштй). homewards ['houmwodz] ниг. homeward. homework ['h9umwo:k] n корхои хона; вазифаи хонагй. homicidal [.homi'saidl] а вобаста ба одамкушй, мутмаил ба одамкушй: momicidal maniac девонаи одамкуш. homicide ['homisaid] п 1) котил, одамкуш; 2) катл, куштор, одамкушй. homily ['homih] п (pl homilies) панд, насихат. homing f'houmip] а 1) ба суи хона ё хадаф. ба тарафи манзил; 2) вобаста ба хидоят, рахнамудин. hominy ['homini] п атолаи кочй. homoeopathy [,houmi'opa6i] п тиб. дурдармонй. гомеопатия. homogeneous [.horr.o'djimias] а якхела, якчинса, якназохт, якчур, хаммонанд, якнаво. - 408- homograph ['homagra:f| и омограф, хамнависа (вожаи хамимлои вожаи дигар). homologous [ho'molagos] а 1) мувофик, муно- сиб, хамниход; 2) хамсохт, хамсол, хамто. homonym ['homonim] п 1) заб. омоним, хамово (ду ё чанд вожаи гуамталафуз, ки аз назари маъно ва реша ва амалан аз хам фарк, дорано, мысли brake ва break)', 2) адаш, хамном. homophone ['homofaun] п заб. омофон (ду ё чанд харфи алифбо, ки хамово бошанд). homy ['houmi] ниг. homey. hone [ho an] 1. n санги чокугезкун; 2. v тез кардан (бо сан г). Honduras [bon'djuaros] п Гондурас. honest ['onist] а 1) бовичдон, бошараф, по- ддаст, росткор; 2) хакидатдуст, адолатхох; 3) асл, аслй, хакикй; to turn honest penny бо мехнати халол ба даст овардан; An honest tale speed best, being plainly told. Зарб. ~ Сухапи доно дилафруз аст. honesty ['onisti] n бовичщонй, покй, покдастй, росткорй; Honesty is the best policy. Зарб. - Поквицдонй сиесати бехтарин аст. honey [Ъдт] п 1) асал, шахд; 2) гуфт. хитобй: азизам, азиз, донам, дон: Honey, where did you put the book. Китобро дар кучо гузоштй, азизам! Honey is not for the ass’s mouth. Зарб. ~ Асал на барои дахони хар аст. Honey is sweet, but the bee stings. Зарб. ~ Нон дар нондон, калидаш дар осмон. honey-bee ['hxnibi:] п занбури асал. honey-comb ['h.inikoum] 1. п хоначахои занбур; 2. а асалй, асалтор, гиёх; 3. v сурох-сурох кардан, мисли т албер кар- дан. honeydew ['hxnidju:] п 1) гиёх,. шахди гиёх, шахди шабнаммонанд, ки аз баъзе аз гиёхон таровиш мекунад; 2) моддаи ширин, ки аз ба дани баъзе хашароти гиёххур метаровад. honeyed ['hxnid] а ширин, асалй, пур аз асал. асалпуш. honeymoon ['hxnimum] 1 п 1) нахустин мохй аруей, мохй асал; 2) мач даврони дустй; 2. v мохй асал гузарондан ё доштан. honeymouthed ['hxni,maudd] а ширинсухан. honeysuckle ['h\ni,sxkl] п гиёх;. бушол, му- тно л. honied [Ълптб] ниг. honeyed. Hong-Kong [,hop'код] п Хрнконг. honk [hopk] 1. п 1) кот-кот (садои гоз); 2) хар садои мушобех ба кот-кот; 3) садои занги ав- томобил;. 2. v 1) кот-кот кардан (гоз); 2) занг задан (автомобил). honor, honorable амер, honour, honourable.
-409- hoot honorarium [,эпэ'геэпэт] n (pl honoraria [,эпэ'геэпэ] хакки калам, хакки мехнат. honorary ['опэваи] а ифтихорй honorific [.ona'rifik] а фахрй, ифтихорй. honour, амер, honor ['опа] 1. и 1) ифтихор, шараф, шаън, обру, сарбаландй: A monument was erected in honour of the event. Ба шарафи ин вокеа хайкале гузошта шуд. 2) шухрат, некномй, овоза, номнскй: the honour of his name овозаи номи у; 3) эхтиром, ифгихор, фахр: a guard of honour каровули фахрй; 4) pl эхгиромот, бузургдошти расмй, гиромидошт; 5) pl дарача, нишон, нишонаи ифтихор: mili- tary honours эхтиромоти харбй; Не graduated from college with honours. У коллецро бо дарачаи (дипломи) аъло хатм кард. 6) (бо царфи калон) чаноб, воломаком, хазрат; 7) арчмандй, волой, вочомакомй: the great ho- nour of presidency макоми волои президентй; do honour to эхтиром кардан ба, бузург’ дошган; upon or on one’s hounours ба шарофати (касе) касам, савганд мехурам, ки... Honour and profit lie not in one sack. Зарб. ~ Шараф ва фонда дар як хурчин намегунчанд. Honours change manners. Зарб. ~ Шухрат рафтору кирдорро иваз мекунад. word of honour кавли шараф; 2. v 1) эхтиром кардан/ гузоштан, гироми- дошт/ бузургдошт кардан: We should honour our parents. Mo бояд ба волидонамон эхтиром гузорем. 2) лоик дидан, сазовор донистан (with sth - ба чизе): Не was honoured with an invitation. Вай сазовори дазватнома дониста шуд. 3) парастидан, ниоиш кардан; 4) пазируфтан, кабул кардан; honourable ['опэгэЫ] а 1) шарсфатманд, мУхтарам, шариф, пурифтихор; 2) ифтихоро- мез, шоиста, сазовор: an honourable duty ва- зифаи пурифтихор; 3) (бо харфи калон) чаноб, начиб, оличаноб; 4) некном, кобили эхтиром; hood [hud] 1. п 1) калпок, каллапуш, рупуш, русарй; 2) кокул, пупй, точ (паранда)-, 3) сарпуш, капкок; 2. v 1) бо русарй пушондан; 2) мац. махкам кардан, пушондан. hoodie ['hudi:] и зоги аъло. hoodlum ['hu:dlamj п амер, авбош, бадахлок, безорй, шурапушт. hoodoo ['hu:du:] 1. п амер. 1) шахе ё чизе, ки бадбахтй меоварад; 2) нокомй, бадбахтй; 2. v нохушй/ бадбахтй овардан. hoodwink ['hudwipk] v 1) чашми касеро бастан, чашмбандй кардан; 2) фиреб додан, фанд кардан, фнрефтан, гул задан, ахмак кардан. hoof [hu:f| J. п (pl hoofs e hooves) 1) сум, сумб, по; 2) хайвоноти сумдор; 3) гуфт. пои инсон; get the hoof сабукдуш шудан; 2. v 1) бо сум задан; 2) аз вазифа холй шу- дан; 31 жар. пиёда рафтан. hoofed [hu:ft] а сумдор. hook [huk] 1. л 1) колаб, чангак; шаст: Не put a worm on the hook. Вай кирмро ба шаст андохт. 2) лангари кишгй; 3) зарбаи кавсдор, хук •..муштзанй); 4) корди кавссон/ кач; 5) хам- гашт, гардиш, иишеб; 6) дом, каикон; 7) жар. дузд, чиноя!кор; bj hook or by crook хакку нохак, росту дуруг гуфт а; drop/ pop off the hooks мурчан, вафот кардан; on one’s own hook мустакилона; Го angle with silver hook. Зарб. ~ Зурй макун, зори макун, зар бифирист, - зар бар сари пулод нихй нарм гардад. 2. v 1) чангак андохтан, махкам кардан: She helped her little sister to hook her dress. Вай ба ходараш барои ба чангак андохтапи курта ёрй дод. 2) капидан, доштан (моуй ва г.); 3) жар. ду здидан; 5) гуза рс ндан; hook in барои ичрои коре мачбур кардан; hook out аз чангак озод кардан. hookah ['huka] п (аз решай арабй) калйон, чилим. hooked ['hukt] а 1) кач, качмонанд; 2) чан- гакдор. hooker ['huks] п киштии мохигирй. hook-nosed ['huk'nouzd] а зогнулбинй, качбинй. hook-up ['huk vp] n 1) пайвасткунй; 2) рад. як навъи накшаи гапвасткунй; 3) тавофик, иттиход. hook-worm ['hukwomj п тиб. гичча, кирми меъда. hooky ['huki] и. play hooky бекор гаштан, руз гузарондан; гурехтан (аз даре ва г). hooligan ['hudigan] п авбош, бадахлок, шурапушт, лутй. hoep I [hu:p] 1. п 1) тасма, халка, чанбарак, гардиш, дойра, trundle a hoop халка гардондан (кудакона}; 2) дарвоза (дар бозии крокет)-, 2. v 1) халка задан ба (бочка ва г.), тасма- печ кардан; 2) мац. давра гирифтан, ихота кардан. hoep II [hu:p] 1. п 1) сулфа, сурфа; 2) дед, фарёд; 2. v 1) сулфа кардан, 2) хаёхуй кардан. hooper ['hups] п бочкасоз. hoping-cough ['hu:pnjkof] п сулфаи кабутак. hoopoe ['hu:pu:] п зоол. худхуд. hoop-skirt ['hu:p'sko:t] п домани пуфкарда (курни уажмуум). hoot ['hu:t] 1. п 1) фарёди эътироз, хамхама, гавго, ху. исён; 2) фарёди бум, ху, ху-ху; 3) хар садои хаммонанд бо садо чугз; 4) амер, зарра, кам, хеч: I don’t care a hoot. Ба ман хеч фарк надорад. 5) амер, хук, занг (афтомобил); 6)
hooter 410- димог, бинй; 2. v 1) дод задан, фарёд кардан, чег задан (ба мисли чугз ё бум), садо кардан (мисли бум); 2) хуштак кашидан; 3) хуху кардан (бум); 4) занг задан (ватомобил); 5) мац. ибрози эъти- роз кардан; 6) рондан, рамондан (бо гавго); hoot with laughter бо садои гушхарош ханди- дан; hoot after/ off/ out/ down бо деду фарёд каееро аз чое пеш кардан/ рондан; hoot away рамондан. hooter ['hu:taj п бош. hooves [hu:vz]p/ аз hoof. hop I [hop] 1. n 1) чахиш, париш, хезитп: to go with a hop чахида рафтан, бо чахиш харакат кардан, 2) гуфт. вакс; 3) амер, парво- зи кутох; 2. v (hopped; hoppins) 1) чахидан, хезидан, хез задан, руи як пой чахидан: Не had hurt his left foot and had to hop along. Пои чапаш лат хурд ва ба ьай лозим омад бо як пой чахида равад. 2) паридан, чахида/ парида/ хез зада гузаштан (аз болои чизе): Не hopped across the ditch. Вай аз болои чуйбор парид. 3) раке кардан; 4) амер, парвози кутох кардан (бо Хавопаймо); hoop off хав. аз замин чудо шудан (тайёра); hoop it! Дур шав1 hop II [hop] 1. п гиёу. розак, ширакайфй; 2. v 1) розак чамъ кардан; розакро ба оби чав андохтан. hope [houp] 1. п 1) умед, умедворй: forlorn hope кори hoi у вор: Не did not g;ve up hope. Вай умедашро намеканд. 2) мояи умед, дале- ли умедворй, мояи орзу; 3) орзу, хост, хоста, хохиш; 2. v I) умедвор шудан, умедвор будан, умед доштан (for - ба касе/ чизе): They hoped for the better. Онхо умедвори бехтар шудани вазъ буцанд. 2) ин сизор будан, чашмдошт будан; hope against hope сахт умед доштан; hope for the best умедвор шудан; Hope is a good breakfast, but a bad sapper. Зарб. ~ Во умед шикам сер намешавад. Hope is a poor man’s bread Зарб. ~ Орзу сар- мояи муфлисон аст. in the hope that ба умеди он ки; pin one’s hopes on ба чизе умед бастан; hopeful ['houpfl] 1. n 1) шахси умедбахш; 2. a 1) умедвор. орзуманд He felt hopeful for the future. Вай умедвори оянда буд. 2) умедбахш; боистеъдод: a hopeful student донишчуи умедбахш; a hopeful beginning огози боумед. hopefulness ['haupflnis] п умед, зиндадилй, чашмдошт. Hopeless ['houphs] а 1) ноумед, навмед: It was a hopeless situation. Вазъият ноумедона буд. 2) бечора, шялоч, дармоннопазир, ноилоч; 3) ислохнопазир, сомоннопазир, бехтар нашуданй. hopelessness ['hauphsms] и ноумедй, маъюсй, бсилочй, чоранопазир. hop-o’-my-thumb ['Ьэрмшбдт] п одами ре заандом, пакана, кутала, пастак, кадпаст, майдаяк. hopper ['hops] п 1) чаханда, хезгар, чахишгар (инсон ё чиз); 2) хашароти чаханда (махсусан молах); 3) вагони бории рохи охан, ки таги он даричадор аст. hopscotch ['hopskotj] п бозии акар-дукар (бозии ку закону як кар-ду кар, бозии лй-лй. hoptoad ['hoptoud] п амер, гук, курбокаи сахрой. horde [ho:d] 1. п (аз решай тоторй) 1) кабилаи мугулй, кабилаи мугулон, тоифаи биёбонгард, кабилаи чодарнишин, кучманчй; 2) туда, даста, издихом; 3) (гуру хи бузург ва Оар холи ^аракам) урду, галла, села, туда, фавч; 2. v 1) фавч фавч шудан, туда-туда шудан; 2) гурух-гурух зиндагй кардан. horizon [bo'raizn] п 1) уфук: They could see а huge ship on the horizon. Дар уфук онхо мета- фонистанд киштии калонро бинанд. 2) оо pl чахонбинй, савияи дониш: Не widened his hori- zons by reading many books. Тавассути муто- яиаи китобхои зиёд у савияи дониши худро баланд бардошт. on the horizon карибалвукуъ; over the horizon хатмй, он чи ки вукуи он хатмй аст. horizontal [.hon'zontl] 1. п хати уфукй, гори- зонтал; 2. а 1) уфукй, каронй, горизонтали; 2) хамвор. соф. тахт. hormone ['ho:moun] п физиол. гармон. hern [ho:n] 1. п 1) шох (гов, гусфано ва г.); 2) (хар чизи ба шох монанд) шохак, кокули шох- монанди бархе парандагон; 3) зарфи боданушй аз шох; 4) бахши нугтези сандон; 5) геог.. димога; 6) мус. шайпур, карнай, сурнай; 7) бук, занг (автомобилу, 2, v 1) шох задан, бо шох задан; blow one’s own horn худситой кардан; horn in амер, дахолат кардан; pull/ draw/ haul/ in one’s horm худдорй кардан, чилави худро гирифтан. the horn гуфт. амер, телефон. hornbeam ['ho:nbi:m] п мамроз (навъи да- рахт). horned ['ho:md] а шохдор. hornet ['ho:mt] п ору, занбури сурх, харзанбур: to stir up hornet’s nest хонаи занбурро кофтан. hornpipe [’hompaip] и 1) мус. найанбон, сур- най; 2) навъи ракси якка.
_ _ - . horny [ho:m] a (hornier, horniest) аз шох со- хташуда, шохин, шохсон; шохдор. horrible ['harabl] а 1) дахшатнок, вохиманок, вахшатнок, сахмгин; 2) манфур, нафратовар. horrid ['bond] а 1) вахмнок, тарснок; 2) но хушоянд. horrific [ha'rifik] а бадвохима дахшатнок, мудхиш. horrify ['harifai] v (horrifies; horrified) 1) тар- сондан, бо харос андохтан, вахшатзада кар- дан; 2) дар хидолат мондан, хидил кардан horror ['hora] п 1) таре, вахшат, дахшат; 2) нафрат. horror-stricken ['horastnkan] а дахшатзада, j вахшатзада. horror-struck ['hora.stxk] ниг. horror- stricken. hors-d’oeuvre [,a:'da:vr] фр. п пешхурок, пешгизо. horse [ha:s] 1. п зоол. асп; riding/ draught horse аспи тозй/ корй; 2) аспи нар, аспи яхта; to take horse ба асп савор шудан, аспсаворй кардан; 3) асп (дар бозии гиоумот), 4) pl ар- тиши савора; 5) аспак (дар бозии гимнастика); a horse of another colour тамоман кори дигар; be /mount/ ride on the high horse худписандй, худнамой кардан; dark horse а) аспи номаълум дар пойга; б) амер., си. помзади номаълум дар интихобот, «аспи сиёх»; Do not look a gift horse in the mouth. Зарб. ~ Дандонхои аспи тухфашударо намесанчанд. flog a dead horse ба кори бефоида машгул шу- дан; horse and hoof артиши савора ва пиёдагард; iron horse паровоз, танк; light horse артиши сабук; It is a good horse that never stumbles. Зарб. ~ Асп чор пой дошта бошад хам, баъзан пешпо мехурад. put the cart before the horse кореро баръакс кардан, чаппакорй кардан. ride a horse to death аспро то мурдан давондан; to horses! Савор шавед! Савори асп шавед! (фармон); 2. v 1) асп додан ба, савори асп кардан, асп бастан; 2) шаллок задан; 3) аспсаворй кардан; horseback [’ho:sbaek] 1. п пуштй асп, камари асп; 2. adv бар пуштй асп; on horsback савор; hoisbavk riding аспсаворй; Set a beggar on horseback and he’ll ride to the devil. Зарб. ~ Гадоро руи хуш додй, мерос даъво мекунад. horse-box |'ho:sboks] п вагон барои аспхо. horse-breeding ['ho:s'bndirj] п аеппарварй. _==__=!___===_=_u__^ hospital horse-chestnut ['ha:s,tjesnAt] п гиёх. шохбулути хиндй. horse-cloth ['ha:sklo6J п сагрипуш, чул. horsecollar ['na:s,kolo] п 1) гарданбанци асп (халка); 2) мац. бори гарон, дарди сари зиёдатй. horse-comb ['ha:skom] п кашав. horse-coper f'ho:s,kopa] ниг. horse-dealer, horse-cover ['ho:s,kava] наг horse-cloth, horse-dealer [’ho:s,di:la] n точири асп. horse-drawn ['h-j:sdro:n] а бо кувваи асп. horseflesh ['haisflej] n гушти асп. horse-fly ['ho:sflai] n гурмагас. horse-hair f'ho:shea] n 1) муйи дум ва ёли асп; 2) порчаи муи асп. horse-laugh ['ho:sla: f] n харханда. horseless ['hoishsj а беасп, пиёда. horseman ['ho:smon] n (pl horsemen) аспсавор, савора. horsemanship ['harsmanfip] n санъати аспсаворй. horse-marine ['ho:smo,ri:n] n pl шахсе, ки ба кори худ сазовор нсст; <с11 that to horse-marines уфт. инро ба момоат гуй! Дуруг! horseplay ['horsplei] п шухй ё бозии дагал. horsepower ['ho:s,pauo] п 1) кувваи асп, кудрати кашиши як асп (шакли кутоуи он: hp); 2) кувва. horse-race ['ho:sreis] п аепдавонй, пойга. horseradish ['ho:s,reedij] п кахзак, хуриши кахзак, турби кухй. horse-sense ['ho:ssans] п амер. гуфт. акди со- лим horseshoe ['haisju:] п наъли асп, наъл. horswhip ['ho:swip] 1. п тозиёна, камчин; 2. v тозиёна задан. horswoman ['ho:s,wumon] п зани аспсавор, савора, саворазан. horsy ['ho:i] a (horsier, horsiest) 1) аспсон, ас- пмонанд, аспй; 2) аспдуст. horticulture ['holikAltfa] п богдорй, богпарварй, гулкорй, гулпарварй, полезкорй. horticulturist ['ho:ti'kAltfanst] п богпарвар, богбон, гулпарвар. hose [hauz] I. п {pl hose or hoses) 1) pl чуроби баланд, чуроби кутох; 2) шланг. 2. v бо шланг об додан. hosier [houga] п чуроббоф. hosiery ['hougan] п кешбофй, чУроб, ЧУроббифй. hospice ['haspis] п 1) мехмонсарой, мусо- фирхона; 2) беморсарой. hospitable ['hospitablj а мехмоннавоз, мехмондуст, мехрубон. hospital ['hospitl] п беморхона, бемористон, маризхона, табобатхона, дармонгох; be in hospital дар беморхона хоб рафтан, бистарй дар беморхона будан.
hospitality ___________ hospitality [.hospi'tteliti] n мехмопнавозй, мехмондустй. hospitalize ['hospitalaiz] v бистарй кардан, хобондап (дар бемористон). host I [haust] n сохибхона, мизбон. мехмондор; reckon wothout one’s host мац. мушкилихоро пешбинй караг натавопистан, хатто кардан. host II [haust] п 1) чэмоат, анбухи мардум, гурухи калон, шумораи бисёри одамон; 2) гуфт. кушун, сипох, лашкар; the hosts of heaven а) сайёрахо; б) фариштагон. hostage ['hostidg] n 1) гаравгон: to take hos- tage гаравгон гирифтан; 2) мац. гарав. hostel ['hostl] n 1) хобгохи донишчуён; 2) мехмонсарой. hostess ['haustis] n сохибхоназан, зани миз- бон. hostile ['hostail] а душманона, хусуматомез, кинояомез. hostility [hos'tihti] и (pl hostilities) 1) душманй, адоват, хусумат, кин, кина: Не felt no hostility towards me. Вай нисбати ман ягон хусумате надошт. 2) pl амалиёти харбй, чанг: to open/ end hostilities огоз кардан/ катъ кар- дани амалиёти харбй. hostler ['osla] п аепбон, чорводор. hot [hot] I. a (hotter; hottest) 1) дог, тафсон, чУш: hot water оби чуш; 2) пуршур, пурхарорат; 3) зудхашм, хашмолуд, оташин, тундмичоз, бадчахл, бадкахр: Не has a hot temper. Вай тундмичоз аст. 4) тунд, тез, дахонсуз (маза в буй); hot pepper каламфури тунд; 5) гарм: hot water spring чашмаи оби гарм; I’m hot. Ман гарм шудам. It’s hot here. Ин чо хеле гарм аст. 6) чанчолофарин, мав риди бахси руз: hot news хабари дог; 7) сурх, кирмиз, норинчй, тунд (ранг): She likes hot colors. У рангхои тундро дуст медорад. 8) дуздидашуда, кочок (моп): hot jewelry чавохироти дуздй; 2. adv 1) чуш, тафсон, тафта; 2) бо душу хуруш, бо харорат; 3) сузон, офтобй, бо гармй, ба таври дог, дог-дог; blow hot and cold боварй надоштан, мунтазам акидаи худро дигар кардан; мац. сард ва гарм шудан; get hot оташин шудан, ба кахр омадан; get into/be in hot water ба нохушй дучор шудан; give it sb hot касеро сарзаниш додан, гушмол (танбех) додан; hot-dog хотдог (нон бо хасиби гарм); make it hot for someone касеро дар тангно карор додан, дучор захмат ва норохатй кар- дан. hotbed ['hotbed] п 1) гармхона, парваришгох, гулхона; 2) мац. сарчашма, манбаъ. 412-______________________ holblooded ['hot'blxdid] а пурчушу хуруш, пурхарорат, зудхашм; тундмичоз, оташинмидоз, тундху, бадчахл, бадкахр. hot-brained [’hot'bremd] а тундху, бадчахл, бадкахр- hotchpot ['hotfpot] ниг. hotchpotch. hotchpotch ['hotfpotj’] п 1) гушт бо сабзавот; 2) мац. омезаи хар чиз. hotel [hou'tel] п мехмонхона, мехмонсаро; put up at a hotel мехмонхона сохтан; five star hotel мехмонхонаи панчеиторадор. ho tfoot ['hotfu:t] 1. adv тез, зуд, бошитоб, таъчилан; 2. v амер., гуфт. тез рох рафтан, шитоб кардан. hothead ['hothed] и одами зудхашм/ оташинмидоз. hotheaded ['hot'hedid] а зудхашм, тундмизоч, оташинмизод. hothouse ['hothaus] п гулхона, гармхона. hotpot ['hotpot] п обгушт бо картошка (хурок). hotspur ['hotpo:] п шахей тундмидоз, бадкахр- Hottentot ['hotntot] п кабилаи хотентот (дар цануби гарбии Африка). ho ugh [hok] 1. п рагу пайхои зону; 2. v рагхоро буридан. hound [haund] 1. п 1) саги шикорй, саги тозй; the hounds гурухи сагхои шикорй; 2) одами паст, одами разил, одами кобили тахкир. 2. v 1) (сагро) ба хамла ё таъкиб водоштан, киш-киш кардан; 2) бо саг ба шикор рафтан; I follow the hounds савор {ба асп) ва бо саг ба шикор рафтан. ho ur |'auo] п соат (иборат аз 60 дакцца); buisness/ office hours соатхои корй (идора, магоза ва г.); 2) вакт, замон, хангом; breakfast/ dinner hour вакти хуроки субх/ шом; An hour in the morning is worth two in the evening. Зарб. ~ Барвакт кор, барвакт бардор. an hour and a half якуним соат; at a good hour дар вакти муносиб, дар вакташ; at the eleventh hour дар охирин фурсат, дар лахзаи охирин; con sulting hours соатхои кабул (духтур); dea d hours соатхои бевактии шаб; kee p early/ good hours барвакт хоб рафтан/ хсстан; kee p bad/ late hours дер хоб рафтан/ хестан; lab our hours вакти корй; rus h hours соатхои сертараддуди руз; the off hours соатхои холй; the small hours соатхои аввали пас аз нимашаб; hour-circle ['aua'so:kl] п нуц. доираи кайхонй, мердиан. I hour-glass ['auagla:s] п соати регй. hour-hand ['auahamd] п акрабаки соат.
-413 - howl houri ['n нэп] n (арабй) Г) хури, пари (яке аз хрриёни бщишт): 2) зани зебо ва дилрабо. hou rly ['auali] 1. а соазй. хар соат як бор, соат ба соат, хар як соат; 2. adv хар соат, соат ба соат, хар як соат: The bell rings hourly. Занг хар соат садо медихад. house 1. п [haus] (pl houses ['hauziz]) 1) хона: He rented a house. Вай хона идора шрифт. 2) мачлис (оар парламент, бо уарфи калон)', 3) ширкати тичоратй; 4) коллсчи донишгох; 5) the House гуфт. биржаи молиёти Лондон; 6) театр; 7) мехмонхона, корвонсаро; 8) сулола. авлод: the House fo Tudors сулолаи Тюдорхо; 2, v [hauz] 1) панох бурдан, чойгир кардан. The cottage houses ten people. Дар ин хона дах кас чойгир карда мешавад. 2) бо манзил таъмин кардан, хона додан, чо додан; 3) панох додан, пушондан, мухофизат кардан; House of Commons Мачлиси У мумй (дар Бри- танияи Кабир): House of Lords Мачлиси Лордхо (дар Брита- нияи Кабир'}: House of Representatives Палатаи Намоянда- гон, Мачлиси Намояндагон (дар ИМА): keep house хонадорй кардан, хонаро идора кардан; like a house on fire тез ва фаъолона, зуд ва гаюрона. бошитоб ва бохарорат: on the house аз хисоби муассиса, ройгон; publishing house нашриёт; the House Мачлиси Умумй (дар Британияи Кабир): Мачлиси Намояндагон (Оар ИМА). houseboat ['hausbaut] п каики тахпахн ва хонамонанд, ки одатан дар он зиндагй меку- нанд, каики чандутока. housebreaker ['hausbreika] п 1) дузди кулфшикан; 2) коргари вайрон кардани хонахои фарсуда за кухна. housful ['hausfal] п ба андозаи як хона пур: a housful of guests як хона мехмон. household ['haushauid] 1. и 1) хонавода, ахли хона, ахли оила, ахли байт: The house- hold was already awake at seven in the morning. Соати хафти сахар тамоми хонавода ба по буд. 2} хонадорй, хонагй: household goods лавозимот ва ашёи хона; The household ex- penses were high. Харочоги хонадорй хеле зиёд буданд. 2. а 1) хонагй, оилавй, вобаста ба манзил ва идораи он; 2) одй, маъмулй, рузмарра, хамешагй. housekeeper ['hauskrpoj п хонадор, хиз- матгор (зан). housekeeping ['hauskkpirj] п хонадорй, идо- раи хона, хизматкорй. houseless ['haushs] а бехона. housemaid ['hausmeid] п хизматгорзан, пет хизмат, хизматгори хона. housemate "['haus,men] п хамхона, хамманзил. house-physician f'hausfizijn] п духтури мукими донишгох, бемористон ва г. house-top ['haus,ton] n бом, шервонй. housewarming ['haus,wo:mtr|] n бурёкубон, зиёфати бурёкубон, чашни вурудй (вуруд ба хонаи нав). housewife ['hauswaif] п (pl housewives) сохибхоназан, хонадор, хонанишин, кадбону. housewifely ['hauswaifli] а кадбонуй, хонадорй. housework l'hauswa:k] и кори хона, кори манзил. housing I ['hauzin] п 1) хонасозй, маска нсозй; 2) хона, махалли истикомат, чои зиндагй; 3) панохгох. сарпонох; 4) токча, ток; 5) тех. мухофиза, гилоф, пушгар. housing II ['hauzit]] п намади зери зин. hove [houvjpasz ва р. р. аз heave. hovel [’haval| п кулба, хонаи раиятй, панохгох, хайма. hover ['hove] v 1) бол задан, чарх задан (дар хаво), парвоз кардан (парандауо): 2) мац. хаёл кардан; 3) дудила будан, дар тардид будан; 4) hover on the verge of death дар дами марг будан. hover about сар-сарй гаштан. овора шуда гаш- тан, how [hau] adv чй тавр, чй гуна, дар чй хол; how about ...? Чй мегуй? Чй фикр мекунй? Майл доред? How аге you9 Х,оли шумо чй тавр аст? Ахволатон чй тавр? How do you do? Садом! Х,оли шумо? Чй тавред9 how far чй кадар, то чй андоза; how long чй кадар, чанд муддат, то кай; how many/much чанд; How much is it? Нархаш чанд пул? how much, how many чй кадар; how often чанд бор, чанд маротиба. how-d’ye-do [,haudi‘du:] n вазъи ногувор/ вазнин; here is a nice how-d’ye-do! Чазоятро гир! however [hau'eva] 1. adv харчанд, агарчй, хар кадар хам: I’ll come however busy I am. Ман харчанд банд набошам хам, меоям. 2. cj аммо, лекин, бо вучуди ин, дар/ ба хар хол, бо ин хама: I don't think he will succeed, however, he will certainly try. Ба фикрам, ин кор ба вай муяссар намешавад, аммо у, албатта, кушиш мекунад. howitzer ['hauitsa] п уар. гаубитса (навъи туп). howl [haul] 1. п уллос, фарёд, наъра, нола; гуррос, гурриш: They heard the howl of a wolf. Вай уллоси гургро шунид. 2. v 1) уллос задан/ кашидан (гург ва г.), гуррос задан: The winter wind howled outside the house. Шамоли зимистон лар берунй хона
howler ryppoc мезад. 2) нолидан, наъра кашидан, фарёд задан (аз даро, гам ва г.). howler ['hauls] п 1) навдагар, марсияхон, овозандоз, нолакунанда (шахе); 2) гуфт. ха- тоии дагал/ азим; 3) зоол. майму ни чорзан. howlirg ['haulm] а 1) наъракаш; 2) гамовар. дилгир, гирифта, андудгин, гамгин; 3) бузург. азим: howling shame ноинсофии азим. howsoever [,hausou'eva] adv 1) ба хар андоза, ба дар микдор, ба дар дарача; 2) ба хар васила, ба дар тарид. hoy I [hoi] п киштии на он кадар калони содилй. hoy II [hoi] int Эй! Хой! Ой! hoyden [hoidon] п духтари шрх, духтари баду бало, духтари юрга. hub [hxb] и 1) гулчак, гардан (чарх), миёни чарх; 2) мач. кутб, марказй фаъолият ё ахамият; hub of the universe нофи замин. hubbub ['йаЬаЬ] п гавго, даёду, чанчол, галогула, гирез, садои дирхаму бардам. hubby ['hxbi] п (pl hubties) гуфт. шавдар, шу. huckleberry ['hxklben] л (pl huckleberries! черника, меваи черника (буттаи чангал.'уои тимол, ки мевааш мисли ангури сагак маза дорад). huckster ['hxksta] 1. л 1) дастфуруш, фурушанцаи цавргард; 2) мач. савдогар, гаронфуруш, даллол; 2. v 1) дастфурушй кардан; 2) савдс кар- дан huddle [hxdl] 1. п 1) дардаму бардамй, дардамрехтагй, ошуфтагй; 2) туда (мардум ва а), тарам, анбуд; 3) амер, машваратй махфй; 2. v 1) руи дам рехтан, туда кардан; 2) чафс шудан, чамь/ гун/ туда/ анбуд/ шудан, гирд омадан, ба дам часиидан (аз сармо ё таре)', 3) кореро шитобкорояа кардан; 4) саросемавор пушидан; 5) амер, машваратй махфй кардан. hue 1 [hju:] л тобиш, чило, навъи ран;, со- яранг. hue II [hju:] л фарёд, дод; hue and cry даёдуй, магач, галогула, гавго, доду фарёд, доду вой; таъкибот, дунболагирй. huff [haf] 1. л авч/ шиддат, хуруч (касалй, ках,р ваг.)', 2 v I) ранчидан, рандондан, озурдан. хашмгин кардан/ шудан; 2) тарсондан; 3) дашном додан, озурдан. huffy ['hxfi] a ^huffier, huffiest) зудранч, дассос. hug [hng] 1. л 1) огуш, огушгирй, багалгирй: She gave her mother a big hug Вай модарашро сахт огуш гирифт. 2) фишори хирс; 3) мадкамгирй (дар гуштингирй); 2. v (hugged; hugging) 1) огуш кардан, багал 414- кардан, дар багал гирифтан, огушидан: They hugged each other. Ондо дамдигарро огуш карданд. 2) махкам часиидан ба, бо чону дил пазируфтан. 3) дур нэшудан аз. дар наздики чизе мондан; 4) миёни ду даст ва бозу фишур- дан. huge [ hju:dy] а бисёр калон, азим, калон; бузургчусса, тануманд. hugely ['hjuidjh] adv хеле-хеле, бисёр зиёд, нидоят бисёр. hug ger-mugger ['hxga.mxga] 1. л 1) бетар- тибй, парешонй, бенизомй, нобасомонй; 2) сир, роз; 2. а 1) бетартиб, парешон; 2) махфй, пиндон, нидон. huguenot ['hju:ganot] и таъ. гугенот, протес- танта франсавй. hulk f'hxlk] л 1) киштйи калон ва кундрав; 2) танаи киштии азкорафтода, лошаи киштй; 3) марди бузургчусса ва лаванд; 4) киштие, ки ба унвони зиндон истифода мебаранд. bulking ['hAlkip] а лаванд, ландадур, гул. hul l I [Ьл1] 1. л пучок, пуст, пустлох; сабус (гандум ва г.); 2. v аз пучок (прст ва г.) тоза кардан, пуст кандан. hul l И [hxl] 1. л тана, бадана (киштй, танк ва г.); 2. v бо тири туп ба танаи киштй расидан. hullo [ha'lau] ниг. hallo. hum [hxm] 1. л гингос, гинг-гинг, виз-виз: We heard the hum of bees in the distance. Mo аз масофае садои гингоси занбурдоро шунидем. 2. v (hummed; humming) 1) гингос задан, виз- виз кардан: The room hummed with voices. Хо- на аз саде, гингос мезад. 2) тараннум кардан, зам-зама кардан, зери лаб гуфтан: She was humming a song. Вай сурудеро замзама мекард. 3) дармондан (рангами сухан), шаф- шаф гуфтан, нобурро ran задан, дудилагй кардан; Дакка/ пешпо хурдан; human ['hju:nwn] 1. л инсон; 2. а одами, инсонй, башарй, одамизодй. human being [,hju:man'bi:ir|] л инсон, навъи оашар. humane [hju.'mein] а (дорой хусусият^ои ху- би инсонй) 1) инсонвор, радим, медрубон, бах- шанда; 2) одамдуст, инсочпарвар. humanism ['hju:mamzam] л инсондустй, башар дуста, инсонгарои. хайрходй. humanitarian [hiu:,ma?ni'teanan] 1 л 1) инсондуст, мардумдуст (шахе); 2) тагрибку- нандаи инсондустй; 2. а башардустона, инсондустона: humani- tarian ideals ормондои инсондустона. humanity' [hjm'maeniti] л (pl humanities) 1) инсон, одам, инсоният, нажоди башар, баша- рият: a crime against humanity чиноят бар зид-
415 - hundred ди башарият; 2) ниходи башарй, хуи инсонй, хусусиятхои хуби инсонй. 3) шафкат, сифати нек; хайрхохона: Treat animals with humanity. Бо хайвонот хайрхохона рафтор кунед. 4) (the humanities) фанхои гуманитарй (инсоншиносй), улуми инсонй: students of the humanities донишчуёни фанхои гуманитарй. humanize ['hju:menaiz] v 1) инсон кардан, дорой хусусиятхои инсонй кардан, одамнамо кардан; 2) некниход кардан, мардуми кардан; 3) инсондуст шудан. humankind [,hju:men'kaind] п инсоният, башар, башарият, одамизод, мардум. humanly [’hjwmenli] adv 1) бо равиши инсонй, одамвор; 2) аз дидгохи башарй. humble ['ЬдтЫ] 1. а 1) хоксор, фурутан, Халим: a humble opinion акидаи хоксорона; 2) афтодахол; одизона; a humble dwelling манзи- ли одизона; a man of humble birth шахсе аз авлоди нодор; 3) хоксорона, халимона, фурУтанона: a humble request дархости хок- сорона; eat humble pie тахкиромез узр хостан, худро хакир кардан, фурутанй кардан; 2. v обруи касеро резондан/ паст кардан, касеро тахкир кардан, ба иззати нафси касс расидан. humble oneself худро хору залил кардан, худро паст задан. humble-bee ['ЬлтЫЫ:] и говзанбур. humbug I ['hxmbAg] 1. п 1) фиребгарй, маккорй, каллобй; 2) фиребгар, риёкор, дуруггу; 2. v фиреб/ фанд додан, фирефтан, гул за- дан/ кардан, фанд кардан. humbug II ['hAtnbAg] int Сафсата! Х,арза! Музахраф! humdrum [Ълтбглт] 1. п 1) гапи забонза- дашуда; 2) мулохизаи бемазмун; 3) шахси камгап; 2. а 1) зиковар, малолатовар, дилгир, дил- тангкунанда, хузновар; 2) дилтанг, дилгир, хафа; 3) якхела, якшакла, якранга; 3. v дилгир/ дилтанг кардан. humeral ['hju:maral] а шонай, бозуй (усту- хон), узвй. humerus ['hju:mares] п (pl humeri) устухони бозу. humid ['hju:mid] а тар, нам. намдор, на- мнок, обдор. humidity [hjufmiditi] п (pl humidities) нам, намнокй, намигарй, рутубат: relative humidity рутубати нисбй. humiliate [hju:'miheit] v паст задан, тахкир кардан, хор кардан. humiliation [hju:'mil'eijh] п обрурезонй, обрупасткунй, хоркунй, тахкир. humility [hju:'mihti] п фурутанй; тавозуь, одоб, хоксорй. humming ['hAinit)] а замзамакунанда, фар- фар кунанда, ваз-ваз кунанда. humming-bird ['hAmnjb9:d] п зоол. мурги ма- гас. humming-top ['hAmirjtop] п гиргирак (бозича). hummock ['йлтэк] п теппа, пушта, баландй, кутал, тал, теппаи хурд. humor ['hju:ma] ниг. humour. humorist ['hju:monst] n 1) хачвнавис, хачвгу; 2) шухтабъ, зарофатдуст, шухгуй, базлагуй. humorous ['hju:maras] а хазломез, хандаовар, хандаомез, шухангез, шух. humour, амер, humor ['hju:ma] 1. п 1) хазл, шухтабий, зарофат, шухй, шухигарй: Не has no sense of humour. У шухиро намефахмад. 2) хадв, шухй: Не is out of humour. У майли шухй надорад. 2. v хурсанд/ хушнуд кардан, дили касеро ба даст овардан, ба тахи дили касе рафтор кардан. humorsome ['hju:mosam] а 1) сернозунуз, индик, нозук; 2) ноустувор, зудранч, зундмизоч. hump ['hAmp] 1. п куз, куж, кухон: a two humped camel шутури дукухона; 2) тахтапушт, пушт; 3) табъи хира, андухи зудгузар; 2. v 1) пуштй худро кач кардан, каламба кардан; 2) гуфт. авст. ба пуштй худ бор кар- дан; 3) гуфт. чидду чахд кардан, талош кар- дан. humpback [ЪлтрЬгек] п одами кузапушт, букрй, кужпушт. humpbacked ['hAmpbaekt] а кузапушт, букрй, хамид акомат. humph ['hAmf] int нидо бо нишони шак ё шигифтй: На! О! Ох! humpty-dumpty ['hAmpti'dAmpti] п одами фарбехи кадпаст, кутала. humus ['hjumos] п хоки пусида, хоки гиёхдор, гиёххок, сиёххок. Hun [Ъдп] п таъ. (асруои миёна) хан, мар- думони зардпусти Осиё; 2) мац. (бо харфи хурд) одами вахшй, вайронгар; 3) жар. немец, фритис. hunch ['hAntJ] 1. п 1) куз, кужй, хамидагй; 2) хисси пешакй, гувохии дил. 2. v хам/ кат кардан, дукат кардан/ шудан. hunch-backed ['hAntfbaekt] а кузапушт, букрй, кухопдор. hundred I ['hand rad] пит сад, садто: hundred somoni сад сомонй; a hundred-year-old man марди садсола.
-416 hundred hundred II [’nxndrad] n 1) адади сад; 2) дас- таи саднафара, 3) ноуия (дар Англия); by the hundred садто-садто, сада ой; hundreds салхо, бисёр; one hundred per cent сад фоиз. hundredfold ['hAndrodfouldj a, adv садкаратй, садкарата, садбаробар. hundredth ['hxndrod0] num садум, садумин. hundredweight ['hAndradweH] n сентнер (dap Британия Кабир 112 фунт = 50,8 кг, дар ИМА 100 фунт = 45.3кг) hung [hArjjpast ва р. р. аз hang. Hungarian [fiArj'gearian] 1. п венгер. ахли Венгрия; the Hungarians венгерхо; 2. а венгерй, мачорй. Hungary ['hAijgon] п Мачористон. hunger "hxrjgo] 1. п 1) кахтй, гуруснагй: to suffer from hunger аз гуруснагй азоб кашидан; 2) мач. ташна, майл (for sth - чизе): hunger for knowledge ташнаи дониш; Hunger is the best relish. Зарб. ~ Гуруснагй бехтарин ошпаз аст; Hunger breaks stone walls Зарб. ~ Гурги rypyc- на огил мекобад. Гушна ба шер мезанад. 2. v 1) гурусна будан, гуруснагй кашидан; 2) мач. иштиёк доштан, ташнаи чизе будан. hungerstrike ['hAtjgasiraik| 1. п атсоби гизой, гуруснамонй, гуруснанишинй. 2. v гуруснанишинй эълон кардан. hungrily ['hAHgrihj ad: гурусна hungry ['hxrjgri] a (hungrier; hungriest) 1) гу- русна; 2) мач. мушток, орзуманд, хохон, таш- на: hungry for news ташнаи хабар; 3) бекувват, камхосил (хок); A hungry belly has no ears. Зарб. ~ Гурги гурус- на бо шер мезанад. As hungry as hunter. Зарб. ~ Мисли гург гурус- на. go hungry а) гуруснагй кашидан; б) х$рок нахурдап. hunk [hAtjk] п тикаи бузу pi (хусусан гушт ё нон), гуштпора, нонпора. hunks [hAtjksl п хасис, мумсик. hunky-dory [,hxr)ki'doun] а амер. гуфт. хуб, олй, аъло. hunt [hAnt] 1. п 1) шикор, сайд, нахчир: They went on a hunt. Онхо ба шикор рафтанд. 2) чустучу (for sth/sb - чизе/касе.): His job hunt was at last at an end Нихоят, чугтуч?и кор ба охир расид. 2. v 1) шикор кардан, ба шикор рафтан. сайд кардан: They hunted lions. Онхо шерхоро шикор мекарданд. 2) чустучУ кардан, таъкиб кардан, дунбол кардан, дунболагирй кардан (for sb/ sth - каееро/ чизеро;: They hunted for the lost child. Онхо кодаки гумшударо чустучУ мскарданд. go hunting ба шикор рафтан; hunt out/ down/ up ёфтан, кофта ёфтан, пайдо кардан, кофтуков/ чустучу карда ёфтан (пас аз ЧУстучУи зиёд. hunter ['hAnt?] п 1) шикорчй, сайёд, нахчир- гир; 2) аспи шикорй; 3) саги шикорй. hunting [‘Ьлп1 эд] 1. п шикор. сайд; 2 а шикорй. сайёдй. hunting-box [’hxntipboks] п хоначаи шикор- чиён. huntsman ['hxntsmon] п шикорчй, сайёд, мерган. рохбалади шикор. hurdle ['h?:dl] 1. п 1) тавории муваккатй, гавчуб, деворча, монеа, деворй, панчара; 2) варз. монеа; 3) душворй, садди рох, мушкил; 2. v 1) варз. аз руи монеа паридан; 2) бо машаккат гузаштан аз. hurdlerace ['ha:dlreis] п 1) мусобикаи дави- дан аз болои монеахо; 2) мусобикаи паридан аз болои монеахо бо асп. hurdy-gurdy ['h?:di,ga:di] п холоти мусикии кадима, ки бо чархондани як чарх ва расидани он ба симхо садо меояд (шарманкаи руси). hurl [ho:l] 1. п амали сахт гуррондан ё хаво дсдан; 2. v партоб кардан, андохтан, партофтан, гуррондан, хаво додан. hurly-burly [Ъэ:1э,Ьэ:11] п макал, тупаланг, харчумарч, сарву садо, чанчол, гавго, хайохуй. Hurrah! [hu'ra:] 1. int нидо ба нишони шодй ва перузй, садои тахсин ьа шодбош: Х,у'ра! 2. v дод зада хура/ офарин гуфтан, хурра кашидан. hurricane [’Ьлпкэп] п тундбод, гирдбод, туфон. hurried ['hxnd] а эчитобон, шитобомез. hurriedly ['hAridh] adv шитобон, шитобку- нон. hurry [Ълп] 1. п 1) шитоб, хавл: What's the hurry? Чаро ин кадар шитоб? 2) иштиёк; 2. v (hurries; hurried) 1) шитоб кардан, шитобидан, шитофтан: They went ahead and we hurried after them. Онхо пеш рафтанд ва мо аз паси онхо шитофтем. 2) бо шитоб анчом додан. be in a hurry шитоб кардан; hurry away/ off бошитоб тарк кардан (чоеро); бошитоб чизеро бурдан; hurry over/ through бошитоб авчом додан; Hurry upl Шитобед’ Зуд бош1 in a hurry бошитоб, босуръат. hurry-scurry [.hAri'skxn] 1. и давугеч, цаводавй, телбагй, чунбучуш, биёбирав, дархамбархамй;
-417- hydrate 2. а як навъ. нимкола, титупит, саросема- вор, дархам-бархам, шулуг-пулуг; 3. adv шитобкорона, сарэсемавор; 4. v саросемавор кореро анчом додан, тез ва бад кореро анчом додан, шулуг-пулуг кар- дан; hurst [ho:st] п 1) теппача, тал, пушта; 2) теппаи пурдарахт. hurt [hart] 1. п 1) харобй, вайронй, шикает, зиён; 2) осеб, садама, озориш, ранчиш, алам, озурдагй; 3) куфтагй, афгор; 4) чавр, ситам; 2. v (hurt; hurt) 1) маиб кардан, захмй кардан, осеби баданй расондан: Не hurt his leg when he fell. Хангоми галтидан пойашро маиб кард. 2) дард кардан, дард овардан: Му leg hurts. Поям дард мекунад. 3) .мац. сахт расидан, ранчондан, осеби рэвонй расондан, озурдан: Не was hurt by what she said. Cyxa- нони у маро ранчонданд. 4) осеб расондан, садама задан, газанд расондан: It hurt his rep- utation. Ин ба шухрати у осеб расонд. hurt oneself озурдан, осеб дидан; hurt sb's feelings касеро ранчондан, ба иззати нафси касе расидан. hurtful [ho:rfl] а зарарнок, зараровар, за- раррасон. hurtle [ho:tl] v 1) бо хам дакка хурдан (бо- су ръат ва шиодат), ба хам куфтан, шитоф- таи, тез харакат кардан; 2) партофтан (бо- суръат ва шиддит); 3) тофта бо садо гузаш- тан (дар х,авоу husband fhA/bond] 1. п 1) шавхар, шу, шуй; 2) гуфт. хучаин, мудир; 3) као. сарпарасти хочавода, хонсодор; 2. v 1) идора кардан, бахрабардорй кардан; 2) сарфа/ сарфачуй кардан, масраф кардан; 3) гуфт заминкорй кардан, кишт кардан. husbandry ['hAzbondri] п 1) кишоварзй, барзгарй, киштукорй, богбонй, зироаткорй; 2) -парвариш, -парварй, -дорй: animal hus- bandry хайвонпарварй, хайвондорй; 3) хонадорй, сарфачуй, андузгарй; hush [hAj] 1. п сукут, бесадой, хомушй; 2. а сокит, хомуш, бесадо; 3. v хомуш кардан/ шудан, сокит кардан/ шудан. бесадо кардан/ шудан; hush up хомуш/ сокит/ ором шудан, пинхон нигох доштан; hush money пора/ ришва барои сукут будан/ сирро накушодан. Hush! int (нидо ба манзури даъваи кардан ба сукут) Хомуш! Хдс! hushaby [*hA Jabai] int нидо барои ором кар- дани кудак: алла-аллаё, алла hush-hush [hAjliAj] 1. а хеле махрамона, би- сер пинхонй; 2. v ором шудан, хотирчамъ шудан. hushmoney ['hAjm.-ini] п хомушона, хакалсуют, ришва барои хомуш будан. husk [hAsk] 1. п пуст, пуста, пучок, гилофак, кушиш, сабус; 2. v пуст/ пучок кандан, тоза кардан. husky I ['hAskt] a /huskier, huskiest; серпуст, пур аз пучок, пустдор, сабусдор; 2) дуруштан- дом, кавихайкал; 3) хиррй, гирифта, хаста (садои инсон). Husky II [hAskt] п 1) эскимос, эскимосзан; 2) забони эскимосй; 2. а эскимосй. husky III [hAskt] п саги кутбй, саги сибирй i навъи саги гиикории серпашм). hustle [hxsl] 1. п 1) такопу, хамхама, такой, шитоб, талош, 2) амер, фаьолияти пургайрат 2. v 1) бо хушунат ба касе рафтор кардан, водор кардан (бо хушунат); 2) фишор додан, такой додан, тела додан, тела дода бурдан, басурьат/ бофишор пеш рафтан; 3) гуфт амер. босуръат ва харорат амал/ кор кардан; 4) те- зсндан, шитобокдан, мачбур кардан: to be hustled into a decision барои кабули карори таъчилй мачбур шудан; 5) гуфт. фохишагй кардан (хусусан дар хиёбонхо}. hustler fh Asia] п такопукар, ахли чанбу чУш, пуршур ва шар, шахси серхаракат/ пургайрат. hut [hxt] 1 . п 1) кулба, кошона, капар; 2) ба- рак; 2. v 1) дар барак зиндагй кардан; 2) дар баракхо чобачо кардан. hutch [hAtf] п 1) куттй барои заргуш; 2) сандук; 3) гуфт. кулба. huzza [hu'za:] ниг. hurrah 1 ва 2. hyacinth [’haiasmO] п гиёх. сунбул; пиёзи сунбул. hyaena [hai'imo] п ниг. hyena. hybrid ['haibnd] 1. п пайвандй, дурага, оме- зиш, омехта: hybrid corn зироати дурага; 2. а найвандшуда, дурагашуда, омехга, чаидгона. hybridization ['ha.bndai'zeijn] п пайванд- кунй, дураз акунй. hybridize ['haibr’datz] г дурага кардан/ шу дан. Hyde Park ['hatd'pa:k] п Гайд-Парк (боги истирсуатии марказй дар Лондон), , hydra ['haidro] п хидра (мори афсонавии чандин cap дошта). hydrangea [hai'dreindjo] п гули сдрис. hydrant ['haid.-ent] п лулаи обкашй, тири оташнишонй, чумаки обгирй. hydrate "ha.dreit] п хим. хидрат, обдоранда, обдора, чисми му ракка эи с б дор.
418 - hydraulic hydraulic [hai’drodik] а гидравлики, вобас- та ба Hepj-и мухаррикии об hydraulics [hai'drodiks] п гидравлика. hydro ['haidrou] ниг. hydropathic. hydrocarbon ['haidrou'ka:banj n хим. карбо- гидрид, карбогидридхо, хар таркибе. ки до- рой гицроген ва карбон бошад. hydroelectric ['haidraui'lektnk] а барки, обй, вобаста ба тавлиди барк бо неруи он. hydrogen ['haidradgon] п гидроген, хидружен. hydropathic ['haidro'paeOik] 1. п шифохонаи обй, муоличаи обй; 2. а обтабобатй. hydrophobia "haidra'foubia] п обхаросй, обгурезй. hydroplane ['haidrouplem] и хидроплаи (хавопаймое, ки аз болои об парвоз мекунад). hydropsy ['haidropsi] и тиб. обовард (уамъ шудани об дар андом). hydrostatics [.haidra'stastiks] п pl (ба шакли танхо истифода мешавад)-. гидростатика [бахши физика'}. hydroxide [hai'droksaid] и хим. гидроксид. hydros! a don [’haidro,£teifn] и неругохи обии баркй. hyena [hai'irna] п кафтор, гиена, навъи гур- ги/ саги лошахур. hygiene ['haidgnn] п бехдоштшиносй, илми саломагй ва хифзи он, бехдошт (гигиена), хифзи сихатй. liygienic(al) [hai'd3i:nik] а гигиенй, бехдоштй, тандурустиовар hygroscopic [,ha:gra'skopik] а хидроскопй, намкаш. намакгир. hymen ['haimsn] п пардаи бакораг, цухтаргй. hymeneal [,haimo'ni:al] а никохй, издивочй, аруей. hymn [him) 1. п 1) химн, суруди миллй; 2) мадхия, хамду санохонй дар калисо, суруди рухонй/ мазхабй; 2. v мадху ситоиш кардан, суруди мазхабй ё ситоишй хондан. hyperbole [hai'po.bola] п адаб. хипербола, муболига. игрок, газофа, газоф, игрокгуй. hyperbolic(al) [hai'po:'bolik(ol)] а адаб. муболигаомез, пурмубслига, пурмухобот, газофомез, игрокомез, пуригрок. hyperborean [haipo:bo:'ri:on] 1. п шимолй, ахли шимол, сокини шимол, кжимос; 2. а шимолй, hypercritical ['haipo.'kritikol] а хурдагир, айбчуй, эродгир, маидагап. нуктачин. hypersonic [’haipo'sonik] а беш аз суръати садо. hypertension ['haipo'tenfn] п фишори шадиди хун. hypertrophy [hai'polrafi] п тиб. гипертро- фия (аз хад зиёд калон шудани ягон узви бадан). hyphen [ haifn] 1. п дефис, хати пайванд, 2. v бо дефис навиштан, хичо ё калимотро чудо навиштан. hyphenate ['haifaneit] ниг. hyphen 2. hypnosis [hip'nousis] n (pl hypnoses) хипноз, хобангезй. хобалкой. hypnotic [hip'notik] 1. n 1) шахей гипнозй; 2) доруи хобовар/ хобангез; 2. а хипнозй, хобовар, хобангез. hypnotize ['hipnataiz] v хипноз кардан, ба хоб андохтан, масхур кардан. hypo- ['haipou] pref зер, зерин; 2) камтар аз, вобаста ба. hypocondria [hai'poukondna] п тиб. бемо- рии харос. hypocrisy [hi'pokrasi] п дуруягй, риёкорй, риё. hypocrite ['hipokrit] п дуру я, риёкор, мутазохир (шахе). hypocritical [,hipa'kntikl] а цуруя, риёкор, мутазохир. hypodermatic [,haipouda:'m<Etik] а ниг. hypo- dermic. hypodermic [,haipou'do;mik] 1. п бахшхои зерипуст; 2. а тиб. зерипустй, вобаста ба бахшхои зери пуст. hepotenuse [hai'potanju z] п геом. гипотенуза. hypothec [hai'pcbek] п ипотека, карз, гарваиулй. hypothecate [hai'poSikeit] v гарав гузоштан (моли гайриминкулро). hypothesis [hai'poQasis] п (pl hypotheses [hai'poSisi:z]) гипотеза, фарз, фарзия, пиндошт. гумон. hypothetical [haipou'0etik?l] а фарзй, гахминй, гумонй, пиндорй. hy-spy [,hai'spai] п руст-рустакон (бозй). hysteria [hi'stiana] п ошуфтаги, хаячон ва ташаннуч. hysterical [hi'sterikl] а хамлаи хистерй, ошуфта. хашмомез, пуршур ва гашанич. hysterics [hi stenks] п хамлаи гиря, хамлаи эхсосотй, хаячон ва эхеосот.
-419- identical I i 1,1 [ai] нухумин харфи алифбои англисй, dot one’s I’s гапро комилан равшан кардан, пусткан гаи гапро гуфтан. I [ai] ргоп ман. iambi f'aiaembai]pl ниг. iambus. iambic [ai'aembik] 1. n ямб (як навъи шеъри англисй^ 2. а ямбй. iambus [ai'semb&s] и (pl iambi) ямб. ibidem [fbaidem] лот. adv дар хамон до, дар хамон маъхаз (барои такрор накардани маъхази каблан зикршуда). ice [ais] 1. п 1) ях: The ice was strong enough to cross on Ях барои гузаштан мустахкам буд. 2) яхмос: Can I have an ice, please? Лут- фан, ба ман яхмос дихед. 3) сардй (рафтор, равиш ва г.): the ice of her voice сардин овози У; 4) киёми канд; 5) attr яхй, яхин; break the ice мац. яхро шикастан, замина гу- зоштан, огоз кардан, cap кардан (гуфтугф шиносшавй ва г.); cut по ice (with sb) а) нуфуз/ ахамият надоштан: His excuses cut по ice wit me. Узрхохии у барои ман ахамият надорад. б) ба чизе муваффак нашудан; on thin ice мац. дар вазъияти ногувор; дар ьазъи хатарнок ва нонойдор; 2. v 1) ях кардан/ бастан; 2) мац. катъ кар- дан; 3) яхпуш кардан/ шудан, пушида аз ях кардан/ шудан, бо ях пушонидан; 4) ях андох- тан дар, дар ях гузоштан: Ice the juse before serving. Кабл аз нушидан ба шарбат ях андо- зед. 5) киёми канд молидан. iceage ['aisedj] п даврони яхбандй, асри ях (glacial epoch хам мегуянд); the tip of the ice- berg а) нуги яхпора; б) мац. кисмати хурд ва нонамоёни мушкилот ё масъала. ice-axe ['aisaeks] п яхбур (табарча ё зогнул барои ба пирях баромадан). iceberg ['aisba:g] п яхкух, кухи яхин, айс- берг (шиновар дар укфнус). iceblink [’aisblmk] п акс/ шуълаи ях. iceboat ['aisboutj п 1) чанаи чубй ё пластики, ки тавассути бодбон болои ях харакат мекунад; 2) киштии яхшикан. icebound ['aisbaund] а яхгирифта, яхгир, яхбанд (шуда). icebox ['aisboks] п амер яхдон. icebreaker ['aisbreika] п 1) яхшикан (киштй)', 2) мац. хар чизе, ки мехмоииро гарм кунад. icecake ['aiskeik] п яхпораи шинокунанда. ice-cream [,ais'kri:m] п яхмос. icedFffi [’aisdrrft] и шинои яхтуда; тудаи яххои шинокунанда. icefield ['aisfrld] п яхгузор, яхзор, тудаи яхи шиновар. icefloe ['aisflou] п яхи шиновар, яхпора; the icefloe drifing expedition экспидитсия болои яхи шиновар. Iceland f'aisland] п Исландия (кишвар). Icelander ['aislando] п шахрвандй Исландия; The Icelanders исландихо. Icelandic ['ais'l asndik] п забони исландй; 2. а исландй. iceman ['aismen] п 1) сайёхи арктикй; 2) ал- пинист, кухгард; 3) амер, яхфуруш. icepack ['aispsek] п яхтуда, халтачаи ях. iceyacht ['aisjot] и ниг. ice-boai. icicle ['aisikl] я яхпора, яховехта (аз новдон ва г.). icily ['aisih] adv хунук, сард. icon ['aikon] п тасвири Исо, Майрам ва е мукаддасоти дигар; паикар, тасвир. icterus [’iktoras] п тиб. яркой, зардча, зар- парвин. icy ['aisi] a (icier; iciest) 1) яхй, яхмонда, ях- баста; 2) (мац. рафтор ва г.) бисёр сард, хунук, гайрдустона. T'd[aid] кутох, аз I should, I would, I had. idea [ai'dia] n 1) фикр, акида, андеша, тад- бир, назр: lie had an excellent idea. Ба сараш фикри аьло омад. 2) тасаввур, тасаввурот: Не had по idea how to do it. Барои ин корро анчом додан у тасаввуроте надошт. 3) накша, максад, манзур, хоста; That is an idea! Фикри хубест! What an idea? Чй хабар? Манзур чист? ideal [ai'dial] 1. п тимсол, намуна, ормон, камоли матлаб: His father has always been his ideal. Падараш доимо барояш тимсоли/ наму- наи ибрат буд. 2. а 1) дилхох, хушоянд, матлуб, ормонй; 2) олй, аъло, бисёр хуб: It was an ideal day for a picnic. Барои шабнишинй ин рузй бисёр хуб буд. 3) мавхум, хаёлй. idealism [ai'diolizm] п идеализм, ормонгарой. idealist [ai'di:ahst] п ормонгаро, хаёлпараст. idealistic [,а idi a'hstik] а хаёлпарастона. idealization [’aidialai'zeijn] п ормонгарой, идсализатсия. idealize [ai'dialaiz] v ормонй кардан, идол кардан, бенукс нишон додан. idem ['aidemj лот. п 1) хамон, хаммонанди он чи ки дар пеш гуфта шуд; 2) ['idem] хамон маъхаз. хамон китоб. identical [ai'dentikl] а 1) айнан: Her birthday is on the identical day as mine. РУзи таваллуди мо айнан дар як руз аст. 2) яксон, хаммонанд, як чур: Their views of what should be done are identical. Акидаи онхо нисбати он ки чй бояд
’dent ificatio' кард, яксон аст identification [ai,dentifi'keijn] n 1) василаи шиносой (ишиаснома), хуввият, айният; таш- хиси шабохат; 2) хаммонандсозй, монандкунй. identify [ai'dentifai] v (identifies; identified) 1) шабохат кардан, монанд кардан: Never identi- fy opinions with facts. Х,еч гох андешаро ба санадхо монанд накунед. 2) шинохтан. муай- ян кардан: Не identified the criminal. S' чинояткорро шинохт. 3) пайвастан, марбут сохтан: Не identifies himself with the Green Peace movement. V бо харакати хифзи мухит Грин Пис худро пайваст мешуморад. identity [ai'dentoti] п 1) хуввият, шахсият, шиносой: spiritual identity хуввияти рухонй; 2) аслият: proofs of identity санадхои аслият; 3) айният: an identity card шаходатномаи айният. ideological [aidio'lodgikol] а идеологй, гоявй, мафкуравй, маромй ideologist [.aidi'olodjist] п идеолог, сарвари гоявй (сарвари ягон чараёни идеологй) ideology [,aidi'obd3i] п (pl ideologies' идео- логия, маром. мафкура. idiocy ['idiosi] а нокисулакдй, камакдии модарзодй, аблахй, ахмакй, девонагй, хамокат; idiom ['idiom] п 1) ибораи рехта1 устувор/ мачозй, истилох; 2) забои, лахча, гуиш: local idom гуиши махалли. idiomatic [,idi'omastik] а идиоматикй пдиомй, идиом(а), идиоманок. idiosyncrasy [,idia'sirjkrasi] п (pl idiosyncra- sies) хислати хоса, хусусияти махсус. idiot ['idiot] и ахмак, кодон, аблах. idiotic ['idiotik] а ахмакона, аблахона де- вонавор. idle ['aidl] а 1) бефоида, бсарзиш, бсхадаф: Не stood idle while everyone worked. Вакте ки дигарон кор мекардавд, у бекор меистод. 2) бскора, ьолгард, танбал; беасос. Не is an idle student. У донишчуи танба i аст It is not an idle question. Ин савол беасос нест. 3) бехуда: It was an idle attempt. Ин кушиши бехуда буд. idle hours соатхои бекорй; Idle folks lack no excuses. Зарб. ~ Ба танбал кор фармо, панд шунаь. Idle hands are the devil’s tools. Зарб. - Шайтон барои одами бекор кор пайдо мекукад. idler [aidlo] п 1) танбал, бекорхуча; 2) тех. равонкунанца, фиристонанда, чархакхои ходй, пешгард (чархе, ки та смай чархгардонро ба харакат меоарорад); 3) навардча, галтакчаи харакатовар. idleness ['aidinis] n 1) бекорагардй, танбалй, лавандй; 2) бекорк, бекормонй; 3) бехаракатй, бемайлй. бефаъолиятй. бегайратй; 42.0 Idleness is the mother of al evil. Зарб. ~ Ба олам хар касе бекор гардад, / Ба чашми ахди олам хор гардад (Айни). Idleness rusts the mind. Зарб. ~ Мехнат кунй рохат бинй. idly ['aidb] adv танбзлона. idol ['aidl] n 1) бут. санам, пайкар; 2) тан- цис, паикара. idolater [ai'dclato] п 1) бутпарсат; 2) дустдор, хаводор, парастанда, шайдо. idolatry [ai dolatn] п (pl idolatries) 1) бутпарастй, 2) парастиш, ибодат, зиёраткунй. idolize [’aidolaiz] 1) парастидан, ситоиш кардан, бехад дуст доштан; 2) бутпарастй кар- дан. idyll ['aidil] п зиндагии осоишга ва хушбах- тона. idyllic [ai'dihk] а 1) осоишта ва хушбахт; 2) ошикона, ошикй. if [if] 1. и шарт, эхтимол; If ifs and ans were pots and pans. Зарб. ~ «Агар»- po бо «магар» тазвич карданд, аз у фарзандаке шуд «кошки» ном. 2. cj 1) агар, дар сурате ки (шарти реалй)'. If you come, you will see him. Агар биёед, уро мебинед. 2) агар (шарти гайриреалйу. If I were you I would not do it. Агар ба чои шумо мебу- дам, ман ин корро намекардам. 3) тахмин, фарз: Не did not know if she would come. У на- медонист, ки он зан меояд ё на. 4) ё, ки оё: Азк Rahim if he knows Sahm. Аз Рахим пурс, ки оё Салимро медонад. 5) наход; as if гуё, гуё ки: As if nothing happened. Гуё чизе руй надода бошад. even if агарчанде, агарчй: I will do it even if it takes me the whold day. Ин корро мекунам, агарчй якруза вактамро тирад. If an ass/ donkey bray at you, don't bray at him. Зарб. ~ Агар хохй, ки бар дилат чарохате на- расад ва хеч маркам напазирад, бо хеч нодон мупозира макун (Кайковус). iffy [ift] а амер, номаълум, номуайян, но- равшан: an iffy situation вазъияти номаълум. igneous ['ignias] а 1) оташй, оташранг, оташин, оташеон, оташгун, лолагун, аргувонй; 2) геол, оташфишонй. ignite [ig'nait] v 1) сухтан, сузондан, оташ задан' гирифтан, гирондан, афрухтан; 2) дог кардан,гудохтан. igniter [ig'naita] п афрУзанда, оташзананда, оташафруз. ignition [ig'nijn] и 1) шарора, афрузиш. 2) афрузгар; 3) хим. сузиш, сузишгарй. ignoble [ig'noubl] а разил, сафил, паст, лаин, номард, беномус. ignominous [igna'mmiosl а расвокунанда, нангин, нанговар. ignominy ['igrommi] п беобруй, бадномй, расвой, шармсорй, нанг.
-421 - ill-timed ignoramus [igna'reimas] лот. n (pl ignorames) дохил, бемаърифат, одами нодон ва ахмак. ignorance ['ignarons] и 1) нодонй, бехабарй Не displayed complete ignorance of the subject. Вай аз ин фан бехабарии комил нишон дод. 2) нодонй, надонистан: Ignorance of the law is no excuse. Надонистани конун касро аз чавобгарй озод намекунад. ignorant ['ignorant] а 1) аблахона, чохилона: It was an ignorant remark. Ин ма- ломати дохилона буд. 2) надонистан: Не was ignorant of even the simplest facts. Вай хатто санадхои одитаринро намедонист. ignore [ig'no:] v рад кардан, беасос донн- стан, инкор кардан. il- [11] pref ба калима маънои инкор. -гайр медихад: illogical гайримантикй; illegitimate гайриконунй. ill [11] 1. и 1) беморй, маризи, дард, зиён. осеб, озор, дарди cap, сацама: the natural ills of old age касалихои табиии даврони пирй; 2) бадбахтй, фалокаг, бадй; 3) pl нохушихо, бадбахтихо: the ills of life нохушихои хает; 2. a (worse, worst) 1) бемор, касал, мариз, носур: Не was ill with scarlet fever. Вай бемо- рии махмалак шуда буд. 2) некие, маъюб, но чур, нобоб; 3) бад: ill repute шухрати бад; ill fame бадномй; ill feeling бадбинй; ill will бадхохй; 4) нахе, шум, бадимон: ill fortune бахти шум; 3. adv 1) бад, нодуруст: She spoke ill of him. Он зан дар бора и у суха ни бад гуфт. They did ill 1.0 him. Онхо нисбати он мард нодуруст рафтор карданд. 2) бо хушунат, бо шичдат, номехрубонона, золимона, бедодгарона; 3) базур, багумон; An ill wound is cured, not an ill name. Зарб. ~ Чдрохати вазнинро табобат карда мешавад. аммо шухрати аз даст рафтаро не. be ill бемор будан; fall/ taken ill бемор шудан; ill at ease норохат; ill defined номаълум, мубхам; Ill weeds grow apace. Зарб. ~ Алафхои рогй тез меруянц. I'll [ail] гуфт. Kpmop аз I shall ё I will. ill-advised [pbd'vaizd] а беакдона, бехира- дона, беандеша. нобадо. ill-affected [plo'fektid] а бадхох, беилтифот. ill-bred [,il'bred] а бетарбия, дагал, бе- маърифат. бесЬарханг. ill-breeding [pl'brhditj] п бетарбиятй, дагалй, бемаърифатй, бсфархангй. ill-conditioned [plksn'dijand] а 1) дар холати бад, нотувор; 2) логар, хароб (дар бооаи Хайвонот). illegal [i'li:gl] 1. а гайриконунй; 2. п амер. фарди хоридй, ки ба таври гайриконунй вориди кишвар шудааст. illegality [,ili:'gashti] п гайриконуният, гайрилегалиятй, пинхоният. illegibility [jledji'bihti] л нохоной, нсравшанп. нофахмой, фарк кардани неку бадро. illegible [1'ledjabl] а нохоно, нофахмо, нохонданй, бадхат: His. handwriting is illegible. Хати вай нохоно аст. illegitimacy [pli'dgitimasi] п беконунй, гайриконунй будан. illegitimate [ph'dgitimit] 1. а гайримашруъ/ гайриникох зоидашуда, харомй, харомзода , фарзанд}. 2. v гайриконунй эълон кардан. ill-fated [,d'feitid] а бадбахт, сиёхбахт, бад- толеъ, бадахтар, тирабахт, шурабахт, бетолеъ. ill-favoured [pl'feivad] а 1) баднамо,- бад- шакл, безеб, зишт; 2) мау. нсфорам, нохуш, ногувэр, бемаза, дилнокаш. ill-founded [,11'faundia] а беасос, бедалел, асоснок карданашуда. ill-gotten [,11'gotn] а дуздидашуда, бо рохи фиреб ба даст омада, номашрУъ, харом: ill gotten wealth сарвати номашруъ; Ill-gotten gains never prosper Зарб. ~ Ьар бод равад, хар он чи аз бод ояд. Ill-gotten, ill spent. Зарб. ~ Харом меояд, харом меравад. ill-humoured L,iThju:modj а дар холати бад; феьли бад. illiberal [/liberal] а 1) кутохфикр, кутохачдеш, махдудпазар, куюхбин; 2) хасис, мумсик, зихна, чашмтан!. illicit [1'bsit] а гайриконунй, манъкардагй, мамнуъ. illiteracy [I'htarosi] п бссаводй, беилмй, нодонй, чохилй. illiterate [I'htarit] 1. п шахей бесавод; 2. а 1) бесавод, чохил; 2) дорой маълумоти кам, новорид. ill-judged [1Г 43x636] а 1) бсхирад, беакл; 2) бемавкеъ. ill-maiiiiered [11'пкепэа] а бетарбият, бсадаб, дагал. ill-natured [il’neitfod] я феъли бад, бадхашм, дагал, бадкахр. illness films] п беморй, касалй, маризй. illogical [I'hdjikol] а бемантик- бемаънй. гайримантик, ill-omened [,il'oumend] а бадтолеъ. бадбахт, бадахтар. ill-spoken [jl'spcukon] а ба бадй ном баро- варда, бо бадй вирди забои шуда. ill-starred [,il'sla:d] а бадбахт, бадахтар, бадикбол, сарсахт, сиёхбахт. ill-tempered [.il'temped] а феъли ношоиста, бадхашм. ill-timed [,il'taimd] я бемахал, бемаврид,
ill-treat бемавкеъ. бевакт, нобахангом. ill-treat [,il'tri:t] v муноскбати бад кардан, бадрафторй кардан, дагалона рафтор кардан. illuminant [i'lju:mmant] 1. и тачхизоти равшандиханда; манбаи равшанй; 2. а нуронй, дурахшон, тсбандэ, равшан- диханда, равшанку нанда. illuminate [I'lwmmeit] v 1) равшан сохтан/ кардан, равшан шудан, фурузон кардан, ду- рахшон сохтан; 2) чарогон кардан, бо чарогон зинат додан; 3) ороиш додан, рангу- бор кардан (дастхатро); 4) равшан кардан, равшанй андохтан; 5) баён кардан, шарх до- дан. illumination [t,lju:mi'ne?Jn] п 1) равшансозй, чярогонй, чарогонкукй; 2) равшаной; 3) дурахшонй, фурузонй; 4) ороишдихии дастхатхо, рангуборкунй. illuininator [i'lu:mmeita] п 1) иллюминатор, равшанкунанда (шахе ё чиз); 2) пурафкан; 3) рассоми мусаввар. illumine [i'lu:min] v 1) муааввар кунондан. равшан намудан, ф.урузондан; 2) маърифат - нок кардан, таълим додан, нуронй кардан ill-use [il'juiz] ниг. ill treat. illusion [1'1и:зп] n хаёл, хаёли ботил: to in- dulge in illusions ба хаёлот дода шудан. illusionist [i'lu:3aniist] п 1) хаёлнараст; 2) найрангбоз; 3) чашмбандй, шуъбадабоз. illusive [i'lu:siv] а хаёлй, фиребанда, гайривокей. illusory [i"hi:san] а хаёлй, назарфиреэ, фи- рефтакунанда. illustrate [’ilostreit] i тавзех додан (матла- беро), шарх додан (бо оварданг- мисол за г.). illustration [.do'streijn] п мисол, акс, намуна, тасвир, тавзех. illustrative ['ilastreitiv] а равшангар, нишондиханда, тавзехй. illustrator ['ilastreitoj п тасвиркунанда, му- савваркунанда. illustrious [I'lAstnas] а 1) нуронй, дурахшон, фурузон; 2) машхур, барчаста, шУхратманд, шахир, номй, шарафманд. ill-will [rl'wil] п бадхохй, хусуматомезй. im- I [im] pref ба калима лмъной инкорй медихад но- ,бе- : immature норасид; imper- sonal бешахс. im- II [rm] pref ба калима -лаъной ба дарун ворид кардан, дар дарун будан медихад: to im- bed ворид кардан; I'm [aim] гуфт. кутох, аз I ат. image ['imidx] 1. п 1) тандис, мучассама.. пайкара, бут; 2) накш. тасвир, акс, иигора, тандиса, тимсол, накша; 3) тасвири оина, инъикос, бозтоб; 4) нусха, рунавишт, ругирифт; 5) тасвири зеднй, биниш, хстира, ангора, пиндора; 6; тасвири шахе дар назари дигарон, симо; -422- --1---------------------- т = 2. v 1) тасвир кардан, кашидан, мучассам кардан; 2) инъикос кардан, бозтоб кардан. imagery ['imidjon] (pl imageries) n 1) истио- pa, мачоз (адабиёт); 2) дасвир, тимсол, тандис, мудассама, пайкара. imaginable [I'maedgmabl] а тасаввурпазир, тасвиркарданй, гумонпазир. imaginary [I'meedginari] а хаёлй, пиндорй, тасаввурй, тахайюлй. imagination [vmasdjfnerjh] п хаёл, тасаьвур. imaginative [I'mredginotiv] а пуртахайюл, кобилияти хаёлй, хаёлофарин, гумонофарин, гумонзо. imagine [t'maedjin] v 1) тасаввур кардан, ха- ёл кардан: Не could imagine the scene clearly in his mind. Вай метавонист пурра ин лахзаро тасаввур кунад. 2) пин,доштан, фарз кардан: I imagine you are tired after your trip. Ман чунин мепиндорам. ки шумо пас аз сафар монда шу- даед. imbecile ['imbisail] а камакд, кутохакд, аблах, нодон, ахмак, бефаросат. imbecility [,imbi'siliti] п (pl imbecilities) 1) камакли, кутохаклй, аблахй, заьфи акд; 2) нотавонй. imbibe lim'baib] v 1) нушидан (ба вижа машрубот), ошомидан; 2) ба худ кашидан, чаббидан (об); 3) пазируфтан, дарёфтан (фикр ва г.). imbroglio [im'brouliou] п дархам-бархамй, печ дар печй, вазъи мураккаб. imbrue [im'bru:] » огуштан (бо хун); лакка- дор/ догдор кардан (дар хун). хисондап (дар хун). imbue [im'bju:] v 1) сер кардан, конеъ гар- дондан; 2) ранг кардан, ранги махсус додан; 2) ба дил андохтан, илхом додан/ бахшидан, илко кардан. imitate ['imiteit] v 1) таклид кардан; пайравй кардан (аз кори касе), такдидкорй кардан; 2) сохтакорй кардан, каллобй кардан, бадалсозй кардан; 3) нусха бардоштан, рубардорй кардан. imitation [,imi'teijn] п 1) таклид, хаммонандсозй; 2) сохтакорй, каллобй, бадалсозй; 3) нусхабардорй, рубардорй. imitative ['imiteitiv] а 1) таклидй, сармашкй, таклидкорона; 2) сохта, калбакй; 3) бададй. immitator ['imiteita] и таклидкунанда, таклидгар, тактидкор. immaculate [I'maekjulit] а 1) пок, беайб, бенуксон, беиллат: an immaculate heart калбй пок; 2) маъсум, бегунох, покдоман. immanent ['imanont] а махсус, хос, зотй, доимй, иайваста. immaterial [дтэ'пэпэ!] а 1) гайришаръй, рухй; 2) номарбут, беахамият, ночиз, immature [,iraa'tju?l а 1) норасида, нопухта, хом, 2) нотамом, ноозмуда, нокомил,
-423 - камтачриба. immaturity [,imo'tjuoriti] n нопухтагй, норасидагй. immesurable [I'megorobl] а беандоза (гайри крбили андозагири), бехад, бепоён, бекарон, бузург, азим. immediate [i'mi:diat] а 1) бевосита; мустаким: There was no immediate danger. Хатари бевосита иабуд. 2) пахлуй, девор ба девор, наздик: They promised to it in the im- mediate future Онхо ваъда доданд, ки ин кор ро дар ояндаи наздик ичро мекунанд. 3) фаврй, зарурй: They took immediate actions. Онхо чорахои фаврй диданд. immediately [i'mi:diotli] adv фавран, ба тезй, ба зуди. immemorial [,ima'mo:nal] а кадимулайём, кадима, кухна, антика; from time immemorial аз замонхои кадим/ кухан. immense [/mens] а бепоён, бехад, бузург, беандоза, бекарон immensely [I'mensh] adv аз хад зиёд, беан- доза immensity [I'mansiti] п бепоёнй, бекаронй, беандозагй, бехаддй. immerse [i'ma:s] v 1) гарк кардан, гутондан: immersed in debt гарки карз шудан; 2) чалб намудан, банд каодан. immigrant ['imigrant] 1. п мухочир, гариб (ба кишвари дигар); 2) навкуч, даркуч (гмау ё Хайвон); 2. а мухочиршуда, кучидашуда, кучй, мухочиратй. immigrate ['imigreit] v мухочират кардан, кучидан (ба кишвари дигар). immigration [,imi'greifon] п мухочират, куч. imminence [Tminons] и 1) наздикй, карибй, карибалвукуъ буда, зудруидодй; 2) хатарназ- дик. imminent [Tmmant] а наздик, кариб, тахдидкунанда, зудоянд, карибалвукуъ (ха- тар ёшикает ваг.). immobile [i'moubail] а бехаракат, бечунбиш, побарчо. immobility [,ima'bihti] и бехаракатй, суку- нат, карахтй, оромй. immobilize [1'moubilaiz] v бехаракат кунон- дан, ночунбон кардан, нишеманд кардан. immoderate [I'madorit] а 1) ифротй, номуътадил; 2) номахдуд, бехадду хисоб immodest [I'modist] а 1) бетакаллуф, беадаб, густох, номуносиб, ношоиста; 2) бехаё, бешарм, беруй. immodesty [1'modisti] п беадабй, густохй, бехаёй, беруй. immolate ['imaleit] v 1) курбонй кардан, cap буридан (ба хотири назр ва е.); 2) фидо кар- дан (раОафи сиёсй ва г.). _____________________________________impalpable immolation [jma'leijn] п 1) курбонй, курбон; 2) фидо. immoral [/moral] а бадахлок, фосик, бадчинс, бадсиришт, ахриманй, разил. immorality [,mio'raelin] п бадахлокй, фосикй, бадахлок будан, фиск. immortal [i'mo:tl] а абадй, човидон, човид, човидони, фанонопазир. immortality [i'mo:teeliti] adv маргнопазир, човидонй, абадй. immortalize [i'mo:ta:laiz] v човидонй кардан, абадй гардоидан. immovability [i,mu:va'bihti] п 1) бехаракатй, нодунбонй, камхаракатй; 2) устуворй, мустахкамй, собиткадами, матинй; 3) осудагй, оромиш, хотирчамъй, рохат, тинчй. immovable [i'mu:vabl] 1. а 1) бехаракат, бечунбиш, ночунбон (он чи ки худ харакат намекунад); 2) устувор, матин, собиткадам; 3) ботамкип, вазнин, ссуда, ором; 4) гарйриманкуп, гайриманкула. 2, п pl хук- амволи гайриманкул. immovables [i'mu:vablz] п амволи гайриманкул. immune [i'mju:n] а 1) тиб. эмин, маъсун (нисбат ба касалй); 2) дахолатнопазир, осеб- нопазир; 3) дар панох, дар амон. immunity [I'mjumiti] п 1) тиб. эминй, масу- ният (нисбат ба касалй); 2) дохолатнопазирй, осебнопазирй. immure [I'mjua] v 1) лойдевор гузоштан; 2) мач. хабе кардан, зиндонй кардан: to immure oneslef дар чор девор худро зиндонй кардан; 3) дар девор мадфун кардан. immutability [i,mju:to'bihti] п тагйирно- пазирй, дигаргуннашуданй. immutable [i'mju:tabl] а тагйирнопазир, тагйирнаёбанда. imp [imp] п 1) чавона, пайванд, навшоха; 2) мац. бачаи шайтон, шайтонча, шайтонак (кудак). impact 1. п ['impaekt] 1) зарб, зарба, фишор, такой: The force of the impact threw the driver out of the car. Зарбаи сахт ронандаро аз авто- мобил берун партофт. 2) таъсир: the impact of new ideas таъсири акидахои нав. 2, v [im'p<ekt] бо хам фишурдан (сахт), дар хам часпондан, дархам гирандохтан. impair [im'pea] v зарар/ осеб расондан, зиён расондан, маъюб кардан. impale [im'peil] v 1) халондан, кафондан, халонда сурох кардан, чормсх кардан, ба са- лоба кашидан; impale oneself upon дучор шу- дан; 2) гирифтор кардан. impalpability [ampaslp&'bihti] п хиснашаь- андагй, эхеоснашавандагй. impalpable [im'ptelpobl] а хиснашаванда, лаиснашаван да (он чй, ки эхеос ё фахми он мушкил бошад).
. impart__________________________________. _ _ impart [impart] v 1) бахш кардан, хисса кардан, таксим кардан, додан: She imparted her fourtune with the needy. V дороии худро миёни ниёзмандон таксим кард. 2) ошкор кардан, фош кардан, гуфтан. хабар додан. impartial [int'parjal] а бетараф, бетараз. impartiality [,im,pa:fi'sehti] п адолат, хакконият, инсоф. impassable [im'pa:sabl] а касногузар, гузар- нопазир. impasse [aem'pa s] фр. п 1) кучаи сарбаста, бунбаст; 2) мау. вазъи ногувор/ ноилоц. impassibility ['im,pxs:'biliti] п хунсардй, хаячоннопазирй, тамкин, бепарвой. impassible [im'paesibi] а хунсард, ором, бехис, бехуш, мадхуш, сахтдил, берахм, зо- лим. impassion lim'pjejn] v апгезондан, ба хаячон овардан (эусосот ё ша^вати касеро). impassioned [im'pacfand] а пурэхсосот, пурхарорат. impassive |im'paesiv] а хупсард, бепарво, ором, худдор. impatience [im'peifnsl п бесабрй, бетокатй, бекарорй, нобурдборй. impatient [irn'peijnt] а бетокат, бесабр, бе- тоб, бекарор. impeach [im'pi:tf] v 1) мавриди тардид/ ттурсиш карор додан (шараф ё шухрат ё дуру- стии касеро); 2) мазаммат/ сарзаниш мало- мат/ кардан, таъна кардан (касеро); 3) ба додгохй махсус кашидан (корманои оларут- баро); айбдор/ гунахкор кардан (барон цинояти оавлатй). impeachment [im'pi::fraant] п 1) мазаммат, сарзаниш, маломат; 2) ба мурофиаи судй ка шидан, гунахкоркунй (барои цинояти давлатй). impeccable [im'pekebl] а 1) гуноунопазир. пок, маъсум, бегунох, покдоман; 2) бекаму- кост, беайбу нукс, комил. impecunious [,impi'kju:nias] а мухточ- бена- во, камбагал, бепул, бечиз, муфлис. эхтиёдманд: the impecunious man марди м^хточ/ бепул. impede [im'pkd] v боздоштач, монеъ шудан, мамониат кардан, чилавгирй кардан. impediment [im’pedimont] п чилавгирй, погирй, монеа, бозвошт, мамониат: an impe- diment in one’s speecn лакнати забои дсштан. impel [tm'pel] v 1) водор кардан, ангезон- дан; 2) пеш рондан, ба харакат дарсварцан. impellent [im'pelont] 1. п 1) водсркунй; 2) кувваи харакатдиханда; 2. а зодоркунапда, харакатдиханда. impend [im'pend] v 1) тахдид кардан, на- здик/ карибалвукуъ будан, зудоянд/ дар рох будан: an impending Strom тухфсни зудоянд; 2) овезон будан (руи чизе). -424- I impendence [im’pendans] п хавф, хатар. impending [im'peridnj] а дар пеш истода, на- здик омада, фаро расида истода. impenetrability [im,penitra'bilati] п рахнано- пазирй, ногузар будан, пушида будан. impenetrable [im'pemtiobl] а рахнанопазир, ногузар, махкам, пушида impenitent [im'pentiam] а ислохнашаванда, пушаймоннашаванда. imperative [im'perativ] 1. п 1) зарурат, боистагй, ногузирй; 2) фармон, амр, дастур, тахким, коида; 3) грам. сигаи амрй; 2. о 1) амрона, тахкимомез, амрй, лозима, хатмй- an imperative command фармони хатми; the Imperative Mood ситаи амрй; 2) боисрор: an imperative request талаби боисрор imperceptible [nmpa'septabl] а нонамоён, номаълум, назарногир. imperfect [im'pa:fikt] 1. а 1) нокис, нокомил, гайрикомил, нобасоманд; 2) нотамом, нопур- ра, номукаммал; 3) ифодакунандаи амали но- тамом. 2. п грам. шакли замони гузаштан префект {мутлак). imperfection [,impa'fekfn] п нукс, айб, кости, номукаммалй. нопуррагй imperfecfive [impo'fektiv] а 1) гайрикомил, номукаммал, нопурра, коста; 2) гром, шакли нотамоми феъл. imperial [tm‘ pianol] а 1) кишвари иператорй/ шоханшохй: the imperial army ар- тиши императорй; 2) ба империям Британия мансуббуда: 3) азим. бисёр бузург, мумтоз, олй, воло; 4) давлатй, олй; 5) таъиншуда, стандарта (ченакхои англисй). imperialism [mt'piarmhzam] п империализм, чахонч?й. чахонкушой. чахонсолорй. imperialist [im'pionohst] 1. п империалист; 2. а империалисте. imperialistic [im.pians'hstik] а импери- алистй. imperil [im'penl] v дар ;ери хатар мондан, ба хатар дучор кардан. imperious [im’piorias] а 1) амропа, фармон- гуна, босатобат; 2) пуриктидор, тавоно, пурзур; 3) боисрор, ботаъкид; 4) фаврй, ногахонй, ногох омада. imperishable [rni'penjabl] а 1) нобудно- шуданй, вайронашаванда, фасоцнашаванда (мева ва г); 2) пойдор, шикастнопазир, чозидон, абадй. impermeable [1т'рэ:гтэЫ] а нагузаранда, нотаров, русухнопазир, герметики: impermeable to water обногузар; impermissible [.impa'misabl] а нораво, мамнуъ. impersonal [im'pa:snalj а бешахс, бе- назр(она). бегараз(она). impersonate [im'pa:soneit] v накши касеро
425 - imposing бозй кардан, тачассум кардан, ифода кардан (дар филм, намоиш ва г.). impersonation [Ш1,ро:8э'пе1.[п] п 1) тачассум, вонамуд, таклид; 2) накшбозй. impertinence [im'pa:tinans] п 1) густохй. бехаёй, дуруштй, беэхтиромй; 2) номуносибй, бемавкей, бемаврндй. impertinent [ini'pa:tinant] а 1) густох(она), дагал(она), бебок, талер, она), часур(она); 2) номарбут. новобаста, беиртибот. imperturbability [,impa:,ta:ba'bihtij п иромй, осу цагй, ботамкинй, тамкинй, хаячон нопазирй. imperturbable [,impo''ta:b?bl] а ором(она), хунсард, осуда, осудахотир(она), ботамкин. нохарос. impervious [im'poivias] а 1) ногузар, махкам, н^шида; 2) ношунав, нопазиро, сар- сахт (нисбати илтимос, пешни^од ваг.). impetuosity [’moetju'ositi] и (pl impetuosities) босуръатй, пургайратй, чакконй, тезу-тундй. impetuous [im'petjuas] а тез, тезу-тунд, бо- шиддат, босуръат, бо чидду чахд. impetus [im'pitas] п неруи харакат, такой, таконгар, ангеза, ангезон. impiety [im'paiati] п (pl impieties) 1) нопорсой, бединй, нобоварй, бетафовутй, бехурматй (нисбат ба худо ва мукаддасот); 2) амали нопархезгарона; 3) бехтиромй, бехурматй (нисбати касе). impinge [im'pmdj] v 1) бархурдан, задан, барку фтан (on, upon, against); 2) дастандозй/ дастдарозй кардан, тачовуз кардан; to impinge one’s rights ба хукукхои касе дастдарозй кардан. impious ['impias] а бехурмат, бехаё, бетар- бия, носипос (касе, ки нисбати волидайни худ бехурматй мекунад). impish [’impif] а шух, шайтонча (бача). implacability [im,pla:ka'biliti] п ошгино- пазирй, созишнопазирй. implacable [im'plsekabl] а оштинопазир. сарсахт, созишнопазир. implant [im'pla.nt] v 1) коштан, нишондан; 2) чорй кардан, пахн кардан, татбик кардан; 3) чойгир кардан, илко кардан (дар фикр}. implement 1. и [nnplimant] асбоб, васила, олот: agricultural implements олоти зироаткорй; 2. v ['impliment] анчом додан, пчро кардан, амалй намудан. Implementation [pmpliman'teij’an] п ба анчом расондан, ичро кардан, татбик наму- дан. implicate ['implikeit] г 1) чалб кардан, ги- рифтор кардан, даргир кардан; 2) даст дош- тан дар, шарик будан ба (циноят ва г.); to be implicated in a crime дар чинояг даст доштан. implication [,impli'keijn] n 1) даргирй, дастёзй, дахолат дар чиноят, 2) маънй, мазму- ни нихэнии матн; мохият. implicit [im'phsit] а 1) сарбаста, дарназар- дешта, руйрест ифоданаёфта, муыак ифсда- ёфта: implicit threat тахдиди сарбаста; implicit denial инкори хамуш; 2) бешак, бешубха, катъй, бечуну чаро, мутлак, махз: implicit faith эътикоди бешак. implied [im'plaid] ниг. imply. implies [im’plaiz] ниг. imply. implore [im'plo ] v илтимос кардан, хохиш кардан, токозо кардан. imply pm'plai] v (implies; implied) ишора кардан, дар назар доштан; маънй доштан. impolite [pmpa'lail] а беодоб, беназокат, густох, бетарбия. impolitic [im’politik] а 1) бехирад, бесиёсат, камакл, беа„аб; 2) нофорам, ношоиста, бена- зокат. imponderability [im'pandarabiliti] п бехи- радй, камаклй, беакдй. imponderable [im'pandarabi] а 1) носанчи- данй, беандоза, номаълум, ночиз; 2) сабук, бевазн. import I [’игрой] 1. п pl 1) воридсозй; 2) во- ридот, расвдахо, молхои вормдшуда; 2. v [im'po:t] ворид кардан, ба кишвар овардан. import II [’impoit] 1. л мухимият, ахамият; 2. v [im'poit] ахамият доштан. зарур' мухим будан; it imports us to know the that... зарур аст донем, ки... importance [im'poitans] n ахамият, эътибор, нуфуз, мухимият. be of no importance дорой ахамияте набудан; attach importance мухим шумурдан. important [im'po:iant] а мухим. importation [impo:'teijn] n воридсозй, расидахо, воридот. importunate [im'po:tjumt] а пс фишор, хира, шилкин, суботкор, боисрор. importune [im'po:tju:n] v исрор кардан, пофишорй кардан, тахти фишор карор додан (бо илтимос ва оархост). importunity [,impo:'tju:niti] п пофишорй, истодагарй, устувсрй. Impose [im'pouz] v 1) андохтан, гузоштан (андоз), вазифадор кардан: to impose a ban манъ кардан; The judge imposed a heavy fine on him. Додрас ба болои у чаримаи калон гузошт. 2) бастан, зуран бор кардан, зуран талкин кардан (оп'ироп sb - ба касе): They tried to impose their ideas on us. Онхо кушиш кар- данд акидаашонро зуран ба мо бор кунанд. 3) пазирондан, кабулондан, кабул кунондан; 4) фиреб додан; 5) таъсир кардан. imposing [im'pouziij] I. pres. p. аз impose. 2. а таъсирбахш: an imposing view манзараи таъсирбахш.
imposition imposition [pmpa'zifn] n 1) щмЮ1, пазирой, бастан: the iropostion of taxes баста- ни андоз; 2) андоз, молиёт; 3) фиреб. impossibility [im,poso'bihti] п 1) имконно- пазирй, ношояндагй, мумкин набудан; 2) душворй, кинй, азоб, шиканча. impossible [im'posabl] а 1) имконнопазир, гайриимкон, пошоянд, ношуданй, анчомнопазир; 2) душвор, мушкил; Nothing is impossible to a willing heart. Зарб. ~ Чуянда -ёбанда. impostor [im'pcsto] a 1) шиод, дагалкор, фиребгар, сохтаном, номдузд ушахссе. ки худ- ро ба чои каси дигар ном мебарад); 2) каллоб. сохтаном. imposture [im'posrfc] и фиреб, дуруг. impotence [’impotens] п 1) очизй, бекувватй, сустй, заифй, нотавонй; 2) тиб. заифии чинси. impotent ['impotont] а 1) очиз, бекувват, сует, заиф, нотавон; 2) бефоида, бенатича; 4) заиф (уиней). impound [im'paund] v 1) ба хисор/ паногох, даровардан (уайвон): 2) мусодира кардан, кашица гирифтан (амвон). impoverish [impovonj] v 1) мустаманд кар- дан, факир кардан, заиф кардан ткпшеодиёт ва г.); 2) бенаво кардан, ниёзманд кардан, нотавон кардан (неру ё манбаъуои табииро). impracticable [im'praektikabl] а 1) ношуданй, халнаша ванда, ичронашаванда; 2) ногузар (рох): 3) гайри кобили истифода, корношоям. impractical [im'prsktikabl] амер. ниг. im- practicable, unpractical. imprecate ['imprikeit] v лаънат кардан, нафрат кардан, дуои бад/ хакорат/ кардан, дашном додан, нафрин кардан. imprecation [pmpn'keijn] п лаънат, нафрин, дуои бад. impregnability [im,pregn?'biliti] п 1) дастнорасй, фатхнашавапдагй, мустахкамй; 2) устуворй, собиткадамй; 3) кудрати чаббидан. impregnable [im'pregnobl] а тастнорас, фатхнопазир, осебнопазир. impregnate 1. a ['im'pregnit] 1) чаббида, бордоокардашуца; 2) хомиладор; 2, v ['impregneit] 1) хосилхез кардан, боро- вар кардан (заминро); 2) хомиладор кардан: 3) илко кардан, талкин кардан, пур кардан (with - бо) (эусос ё акиоа ва г.), impregnation [,irnp:eg'neijn] п 1) бордор- кунй; 2) хомиладоркунй, обистонкунй. impresario [,impre'sa:nau] п (pl iirpressari) итал. мудир, кэргардон, баронмарез. impress I ['impresj 1. п 1) пай, из, асар. какш, нишона, чои мухр; 3) сосмазанй, накшандозй, мухрзанй, нишонгузорй; 3) мач. таъсир (фикрй ё рууй): a work bearing the im- -426- press of genius коре ки таъсири нобигаро дорад; 2. v [im'pres] 1) v мухр кардан, накш андох- тан, нишондан. фишурдан, нишон мондан. накшгузорй кардан, босма задан: to impress а design on metal расмро руи охан нишондан; to impress a seal on vax мрхрро болои мум фи- шурдан; 2) тахти таъсир карор додан, таъсир кардан, таассурот бахшидан (фикран ё рууан): They were greatly impressed by his performance. Бозии вай ба онхо таъсири зиёд расонд. 3) водор кардан, дар хотир сабт кардан, ба хотир супурдан, дар магзи касе чойгир кардан, (оп/ироп sb - касеро): They tried to impress upon him the importance of the job. Онхо кушиш ме- карданд, ки уро ба ахамияти мухим доштани ин кор водор созанд. impress II [im'pres] v 1) ба хизмати ичборй бурдан; 2) мусодира кардан, забт кардан (ба манфиати уамоат). impressible [im presbl] а таъсирпазир, муас- сир. андешагир. impression [im'prejn] п 1) таассурот; sharp impression таассуроти сахт; auditive/ visual im- pression таъсироти шунавой/ биной; 2) пай, из, накш. нишона; 3) накш/ чои/ изи чизи пахш- шуда; 4) мухр, тагма; be under the impression дар зери таъсири... бу- дан; convey the impression таъсир кардан; make an impression таассурот бахшидан; impressionable [im'prejanabl] а таъсирпазир, муассир. impressionism [im'prej&nizm] n импрессио- низм (равияи идеалиста оар данъат, адабиёт ва мусикй) impressionist [im'prej'amst] п импрессионист (наккрш, нависанда, муеиуинигор). impressive [iro'presiv] а баран! езанда, бар- доштгузор, андешагузор, шигифтангез. imprest ['imprest] п вом/ пешпардохти давлатй; маблаги хисобй. imprimatur [дтрп'шепэ] пот. п 1) санкспя, рухсат, ичозат, розигй (барои чопи чизе): 2) ичозати расмй, розигй. imprint 1. п ['imprint] 1) асар, накш, нишона, чои мухр; 2) тип. мушаххасоти но- шир (ном ва аломати матбаа ва ноишр ва таърихи чоп, ки дар аввал ва охири китоб чоп мешавад). 2. v [im'prmt] 1) мухр задан/ гузоштан; 2) асар гузоштан. нишони гузоштан, накш бас- тан. пай гузоштан. imprison [im'pnzn] v ба зиндон партофтан, зиндонй кардан, хабе кардан, ба махбас ка- шидан. imprisonment [im'pnznmant] п зиндоншавй, бандигарй, махбусшавй. improbability fim,probo'bihti] п эхтимолно-
-427- пазирй, гайриэх.тимолият. improbable [im'probab!] а боварнокарданй, аз акл берун, гаириэхтимолй. improbity [im'proubiu] п бевичдонй, бешарафй. impromptu [im'promptju] 1. и бадеха; 2. adv бадехатап, бе тайёрй. improper [нп'ргзрэ] а ношоиста, нобачо, номуносиб, бечо, носазо, номувофнк; improper fraction риёз. касри нодуруст. impropriety [jmpra'pramti] и номусоидй, бемавридй, бемавкей, ношоистагй, ночурй. improvable [im'pru:vohl] а такмилша ванда, мукаммалшаванда. improve [im'pru:v] v 1) бехтар кардан, бехтар шудан; тараккй додан; 2) истифода кардан: to improve the opportunity аз фурсат истифода бурдан; 3) баланд бардоштан, зиёд кардан, афзонидан (нарх); improve one’s skills бехтар кардан/ сайкал до- дани махорат, такмили махорат. improved [im'pru:vd] 1. past ва р. р. аз im- prove: The situation has improved. Вазъият бехтар гардид. 2. а мукаммал кардашуда, пешрафта, такмилёфта: an improved model навьи мукам- мал. improvement [im'pru:vmar.t] 1) бехбуд, мукаммалкунй, такмилдихй, бехсозй; 2) ислох: the improvement of the country's educa- tional system ислохи низоми омузиши кишвар; 3) пешрафт, тараккй. improvidence [im'providons] п бемулохи- загй, бетадбирй, беэхтиётй. improvident [im'providont] а 1) бефпкр, бемулохиза, бетадбир, беэхтиёт, ноояндани- гор; 2) ифроткор, талафкор. improvise ['improvaiz] v 1) бадехатан гуф- тан/ навохтан/ сурудан; 2) аз худ бофта баро- вардан. imprudence [im'pru:dans] п беэхтиётй, нопарвой, бефикрй, шитобксрй; an impru- dence action амали бефикрона. imprudent [im'pru:dant] а беэхтиёт, нопарво, бефикр, бепарво. impudence [Tmpjudans] п густохй, бешармй, бехаёй, беандешагй, бехирадй, беактй. empudent [Tmpjudant] а бешарм, гусгох, беобру, бехаё, пардадарида, дахоцдарида, беандеша, беодоб, бехирад. impugn [im'pju n] v 1) мавриди пурсиш/ тардид карор додан, бахс кардан; 2) рад кар- дан. impugnable [im'pju' па bl] а бахсталаб, рад- шаванда. impulse [TmpAls] п 1) такой, чунбиш: to give a new impulse to negotiations ба музокирот такони нав додан. 2) шиддат, авч, хуруч: Act- ing on impulse, she began to dance in the street. inaccuracy Дар айни авчи шодй вай дар куча ба раке даромад. impulsion [im'pxljn] п майл, хохиш, ният, орзу. impulsive [im'pAlsiv] а водоркунанда, тдшвиккунанда, ангезанда: impulsive person шахей хаудамхаёл. impulsively [im'pxlsivh] adv беихтиёрона, ба таври водоркунанда. impunity [im'pjumiti] п масуният (аз чазо), бечазой, бетанбехй, танбехнолазирй, impure hm'pjua] а нопок, касиф. impurity' [im'pju anti] п (pl impurities) омехтагй, олудагй, нопокй, касофатй. imputation [,impju:'teijn] п 1) айбдоркунй, гунахгоркунй; 2) мач. дог, лака (бо ном ва гидрат); to cast an imputation on one's charachter номи касеро догдор кардан. impute [im'pju:! | v нисбат додан ба касе, во- баста донистан ба касе (eywjf, айб ва г.). in |in] 1. prep I) дар (дарун, дохил)'. in the country дар кишвар; in the envelope дар покат; in the dark дар торикй; 2) дар муддати, дар замени: Не finished the whole work in two hours. Вай тамоми корро дар муддати ду соат ичро кард. 3) машгул ба, даст ба коре: to be in business машгули касбе будан; 4) пас аз, пас: Не will come in fifteen minutes. Ваи пас аз понздах дакика меояд. 5) ба, бо: in German ба забони олмонй; 6) сохташуда аз: done in wood аз чуб сохташуда; 2. adv ба дохил: She invited us in. У моро ба дару ни хона даъват кард. be in дар хона будан: Who's in? Кй дар хона аст? in any case дар хар сурат; in fact jap хакикат; In every begining think of the erd. Зарб. ~ Аввал бубин чои худ, баъд бимон пои худ. in my opinion ба акидаи ман; in that чун, зеро, назар ба ин ки; In the country of the blind one-eyed is a king. Зарб. ~ Дар шахри нобиноён якчашма хам шох аст. Аз беамакй хара амак. in so far as азбаски, чун, зеро ки; in with шарик, хамдаст, хамкор; 3. п pl ins and outs а) муфассал, батафсил, хамаи чузъиёт; б) хамаи роххои даромаду баромад; в) хукумат ва хизбхои оппозитсионй; the ins хизби сиёсии хукмрон. in- [in] pref ба калима маънои инкориро меоиуао на-, бе-: inaudible нашунида; inactive бехаракат, сует. inability [,ino'bihti] п нотавонй, белаёкатй. inaccessibility ['inaek,seso'bhhti] а дастнорас, дур аз дастрасй. inaccessible [jntek'sesabl] а дастнорас. дур аз дастрасй. inaccuracy [in'aekjurasi] п 1) носахехй,
inaccurate____________ __________ _______________ ноаникй; хатогй, хато, нодурустй, бедиккатй. inaccurate [in'eekjunt] а бедиккат, носахех, галат, нодуруст. хато, г айридакик. inaction [m'aekfn] п бефаъолиятй, сустй, бехаракатй, танбалк. inactive [m'aektiv] а гайрифаъол, хобида, сует, бехаракат. inactivity [,inrek'tiviti] п бехаракатй, бефаъолиятй; бепарвой, бегайратй. inadequacy [m'aecLkwosi] n 1) яом^носибй, номувофикй; 2) нокифоягй, норасой, камй, нокией. inadequate [in'ardikwit] а 1) нэбасанда, нокофй, нокифоя, кам; 2) бесатохият. белаёкат, ношоиста, ба талабот чавоб надиханца, номуносиб. inadmissible [jnad'misobl] а нопазируф- танй, кабулнопазир, гайри кобили кабул, номакбул. inadvertence [,inad'vp-:tans] n 1) бедиккатй, парешонй, парешонхотирй; 2) гафлат, хато, сахв, кутохй, бепарвой; 3) бегаразй, секасдй. inadvertency [,inad'va:tansi] п ниг. inadver- tence. inadvertent [,inad'va:tant] а 1) нохоста, бе- хост, надониста; 2) бедиккат, беларво, сарбахаво, безхтиёт. inalienable [m'eihanabl] а чудэнопазир, дахлнопазир. inalterable [in'aJtarabl] а тагйирнопазир, тагйирнаёбанда, дигаргуннопазир. дигаргун- нашаванда. inane [i'ncin] 1. п холигй; фазой беохир; 2. а 1) холй; 2) пуч, бемаънй, ахмакона. inanimate [in'asmmjtJ а 1) гайризинда, бечон; inanimate matter моддаи гайриорганикй; 2) карахт, дилгир. inanimation [tn,snt'mcifn] п 1) бсчонй, берухй; 2) карахтй, бехаракатй. inanity [t'nasmti] п 1) холигй, пучй, бемагзй; хар чизи пуч; 2) бемаънигй, беакчй, бемаъно! й. inapplicable [m'asphkabl] а татбикнопазир. нобоб, корношоям. inappreciable t,ina'pri:J;bli а 1) ноаён, но- чиз; 2) бебахо. inappreciation [,inapn:Ji'eifn] п камахамият- дихй, кадрношиноей, носилосй. inapprehensible [in.aepn'hensiblj п фахмно- пазир. даркнопазир, муглак. inapproachable [jna'proutfabl] а дастнорас, гайри кобили дастраск. inappropriate [,ins'prauprnt] а бечо, ному- нссиб, бемаврид. inapt [m'tept] а номуносиб, нобачо, но- шоиста, номувофик, НОЧУР- inaptitude [m'asptitjuidl п 1) нокобилй, бекобилиятй, беистеъдодй; 2) номунссибй, номувофикй, номутобикй. -428 - inarticulate [,ina:'tikjuht] а 1) чоравшан, нофахмо, нобурро (сухан); 2) хомуш, хапак, сокит, камгап; 3) гунг. inasmuch [,maz'mxtf] adv inasmuch as 1) ба дарачае. ки; аз он чое ки, то он чое ки, то хадде ки, хол он ки; 2) чун, зеро, азбаски, на- зар ба ин ки. бо назардошти он ки. inattention [.ma'tenjn] п бедиккатй, беэьтиной, батаваччухй. inattentive [,ir.a'tentiv] а беэътино, бетаваччух. белчккат, сарбахаво. inaudible [in'ardablj а ношуниданй, паст, охиста, бесадо. inaugural [i'no:gjural] а ифтитохй, ифтитохия, кушоишй. inaugural address сухани ифтитохй. inaugurate [i'no:gjureit] v 1) ифтитох кардан, огоз кардан, шуруъ кардан; 2) бо маросим ва одоби расмй ба вазифа огоз кардан. inauguration [i,no:gju'reifanj п ифтитох, ку- шоиш: the inauguration of the new president маросими огоз ба кори президенти чадид; Inauguration Day рузй савганд ва огоз ба кори Президенти Амрико. inauspicious [ino:s'pifasj а шум, хавлангез, нахе, мудхиш, бадтолеъ. inborn [,in'bo:n] а моцарзодй, дарунзод, сириштй, фитрй, нидодй, зотй. inbound ['inbaund] а бозгашта, баргашта (аз сафар ва г.) inbreathe [,m'bri:6] v 1) нафас кашидан/ ги- рифтан; 2) фуру додан (дуоро). inbred fm'bred] а таваллудшуда, аз воли- дайни бо хам хеш таваллудшуда. incalculable [m'kaelkjulabl] а 1) бешумор, фаровон, бехадцу хисоб, беадад; 2) гайри кобили пешбинй/ хисоб. incandescence [,inkaen'desns] п сурхшавй, тафсониш (бар асари гудозиш); 3) мач. гармй. incandescent [jnksen'desntj а тафсондашуда, догшуда, тафсон. incapability [m,kcips’biliti] п нитавонй, бекобилиятй, беистеъдодй. incapable [ra'keipabl] а очиз, нотавон, нолоик, нокодир; incapable and drunk мает ва очиз. incapacitate [.mka'psesiteit] v 1) очиз кунон- дан, нотавон кардан; 2) уар. аз кор андохтан, нокодир кардан, корношоям кардан, аз саф баровардан. incapacity [,inka'paesiti] п 1) одизй, нотавонй, нолоикй; 2) нацоштани салохияти конунй. incarcerate [m'ka:sareit| v хабе кардан, махбус кардан, шндочй кардан. incarnate 1. a [m kameit] мучассам карда- шуда, тачассумёфта; 2. v ['mkameit] мучассам кардан, тачассум кардан, хулул кардан, тасвир кардан.
-429- incarnation [mka/'neijn] n мучассамшавй, тачассумёбй, хулул, тановарй. incautious [in'kojos] а беэхтиёт, нопарво, бепарво. incendiarism [m'sendjanzm] n 1) оташзанй, сузониш, даргиронй; 2) мац. игвогарй, игвоандозй, фитнагарй. incendiary [m'sendjari] 1. п 1) оташафрузй, оташдихй; 2) игвогар, васвасакунанда. ба- рангезанда, фитнагар; 2. а оташафруз, оташзананда, оташангез, оташзо: incendiary bomb бомбаи оташзо. incense I [m'sens] v хашмгин кардан, ба газаб/ хашм овардан, асабонй кардан, ота- шин кардан. incense II [m'sens] 1. п 1) бухур \шилми хушбуй, ки дар лшросиммй дыни дуд мекунад); 2) мац. таъриф ва тавсиф, ситоиш; 2. v 1) дуд кардан; 2) мац. мадху сано хон- дан, таърифу тавсиф кардан. incentive [in'sentiv] 1. п ангеза, майл, хохиш; incentive wages мукофоти пулии иловагй бар музди мехнат; 2. а водоркунанда, ангезанда. inception [m'scpjn] п огоз, шуруъ, ибтидо, cap, аввал. inceptive [m'septiv] а огозин, ибтидой, мукадцамотй, шуруъкунанда, огозкунанда. incertitude [in'solitju’.d] п шак. тардид, эътимод надоштан, дудилагй, беэътимодй бесуботй. incessant [m'scsnt] а пайваста, бефосила, доим, пойдор. incest [‘insest] п омезиши хун, издивоч бо хешованди наздик. inch I [intj] п 1) инч, ченаки дарозй = 2,54 см.; 2) мац. вачаб; 3) pl кад: a man of your inches марле мисли кади шумо; inch by inches аидак-андак, кам-кам, охиста- охиста, зарра-зарра; every inch тамоман, комилан, пурра, ба куллй, аз хар тараф. inch П [intfl v боэхтиёт/ охиста харакат кардан; inch along амер. охиста-охиста ба муваффакият ноил шудан. inchoate ['inkoueit] 1. а чанинй, навсарку- нанда; 2. v ['inkauot] cap кардан, калами аввал гу- зоштан. incidence [’msidons] n 1) вокеъа, руйдод; 2) фарогирй. дарбагирй, доираи амал: What is the incidence of this tax? Доираи амалй ин ан- доз кихо мебошанд 3) бархурд ба сатх, бар- тобиш (нур ва г.). incident ['msidantj п 1) вокеа, ходиса, руйдод, рухдод, вокеаи ногахонй, тасодуф; 2) бархурд, даргирй. inclusive incidental рпзГЗёпНГУтасодуфйГ ногахонй, ногахон, нохост, иттифокй. incidentally [pnsi’dentali] adv ногахон, тасо- дуфан. incinerate [in'sinareit] v сузондан ва табдил ба хокистар кардан, хэкистар кардан/ шудан, чизгола кардан.' шудан. incineration [jnsina'reifn] п амалй сузондан ва ба хокистар табдил додан. incinerator [in'sinoreita] п 1) дастгохе, ки дар он чаеадро месузонанд ва ба хокистар табдил медиханд; 2) дастгох барои сузондани партовхои хушк. incipient [in'sipmnt] а дар мархалаи ибтидой, огозин, бавучудомадаистода, дар холи шурУъ. incise [m'saiz] v 1) буридан ва накш эчод кардан; 2) шиксфидан, чок кардан, андаке буридан. incision [in'stjn] п 1) чок, буридагй, чои чок кардашуда; 2) бурандагй, тезй; 3) шикоф, бур- риш (царроуй); 4) омехтакунй, омезиш (дар моеъ). incisive [in'saisiv] а 1) бурранда, тез; 2) бо- фаросат, зирак, хушфахм, теззехн, 3) тезшика- нанда, тезкафанда; 4) махлул, обмешудагй. incisor [in'saiza] п 1) дандони пешин; 2) тех. тег, исканаи кандакорй. incite [m'sait] v 1) барангехтан; 2) игво ан- дохтан, ошубапгезй кардан, шурондан. incitement [in'saitmant] п 1) игвогарй, фитнаангезй, тахрик, васваса, шурандозй; 2) майл, хохиш, касд; 3) сабаб, боне. incivility [msi'vikti] а беадабй, густохй, дагали, бепазокатй. inclement [in’kleinant] а 1) сахт, номусоид (иклим, обу хаво); 2) сахт!ир, золим. incl in'hie [in'klainsbl] a 1) моил, ро!иб; 2) тамою.тпазир, хампазир. inclination [pnkli’netjn] п 1) нишеб, тамоюл; 2) мац. ниход, сираг, тамоил (to, jor ба). incline [in'klain] 1. п нишеб, моил, сарболой, сарозер; 2. v 1) хам кардан/ шудан, кач кардан/ шу- дан; 2) мац. таъзим кардан; be inclined to/towards майл кардан ба, майл/ гароишг тамоил/ доштан ба (фикрй с засоси). inclose [m'klouz] ниг. enclose. inclosure [in kloujs] ниг. enclosure. include [in'klu:d] v дар бар гирифтан, дохил кардан, шомил будан. including [ir'klwdirj 1. pres. р. аз include: Who are you including in your team? Ба гурухи худ шуме кихсро дохил кардед? 2. prep аз чумла: Everyone came, including his brother. Хама смаданд, аз чумла барода- раш хам. inclusion [ш'к1и:зп] п гунчоиш, воридкунй. inclusive [m’klmsiv] а шомил, ба хисоб ома-
-430- incognito да, гунчонда, гунчида. incognito [in'k jgnnau] 1. п ношинос; 2. adv бо хуввият ё либоси мубаддал, ба таврй махфй. incognizable [m'kogmzobl] п даркноиазир, донистанаша ванда, фахми данашавапда incoherence [.mkou'hiarans] п нопайвас- тагй, номунтазамй, бемантикй. incoherent [mkou'hiai ant] а гусаста (аз %ам), берабт, бемуносибат, носозвор, номафхум. incombustible [pnkam'bAstobl] а насузанда, насухтанй, оташбардор, оташтобовар. income ['mkxm] п даромад, музди мехнаг: high income дэромади зиёд; low income паро- ма ди кам; to live within/ up to one's income мувофики даромад зиндагй кардан. incomei ['тклтэ] п 1) дароянда, дохилша- ванда (шахе); 2) мусофир, аз берун омада, бегона; 3) хадаф, ворис; 4) мухочир. income-tax ['inkAmtaeks] п андоз аз даромад. incoming ['тклтн)] 1. п 1) даромад, мадо- хил, фонда; 2) pl даромадхо, воридот; 2. а 1) дар холи омадан ё расидан; 2) медаромадагй, воридшаванда [пардохтхо]. incommensurable [1пка'тсп[эгоЫ] а 1) 1айри кобили мукоиса, киёснопазир, бекиёс, бесобика. бехамто, бемонанд; 2) риёз. зарбку- нандаи умумй надошта; 3) андозанопазир. incommensurate [jnko'menforit] а номута- носиб, бетаносуб, нобасанда. incommode [.inka'inoud] v захмат додан, норохат кардан, ба захмат андохтан, ба дар- ди cap андохтан, ноосуда кардан. incommodious [,mko'moudias] а пурзахмат, ноосудагй, носоз, нобоб, нокулай, норохаткунанда, нофорам, ногувор. incommunicable [,mko'miu:nikabl] а 1) ногуфтанй, ифоданашаванда, тасвирнаша- ванда; 2) сироятнопазир (беморй). incommunicative [,mko’mju:mkeitiv] а кам- харф, камгуй, ногуё, одамгурез, улфатнопа- зир. incompact [pnkom'paekt] а номахкам, нимпуш, нимрог. incomparable [ш'кэтрэгэЫ] а гайри кобили киёс, киёснопазир, беназир, бемонанд, бехамто, мукоисанашаванда. incompatible [,mkom'paetabl] а номувофик, нонур. incompetence [m'kompitons] п 1) нолоикй, бесалохиятй, ношоистагй; 2) хук- хукук на- доштан. incompetent [m'kompitont] а 1) нолоик, бесалохият, ношоиста, нокоромад; 2) бехукук. incomplete [,inkom'pli:t] а 1) нотамом, анчом нашуда; 2) нокис. incomprehensible [in,kompn'hensabl] а муб- хам, нофахмиданй, фахмнопазир, дур аз фахм, аклнорас, гайри кобили идрок. incomprehension [in,kompri'henjn] п нофа- хмй, аклнораей. incompressible [m'kompresobl] а фишурда- нашаванда, пахшнашаванда. incomputable [,inkom'pju:tobl] а бешумор, бехисоб, бехад, гайри кобили шумориш. inconceivable [pnkon'si'vobl] а аклнорас, тас- вирнашаванда, гайрикобили идрок/дарк. inconclusive [,mkon'klu:siv] а бедалел, беис- бот, беэътимод, бидуни натичаи катъй, подархаво. incondensable [,mkan'densobl] а талхиснопа- зир, кутохнашаванда, фишорнопазир. incondite [in'knndait] а 1) бадсохт, бадсох- тор; 2) хом, бемаърифат (асари бадей). incongruity [,inkoij'gruiti] п 1) нохамхунй, номувофикй, номутобикй, нохамчурй; 2) но- муносиб. incongruous [m'korjgruos] а 1) нохамхун, нохамсоз, нохамоханг; 2) номуносиб, номувофик, номутобик. inconsequence [m'konsikwons] п номун- тазамй, бемантикй, номураттабй. inconsequent [in'konsikwant] а номунтазам, номарбуг, берабт, бемангик, номуттасил, но- мураттаб. гайримуназзам. inconsequential |m,konsi'kwentfl] ниг. incon- sequent. inconsiderable [pnkon'sidarobl] а ночиз. гайри кобили мулохиза, чузъй. inconsiderate [pnkan'sidant] а бемулохиза, худписанд, худбин. inconsistent [.inkon'sistant] а 1) ночУр, бесубот, ихтилофнок, зидди якдигар: His ar- guments are inconsistent. Санадхои вай ихти- лофнок хастанд. 2) номувофик, гунчоиш- ноназир: It is inconsistent with the spirit of the age. Ин амал ба талаботи замон номувофик аст. inconsolable [inkan'sovlabl] а 1) тасаллоно- пазир, таскиннопазир; 2) догдида, дилшикаста. inconspicuous [,mkon'spikjuos] а ночашмгир, нохувайдо, ноаён, дур аз мадди назар. inconstant [m'konstant] а 1) бесубот, нопой- дор, ноустувор; 2) номуназзам. incontestable [pnkon'testabl] а бидуни шак ва тардид, гайри кобили бахс, бечуну чаро, му- саллам, раднопазир: an incontestable victory in the elections галабаи мусаллам дар интихобот. incontinence [m'kontinons] п нохуддорй, тундмичозй. incontinent [in'kontmant] а бе банду бор, но- худдор, худдорй накунанда. incontinently [in'kontinontli] adv фавран, хамон лахза.
-431 - indebted Incontrovertible [,inEantra'va:tabT|_а гайри кобили бахс ва тардид, бечуну чаро, мусал- лам, раднопазир, инкорнопазир. inconvenience [,mkan'vi:njons] п носозй, нокулайй, норохатй, нохинчорй; put into in- convenience дар холати ногувор мондан. inconvenient [,inkan'vi:niont] а нокулай. ночур, норохат, номуносиб. unconvertible [pnkon'vartobl] а 1) гардиш- нопазир; 2) гайри кобили мубодила, ивазна- шаванда (арз, пул). inconvincible [,inkan'vmsobl] а водорнаша- ванда, мустакиднашаванда. incoordination [,inkou,o:di'neifn] п нохам- охангй, номувофикатй, номутобикатй, incorporate 1. a [in'ko:pant] муттахид, омехташуда, пайвастшуда; 2. v [т'кз:рэген] 1) якчо кардан, хамбанд/ як порча кардан; бо хам пайвастан, омехтан, пайваст кардан/ шудан; мухтахид кардан, яке кардан; 2) замима кардан; 3) чузъи чизе кар- дан/ шудан; 4) ба узвият пазируфтан, хамванд кардан/ шудан; 5) ташкил кардан, боз кардан (ширкат ва г.); 6) ба сабт расондан, сабт кар- дан (ширкат ва г.): This company was incorpo- rated ten years ago. Ин ширкаг дах сол пеш ба сабт расида буд. incorporation [in,kr>:pg'reifn] п 1) дохилкунонй, иайвасткунй, мугтахидкунй; 2) иттиходия, корпоратсия. incorporeal [,1пкэ:'рэ:пэ1] а 1) гайричисмй, бемодда, нотануманд, нотандор; 2) 1 айричисмонй, рухй, сайримоддй. incorrect [jnka'rekt] а 1) нодуруст, халат, иштибох; 2) дагал. дурушт, беадабона. incorrigible [in'koridjabl] и ислохнашав- анда, дурустнашаванда, ислохнопазир. incorruptibility [дпкэ.глргэ'Ыэй] п харида- нашавандагй (бо ришва ва г.), устуворй, садокат, вафодорй. incotruptible [дпкэ'глргэЫ] а 1) харидана шаванда (бо ришва ва г.), табохнопазир, содик, бовафо, устувор; 2) вайроннашаванда, фасидпашаванда. increase 1. п [Tnkri:s] зиёдшавй, афзоиш, рушд: an increase m wages афзоиши музди мехнат, to be on an increase зиёд шудан. 2. v [m'kri:s] афзудан. зиёд кардан, зиёд шудан, пеш рафтан: to increase international tension шиддати байналмилалиро зиёд кардан. increasing ['mkrijsnj] а афзуншаванда, ва- сеъшавачда. increasingly ['inkn:sii)h] adv торафт зиёдтар/ бештар. incredibility [in,kredi'bhliti] п шигифтй. ачоибй, хайратоварй. incredible [m'krcdabl] а боварнокарданй, гайри кобили кабул, ачиб, хайратовар, ачоиб, шигйфтангез. — incredulity [,inkn'dju:liti] п нобоварй, шаку тардид, шакандешй, шаккскй. incredulous [m’kredjulss] а шаг дор, шакманд, шаккок, шакандеш. increment [Tnknmant] п 1) афзоиш, рушд, нуму; 2) суд, фонда, изофа; 3) риёз. дифферен- сиал. incriminate [in'knmmeit] г муттахам кардан, гунох бастан ба, гунахгор кардан. incriminatory [m'krimmeitrij а уук- айбдор- кунанда, муттахамкунанда. incrustation [,inkrAs'teifn] п пайдошавии пу- стлох. кафе, capчуш, карахш. incubate ['mkjubeitj v 1) чуча баровардан, руи тухм хобидан (паранОа)', 2) мач. дар cap парваридан (акида ва г.). incubator ['inkjubeita] п мошинаи чучабарорй, инкубатор. inculcate [TnkAlkeit] v 1) дар магз чойгир кардан, парварондан, талкин кардан (бо так- рор ё ташвик]; 2) ба амал баровардан, татбик кардан. inculpate [':nkxlpe:t] v муттахам кардан, гунох бастан ба, гунахгор кардан, фош кардан, маълум кардан. ’ncumbent [m'kxmbsnt] а гузошташуда, ниходашуда, хобида, дароз кашида (бар руи чизи дигаре)', ба зимма гирифташу да; be incumbent on (or upon) боиста будан, боистан, ичоб кардан, фарз будан, вазифа доштан: It is incumbent upon us to help him. Вазифаи мост, ки барои у кумак расонем. iiicimabula i,mkju:'nasbjula] пpl 1) (мауалпаи оеози уар чиз) сарогоз, яаврастагй, навзодй, огоза; 2) китоби чопй кадимй (пеш аз соли 1500 мелоди). incur [in'ka:] v баран! ex ган; ба сари худ овардан: to incur in debts карздор шудан; incur an obligation ухдадорй ба зимма гирифтан; incur losses зарар дидан; талаф додан (nepfu харбй). incurability [in,kju9ro'biliti] и 1) муолидана- шавандагй, бедавогй, бедармонй; 2) ноилочй. incurable [in'kjuerabl] 1. п шахси дармонно- пазир. бедармон; 2. а бедаво, бедармон, дармоннопазир, та- бобаднопазир, илочнопазир. incuriosity [m,kjuor?'ositi] п нокунчковй, бетафовутй. incurious [in'kjuarias] а 1) нокунчков, бета- фовут; 2) бедиккат, парешонхотир. парешон. incursion [ш'кэфп] п тохтутоз, юриш, хучум, тачовуз, дароздастй. incurve [m'ka:v] 1. а каткардашуда, хамкар- дашуда; 2. v хам кардан, хам шудан indebted [m'detid] а 1) карздор, вазифадор:
-432 - indebtedness____________________________________ to be indebted карздор Судан; 2) миннатдор, миннатдор будан (to sb - ба касе, to smt - барои чизе). indebtedness [m'detidnis] п 1) карздорй; 2) маблаги карз; 3) хиссиёти вазифадорй; 4) мач,. сипосмандй. миннат. indecency [m'dusnsi] п номуносибй, ношоистагй, беадабй. indecent [m'di:snt] а ношоиста, зишт, кабех. indecision [,mdi'sijn] п бечуръатй, дудилагй, бетасмимй, indecisive [,indi'saisiv] а бечуръат, нокотеъ, дудила, бесаранчом, бефарчом. indeclinable [indi'klainobl] а гром, тасриф- нашаванда, гайри кобили тасриф. indecorous [m'dekoras] а ношоиста, аз одоб берун, беодобона, бо беназокатй. indecorum [,indi'ko:ram] п 1) беназокатй, дагалй, дуруштй; 2) рафтор ё сухани ношои- ста. indeed [m'di:d] adv вокеан, дар хакикат, хакикатан; Who is he, indeed? Дар вокеъ у кист? Yes, indeed! Бале, дар хакикат! indefatigable [,indi'fastigobl] а устувор, мон- данашаванда, хастанопазир. indefeasible [,indi'fi:zobl] а чудонашаванда, вайроннашаванда. indefectible [,indi'fektabl] а беайб, бенуксон, беиллат, тамом ва комил. indefensible [jndi'fensobl] а дифоънопазир, гайри кобили дифоъ; бепушту панох, бехимоя, беимдод. indefinite [I'definit] а 1) номуайян, ному- шаххас, мубхам, номаълум, 2) номахдуд. indefinitely [m'definitli] adv номуайян, но- мушаххас, мубхам, номаълум. indelible [in'delibl] а шустанашаванда, покношуданй, нозудудапй; indelible disgrace мац. доги нозудиданй. indelicacy [in'debkosi] а безарофатй. густохй, беадабй, беназокатй, бехаёй. indelicate [in'dehkit] а беназокат, бемулохиза, нопосгар, беодоб, носипос. indemnify [in'demnifai] v 1) бима кардан, сугурта кардан; 2) чуброн кардан, товон до- дан; 3) аз чазо озод кардан, бехатариро таъмин кардан. indemnity [m'demniti] п подош, чуброн, то- вон, бима. indent I [in'dent] 1. п 1) дандона, дандопа- дор; 2) бурида; 3) ордер, фармоиш; 4) тип. абзатс; 2. v 1) дандонадор кардан, кунградор кар- дан, бурида-бурида кардан {лаба ё уошияро); 2) дар ду ё чанд нусха навиштан; 3) абзатс/ сарсатр гузоштан. indent II [in'dent] 1. п супориш, фармоиш {барои чизе); 2. v супориш додан, фармоиш додан, фар- мудан (чизе). indentation [inden'teijn] п дандона, реза, буридагй, чукурча, кунгура, буридагй. indented [in'dentid] а дандонадор. indention [m'denjn] п тип. абзатс, сарсатр. indenture [Hi'dcntja] 1. п карордод, санад, хуччат, шартнома; 2. v карордоди коромузй бастан, тибки карордод хизмат кардан. independence [,mdi'pendons] п истиююлият, озодй, мустажялият; Independence Day Рузи истиклолият {иди миллй дар ИМА, ки 4 июл кайо карда мешавад). independent [,indi'pendant] а 1) мустакил, сохибихтиёр; independent countries кишвархои сохибистиклол/ мустакил; 2) даромади мустаким дошта. indescribable [jndis'kraibsbl] а тасвирнаша- ванда, баённашаванда, васфнопазир, гайри кобили тавсиф. indestructible [jndis'trxktsbl] а чудонаша- ванда, вайроннашаванда, шикастнопазир. indeterminate [mdi'tammit] а таъин-нашуда, номаълум, номуайян, мукаррар-нашуда, но- мушаххас, мубхам. indetermination [indi'ta:mi'neijn] п бетас- мимй, подархавой, номаълумй, номуайянй. index ['indeks] 1. п (pl indices) 1) фехрист, рахнамо, рохнамой мавзуъ (дар охири китоб ва е.); 2) фехристи китобхо {бар китобхона); 3) нишондиханда, номгуй; 4) риёз. нишонд- ихандаи дарача; 5) апгушти ишоратй {инч. index finger); 6) акрабак, дастак \coam ва г.); 7) нишондиханда, намоя, нишонгар; index num- ber ик,. нишондихандаи камгарини маблаг барои зиндагй; 2. v фехрист кардан, ба фехрист даровар- дан, ишора кардан, номгуй кардан. India [ India] w Х,индустон. Indian ['indjpn] 1. n 1) хиндй, сурхпуст (Америкой Шимолй; инч. American Indian). 2. а 1) хиндй (^индустониу. Indian elephants филхои хиндй; 2) хинду (амрикой), сурхпуст: Indian tribes кабилахои хиндуёни/ сурхпустони Америка. indicate ['indikeit] г 1) нишон додан, ишора кардан; 2) маъно доштан. лалолат кардан бар, баён кардан; 3) ба сифати нишондиханда хиз- мат кардан; 4) талаб кардан. indicated ['indikeitidj а номиналй, нишон- додашуда {нарх). indication [jndi'keijn] п нишона; нишондод. indicative [m'dikotiv] 1. п 1) грам. сигаи хабарй; 2) аломат, нишон, нишона;2. а 1) нишондиханда, ишоракунанда; to be indicative of ба сифати нишондхандаи (чизе) хизмат кар- дан; 2) грам. хабарй: indicative mood сигаи хабарй. indicator ['mdikeito] п нишондиханда,
-433- Indo-Iranian акрабак, дастак; хисобкунак. indicatory ['indikeitn] а нишондиханда, ишоракунанда. indices ['indisi:z] pl аз index 1. indict [in'dait] v 1) хук. муттахам кардан, ба додгох кашидан; 2) мач. гунох бастан ба (/’or, as, in charge of). indictable [in'daitobl] а цук,. кобили таъкибп судй, кобили ба додгох кашидан. indictment [m'daiimant] п айбнома, хукмнома, муттахамсозй; bill of indictment айбномаи пешакй, ки ба хайати мунсифа пешниход карда мешавад. indifference [in'difrans] п 1) бетарафй, Ьетафовутй (to/ towards)', 2) хунсардй, бсахамиятй, беэътиной, indifferent [m'difront] а 1) бетараф. хунсард, бетафовут; 2) бегараз, холисона, холис; 3) беахамият, ночиз. indigence ['indidjans] п мухточй, камбагалй. indigene ['mdidgim] п бумй, бумзод, махаллй, тахчой (инсон, уайвон ё гиёх). indigenous [in'didgmas] а бумй, бумзод, махаллй, тахчой: Indians are indiginious inha- bitants of America. Сурхпустон сокинони бу- мии Америка мебошанд. indigent ['md 1633111] а мустаманд, факир, бечиз. тангдаст, мухточ. indigested [jndi'djastid] а 1) хазмношуда, халношуда; 2) норавшан, нофахмо; номуайяч, гайривозех. indigestabe [jndi'dgastabl] а хазмнаша- ванда, гайри кобили хазм. indigestion [indi'djestjn] п хазмнопазирй, дилдард, исхол, дарунравй, шпкамдард. indignant [m'dignant] а ранчида, хашмгин, озурда, пурхашм, пургазаб. indignation [,mdig'neijn] п хашм, газаб, кахр, барошуфтагй. indignity [m'digniti] п беэхтиромй, тахкир, озурдан. indirect [jndi'rekt] а 1) гайримустаким; 2) мач, моил; 3) бавосита, иловагй. indiscernible [,mdi'sa:nabl] а фаркнаша- ванда, фаркдакунанда. indiscreet [,mdis'kri:t] а беэхтиёт, бемулохиза, нокулай. indiscrete [in'diskrht] а номачзо, бо хам пайваста, якпорча. indiscretion [jndis'krej’n] и ноэхтиётй, бепарвогй, бемулохизагй. indiscriminate [,mdis'knmmit] а 1) бетамиз. бегазин, номаълум; 2) бебанду бор, нохуддор indiscrimination ['indis,krimi'neijnj п 1) бетамизй, бегазинй; 2) норавшанй, нофахмй, нохоно. indispensable [pndis'pensobl] а лозим, вочиб, хатми, зарурй, ногузир; истиснонопа- зир [копун). indispose [jndis’pouz] v 1) нохуш кардан; 2) беиштиёк кардан, бемайл кардан; 3) ноором кардан, халалдор кардан; 4) ба мукобили касе барангехтан; 5) вайрон кардан, нобакор со- хтан. indisposed [,indis'pouzd] а нсхуш, касал, бе- мор, нотоб; бемайл, берагбат, норагб. indisposition [pndispo'zijn] п 1) бетобй, нохушй, носихатй; 2) берагбатй; 3) беилтифотй, бемайлй, нафрат. indisputable [,mdis'pju:tobl] а гайри кобили шаку тардид, бечуну чаро, мусаллам, бахенопазир, эътирознопазир. indissoluble [.indi'soljubl] а 1) халнаша- ванда, чудонашаванда; 2) мац. пойдор, побарчо, чудоинопазир. indistinct [,imiis'tii)kt] а номушаххас, мубхам, тор, норавшан. indistinctive [pndis'lttjktiv] а бетафовут, бе- хосият. indistinguishable [,indi'stirjgwiJabl] а фарк- нашаванда, нофахме. indevertible [,mdi'vo:tabl] а ногузир, ноилоч, хатми. individual [,indi'vidjusl] 1. п шахе, фард, одам, кас: the rights of the individual хукукхои шахе; 2. a 1) фардй, шахей, инфиродй: individual tastes завки шахей; 2) махсус. хос, хусусй: ап individual style of speaking услуби хоси нутк. individualism [jndi'vidjuslizm] п фардгарой, инфнродият, фардият. individualist [jndi'vidjuahsl] г фардгаро. individuality [jndi'vidju'teliti] п фардият, инфиродият. individualization [jndi'vidjuaslai’zeijh] п хусусикунонй, чудопкунонй. indiviialize [,mdi'vidjualaiz] v 1) фардй кар- дан, ягона кардан; 2) ба ихтиёри фард карор додан. indivisibility ['mdi,vizi'biliti] п ягонагй, якпорчагй. indivisible [,indi'vizobl] 1. п 1) хар чизи бахшнопазир; 2) риёз. адади таксимнаша- ванда. 2. а таксимнашаванда, чудонашаванда, чудоинопазир, бахшнспазир, гайри кобили таксим. Indo-Chinese ['mdautjai'nhz] а хиндучинй, хинду хитой. indocile [m'dousail] а саркаш, беитоат, ромнокарданй, ремнашаванда. indoctrinate ['indnktnneit] v 1) омузондан, ёд додан, омузондан; 2) талкин кардан, ташвик кардан. Indo-European ['indoujuara'pran] а заб хиндуаврупой. Indo-Iranian ['indou'iramian] а заб.
indolence хиндуэронй (яке аз шохауои забснхои уинду аврупой). indolence ['indolansj п 1) танбалй, таносой, сустй. бехолй, бекувватй; 2) тиб. бедардй, камдардй. indolent [Tndabnt] а танбал, таносо; рах- тангез, бехолкунанда. indomitable [in'domitabl] а 1) саркуб- нопазир, шикастнопазир, устувор; 2) саркаш, якрав; пурзур. Indonesia [,mdau'ni:zio] п Индонезия Indonesian [,indou'm:ztjonj 1. и индонезй, ахли бум ии Индонезия; the Indonesians индонезихо; 2. а индонезй. indoor [Tndn:] а 1) дарупй, дохилй, хонагй: indoor sports варзиш дар чохои сарпушида; синфй (фаъолиятУ. indoors [,in'do:z] adv дар хона: Yon had bet- ter stay indoors today. Хуб мешуд, агар имруз шумо чар хона менишасзед. keep/ stay indoors аз хона берун набаромадан, дар хона нишастач. indoorsation [,indo:'seifn] ниг. endorsement - indorse [in'do:s] v ниг. endorse. indorsee [,indo:'si:] n тиц. индоссат. indraft ['mdra:ft] n чараён ба суи дохил (об, хаво/, дарункашй. indraught [Tndrc:t] ниг indraft. indubitable [in'dju.bitabl] а бешубха, мусал- лам, яхин, бегумон, бешакку шубха, бедудилй, бечунучарс. induce [m'dju:s] v 1) водор кардан, водо- штан (ба коре); 2) мачбур сохтан, 3) давасманд кардан. inducement [in'dju:smant] п 1) всдорй, водорсозй, ночорсозй; 2) ангеза. induct [in'dxkt] v 1) расман ба шугле ман- суб кардан, баргумордан, расман гумордан; 2) амер. хар. ба хизмат даъват/ ворид кардан, ба хизмат фаро хондан; 3) интикол додан' кардан; 4) ворид/ шинос кардан. inductee [pndxk'ti:] п ба хизмати харбй даъватшуда, наваскар. induction [in'dxkjn] п 1) дохилшавй, воридшавй (ба вазифа); 2) интиеоби расмй ба вазифа. баргуморй; 3) фарогирй 5а хизмати харбй; 4) ангезиш, водорсозй; 5) бар. индук- сия. inductive [m'dxktiv] ман. al) индуктивй; 2) чаббанда. inductor [m'dxktp] и 1) баргуморанда, ма- нусубкунанда; 2) бар. индуктор, илкогар. indue [in'dju:] ниг. endue. indulge [m'dxldj] v 1) ба холи худ гузоштан, cap додан, чилавгирй/ сахтгирй накардан аз: These parents indulge their child- ren too much. Ин волидайы фарзандснашонро аз хад зиёд бо холи худ гузоштанд. 2) ба худ - 434_- _____________________________________________ раво дидан (in sth - чизе): Не seldom indulges in a holiday. Вай дамгирифтанро ба худ кам раво мебинад. 3) бахшидан, ато кардан. indulgence [in'dAldjons] п 1) нармдилй, сахдгирй, мусохилакорй (нисбат ба хохиши худ); 2) лутф, илтифот, имтиёз, бахшиш. inauigent [m'dxldjsnt] а 1) мехрубон, на- рмдил (беш аз х.ад), мулоим, нарм; 2) газо- фкор, зиёдараь. indurate ['indjuareit] v 1) сахт/ шах шудан, ях кардан; 2) мау. саш дил шудан, берахм шудан. induration [,indjuoTei|nJ п 1) сахтшавй, хушкшавй; 2) мац. сангдилй, берахмй. industrial [ in'dvstual] 1. п 1) корманди сохаи саноат; 2) од. pl сахмхои корхонахои саноатй; авроки карзии саноат; 2. а 1) саноатй: industrial development пеш- раф1И саноатй; industrial dimond алмоси саноатй; 2) истехсолй, ба максадхои истехсолй истифодабаранда. industrial goods/ production/ output молхои саноатй; industrial production/ output исгехсоли махсулоти саноат; industrial school омузишгохи касбй; home industry саноатй ватанй. industrialist [ in'dxstrialist] n корманди сохаи саноат, саноатчй; сохибкор. industrialization [in’dxstriolai'zeijn] п саноа- гикунонй. industrious [m'dxstrias] а мсхнатдуст, мохир, заранг. забардаст. industry [Tndasfri] п (pl industries) п саноат: home/ large-scale/ light/ foodstaff industry ca- ноати ватанй/ бузург/ сабук/ хурокворй; basic/ heavy industry саноатй вазнин; domestic/ handicraft industry саноатй косибй. indwed [m'dwel] v (past p. p. indwelt) зиндагй кардан, умр дидан. ind weller [m'dwel?] n сокин, маскун. indwelt [m'dwelt] past, pp аз indwell. inebriate 1. n [I'nrbrnt] мает, аракхур (шахе); 2. а мает, мадхуш; 3. v [i'ni:brieit] мает/ мадхуш шудан, мает кардан, сармаст/ саршод/ сархуш кардан. inedibility [in,edi'b)liti] п маводи хурдашаванда, хурданашавандагй. inedible [in'edibl] а гайри кобили хурдан, гайрихурокй, хурдапашаванда. inedited [ir.'editid] а чопношуда, вироиш- ношуда. ineffable [in'efobl ] а 1) тасвирнашаванда, гайри кобили тасвир, васфнокарданй, васф- нашаванда; 2) бар забои наоварданй, ногуфтанй. ineffaceable [.ini'feissbl] а нсзудуданй, по- кнашаванда, фаромушнашаванда. ineffective [.mi'fektiv] а бехуда, бенатича, бефоида.
-435- ineffecteal ' "mi teknuaTf a T ж натича, бемуваффакият. бесамар, беокибат, бесавод: ineffectual attempsts кушишхои бенатича; 2) безурёт. inafficacious [,mefi'keifgs] а беэътибор, бе- таъсир, беасар, бесамар. inefficiency [,ini'fijansi] п бенатича гй. бефоидагй, бесамарй. inefficient [pm'fijont] а 1) бенатича, беса- мар, бефоида (амал); 2) бскооилият, бехунар, ноухдабаро, нокоро (шахе}. ineligible [m'elidgobl] а 1) номуносиб, номувофик, ношоиста; 2) ноухдабаро, нодар- кор. inept [1'ncpt] а 1) бемаврид, бемавкеъ, бечо; 2) нолоик, нокоро, беарза; an inept judge су- дяи/ додгустарй нолоик; 3) ночур, номуносиб, бадарцнахур. inequality [,ini:'kwolati] п (pl inequalities) 1) нобаробарй: inequality of rights нобаробарии хукукхо; 2) нопойдорй, ноустуворй, тагйирёбй; 3) бекобилиятй. нокобилй; 4) та- фовут, нохамсонй, нохамвазнй, нохамандозй; 5) риёз. нишони нобаробарй (ин нишон: >). inequilateral [jmkwi'lsetaral] а нобаробар- пахлу. Inequitable [m'ekwitobl] а беинсоф, гайриодилона, нохак. inequity [m'ekwiti] п беинсофй, беадолатй. ноинсофй. ineradicable [jm'rtedikabl] а решаканношу- данй, решаканнашаванда. inerrable [т'э.гэЫ] а хатонопазир, лагжишнопазир (касе, ки харгиз хато намеку- над). inerrancy [m'eransi] п хатонолазирй, лагжишнопазирй. inert [i'na:t] а 1) сокит, бечон, дар холи бехаракатй, ночунб; 2) бетараф, дахолатна- кунанда; 3) бехол, кундкор, сует, сустамал. inertia [1'пэ:]э] п 1) инерсия; кузваи инер- сия; 2) мач. бехолй, кундкорй, сустй. inessential [pm'senfsl] а гайриасосй, гайриаелй, гайрихаётй, гайризарурй. inestimable [m'estimobl] а бебахо, пурарзиш, киматбахо, пуркимат. inevitability [in,evna'bihti] п ногузирй, хатмият, ночорй. inevitable [in'evitobl] а хатмй, ногузир, но- чор. inexact [,inig'ztekt] а гайридакик, носахех, иоаник. норавшан; галаткор, сахвкунанда. inexactitude [,mig'ztektitju:d] п ноеахехй, номуайянй, нианикй. inexcusable [,miks'kju:zobl] а авфнопазир, бахшишнопазир, нобахшиданй, маъзурнопа- зир inexhaustible [,mig'zo:stabl] а 1) тамомна- шаванда, адонашаванда, бепоён, 2) хастано infantryman пазир, пурто’кат. inexorable [in'eksorobl] а 1) сахтдил, сайт дил, берахм, бегузашт, бемурувват; 2) беамон, матин, устувор, босубот. inexpedient [,iniks'pi:diant] а нораво, номат- луб, номаъкул, бефоида. inexpensive [jmks'pensiv] а арзон, камбахо, камарзиш. inexperienced [,iniks'piorianst] а бетачриба, ноозмуд, поварзида, нокергашта. inexpert [,ineks'po:t] а 1) нохабар, нокорши- нос, нскордон; 2) гайримутахассис, ноогох. inexpiable [in'ekspiobl] а берахм, оштинопа- зир (уанг). inexplicable [in'eksplikobl] а шархнопазир, эзохнашавэнда, гайри кобили тавсиф. inexplicit [,iniks'pksit] а норавшан, тира, мубхам. inexpressible [,iniks'presobl] а ногуфтанй, ибрознокарданй, баённокарданй, васфнопа- зир, inexpressive [,iniks'presiv] а бемаънй, ноба- ёнгар, хира, беранг, бенур, inexpugnable [,iniks'pAgnat>l] а маглубно- пазир, маглубнашаванда, таслим нопазир, сар- сахт. inextinguishable [jnike'tiijgwij'sbl] а 1) хому- шнашаванда (оташ ва г.), хамешафурузон; 2) рафояошуданй (ташнагй ва г.). inextricable [m'ekstrikgbl] а лоинхол, сар- даргум, печ дар печ, мутлак, мураккаб. infallibility [in,faela bihti] п лагзишнопазирй, дурусткорй, хатонопазпрй. infallible [in'fselabl] а лагзишнопазир, кобили итминон, дурусткор, камхато, хагоно- пазир. infamous ['infantas] а беобруй, шарманда, бадном, нангин. infamy ['infami] п (pl infamies) 1) развой, бадномй, нанг, беобруй; 2) пасти разолат, бадбахтй. infancy ['mfansi] п 1) навзедй, кудакй, бачагй, ширхорагй; 2) давраи огози хар чиз, мархалаи аввал; 3) хук. ноболигй. infant [’infant] 1. и 1) навзод, ширхур, кудак, бача, тифл; 2) вобаста ба кудак; 3) ууу ноболиг; 2. а 1) бачагена, кудакона; 2) мар. ибтидой, чанинй, пайдоишй. infantile ['mfantail] а 1) кудакона, бачагона, хурдсолона, вобаста ба навзод; 2) ибтидой, аввалин, дар мархалаи аввалин, чавон: infantile mountain ranges каторкуххои чавон; 3) кудакмонанд, гайриокилона; infantile mortality фавти навзод; infantile sickness касалии навзодон. infantry, infantine ['infantri, 'infan.tam] n сарбози пиёда, пиёла-низом, артиши пиёда. infantryman [’infontrnngn] п сарбози пиёда-
-436 - infatuate низом. infatuate [m'faetjueit] v 1) хуш аз сари касе бурдан, ахмак кардан; 2) шайдо/ девона кар- дан. infatuation [in'fetju'eijn] п днлбохтагй, дилбастагй, шайдой. infect [in'fekt] v 1) олуда кардан, о.дудан; 2) мубтадо кардан. infectible [in'fektabl] а олудакунапда, сиро- яткунанда. infection [in'fekjn] п 1) олудагй, олудашудагй; 2) мараз, скроят. infectious [m'fekfos] а сироя:кунанда, гуза- ранда, пахншаванда. infelicity [.infi'hsiti] п номубсракй, бемавкей, нобачой. infer [in'fo:] v 1) ба вучуд овардан, эчод кардан; 2) натичагирй кардан, бардошт кар- дан, хулоса барозардан, пай бурдан, исбот кардан. inference f'inforons] п 1) хулоса, исбот, да- рсфт, хотима, анчом; 2) натичае, ки аз рохи исбот ба даст меояд. inferior [in'fiarigj 1. п тобеъ, мугеъ, зер- даст: your inferiors зердастони шумо; 2. а 1) поинтар/ пасттар (аз назари мацом ва рутба): A lieutenant is inferior to a captain. Рут-баи лейтенант аз капитан пасттар аст. 2) паст, хакир, пасттар, поинтар, бадтар; His marks are inferior this year. Имсол бахохои у пасттар хастанд. 3) дар поён, поёни, фурудин, зерин; 4) бад, номаргуб; 5) тип. вокеъ дар зери хат. inferiority [infion'onti] п пасти, хакорат, номаргубй. зеридастй, пасмандй; inferiority complex рае. хисси нокисй. infernal [in'foml] а 1 > дузахй, чаханнамй; 2) шайтонй, ахриманй, шарир, шарирсна. inferno [in'fsmou] п дузах, чаханнам. infertile [in'fortail] а 1) бенасл, бефарзанд, безуриёт, нозо, шурапушт; 2) бехоскл, камхосил, бесамар, бемахсул. infertility [,infa:'tihti] п 1) бехосилй, камхосилй, бесамарй; 2) бенаслй, бефарзандй, безуриётй. infest [m'fest] v хучум овардан, фаро ги- рифтан, пур будан аз (хтиарот ва чизхои но- хушояно). infldelitiy [,mfi'deliti] п нобсварй, беэъти- кодй, бединй, infidel [’infidol] 1. п бедин, ломазхаб, номУътакид кофир; 2. а номусулмон, гайримасехй 'касе. ки да- ни чуз аксариятро дораду infiltrate ['mfiltreit] v 1) захида даромадан, рахна кардан, аз сурох ё рахна берун кгудан; 2) соф шудан/ кардан; 3) мац. безидан. infiltration [pnfirtreifon] п 1) дохлтшавй, воридшавй; 2) рахнашавй, захиш. infinite ['mfinitj 1. п бешуморй, бекаронй: the infinite фосилаи беохир; 2. а 1) бехад, бепоён, бешумор, бекарон: The universe is infinite. Кайхон бекарон аст. 2) риёз. бенихоят, номахдуд; 3) гром, номуайян; Infinite (being), the Худо, Яздон. infinitesimal [jnfim'tesimol] 1. п адади бисёр хурд; 2. а бисёр/ беохир хурд, бисёр реза, бисёр кам (хурдтар аз он ки метавон чен кард). infinitival [in,fini'taival] а масдарй, инфинитивй, шакли гайритасрифй. infinitive [in'fimtiv] 1. п грам. шакли ному- айяни феъл, инфинитив, масдар; split infinitive шакли номуайянй феъл (ки хиссачаи «to» аз он Чудо аст): No one claims to completely understand it. Х,еч кас пурра фадмидани инро даъво намекунад. 2. а грам. номуайян. infinity [in'fimti] п (pl infinities) беохирй, беандозагй, бепоёпй, беишихой, бехаддй, беканорй. бекаронй. infirm [in'f?:m] а 1) ранчур, нотавон, бема- дор, заиф, сует, фартут; 2) ноустувор, нопой- дор. номустахкам. infirmary [in'fo.тэп] п дармонгох, касалхо- на, беморхона, лазарет (беморхонаи кисми уарбй). infirmity [in'fomiti] п 1) нотавонй, бемадорй, ранчурй, заифй, сустй (дар айёми пиры); 2) заифй (асаб); мачрухи (чисмонй); 3) сустиродагй, сустии ирода. inflame [m'fleim] v 1) афрухтан. гирондап (оташ), равшан кардан/ шудан; 2) мау. барач- гехтан. ба хаячон овардан, ба чушу хуруш овардан, барангезондан (хашм). inflammable [in'fltemobJ] 1. п моддаи зудафрУзанда, моддаи зудгирон; 2. а 1) оташангез, зудоташангез; highly inflammable оташангез; 2) мач. тундху, оташмизоч inflammation [,infla'meijn] п 1) афрузиш, даргирондан оташ; 2) тиб. омос, варам. inflammatory fm flimrtan] а 1) ангезанда, бедоркунанда; 2) тиб, омоей, илтихобй. inflate [m'fieit] v 1) дам кардан, пур кардан (аз х,аво, газ ва г.), таранг кардан; 2) мач. хушрухй кардан, сархолй/ сардимогй овардан, сарбаланд кардан; 3) афзудан, боло бурдан, зиёд кардан (иархро); 4) таворум эъчод кардан. inflation [in'fleijn] п 1) дамкунй, пуркунй (аз хаво, газ ва г.); 2) таворум, бекурбшавй (пул ва арзишуои когази); 3) дам, варам. inflect I [in'flekt] v хамондан, хам кардан, фуру хамондан, ба дарун хам кардан. inflect II [in'flekt] v грам. иваз кардани пас- ванпи калима, тасриф кардан. inflective [in'flektiv] а грам. ивазшаванда,- тасрифшаванда.
-437- inflexible [m'fleksabl] а хамнашаванда, ха- му ростнашаванда, ночандир, тахнашу танй, сахт. inflexion I [m'flekjn] п грам. ивазшавии ка- лима, тасриф, флексия, пасванд. inflexion II [m'flekjn] п 1) гардиш, хамгашт, иечиш, хамидагй, качй; 2) му с. охаш, садо. навохт. inflict [m'flikt] v 1) зарба задан, ворид кар- дан, овардан (оп/ироп sb ба касе): to inflict heavy losses on sb ба касе талафотп бузурх овардан; 2) озурдан, норохат кардан, овар- дан: to inflict shame on sb ба касе бадномй овардан; 3) додан (цазо ва г.) The teacher inflicted punishment on lazy students Муаллим донишчуёни тапбалро чазо дод. 4) мац. бор кардан (худро), часпидан (ба касе)', inflict defeat шикает додан. inflow [Tnflou] п доришавй, чараён (ба до- хил). inflowing ['infTouir)] а рехтаистода, резанда. influence ['xnfluans] 1. п таъсир, нуфуз (оп/ироп - ба): Your friendship has always been a good influence on him. Дустии шумо доимо ба вай таъсири хуб мерасонид. 2. v таъсир кардан/ расондан: The moon in- fluences the tides. Мох ба мадд ва чазр таъсир мераеонад. influent ['influent] 1. п шохоб, шохаи дарё, дарунрез; 2. а чоришудаисгоца, рехтаистода. influential [,mflu'enfal] а тавоно, бонуфуз, кудратманд. influenza [,mflu'enza] п грипп, зуком. influx [Tnflxks] п 1) дарунрезй, резиш; 2) чараен ба дохил; 3) шохоб (дарё). inform [m'fo:in] v 1) иттилоъ додан, хабар додан/ кардан, бохабар кардан, огох кардан, огохондан, маълум кардан (sb of/ about sth) - касеро бо/ дар бораи аз чизе): Keep me informed about the situation. Аз вазъияг моро бохабар созед. 2) гунахгор кардан, гузориш ё хабар додан, шаходат додан (against - ба муцобили касе), шикоят кардан: One of the informed against/ on the rest. Яке аз дастахо ба мукобили дигарон шаходат медод. 3) саршор будан аз, илхом бахшидан ба, илхом гириф- тан аз, мутаасир будан аз. рУхбалад кардан бо, фарогир шудан аз: informed with life аз хает илхом грифтан; These poems are informed with a sense of patriotism. Ин ашъор саршор аз хисси миханпарастй хастанд. informal [m’fo:ml] а 1) гайрирасмй, хусусй, бидуни ташрифот: informal negotiations музо- кироти гайрирасмй; 2) худмонй/ гуфтугуй (забоя); 3) мехмонй (ва г.), ки дар он иушидани либоей расмй ичборй нест. informality [,mfo:'maehti] п( pl informalities^ риоя накардани мукаррароти расмй, = _ _ inglorious гайрирасмият, бериояи ташрифот; 2) рафтор ё кори гайрирасмй. informant [in'foimant] а 1) хабарчин, огохсоз, хабаркаш, хабаррасон: 2) ХЖ айб- доркунагда; 3) заб. иттилоьдиханда. information [jnfa'meifn] п 1) иттилоъ, огохй, огохдод: for your information барои иттилои шумо; маълумот, ахборот (от about - дар бо- раи); 2) дониш, додахо, хабардорй, бохабарй, вокиф.шавй: our information about nature до- ниши мо дар бораи табиат; 3) иттилоот (миз, идора г цое ки ба пурсиши мардум иттилоъ оода мешавад: hotel’s information desk бахши иттилооти мехмонхона; 4) хж айбдоркунй, гунахгоркунй; 5) кашфиёт, иттилости махфй; б11 иттилооти компю’ерй. informative [in'fo:mativ] а 1) омузанда, огохсоз, огохгар, огохкуланда; 2) хидоятомез, пандомез. informed. [in'fo:md] а огох, дар чараён, бо- хабар, боиттилоъ informer [m'fo mo] п хабаркаш, хабарчин, чосус, хабаррасон. infraction [m'frtekfn] п конуншиканй, сарпечй аз конун, вайронкунй. infra-red [,infro'red] а инфрасурх, фурусурх infrasonic [.infra'somk] а фуруово, фуруовой (рвез/уое, ки гуши инсон ба шунидани онуо кудир нест). infrequent [in'frrkwont] а гох-гох, номаъмул, ахён-ахён, номукаррар. infringe [in'frmdjl v шикастан 'конун ва г.), маглуб кардан. infringement [in'frindsmant] п конуншиканй, тачовуз, дастандозй (ба хукуки дигарон). infuriate [in'fjuarieit] v хашмгин кардан, оташин кардан, ба 1азаб овардан. infuse [m'fjwz] v 1) рехтан, дам кардан (чой, к,ах,ва ва е); 2) илко кардан, чойгир кардан (дар магз, фикр ва г.): to infuse with hope умед илко кардан. infusible [m'fju:zsbl] а ногудоз, ногудохтанй i круга/ infusion [in'fjmjn] п 1) амалй дам кардан; 2) :амидан; 3) илко; 4) таъсир. infusoria [,infju:'zo:rio] п pl гиёх. инфузория, хисахо. ingathering £'in,gsedong] п гунучин. гирдо- варии хосил, хосил гундорй, даравкунй. ingenious [in'd3i:njas] а 1) нобига, хунарманд; 2) чавовар, пурибтикор, навофа- РИН. ingenuity [,mdji’nju:iti] п (pl. ingenuities) зарангй, заковат, навоварй, хушзехнй, хушфахмй, навофаринй, ибтикор. ingenueus [m'dgenjuas] а 1) эшрофзода. бу- зургзоца, шариф; 2) софу сода, бериё, содадил. ingest [in'djest] v фуру бурдан. фуру додан. inglorious [m'gla:nos] а 1) шэрмандавор,
ineoine ____ нангин, нанговар; 2) номашхур, i умном. ingoing [‘ingoing] 1. п дароиш, воридшавй, дохилшавй; 2. а дароянда, дохилшаванда, воридша- ванда. ingot ['iggat] п порчаи гудохташудаи чизе, гулаи охан ва г. ingraft [in'graeft] v ниг. engraft. ingrained [in'greind] a 1) чойгиршаванда, решадавонанда, одаткарда; 2) чаббанда, ба- худкашапда, маканда; 3) геол, нишонадор кардашуда, ingrate [m'greit] 1. п одами хакношинос, одами носипос, курнамак; 2. а ношукр, курнамак. ingratiate [in'greijieit] v худро азиз кардан, худширин кардан, мехрубонй кардан (назди каси дигар). ingratitude [in'grastitjurd] п ношукрй, курпамакй, носипосй, ношиносй. ingredient [in'gri:diant] п чузъ, чузъи таркибй, чузъе аз як чизи том: the ingridents of this food are... чузъхои таркиби ин хурок аз ... иборат аст. ingress ['mgres] п чои даромад, вуруд; ичозати вуруд, хакки даромад (ба чое). ingulf f'mgAlf] ниг. engulf. inhabit [m'haebit] v сокин шудан, маскан гирифтан, зиндагй кардан. inhabitant [in'haebitsnt] п сокин, муким, ахл, нишеманд. inhabitation [m,haebi'teijn] п 1) сукунат; 2) макони зист. inhalation [pnha'leijn] п нафаскашй (ба да- ру*)- inhale [in'heil] v 1) нафас кашидан (ба дарун); 2) бо нафас ворид кардан (дуди тамо- куро). inhaler [in'heila] п 1) дастгохи зидди газ; 2) филтри хаво; 3) респиратор (асбоб барои аз чангу газзри загузолуд мухофизат кардани узврои нафас). inhere [in'hio] v 1) хос будан; 2) тааллук доштан, мутааллик будан. inherent [m'hiarant] а 1) дарунзод, ниходй, аслй, асосй; 2) махсус, хос (in sb/sth - ба ка- се/чизе); inherent contradictions зиддиятхои дохили. inherit [m'hent] v мерос бурдан, мерос ги- рифтан. inheritable [m'hentabl] а 1) меросй, ирей; 2) вориси конунй, дорой хакки мерос. inheritance [m'heritans] п 1) мерос, ирс; 2) ирсбарй, меросхурй; 3) ворисат, таворис. inheritor [m'henta] п меросхур, ворис. inhibit [m'hibit] v боздорй кардан, боздош- тан (аз ануоми коре), чилавгирй кардан. inhibition [,inhi'bijh] п 1) боздорй, чилавгирй; 2) рук,. манъкунй; 3) побанд, боз- 438- доранда, чилавгир; 4) шарм, хаё, хичоб. inhospitable [m'hospitabl] а 1) мехмонгурез, мехмонбезор, бахил, номехрубон; 2) бад, но- мусоид (обу хаво), inhospitality ['m,hospit'a?liliti] п номехру- бонй, номехмондустй, номехмоннавозй, мехмонбезорй. inhuman [in'hjumon] а 1) гайриинсонй, гайрибашарй, барбарй; 2) еитамгар, бедодгар, золим, зодимона inhumane [,inhju:'memj а берахм(она), зо- лим! она), сангдил, нодилсуз, бешавкат. inhumanity [,inhju:'m®niti] п (pl inhuma- nities) берахмй, сангдилй, ситам, чавр. inimical [I'nimikol] а душманона, хусумато- мез, бадхохона, гайридустояа. inimitable [I'nimitabl] а иктибоснопазир, бемисл, бемонанд, бехамто, беназир. iniquitous [I'mkwitas] а 1) беинсоф(она), беадолатона, нохак, беасос; 2) гайриконунй. iniquity [1'nikwiti] п (pl iniquities) 1) бадчиней, бадниходй, девсиратй, разолат, шарорат; 2) беинсофй, беадолатй, берахмй, нохакй, зулм; 3) конунвайронкунй, бенизомй. initial [I'nijal] 1. п 1) харфи аввал; 2) pl сархарфхои исми хос: His name is Peter Smith, so his initials are P. S. Номи вай Питр Смит мебошад, пас сархарфхои исми у П.С. мебо- шанд. 2. а ибтидой, аввалин, нахустин, мукаадамотй: initial talks музокироти ибтидой; an initial point мархалаи аввал; initial expenditure харочоти аввал; 3. v сархарфхо гузоштан/ навиштан. initiate [I'mfieit] 1. п узви тоза, талаба; навча: 2. я 1) огозида, огозшуда, шуруъшуда; 2) пазируфташуда, хамвандшуда; 3. v [I'mjieit] 1) ибтикор кардан, шуруъ кардан, огоз кардан, бунёд ниходан; 2) ошно кардан, ворид кардан, шинос кардан: to initiate into a secret бо сирру асрор шинос кар- дан. initiation [ijnji'eijn] п 1) огоз, шуруъ, амали огоз кардан; 2) ошносозй; 3) маросими воридкунй (ба чамъият ва г.); initiative [I'mjiativ] 1. п ибтикор, ташаббус, огоз, тозаоварй, навоварй; take the intiative ташаббус ба даст гирифтан; 2. а ибтидой, аввалин. initiator [I'mjieita] п ташаббускор, огозкунанда. inject [m'djekt] v 1) дору гузарондан, дору халондан/ задан, дохил кардан; 2) пошидан, чошидан. injection [m'djekjn] п 1) доруфиристонй, тазрик, доругузаронй (аз тарики сузандору); 2) чошиш, пошиш. injector [m'djekto] п 1) инжектор, афшонак,
-439- пошак; 2) шахей доругузарон. injudicious [pndjju/dijas] а беакдона, ахмакона, бехирадона, хилофи маслихат, носанчида. injunction [m'dgApkfn] v фармон, дастур, хукм/ карори хаттии додгох. injure ['mdja] v 1) захмдор шудан, осеб дидан, захм бардоштан, захмй кардан: Several people were injured in the car accident. Чанд нафар дар садамаи автомобили захм бардош- танд. 2) рандонидан, ба иззати нафси касе расидан, озурдан: I hope I did not injure уош feelings. Умедворам ба иззати нафси шумо нарасидам. injure oneself захмдор кардан (касеро). injurious [in'djuarias] а 1) зиёновар, зиён бахш, осеббахш; 2) тахкиромез. дашном- зихапда, озордиханда; 3) беинсоф. injury ['indson] п (pl injuries) 1) осеб: His reputation escaped injury. Номи вай особ на- дид. 2) захми бадан: The accident caused an injury to his leg. Дар натачай садама пояш захм бардошт. 3) беадолатй, ноинсофй, бедодгарй. injustise [in'djAstis] п 1) беадолатй, беинсофй, зулм, ситам, беинсофй: You do him injustice. Шумо нисбати J? беинсофй мекунед 2) амали золимона, кори ситамгарона. ink [irjk] п 1) сиёхй, ранг, давхар; 2) ранги сиёхи типографй, давхари чопй. ink-jerker [iij kja:ka] амер. ниг. ink-singler. inkling ['inklirjJ п 1) ишора, имо; 2) шубха, гумон, киноя. тахмин, фарз: 1 had an inkling of bitn. Ман аз у гумон мебурдам. 2) кучактарин тасаввур, андешаи мубхам. ink-slinger ['njk,slinge] п 1) жар. нимчаа- диб, нимчашоир; 2) идоранишин. ink-pot ['1 ijkpot] п давот, сиёхидон. inkstand ['irjkstsend] п сиёхидон. inkwell [iijkwel] п сиёхидон. inky ['irjki] a (inkier, inkiest) сиёх, тира. inlaid I [mleid] past ва p. p. аз inlay 2. inlaid И [inleid] а хогамкорй, омехта, apa- лаш. inland 1. n ['inland] сарзамини аз бахр ё сархад дур, кисмати дохилии кишвар; 2. a ['inland] дохилй, дар дохили (кишвар). дарунй, дарунмарзй: inland trade тидорати дохилй; 3. adv [in'lamd] дар дохил, дар дохили кишвао, дар дарун. in-laws ['mb:z] и pl гуфт. хеш, хешу табо- ри зан ё шавхар. inlay 1. п ['inlei] хогамкорй; 2. v [,in'let] хотамкорй кардан, гавхар- нишон кардан. inlet ['inlet] п 1) халиди хурди бахрй, об- шоха, шохоба; 2) дарунрав, дахона; 3) тех сурохии баромад ё даромад. _____ ========= , inoperative inly [mil] adv шоир. 1) дохилй, даруна, бо- тинан; 2) самимона, аз наздик. inlying [,m'laiuj] а дохилй, дарунй. inmate ['inmeit] п 1) хамхона, хамуток; 2) махбус (дар ма^бас); 3) бемор (дар беморхона). inmost ['inmoust] а дарунтарин, чукуртарин. inn [m] п 1) маскан, хона, зистгох, мусо- фирхона, мехмонхона, мехмонсарой; 2) ресто- ран, тарабхона, майхона. innate [fneit] а табий, модарзодй, фитрй, дарунзод. inner ['шэ] а дохилй, дарунй, андарунй. innermost ['mamoust] ниг. inmost. innervate ['ina:veit] v барангехтан, бедор кардан, ангезондан (асаб ва г.). innings ['mirjz] п од. pl 1) варзиш. харакат, гашт, бозй; 2) давраи дар сари кудрат будан, давраи муваффакият, давраи раворав; 3) за- мини бозгиршуда/ баргардондашуда (аз даре, барр); long innings хаёти тулонй; you had your innings давраи шумо гузашт. inkeeper ['inkipa] п мутасаддии мехмонхона/ тарабхона, мусофирхоначй, кахвачй. innocence ['inasns] п 1) покй: the innocence of a child покии кудак; 2) бегунохй: Не proved his innocence. У бегунохии худро собит кард. innocent ['inosnt] а 1) беайбу нуксон, соф: innocent blood хунй беайб/ бегунох; 2) рук бегунох: The court declined him innocent. Додгох Уро бегунох шумурд. innocuous [1'nokjuas] а безарар, бехатар, безиён, бео.зор, беосеб. innovate ['moveit] v навоварй кардан, тозаандешй кардан, ибтикор кардан. innovation [pna'veijn] и навоварй, навигарй, тоза. innovator ['maveita] п навовар. innoxious [i'nokfas] а безарар, безиён, бео- зор, беосеб. innuendo [,mju’'endou] п имо, ишора (ма- замматомез). innumerable [i'nju:marabl] а бешумор, бехисоб, шуморишнопазир, шумурданаша- ванда, inobservance [,mab'z9:vans] п 1) бсдиккатй, парешонхотирй, бемулохизагй; 2) амали риоя накардан (коида, суннат ва г.) inoculation [imokju'leijh] п пайвапдкупй. inoculate [t'nokjuleit] v 1) пайванд кардан; 2) мач. талкин кардан, чойгир кардан (дар фикри касе). inoffensive [pna'fensiv] а бсозор, безарар, халим, мулоим, ором. inoficial Lmo'fij’al] а гайрирасмй. inoperable [in'opatabl] а гайриамалй, анчомнопазир. inoperative [m'oparstiv] al) хобида (кор хона ва г.); 2) бефаъолият, бегайрат, бехавсала,
inoDjorfune _ . . ._________ бепарво; 3) бекудрат, бидуни кудрати ичорй (хоиун). inopportune [in'opstjum] а бемахал, бемав рид, бе.мавкеъ, нобахангом; номуносиб. inordinate [i'no:dinit] а беандоза, аз хад бе- рун, аз хад зиёд, беш аз хад, ифротомез. inorganic [,ino:'gcemk] а гайриорганикй. in-patient ['inpeijsnt] а бемори дар бемор- хона хобида, бемори бистари. input ['input] п амали гузоштан дар дохили чизе. inquest ['inkwest] п хук. тахкик. бозчуй, тафтишоти пешакй. inquietude [m'kwantju:d] п нооромй, норохатй, бекарорй. inquire [in'kwaia] v 1) пурсидан, истинток, кардан, чуё шудан (about/ after/for - дар бораи, оиди); They came to inquire after health. Онхо барои нурсидани саломатй омадапд. 2) итти- лоот чамь намудан/ гирифтан; inquire into гахкик кардан: They inquired into the matter. Онхо ин коррро тахкик карданд. inquiry [m'kwaion] п (pl inquiries) 1) пурсиш, бозгуй: First we have to make inqui- ries. Аввалан, мо бояд пурсиш гузаропем. 2) тахкик, пажухиш, бозчУй, баррасй: They аге making an inquiry into the cause of the fire. Онхо оиди сабабй сухтор тахкикот гузаронда истодаанд. 3) тиц. талабот. inquisition [,;nkw'izijn] п 1) бозчуй, истинток, азоб, шиканча; 2) the Inquisition таъ. суди тафтишотии калисои католики {дар Аврупой аерхои миёна). inquisitive [in’kwizitiv] а хундков. марокнок, муштоки пурсиш ва ёдгирй. inquisitor [in'kwizito] п муфаттиш, бозпурс, бозрас. inroad ['inroud] п 1) хучум, тохтутоз, юриш; 2) од. pl пешразй, фузунравй. inrush ['inrxf] п 1) фишор, тазьик (об); 2) фуруравй, фуругалтй, резиш. insalubrious [,insa'lu:bnas] а носихат, посо- лим, зараровар ба сачсматй; нохуш (вазъ). insane [m'sein| а 1) мач. девона, мачнун; 2) ахмак, беакл, номаъкул. insanitary [m'sa-niton] п гайрисанитарй, гайрибехдоштй, носолим, беморизо. insanity [m'saeniti] а девонагй, чиннигй. чунун, беаклл, номаъкул будан. insatiable [in'seijiahl] а серношудачй, сери- нопазир, носер; харис, гурусначашм. insatiate [m'seijiot] а носер; харис, гурусна- чашм. inscribe [m'skraib] v 1) навиштан; номнавис кардан; 2) хак кардан, кандакорй кардан, канда навиштан (ном ва г. боли санг, чуб ва г.); 3) бахшидан, гакдим кардан (to - ба касе); сипоснависй ва имзо кардан (китоб ва г.). inscription [m'sknpjh] п навпшта, катаба, -.140- сабт, кандакорй. inscrutable [m'skru:tobl] а 1) гайри кобили дарк (он чи ки ба осонй дарк карда намешавад), даркнашаванда; 2) пушида, асроромез. insect ['insekt] п 1) чонвар, хашарот; 2) мац одами хакир/ паст. insecticide [in'sektisaid] п доруи зидди хашароти зараровар. insectivorous [,insek'tivaras] п зоол. хаша- ротхур. insecure [,msi'kjuo] а 1) хатарнок, хатаромез, беамният: 2) беэъгимод, сует, но- устувор insecurity [pnsi'kjuanti] п (pl insecurities) 1) хатарнокй, беэътимодй, вазъияти хатарнок; 2) нобоварй. inseminate [in'scirnneit] v 1) бордор кардан; 2) тухмпошй кардан, коштан, коридан, кишт кардан; 3) мац. талкин кардан, чойгузин кар- дан (дар фикри касе). insensate [in'senseit] а 1) бехис, карахт, бехуш, мадхуш; 2) бечон, бсрух, гайрмзинда; 3) бехирад, нохирадманд, бемаънй. insensibility |in,senso'biliti] п 1) бехушй, аз хуш рафгагй, мадхушй; 2) бехией, бепарвой, сашдилй; 3) бехабарй, ноогохй insensible [in'sensabl] а 1) бехис, орй аз эхеос е чон; 2) бехуш, мадхуш, аз хуш рафта, аз хол рафта; 3) бехабар, ноогох. insensitive [in'sensitiv] а бехис, орй аз эхеос ё чон inseparable [m'seporobl] 1. п pl дустони чудонашаванда; 2. а чудонашаванда, чудонопазир. insert [in'so:t] 1. п изофа, илова; 2. v чо додан, чойгир карпан; дохил кардан; часпондан (in, into, between - дар, дар дихили. дар байт). insertion [in'so:Jn] и 1) чойгузорй, дохплкунй, кароргирй; 2) идовагй, изофакар- дашуда; 3) эълон (дар р^знома). inset 1 п ['inset] варакаи замима. чизи ба дохили чизи дигар гузошташуда; 2. v [m'set] даровардан, ворид карлан. inshore ['info:] 1. а каноой, сохилй; 2. adv ба суи сохил, кад-кади сохил. inside [m'said] 1. п 1) кисмати дохилй, магзи хар чизе: The apple looked good, but the inside was rotten. К,исмати берунии себ хуб менамуд, вале дохили он пусида буд. 2) тарафи дохилй (рох,, гардиш ва г.); 3) гуфт. узвхои дарунй (меда ва рудахо); 4) мац. акд, фикр, рух; 5) амер. пах,, иттилооти махфй, иттилоот аз дасти аввал; 2. а дарунй, дохилй: the inside pages of newspaper сахифаи дохилии рузнома. 3. prep дар, дар дарунй, дар дохили: the man sitting inside the car марди дар атомобил нишаста.
-441 - instant 4. adv ба дарун, дар дохил, дар: They looked inside. Онхо ба дарун нигох карданд. inside of a week дар мудцати як хафта; inside out чаппа; мац. саросар; to turn inside out чаппа кардан. insdier [m'saida] n 1) аъзои созмон ё таш- килот, одами худи; 2) вокиф, бохабар. insidious [in'sidias] а хиёнатомез, хоинона, маккор(она), хилагар(она), пинхонй, нихонй, махфй. insight ['insait] п зиракй, хушёрй, бинпш, дарунбинй, акд, басират, доной; to gain an insight into a person's charachter розй касеро фахмидан. insignia [m'signio] лот. n pl (sing, insignias) нишонхо, аломат; 2) :>;ap. рутба. insignificance [.insig'nifikons] n ночизй, хурдй, камй, беахамиятй. insignificant [,insig'nifikant] а ночиз. камахамият, беахамият; бемаънй, беарзиш. insincere [,msm'sia] а гайрисамимй, дуруя, риёкор insincerity [,msm'senti] п 1) гайрисамимият, цуруягй, риекорй, мунофикй; 2) суханхои/ амалдои гайрисамимй. insinuate [in'sinjueit] v 1) бо киноя гуфтан ишора кардан, кинояомез ran задан; 2) худширинй кардан ва дили касеро ба даст овардан, кам-кам худро азиз кардан. insinuation [m'sinju'eij’n] п 1) хилагарй. хушомадгуй, нармзабонй, киноя, ишора, 2) худширинй, худчокунй. insipid [in'sipid] а 1) бемаза, бетаъм; 2) мац бемаза. бетаъм, дилгир, дилтангкунанда, insist [in'sist] v исрор кардан, истодагарй кардан, сахт гирифтан, ду пойро дар як кафш гузоштан, нойфишорй кардан. insistence [in'sistans] п 1) исрор. пойфишорй, истодагарй; 2) устуворй, суботкорй. insistency [in'sistantsi] ниг. insistence. insistent [in'sistant] а боисрор, босубот, ус- тувор. insolation [,insa'leijn] n амалй зери 1аъсири шуълаи офтоб карор додан. insole ['insoul] п патак. insolence ['insalans] а бехаёй, бешармй, беррй, густохй. insolent ['insolent] п бехаё, бешарм, беру, густох, цахондарида. insoluble [m'soljubl] а халнашаванда, об- нашаванда, халнопазир, номахлул. insolvent [m'sclvant] 1. и муфлис, карздор, варшикаста; 2. а нодор. нодорам, беасос, бедалел, insomnia [m'somnia] п бехобй, бедорхобй, камхебй. insomuch [,insou'mAtj] adv (бо that) ба он кадар... ки, ба ончунон дарача ки, ба дарачае ки. inspect [m'spekt] v 1) бсдивдат дидан; нигох кардан: The watch-такег inspected the clock. Соатсоз боддикат соатро дид 2) бозраей кар- дан, тафтиш кардан, аз назар гузарондан: The general inspected the troops. Генерал кушунхоро аз назар гузаронд. inspection [in'spekjn] п бозраей, гафтиш, азназаргузаронй, муоина, баррасй. inspector [m'spekto] п 1) бозрас, назоратчй; 2) муфаттиш; 31 амер кабулкунанда. inspiration [,inspa'rei]n] п 1) илхом, илхомбахшй: through God’s inspiration бо илхоми илохй; 2) таъсир, хавасмандсозй. inspire [in'spaie] г 1) илхом бахшидан: His speech inspired the audience. Нутци у ба чамъомадагон илхом бахшид. 2) умед бахши- дан: The news inspired them with hope. Ин ха- бар ба онхо умед бахшид. 3) илко кардан, талкин кардан; игво андохтан: They found out who had inspired the article. Онхо муайян кар- данд, ки ин маколаро кй талкин кардааст. inspirit [in'spint] v рУхбаланд кардан, рух бахшидан, илхом додан, саршор кардан, кувват бахшидан. instability [,msta'bihti] п 1) ноустуворй, бесуботй, нопойдорй; 2) тагйирёбй. install [in'sto.l] v 1) ба шугле гумоштан, ба курей шинондан; 2) гузоштан, насб кардан, бино кардан; карор гирифтан. installation [pnsta'leijn] п 1) насб (мошин, дастгоу, механизм), коргузорй; 2) интисоб, гумориш; instalment, амер, installment [m'sto:lment] п 1) бахш, кием: to pay by instabnents кием ба кием пардохтан; 2) шумораи алохида: A novel that will be published in instalments. Романе, ки дар шуморахои алохидаи (мацалла ва г.) нашр мешавад. 3) баркарорсозй, пасб. instance ['mstens] 1. п 1) мисол, намуна, лахза, маврлд: in this instance дар ин лахза; 2) талабкунй, исрор, илтимос, дархост; 3) уук дарачаи суди; at the instance of бо хохиши/ дархости касе; for instance барои намуна, масалан, барои ми- сол; in the first instance дар чавбати аввал. дар мархалаи аввал; in the instance дар ин холат, дар ин маврид; 2. v 1) мисол/ намуна овардан; 2) ба унвони намуна хизмат кардан. instant ['instant] 1. п дам, лахза, хангом: It was done in an instant. Ин кор дар як лахза ичро гардид. at that very instant тар худи хамин лахза; the instant фавран. The instant he said it he was sorry. У фавран аз суханхои гуфтагиаш пу- шаймон шуда буд this instant зуд, дархол, хозир: Stop talking this
instantaneous instant! Зуд гапзаниро бас кунед! 2. а 1) фазрй: an instant reply чавоби фаврй; 2) халшаванда: instant coffee кахваи халшаванда. instantaneous f'lnston'teinjas] а 1) фаврй, онй; 2) зудгузаранда, кутохмуддат, яклахзай. instantly ['instantli] adv фавран, дар як лахза. instead (of) [m'stedov)] adv ба ивази, ба чои; instead of going ба чей рафтан: insiead of me ба чои ман. instep [’instep] п баландии руи пой; балан- дии руи пойафзол. instigate ['mstigeit] v барангехтан, ангехтан, водор кардан. instigation [prsti'geijn] п игвогарй, ангезиш, васваса. instigator ['mstigeita] п игвогар, баран ге- занда. instill [m'stil] v 1) чакондан, катра-катра резондан; 2) талкии кардан, ёд додан, омузондан. instinct 1. п ['instnjkt] инстинкт, гариза, завки табий; herd instinct инстинкти хайвонй; 2. [in'stirjkt] а пур, пуропур, саршор аз. instinctive [m'strjktiv] а бешуурона, беих- тиёрона. institute ['mstitjuit] 1. п пажухишгох: a re- search institute пажухишгохи илмй-тахкикотй; 2. v 1) огоз кардан, пай афкандан, икдом кардан; 2) бунёд ниходан, таъсис кардан, во- рид кардан; They instituted new rules. Онхо коидахои нав ворид карданд. 3) таъин i муай- ян кардан. institution [,msti'tju;fn] п 1) эчод, пайафканй, шуруъ, икдом; 2) раем, суннат, ко ну ни мавриди кабули хамагон: 3) муассиса, бунёд, созмон, ниход: a public institution му- ассисаи чамъиятй; 4) баркарорсозй. воридсозй: the institution of a new law ворид- созии конунй нав; instruct [in'strAkt] v 1) ёд додан, таълим до дан; 2) дастур додан, маслихат додан; 3) ха- бар додан, огох кардан. instruction [in'strxkjh] п 1) омузиш, таълим, тацрис; 2) даре, омуза, панд; 3) дастур, амр, фармон, рахнамой, рахнамуд: She gave us instiuction in swimming. Вай барои оббозй ба мо дастур дод. 4) pl дастурот (р;и шишаи дору ё цуттии ранг ва г.), рахнамудхо, огохдодхо: They received no instructions. Онхо хеч гуна дастурот нагирифта буданд. 5) амер, фармо- иш (ба ишихобкунандагон) барои раъйдихй: 6) комп, дастур. instructional [in'strAkfnol] а таълимй, омузишй, тадрией instructive [in'striktiv] а пандомез, фопда- бахш, судманд instructor [in'strvkto] п 1) устод, омузгор, рохбар; 2) амер, устодй муассисаи таълимии олй. instrument ['instrument] п 1) асбоб, олот, ва- сила; 2) мус. соз: stringed instiumens созхои торй; 3) х,ук,. хуччат. санад: ratification instru- ments хуччатхои кабул/ тасдик; 4) хук. карордод, шартнома, ахчнома instrument of surrender карордоди таслимшавй: мац. восита; insubordinate [,msa'b?:danit] п нофармон, гапноцаро, саркаш, худсар: unsubordinate sol- dier сарбози нофармон/ саркаш. insubordination [,inso'bo:di'neijn] п нофар- монй, гапнодарой, гардантобй, саркашй, худсарй. insubstantial [pnsab'staenfl] а 1) гайри кобили таваччУх, ночиз, беахамият; 2) гайривокей, тасаввурй, хаёлй. insufferable [m'sAfarabl] а тахаммулнопазир, тобнаёварданй, токатфарсо. insufficiency [pnsa'fifnsi] п нокифоягй, норасой, камй, нокией. insufficient [pnso'fijont] а нобасанда, нокофй, нокифоя, гайрикифоя, норасо. insufflate [pnsAfleit] v дамидан, бод кардан. insufflator [TnsA'fleito] и инжектор, дамдех барои хаво. insular ['msjula] 1. п чазиранишин, бошанда/ сокини чазира; 2. а 1) вобаста ба чазира, чазиравй; 2) ду- рафтода, танхо, чудо. insularity [jnsju'laeriti] п чудой, танхой. insulate ['insjuleit] v 1) чудо кардан, алохида мондан; 2) бо об ихота кардан, чазира сохтан. insulating [’insjuleitirj] а изолятсионй, рукашкунанда: insulate tape тасмаи рукашй. insulation [.msju'leijn] и акиббанди, рукашбандй, чудокунй, чудогузорй. insulator [msjuleits] п бар. изолятор, рукаш. insult 1. п I'msAlt] п тахкир: It was a delibe- rate insult. Ин тахкири баркасд буд. 2. v Im'sxlt] тахкир кардан, бехурматй кар- дан: She insulted him by saying that. Бо ин суха- нонаш он зан вайро тахкир кард. insuperable [in'sju.porobl] а 1) маглуб- нопазир; 2) бартарафнашуданй, рафьнопазир. insuppoi table [,insa'pc:tobl] а 1) тахам- мулнопазир. гайри кобили тахаммул, токатфарсо, аз токат берун, бетобкупанда, тобнаоварданй; 2) исботнопазир, беасос. insurance [m'Juarons] п бима, сугурта: social insurance бимаи ичтимой; business insuarance бимаи тичоратй; fire insuarance бимаи оташеузй/ сухтор; life insuai апсе бимаи умр/ хаёт; insurance policy биманома, сугуртанома; insurant [in'Juorant] а сугурташуда. insure [in'juo] v 1) бима кардан/ шудан, сугурта кардан/ шудан; 2) таъмин кардан. insurgent [m'sa:djant] 1. п одами бархестагй/
-443 - inter талотумкапдагй/ шуридагн, одами шуришгар/ гарданшах; 2. а исёнгар, балвогар, ёгй, ошубгар. шуришгар. insurmountable [pnso'mauniabl] а муковиматнопазир, гайри кобили у бур. рафънашаванда. insurrection [.inso'rekjn] п исён, киём, шуриш; гарданшахй. insurrectional [,insa'rekj'anal] а шуришгарона, балвокунанда, исёнкунанда. insurrectionist [insa'rekfnist] п шуришгар, исёнгар, балвогар. insusceptible [,mso'septobl] а таъсирно- пазир, гайри кобили таъсир; 2) габобатнопа- зир (бе мори у, 3) масун, исбогнопазир. intact [m'ttekt] а дастрасонданашуда, дастнахурда, беайбу нукс, бекаму кост. intake [Tntcik] п 1) дарунбарй, дарункашй, дарунбурд, дарункаш. the intake of breath фурубупди нафас; 2) дахона. дарунгох. дарункашгох; 3) истеъмол, истеъмолкунй, пазириш; фурубарй, чаббиш; 4) тех. хавокаш, 5) кабулгох, даромадгох, intangible [m'tasndjablJ а 1) хиснашаванда, ламснашаванда, гайри кобили ламе, пармос- нопазир; 2) мац. доштанашаванда, дастгир- нашаванда; 3) аз акл берун, аклнорас, дарк- нашаванда; 4) мубхам, душвор, буграчч integer [Tnudja] п 1) хар чизи комил/ бу- тун; 2) риёз. адади бутун. integral [Tntigral] 1. п риёз. интеграл; адади бутун; 2. а 1) комил, тамом; integral part кисми таркибй; 2) риёз. интегралй; 3) аслй, асосй, мухим, катъй. integrate ['intigreit] v комил кардан, муттахид кардан, яке кардан хамбаста кар- дан. integration [jnti'greijn] п комилсозй, так- мил, якпорчасозй, хамбастасозй. integrity [in'tegriti] п 1) бутунй, якпорчагй, комил, камол, тамомият: Tajikistan's territorial integrity якпорчагии марзии Точикистон; 2) беайбй, бенукей, бекостй, беиллатй; 3) тозагй, покизагй, софй, озодагй. intellect ['intolekt] п акл, фахм, хирад, неруи аклонй; the great intellects of the age хирадмандони бузурти аср. intellection [pntaTekjn] n интеллект, мафку- pa, акл, фахм, хирад. intellectual [pnta'lektfual] 1. n 1) равшан- фикр, бофикр, хирадманд: young intellectuals равшанфикрони чавон; 2) pl(6o the) разшан- фикрон, зиёиён; 2. а аклонй, зехнй, фикрй, маънавй: intel- lectual efforts кушишхои аклонй. intelligence I [tn'ltehdjans] и фахм, хуш, фа- росат, зиракй, биниш. intelligence II [in'tehdjans] п 1) хабар, итти- лоъ, огохй; 2) акл, интеллект: intelligence test санчиши лаёкати аклонй; 3) тезфахмй, тезхушй, хушёрй, зиракй: 4) идораи иттилоот ва чосусй, идорап огохгирй, intelligence senice хадамоти иттилоот ва чосусй. intelligencer [m'telidjansa] п 1) чосус, огохгир: 2) хабаркаш, хабардиханда. intelligent [in'telidjant] а 1) зирак, тезфахм, тезхуш, бахуш, хушёр; 2) донишманд, доно, окил, дорой акл; хирад. intelligentsia [indeh'dyentsia] п pl (бо the) зиёиён, равшанфикрон, табакаи равшанфикри чомеа, табакаи фахмида ва огохи чомеа. intelligible [in'telidjsbl| а фахмо, мавхум, равшан, возех, аёи. intemperance [in'temparans] п исЬроткорй, беэхтиётй, бепархезй. intemperate [in'ternpant] а ном?ыадил, ша- дид; бепархез, беэхтиёт. intend [in'tend] v 1) ният доштан, хосган. касд доштан. дар назар доштан: They intended to leave early. Онхо хастанд барвакт баромада раваь.д. 2) таъин/ мукаррар кардан (for - барои): The gift was intended for her. Тухфа ба- рон он духтар мукаррар шуда буд. 3) маъно дештан, дар назар доштан; intended [m'tendid] а каедшуда, дар назар гирифташуда, оянда: my int ended wife зани ояндаи ман; intense longing хохиши сахт. intense [in'tens] а зиёд, сахт, шадид, кавй. intensification [in.tensifi'keijn] п афзоиш. пуркувватсозй. intensify [in'tensifai] v (intensifies; intensified) афзудан, зиёд кардан, пуркувват кардан, тезу тунд кардан/ шудан. intension [in'tenjn] п шидзат, тундутезй, шурмандй. intensity [in'tensrti] п (pl intensities) 1) шид- дат, тундутезй, чушу хуруш; 2) шур, хаячон. intensive [in’iensiv] а 1) шадид, бошиддат, шиддатнок, шадщжунанда; 2) фишурда, кутохмуддат: intensive English language course курси фишурдаи забони англисй. intenr [rn'tent] 1. п ният, касд, хадаф, тасмим, манзур: Her intent has always been to go to college. Хддафи хамешагии ьай дар коллеч тахсил кардан буд. to all intents and purposes амалан, такрибан, дар амал, дар хакикат. 2. а 1) моил, рогиб; 2) бодиккат, боисрор, устувор. intention [in'tenjn] и максад, ният, касд: done without intention бекасд кардашуда. intentional [in’tenjonl] а дониста, аз р^и касд, баркасд. касдан. inter [in'ta:] v дафн кардан, ба хок супурдан, хок кардан, г?р кардан.
inter _____ ______________ _ _ inter- [into] pref 1) дар байни, дар миёни: intercontinental байникитьавй; 2) дутарафа, мутакобил; interchangeable хамдигарро иваз- кунанда, кобили мубодила. interact 1. п ['intaraekt] 1) антракт, танаф- фус байни ду пардаи намоиши театрй; 2) ин- термедия, асари драмавй дар театр; 2. v [pntar'tekt] таъсири мхтакобила кар- дан/ доштан, мутакобилан амал кардан. interaction [pntor'sekjn] п хамкорй, таъсири тарафайн, хамкуниш, куниш ва вокуниш. interblend ['mta'blend] v аралаш кардан, катй кардан, омехта кардан. interbreed ['inta'bri:d] v (interbred) чуфтй кунондан, дурага кардан. intercede [,inta'si:d] v дархост кардан, миёнагирй кардан, бахшишчуй кардан: to intercede for mercy барои авф дархост кардан. intercept [,inta'sept] v рохгир кардан, капидан, ба даст овардан (паем); катъ кардан, истондан (дар миёни ро^). interception [jnta'sepjn] п дастгирй, капиш, катъ, буриш. interchange 1. п [Tntotjeinds] мубодила, до- ду гирифт. 2. v [nntg'tfemdj] мубодила кардан, доду- гирфт кардан, табодул кардан, иваз ва бадал кардан, дои ду чизро иваз кардан. interchangeable [pntg'tjeindjgbl] а кобили мубодила, кобили муовиза, табодилпазир. intercollegiate [pntoka'lkdgiat] а миёнидо- нишгохй, байнидонишгохй. intercomriiunicate [,mtokg'mju:nikeit] v алока доштан, муносибат доштан, рафтуомад кардан. iiitercomrnunication ['intake,mju:m'keifn] п иртиботи мутакобил, хампайёмй, огахсозй. interconnecr [,inrakg'nekt] v бо хам пайва- стан, бо хам васл кардан/ будан, хампайванд кардан/ будан. interconnection [pntaka'nekjn] п хампай- вандй, вобастагии дутарафа. intercourse [Tnt8ko:s] п 1) мубодила, даро- мезиш; 2) робита, алока (байни кишвар$о); 3) алокаи чинсй. interdepartmental [into,di:pa:t'mentl] а бай- ниидоравй, миёниидоравй, байнивазоратй. interdependence [,intodi'pendons] п вобаста- гии тарафайн, бо хам вобаста будан. interdependent [,intod/pendent] а хамво- баста. interdict 1. n [Tntodikt] манъкунй, манъ, мамнуъсозй; 2. v [,mta'dikt] 1) манъ кардан, мамнуъ кардан, рох надодан; 2) нигох доштан, боз- доштан аз; 3) рондан, сабукдуш кардан. interdictory [pnto'diktori] а манъкунанда, мамнуъкунанда. interest ['intrast] 1, п 1) манфиат, нафъ: It 444 will serve the interests of everyone. Ин ба ман- фиати хама хизмат мекунад. 2) хак, суд, фопз, бахра, сахми конунй \сармоя ва е.); to pay in- terest on loan суди карзро пардохтан; a high/ low rate if interest фоизи баланд/ паст; 3) сахм, бахра, бахрабарй; 4) дилбастагй, тамоил, шавку завк, рагбат, саргармй (ба чизе): Outisde work her main interest was music. Берун аз кор, шавку рагбати асосии у мусикй буд. 5) ахамият, маъно, мазмун: a question of great political interst масъалаи ахамияти бузурги сиёсидошта; 6) таъсир; 7) од. pl гурухи одамон, ки манфиати умумй доранд, сохибони ширкат: middle class interests гурухои синфи миёна; 8) pl сармоя: American instersts in Europe сармояи дар Аврупо сарфкардаи Америка. be of interest манфиатнок будан; interst-free бефоиз: interst free loan/ credit карзи бефоиз; interst groups доирахои манфиатнок; show/ take an interest in манфиат зохир кардан; 2, v 1) шавку завк пайдо кардан; 2) хаваснок/ рагбатнок кардан, чалб кардан, дилбаста/ алокаманд кардан: The film did not interest him at all. Филм уро хаваснок накард. be interested in sth хавас кардан, хавас/ шавк доштан ба; оесоше/ get interested in sth хавасманд шу дан, шавкманд шудан ба; repay/ return with interest маблагеро бо фоида- аш баргардондан. interested [Tntrastd] а дилбаста, дорой дилбастагй, алокаманд; 2) кунчков; 3) дорой нафьи хусусй, тарафдор. Interesting ['introstirj] а шавковар, завковар, хавасангез, чолиби таваччух- interfere [pnto'fia] v 1) дахолат кардан, мудохила кардан, дастдарози кардан. Не has no right to interlere in the matter. Вай хукуки ба ин кор дахолат кардан надорад. 2) халал ра- сондан, монеъ шудан (with sth - ба чизе): This interferes with my plans. Ин ба накшахои ман халал мерасонад. interference l,inta'fiorMis] п 1) дахолат, му- дохила, дастдарози; 2) монеа, мамоният, душворй. interflow ['intsfiau] 1. п хамрохшавй, якптавй; 2. v [,т1э'(1эи] хамрох шудан, як шудан, муттахид шудан. interfuse [,mta'lju:z] v бо хам омехтан, ара- лаш/ махлут кардан/ шудан. intergrowth ['inta,grou0] п нешзанй, неш за- дан, сабзиш. interim ['interim] 1. п фосилаи вакт миёни ду чиз, хин, асно: an interim between arrival and departure фосила байни вуруд шудан ва ази- мат; in the interim то он вакт, то он дам, то он лахза;
445 - interpellate aFTriternn ичрокунандаи вазифаи муваккатй: ambassador at interim ичрокунандаи вазифаи муваккатии сафир; 2. а муваккатй, дамгузар: interim government хукумати муваккатй. interior [in'tiana] 1, п 1) дарун, дохил, ан- дарун, тарафи дарунй: the interior of a house дарунй хона; in the interior of the earth дар каъри замин; 2) нохияхои дарунии кишвар; 3) вазорати умури дохилй; 4) гуфт. меъда, ши- кам; 2. а дохилй, дарунй, дарунин: interior decoration накшу нигори дарунй; interior markets бозорхои дохилй; Minister of Interior вазорати умури дохилй; the Secretary of the Interior амер, вазири умури дохилй. interjacent [pnte'djeisnt] а миёнагй, мобайнй, дар мобайн буда. interject [.mta'dgekt] v 1) гуфтан, зикр кар- дан; 2) пеш кашидан, катъ кардан, буридан (суханро). interjection [.nita'dgekjn] п 1) хитоб, нидо; 2) грам. нидо. interlace [.mta'leis] v бофтан, печондан, хампайванд кардан. interlard [,mta'la:d] v 1) омехтан, (дар гуфтугу) катй кардан, (дар аснои сухан) овардан; 2) гуфт. омехта кардан (гуштро бо думба ва г. пеш аз кабо кардан). interline [pnto'lam] v миёни ду сатр навиш- тан/ чоп кардан/ карор додан. interlock [pnte'lok] v бо хам кулф кардан/ шудан, хамчуфт кардан, васл кардан, хамбаста кардан. interlocution [jntala'kju.jn] п сухбат, гуфтугу, муколама, хамсуханй, гуфтушунид, чак-чак. interlocutor [,mto'lokjuta] и хамсухбат, мусохиб, хамсухан. interlope [pnto'loup] v 1) ба корхои дигарон дахолат кардан, худро нахуди хар ош кардан; 2) ба кочок машгул шудан. interlude ['mtalu:d] и 1) таъ. интермедия намоиши к^тох ва шух; 2) антракт, танаффус миёни сахнахои намоиш; 3) мус. интерлюдия; 4) лахзаи кутох. intermarriage [pnta'msridj] п 1) издивоч байни афроди гуногунмиллат/ гуногун- мазхаб/ гуногуннажод, пайванднажоцй, нажодпайвандй; 2) издивоч байни хешован- дон, хешовандпайвандй. intermarry [.inta'maen] v издивоч кардан (бо фарде аз нажод, миллат ва ё мазхаби ди- гар). intermeddle [.into'medl] v дахолат кардан. intermedia [mta'medio] pl ниг. intermedium. intermediary [,inta'mi:di3n] 1. и восита, ми- ёнрав, робит, миёнчй; 2. а мобайнй, дар мобайн буда. intermediate 1. a [,jnta'mi:djat] мобайнй, миёнй, миёна. 2. v [,into'mi:deit] далолй кардан, миёнравй кардан, восит будан, миёнчигй кардан. intermediation [,inta,mi:di'eij’n] п миёнаравй. intermediator [jnta'midicita] п миёнарав. intermedium [,inte'mi:diam] и (pl intermedia) воситаи алока, интикол. interment [in'ta:ment] п дафн, дафнкунй, бахоксупорй, хсксупорй, тадфин. interminable [in'ta:rnnebl] а бепоён, беохир, поённопазир. intermingle [,inta'mit)glj v 1) омехтан, махлул кардан, хамомез кардан; 2) алока доштан, рафтуомад кардан, муносибат доштан. intermission [,into'inijnl п 1) танаффус, ист, фосила, таваккуф, 2) амер. танаффус байни ду пардаи намоиш, антракт; 3) тиб. нобаробар задани набз. intermit [,inta’mitj v гахе катъ кардан/ шу- дан, вакфа кардан/ шудан, гохс истодан. intermittent [.inte'miiant] а адворй, гохвор. intermix [jnts'miks] v омехтан, катй кардан, арапаш кардан. intermixture [,inta'mikstj’a] п омезиш, омехтагй, аралашшавй. intern [in'tam] 1. п керварз, коромуз, дастёр, интерн; 2. v коромузй кардан, тачрибаомузй кар- дан internal [in'to:nl] а 1) дохилй, дарунй, дару- нин: internal organs of body андомхои дарнуии бадан; 2) ботинй. зотй, ниходй, сиришт: ап internal tendency тамсюли ботинй . international [pnto'nasjnol] 1. п 1) иштирок- чии мусобикахои байналмилалй; 2) таъ. Ин- тернасионал (созмон); 2. а байналмилалй, байналхалкй, чахонй: international court додгохи байналмилалй, international law хукуки байналмилалй; internationalism [,into'nasjnahzm] п чахон- гарой (сиёсат ё хамкории чаронй ба манфиати Хамагон). internationalize [,inta'naejneliz] v чахонй гар- дондан. internationally [.iitta'naj'noli] adv ба таври байналмилалй. interne ['intern] ниг. intern. internecine [,inta'ni:sain] а пуркуштор, вай- ронгар, табохгар, хонумонсуз. internee [,into:'n::] п асири чаши, зиндонии чангй, боздоштшудаи чангй. internet ['mtanetj п шабакаи байналмилалй компютерй. internment [in'to:n:nant] п боздошт (дар зин- дони асирони чанг). interpellate [in'te:paleit] v мавриди пурсиш карор додан (расман); бозхост кардан.
interpellation nation [m,ta:pe'leijn] n пурсиш, боз- хост (парламенты). interplanetary [pnta'plsemtri] а байни сайёравй. interplay [’mtaplei] n таъсири мутакобил, бархамкуниш. interpolate [in'ts:paleit] v илова кардан, аф- зудан, тахриф кардан, interpose f.mto'pouz] v 1) миёни ду чиз карор додан/ гирифтан, ьориди чизе кардан, гузоштан; 2) сухани касеро буридан, миёни сухани касс даромадан. interpret [in'to:pnt] v 1) тафсир кардан, маънидод кардан: They interpreted his silence as a consent. Онхо сукути уро хамчун аломати розигй маънидод карданд. 2) тарчумаи шифохй кардан, баргардон кардан; Не inter- preted in English what his friend from Spain was saying. Вай суханони дусти испаниашро ба забони англисй тарчума мекард; 3) таъбир кардан: to interpret a dream хобро таъбир кардан. interpretation [in,ta:pn'teifn] п баён, шарх, 1афсир, тарчума, тавзех. interpretative [in'ta:pntativ] а тафсири, таъбирй, тавсифй, маънидоркунанда, таф- сиркупанда, эзохдиханда. interpreter [m'taipnta] п 1) тарчумон, мутарчим (хусусан шифо^й); 2) шорех, шархдиханда. interregnum [,into'regnam] п (pl interregna) 1) даврони миёнподшохй (даврони беподшоуй дар миёни салтанати ду нафар); 2) мац. вакфа. фосила, танаффус, интервал. interrelated [,m1a'nleitdj а вобастагии ду- тарафа; алокамандии дутарафа. interrelation [pntori'leijn] п робитаи мутакобил, робитаи дутарафа, муносибати тарафайн: the interralation between wages and prices робитаи мутакобил байни музди мехнат ва нарх. interrogate [m'terageit] v 1) пурсидан, пур- сон шудан, пурсиш кардан (ба таври расмй)-, 2) истинток кардан, бозпурей кардан. interrogation [m,tero'geijh] n 1) истинток, бозпурей, бозчуй; 2) пурсиш, савол; interrogation mark (question mark) аломати савол (?), interrogative [jnta'rogativ] 1. и грам. чонишини саволй; ибора ё чумлаи саволй; 2. а саволй, пурсишй. interrogatory [,inta'rogatan] п (pl interrogato- ries) 1) савол; 2) пурсиш; 3) истинток, варакаи истинтокй; 2. а саволй, пурсишй. interrupt [pnto'rxpt] v 1) буридан, гусастан (сухан); катъ кардан; 2) мамоният кардан, монеъ шудан, халал расондан. interruption [,mta'rxpjn] п 1) катъ; 2) -446- бозистй; 3) бурриш. intersect [pnta'sekt] v бурида гузаштан, ми- ёнбур кардан, дуним кардан; 2) хамбур кардан, хамдигарро катъ кардан. intersection [,mto'sekfn] п 1) миёнбурй, дунимсозй, хамбурй: 2) нуктаи бурриш/ гуза- риш, хамбургох- intersperse [,mta'spo:s] v 1) миёнпошй кардан, пошидан, чошидан, парокандан (among, between- миёни ду чиз); 2) гуногун кар- дан, хархела кардан. interstellar ['mto'stelaj а нуц. байниситорагй, миёнситорай, дар байни ситорахо будa' inter- stellar space фазой миёнситорай. interstice [m'ta:stis] п 1) фосила, масофа; 2) таркиш. шикоф, чои кафида, рог. intertwine, intertwist [,inta'twain, jnte'twist] v хампеч кардан/ шудан, хамтоб кардан/ шудан, печидан, ба хам печидан. interurban [,intar'a:ban] а байнишахрй. interval ['mtoval] п 1) фосила, масофа: Trees i were planted at intervals of 20 feet. Дарахтонро дар масофаи 2 фут аз хамдигар дур шинон- I данд; 2) танаффус: a week’s interval танаффуси якхафтаина; She ate ice cream in the interval. Вай дар вакти танаффус яхмос хурд. at intervals гох-гох, харчанд вакт як бор. intervene [,into'vi:n] v 1) мудохила кардан, дар миён даромадан; 2) вокеъ гардидан, чой доштан, карор гирифтан (миёни ду чиз); 3) рух додан, миён омадан, пеш омадан (миёни ду руйдод ё замон). intervention [,inta'veujn] п 1) мудохила. да- холат; 2) миёнаравй, подармиёнй: military in- tervention мудохилаи харбй/ низоми. interview f'mtavju:] 1. п мусохиба, сухбат; музокира: The Ambassador gave an interview to journalists. Сафир бо pj-зноманигорон мусохиба кард. 2. v мусохиба кардан, сухбат кардан: The author was interviewed about his newest book. Ьо муаллиф дар бораи китоби навинаш сухбат карданд. interweave [,ints'wi:v] v (interwove, interwo- ven) бофтан, бофта гул баровардан, зич боф- тан, чафс бофтан. interwove [,mta'wouv] past аз interweave. interwoven [,mta'woiiwn] p.p. аз interweave. intestate [in'testit] n, а мурдаи бевасият (шахсе, ки бидуни васият кардан мурдааст); 2) васиятношуда, бевасиятнома (он чй ки бо васи- ятнома таксим намешавад). intestinal [in'testinl] а анат. рудагй, рудагонй, вобаста ба рудахо. intestine [m'testin] 1. п анат., од. pl рудахо: small intestine рудаи борик; large intestine гаферуда; 2. а дохилй, байнихудй, дарунй, , дарункишварй (ба маънои манфй); intestine war
- 447- introvert чангй дохилй. intimacy ['intimasi] n (pl intimacies) 1) сами- мият, хамрозй, наздикй, дустии наздик, карибй; 2) амали ошикона, робигаи чинсй. intimate I ['intimit] 1. п дусти наздик/ самими, хам дам; 2. а 1) дарунй, ниходй, зотй, асосй, бунёдй; 2) махрамона, хусусй, шахей: her in- timate feelings эхеосоти шахей ва нихонии У; 3) самими, чон-чонй. intimate II ['intimeit] v 1) огох кардан, эълон кардан; фахмондан (бо имо на ишора); 2) ишора кардан, дар назар доштан. intimation [,inti'meijh] п 1) огох, эълон; 2) киноя, имо, ишора. intimidate [in'ttmideit] v гарсондан, тахдид кардан, дар харос гузоштан, хароснок кардан, дар бим гузоштан, бимнок кардан. intimidation [in,timi'deijn] п тахдид, бимангезй, харосангезй. into ['into; 'mtu:] prep 1) ба, ба дарунй, ба дохили: They drove into the city. Онхо ба шахр даромаданд. The house has been converted into a hospital. Хонаро ба беморхона табдил до- данд. 2) ба: Не divided the apple into three parts. Вай себро се таксим кард. She translated the article into French. Вай маколаро ба забо- ни франсавй тарчума кард. 3) дар, дарун, ан- дарун; 4) ворид ба, пардохтан ба (шугл ва г.): She went into teaching. У ба муаллимй ворид шуд. make into хосил кардан, махсулот баровардан; turn into мубадцал кардан, табдил додан. intolerable [in'tolarabl] а тахаммулнопазир. бетокат, токатфарсо, душвор. intolerance [in'tolarons] п токатнопазирй (нисбат ба акрид ё эътикрдоти дигарон), таассуб, кутохфикрй. intolerant [m'tolsrant] п мутаассиб, кутохфикр. intonation [,mtou'neijn] и грам. 1) интонаг- сия, оханг (цумла ё ибора), овоз; 2) сарсиш, охангинсозй; ичрои аввалин суханони суруд ва г. intone [in'toun| v бо садое/ овозе хондан/ сароидан, бо оханге кироаг кардан. intoxicant [in'toksikant] 1. п нушокии ма, ;хушкунанда; 2. а мадхушкунанда intoxicate [in'toksikeitj v мает кардан, кайф додан, сархуш кардан, барангехтан, ангезон- цан. intoxication [nptoksi’keijn] п 1) мастй, сармастй, саршодй; 2) тиб. захрзадагй. intra- [intra] pref дарун, дохил: intracity даруншахрй. intractable [m'traektabl] а Г) саркаш, худсар, хирасар, гапнодаро, гапногир; 2) дертарби- ятшаванда; 3) тиб. дердармон, сахтдармон. intramural [jntro'mjuarsl] а даруншахрй, дарунидонишгохй (дар дохил шах,р ё донишгох, рухдода). intransigent [ir/traensidgantj 1. п 1) одами сарсахт; 2) ходими сиёсии ошинопазир; 2. а си. оштинопазир, оштинашаванда, сарсахт, беамон. intransative [in'tra:nsitiv] а грам. ногузаран- да, монда (феъл). intrench [ip'trentj] ниг. entranch. intrepid [in'trepid] а нотарс, часур, бебок, диловар, далер. intrepidity [.intn'piditi] п нотарей, бебокй, бочуръатй, далерй intricacy jhntnkesi] п печидагй, саргумй, мушкилй, мураккабй, чигилй. intricate ['intnkit] а печида, мураккаб. intrigue [in'triig] 1. п макр, хила, фитна, да сиса, найран:: They were accused of political intrigues. Онхоро ба дасисабозии сиёсй гунахгор карданд. 2. v 1) фитна андохтан/ ангехтан, хилаву найрангбэзй кардан: to intrigue agamst sb ба мукобили касе фитна ангехтан; 2) ба шигифт овардан, ба марок овардан, ба худ чалб кар- дан: The story intrigued him. Хдкоя уро ба марок свард. introduce [,intra'dju:s] v 1) гузарондан, даро- вардан: to introduce a vaccine into the body 6a бадан дору гузаронвдан; to introduce a new method равиши нав чорй кардан; 2) муаррафй кардан, шинос кардан; Не introduced us to his father. Вай моро ба падараш муаррафй кард. 3) дохил кардан: Several plans were introduced at the meeting. Чанд накша ба рузномаи мачлис дохил карда шуд. introduction [,intro'drtkjh] п 1) навоварй: Tel- evision is a newer introduction than radio. Теле- визон нисбат ба радис наьоварии тозатар аст. 2) муаррифй, шиноссозй: We shook hands after our introduction. Пас аз муаррифй шудан мо даст фушурдем. 3) мукаддима, пешгуфтор, дебоча, сарсухан: the introduction to a book мукадцимаи китоб; a letter of introduction тав- сиянома, муаррафинома. introductory [pntra'dakton] а мукаддимавй, мукаддамотй. introspect [,introu'spekt] v диккат кардан, чукур фикр кардан, мулохиза кардан. itrospection [,mtrou'spekjn] п худтахлил- кунй, худмушохидакунй. introspective [pntrou'spektiv] а худтахлил- кунанда, худмушохидакунанда. introvert 1. п ['introvo:t] шахей дарунгаро; дарунпеч (шахе); 2. [,mtra'va;t] v 1) дарунгарой кардан, да- рунгарошдан; 2) ба тарафи дарун хам кардан, дарунхам кардан, тарун хамондан.
-448- intrude intrude [mtru:d] v бо зурй ворид шудан/ кардан (into)', тахаммул кардан, бор кардан (худ ё сщидаи худро), дахолат кардан. intrusion [in'truijn] и боркунй, зуроварй, дахолат, тахаммулсозй. intrusive [in'truisiv] а нохонда музохим, мудохилаомез. intrust [m'trxst] v амер. ниг. entrust. intuition [,mtju:'ijn] n гувохии дил, хисси пешакй, илхом, фахм. intuitive [in'tju.itiv] а беихтиёрона, шухудй, inundate [TnAndeit] v сел гирифтан, сслзада кардан, зери об бурдан, аз об пушида кардан. inundation [.inAn'deijn] п 1) селгирифтагй, обгирифгагй; 2) обхсзй, туфони об, тугёни об (гарксозй). inure [t'njuo] v 1) одат кунондан: to inure onsclf худро ба чизе одат кунондан; 2) ^ук,. амал кардан; 3) манфиат расондан. inutility [mju'tihti] п бехудагй, бехуда бу- дан, фонда надоштан. invade [m'veid] v 1) тохтутоз кардан, хучум кардан, хамла кардан: 2) хукуки каееро пой- мой кардан: 3) пахш/ зер кардан, фаро гириф- тан (бемори, хиссиет). invader [in'veido] п истилогар, забткунанда. invalid I [Tnvali:d] 1. п маъюб, бемор: ап invalid chair курсии маъюбй; 2. а бемор, инвалид, маъюб, маслук; 3. v [,invg'li:d] 1) маъюб баромадан/ шудан; 2) аз аскарй бо сабабй беморй озед кардан/ шудан. invalid II [in'vaslid] а 1) ботил, пуч, бидуни арзиш: an invalid argument санади пуч. эъти- бори конунй надошта; 2) беасос. invalidate [in'vaslideit] v беэътибор кардан, ботил кардан invalidation [in'vaehdeijn] п х,ук,. беэътиборкунй, беэътиборсозй, аз эътибор сокиткунй. invalidity [invo bditi] п 1) корношоямй; беэътиборй; 2) маъюбй, маслукй. invaluable [in'vseljuabl] а пурарзиш, бебахо, гаронбахо, киматбахо. invariability fin,vearia'biliti] и гагйирно- пазирй, тягйирнаёбандагй. доимй, хамешагй. invariable [in'vean&bl] а 1) изазнашаванда, тагйирнаёбанда; 2) риёз. доимй, пайдарпай, муттасил invasion [in'vetjn] п 1) забт, истило, тохту- тоз, ишгол, тозиш, тачовуз (низоми)', 2) мудо- хила/ дахолат ба хукуки касе. invasive [m'veisiv] а истилогарона, тачовузкорона. invective [m'veknv] п pl фахш, дашном, хакорат, сарзаниш харзагуй. inveigh [m'vei] v дашном додан, фахш гуф- тан, хакорат кардан. inveigle [in'vi:gl] v фирефтан, бо хила ба дом андохтан, аз рох андохтан/ баровардан, гумрох кардан. invent [m'vent] v 1) ихтироъ кардан: A. Bell invented the telephone in 1876. А. Белл теле- фенро соли 1876 ихтироъ кард. 2) афсонагй кардан, аз пеши худ бофтан: Being late, she invented an excuse. Дер карда вай бахонае бофт. invenrion [in'venfn] п 1) ихтироъ, ибтикор, навофаринй: Have you seen his latest invention? Ихтирои охирини вайро дидед? 2) гапи бофта, дуруг. The report was an obvious invention. Ха- бар бофтаи махз буд. inventor [m'venta] n 1) ихтироъкор, навофа- рич, тозаачдеш; 2) дуруггуй, хаёлпараст (шахе). inventory ['invantri] J. п 1) инвентар, фсхрасти молиёт, дафтари дорой; 2) амер. |тафгишот; 2. v фехраст кардан, руйхат кардан, ба руйхат гирифтан. номгуи молиёт тартиб до- дан. inveracity [,invo'rarsiti] п дуруггуйй, хаёлнарастй. бардуруггуй. inverse |'invo:s] 1. п рубаруй, мухолифй; 2. а 1) воруна, баргардон, вожгун; 2) мукобил, рубару, мухолиф, пушт: the inverse side of a coin пушти сикка, тарафи мукобили танга. inversion [in'vsfn] п 1) ворунагй, ворунй, воруниш; 2) грам. ивазкунии чойи калимахо даг> чумла; 3) мус. ворунсозии парда. invert [in'vfKt] v В ба чои дигар гузоштан, чой иваз кардан; ба тарафи дигар гардондан; 2) грам. тартибро иваз кардан/ таклиб/ ворунсозй кардан, чойхоро иваз кардан; inverted commas нишони нохунак («...»). invest fin'vest] v 1) сармоя гузоштан, сармоягузорй кардан; 2) пушондан, дарбар гирифтан, фаро гирифтан; 3) ихтиёр додан, атэ кардан (цудрат): The constitution has in- vestsed the president with important political powers. Конуни асосй ба ихтиёри президент кудрати мухими сиёсй додааст. investigate [in'vestigeit] v 1) тафтиш кардан, бозчуй кардан: They were going to investigate the matter. Онхо масъаларо тафтиш карданй буданд. 2) тахкик кардан, омухтан: Scientists investigate nature to learn more about it. Оли- мон табиатро тахкик мекунанд, то ин ки дар бораи он зиёдтар донанд. investigation [m,vesti'geijn) п 1) тафтишот, бозчуй: an investigation of the fire by the police тафтишоти сабабй сухтор аз тарафи полис; 2) тахкикоти илмй: advanced investigation in the field of nuclear physics тахкикоти пешка- дамтарини илмй дар сохаи физикаи ядрой. investigator [in'vestigeito] п 1) тахкикотчй, бозчуй, маъмури тахкикот; 2) озмоянда.
-449- irate Investiture "[mfvestitja) n Г) ато и маком (маъмулан бо рангами маросим бо либоси расмй)', 2) nJ/шок, чома. investment [in vestment] п 1) сармоягузорй, хиссагузорй: his investment in the company сармоягузории вай дар ширкат; invistemnent bank амер, бонки сармоягузорй; 2) сарф: ту investment of time in writing this book сарфи вакти ман дар навиштани ин китоб; 3) пушок, рупуш; 4) гумориш ( дар маросими расмй)', 5) рар. мухосира. investor [in'vesta] п сармоягузор, маблаггузор, хиссагузор. inveterate [m'vctortt] а кухан, дериь, дерина, кадимй; inveterate smoker гамокука ши ашадй. invidious [m'vtdias] а нафратангез, нохушо- янд, кинангез, манфур, гаразолуд. invigorate [m'vigareit] v неру/ кувват додан, часорат бахшидан, зиндадил кардан. invigorative [in'vigsrotiv] а кувватдиханда, нерудиханда, хавасмандкунанда, башавк- оваранда, invincibility [in,vinsi'biliti] п 1) маглуб- нопазирй, шикастнопазирй; 2) дахолатнопазирй, масуният. invincible [in'vmssbl] а 1) маглубнопазир, шикастнопазир; 2) сахт, устувор.. inviolable [in'vaialabl] а 1) вайроннаша Бан- да, шикастнопазир. газанднопазир, пойдор, мустахкам; 2) дахолатнопазир. invisibility [m,vizo'biliti] п нопадидй, ноаёнй, ногазандй. invisible [m'vizobl] а 1) нопадид, ноаён, но- маълум: invisible man марди ноаён; 2) махфй, нихон, пинхон; the Invisible 1) худованд; чахэни боки, дунёи гетй. invitation [pnvi'teijn] п 1) даъват, фарохон; 2) даъватнома, таклифнома. invite [m'vait] v 1) даъват кардан, талаби- дан, таклиф кардан, фаро хондан; 2) дархост кардан, хостор шудан, хостан. to invite ques- tions and discussions хостори пурсиш ва бахс шудан; 3) чалб кардан, чазб намудан; 4) во- дор кардан, барангехтан. inviting [m'vaitirj] а чалбкунанда, цилбаро- на, мачзубкунанда, рабоянда, водоркунанда, ангезанда: her inviting iook нигохи дилбарона; an inviting suggestion пешниходи чалбкунанда. invocation [ia.‘vokeijn] п 1) шоир. даъват, мурочиат, дастёзй, даст ба домонй; 2) чоду, сехр. invoice ['mvais] п борхат, фактура, расид (квитансия)', make out/ send an invoice for the goods борхат фиристондан. invoke [m'vauk] v 1) даст ба домани касе задан, барои кумак мурочиат кардан; 2) даст ба чоду задан, сехргарй кардан. invoiuntary [in'volontri] а беихтиёр, бидуни касд, худ ба худ. involve [in'volv] v 1) чалб кардан, всрид кар- дан, кашидан: They were involved in a long ar- gument. Онхо ба бахси дуру дароз кашида шудаанд. 2) дар бар доштан, шомил будан: The job involves a lot of travel. Ин кор сафархои хизматии бисёр дорад. 3) марбут будан ба, вобаста будан ба, сару кор доштан ба: problems that involve their future масоиле, ки ба ояндаи онхо сару кор дорад. 4) мач. фа- ро гирифтан, дарбар 1ирифтан; 5) печондан, морпеч кардан; 6) риёз. ба дарача бардоштан. involved [in'volvd] l.past вар. р. аз involve. 2. а мураккаб, печида, иечдарпеч, мугранч, мубхам: His explanation was too involved for them to understand. Тафсири вай барои фахмидан хеле мураккаб буд. involvement [m'volvmont] п 1) иштирок, чалб, шомил; 2) мушкилоти пули. invulnerable [m'vAlnarabl] а осебнопазир, га- занднопазир, масун. inward ['inwad] 1. а дарунй, дохилй; мач- ботинй, зотй; 2. adv дарун, дохил. inwardly ['mwod.i] adv. 1) дар дарун, аз да- рун, ба суи дарун; 2) дарунан, ботинан, аз тахи дил. inwards ['inwadz] 1. п pl гуфт. узвхои дарунй; 2. adv ба с?и дарун, ба тарафи дарун. inwrought ['m'ra:t] а 1) дарунбофшуда, боф- ташуда, гулдор; 2) мач. дархамомехта, даро- мехта. iodine ['aiadim] п хим. йод. iodinize ['aiadaiz] п хим. йоддор кардан, бо ёд омехтаи. ion faian] п физ. ион. ionic [ai'anik] а ионй. ionosphere [ai'onasfia] п ионосфера IOU ['aiou'ju:] кутор аз I owe you ман аз шумо карздорам, варакаи сабти карзи гириф- та. ir- [ir] pref ба калима маънои инкорй медирад гайри-, бе-: irrational гайриакдонй, бемаънй; irreproachable бегунох, маъсум, пок, беолоиш. Iraki [i'ra ki] ниг. Iraqi. Iran [i'ra:n] n Эрон. Iranian [ai'reinian] 1. n 1) эронй, сокини Эрон; the Iranians эрониён; 2) забони форей/ эронй, 2. а эронй. форси. Iraq [i’ra:k] п Ирок. Iraqi [i'ra:ki] 1. п ирокй; сокини Ирок; 2. а ирокй. irascible [I'raesibl] а зудранч, тундмизоч, тундху, тез. irate [ai'reit] а хашмгин, газабнок, асабонй,
450 - ire кахролуд. ire [aia] n од. шоир. хашм, газаб, кахр. ireful ['aiaful] а хашмгин, газабнок, асабонй, кахролуд. Ireland ['aialand] n Ирландия. iridescence [in'desnsl n рангорангй, рангбарангй. iridescent [,in'desnt] а тирукамонран). ран- горанг, рангбаранг. iris I ['aigns] n анат. 1) пардаи чашм, ран- гина; 2) гиё. савсан; 3) раш инкам он, камони Рустам. Irish ['aianj] 1. п 1) ирландй, сокини Ир- ландия; 2) the Irish ирпандихо; 2 а ирландй. Irishman ['aiorijmsn] п ирландй. Irishwoman ['aianj’.wuman] п зани ирландй. irk ['э:к] г гуфт. озурдан, ранчондан, ма- лой кардан. irksome ['е:кзлт] а ранчовар, озордиханда. iron ['аюп] 1. п 1) одан: It is made of iron. Ин чиз аз охан сохта шудааст. That is an iron gate. Ин дари оханин аст. 2) оханй сиёх, пулод: cast iron чугун; as hard as iron мац. одами серталабу сахтгир; 3) утюг, уту, дар- змол: Do you have an iron I can borrow? Шумо ба ман дарзмол дода метавонед? 4) pl занчир, побанду дастбанд; 5) оханй дар хун ё хурок буда; a man of irion одами предай оханин/ матин дошта; in irons дар занчир, даступобаста; Iron hand/ fist in a velvet glove. Зарб. ~ Аз py мекунад шона, аз таг мезанад фона. Бо гург думба мехураду бо чупон гиря мекунад. Strike while the iron is hot. Зарб. ~ To танур дог аст, нонро часпон; аз фурсат истифсда бур- дан, фурсатро ганимат донистан; too many irons in the fire дар чанд фаъолият даст доштан; 2. а 1) оханй; iron horse мац. аспи оханй (паровоз, танк ва г.); 2) сангдил, берахм; 3. v 1) дарзмол кардан: She ironed her aress carefully. Вай куртаашро бодиккат дарзмол кард. 2) оханпуш кардан, охан задан ба; 3) занчир/ занчирбанд кардан; iron oct а) хамвор кардан; б) мац. амер. бархам додан, бартараф кардан, хал кардан (мушкилот ва г.). irnonclad ['aisnklasd] 1. п зирехпуш; 2. а оханпуш, зирехпуш: irnoclad ship киштии зирехпуш. ironic/al) [ai'romk(l)] а киноямез, масха- раомез. ironing Гаюпп)] п дарзмолкучй, утюгкунй. ironmonger ['aian,mAj)g3] п 1) точири олоти оханин, оханфурУш; 2) челонгар. ironside ['aisnsaid] п одами диловар/ шучоъ/ часур/ шермард. iron-stone ['aisnstoun] п маъдани охан. iron-works ['aisnwo.ks] п корхонаи охансозй, корхонаи охангарй, корхонаи мошинсозй. irony I [’аюгэт] п таъна. киноя. масхара. irony II faiarani] а оханин, охандор, охансон. irradiance [t'reidions] п дурахш, тобиш, пар- тав, чило. irradiant [rreidiant] а тобанда, дурахшанда, тобон, равшан. irradiate [freidieit] v 1) равшан кардан, му- ка ввар кардан; 2) мац. партав афкандап, ду- рахшондан, дурахшидан. irradiation [i'reidieifn] п шуоафканй, нурпсшй; мац. партавафшонй. irrational [frsefnol] 1. п ададхои ирратсионалй; 2. а гайриокилона, беаклона, бехирадона, бехирад. irreclaimable [дп'ИеппэЫ] а 1) ислохна- шаванда, ислохнопазир; 2) баркарор- нашаванда. it recognizable [t'rekagnaizabl] а шинохтна- шаванда. irreconcilable [i,rckansailabl] а 1) мусолиханопазир, созишнопазир, оштинопа- зир. irrecoverable [,irI'kzvvarobl] а бозёфтнопазир, ислохнашаванда, ислохнопазир, баргаштно- пазир, чуброннопазир. irredeemable [,jn'di:mabl] а 1) гайри кобили бозхарид (са%м)-, 2) дигаргуннопазир, тагйирнопазир, ислохнопазир. irreducible [,)ri'dju:sobl] а 1) нокостанй, камнашуданй; 2) ихтисорнашаванда; 3) аккалй. irrefuteable [I'refjutsbl] а раднопазир, рад- натааванда, гайри кобили рад. irregular [t'regjula] 1. п pl кисмхои харбии гайриодй/ гайримукаррарй/ гайримунтазам; 2 а 1) нодуруст. хилофи коида: an irregular procedure амалй гайрирасмй; an irregular verb феъли нодуруст; 2) нохамвор: an irregular shape шакли нохамвор; ап trregulai line хатти кач; 3) номураттаб, бетартиб: irregular breathing нафаси номураттаб; irregular rhythm рабти/ усули бетартиб; 4) грам. нодуруст: irregular verbs феълхои нодуруст; 5) jfap. гайримунтазам, номуназзам. irregularity [r'regju'laeriti] п 1) номураттабй, гайримунтазамй, нохинчорй; 2) бетартибй, худсзрй, беинтизомй: irregularity of living ни- зоми бетартибй хаёт; 3) нохамворй, пасту баландй. качукилебй: 4) нодурустй, хатокунй, сахвкунй. irrelevance fi'relsvans] п номуносибй, бемавкей, бемавридй irrelevant [t'relavaut] <7 номарбут, номуно-
-451 - сиб, берабт, бетартиб, парешон. irremideable [,iri'mi:diabl] а 1) дармоннопа- зир, бедармон, табобатнопазир; 2) чуброннопазир, ислохнопазир. irremissable [дп'ппзэЫ] а авфнопазир, нобахшиданй, бахшиданашаванда. irremovable [,iri'mu:vobl] а 1) ивазнашаван- да, бадалнашаванца; 2) бартарафнашаванда. ислохнашаванда. irreparable [1'герэгэЫ] а чуброннопазир, таъмирнопазир, чоранопазир, тармимнопа- зир. irreplaceable [pn'pleisabl] а чойгузиннопазир, бебадал, бехамто, ивазна- шаванда. irrepressible [jn'presobl] а сарку бнопазир, чилавгирнопазир, мутеънашаванда. irreproachable [pn'proutjabl] а беайб, беил- лат, бенуксон, сарзанишнопазир. irresistible [pri'zistabl] а сахт, раднопазир, рафънопазир, мукоматнопазир. irresolute [i'rezalu:t] а бечуръат, дудила. irresolution [I'reza’lujn] п бечуръатй, дудилагй irrespective [in'spektiv] а бепарво, бемулохиза: irrespective of катъи назар аз: irrispective of age сарфи назар аз синну сол. irresponsibility [,in,sponsa'bihti] п бемасъу- лиятй. irresponsible [,iri'sponsabl] а гайримасъул, бемасъул, беэътино, сахлнигор, irresponsive [.iri'sponsiv] а гайримасъул, бемасъул, беэътино, сахднигор irretrievable [in'tri: vabl] а бозёфтна- шаванда, чуброннопазир. бебозгашт. irreverence [1'revorons] п бехурматй, беэкгиромй, беэътиной. irreverent [I'rcvoront] а бехурмат, бсиззат. irreversible [,m'va:sablj а тагйирнопазир, барнагарданда, баргаштнопазир. irrevocable [I'revakabJ] а катъй, бсбаргашт, бебозгашт, да гвна шудани irrigate ['ingeit] v 1) обёрй кардан, об до- дан; 2) обёриии суннй ташкил кардан. irrigation [’in'gcifn] п обёрй, оббарорй, обдихй; imgatin engineering мелиоратсия, низоми бехсозии шароити замин. irrigative ['ingeitivj а обёрикунанда. irritable ['intobl] а асабонй, тундху, зуд- хашм, бадхулк. irritant ['intant] 1. п моддаи илтихобовар; 2. а таъсиррасонанда, барангезанда, хассосият зо. озоранда; илтихобовар. irritate ['iriteit] v асабонй кардан, оташин кардан, барангехтан, хашмгин кардан, irritation [,in'teifn] п асабоният, ангезиш, озурдагй, афгорй. irritative [.iri'teitiv] а ангсзанда, баранге- занда; илгихобоваранда. ____________________________________________issue irrupt 11'глр1Гп"хучум "кардан, хамла овар- дан. irruption ii'rxpjnj п хучум, хамла. is [iz] v хает, аст: шах. 3. шак. т. 3. уоз. ф. to be. isinglass ['aiznjgla:s] n сиреши мохй (с? моуй ба даст меояд. Islam ['izla:m] п 1) Ислом- the world of Islam чахонй Ислом; to convert to Islam Ислом овар- дан, мусулмон шудан; 2j муслимин, мусулмо- нон. Islamic [rz'lffimik] а исломй, мусулмонй island [’ailand] п чазира. islander ['ailondj п чазиранишин, мукими чазира. isle [ail] и чазираи хурд. islet ['adit] п чазирача, чазирачаи беодам. isn’t [iznt] гуфт. кутоу аз is not. isolate ['aiseleit] v чудо кардан; пушишдор кардан. isolaticn [.aiso'leijn] п танхой, гушанишинй, чудогузорй, канорагирй. isolator ['aiscleito] п изолятор, чои чудокардашуда. isotherm ['aisou0o:m] п физ. изотерма, хамгармй, хамдамй. Israel ['izreial] п Исроил. Israeli [’izreiali] п исрошш, ахли сарзамини Исроил. Israilite ['iznalait] 1. п исроилй, яхуд; 2. а яхудй, чухудй, исроилй. issue ['iju:, isju:] 1. п 1) шумора, чоп, нашр (ру знача ва г)~ in the latest issue of the magazine дар шумораи охирини мачалла; 2) мавзун мавриди бахс, матлаб, казия, масъалаи бахенок, дурнамо: to debate an issue масъалаи бахенокро мухокима кардан. 3) баромад, бе- рунрез, дахона, рохи хуруч. хуручй: the entran- ce and issue of the cutomers into the shop даро- мад ва баромади муппариён ба магоза. 4) берунрезй, хуруч, берунрафт; 5) натича, окибат, поён, бароянд: We hope this project will have sucessful issue. Mo умедворсм, ки ин бар- нома окибати муваффакиятомез хохад дошт. 6) нашр, интишор, су дур, пахш: the issue of the »econd printing of this dictionary интишори дуюмин чопй ин фарханг; 7) наел, авлод; 2. v 1) нашр кардан/ шудан, чоп кардан/ шудан, интишор додан/ шудан: These stamps are issued last year. Ин нишонахо соли ту зашта интишор шуданд. 2) баромадан. берун рехтан: 3) натича додан, Самара додан; 4) ба муомила баровардан (пул); at/ in issue мавриди бахс, хануз халлу фасл ношуда, мавриди ихтилоф; bring to an issue ба мархалаи халлу фасл расон- дан; make an issue of мавриди бахс ва баррасй карор додан;
Istanbul -452- take issue with мухолифат кар тан бо, кабул надоштан; Istanbul [.istaen'bu:!] п ш. Стамбул. isthmus ['ismos] п цуг. гардана (борикии за- мине, ки ду хушкиро бо уам мепайваноад), бар- зах: The isthmus of Panama joins Noth and South of America. Гарданап Панама шимол за чануби Америкаро мепайвандад. it I [it] ргоп 1) вай, у, он (исмуои бецон ва уайвонот, баъзан оиои кудакони хурдсол): "Where is your pen?” - "It is in my pocket." Калами шумо канй?” - Вай дар кисаи ман аст”. "Where is the cat?" - "It is in the kitchen." Гурба дар кучост?” - “Вай дар ошхсна аст”. She looked at the baby - it was sleeping. У ба тифл нигох кард - вай хоб рафта буд. 2) ин, хамин: It happened a week ago. Ин вэкеа як хафта пеш рух дод. 3) дар чумлауои бешахс тарчума намешаеад: It was winter. Зимистон буд. It was necessary for us to go. Рафтани мо лозим буд. 4) баранда {дар бозии куоакон): We played hide-and-seek, and I was it. Mo руст- рустакон бозй мекардем ва ман баранда бу- дам 5) барои таъкид кардани бахше аз чумла: It was Aziz who broke the glass. Син} Азиз буд, ки шишаро шикает. It is a good horse that never stumbles. Зарб. ~ Одамизод шири хом хурдааст. It is an ill wind that blows nobody good Зарб. ~ Саги кордида бигирад галат,/ Зи рубах ра- мид шерп нодида чанг. (Фирдавсц) it II [it] и 1) идеал, максад ва орз^й охирин; 2) амер, каллаварам, дахонялла. Italian [ftaelajn] 1. п 1) италян (гиахс); the Italians италянхо; забони италиявй. 2. а италиявй. Italy ['itahj п Италия. italics [1'tsehk] 1. п од. pl хуруфи курсив, хуруфи шикаста; 2. а курсивй, шикаста. italicize [I'taslisaiz] v бо хуруфи курсив чудо кардан, дар зори матн хат кашидан (дар дастхат). itch [it.f] 1. п хориш, хоришак; 2. v 1) хоридан, хориш кардан: Му fingers itching to give him a thrashing, Дастхоям барои задании у мехоранд, 2) мац. орзу доштан, иштиёх доштан: Не is itching to tell us the news, У барои хабгрро ба мо расондан бетокатй кард. have an itching nalm пулдуст/ пулхох будан; itchy [itji] а хоранда, хоришанда. хоришй. item ['aitam] 1, п 1) чиз: Here’s the list of items you’ll need for camping. Мана руйхати чизхое, ки ба шумо барои сафар лозим хастанд. 2) банд, масъала <дар рузнома); They moved to the next agenda item. Онхо ба банди дигари рузнома гузаштанд. 3) ракам: Which is the first item on the programme? Раками якуми барнома аз чй иборат аст? 4) хабар, макола: There are several interesting items in today’s pa- per. Дар рузномаи имруза якчанд маколаи ачиб аст. 2. adv хамчунин, инчунин. itemize ['aitemaiz] v амер, банд ба банд ном- бар кардан, нишон додан, нукта ба нукта фахмондан. iterate ['itereit] v такрор кардан: Не iterated his complaint. У шикояташро такрор кард. iteration [,it?'reifn] п гакрор, бозгуфт, дуборагуй, такроран гуфтан. itinerant [I'ttnarant] и саёхатчй, мусофир. itinerary [ai'tmarsn] 1. п 1) рохи сафар, ма- сир/ хатти сафар; 2) китоби рахнамои мусофи- рат; барномаи сафар; 2. а рохй, сафарй. itinerate [1'tinareit] v 1) гаштан, сайр кардан, сафар кардан; 2) давр задан, тай карда баро- мадан. it'll ['itl] гуфт. кутоу аз it will its [its] ргоп худ; аз они у, вай (оиди исмуои бечон, уайвонот ва баъзан кудакон): Everything was in its place. Хама чиз дар чояш буд. The dog wagged its tail. Саг Мумашро мечунбонад. The child fell and hurt its knee. Кудак галтид ва зонуяшро маиб кард. it's [its] гуфт. к^тоу аз it is ё it has. itself [it’selfj ргоп 1) худро: The monkey saw itself in the mirror. Маймун худро дар оина дид. That speaks for itself. Ин санад худаш гувох аст. 2) худ: The thing itself is not valuable. Худи чиз киматбахо пест. bj itself худ, мустакллопа; алохида: The ma chine works by itself. Мошин худаш кор меку- над. in itself худ ба худ: That m itself is a good reason. Ин худ сабаби гуворо аст. I've [aiv] гуфт. кутоу аз 1 have. ivies faiviz] ниг. ivy. ivory ['aivan] n 1) дандони фил; 2) гуфт. р/ хар чизи аз устухони фил сохташуда: тосп бо- зии нард, куррахои бидиярд ва г.; 3) инч. pl дандонхо: to show one’s ivories хандидаи. 4) ранги устухони фил; 5) attr. аз устухони фил сохташуда. ivy ['atvi] п (pl ivies) гиёу. ошики печон, гу- ли печак.
-453 Jj J, j [djei] дауумин уарфи алифбои англисй. jab [dgaeb] 1. п 1) зарба (сахт), хала, пора; 2) уар. зарба ба корд; 2. v сих задан, халондан (бо чизи тез), ка- фондан, майда кардан. jabber f'dgseba] 1, п вар-вар, сафсата, гапи бехуда. 2. v вар-вар кардан, лаккидан, гапи бехуда гуфтан. jack I [dja?k] п 1) одам, писар, чавон (инчу- нин ба уарфи калон): Jack and Jill чавон ва духтар; 2) бахрчй; 3) амер лау. пул; 4) тех. домкрат; 5) фашанг; 6) харак; A good Jack makes a good Jill. Зарб. ~ Мардро мард мскардатй хам зан, номард мекардагй хам зан. before you say Jack Robinson дар як мижа за- дан, бе душворй; Jack Frost зимистони сахт/ кахротун; Jack in office мансабдори худписанд/ такабур; Jack-of-all-trades (р/ jacks-of-ali trades) шахси бохунар, устои гулдаст, устокор; хамакора ва хечкора; 2. v 1) бо фашанг/ домкрат бардоштан/ баланд кардан; 2) партофтан, мондан (бо: up) (кор ва г.): to jump up one’s work кори худро партофтан. jack II [dgeek] и байрак, ливо: Union Jack ливои давлатии Британия; have a jack up бо байраки бардошта/ афрохта. Jack-a-dandy ['d^aska'drcndi] п олуфта. хушлибос. jackal ['dgaekod] 1. п (аз решай форси ё санскрит) 1) шагол; 2) навкари халкабагуш навкар, косалес. 2. v навкарй кардан, косалесй кардан. jackanapes ['dgaskneips] п 1) бачаи шайтон ва беодоб; 2) густох, бешарм (шахе)', 3) бодй сабукмагз (шахе). jackass ['dyaskaes] п 1) мац. хар; 2) аблах, кундзехн. jackboot ['dya:kbu:t] п мУзаи низомии дароз (то болои зону). jackdaw ['dgaekdo:] п зогча; Jackdaw in peacock's feather. Зарб. ~ Зог агар ёбад гуле, худро шуморад булбуле. jacket ['бдаекн] п (аз решай арабй) 1) нимтана: Не put on his jacket. Вай нимгана- ашро пушид 2) пуст (себ, картошка): Potatoes were cooked m their jackets. Картоткаро бо пусташ пухтанд. 3) пушиши берунй, чилд. рУпуш, рукаш; 4) пуст (уайвон). jacketed ['dgaekitid] а бо пуст пушидашуда. jacket-in-the-box ['djaekitmdiboks] п 1) як навъи бозича (ки аз куттй мебарояд); 2) мац jangle фиребгар jack-knife ['djaeknaif] и корди калони катшаванда. Jack-o’-lantern [’бзагкэ,1аеп1эп] п фонуси кадуй (дар цашнуо даруни кадуро холй меку- нанд ва дарунаш шамъ мегузоранд). Jack-puddingj'dgask'pudirj] п масхарабоз, ширинкор. jack-towel j'dgaek'taual] п сачок (барои ис- тифодаи уамагон). jade I ['ejard' п нефрит (маъдан), яшм. jade II [’djeid] 1. и 1) аспи логар (хароб); 2) зани бадном, зани харза, зани чавон ва беодоб; saucy jade занаки бехаё/ бешарм; 2. v 1) хаста кардан, фарсуда кардан; 2) аз кор даровардан. jaded ['dgeid'.dl а мондашуда, халокшуда. jag ['djieg] п 1) тезй, дандонаи тез (арра ва г.), тезгуша; 2) дупгии тез, барчаст агй; 2. v нософ ё гушадор буридан, кач бури- дан, гушадор буридан. jag up чазо додан, чарима додан. jagged ['dxaegidj а пурдандона, тезгушадор. бурида-бурида кардашуда, арра-арра карда- шуда. jaggy ['dgseg.] а ниг. jagged. jaguar ['djaegjuo] г. зоол. ягуар (навъи палан- ги холдор), юз. jail [djeil] 1. п зиндон, махбас, бандихона. 2. v зиндон кардан, ба махбас андохтан. jailer or jailor ['dgei 1э] а зиндонбон. jalousie ['gashrzi:] n парда. jam I [dgtem] 1. n 1) банд, танбон, гирифтагй, танба, сад, монеа: a traffic jam тан- бал харакати наклиёт, рохбандон; 2) часпидагй, часпондагй, дархамфишурдагй, анбоштагй; 3) амер., гуфт. гирифт орй, гир, тангно; 2. v (jammed; jamming) 1) пур кардан, ба зурй ворид кардан, чапондан: The hall was jammed with people. Тол op аз одам пур буд. 2) рохбапдон кардан, банд овардан, банд кардан (роуро); 3) зарбхурда кардан/ шудан (ангушт ва г.) бо чизе); 4) зур задан, дархам фишурда кардан/ шудан; 5) пуропур кардан, тиккондан, тикконда пур кардан, комилан пур кардан (чизеро); 6) гир андохтан, гир кардан, часпи- дан, цармондан, часпидан, махкам шудан. jam II [dja?m] п мураббо: Не spread jam on his bread. Вай болои нон мураббо молид. real jam хеле бомаза, ангушт мелеей. Jamaica [dgo'meika] п Ямайка. jamb [сз<ет] п 1) чахорчрб, пахлудари, ка- саки дар; 2) pl нахлудеворхои оташдони деворй. jamboree [ДзжтЬэ'и:] п лау. хурсандй, хушхолй, шабнишинй. jangle ['djastjgl] 1. п 1) доду бсдод, чанчол, килу кол, хаёху, 2) садои тез/ гушхарош/
janitor но чиндор; 2. v 1) доду бедод кардан, чанчол кардан, галогула кардан, магал кардан; 2) озурдан, хароб кардан (асабро). janitor ['djasnita] п амер, фарроши идора, дарбон, посбон. January ['djamjuari] п январ. Jap [dgsep] и гуфт. японй, шахрвандй Япония. Japan [dgo'psen] п Япония, Ч,опон. japan [dga'pasn] 1. п 1) локи сиёх; 2) махсулоти локзадаи японй; 2. v лок молида, локпуш кардан, бо локи японй чило додан. Japanese |Дз<врэ'ш:г ] 1. п японй, чопонй. ахли чопон, забони чопонй; 2. а японй, чопонй. jape [djeip] 1. и шухй, хазл, мазок; 2. v шухй кардан, мазок' хазл кардан. jar I [бза:] 1. п 1) такой, закона, зарба; 2) овози гушхарош, овози хиррй, норозигй, асабй; 3) бархурд, ихтилоф, даъво; 2. v 1) садои гушхарош баровардан, садои нохинчор эчод кардан, чарангос задан; 2) бархурд кардан, ихтилоф пайдо кардан, даъво кардан, носозгор будан; 3) такой до- дан, ларзондан. jar II [dja:] п (аз решай арабй) куза, хурма, шиша. jargon ['dja:gan] п 1) жаргон, забони омех- та, забони номафхум, 2) забони хирфай/ фанй, забони заргарй: lawyers jargon забони хирфаии хукукшиноссн. jasmine ['dgsesinm] п (аз решай форси) гиёх;. ёсуман, ясмин. jasper ['djaespsj п маъ. (аз решай арабии типа) яшм, яшма (санги нимк&матба^о бо раненой зард ё сурх ё каувай). jaundice [’djomdis] 1. п тиб. 1) зардй, зар- парвин, касалии зардй, касалии талхадон; yellow jaundice варада, табларзаи тропикй; 2) рашк, хасад, бухл; 3) гаразварзй, бадбинй бадмичозй, тундмичозй. 2. v тиб. 1) зарпарвин/ зарда шудан, дучо- ри бемории зардй шудан/ кардан; 2) адоват/ рашк кардан, хасад бурдан: to take a jaundiced view ба чизе бахилона нигох кардан; 3) гаразолуд кардан, бадбин кардан. jaundiced ['dgomdist] а 1) касалии зардй дошта; 2) бахил, рапжнок, бадрашк; 3) бад- бин, гаразй. jaunt [djo:nt] 1. п гулгашт, гашту гардиш, гашт, сайру гашти дилкушо; 2. v ба гардиш рафтан, ба гулгашт рафтан, ба сайру гашт рафтан. jauntiness fdjomtims] п 1) хурсандй, хушхолй; 2) худписандй, магрурй. jaunting-car ['djomtnjka:] п фойтуни дучар- ха. 4S4 . jaunty ['djo:nti] a (jauntier, jauntiest) сархол, хурсанд, хуш. Javanese [jdgawe'nfz] 1. п шахрвандй яванй, забони яванй; the Javanese яванидо; 2. а яванй. javelin [’djaevlm] п найза. jaw [djo:] 1. п чог; 2) р! мац. дахон, ком: in the jaws of death дар чанголи ачал; 3) pl гузаргохи тан1 (дара, воой ва г.); 4) pl сергапй, серчогй, пургуй; 5) шикапча, амбур; hold your jaws забоната/ дамата гир! Хаи шав1 2. v 1) ran задан, сухан кардан (маломатан- гез); 2) сарзаниш кардан, танбех додан, ма- заммат кардан. jawbone ['йзо:Ьоип] п устухони чог. jaw-breaker ['d3o:,breiko] а гуфт. душворта- лаффуз, калимаи чогшикап/ душвор. jay [djeij п 1) хул (паранда); 2) мац. одами сергап, ёвагуй, рудадароз. jaywalker f'd^ei/woika] п амер. гуфт. рахгузари беэхтиёт. jazz Idjsez] 1. п 1) мусикии чаз; 2) шавкун, магал, галогула; 3) зарангй, чакконй, тезй. 2. а 1) сарзананда, пурчунбу чуш; 2) пах,. худнамоёна; 3) чазмонанд, чазй; 3. v 1) мусикии чаз навохтан; 2) раксидан бо мусикии чаз; 3) бонишот ва харорат харакат кардан. jealous ['djelas] а 1) рашкманд, рашкин, рашкбар: a jealous husband шавхари рашкин; 2) хасуд, хасадбаранда; 3) гамхор, дилсуз; be jealous of рашк кардан, хасад бурдан. jealousy [’djelosi] п (pl jealousies) 1) рашк. рашкмандй; 2) хасодат, хасудй. jean fdjcm] п матои чиней. jeans [dyi.nz] п pl шимм чине. jeep [dji;p] п амер, чип (аз талаффузи ду харфи аввали ибораи general purpose), автомибили низоми ё сахрой. jeer [dgis] 1. п писханд, тамасхур, ришханд, масхара, таъна; 2. v (бо: at) мавриди тамасхур/ таъна/ ханца карор додан, логидан. Jehu ['dgrhju:] п шух. аробакаш, фойтунчй. jejune [dji/djum] а 1) хароб, логар, кокина; 2) дилгир, дилтангкунанда. jelly ['djoh] 1. п (pl jellies) яхнй: полуда; 2) мураббо; 2. v 1) табдкл ба яхнй кардан/ шудан; 2) яхондан. jelly-fish ['djahfif] п 1) яхнии мохй; 2) зоол. чонвари бахрии нармбадан, чатри бахрй, ме- дуза; 3) амер, беирода, сустирода, ноустувор (шахе). jemmy [’djemi] п (pl jemmies) 1) куфлкушояк, асбоб барои кушодани куфл ба чои калид; 2) каллаи гусфанд (навъи хурок). jenny ['dgenij п 1) крани борбардор; 2) баъзан ба номи хайвонот барои ифода кардани
-455 - чинси занона истифода мешавад'. jenny-horse аспи мода. jenny-ass ['dyemaes] п модахар. jeopardize ['dyepodaiz] v дар хагар гузош- тан, ба хатар андохтан. jeopardy ['dyepadi] п (pl jeopaidies) хатар, варта, мухотира. jeremiad [.dyeri'maiacd] п сугворй, сугнома, марсия. jerk I [dyo:k] 1. п такой, харакати тез, чунбиш, кашиш, зарба: Не stopped the car with a jerk. У автомобилро бо такой боздопи. to get a jerk шитоб кардан; 2. v 1) такой додан, зуд кашидан, тобон- дан, печондан (бо уаракати ногахонй ва тез): Не jerked open the door. У дарро такой дода кушод. 2) канда-канда ran задан, чида-чида харф задан; 3) лангидан, шалидан, бо такой харакат кардан (бо уаракати тез ва ногауон). jerk II |dya:k] v гуштро тарошида дар оф- тоб хушк кардан. jerky ['dya:kt] a (jerkier, jerkiest) нуртакон, ногахонй. jerry-building ['dyeri,bfldit)] п иморати номустахкам/ бебако. jerry-built ['dgeribilt] а бад сохташуда, ди- лунодилон сохташуда, номустахкам (со- хтмон) . jersej ['dga zi] п (pl jesrseys) 1) пирохани кешбоф; свитер; 2) матои бофташуда. Jerusalem [dyo'ru:solam] п ш. Иерусалим Урушалим. jessamine f'dyesamm] ниг. jasmine. jest ['dyest] 1. и 1) масхара, хазл, шухй, дастандозй, мазох, мазхака, ришханд; to say sth in a jest бо хазл/ бо шухй чизеро гуфтан; 2) хушхолй, сардимогй, хуррамдилй; 3) базла, латифа; 4) ширинкорй, кори кобили таваччУх, хандахарош; a standing jest мавзуи доимии ришханд; 2. v ришханд кардан, масхара кардан, даст андохтан, шухй кардан, ширинкорй кардан; Не jests at scars that never felt a wound. Зарб. ~ Pox натавони рафт ба пои дигарон. (Низоми) Jest with an ass and he will flap you in the face with his tail. Зарб. ~ Дустият мабод бо нодон, / Ки бувад дустияш офати чон. jester ['dyesto] п 1) одами шух, одами базлагуй; 2) масхарабоз, ширпнкор. Jesuit ['dyezjuit] п 1) иезуит (узви чамъияти католики): 2) (бо уарфи хурд) одами дуруя, риёкор мунофик. jesuitic(al) [,dyezju'itik(al)] а риёкорона, мунофикона, маккорона, дурУя. jet [djet] 1. п 1) фаввора (об, буг, газ): a jet of water фаввораи об; 2) тайёраи реактивй, чет: jet fighters хавопаймои чангии реактивй: 3) (автомобил) сухтпош, жиклёр; 4) фишониш, барчушиш, берунчахиш; 5) ________________________________ j‘g I дахона, шайпура, новак, фишсна; 2. а реактивй: a jet engine харакатдихандаи реактивй; четй; 3. v 1) бо фишор хорич шудан/ берун чахндан (аз дауанаи борик), берун cap додан, пош додан, резсндан; бо тайёраи чет парвоз кардан. jet II ['dyet] п 1) мин. акик, мармари сиёх; 2) ранги сиёхи яллакосй. jet-black [.djei'Uak] а сип-сиёх, сиёхи сиёх, jet-fighter ['dyetfaito] п хавопаймои чангии реактивй jet-propelled [’dyetpra'peld] а бо харакат- дихандаи реактивй (тайёра). jetsam ['dyetsam] п бор ё чизу чораи киштй. ки барси сабук шудани он хангоми хатар ба бахр партофта мешавад. jettison ['dyetisn] 1. п партоиши бор, партов [рангами садамаи киштй). 2. v 1) берун партофтан, ба об афкандан, берун афкандан; 2) мач. халос шудан, чудо шудан (аз чизе): 3) мач. даст кашидан (аз чизе). jetty I ['dyeti] п (pl jetties) мавчшикан, дево- раи оббандй, банди об, сарбанд, садд. jetty II ['dyeti] а сип-сиёх- сиёхи сиёх. Jew I [dyu:] п яхудй, чухуд; the Jews яхудиён. jew II [dyu:] 1. п 1) судхур; 2. v судхурй кардан, фиреб додан. jewel ['dyu:al] 1. п 1) гавхар, чавхар, чавохир, санги гаронбахо, зевар; 2) санги соат; 3) чизи киматбахо, ганч. 2. v 1) бо сангхой гаронбахо оро додан, орову торо додан, зархал задан: 2) санг мон- дан (дар соат). jeweller f'dyutalo] п заргар, чавохирсоз, чавохирфуруш. jewel(le)ry ['dyu:aln] п 1) чавохирот; 2) магозаи чавохирот; 3) санъати чавохирсозй. Jewess ['dyu:is] п яхудидухтар, зани яхудй. Jewish ['dyuiifl а яхудй, чухудй: Jewish cos- toms суннатхои яхудй. jib [dyib] п 1) тири асосй (дар киштй), дирк, дикл; 2) тири крани борбардор; cut of one’s jib зохири шахе, тарзи либоспушидан. jib II ['dyib] v 1) боз истодан, пас кашидан (ногауон): такья кардан; 2) 6 аур. бодбонро аз як су ба суи дигар чархондан. jibber ['dyiba] п аспи якрав, бадфеъл, чаре, раманда, саркаш (асп). jibe 1 [dyaib] ниг. gibe. jibe II [dyaib] v боз истодан, пас кашидан. jiff(y) [’dyif(i)] п (pl jiffies) лахза, (як) дам, вакт, айём: in a jiffy дар як мижа задан; wait half a jiffy як лахза ист jig I [dyig] 1. п 1) колаб, намуна, нусха, рохнамо; 2) туъмаи чаханда; 2. v 1) ба павъхо чудо кардан; 2) бо туъмаи
jig IT , чаханда мохй гирифтан: Your jig is up. Зарб. ~ Корат тамом. Бар сарат об рехтанл. jig ]1 [djig] 1. п чиг (навъи ракси ирландй)', 2. v циг ракридан. jiggery-pockery ['djigsn'pouksn] п гуфт. сафсата, гапи бехуда. jiggle ['dsigl] v чунбидан, калавидан, чунбондан,калавондан. jig-saw f'd3igso:] п арраи муй, арраи зарифбуррй. Jill [djil] п 1) исми хос; 2) духтар, зан, дил- бар, нигор. jilt [dgilt] 1. п фиребгар, фирефтагар, ахдшикан (зан). 2. v тарк кардан, ахдшиканй кардан (маъшух ё дилдодаро). Jim Craw ['dgim'krou] п гуфт. Цим Кроу (лацаби таънаомези сиёхпустони Амрика). jimmy ['dgimi] амер. ниг. jemmy. jingle ['dgiggl] 1. п 1) дилинг, чилинг, чиринг (садои ба хам заданы зангулахо ва ё охан)'. jingle of small bells чиринг-чиринги зангулахо; 2) шеър ва мус. аллитератсия, вазн ва оханги такрорй доштан, такрор шудани овозхои хамсадо. 2. v чиринг-чиринг кардан, дилинг-дилинг кардан. jingo ['dgirjgou] 1. п (jingoes) шовинист, ва- танпарасти ифротй; 2. а шовинистй, вобаста ба ватанпарастии ифротй. jingoism ['djujgouizm] п шовинизм, равняй ватанпарастии ифротй. jinks [6310ks] п'. high jinks хушхолй. jitney j'djitm] n (pl jitneys) 1) амер. гуфт. сиккаи панчсентй; 2) такси ва ё авгобуси му- софиркаши арзон. jitters ['djitaz] п pl амер, тарсу ларз, ларза, харос; have the jitters асабонй шудан. jittery ['dgitan] а асабй, асабишуда, ота- шиншуда. jiu-jitsu [’djjufdsitsu:] п чучитсу (навъи гуитини японй), (jujitsu ва jiujutsu хам менави- санд). job I [6306] 1 п 1) кор. хизмат. шугл: by the job корбай (музд); 2) анчом/ натичаи кор; 3) маком, вазифа, неша; 4) чои кор; 5) даре, сабах, вазифаи корй; 6) найранг, кори макко- рона, дасиса; 7) суистифода аз вазифа/ мансаб; (a) full-time job кори тамоми вакт, кори пурра; (a) bad job кори намешудагй, кори бехуда; do a person's job кори касеро кардан (муфлис кунондан), чазо додан; odd jobs корхои гуногун, корхои сарпой; корхои тасодуфй; on the job хангоми ичрои кор; -456 out of a job бекор; the job at hand коре, ки феълан дар даст аст, кори феълй; 2. v 1) кор кардан, аз руи карордод кор кардан: do a good/ bad job кори хуб /бад кар- дан; 2) аз мансаб суистифода кардан. 3) умдафурушй кардан; 4) кироя гирифтан/ до- дан; 5) маккорй кардан, фиреб додан; карордоди дуруг кардан; 6) аз мансаб/ вазифа суистеъмол кардан: to job sb into a post касеро ба вазифае таъин кардан (бо суистифода аз вазифа). job II [dgob] 1. п тела, такой (ногахонй)', 2. v 1) такой додан, тела додан; 2) халон- дан, сихондан: 3) зарбаи тез ва кутох задан (дар муштзани). jobbation [djou'beijn] п сарзаниш, танбех. jobber ['бзэЬэ] п 1) банкдор, умдафуруш, харидори умда; 2) даллол, сахом, коргузори бурс; 3) муздкор, коргари карордодй, шахси кори тасодуфй дошта; 4) корчалони боинсоф. jobbery ['бзоЬоп] п 1) суистифода аз мансаб; 2) додугирифти шубханок; спекулятсия. jobless ['djoblis] а бекор, ниёзманд ба кор; the jobless бекорон. jockey I ['d3oki] 1. n 1) саворкор, чобукса- вор, савора (асп)', 2) ронанда, мошинчй; 3) саворачй, чобуксаворй; 2. а савора. jo ckey II ['dgoki] v 1) саворкорй кардан (дар мусобикаи аепдавонй); 2) рондан, ба кор ан- дохтан; 3) гуфт. фиреб додан; jockey into бо фиреб ба коре водор кардан, jockey out бо фиреб чизеро кашида гирифган. jocko ['djokou] п шимпанзе; маймун, бузи- на, хамдуна. jocose [dja'kousJ а шух, сархол, бозингар, ишвагар, гамзагар. jocosity [dja'kositi] п (pl jocosities) гаухиомез {амал ё сухан), шухдилй, хуррамдилй. jocular ['dgokjula] а шух, бозингар, ишва- гар. jocund f'djokand] а шод, дилшод, масрур, сархуш. jonmdity ['dja'kAnditi] п шодй, хурсапдй, хушвактй. Joe [djou] п гуфт. 1) мард, одам, кас, шахе; 2) not for a Joe! Ба хеч вачх! Х,еч гох! 3) Joe Miller базла/ латифаи забонзадашуда. jo g f'dsog] 1. п 1) тела, такой, зарба; 2) харакати оромона; 3) зарба бо оринч; 4) дав 1(бо хабами охиста)', 5) монеа, монеап хурд; 2. v 1) такой додан (каме), чунбондан, лакондан, ларза додан; 2) задан (бо оринч ва г.); 3) таквият бахшидан, (хотира ва г.), ба хотир овардан; 4) давидан, давондан (бо Хадами охиста)', 5) якнавохт харакат кардан, I ба харакат идома додан; 6) боло ва поён частан;
-457- joging ['dgogirj] n дав, давидан. joggle j'djogl] 1. n такой, таконча, аз чопаронй; 2. v такой додан, чунбондан, лакондаь (каме у, jog-trot ['djog'trot] п 1) резачорпо (уаракати асп) ; 2) мач. якрангин харакат. John ['djon] п имси хос; John Bull лакаби англиси аслй. Johnny, johnny j'djoni] п 1) гуфт. йигит, чавон; 2) олуфта; Johnny Raw жар. иавпеша, аскарбача. johnny-cake ['dgoniketk] п нон, нони гандуми (австралй). join [djoin] 1. п пайваст, нуктаи пайвастшавй, пайванд; 2. v 1) пайванд кардан/ шудан, васл кардан/ шудан, пайвастан: The bridge joins the island to the mainland. Купрук чазираро бо хушкй мспайвандад. 2) хамрох шудан (инч. join in): Не joined them in a walk. Вай барои сайругашт бо онхо хамрох шуд. 3) узв/ аъзо шудан, пайвастап ба, ширкат доштан дар, ворид шудан ба, ба хизмати низоми дарома- дан: Нс joined the army. Вай сарбоз шуд; 4) муттахид кардан, яке кардан, ягона кардан; 5) гирд омадан, мулокот кардан, ба хам раси- дан; 6) гаштя омадан, бозгагатан; join efforts/ forces муттахид кардани чидду чахд/ кудрат; join hands (with) даст ба даст гирифтан/ додан; мач. муттахид шудан. joiner ['djoina] п 1) дуредгар, харрот, наччор; васлкунанда; 2) амер, улфат, одамдуст; 3) тех. харрот (дастгох;). joint [djomt] 1. п 1) пайвандгох, банд, бастгох бает, дарз: The pipe is leaking at the joint. Кубур дар пайвандгох мечакад. 2) анат. банд, банду бугум: His joints ached. Банду бугумхояш дард мекарданд. 3) кисми тарки- бии чизе; 4) амер, бошишгохи махфй, дуздхо- на; фасодхона; 5) гиёх;. бугум; 6) гуфт. май- хонаи арзон; 7) гуфт. хона, сохтмон, макон: Come on over to ту join. Ба хонаи ман биё. 8) зиндон: Не spent several years in the joint. У чанд сол дар зиндон гузаронд. 2. а 1) якчоя, муштарак, пайваста, хамванд, бохам: They took joint actions. Онхо якчоя чора андешиданд. 2) сахомй: joint stock company чамъияти сахомй, ширкати сахомй; 3. v 1) васл кардан, пахлуи хам карор до дан; 2) банддор кардан, хамшав кардан. jointly ['djointh] adv муштаракан, бо хам, пайваста. joint-stock ['djointstok] п сармояи сахомй jointure j'dgomtjb] 1. п х;ук. амвол ва мулки ба номи зан васиятшуда; кисмати мулк, ки пас аз фавги шавхар ба зан мсрасад; 2. v як кисми амвол/ мулкро ба зан васият - - -____________ - .._ - - joss кардан. joist [djoist] п тахта, тира (сохтмон). joke [djouk] 1. п 1) шухй, хазлгуй, лог, ла- тифа, лог: They played a joke on him. Онхо бо вай шухй мекарданд. 2) мояи ханда/ мазхака; A joke never gains an enemy but often loses a friend. Зарб. ~ Хазл аз чон бувад туро хуштар, / Бар дили дигарон бувад нештар. (Биной) the best of the joke чои кизикии шухй; 2. v 1) шухй кардан, хушгуй кардан, латифа гуфтан, киноя задан, логидан: Are you joking, or are you serious? Шумо шухй мекунед ё чиддан ran мезанед? 2) масхара/ мазхака кар- дан, мавриди тамасхур карор додан; 3) бо шухй гуфтан/ кардан; no joke бешухй; see a joke шухиро фахмидан; You must be joking! He! Циддй мегуй! Шухй мскунй! Бешухй! joker ['djouka] п 1) одами шух, одами латифагуй, одами базлагуй; 2) лау. одам, кас, чавон; 3) чокер (дар варакрбозй); 4) амер, мат- лаби чандпахлу, вожа/ чумлаи табохсоз (дар крнун). joky ['djouki] а шухиёна, хазломез, кизикона, шухдил, хандадор. jollify ['dgolifai] v 1) хурсандй кардан, шоц будан/ кардан; 2) айшу ишрат кардан, майхурй кардан. jollity ['djohti] п (pl jollities) шодй, шухй, хурсандй, хушхолй, хушвактй. jolly ['djoli] (jollier; jolliest) 1. a 1) хушу хуррам, шод, хушхол, хурсанд, сархол: They had a jolly holiday. Онхо таътили хушхолона доштанд. 2) лаззатбахш, дилкаш, дилписанд, дилчасп, дилпазир, форам, нишотовар; 3) идона, иди, ботантана; 4) сархуш, ширамаст, ширакайф; 2. adv хеле, бисёр, комилан: That’s a jolly good idea. Ин акидаи хеле хуб аст. jolly-boat ['djohbout] п каики начот (дар киштих;ои бодбонй, ки маъмулан ба ауиби киштй баста мешавад). jolt [dsoult] 1. п тела, такой; 2. v такой додан, боло ва поён рафтан/ па- ридан (хангоми уаракат). jolterhead ['dgoultahed] п ахмак, аблах, гул, сода. joky ['dgouln] а ларзон, чунбон, шалак. jonquil ['dgoijkwil] п 1) гиёх;. насрин (навъи гул); 2) зардча, зардй паст (ранг). Jordan [’d3o:dn] п 1) Иордания, Урдун; 2) (the Jordan) д. Иордан, Урдун. jorum ['djo:rsmJ п 1) чом, кадах; 2) микдори машруб дар чом. josh j'djaj] 1. п гуфт. шухй. лог; 2. v шухй кардан бо, логидан (ду стона). joss ['djo:s] п 1) тандиси худой чинихо, чос; 2) лах. бахт, толеъ.
-458 - joss-house___________________________________ joss-house ['d30:shaus] n маъбади чини. jostle ['d3osl] 1. n бархурд, зарба, такой, хамоварй; 2. v бархурдан, тела кардан, танг карда баровардан; jostle away гела дода баровардан, jostle against бархурдан бо; jostle through оринч задан. jot [6301] 1. п заора, сарсузан, микдори кам, хеле кам, хурда; not a jot заррае хам не; 2. г (бо: down) ёддошт кардан, тез ва кутох навиштан: I jotted down his phone number on the side of the newspaper. Раками телефонаш- po дар хошияи рузнома ёддошт кардам. jotting ['d3o:tig] п ёддошти кутох. joule [djoul] п чоул (вохиои кор). journal ['d3a:nl] п 1) мачалла, рузнома: The report was published in a medical journal. Маъруза дар мачаллаи тиббй чоп шуда буд. 2) рузнома, дафтарчаи хотирот: During his trip he kept a journal. Хангоми саёхат у хоти- рот менавишт. 3) нашрия (рузнома, уафтаги, мохона ва г.), хафтанома, мохнома. journalese [,d30:na'li:z] п 1) услуб/ сабки рУзномавй (сатхй ва каме уаяцонофарин'у, 2) забони рузноманигорй. journalism rdgamalizm] п рузноманигорй, рузноманависй. journalist ['dgamohst] п рузноманигор, ха- барнигор, огохрасон, корманди газета, жур- налист. journalistic ['dsamahstik] а вобаста ба рузнома ва рузноманигорй, журналиста. journalize [’бзэ:пэ1агг] v ба рузнома даро- вардан, ба дафтари хотирот ворид кардан, рузона ёддошт кардан. journey ['Ьзэ:п1] 1. п (pl journeys; 1) сафар, саёхат, мусофират; pleasure journey саёхати бофарогат; undertake a journey сафар кардан; go on a journey саёхаз/ сафар кардан; 2) даро- зии сафар (аз як уо ба you дигар). 2. v сафар кардан, мусофират карлан, саёхат кардан. journeyman ['бзошгтэп] п 1) коргари рузмузд/ рузбай; 2) коргари боихтисос ва пуртачриба. jovial ['dgouvjalj а хушхол, одамдуст, хушхулк, дилшод, зиндадил. joviality [,d30uvi'ashti| п улфатй, одамдустй, хушхулкй. jowl fdsaul] п 1) чог, устухони чог; 2) рух- сор, рухсора: joy [6301] 1. и 1) шодй, сурур, хурсандй хушхолй; 2) бахрамандй, лаззат: the joy of reading лаззати хондан; for/ with joy аз хурсандй, аз хушхолй, No joy without alloy. Зарб. ~ Хушбахтй бе бадбахтй намешавд. 2. v шоир. шод ва хуррам будан, шодй кардан, лаззат бурдан. joyful ['djmfl] а 1) шод, дилшод, хурсанд, хушхол, масрур; 2) шодкунанда, хучаста. joyless ['djoilis] а ношод, гамгин. андУхгин. joyous f'djoias] ниг. joyful. joy-ride ['d3Oiraid] n жар. гардиш бо авто- мобили дуздидашуда. joystick ['djoistik] п гуфт. дастаи идораку- нии хавопаймо. jubilance ['djurbilans] п шодмонии ботанта- на, шодип пурчУшу хуруш. jubilant ['бзи :bilent] а сармаст (аз пирузй), мает аз бодай пирузй, псрУзбахш, фируз. jubilate ['d3u:bileit] v хурсандй изхор наму- дан, шодй кардан, чашн гирифтан, дастафшонй кардан. jubilation [.dgmbi'leijh] п шодмонй, сармастй, дастафшонй, чашн. jubilee ['dgmbrli:] п 1) бузургдошт, баргузорй, чашн; 2) ид, чашнвора: silver jubilee чашнвораи бистсолагй. Judaic [d3u:'denk] а 1) яхудй, чухудй; 2) во- баста ба яхудо, вобаста ба кишвари яхудиён. Judaizm ['d3u:denzm] п яхудия, мазхаби яхуд, оини мусой. judas ['d3u:das] п 1) хоин, одами хиёнаткор; 2) сурохии дар (ки аз он метавон дарунро дид). juuge [Ьзлбз] 1. п 1) суд, козй, додвар, дод- рас: ап impartial judge додраси бегараз; 2) до- вар (мусобицот ва г.): a penal of judges гурухи доварон, хакамон; 3) мац. коршинос, донанда; a flower judge гулшинос; a judge of music донандаи мусикй; 2. v 1) доварй кардан; 2) суд кардан, додраей кардан; 3) махкум кардан, хукм кар- дан; 4) бахо додан, мавриди казоват карор додан/ гирифтан: A man should be judged by his deeds, not by his words. Ба кас набояд барои суханаш. балки барои кораш бахо дод. 5) таф- тишот бурдан, санчидан, хадс задан; 6) анде- шидан, фикр кардан; Judge not of men and things as first sight. Зарб. ~ Сурататро чй кунам, rap ту надорй сирате. Judge not, that you be not judged. Зарб. ~ Дар бораи дигарон казоват накуч, то худ мавриди казоват карор нагирй. judgement ['бзлбзтапЦ п 1) хукми додгох, доднома: The prisoner listened to the judgement Судшаванда хукмро гуш кард. 2) доварй, казоват, додраей. хакамй. 3) акида, фикрронй: In his judgement, you're doing the wrong thing. Ба акидаи у шумо нодуруст рафтор мекунед. 4) акд ва шуур, кудрати казоват, басират; against better judgement хилофи акди солим. Judgement-Day ['бзлбзтэшбе'] п рузи киёмат, рузи растохез. judgment ['бзлбзтэп!] ниг. judgement. judicature ['d3u:dikatja] п 1) суд, низоми додгустарй, хадамоти хукукй; 2) додгох,
-459 махкамаи козй; 3) казоват. judicial [dju/dijoi] а 1) додгохй, судй, конунй, юридикй; 2) бетарафона, хира гман- дона. judiciary [dju/dijian] 1 пниг. judicature; 2. а ниг. judicial. judicious [dju/dtfas] а дурандеш, бомулохиза. ботадбир, окил, хирадман.д. jug 1 [dgAg] 1. п 1) куза, хумча, сабу; a jug of wine кузаи май; 2) жар. махбас. 2. v гуфт. ба зиндон андохтан, ба махбас андохтан, хаос кардан jug II [djAg] 1. п чах-чах (хониши паранда); 2. v чах-чах задан (парандаро). jugful r'djAgful] п 1) як куза чизе; 2) чснаки моеъ (дцриб ним литр); not by a jug амер. гуфт. хеч гох, харгиз. jugged | djxgd] а дандонадор. juggins ['djAgmz| п лау. ахмак, аблах- juggle ['djxglj 1. п 1) шуъОадабозй. тардастй; 2) хила, найранг, дасткорй; 2. v 1) найрангбозй кардан; 2) шуъбадабозй кардан, чашмбандй кардан, тардастй кардан; 3) фиреб додан, бо рохи фиреб сохиби чизе шудан; juggle a person out of his money пули касеро кашида гирифтан. juggler ['djAgla] п чашмбанд, найрангбоз, шуъбадабоз. jugglery ['djAglori] п (pl_ juggleries) 1) чашмбандй, найрангбозй, гпуъбадабозй; 2) фиреб. juice [dju:s] п 1) оби мева, шарбат, шира: apple juice оби себ; 2) мац. мохият, чачхар, рух, неру (чизе); 3) лау. кувваи барк, неруи барк; 4) лау. бензин, сузишворй. juicy f'd3u;si] a (juicier; juiciest) 1) обдор, ширадор, шодоб, пуроб: juicy peaches шафтолухои ширадор; 2) гуфт. чолиб, гиро, пуробу тоб; 3) намнок (боду хаво); 4) лау. обурангдор, фасех- July [dju:'la i] n июл. jumble ['djAmblj 1. n магал, тупаланг, харчумарч; 2. v 1) дархам-бархам кардан, омехта кардан, ошуфта кардан/ шудан; 2) номуназзам харакат кардан, бенизому рабт харакат кардан. jumble-sale ['djAmblseil] п бозорй арзони хайрия. jumble-shop ['djAinblfop] п дукони фуруши молхои омехта jumbo i'djAmbou] а 1) шахе ё хайвонй бузургчуссаи лаванд; 2) бузург, калон, тану- манд: jumbo jet хавопаймои бузург. jump [djAinpj 1. п 1) чахиш, частухез, чакидан: the high/ long jump чахиш ба баландй/ дарозй; 2) чахиш бо чатри начот; 3) нохост баландшавй (нарх, обу хаво ва г.); 4) juniority чахиш аз як ба мавзуъ ба мавзуи дигар, 2. v 1) частан, чахидан, паридан; 2) хез задан, хезидан: Не jumped over the hole. У аз болои чох парид. 3) задан: my heart jumped дилам зад; 4) чахида/ парида хестан; 5) чахидан, боло рафтан (нарх ва г.); 6) ба чахидан мачбур кардан уаспро); jump at sth истикбол кардан, хурсандона истикбол гирифтан: Не jumped at the invita- tion. Вай даъватномаро бо хурсандй гирифт. jump down one’s throat бо хашм бо касе ran за- дан, ба касе паридан, ба касе сухан надодан; jump down аз болои чизе паридан; jump in/ into conclusion ба хулоса (карори) саро- семавор омадан; jump out of one’s skin аз хурсандй худро гум кардан; jump out чахида баромадан, ногох пайдо шу- дан; jump over чахида гуэашта, парида гузаштан; jump up аз чо паридан, хез задан: Нс jumped up from the chair. Вай аз чояш хез зад. jumper I ['djAir.po] п 1) паранда. чаханда, хеззан, хезгар: Не is a good jumper. Вай чахишгари хуб аст. 2) парашютчй; 3) хашаротхои чаханда; 4) амер, чана, чанача. jumper II ['djxmpa] п (аз решай арабй) чемпир, свитер, полувер: Put on your ski jum- per. Свитери лижа гозиро пушед. jumpy ['djAmpi] a (jumpier, jumpiest) 1) чаханда, чахишгар; 2) асабй, асабонй, зудан- гехта. junction ['djArjkj’n] п 1) пайванд, пайвастагй, хамбаст; дарзгох; 2) нуктаи бурриш/ пайвастшавй; 3) омезпш. омехташавн (дарё ва г ); 4) чорроха. juncture ['djAijkljo] п 1) пайвасткунй. яккунй, муттахпдкунй; 2) вазъият, холат; 3) пайванд, хамбаст; 3) пайвандгох, махалли барх^рд/ бурриш (ду рох;, рох, и оуан ва г.), бархурдгох, дуроха; at a critical juncture дар вазъияти ногувор; at this juncture дар хамин холат. June [dju:n] п мохй июн. jungle ['djxijgl] п (аз решай форси) 1) чангал, беша; the law of the jungle конунй чангал; 2) буттазор, паттазор; 3) хайвоноти бешазор. jungle fever ['djArjgl'fEva] и варачаи тропики, табларзаи тропики. jungly ['djArjgh] а чангалй, бешадор. junior ['dju:nia] 1. п донишчуи соли сеюми хониш; 2. а чавонтар, хурдтар; junior school мактаби ибтидой (мактаби давлатй дар Британияи Кабир барои кудакони аз 7 то 11 со ла); junior high school амер, мактаби миёна (барои крдакони аз 13-15 сола) juniority [,dju:ni'onti] п 1) синни соли
juniper _________________ хурдй. хурдсол; 2) мавкеи хурдй. jumper ['dgumiрэ] п арча, ардач. junk I [dgAijk] 1. п 1) хар чизи кухнашуда (о^анпора, латтапира, коеазпора ва г.): junk food гизои носолим; 2) гуфт. маводи мухаддир (хусусан героин). 2. v 1) буридан, ба хиссахо таксим хардан; 2) бадар партофтан, дур андохтан, фурухтан (к$>;напораро) junk II [djyAijk] п чанк (навъи киштии боо- бонии чини). junket ['djxnkit] 1. и 1) базми бохашамат, зиёфати шохона, сур, мехмоий; 2) шири ни- мадалмашуда, ки бо шакар мехуранд, творог. 2. v базм оростан, зиёфат додан. junk-shop [dgAijkfop] п дукони кУхиасрурушй. junta [МзлШэ] п cue. 1) шуро, мачлиси шуро, гурухи мушовирон; 2) хунта, дасисага- рони сиёсй (гурухе, ки бо табадуллот сари кудрат омаоааст). Jupiter ['бзшрпэ] п 1) нуу. Юпитер, Муштарй (сайёра); 2) Юпитер (худой осмокуо ва тундур дар устураи Рум)-, by Jupiter! Касам ба Муштарй! Ба Худо! ба номи Худо! jurat ['d^uoraetj п 1У корманди шахрдорй (оар баъзе шохруои. Англия); 2) уук. гувохии савганднома (ки замон, .макан ва шахси сав- ганОномаро нишон меощад). juridical [djusTidiksl] а конунй, хукукй. Казой. jurisdiction [djuaris'dikjn] п 1) додрасй, додварй, казой, казоват; 2) ихтиёр, салохият. кудрат, иктидор; 2) салохияти казсй ё хукукй, хавзаи ваколат. jurisprudence j'djuaris,pni:dons] п илми хукук, хукукшиноей, адлияшинссй; medical jurisprudence хукуки тиббй. juristprudenc ['dyuaris.pruidcnt] п хукук- шинос, хукукдон, ксршиноси хукукй, юрист. jurist ['djuanst] п хукукшинос, конундон. juristic ['djug'ristik] а хукукй. конунй, во- баста ба хукукшиноей. juror j'djuarg] п 1) узви хайати мунсифаи додгох; 2) аъзои хакамон (дар мусобгщопш варзишй ва г.). jury ['dguari] п 1) хайати мунсифа, хайати доварй (12 нафар аъзо. ки хукми гунахгор ва ё бегунох бу дани айбОоршавандаро мебарорад): The jury decided the man was guilty. Хайати мунсифа оиди гунахгор будани у хукм кард 2) доварон, хакамон (дар мусобикрти варзигий ва г.): The jury gave his painting the first prize. Доварон ба мусаввараи J чоизаи олй доданд. jury-box ['djusribaks] п чойи нишасти хайати мунсифа дар додгох- jury-man ['dguanmen] и 1) аъзои хайати мунсифа; 2) аъзои хайати хакамон. just I [djA3t] а 1) одил, боинсоф, бетараф, -460- додбахпг She wanted to be just. Вай хост, ки одил бошад. 2) асоснок, дорой заминай асос- нок; 3) аник, сахех, бсхато; just II [d-3Ast] adv 1) додварона, мунсифона, одилона, додбахшона; 2) андаке пеш, хамин дам: Не has just come. Вай андаке пештар омад. 3) айнан: That is just what I wanted to say. Ин айнан он чизест, ки ман мехостам гуям. 4) хакикатан, дар хакикат: The weather is just glorious. Хаво хакикатан дам мафтункунанда аст. 5) факат: I’ve been there just once. Ман дар ондо факат як бор бу дам. Just a minute (or moment or second)! гуфт як ладза, як да кика сабр кун, як лахзаи дигар. just now навакак, хозир, just then айнан дар хамон лахза, хамон дам, дар хамон хангом. justice [’djAstis] п 1) адолат, адл, хакконият, додгарй, дод: a sense of justice хисси адолат; 2) адлия: to administer justice адолатро чорй кар- дан; 3) бетарафй, бегаразй, инсоф; 4) козй, додрас, додвар, судя; Chief Justice of the US Supreme Court Раиси Суди Олии ИМА; bring to justice додрасй кардан ва чазо додан; justice is blind адолат кур аст. justifiable [,djASti'fai3bl] а таваччУхпазир, кобили таваччух- justification [.d^Astifi'keijn] п сафедкунй; узроварй,далеловарй, бурхоноварй. justifactory [,d3AStifi'keitaii] а сафецкунанда. justify ['djAStifai] v (justifies; justified) 1) сафед кардан; бегунох донистан; 2) узр овардан, асоснок кардан, далел/ бурхоп овар- дан. jut I [djAt] 1. п барчастагй, берунзадагй, хар чизи берунзада. дунг; 2. v ба пеш баромадан, берун задан, баромадагй доштан, барчастагй доштан. jute I [dju:t] п дуг (г«ё'х). Jute II [dju:t] п яке аз кабилахои кадими Олмон. juvenescence [,dsu:vi'nesns] п чавонй, навраей. juvenile ['djutvinailJ 1. п наврас, чавон, навдавон, бача, хурдсол; 2. а бачагона, kJ дакона. juxtapose [.djjAkstc'pouz] v 1) пахлуи хам мокдан, мукобил гузоштан; 2) мукоиса кардан. juxtaposition [.dgAkstopo'ziJn] п мукобил- гузорй, амали pj ба ру мондан, пахлу ихамгузорй.
-461 - keep К к К, к [kei] у арфе, ёздаууми алифбои англисй. kail [keil] ниг. kale. kale [keil] n 1) карам; 2) карами хурокип хайвонот; 3) карамшурбо; 4) амер., жар пул. kali ['kaeli] п хим. ишкор, ишкороб. kalium ['kaehum] п хим. калий. Kanaka [каг'пэкэ] п канак (сокини назирауои Укенуси Ором). kangaroo [,k®ijga'ru:] п 1) кенгуру (уайвони пистснадор, ки дар Австралия сукунат дорад)', 2) pl жар. сахмхои конхои Австрашяп Барби. kaolin ['keialm] п каолин (хоки нарми сафед, ки дар Чин истихроч мешавао Kazakh [ka:'za:k] 1. п 1) казок, ахди Казокистон: the Kazakhs казокхо; Kazakh Republic Чумхурии Кдзокистон; 2) забони казокй. 2. а казокй' Kazakh culture фархангй казокй. Kazakhstan [,ka:zak'sta:n] п Казокистон. keel I [ki:lj 1. п 1) синчи киштй, тахтири киштй; 2) шоир. киштй, каик; on an even keel бидуни такой; мац. якнавохт, босубот; lay down a keel пояи киштиро гузоштан; 2. v чаппа шудан, кач шудан; keel over чаппа кардан, чаппа шудан, кач шу- дан, яктарафа шудан ;киштй). keel II [ki:l] п 1) киштии зуголкаш, киштии гахпахн, баржа; 2) чепаки вазн барои зугол (=ба21 тон). keen [ki:n] а 1) тез, бурро, буранда: a keen edge лаоаи тез; keen eyes чашмони тезбин; 2) зирак, бофаросат, нуктасанч: a keen glance нигохи зиракона; 3) сахт, шадид, сузон: keen hunger кахтии сахт; a keen pain дарди сузон, keen competition ракобати шадид; 4) амер. олй. бисёр хуб; 5) икт. арзон, паст (нарх); be keen on sth or sb муштоки касе ё чизе будан, хохон, майл доштан. Не is keen on music. Вай муштоки мусикй аст. keen as mustard бисёр мушток, бисер хохон. keep 1 [ki:p] и 1) манораи асосии калъа (дар асруои миёна); 2) нигохдорй, тарбиякунй, хурокдихй; earn one’s keep барои дарёфти ризку рузй кор кардан; in good/ low keep дар холати хуб/ бад; for keeps абадй, якумрй. keep II [ki:p] v (kept; kept) 1) нигох доштан: He kept his hands in his pockets. Вай дастхояшро дар киса нигох медошт. You may keep the book for a month. Шумо мставонед китобро як мох нигох доред. 2) хифз кардан, мухтарам шумурдан, пайравй кардан. 3) нигох доштан: Can you keep a secret? Сирро шумо махфй нигох дошта метавенед7 4) нигох дош- та шудан: These apples keep well. Ин себхо нагз нигох дошта мешаванд. 5) нигох доштан, нигохубин кардан, нигохдорй кардан, парва- риш кардан: to keep a room clean хонаро тоза нигох доштал; to keep one’s family оиларо нигохубин кардан; 6) боздештан: I was kept there a long rime. Маро дуру дароз боздоштанд. 7) давом додан, идома додан (инч. keep on): Не kept shouting. Вай фарёд кардан гирифт 8) мачбур кардан: Не kept me waiting. Мачбур кард, ки интизор шавам. 9) идсра кардан; 10) химоя кардан, хифз кардан; 11) чашн гирифтан, кайд кардан (рузи тавал- луд ва г.); 12) гуфт. амер, сукунат доштан, зиндагй кардан: Where do you keep? Дар кучо сукунат доред? Keep a thing seven years and you will find г use for it. Зарб. ~ Сад pjз дар дарбор, як руз даркор. keep accounts хисоби бугалтерй бурдан, дафта- ри хисоб кушоцан; keep away дар канор гирифтан, кафо кашидан; keep back а) пинхон кардан, дар худ нигох доштан, капндан; 61 халал расондан; keep cool худдорй кардан, ором будан, ботам- кин будан; keep from а) пинхон кардан, нигох доштан; б) худдорй кардан аз накардан: She could not keen from smiling. У наметавонист аз табассум худдорй кунад. keep in мачбур дар хона нишастан; keep off дур нигох доштан аз; дур кардан аз, хифз кардан аз- Keep off rhe grass! Алафхоро зери по накунед! keep on давом додан (кореро)-. keep on leading хонданро давом додан; keep one’s bed аз чои хоб нахестан, аз чойгах нахестап; keep one’s feet ба по истодан, худро мустахкам нигох доштан, устувор истодан, keep one’s head хунсардии худро нигох доштан, саргаранг нашудан, акд гум накардан, худро набохган/ гум накардан; keep one’s promise/ word ба ва ъда вафо кардан; keep order тартибу низомро нигох доштан/ риоя кардан; keep out а) рох яадодан, имкон наделан, б) дахолат накардан; keep sb company касеро хамрохй кардан; keep sb waiting касеро интизор кунондан; keep sth ot sb down фур? нишондан. хобочдан. чилави афзоиши чизеро гирифтан, тахти фи- шор ё зулм карор додан; keep the house хочагиро идора кардан. Keep to the left! Аз тарафи чап харакат кунед! keep to дур нарафтан, риоя кардан. Keep to the subject. Аз мавзуъ дур наравед!
keeper -462- keep together муттахид кардан; keep under дар итоат нигох доштан; keep up with баробар шудан: He tried to keep up with the others. Вай кушиш кард, ки бо дигарон баробар бошад. keep up боло нигох доштан, аз афтодан чилавгирй кардан: keep prices up нарххоро баланд нигох доштан; Keep your mouth shut and your ears open. Зарб. ~ Зи харчи гуфтан нагуфтан бехтар аст. / Забои дар дахон посбонй cap аст. keeper ['ki:p?] п 1) нигахбон, нигахдор, до- ранда; 2) сохиб, худаин; innkeeper сохиби мехмонхона; shopkeeper сохиби магоза. keeping ['ki:pnj] п 1) пайравй, нигох дош- тан (к,авл ва г); 2) нигохдорй, химоя, хифз; 3) захирасозй, андухтан; in sb’s keeping ба химояи касе гузаштан, ба парастории касе гузаштан; in safe keeping ба дасти боваринок супоридан; in keeping with мувофики, бинобар, тибки; out of keeping бе мувофикат бо. keeping-room ['ki:pii)rum] п мехмонхона, хонаи умумй. keepsake ['ki:pseik] п 1) тухфаи хотиравй, ёдгорй, ёдбуд, ёдоварй; 2) attr нозукдил, хассос. keg [keg] п бочкача, чалакча: a keg of beer бочкачаи оби чав. Kelt [kelt] ниг. Celt. kennel ['kenl] 1. и 1) хоначаи саг, сагхона; 2) кулба, хонача; 2. v 1) дар сагхона чо кардан; 2) дар кулба зиндагй кардан. Kentish ['kentijj а кентй. Kenya ['кешэ] п Кения. kept [kept] past ва р. р. аз keep. kerb [ko:b] п 1) канори сангфарши куча, пахлу, лаб (куча); 2) ат к^чагй; kerb merchant савдогари куча. kerb-stone [ka:bstoun] ниг. kerb. kerchief ['ka:tjif] n руймол, русарй, гарда- новез, шоли гардан. kerchiefed ['ka:tfift] а руймолпуш, kernel ['кэ:пэ1] п 1) дона, тухм, дон (зироат): wheat and barely kernels донахои гандум ва чав, 2) магз (чормаез ва г.): almond kernel магзи бодом; 3) мац. бахши аслй, мехвар, хастии марказй: rational kernel мохияти аслй; Не that will eat the kernel must crack the nut. Зарб. ~ Машаккат дидан дар аввал дар охир рохате дорад. kerosene ['kerasim] п керосин. kersey ['ka:rsi:] п (pl kerseys) керсй (навъи матои пагимии туну к). ketch [ketf] п кеч (навъи киштии бодбонии дудикла). ketchup ['ketjapj п кетчуп (соус аз помидор, занбуруг ва г.) kettle ['ketl] п чойники оханин; дегча; the kettle began to sing об чушид, kettle-drum ['ketldrxm] n мус. табл. key 1 [ki:] 1. n 1) калид (инч. мац.) the key to the door калили дар; the key to the problem калиди хаяли мушкилот; key industries сохахои асосии саноат; piano keys калидхои фортепиа- но; 2) мус. лахн, сабк, оханги садо, парда, овоз; 3) тобиш (ранг); 4) калид, тугмача ё пар- даи пианино ва г.; 5) бар. калиди барк, тугма; 6) тех. фона, мехе, ки дар сурохии чизе монда мешавад; 7) калиди халли масъала, чавоб, рохнамо, рохкушо (машцхо ва г.); 8) амер. сиёсати асосии хизб; 9) калиди ифтихорй; 10) хар чизи мухим ва калидй; 11) комп, калид; get/ have the key of the street ui}x. шаб дар куча мондан; golden key ришва; 2. а аслй, калидй, мухим: a key actor хунарпешаи аслй; 3. v 1) бо калид кушодан ё махкам кардан, кулф кардан; 2) калиддор кардан, дорой кали- ди рахкушо кардан; 3) асабй кардан, нигаронй кардан; 4) тех. бо калид кор кардан; 5) мувофика кунондан; key up далер кардан, шердидил кардан (касе- ро). key II [ki:] v чур кардан, танзим кардан, хамоханг кардан (асбоби мусикф). keyboard ['ki:bo:d] п 1) радифи калидхо {фортепиано), радифи харфдо (компютер ва г.) keyhole [ ki:houl] п сурохии кулф. keynote ['ki naut] п матлаби аслй, мавзуи умда, заминай аслй, мухтаво. key-ring ['ki:ring] п халкаи калидхо. keystone ['kkstoun] п меъм. 1) сапги тезаи ток, точеанг; 2) мац. бахши умда, асос, шохкалид. khaki ['ka:kt] 1. п (аз решай форси) 1) хок, хокй (ранг), ранги хокй, хокранг; 2) матои хокиранг, нахи хокиранг. 2. а хокй, хокмонанд. khan ['ka:n] п (аз мугулй) хон; 2) унвони лукмронопи мугул (Чингизхон ва уцоби J). kibe ['kaibj п пина, <ахми пуст; tread on one’s kibes мац. ба захми касе намак пошидан. kick [kikj 1. п 1) лагад, зарбаи пой, чуфтак: Не gave the door a kick to open it. Вай дарро бо зарбаи пой кушод. 2) пасзанй, лагадзанй; 3) норизоии шадид, эътироз, гила. шикоят, но- jmm; 4) зарба ба туб (дар футбол)', 5) футбол- боз; 6) лаз;. шаш пенс: two and a kick ду шил- линг ва шаш пенс; 7) гуфт. одат. pl кайф, хушй, айшу ишрат, лаззат; more kicks than halfpence аз таъриф дида танкид зиёд;
-463- kind I get thekicks зарба хурдан, шатта хурдан; 2. v 1) лагад задан, бо по задан: The horse kicked him in the chest. Асп ба синэаш лагад зад. 2) пас задан (милтик. туп ва г.) {маъму- лан бо: back); 3) чуфтак андохтан (асп ва г.); 4) шикоят кардан, норозй будан, зид барома- дан; 5) тубро задан (дар футбол): to kick а goal гол задан; 6) бо лагад (дар ва г.) кушодан; 7) раксидан, хурсандй кардан; kick against /at мукобилият кардан; kick ass а) гуфт. гушмол додан, дар куни касе задан; б) ба хадаф расидан (бо зурй ва гпахоид); kick back а) интиком гирифтан; б) пас задан (милтик ва г.)', kick off кашида партофтан (пойафзо.чро); kick out берун кардан, хаво додан, рондан, хай кардан, зада баровардан; kick over ба кор даровардан, ба харакат даро- вардан; kick the bucket мурдан, нафаси охир кашидан; kick up чанчоп бардоштан, дарди cap эчод кардан. kicker ['kiko] п 11 чангара, чанчолй (шахе); 2) лагадзап (асп ва а). kickshow ['kikjo:] п 1) ширинй, ширинивор; 2) чизи бехуда/ бекора, чизи беарзиш. kid I [kid] 1. и 1) бузгола; 2) бачаи оху; 3) гуфт. кудак, бача: Не took his kids to the zoo. У кудаконашро ба боги хайвонот бурд. 4) чарми бузгола (лайка); 2. v 1) бача кардан/ зоидан (буз, оху): 2) шухй кардан бо: Are you kidding? Шухй мекунй? Рост мегуй? Ч,иддй? No kidding! Бе шухй! Рост! kid II [kid] 1. п nay. фиреб, дуруг; 2. v фиреб додан, фанд кардан, фирефтан. kiddy ['kidi] п гуфт. кудак. kid-glove ['kidglxv] п 1) дастпушак аз пусти бузгола; 2) нозпарвард, нозук (шахе); 3) нарммичоз, эхтиёткор (шахе). handle with kid-glove боодобопа/ боназокат/ мулоим/ рафтор кардан, боэхтиёт рафтор кардан. kidnap ['kidiiasp] v (kidnapped; kidnapping) каееро ба зурй рабудан/ дуздидан, одамрабой кардан, бачадуздй кардан. kidnapper ['kidntepa] п кудакдузд, бача- дузд, одамдузд. kidney ['kidni] п '.pl kedneis) 1) анат гурда (маъмулан ба шакли чамъ): kidney' stone санги гурда; 2) мац. хулк, феъл, табиат, хуй, тинат; 3) навъ, гуна, чине, намуд; They are both of the same kidney. Зарб. ~ Кар додари кур. kill [kil] 1. в 1) куштор, катл, кушиш; 2) шикор, теъдод ё микдори шикор; turn in for the kill дар мавзеи шикор пайдо шудан; 2. v 1) куштан, ба катл расондан; 2) забх кардан (уайвонро); 3) мач. нест/ нобуд кардан; 4) хароб/ вайрон кардан, аз байн бурдан; 5) шикает додан, барбод додан (лоиуа ва г.); 6) вакткушЕ/ вактгузаронй кардан; 7) фуру ни- шондан, хомуш кардан (овоз ва г.); 8) гуфт. бетоб кардан, аз пой андохтан, хаста кардан (аз дард ханда ва г ); То kill two birds with one stone. Зарб. ~ Ьо як тир ду нахчир задан. killer |'kib] п 1) котил, кушанда, одамкуш: a serial killer котиле, ки чанд нафаро куштааст; 2) зоол. даранда, одамкуш: a killer shark нахангп одамкуш. killing ['kilirj] 1. п одамкушй, катл, куштор; 2. а 1) кушанда, маргбор, котил: a killing disease бемории кушанда; 2) табохгар, вайрон- гар; 3) хастакунанда, токатфарсо; 4) мау. кизик, галатй, бисер хандаовар; make a killing суди калон бурдан, пули калон ба чайб задан. killjoy ['kildjoi] п душмани хушии дигарон, моиеи шодии дигарон kiln [kiln] п оташдон, танур барои пухтан ва хушкондан. kilo ]'ki:lou] 1. п амер. 1) кутоу аз kilogram килограм; 2) кутох; аз kilo-metre километр; 2. prep хазор kilogram килограмм, хазор грамм; kilogram(me) ['kilagraem] г килограмм, хазор грамм. kilometre, амер, kilometer ['kilainkta] п ки- лометр, хазор метр. kilowatt ['kilawoi] п киловатт, хазор ватт. kilt I [kilt] 1. п килт (юбкаи пашмии чардо- наи скотланди) 2. v командор кардан, чиндор кардан. kiltie, kilty ['kilti] п аскари скотланди бо либоси миллй. kin [km] п хеш, хешованд, кавм ва хеш, хамхоиавода; next of kin наздиктарип хешовандон, ворис (зан ва дача в падару модар). kinchin [kintfin] п лау. кудак; kinchin lay дуздидани пули кудак дар куча. kind I Ikaind] п I) навъ, хел, гуна: various kinds of birds хелхои мухталифи парандагон; I love this kind of books. Ман ин гуна китобхоро дуст медорам. 2) оила, наел, авлод: human kind кавмй инсон; 3) гурУх, кием, синф; 4) намуна, шакл; 5) мохият, хизмати асосй; 6) хислат, хосият, хусусат; a kind of як чизе, all kinds of гуногун, хар гуна, хар хела, хамагуна; in kind бар ивази чизи дигар; kind of такрибан, то андозае; nothing ot the kind бе хеч вачх, асло, хеч ин тавр нест;
kind II _____ what kind ot...'? чй гуна...? чй хел...? kind II [kaind] а 1) мехрубон, рауф, дилна- воз: You're very kind. Шумо хеле мехрубонед. 2) бо мухаббат, дорси лутфу мухаббат, дуствор, самимона, 3) мухаббатомез, мехромез: kind words суханони мухаббатомез; Be so kind as to...лутфан, мархамат; How kind of you! Шуме хеле мехрубонед! It's very kind of you. Шумо хеле мехрубонед! kindergarten ['kindagatn] n нем. богча, кудакистон. kind-hearted [kaird'ha:tid] а мехрубон, хушхулк, хушкалб, мехромез, одамдуст, веку. kindle ['kmdlj v 1) даргирондан, афрухтан, гирондан (оташро); 2) равшан шудан, гириф- тан (оташ). kindliness ['kamdbms] п 1) накукорй, рахмди.тй, мехрубонй; 2) кори нек/ хайр. kindling ['kindliq] п афрузиш, равшан кар- дан (оташ) kindly [kaindh] (kindlier; kindliest). 1. a 1) мехрубон, мулоим, пурмухаббат, рауф: а kindly old mar муйсафеди мехрубон; 2) мехромез, мухаббатомез, пурмехр: my moth- er's kindly smile лабханди мухаббат омези мо- дарам; 2. adv 1) мехрубонона, бо мехрубонй, рауфона: She spoke kindly to him. Он зан ба вай мехрубонона гаи мезад. 2) лутфан, хохишмандам: Will you kindly tell me the tune? Лутфан, гуед, ки соат чанд шудааст? Kindly do not speak so loudly! Хохишмандам, ин кадар баланд гаи назанед! kindness ['kaindnis] п 1) мехрубонй, некй. некуй, лутф, мухаббат; 2) лутф, навезиш, мехрубонй; 3) кори хайр7 нек. kindred ['kindrid] 1, п хешу табор, хешо- ванцон, хешон, кавму хеш; 2. а хеш, монанд, хаммонанд, хамтинат, шабех, мушобех; rain and kindred phenomena борон ва мушобех ба он ходиеахои табиат. kine [’kam] pl гуфт , шоир. аз. cow. k iпета ['катила] ниг. cinema. kinematics [kami'msetiks] п pl кинематика (як шохаи физика'). kinetica [kai'netik] а кинетики, динамики, вобаста ба харакаг, чунбишй. king rkirj] п подшох, шох, шоханшох, сул- тан, шахриёр: the king of beasts шер, шохи хайвонот, султони чонварон; the king cf birds укоб; king of terrors март, ачал; King Lear шох Лир. kingdom ['kirjdom] n 1) подшохй, маком ва кудрати шох; 2) кишвари подшохд, низоми шохй; каламрав, мамлакат; 3) навъ, олам: the animal kingdom олами чонварон; the vegatable kingdom олами набстот: the mineral kingdom олами конй. -464- kingfisher ['кiijtij’a] n мохихурак (параной). kinglet ['knjglit] n 1) тахк. шохча, шохи камкудрат; 2) хурус ё мокиёни чинси майдаи хонагй. kingly 1'kirjgli] a (kingliei, kingliest) 1) шохона, шохвор, киёнй: kmgly food хуроки шохона; 2) бодабдаба, боазамат; султонй: the kingly form of government низоми султонй. kink [kirjk] 1. n 1) халка, тирех, тоб, гирифтагй, печхурдагй; 2) айб, нукс, костй; 2. v халка кардан, гирех задан, печ хурдан, тоб бардоштан, гирифтагй пайдо кардан. kinky [kirjkr] a (kinkier, kinkierst) дечон, не- чида, чингила, жолида. kinsfolk fkmzfouk] п pl хешовандон, хешон, хешу габор, кавму хеш. kinship ['kmfipj п 1) хеши, хешовандй; 2) монандй, шабохат, каробат, наздикй, робита. kinsman ['kmzman] п хеш, табор, кавм (мард). kinswoman ['kmzwumnn] п хеш, табор, кавм (зан). kiosk ['ki'osk] п (аз решай форси) киоск, дукони фуруши рузнома: I bought a magazine at the station kiosk Ман мачалларо аз дукони рузномафурушй харидам. kip I [кгр] п пусти гусолаи чавон ё бархс чонварон kip II [kip] п гуфт. 1) манзил, чои шабгузаронй, пансион; 2) бистар, тахт; 3) хоб. kipper ['кгрэ] 1. и мохии дуцхУрда, мохии дудй; 2. v мохиро пок ва намакандуд/ хушк кар- дан. Kirghiz ['ka:gizl 1. п киргиз, ахли Крргизистон; the Kirgyzes киргзхо; 2. а киргизй (забои). Kirghizstan [ko:gi:z'sta:n] н К^иргизистон. kiss [kis] 1. п буса. бус; мач: Не covered her face with kisses. Вай хонумро бусахои бисёр кард. 2. v буса кардан, бусидан, рубуей кардан: She kissed him goodbye. Зан уро бусаи видов кард. kit I [kit] п 1) тачхизот, эсбобу анчомп кор, кочор, кочол: camping kit асбобу анчоми сайёхй; 2) дастаи асбобхои корй, сандукча: а first aid kit дсрукуттии ёрии таъчилй; 3) бор- халта, туша: travel kit тушаи сафар; 4) чалак, бочка; 5) гуфт. хама чиз; the whole kit and caboodle хама кас, хар чиз, чкчо. kit II [kit] п гуфт., кутоу аз kitten 1. kit-bag ['kitbasg] п борхалта, туша, кулвор. kitchen ['kitfin] п ошпазхона, ошхона. kiteben-boy ['kitfinboi] п ошпазй чавон. kitchener ['kitjina] п 1) ошпаз, 2) оташдон. kitchen garder [,kitjn'ga:dn] п боги сабзавоткорй, боги хонагй.
-465- knit kitcben-malb ['kitfinmeidj n косашфи- kitchen-stuff ['kit fins txf] n маису лоти хуроки, сабзавот. kite [kait] л 1) бодбарак, бодбодак, кайт; 2) зоол. укоб, калхот; 3) мац. одами баднафс/ Харис; 4) гуфт.,тиц. вексели сохта; fly a kite а) бодбарак cap додан; б) мац. кушиши бо вексели сохта пул гирифтан; Go fly a kite! Бирав, гум шав! Бирав, паси ко- ри худат! kith [ki0] и ёру дуст, ошноён, дустон; kith and kin дустон ва хешовандон. kitten ['kitn] 1. п Пгурбача, пишак; 2) ба- чаи бархе аз чонварон; 2. v бача кардани гурба, бача зоидач {гурба). kittle f'kitl] а 1) гуфт китикдор; 2) мац. но- зук, нозуктабъ, инчик. kitty ['kiti] rt гурбача. kloof [klu:f] п дараи танг. knack [паек] п 1) махорат, чирадастй, хунар, тавоной, кордонй, ухдабарой; 2) одат, ху; 3) равиши анчоми кор, роху равиш, тарз/ рамзй кор, услуб, усул. knacker [пгека] п 1) касе, ки аспхои пирро мехарад ва гушти онхоро ба унвони хуроки саг мефурушад; 2) чаллоб, ханнот; 3) аспи логар. knacky [naeki] а мохир, чолок, чаккон. knag ['naeg] п шохи дарахт, гурки дарахт. knaggy ['naegi] а. гурмдор, серчашм, чаш- мдор. knap I ['пазр] v бо зарбаи тез ва сахт санг ва гайраро шикастан ё хокй кардан ё шакл додан. knap II [’паер] п теппаи хурд, пушта. knapsack ['naepsask] п тушадон, борхалта. knar ['па:] п накш, гуррй (дар танаи да- рахт). knave ['neiv] 1. п одами нобакор, фиребгар, каллоб, маккор; 2) валет, сарбоз (варакабозй). knavery ['neivori] п (pl knaveries) фиребгарй, каллобй, маккорй. knavish ['neivif] а фиребгарона, каллобона, маккорона: разил, нобакор, палид. knead [ni:d] v молидан, аралаш кардан (хамир, гил ва а), катй кардан, омехта кардан; kneading machine дастгохи хамиркунй. knee [ni:] п 1) зону, хар чизи хамшаванда ва зонумонанд; 2) зонубанд, зонупуш (аз чарм); 3) тех. зонуи пайвасткунанда; bend the knees to someone таслим шудан, ба касе сари таъзим фуровардан; bring to one's knees ба зону даровардан, водор ба таслим кардан. give a knee to мац. дастгирй кардан. knee-breeches [nrbntjiz] п pl бриджи. knee-cap [ni:kasp] п анат. кулчаи зону. knee-deep [,ni:'di:p] a tq зону. knee-joint (niyointfn банд/оуг> мн зону. knee-pan [ni:psen] и анат. кулчаи зону. kneel [nel] v (knelt: knelt) ба зону задан; хам шудан, таъзим кардан (to/before - оар назои). knell [ni:l] 1. л 1) занги дафн/ чаноза/ мо- там; 2) нишони марг ва бадбахтй, садои хузнангез ва шум; 2. v аз марг хабар додан, аз чаноза хабар додан knelt [nelt] past ба р р. аз kneel. knew [nju:] past аз know I. Knickerbroker ['nikaboko] n сокини Нию Йорк. knickerbrokers [’nikabokaz] n pl бриджи. knickers [mkaz] ниг. knickerbrokers. knick-knack [n:knark] n 1) майдачуйда (ба- рои ороишу, 2) ширннихо, ишравор. knick-knackary [niknaikari] п майдачуйда (барои ороиш), каруфари зохирй knife [naif] 1. п ypl knives) 1) корд, чоку, ханчар: knife and fork корд ва чангол; 2) корди даррохй; 3) чаррохй; 4) хар чизи тез ва кор- дмоканд; get one’s knife into sb ба касе осеб ё зарар ра- сондан, кордро ба устухони касе расондан; 2. v 1) чоку задан ба, бо чоку буридан, бо корд буридан; 2) гуфт. номардй кардан, аз пушт ханчар задан; before you can saj knife дар як лахза, дар як чижа задан; вой гуфтан хам натавонист; twist or turn the knife in the wound намак руи захм пошидан, азоби касеро афзудан. knife blade [’naifbleid] п 1) теги корд, лаббаи чоку, хар лаббаи тез. knife-edge ['naifedj] п 1) тегаи корд, лаббаи чоку; 2) мац. вазъи хассос. knife grinder ['naif,graindo] п 1) чархй, тез- гар; 2) дастгохт кор.дтезкунй. knife-switch ['naifswitj] п калиди барк. knight [nait] 1. и 1) сипох, пахлавон, чавонмард, шахсавор; 2) унвони ифтихорй 'iknighr», унвони асилзодагони англис; 3) асп (и/сорио/и); 4) пайравй чон дар каф; 2. v унвони чавонмард дсдан. knighi-errenr ['nait'erant] п (pl knights-errent) чавенмарди сайёр; одами хаёлпарвар. knighthood ['naithud] п 1) сипахсолсрй, шахегвэрй, рафтори чавонмардона; 2) унвони «knight». knightly ['naitli] 1. а шехсавормонанд, пахлавонона; 2. adv пахгавонона, баходурона, чавонмардона. knit [nit] i (knitted, knit; knitted, knit: pres. p. knitting) 1) бофтан, кешбофи кардан, бофандагй кардан; 2) хамбаст кардан, муттахид кардан, хампайванд кардан; 3) дархам кашидан (цабинро), пешониро чинг кардан; 4) гуфт. 1ирех задан, бо гирех махкам
-466- knitted______________________________________ кардан; knit jp бастан, духтан, дарбех кардан. knitted ['nitid] а бофташуда, бофта, турй. knitter ['nita] п 2) бофанда, нассод; 2) дастгохи бофандагй/ нассодй knitting ['nitirj] п 1) бофандагй; 2) чомаи дастбофт. knitting-needle ['nitnj,n::dl] и сузани бофандагй. knit-wear ['nitweo] п дсмаи дастбофт. knit-work ['nitwa:k] п 1) махсулоти бофандагй; 2) бофандагй, тур. knives [naivz] pl аз knife 1. knob [nob] n 1) даста, дастгира; 2) бардастагй, калаба, баромадагй; 3) даста, тугма; 4) сари асо, куббаи асо; 5) калла, cap (ч«зе); 6) теппа ё кухи гирд, пушта. knoble [nobl] п гуррача, варамча, каме ва- ра мила, гурии псшонй. knobby [nobiJ a (knobbier, knobbiest) варам, гуррадор. knobstick ['nobstik] n калтак, гаек, гурз. knock [nok] 1. n 1) так-так (at/on - болои, дару a Joud knock on the window так-таки сахт болои тиреза; 2) зарба, зарб: a knock on the head зарба ба cap; 3) гуфт. айбдуй; 2. v 1) кубидан, дар задан: Не knocked at the door. Вай дарго куфт. 2) задан, куфтан: The falling branch knocked him on the head Шохи афтодаистода ба сараш зад. 3) зарба задан ба, бо мушт (<? чизи дигар^ задан ба; 4) бо хам хурдан, бархурд пайдо кардан, бо хам куфтан, бо хам кубида шудан; 5) гуфт: айбдуй кардан, хурдагирй кардан; knock about а) задан, кубидан; б) бекор/ са- ланг-саланг гаштан; волгардй кардан; knock against бархурдан, ру 5а ру баромадан (бо касе); knock down а) аз пой галтондан, ба замин за- дан: Не was knocked down by a bus yesterday. Дируз Уро автобус зада аз пой галтонд. б) шикастан. They are going to knock down the old school to build a new one. Снхо мехоханд бинои кухнаи мактабро шикаста аз нав со- занд. knock off а) афшондан; б) задан, кам кардан (аз музд ё нарх); в) кам кардан (суръатроУ. knock out а) гид/ г аранг кардан, бехуш кардан (бо муштзанй); 61 ба хайрат овардан: She was knocked out by the news Ин хабар Урс ба хайрат овард. knock together а) бо хам куфган. бо хам задан, бо хам кубидан; б) бо шитоб чизеро тайёр кардан; knock under тан додан, итоат кардан; knock up а) бо зарба боло бардоштан; б) хаста кардан. knockabout ['nokobaut] 1. и 1) либоси корй; 2) муштзанй, кубокуб, 3) киштии кулаки бодбонй, 2. а корй, сафари (либос). knock-down ['nokdaun] 1. п 1) зарба, мушткорй; 2) нокдаун (амали аз пой задан дар муштзанй); 2. а 1) аз пой дароваранда, кубанда; 2) сафари, ба осонй аз хам боз шаванда ё дудошаванда; 3) тошяв, дамъшуданй. knocker [‘пока] п 1) халкаи дар (барои так- тик кароан); 2) шахсе, ки так-так мекунад; up to tbe knockers замонавй, айни замонй. knockout ['nokaut] п 1) нокаут (мушт ё зар- баи сахтй аз пой галтонанда); 2) амер. муваффакияти калони мафтункунанда; 3) ахднома байни иштироккунанадагони музоя- да барои баланд накардани нарх. knoll [noul] п теппаи хурд, тал, пушта. knot [not] 1. п 1) 1ирех: Не couldn’t untie the knot. У гирехро кушода натавонист. 2) ишкел, гирифторй, гир; 3) гирсхи бахрй (вохиди суръ- ати киштй баробар ба як мили бахрй): 4) занчир, завлона, ишкел; 5) гурух, туда (одамон); 6) гиёх,. догар, гуррй, гирехи дарахт; 7) пайванд, издивоч (маф), иттиход; риштаи дустй; marrige knots пайванди заиошуй; tie the nots издивоч кардан; 2. v (knotted; knotting) 1) гирех кардан, гирех задан, бо гирех бастан. хамбаст кардан: She knotted the parcel. Он зан бугчаро гирех кард. 2) гирехдор кардан. knotty ['noti] a (knottier, knottiest) 1) пургирех, сергирех, гирехнок; 2) душвор. бугранд, пур аз гирифторй ва ишекл. knout [nau1] 1. п кэмчини чармй, тозиёнаи чармй; 2. т камчин задан, тозиёна задан. knew I [rnou] v (knew; known) 1) донистан: She has known him since childhood. Вай он мардро аз кудакй медопист. 2) шинохтан, ош- но будан бо, фарк кардан: Не did not know one rune from another. Вай як охангро аз дигаре фарк намекард. 3) огох будан, огохй доштан; 4) тадриба кардан; Не knows best what good is that has endured evil. Зарб. ~ Рохат агар дуй аз ранд матарс. know what is what киву чй буданро донистан; get to know someone каееро хуб шинохтан. Not that I know. Ман хабар надорам, Ба ман маълум нест Ман иттилоъ надорам. know II ['nou] п be in the know иттилоъ дош- тан, хабардор будан. knowable ['nouobl] <7 даркшаванда, дони- сташаванда, кобили дарк. know-all ['nou,o:l] п хамадон, махмаддоно. know-how ['n?u,hau] п гуфт. кордонй, маълумоти хос, махфиёти кор/ истехсолот. knowing ['nouirj] а 1) огох; 2) зирак, доно, вокиф; 3) мохир, полок, чаккон.
-467- laboin knowingly Thouirjli] ad v~lj Оошуурона, ди- даву дониста, фахмида; 2) мохирона, чолоко- на, чаккон. knowledge ['nolidj] п 1) дониш, маълумот: Не has a thorough knowledge of the subject. Вай дониши чукурй тахассусй дорад. 2) дони- стан: A knowledge of foreign language is impor- tant. Донистани забони хоричй мухим аст. 3) иттилоъ, огохй, хабар: It has come to my knowledge... Ба май маълум шуд, ки... 4") фахм, идрок, андарёфт, дарёфт; 5) шинохт, шиносой, маърифат; branches of knowledge сохахои дониш; to the best of my knowledge то oh чо км май медонам; not to my knowledge го он чо ки ман медонам - не. knowledgeable ['nolidjabl] а доно, бохирад, огох, ворид, фозил. known [noun] 1. р. р. аз know I. 2. а I) маълум, маъруф, шиносо: a known fact санади маълум; internationally known дар сатхи байналмиталй маъруф; 2) дониста, шинохта. know-nothing ['nou,nA0irj] п 1) шахей беха бар, бемаълумот, нодон, чохил; 2) агностик (идеалист}. knuckle ['nxkl] 1. п 1) банди ангушт барчастагии банди ангушт; 2) зону, кавзаки пой, поча (кассобй); 3) тех. сагак, ошику маъшук; 2. v бо ангушт задан; knuckle down to work бо завк корро cap кардан; knuckle under таслим шудан, тобеъ шудан. knucklebone ]'плк1Ьоип] п 1) устухони бан- ци ангушти инсон; 2) устухони кавзак. knuckle-duster ['nAkl,dASta] п кастет (як чизи оуанй, ки дар цанги кучагй ба ангуштон меан- дозанд). knur [пэ:] п бугум, гуррй (дарахт). kolkhoz [kol'ho:z] п колхоз. kopeck ['kopek] ниг. copeck. Korea [ka'rio] п 1) Корея; North Korea Ко- реям Шимоли; South Korea Кореяи Ч,анубй; the Koreans кореягихо. Korean [кэ'пэп] 1. и 1) кореягй, шахрвандй Корея; 2) забони кореягй; 2. а кореягй; kotow [.kau'tau] ниг. kowtow. kowtow f.kau'tau] 1. n таъзим (чинй). kraal [kra:l] n дехкадаи сиёхпустон (дар Африкаи '{any б и). Kremlin ['kremlin] п Кремл. Krone ['krouna] п крона (танга). kudos ['kjudos] п ла.у. шухрат. шараф. Ku-Klux-Klan ['kju:'klxks'klten] Ку-Клукс- Клан (созмони террориста дар ИМА). Kuomintang ['ku:oumin'tseri] Гоминдан (на- ми уизб). Kuwait [ku'weit] п Кувайт. Kuwaiti [ku'weiti] а кувайтй. L 1 L, 1 [el] дувоздауумин харфи алифбои англисй. 1а Па ] п мус. ля, нотаи шашум. lab [laeb] п гуфт. кртох аз laboratory. label ['leibl] 1. п тамга, борчасп, этикет: There was no label on the can Куттй тамга на- дошт. 2. v (labelled; labelling) Г) тамга часпондан, борчасп задан: The bottle was labeled "poison". Болои шиша тамгаи “захр” часпонда шуда буд. 2) мац. лакаб, унвон, вижаном; 3) нишони корхена ё созандаи махсу лот, маркаи тичоратй; to put/ stick a lablel борчасп задан. labial ['leibiol] 1. п фон. овози лабй. 2. а фон. лабй. labialization [,leibialai'zeifn] п лабиализатсия (уангоми талаффуз ба хам наздик шудани лабу о). Labiodental ['leibiou,dentl] 1. п фон. овози лабидандонй; 2. а фон. лабидандонй. labor ['leiba] амер. ниг. labour. laboratory' [la'borotri] п (pl laboratories) озмоишгох, лаборатория; language laboratory у гоки забономузй. laborious [lo'be:nas] а 1) душвор, пурзахмаг, хастакунанда, мушкил; 2) захматкаш, мсхпа1дуст. labour, амер. labor [’leiba] 1. п 1) мехнат, кор: iost labour мехнати бехуда; juvenile labour мехнати ноболигон; labour code кодекси мехнат: Не was tired after his labour in the field. Пас аз кори caxpo J монда шуда буд. 2) корга- рон, коргар, кувваи корй, неруи кор: They needed extra labour. Ба онхо кувваи корни иловагй лозим буд. 3) захмат: The result of bis ten years labours. Натидаи захмаги дахсолаи у. 4) иттиходияхои коргари; 5) зоймон, вазъи хамл; 6) вобаста ба кор ва коргари; 5) (бо уарфи калон) хизби Мехнатй, хизби Лейбориста; forced labour мехнаги мачбурй/ ичборй; labour of love кер ба хотири ишк ва алока (на ба хотири пул); labour dispute бахси мехнатй; Labour Exchange Биржаи мехнат; labour prodicthity самаранокии/ хосилнокии мехнат; Labour Lnion иттифоки касаба; the Labour Party (бо харфи калон) хизби Лейбористй (уизби Мехнатй, яке аз калонта-
Labour Day _______________________ pun з^избуои сиёсии Британияи Кабир)', wage labour мехнати кироя; 2. v 1) кор кардан, захмат кашидан, мехнат каптан, ранч бурдан: The men la- boured from dawn to dark Мардум аз субх то шом кор мекард. 2) зоидан, дар холи зоиш будан; 3) бо захмат анчом додан, чон кандан, ранд кашидан: 4) бо чидду чахд кор кардан; 5) шарху эзох додан (матлаберо беш аз андоза), такрор кардан; 6) гуфт. заминро кишт кардан; 7) бо захмат пеш рафтан (бо along, through)', go into labour дучори дарди зоймон шудан; Labour Day ['leibodei] n Рузи мехнат (ду- гианбеи аввалй моуи сентябр). laboured [Teibad] а 1) мушкил, бо мушкилй ба даст омада, 2) пурзахмат, душврр, машаккатнок, пурмашаккат. labourer, амер, laborer ['leibora] п коргар. захматкаш; коргари бетахассус. Labourist ['leibonst] ниг. Labourite. Labourite [Teibora.it] и аъзои хизби Мехнатй дар БК. labour-market ['leibama:kit] п бозорй мехнат, бозорй чои кор. Labour-Party [Teibapa:ti] п хизби Коргари labour-saving [Teiboseivirj] а корандуз, кор- сарфакунанда. labyrinth [Та?Ьэгтб] п печроха, псчрох, ла- биринт, рохи морпеч. lace [leis] 1. и 1) тур, порчаи турдузишуда: Her dress was rimmed with lace. Куртам у бс гур оро дода шуда буд. 2) банди кафш (инч. shoe-lace): I have broken my lace. Банди кафши ман канда шудааст. 2. v 1) банди кафш бастан (инч. lace up) Не laced his shoes. V банди кафшашро бает. 2) бо банд махкам кардан, банддор кардан; 3) бо хам бастан, дархам бофтан; 4) шаллок задан, сахт задан (бо пой). lacerate ['lasarert] 1. п реш, реш-реш, 1ахмй, чок; 2. v даридан (пуст. ви гушти бадан), пора кардан, реш кардан, пора-пора кардан; 2) азоб додан, озурдан, lacerated wound чарохати реш-реш. lachrymal ['laeknmal] а ашкмонапд, ашкеон, аш ковар, ашкй. lachrymatory ['laekrimoton] п ашкрез, аш- ковар (газ ва г.). lachrymouse ['laeknmous] а гиряолуд, ги- ряомез, гирёнчак. lacing ['leisir)] и ресмон, банд. lack [laelc] 1. п камбуд, камй, норасой, камбудй, камдошг: The plants died for lack of water. Растанлхо аз камин об хушк шуданд. for lack of аз нарасиданп. аз набудани, бо сабаби камбудии; 2. т 1) камбуд доштан, каср доштан; 2) на- 468 - будан, надоштан, ниёз доштан, эхтиёч дош- тан: Не lacked courage. Вай чуръат надошт. lacker [leek s] 1, 2 ниг. lacquer 1, 2. lackadaisical [Jaeko'deizikl] а ганноз, ишва- гар, сертакаллуф. lackey [Taeki] 1. n (pl lackeys) навкар, хиз- матгор, пешхизмат; 2) косалсс, чоплус, чокар, лаганбардор, хушомадгуй; 2. v навкарй кардан; косалесй кардан, чоплуей кардан. lackland [Taeklaend] а безамин. lackluster ['laekjasto] а 1) тира, хира, камнур: lackluster eyes чашмони камнур; 2) малолатангез, хастакунанда. laconic [lo'kanik] а камхарф, мучаз, мухта- сар, кутох. laconism [la'komzm] л 1) эъчоз, фушурдагуй; 2) харфи мучаз, баёнй фушурда ва мубхам. lacquer [Tasks] 1. п (аз решай форси) 1) лок, Чило, сир; 2) леки чини (барои уило додани чуб); 2. v лок задан, чило додан, пардоз додан. lackue) f'leski] п хизматгор, пешхизмат, навкар. lactation [Itek'teijn] п 1) ширдихй, широварй, ширтарова; 2) даврони ширдихй/ синамаконй. lactic [Tasktik] а ширй, ширдор, аз шир тай- ёр шуда. lactiferous [lask'tiforas] а 1) шировар, ширдех; 2) созандаи обгунаи тирмонанд, ши- робасоз. lactose ['laektouz] п канди ширй, ширканд. lacuna [Ja'kju пэ]) п (pl lacunas ё lacunae [la'kju.ni:]) 1) чои холй, холигй; 2) афтодагй, хафз шудагй, аз калам афтодагй (махсусан дар матни нусхаи хаттй): This manuscript is full of lacunas. Ин дастхат аз калам афтодагии зиёд дорад. 3) чукурй, пастй, хамй lacy ['leisi] a (lacier, laciest) турй, дорой тархи турй ва зебо. lad [laid] п писарбача, чавон, чавонмард. ladder ['Iteda] п 1) норбон; 2) мау. василаи тараккй: ladder of success васила барои ба муваффакият ноил шудан; 3) даррафгагии чУроб; kick away/ down the ladder ру гардопдан аз онхо. ки барои комёб шудан кумак карданд; mount a ladder лау. овехта шудан. laddie [Taedi] п писарзбача, писарак, чавон. lade [Teid] v (laded; laded, laden) бор кардан. laden ['leidn] 1. p. p. аз lade: to be laden with sth бо чизе бор шу дан; 2. а 1) боршуда, бордор, боркардагй; 2) мау. зери бори чизе, гаронбор. lading [Teidiri] п 1) амалй бор кардан, боркунй, боргирй; 2) бор, маводи боршуда; bill of Jading боонома. ladle [leidl] n обгардон, кафлез, чумча; дул,
-4t>9- lampblac бела. lady ['Leidi] n (pl ladies) 1) бону, хонум, xo- тун; 2) (бо уарфи калон) леди, унвони хонумп асилзода; 3) зан, завда, арусшаванда; 4) кад- бону, хонадор; the lady of the house хонумп хона; 5) хамсари лорд; 6) гуфт. маъшука; 7) (бо харфи калон ва маъмулан бо Our) Our Lady хазрати Майрам. ladybird ['leidibo:d] п гамбуск (ladybug хам мегуянд). lady-help ['leidghelp] п зане, ки сарфу харчи хонаро идора мекунад. lady-in-waiting ['leidnn,weitiq] п (pl ladies- in-waiting) надима, ходима (дар дарбори султонй). lady-killer ['leidikila] п шух. марди махбуби занон, марди хупткиёфа ва гиро. ladylike [’Icidilaik] а 1) мисли як хонум, кадбонувор; бомаърифт. ботарбия; 2) запхис- лат, зантабиат, нозук, нафис. lady-love ['leidilAv] п маъшука, махбуба, дилдор. ladyship ['leidrfipj п 1) унвон/ макоми леди; your/ her ladyship хонум; lady’s maid хизматгор. lag I [Iteg] 1. n дермонй, кафомонй, акибмонй; 2. v (lagged; lagging) акиб мондан (инч. lag behind) акиб афтодан, лангидан. lag II [lacg] 1. и 1) зиндонй; чинояткори бадрагашуда; 2) даврон/ мухдати дар зиндон будан; 2. v 1) гуфт. хабе/ зиндонй кардан, даст- гир кардан, боздошт кардан; 2) бадарга кар- дан. laggard ['lasgod] п 1) шахси кундкор, одами кундцает; 2) бекорхуча, бекоргард; 2. а дероянд, вомонда, лаванд, сустхаракат. lagoon [lo'gu:n] п дарёчаи марчонй, кулоб. lagoone [lo'gum] ниг. lagoon. laic(al) ['lenk(ol)] n дунявй, гайрирухонй (шахе); 2. а дунявй, гайрирухонй, laicize ['lensaiz] v гайрирухонй кардан, дунявй кунондан. laid [leid] past ва р. р. аз lay II. lain [lem] р. р. аз lie II. lair [1еэ] п 1) лонаи хирс, лонап чонвари вахшй; 2) кура барои хайвонот. laity ['lenti] п (pl laities) 1) одамони дунявй, мардуми гайрирухонй; 2) (мардуме, ки ба уирфаи вижа тааллук, надоранд), мардуми бозор ва куча; 3) дохилй, нодоий lake [leik] п кул; the Great Lakes Кулхои Бузург (дар ИМА); Lake Disrict/ Country Сарзамини Кулхо дар маркази БК. lake-land ['leiktend] п ниг. Lake Disrict/ Country. lakelet [’leikiit] n кулча. laky ['leiki] а кулдор, минтакаи кулзор. lam [Item] v куфтан, задан, лат кардан. lama ['lame] и лама (кашиши мазхаби ламагорой дар Тибет). lamb [Item] 1. п 1) барра, баррача; like а lamb мисли барра; 2) гушти барра; 3) пусти барра; 4) мац. одами маъсум, одами ором ва беозор; 5) одами содалавх;' бетачриба; one’s ewe lamb кудакй ягона, якто, ганчи бебахо; 2. v барра зоидан. lambency ['tembsnsi] п чило, дурахш. ялаккос. lambert ['tembsntj а 1) мулоим (шРъла), шуълавар, камнур, дорой нури мулоим; 2) равшандиханда, фурузанда, фурузон, дурах- шанда; 3) гечанда. lame 1 [leim] 1. а 1) шал, ланг, чулок: a lame man марди ланг; a lame of a leg ланги якпой; 2) дарднок, дардманд; 3) нопазируфтанй, боварнокарданй, гайри кобили кабул; 4) ода- ми кадимимаслак/ мухофизакор/ кухнаандеш. lame excuse бахенаи бечо. бахонаи бемаврид. 2. v 1) шал кардан, лангондан; 2) мач,. ланг кардан (кор ва г.) lame II [leim] п: the lames лангуо. lamely ['leimli] adv 1) андак лангида; 2) мац. хичолатомез. lameness ['leimnis] п лангй, шалй, чулокй. lament [Jo'ment] lull зорй. гиря ва зерй; 2) сугворй, азодорй; 3) таассуф, дарег, афсус; 2. v 1) зорй кардан, зоридан, гиря ва зорй кардан, тавалло/ итгичо кардан; 2) сугворй кардан, азодорй кардан; 3) изхори таассуф кардан, афсус хурдан, дарег хурдан, нолидан. lamentable f'temontabl] а гамангез, таассу- фовар, махзун, андухгин. lamentation [,temen'teijn] п зорй, шикоят, сугворй, ох ва нолиш, гиря ва зорй, дарег, афсусхурй. laminate ['temmeit] v 1) ба кабатхои тунук чудо шудан; 2) тунук кардан (оуанро); 3) бо порахси тунука пушондан. laminated ['temineitd] а кабат-кабат, варакин. lamination [,l®mi'neijn] п кабат-кабатсозй, варак-вараксозй lamp [temp] 1. и 1) чарог, фонус, ламп: ап electric lamp чароги барки; red lamp фонуси сурх (нишона хатар дар роу); 2) мац. сарчашма (дониш, илуом ваг.); 3) (шеъри кадим) хуршед, мох, ситора; smell of the lamp ба зур мачбур кардан; 2. v 1) равшан кардан, равшанй додан; 2) нигох кардан, назар кардан. lampblack ['tempbtek] п сиёхии чарог, ду- даи napot, дуда.
lamn-burnec . ... . lamp-burner ['temp,ba:na] n пояи чаро!. lamp-chimney [l®mp,tfimni] n шишаи чарог, шишаи дудбаро барои чарог. lamplighter ['temp,laito] п чарогафруз, чарогчй (собирай); То run like a lampligher. Зарб. ~ Ьа акиб нигох накарда гурехтан. lampoon [tem'pii.n] 1. п хачв. хачвия, хадвияи нешдор; 2. v хачв кардан. lampooner [tem'pumo] п хадвнигор. lamp-post ['temp'poust] п сутуни чароги барки; between you and me and the lamppost (гап) дар байни худамон. lamprey ['tempri] n (pl lampreys мормохй. lamp-shade [ laempj'eid] n хидоби чарог, ну- рафшон, нуртоб. lamp-socket ['temp,sokit] ниг. lamp-holder. Lancaster ['terjkasta] n w. Ланкастер: House of Lancaster сулолои Лакастерхо. lance ['la:ns] 1. n 1) найза, хар олоти найза- монанд; 2) саворанизом (мууаххаз бо найза), савор; 3) нештар; 2. v 1) нештар задан; 2) бо найза ба хадаф задан. lance-corporal ['la:ns,ko:prol] п хар. афсар, идрокунандаи вазифаи ефрейтор. lancer ['lams?] п савор, савори мучаххаз бо найза. lance-sergeant [Jams'sardjsnt] п сержанта хурд. lancet ['lamsit] п (yappopu) нештар, найзача. land [laend] 1. п 1) замин, хушкй (инн. drj land)' or. land and sea дар замич ва бахр; a land reform ислохоти замин; 2) замин, бум, арз, хок: sandy land хоки регдор; fat/ poor land замини серхосил/ камхосил; 3) кишвар, сарзамии: distant lands кишвархои дурдаст; his native land ватани вай; 4) мазраъ, замини кишоварзй, киштзор, дсхот, рустохо, мулк, замиии шахей; 5) дахон, олам, дунё: the land of dreams дунёи хоб ва хаёл; 6) attr замини. арзй; 7) Худованд, Худо: for land’s sake! Ба хотири Худо! Holy Land Сарзамини Мукаддас; land of cakes Шотландия; land of promice инд. сарзамини ерзу; land tenure сохибияти замин; Let us see how how the land lies. Биёед бибинем, ки корхо чй хеланд; the land of Nod шух. Сарзамини хоб; the land of Rose Англия; 2. v 1) пиёда шутан/ кардан, ба хушкй фаромадан/ расидан (аз киштй, тайёра ва г ). The passengers landed at Muir bay. Мусофирон дар Мумбай фаромаданд. 2) ба замин ниша- стан, ба замин нишондан: The plane is landing. Тайёра ба замин менишинад. 3) ба дое ё мако- не расидан/ ворид шудан; 4) расидан ба нишон; 5) ба макса де ноил шудан, ба ласт овардан; 6) задан, фуруд овардан (зарбаро); land up in гирифтор шудан ба; land up doing something мачбур ба анчоми коре шудан, land-agent ['tend,eidj?nt] п 1) агента фурУши замин; 2) сохибмулк. land-bank ['tend,bank] п банки заминй. land-breeze [’tendbri:z] п бод/ шамоли сохилй. landed ['tendid] а мулкй, вобаста ба замин ва заминдорй: the landed interset манфиати заминдорон. landfall ['tendfo:!] п фурудой, пахлугирй. landfill ['tendfil] 1. и махали тахи хок кар- дани партов, партовгох; 2. v дафн за тахи хок кардани партов. land-grabbing ['tend,gra?bnj] а амали зуран тасарруф кардани замин. landholder ['tend,hould?] п заминдор ё ичоракори замин. landing ['tendiij] 1. pres. р. аз land 2. 2. п 1) нишаст, фуруд: a landing on the moon фуруд ба мох; 2) ба замин нишастан, ба хушкй расидан ( киштй); 3) махалли боргирй ва борфарорй (киштй); 4) майдончаи зинапоя; 5) фурудгох, майдони фуруд омадани тайёрахо; 6) фуруд; landing-net ['tendirjnet] п тури дастадори мохигирй, мохиандоз. landiiig-party ['tendir|pa:ti] п гурухи десанта. landing-place ['tendiqpleis] п 1) чои фурудой; 2) чои истодан, майдони фурудой landing-stage ['tendipsteidg] п бандар, кстгохи киштихо. land-jobber ['tenddyob?] п чаллоби 5аминфурушй. landlady f'tendletdi] п (pl landladies) 1) зани сохибхопа, зани мехмонхонадор; 2) зани сохибмулк, зани сохиби хонам ичора; 3) мудири пансион (зан), сарпарасти хобгох (зан). land-law f'tendl?:] п pl конун дар бораи за- мин, конунй замин. landless ['tendlis] а 1) безамин, бемулк, бе- моликият: 2) бсканор (бахр). land-locked ['tendlokt] а аз чор тараф бо замин ихоташуда (кишвар ва г.), ба бахр дастрасй надошта. landloper ['tendlcpa] ниг. landlouper. landlord ['tendted] n 1) сохибхона. сохиби хонаи ичора, ичорадор (мард), мусофирхоначй: a slum landlord сохиби махаллаи нообод; 2) заминдор, молик: a cruel landlord заминдори берахм; 3) мудири мехмонхона. landlordism ['tendtedizm] п 1) низоми
-471 - lapse ичоракорй: 2) низоми моликияти хусусии замин. landlouper ['lacnd,loupo] п овора. дарбадар. landlubber ['Itendlxba] п маллохи хушки- гард, маллохи бахрнадида. landmark ['laeudma;k] п 1) рахнамо, нишона, цонишон; 2) вокеаи барчаста; 3) аломат, нишони рох. landmine ['lamdmam] п. ::ар. минаи замини. landocracy [Isen'dokrasi] и синфи заминдор, амлокдор, заминдори калон. landowner ['ltend,ouna] п сохиби мулк, сохибмулк, заминдор, сохибзамин, арбоб. landowning ['lamdounirjJ 1. п заминдори; 2. а заминдори. landrail [‘laendreil] п зоол. посухак (навъи паринда). landscape ['laendskeip] п манзара, чашмандоз, дурнамо. landscape-gardening ['lamdskeipga:dnirj] и заминорой, гулшансозй, богорой. landscape-painter ['laendskeip,pemta] п рас- соми манзара. land-slide [TaendslaidJ п 1) лагжишп замин, фурУравй/ чукиши замин; 2) амер. сие. галабаи калон дар интихобот. landslip ['landslip] п резиши кух, заминлагзиш, кухрезиш. landsman ['laendzmon] п хаммихан. хамватан. land-surveyor ['ltendsa:,veio] п танобчй, та- нобкаш, заминсоз. land-tax [’lacndtaeks] п андози замин. landwards ['laendwadz] adv ба тарафи сохил, ба сУи хушкй. lane [lem] и 1) рахрав, куча, пайраха, рсхи борик, паскуча: country lanes кучахои борики дехот; 2) тангкуча: Go down that lane. It will take you to High Street. Бо ин тангкуча рафтан гиред. Вай шуморо ба Хай Стрит мебарад. 3) катор: four-lane traffic харакати чоркатора; 4) рохи хавой, масири маьмули хавопаймохо; It is long lane that has no turning. Зарб. ~ Дар навмедй басе умед аст, / Поёни шаби сиях сафед аст. (Низоми) language ['laerjgwidj] п 1) забои, нутк, калом: Englsih language забони англисй; sign language забони имову ишора; foul language дашном; 2) хакорат, дашном; 3) услуб: offi- cial language забони муоширати расмй; bad/ abusive language дашном, хакорат, сарза- ниш, носазо; speak the same language хамзабон ва хамдил будан. languid ['laerjgwid] а пажмурда, заиф, сует, бехол, азхолрафта, languish [’Ixrjgwif] v 1) пажмурда шудан; 2) заиф шудан, бехол шудан, ранчур шудан; 3) гамангез/ махзун шудан. languor [ lasnga] п 1) нотавонй, заифй, сустй, бехолй; 2) хуморй, хоболуд, танбалй. lank ['laerjk] а 1) дароз ва логар; хароб; 2) баланду борик, кохидагй. lanky ['terjki] a (lankier, lankiest) каддароз, дарозу бехосият, дарозу логар. lantern ['laentonj п 1) фонус, нурафкан; 2) утоки белой бурч (ки нурафкан Оар он карор dopap); 3) тирезаи шифг (барои рушнои). lanyard ['laeniod] и бал ресмон, тасма (барои дурбин)! lap I [laep] 1. п 1) зону, домон (шиком ва ронх;ои шахси нишаста): The mother had the baby on her lap. Модар кудакро болои зону нигох медошт. 2) бахше аз чома, ки ин кисмати бадакро мепечонад; 3) як даври гар- диш (замин, цапца ва а.), чархгардон; 4) мац. огуш, чои парвариш ва мухабба; 2. v (бо: on в over) печондан, руи хам то кардан/ шудан; in the lap of luxury дар нозу неъмат. lap II [laep] 1. n 1) шалпас, шалаппас, лаппас (мавци баур); 2) хуроки суюк (барои саг); 3) лес, лесиш, ба андозаи як забои задан; 4) нушокии сабук; 2. v (lapped; Japping) 1) лесидан, харисона хурдан, шалап-шалап об хурдан, лап-лап хурдан (мисли саг, гурба ва г.) (инч. lap up): The cat lapped the milk. Гурба ширро лесид. 2) ша- лаппас задан, ба сохил бархурдан (мавчхо): The waves lapped against the shore. Мавчхо ба сохил бархурда, шалаппас мезаданд. 3) шалап- шалап кардан. lap-dog ['laepeog] п сагчаи хонагй, саги руидоманй. lapel [lo'pal] п чои гардонда ва хобондашу- даи либос. lapidary ['laepidori] 1. п (pl lapidaries) 1) гавхартарош (касе. ки санги цавоуирро мета- рошад, уак мекунад ва цило медиуад); 2) хунари гавхартарошй; 3) гавхаршинос, чавохир- шинос; 2. а 1) хак шуда, кандакоришуда, нигош- ташуда бар санги кабр; 2) кутох ва зебо, capex. lapidate ['laepideit] v сангсор кардан, санг- борон кардан. lapis lazuli [,kepis'laezjulai] и (аз решай лотинй ва форси) санги лочвард, лочварди кошй. Laplander ['liepiaendo] п лапландй; the Laplanders лапландихо (дар ишмоли Скан- динвия зиндагй мекунанд). Lapp [Ttep] ниг. Laplander. Lappish ['laeptj] 1. n завбони лапландй; 2. а лапландй. lapse [laeps] 1. n 1) хатой, иштибох, лагзиш, нодурустй, сахв: laps of memory хатоии хофиза; 2) гузашт (замон, чараён ва г.): the laps of time гузашти замон; after laps of five years
lanwiqg __ ____ пас аз гузашти панч сол; 3) качравй, пасравй, фурУравй, сукут, инхироф, завол; 2. v 1) сипарй шудан, гузаштан (замон ва г.); 2) аз даст додан, аз эътибор афтодан ё андохтан, ботил кардан? шудан (хукук)! 3) гамом шудан; 4) ба амали пешин (бад) даст задан, боз як кори бад кардан. lapwing ['laepipj п зоол. худхуд, шонабасар. larcenous ['la:snios] а дуздй, ба дуздй муттахамшуда. larceny ['la:sani] п хук. (pl larcenies) дуздй, гораггарй, хурдани моли касе; petty larceny дуздии хурд. larch ['la:tf] п гиёх;. кочи фарангй tнавъи дара кти сузанбарг). lard [la:dj 1. п чарбуи хук, равгани хук; 2. v 1) равган молидан ба, чарб кардан; 2) мац. чило додан, зебо кардан, ороиш додан, чарбу нарм кардан. larder ['1а:<1э] п анбори озука (махалли нигохдории маводи хурока дар хона). lardy f'la:dt] а равганин, серравган, фарбех. lares f'leo:ri:zj лот п pi миф., шоир. арвохи нисгон; lares and penates а шеи пурбахои хона ва хона- вода. large I [la:dj] а 1) калон, зиёд, бузург: а large family оилаи калон; a large appetite иштихои зиёд, 2) пахновар, васеъ; 3) хангуфт, ум да: a large sum of money маблаги хангуфт; 4) фарогир, хамачониба, жарф, густурда; 2. adv гулувомез, худнамоёяа, пурфис ва ифода. large II [la dj] п: at large 1) умуман: the country at large кишвар умуман; 2) пурра, бо чузъиёт- Не spoke at large on the subject. Вай дар ин мавзуъ пурра ran мезад. 3) озод, фирорй, гайризиндонй: to set at large озод кардан; by and large такрибан, каму беш; in large дар доираи васеъ; premise made at large ваъдаи номуайян; to a large extent ба микдори зиёд, комилан, аксаран large-handed ['la.dy.naend.o] а дасткушод. сахй. large-hearted [*la:dg,ha:tid] a 1) саховат- манд, кушоладаст бузургвор; 2) бсмурувват, мехрубон. large-leaved [Ta:d3,hvd] а баргхои калон дошта (дарахт). largely ['laxijlt] adv 1) хусусан, асосан, бештар, аксаран; 2) ба микдори зиёд, ба тав- ри хангуфт. large-minded [Ta:d3,mamdid] а токатяазлр, густурдаандеш, густурдафикр, либерал. largeness ['Iannis] п 1) андозаи калон, калонй; 2) саховатмандй, густурдаандешй. 72- ..._ _ large-scale ['la:ci3skeilj а ба микдори зиёд, ба микёси зиед/ васеъ, нисбатан зиёд, умда, густурда. largesse ['laidgas] п 1) мурувват, мехрубонй, химмат; 2) бахшиш, вушодадасзй, саховат. lariat [' 1 aerial] 1. п афсори асп; 2. v бо таноб ё афсор гирифтан. lark I |]a:k] п зоол. чаковак (паранда). lark II [la:k] 1. п хазл, шухй, часту хез: for а lark барои шухй; 2. 1 шухй кардан, частухез кардан, хушгузорй кардан. larky [' 1 a:ki] a nijx, шайтон. larrikin ['Itenkin | п авбош, бадахлок (чавон). larrup [' 1 аэгэр] v шаллок задан, куфтан. larva |'la-vo] п (pl larvae [la:vi:]) 1) кирми парвона, кирми хашарот, 2) кафлесак. бачаи курбока larval ['la: vl] а кирмй, дар холати кирм бу- дан. laryngitis [Jaerin'djaitisJ п тиб. ларингит, варами халк- larynx ['Itentjks] и гулу, халк, хушкной. lascivious [lo'sivios] а шахвонй, шахваз ангез, шахватрон lazer ['leizal 1. п физ. лазер (кутох аз light amplification simulated emission of radiation: laser disk сафхаи лазерй; 2. а лазерй: laser beam шуои лазерй. lash I [laef] 1. n 1) камчин, тасма; 2) тозиёна, шаллок, Дарра: 3) захми забон, гуфтаи ранчишовар; 2. v 1) тозиёна задан, камчинкорй кардан, шаллок задан; 2) захми забон задан, сарзаниш кардан, дашном делан; 3) гакон додан, чунбондан (сахт); 4) ба газаб овардан; 5) бас- тан, пайванд кардан; lash out бо шиддат ва хушунат задан; тохтан бар, сахт мавриди интикод карор додан. lash II [Jaef] п мижа (eyelash х;ам мегуянд). lasher [1а?]г] п даргот, банди об, оббанд. lashing ['laejnj] п 1) шаллокзанй, тозиёназанй; 2) ресмон, банд; 3) бастанй; 4) pl зиёд, хеле (хурок ва нушиданй). lass [lass] п 1) духтар, зани чавон, чавонзан; 2) махбуба, маъшука, ёр. lassie [Iresi:] п 1) духтар, зани чавон, чавензан; 2) махбуба. lassitude ['leesitju:d] п бехолй, хастагй, мондагй, сустй. lasso ['latsu:] 1. п каманд, ресмон; 2. v каманд андехтан, бо каманд гирифтан/ доштан. last I [la:st] 1. и 1) охир, поён: They were the last to arrive. Онхо аз хама охир омаданд. That was the last they saw of him. Ин охирин маро- тиба буд, ки вайро дида буданд. 2. а (д. олй аз Late 1.) 1) охирин, вопасин, пасин, пасина: They live in the last house on the
right. Онхо дар хонаи охирин дар тарафи рост зиндагй мекунанд. 2) дертарин, охирта- рин, чадидтарин, тозатарин; 3) гузашта, пе- шин, пеш, кабл: It happened last September. Ин вокеа мохй сентябри соли гузашта руй дод. 3. adv 1) дар охир, дар поён, охир аз хама, билохира: I’m to speak last at the meeting. Ман дар охир ran мезанам. 2) дафъаи охирин: When did you see him last? Дафъаи охирин шумо уро кай дида будед? at (long) last дар охир, нихоят, билохира; Last but not least. Зарб. ~ Охир аз хама, аммо на беахамияттарин; исмаш дар охир зикр мешавад, вале аз дигарон камгар нест; last bur one пеш аз охирин; last rights маросими кафан ва дафн; last time дафъаи гузашта; маротибаи охир, The last drop makes the cup run over. Зарб. ~ Косаи сабр лабрез шудааст. till/ to the last то охир. last II [la:st] v 1) давом додан, давом ёфтан, давом овардан; The storm lasted a week Туфон як хафта давом ёфт. 2) расидан, кифоя кардан, тамом нашудан: This food will last them three days. Ин хурокворй барои онхо се руз кифоя мекунад. 3) поянда будан. last III [la;st] 1. п колаби кафшй (пойафзол}: stick to one’s last ба кори дигарон мудохила накардан: The cobbler must stick to his last. Зарб. ~ Музадуз бояд ба кори дигарон мудохила на- кунад. То measure somebody's foot by own last Зарб. ~ Дигаронро ба меъёри худ чен кардан. 2. v колабгирй кардан, бо колаб сохтан. last IV [la: st] п ласт (ченаки вазн, баробар тахминан ба 2 тон). lasting ['la:stiij] 1. pres. р. аз last: The storm went on and on, lasting over a week. Туфон зиёда аз як хафта давом карда буд. 2. а 1) мустахкам, пойдор, поянда: a lasting peace сулхи пойдор; 2) пурдавом. lastly [’la:sth] adv дар хотима. дар фаро- варли, саранчом, билохира. latch [laetj] 1. п галака. куфл; 2. v куфл кардан, бастан; 2) амер, капидан. late [let t] 1. a (later, latter; latest, last) 1) дер, дервакт. дергох: It is late already. Аллакай дер шуд She arrived a few days later Вай чанд руз дертар омад. 2) охирин, пасин, фарчомин, тозатарин. the latest news хабархои охирин/ тозатарин; 3) мархум, шодравон, равоншод his late father падари мархуми вай; 4) даргу- 1ашта. пешин, собик; be late дер кардан: Не was late for school. Вай ба мактаб дер кард. at (the) latest мухлати дертарин/ охирин, хадди охирин: -.473 - latter It is never too late to learn. Зарб. ~ Бирав зи тачрибаи рузгор бахра бигир, / Ки бахри дафъи хаводис туро ба кор ояд. (Рудаки) 2. adv (later; latest, last) дер: They went to bed late. Онхо дер хоб рафтанд. at the late хадди аксар; later on дертар, баъдтар; of late ба наздикй, охиран; Better late than never. Зарб. ~ Дер ояду шер ояд. lateen [lo'ti:n] n 1) бодбони сегуша; 2) каики дорой бодбони сегуша. lately ['leitli] adv ба наздикй, охиран, ба тозагй. latency ['leitansi] п холати пушида, пинхонй, нихонй, мавчудияти ноошкор. lateness ['leitms] п деркунй, дерой. latent ['leitantj а нихон, нихони, пинхон, зохирнашаванда, дохилй. la ter ['leito] 1. а д. мук,, аз late; дертар, баъдтар; 2. adv баъдан, баъдхо; la ter on баъдхо, баъдан, пас аз он; ио later then yesterday динаакак; see you later худо хофиз, то баъдан, ба умеди дидори оянда. lateral ['la:tarsi] а 1) пахдуй, канори, канор- гин; 2) иловагй, гайриасосй. la test ['leitist] 1. а д. олй аз late 1. дертарин, охирин; the latest news хабархои охирин; 2. adv д. олй аз late 2. latex ['leiteks] п шираоб, сафедшира (бархе дарахтон). lath [1а:9] 1. п тахтачаи тунуки борик, хисобчуб; as thin as lath логар. 2. v тахтача задан, хавоза задан. lathe [leid] п дастгохи харротй, чархтарош. lathee ['la:ti:] 1. п калтак. lat her ['1а:бэ] 1. п кафк, кафки собун; 2. v 1) собун задан, кафк кардан; 2) ба обу арак гарк шудан; 3) гуфт. задан, куфтан; A good lather is half a shave. Зарб. ~ Cap кор cap кафонад. lathery ['la:danj a 1) собунзадашуда, 2) кэфк кардагй, кафдор, пушида аз кафк, кафкмо- нанд, кафксон; 3) хаёлй, сохта, бардуруг, боф- та. lathi ['la:di] п ниг. lathee. Lat in ['laetm] 1. n забони лотинй (забони Рими бостон ва сарчашмаи забонхои романй); 2. а лотинй, романй; Latin Church Калисои Като ликии Румй. latitude f'lsctitju:d] п 1) геог., нур арз, пахнои; low latitudes арзхои тропикй, пахноии хора; 2) амал, озодии амал, ихтиёроти зиёд; 3) босабрй, пуртокатй, тахаммул, тобоварй; 4) фарохй, пахной. latrine ['h'1ri:n] п халочо, хочатхона. lat ter ['lasts] а (д. мук,, аз late 1. 1) охир, нихой, поснй, пасин, вопасин: Не was here in
-474 latter-day_____________________ _____________ the latter part of May Вай дар ин чо охири мохй май буд. 2) (the latter) охирин, охирулзикр, дуюм (охирин зикр шуда): Of the two books, I prefer the latter. Аз ин ду китоб ман охиринашро (дуюмашро) интихоб меку- нам. latter-da} F'laetodei] а замонавй, тоза, имрузй, марбут ба айёми охир. latterly ['laetoli] adv 1) охиран, чанде пеш; 2) ба наздикй, ба карибй. lattice f'lsetis] п панчара, шабака, чуббаст latticed f'lsettst] а ганчаранок. паичарадор. Labia ['laetvia] и Чумхурии Латвия. Latvian ['laetvian] 1. и 1) латиш, ахди киш- вари Латвия, the Latvians латишхо; 2) забони латишй; 2, а латишй. laud ['lo:d] 1. п ситоиш, таъриф; мадеха, мадх; 2. v сутудан, ситоиш кардан, хамду сано кардан, мавриди ситоиш карор додан. laudable ['lo:dabl] а 1) сутуданй, шоён' дар- хури ситоиш, лоикд таъриф, дурукангез; 2) тиб. табобатшаванда. laudanum ['b:danom] п хар мадлуле, ки омезаи тарёк дорад, омезаи алкул ва тарёк. laudation [lo/deijnl л ситоиш, таърифу тав- сиф, сано. laudatory ['lordatari] а ситоишомез, тахсиномез, пурхамду сано, ситоишгарона. laugh [larf] 1. п 1) ханда: break into a laugh ханда кардан; raise a laugh боиси ханда шудан; Не gave a hearty laugh. Вай аз тахти дил хандид. 2) мояи ханда; 3) тамасхур, ханда ба риши касе; 2. v 1) хандидан, ханда кардан, хандсндан: Не made them laugh. Вай онхоро хандонд. 2) мавриди тамасхур карор додан, ба риши касе хандидан, ришханд кардан; laugh at хандидан ба, мавриди ханда ва тамасхур карор додан; laugh away бо ханда чизеро фаромуш кардан, нодида гирифтан; laugh down бо ханда водор ба сукут кардан; iaugh off хазломез чавоб додан, гапро ба хазл гардондан; бо ханда ва тамасхур рондан ё рад кардан; laugh in one’s sleeve махфиёна хандидан, дар дили худ хандидан; Не laughs best who laughs last. Зарб. ~ ЧУчдро дар тирамох мешуморанд. Laugh and the world will laugh with you, weep and you weep alone. Зарб. ~ Ханда кун ва цунё бо ту механдад, гиря кун ва хеч кас бо ту гиря намекунад. laughable ['la fob!] ат хандаовар. завковар. laughing ['larfirjl а хандидаистода, хандон laughing-gas ['larfirjgses] n гази хандаовар. laughing-stock ['larfirjstok] n мояи ханда, боиси ханда, мазхака, мояи истехзо, хандаха - риш, мавриди тамасхур, ришханд. laughter ['larfta] п ханда, садои ханда, хан- даи баланду дастичамъй, кох-кох; Laughter is the best medicine. Зарб ~ Ханда бехтарин давой хар дард аст. launch 1 [lo.ntf] 1. п партоб, баобандозй, аф- каниш; 2. v 1) огоз кардан, шуруъ кардан, пардох- тан ба, даст задан ба: to launch a new research programme барномаи нави тахкикотй огоз кардан; 2) cap додан, баровардан, партоб кар- дан: to launch a rocket into space ба кайхон мушак cap додан; 3) ба об андохтан (киштй ва г.): to launch a battleship киштии чангиро ба об андохтан: 4) ба коре гумоштан, ба касе кумак кардан (оар огози кор), икдом ба кори тоза кардан. launch II [lorntj] п каики моторй. launching [lointjiij] п 1) фуровардани киштй ба об; 2) cap додан, паррондан; 3) хаво додан, партофтан. launching pad) site ['lo:ntfirjpaed/sait] n май- дон барси cap до цанг мушак, партобгох. launder ['lornda] v 1) шустан, чомашуй кар- дан; 2) пулшуй кардан. laundress ['lomdris] п чомашуй, либосшуй (зан). laundry ['lorndri] п (pl laundries) 1) чомашуйхона, либосшуйхона, чои либосшуи дар хона: They sent their wash to the laundry. Онхо чойпушро ба либосшуйхона фиристо- данд. 2) (the laundry) либос барои шустушуй; рахтхои шустанй: Tne laundry hasn’t come yet. Либосхоро холо аз чомашуйхона наовардаанд. laureate ['lornol] а лауреат, чоизадор; барчаста, сутуда. laurel ['1эгэ1] п (гиёх;.) 1) лавр, гор, баргбу (дарахти хамешас.абзи нанубй, ки баргхои хушбу дорад)', 2) шоху барги ин гиёх (хусусан ба сурати тоц ё уалк,а); 3) (од. pl) ифтихор, сарфарозй, номварй, некномй. lava ['la:vs] п гудоза (оташфишон). lavatory ['lasvatn] п (pl lavatories) ходатхона, дастшуйхона lave [Isev] v 1) шоир. шустушу кардан, тоза кардан; 2) рехтан. lavender ['lasvindo] п гиёх- лаванда (раста- щи бутташакли уамешасабз, ки гулуои кабуди хушбуй дорад); lay up in the lavender а) бо гулхои лаванда opo додан; б) мач. чизеро барои оянда захира кар- дан; в) лау. ба орпят/ амонат додан. laverock ['laevsrok] ниг. lark I. lavish [’laevif] 1. a 1) фаровон, зиёд, бисёр: lavish praise таърифи бисёр; 2) кушодадаст, сахй, олихиммат, саховатманд; 3) беш аз хад, исрофомез, масрафона;
-475- 2. v 1) кушодадастй кардан, сахигй кардан, олихимматй кардан, саховатпешагй кардан; 2) исроф кардан, бедарег харч кардан; lavish саге гамхорй кардан, бедарег харч кар- дан; to lavish care upon one’s children нисбати фарзандони худ гамзорй кардан; be lavish in one’s praise аз хад зиёд ситоиш кар- дан, мадх кардан. lavishness ['lasvij’n is] и кушодадастй, саховатмандй, саховат. law [1э:] п 1) конун: nature’s laws конунхои табиат; martial law конуни вазъи фавкулода; 2) хукук, илми хукук: International Law хукуки байналмилалй; law and order конун ва тартибот; 3) хукук, хукукшиноей; 4) суд, махкама, мурофиаи суди; Civil Law хукуки шахрвандй; in-law дар калимахои мураккаб родитах, ои хешутабориро ифода мекунад: father-in-law хусур, падари шавхар, ё зан; daughter-in-law зани писар, келин; Laws catch flys, but let the hornets go free. Зарб. ~ Конун барои камбагал, на барои пурбагал. laws of production конунхои истехсолот; lay down the law дастури котеъ додан; Necessity knows no laws. Зарб. ~ Гурусна бо шер мезанад. Mendeleyev periodic law таснифи моддахои химиявии Менделеев; practice law хукукшинос будан; read law дарси хукук додан; law-abiding ['lo:abatdir)] а пайравй конун, мутей конун. law-breaker ['l®:breikaj и вайронкунандаи конун, одами вайронкор, конуншикан. law-court [Ъ:ko:t] и додгох, суд. lawful ['lo:fl] а конунй, тибки конун. lawgiver ['lo:giva] п конунгузор, конунбарор. lawless ['lo:hs] а 1) беконун, харчумарч; 2) гайриконунй, анархистй (сохтор)-, 3) ёгй, конуншикан, хилофкор. lawlessness ['lodisms] п беконунй, харчумарчй. lawmaker ['1э:,те1кэ] п конунгузор. lawn I [1о:п] п алафзор, чаманзор, чаман. lawn II fla n] п порчаи резабофт ва фаро- намо. lawn-mower [1э:п,тоиэ] п дастгохи алафда- рав. lawny I ['1э:ш] а шаффофу мулоим lawny II |'lo:ni] а алафй, чаманй. lawsuit ['b:sju:t] п равиши судй, мурофиаи судй, рафти суд, протсесси судй. law-term ['lo:ta:m] п 1) истилохи хукукй; 2) давраи чаласахои судй. lawyer Г'1э:.1э(г)] п факех, хукукдон, хукукшинос, мушовири хукукй; _______________________________„ lay III A lawyer never goes to law himselft. Зарб. ~ Хукукшинос ба додситон (суд) хеч гох мурочиат намекунад. (Зеро ф конунхо еа тарзи аз онх° баромаданро медонад.) lax [Ireks] 1. п 1) холати исхолй, шикамравй; 2) хар чизи шал ва сует; 2. а 1) сует: a lax горе ресмони сует ва ове- зон, 2) осонгир (дар мукобили сахтгир), сус- тангор. laxative ['ireksotiv] 1. п исхол, дарунронй; 2. а тиб. исхоловар, нармкунанда, равон- кунанда, шаълкунанда. laxity ['lteksiti] и бепарвой, мусохилакорй, бедиккатй, беэхтиётй, сустнигорй. lay I [lei] past аз lie Л: Не lay on the sofa reading a paper. Вай болои суффа хоб рафта рузнома мехонд. lay II [lei] v (laid; laid) 1) гузоштан, мондан, ниходан: Не laid the book on the table. Вай ки- тобро болои миз гузошт; to lay to rest дафн кардан; to lay the foundation замина/ бунёд гузоштан; 2) умед бастан/ кардан; 3) афкандан, пахш кардан (алаф ва г.); 4) оро додан (дас- тархон ва г,); 5) ба ягон холат овардан: to lay under necessity мачбур кардан; 6) гузоштан, зоидан (тухмроУ, 7) айбдор/ гунахкор кардан; 8) тасалло додан, дилбардорй кардан; 9) гарав/ шарт бастан; lay about to аз хар тараф зарба задан, аз хар тараф зада; lay aside канср гузоштан, хобондан, захира кардан, андохтан; to lay aside the work корро хобондан; to lay aside money пасандоз кардан; lay by мавкуф гузоштан, монондан; lay claim иддао кардан, даъво кардан, талаб намудан, додхохй кардан; lay down one's arms ярокро ба замин гузоштан; lay down one's life чони худро фидо кардан, чони худро дар хатар гузоштан, чонбозй кардан; lay eggs тухм кардан, тухм гузоштан; lay eyes on stb/sb дидан, чашм афкандан ба, назар афкандан бар; lay in ба даст овардан ьа анбор кардан, захира/ пасандоз кардан; lay into а) хамла кардан; б) захми забон задан, сарзаниш кардан; lay off озод кардан, дам гирифтан; lay on а) андохтан (андоз, уарима ва г.); б) р^и чизе мондан; lay out а) харч/ масраф кардан; б) оростан; в) бо зарба бехуш кардан; lay the table миз ооостан; lay up захира кардан, пасандоз кардан; lay to heart ба дил наздик гирифтан; lay it on thick муболига кардан; То lay by for a rainy day. Зарб. ~ Барои рузй мабодо гузоштан. lay III [let] кисса, манзума, баллада.
476- lay ГУ____________________ ___________________ lay IV [lei] a 1) гайрикасбй, тайримута- хассис, гайрихирфай; 2) ашрофона, гайрир^хони, гайридинй. lay-by ['ieibai] п макуф гузоштан, моно- ндан. layer I ['lets] 1 п 1) кабат, чина, кишр; табака: 2) шохаи хобида (дар замин ва реша- гирифта); фаргуч (навОаирешагирифта). 2. v 1) тухм кардан; 2) кабат-кабат кардан/ шудан. layer ll ['lei а] п гузаранда, мснанда. чи- нанда (шахе): brick layer хиштчин. деволгар; This hen is a good/ bad layer. Ин мург нагз/ бад тухм мекунад. layer-cake ['leia,keik] и кулчаканди варакй, пироги заракй. layette [lei'at] фр. п чихози навзод. lay-figure [Jei'figa] п 1) одамак, манекен; 2) одами иллати дастй дигарон. layman ['let-nan] п (pl laymen) 1) одами гайрирухонй, 2) одами гайримутахассис, но- вижакор, гайрихирфдй, нопешакор. lay-off ['leiof] п 1) бекорсозй (аз кор); хоти- ма дода ба хизмат; 2) озодкунии муваккатй; 3) вадти муайяни бекории мувакдати. laze [leiz] v бекор гаштан, танбалй кардан. laziness ['leizmis] п танбалй, бекорй, лавандй. lazy ['leizi] a (lazier; laziest) танбал, таносо, танпарвар, A lazy sheep thinks its -wool is heavy. Зарб. ~ Ба олам хар касе бекор гардад,/ Ба чашми ахди олам хор гардад: lazy-bones одами танбал. lea [li:] п 1) замини дамдодашуда; 2) мойр. маргазор, чаманзор. leach ['li:tf] 1. п 1) обшуй, фурушуй; 2) он чй дар натичаи обшуй ба даст меояд (шагор ва г.); 2. v 1) фурушуй кардан, обшуй кардан (барои чудо кардани маводи маъданй ва г.); 2) софй кардан, полудап, полидан, бехтан, без- идан. lead I [led] п Г) сурб: Не tied a piece of lead to the fishing line. Вай порам сурбро ба ресмо- ни шаст бает. 2) хар чизи сурбй; 3) гулула, партоба (барои мохигирй): 4) дастгох барои санчцдани чукурии бахр; cast the lead чукуриро санчидан. swing the lead аз кор канорачуй кардан, худро ба беморй андохтан. lead II [li d] 1. п 1) рохбарй, пешгомй; та- шаббус: to take the lead ташаббус ба даст ги- рифтан, рохбарй кардан; 2) мисол, сармашк. нишондод, дастур, маслихат; follow the lead of ба маслихат г^ш кардан; give sb a lead хавасманад кардан; 3) чои аввал. пешеаф: tc gain the lead чои аввал гирифтан; 4) варз. (ма- софа байни пешво ва шахей дуйум; in the lead бо сардории, бо рахбарии; 5) накши асосй (театр, кино ва а.); 6) огози бозй, гэшти аввал (бозй): it is your lead гашт шумо; 7) махор, тас- маи дарозй гарданбанди саг; 8) хати кубур; 9) барк, сими асосй; 10) рохи борик (болои барф); И) пеш, чилав, мукаддам: a lead horse аспи читав; 2. v (led: led) 1) бурдан, расидан ба, расон- дан ба: This road leads to town. Ин pox ба шахр мебарад. 2) рохбарй кардан, фармондихй кар- дан (кушун ва г.), сарпарастй кардан, рохбар будан. саркардагй кардан, солорй кардан; 3) рохнамой кардан, рохро нишон додан, хидоят кардан: Не led the deligation. Вай ба хайати намояндагй рохбарй мекард. 4) ба дунболи худ кашидан, кашондан; 5) муъчиб будан, са- баб будан/ шудан ба, боис шудан: Problems that led her to suicide. Мушкилоте, ки боиси худкушии у шуданд. 6) дар садр карор доштан, аз хама пеш будан, аввал будан; 7) гузарондан, ба cap бурдан: Не leads a hard life. У зиндагии сахтеро ба cap мебарад; follow the lead рафтан, гаштан, аз пайи чизе рафтан; lead away гирифта бурдан, кашола карда бур- дан; lead back баргардондан; lead by the nose мачбур ба пайравй ва итоати бечуну чаро кардан: She leads her husband by the nose. У комилан бар шавхараш савор аст. lead into корро расондан ба; lead off cap кардан, огоз кардан, шуруъ кардан; lead on рахбарй ё рахнамоиро идома додан; lead sombody to merry chase (or dance) бо фиреб касеро ба кори бехуда гумордан, дунболи на- худи сиёх фиристондан; lead with one’s chin бо беэхтиётй ва ба таври хатарнок амал кардан, худро ба хатар андох- тан; take the lead ташаббусро ба даст гирифтан, ташаббускор шудан, ба ухда гирифтан. leaden ['ledan] а 1) сурбй, аз сурб тайёр шу- да, кургошимй; 2) мач. тира, абрнок. leader ['li:da] п 1) рохбар, пешво, сарвар, пешгом, лидер; 2) пешво, сардори кабила; 3) мус. рохбари дастаи мусикй; хонандаи аслй, навозандаи аслй (дар аркестр): 4) уар. фармондех; 5) танаи дарахт; 6) сармакола; 7) аспи пешин (яке аз ду асп); 8) нова, тарнов: 9) гиёу. неш. неша, каламча. leaderette ['li:daret] п хабари хурдакак (дар рузнома). leadership [Titdajip] п рохбарият, сарварй, рохнамой, макоми рохбарй: under his wise leadership тахти рохбарии хирадмандонаи у. leading ['li:dirj] 1. pres. p. аз lead II 2.: He was leading his horse. Вай аспро аз лачомаш дошта мебурд.
-477- learner 2Ги рахбарй, рахнамой, пешвой, солорй; 2. а асосй, аслй, умда, барчаста: leading statesmen рохбарони асосии тавлатй; leading question саволи ёридиханда; in leading strings to дорой вобастагии к\дакона нисбат ба. leading strings ['li:d)i),stnr|z] п pl мач,. во- бастагии кудакона. lead off ['li:d'of] п аввалин амал/ харакат (аз силиспаи амалро ё уаракатхо). leaf [li:f] 1. п (pl leaves) 1) гиёх. барг: to glow leaves барг баровардан; 2) баргхо: toba- со leaf баргхои тамоку; 3) варак, сафха, барга, варака; 3) сафха ё варакаи нозуки филизй, рукаши филизй; 4) табакаи дар с тиреза; Leaves without figs. Зарб. ~ Гапи бисёр, якхара бор. turn over a new leaf аз нав огоз кардан, фасли навинеро кушодан; take a leaf out of sb's book аз касе сармашк гирифтан, пайравй кардан (аз касе); 2. v 1) баргпушудан; 2) варак задан (бо through)-. Не leafed through the book. У китоб ро варак зад. leafage ['LkfidgJ п шоир. шоху бург, баргина, баргхо. leaf-bud ['li:fbxd] п чавонаи барг. leafless [li:flis] о бебарг, луч (дарахт). leaflet ['Ji:flit] п 1) баргча, барги хурд; 2) варакаи когаз, барги когаз, барга; 3) эъломия, огохнома, огахнома. leafstalk ['li:fsto:k] п сокаи барг, думчаи барг. leafy [Ti:fi] а бо барг пушидашуда, баргй. league I [li:g] п лиг, ченаки фосила/ масофа (баробар ба 4,83 км). league II [li:g] 1. п 1) иттифок, иттиход, паймон, лига; 2) анчуман, иттиходия, мачмаа, чомеа. 2. v иттиход бастан, хампаймон шудан. leaguer ['li:ga] п аъзои иттиходи варзишй. leak [li:k] 1. п 1) рахна, ихроч, чакиш, та- ровиш; фош: a leak in the roof сурохии бом; а leak of information ихрочи (фош) маълумот; 2) дарз, равзан, сурох, тарк; A small leak will sink a great ship. Зарб. ~ Чдраёни хурд метавонад киштиро ба каър кашад. 2. v 1) чакидан: the roof is leaking бом мечакад; 2) сурох будан, об даромадан, об гирифтан, гузаштан (об) (инч. leak out): The boat leaks. Ба каик, об медарояд. The secret leaked out. Сир фош шуд. leakage [Irkidg] n 1) ихроч, таровиш, фарорезиш, чакиш; 2) микдори таровиш/ ихроч. leaky f'li:ki] a (leakier, leakiest) 1) сурох (шуда), чакканда, тарово; 2) гуфт лаккй. lean Т [li:n] 1. п гушти лахм, гушти камчарбу; 2. а 1) логар, нозукандом: a lean man марди логар; 2) камравган, камчарбу, лахм: lean meat гушти беравган/ камравган, гушти лахм; Better a lean peace than a fat victory. Зарб. ~ To сулх тавон кард, дари чанг макуб lean II [li:nj 1. п такя, гароиш, тамоюл, майл, качй; 2. v (leaned, leant; leaned, leant) 1) хам шудан/ кардан (over - болои), кач шудан/ кардан: Не leaned over the table. Вай болои миз хам шуд. 2) мондан, такя кардан: Не leaned the ladder against the wall. Вай норбонро ба девор монд. She leaned on his arm. Зан ба дасти у такя кард. 3) муттакй будан ба, такя кардан ба (бо: on/ upon): Не leans on his father's financial assistance. У ба кумаки молии падараш такя мекунад. lean on тахти фишор карор додан, тахдид кар- дан. leaning ['limit)] п 1) гароиш. тамоил, майл; 2) хамиш, качй, хамшудагй, качшудагй. leant [lent] past ва р. р. аз lean II, 2. lean-to [h:ntu:] п боми якшебдор, анбор ва е утоке, ки як шеб дорад. leap [li:p] 1. п чахиш, част, хеззанй: It was а leap into the unknown Ин чахише ба суи асро- ри номаълум буд. by leaps and bounds бо тундй, бо еръати зиёд, бо чахиш ва хезиш, зуд-зуд; take leap in the dark дил ба дарё задан, чахиш дар торикй; leap to conclusions бо шитоб ва бедиккатй натичагирй кардан/ ба хулоса омадан; 2. v (leaped, leapt; leaped, leapt) чахидан, частан, паридан, хез задан: The horse leapt over the fence. Асп аз болои девор чахид. leapt [lept] past ва p. p. аз leap 2. leap-year ['li:pjo:] n соли кабиса. learn [1э:п] v (learnt, learned; learnt, learned) 1) омухтан, ёд гирифтан, балад шудан: She still had much to learn. Ба вай хануз бисёр чизхоро омухтан лозим буд. 2) фахмидан, донистаан, огох шудан, хабар ёфтан, пай бурдан: They learned about it from the newspapers. Онхо дар ин бора аз рузнома фахмиданд. 3) гуфт. ёд додан, омузондан; learn by heart аз бар кардан, ба хотир супурдан; Learn to creep before you leap. Зарб. ~ Аввал бубин чои худ, баъд бимон пойи худ. Learn to say before you sing. Зарб ~ Аввал ан- деша баъд гуфт op. Learn wisdom by the follies of others. Зарб ~ Адабро аз беадабон биёмуз. learned 1. [v lomd] past ва p. p. аз lea<n. 2. a ['lomid] доно, олим, допишманд, фозил, омухга- a learned man марди доно. learner [’1о:по] п ёдгиранда, шогирд,
ПОМ МАМ^НАЗАРОВ ish-wht Я
learning толиоилм, талаба. learning [Ъ:пн|] 1. pres. p. аз learn: She is learning to dance. Вай раксро мео му зад. 2. п омузиш, ёдгирй, фарогири, таълим: the learning of foreign languages омузиши забонхои хоричй. learnt [1э: nt] past ва p. p. аз learn. lease [li:sj 1. n 1) ичора, кироя {хона ва г.): а one year lease ичораи яксола; 2) ичоранома, шартномаи ичора; by/ on lease ба ичора; a new lease of life умри дубора, фурсати тоза; 2. v ичора додан/ гириф тан, киро кардан/ додан; to lease to somone ба касе ичора додан; to lease from someone а.з касе ичора гирифтан; put out on lease ичора додай. leash [li:j] 1. n 1) таноб, ресмон, тасма (ки бо он саг ва гайраро ба уое мебандано >; мау. махор, лачом; hold on leash дар банди кудох нигох доштан (инч. мау.); 2) гала, туда, даста (саган). 2. v лагом задан, махор кардан. least [li:st] 1. п хадди акал, дарачаи акал, шумораи акал: That was the least he could do. Ин хадди акали он коре буд, ки у мегавонист барои шумо кунад. 2. а (д. олй аз little 2.) камтарин. хурдта- рин, ночизтарин: I haven’t the least idea. Ман дар ин бора камтарин иттилоъ хам надорам. 3. adv (д. олй аз little 3.) хеч. асло: It hap- pened when they least expected. Ин вокеа вактс pyx дод, ки онхо асло интизор набуданд. at least аккалаи, лоакал, дар хар хол, ба хар хол; least of all хеч, асло, махсусач; not in the least хеч, ягон кадар, хатто як заррае, аслап, абадан; say the least of it мулоимтар карда гуем, хамин кадар мсгуям, ки; Least said, soonerst mended. Зарб. ~ Гапи бисёр, як хара бор. leather ['1ебо] 1. п 1) пуст, чарм, хар чизи аз чарм сохташуда; 2) тасмаи чармй; 3) чармй, махсулоти чармй; 4) pl шими чармй; 5) туби футбол; 2. а чармй, чармин: a leather belt камар- банди чармй; 3. v 1) чармпуш кардан, чармй кардан; 2) гуфт. тозиёна задан, бо тасма/ камчин задан. leatherette ['ledo'ret] п чармй сунъй, чармй сохтагй. leatherhead ['leda'hed] п кундзехн, бефахм, аблах. leathering [Чебэпр] и 1) pres. р. аз leather; 2) камчинкорй, тозиёна; give sb a leathering ка- серо тозиёна задан/ камчинкорй кардан. leathern ['1ебэ:п] а 1) чармин, пустин, чармдор; 2) чарммонанд, чармсон. leathery [TeSari] а 1) монанди чарм, чармй, - 478 чармсон; 2) сахт (гушт). leave 1 [Ii;v] п 1) ичозат, рухсат: They gave him leave to go. Онхо рухсат доданд, ки у ра- вад. 2) рухсатй: Не is on leave. Вай дар рухсатй аст. 3) мухлати рухсатй; beg leave ичозат хостан; leave of absence рухсатии бемузд; on leave дар рухсатй; on sick leave дар рухсатии беморй; take French leave бехайрухуш рафтан; take leave of хайрухуш кардан; take leave of one’s sense девона шудан; take one's leave озод шудан, рахой шудан, рафтан. leave II [li:v] v (left; left) 1) тарк кардан, рафтан, рохй шудан (for somewhere - ба кууое): Не left for Rome yesterday. Дируз вай ба Рим рафт. 2) мондан, гузоштан: She left the child at home. Вай кудакро дар хона монд. 3) фаромуш кардан: She left her umbrella on a bench in the park. Вай чатрашро болои хараки боги истирохат фаромуш кардааст. 4) мондан, боки мондан: They had an hour left before the train. To харакати катора як соат вакт монда буд. 5) вогузор кардан, вогузоштан, мерос мондан: Не left his fortune to his daughter. У сарваташ- po ба духтараш мерос гузошт. 6) ба ухдаи касе гузоштан (бо to ва up)'. I leave the decision up to you. Kapoppo ба ухдаи шумо мегузорам. 7) напазируфган, кабул накардан, рад кардан: Take the proposal or leave it. Пешниходро кабул ё рад кун. leave alone даст нарасондан, ба холи худ гу- зошган; leave behind фаромуш кардан, мондан, ба ёд наовардан; leave off бас кардан, катъ кардан, даст бар- доштан; leave out партофта гузаштан, нодида гузаштан: Не left out the first paragraph. Вай параграфи аввалро партофга гузашт; leave over ба таъхир монондан, ба рузи дигар монондан; leave school мактабро хатм кардан; leave sth with sb чизеро ба касе мондан; leave to chance имконият додан, гузоштан, хавола кардан. leave III [li:v] v барг овардан, барг кардан/ додан, баргдор шудан. leaven [levn] 1. п 1) хамиртуруш, хамирмоя, моя; 2) тагйири тадричй; They are both of the same leaven. Он харду аз як хамир офарида шудаанд. 2. v 1) турш кардан, туршонидан, хамирту- руш офаридан; 2) тадричй тагйир ёфтан. leaves I [li:vz] pl аз leaf: The leaves are begin- ning to fall. Баргхо ба рехтан cap карданд. leaves II [li:vz] шахе 3. шак. m. аз leave II: He leaves home early in the morning. Вай аз хона
-479- сахар барвакт мебарояд. leave-taking ['li:v'teikirj] и хайрухуш. видоъ, падруд. leavings ['li:vit)z] п pl бокимондахо, бозмондахо, партовхо, пасмондахо, пасафканцахо. Lebanon ['lebanonj п Лубнон (кишвар). lecherous ['letjbras] а бадахлок, фосик, шахватроп, шахватпарасг, чашмпарон; шавхавтомез: a lecherous look нптохи шахватомез. lechery ['letjari] п (pl trechcries) шахватропй, шахватпарастй, чашмпаронй, фосикй, фиску фучур. lecture ['lektfa] 1. п 1) лексия, суханронй, хигоба: Не gave a lecture on Russian ait yester- day. Дируз вай оид ба санъати рус лексия хонд. 2) насихат, панд: His mother gave him a lecture. Модараш ба вай панду насихат хонд. 3) матни гуфтор, матни хит оба; 2. v 1) лексия хондан, суханронй кардан, кироат кардан, нутк эрод кардан: Не lectures well. Вай хуб кироат мекунад. 2) насихат кардан, панд додан1 The teacher lectured him for not doing bis homework. Муаллим Уро ба- рои ичро накардани вазифаи хонагй насихат кард. lecturer ['lektjbro] п 1) лектор, суханрон; 2) устоди донишгох, мударрис; 3) насихатгар, пандомуз, мураббй. lecturing ['lektjbrii)] п суханронй. led [led] past ва р. р. аз lead II, 2. ledge [ledj] п 1) тахтасанги сохил, рафсанг, рафсанги зери об; 2) токча, раф, лабба; 3) кабат, табака, кон, маъдан. ledger I ['ledjoj и 1) дафтари хисоб, китоби хисоб; 2) амер, дафтари сабти холатхои шахрвандй. ledger II ['1ебзэ] п санги кабр, санги мазор. lee [li:] п мухофиза, химоя, хифозат, панох, бодпанох; under the lee of дар зери химояи. leech [li:tf] п 1) шуллук, зуллук, зулу; stick like a leech мисли шуллук часпидан; 2) мач. муфтхур, хунхур, молимардумхур. leek [li:k] п сир, саримсок, пиёз; to eat the leek токат кардан, тоб авардан. leer [ho] 1. п нигохи бадчинсона, качнигох, чашмпарронй; 2. v зерчашмй/ бо зери чашм нигох кардан, маккорона нигох кардан, богазаб назар афкандан, чашмпарронй кардан. leery ['han] a (leerier. leeriest) гуфт. огох, вокцф; хушёр. le es [li:z] п pl 1) такшин, тахнишин, дурда (шароб ва г.); drink to lees то катраи охирин нушидан; There are lees to every wine. Зарб. ~ Дар айб назар макун, ки беайб Худост. ____________________________________ legacy leeward fli: wad] 1. n тарафи шамолпанох, 2. а шамолпанох; 3. adv аз тарафи шамолпанох. leeway fli:wei] п 1) инхироф аз рох бар аса- ри бод (киштй ё тайёра)', 2) гуфт. озодии амал; make up leeway вакти аздастдодаро чуброн кардан, акибмониро чуброн кардан, аз вазъи ногувор баромадан. left I [left] past ва р. р. аз leave II. left II [left] 1. п 1) тарафи чап, дасти чап; 2) (the Left) куввахои чап; keep to lhe left дар тарафи чап истодан; 2. а чап: on the left bank of the river дар сохили чапи дарё; In England they drive on the left. Дар Англия накдиёт аз тарафи чапи рох харакат мекунад. 3. adv ба/ дар гарафи чап, аз тарафи чап: 1 urn left. Ьа тарафи чап гардонсд! left-hand ['lefthaerd] а 1) вокеъ дар/ аз тара- фи чап; 2) бо дасти чап, вобаста ба дасти чап. left-handed fleft'haendid] а 1) чапдаст; 2) анчомшуда бс дасти чап; 3) дагал, лаванд; 4) ккнсяомез, дупахлу: left-handed compliment таърифи кинеяомез. left-hander [Teft'hsenda] п 1) чапдаст; 2) зар- баи дасти чап. leftist ['leftist] 1. п аъзои хизби чап; 2. а цаетчапй, чапгаро. leftmost ['leftmoust] а чаптарин, охирин аз тарафи чап. left-over [Teft'ouvo] п бакия. чизи пасмонда, бокимонца, нимхурда, шабмонда. leftwardfs) ['lcftwa:d(z)] a adv ба тарафи чап, дар тарафи чап. left-wing ['leftwii]] а си. чап (хизб ё гурухи сиёсй). leg [leg] 1. п 1) пой, линг, лингу поча: Не has broken his leg. Вай пояшро шикает. 2) рон (гушт): a leg of lamb як рони гусфанд; 3) поя, сутун: The leg of the chair is broken. Пояи курей шикастагй аст. 4) поча (шалвор)', сок (чуроби занона): I’ve torn lhe leg of my trousers. Ман почаи шимамро даррондам. 5) мархила, давра, кдемат (.мусобика}; pull sb's leg ахмак кардан, саргаранг кардан, гарант кардан, гумрох кардан; give sb a leg пр кумак кардан (дар савор шудан ба асп); keep one's kgs ба пой истодан; set sb on his own legs касеро ба пой хезондан (табобат кардан); shake a leg шитоб кардан; stand on one's legs мустакил будан, сохибихтиёр будан; stretch one's legs рох рафтан; take to one's legs фирор кардан, гурехтан; 2. v гуфт. рох рафтан, давидан. legacy flegasi] п (pl legacies) мерос, ирс, ир-
-480 - legal спя. legal ['li:gl] а конунй, мутобики конун, хукуки, судй. legally ['li gli] adv конунан, аз назари конун. legality ['li/gaeliti] п legaTities . конуният, конунй будан. legalize ['li:galaiz] v конунй кардан. legate ['legit] п 1) сафир, фиристода, элчй, вакил; 2) саррухонии катскикй. legation [li'geijn] п намояндагии дипломатй, сафорат, сафоратхона (аз embassy маками пасттар дорад); хайати сафорат. legend [’ledjond] п 1) афсона, достони ниматаърихй, ривоят; 2) достони хаёлй, 3) п, 1вишта, навиш таи руи сан 1 ва г. legendary ['led.^anadnj а афсонавй; номвар, МаШХУР, номдор. legerdemain ['led3sdo,mein] фр. п 1) чашмбандй, шуъбадабозп, тардастй; 2) хуккабозй, найрангбозй, хилагарй, фиребкорй; 3) сафсата. leggings ['legirjz] п 1) рупуши зимистонй; 2) попеч, сокпеч. leggy ['legi] a (leggier, leggiest) 1) дорой пойхои дароз, лингдароз; 2) гуфт. хушпару поча, дорой похои дароз ва >ебо: a leggy girl цухтари хушпару поча. legibilty f'ledjo'biliti] и хокой, равшанй (хат). legible ['led.yobl] а фахмо, равшан. возех, хоно (хат ваг.). legion ['ludgonj п 1) легион (Руми Бостон беш аз си то чип хазор сарбоз); 2) кушун, сипох лашкар; 3) мау. зиёд, бешумор; Legion of Honour Ордени Легпони Фахрй legionary ['JkdsonnJ п узви легион; 2. а легионй, вобаста ба легион, legislate ['ledjisleit] v конун баровардан. конунбарорй кардан, конунгузорй кардан. legislation [Jedgis'Ieijn] п конунбарорй, конунгузорй, тасвиби конун; labour legislation конун дар бораи мехнаг legislative [Isdgislotiv] а конун барор, вобаста ба конунгузорй. legislator ['ledjisleito] п конунгузор, намояндаи парламент. legislature ['ledgisleitjo] и хокимияти конунгузор, парламент, Конгресс (Америка). legist [’Irdgist] п конувдон, хукукдон. legitimacy [li'djitimasi] п конуният, конунй будан. legitimate [li'djit.mit] 1. а 1) конунй, бархак; 2) халолзода; 2. v конунй кардан, чавобгу ба конун кар- дан. legitimize [li'd3itirr.aiz] v 1) конунй кардан, чавобгу ба конун кардан; 2) писар хондан. legman ['legmaen] п амер., жар. подави ха- бар, хабаргузори сайер leg-pull ['legpul] п кушиши фиребгарй. leguminous ['h'gju:mmas] а гиёх;. гило- факдор! гиёххо). leisure ['1езэ] п вакти озод, вакти фарогат: at leisure хангоми фарогат; leisure time вакти озод. leisured ['legadj а осуда, каммашгул, бегам. leisurely ['lejali] I. а ором, осуда; 2. adv осуда, осудамандона, оромона, бе- шитоб, охиста lemon ['lemon] п (аз решай форси) 1) лимуи туруш; 2) гиёх;. дарахти лимуи туруш; 3) ранги лимуи, зардй камранг; 4) амер. гуфт. автомо- били бадкор ва дарди cap; 5) амер. гуфт. ода- ми беарзиш; hand sb a lemon гуфт. каееро фиреб додан, дуруг гуфтан. lemonade [,lema'neid] п лемонад, оби лиму, шарбати оби лиму. lemon-drop ['lemon,drop] п оби наботи лимуй. lemony ['lemom] а лимуй. lemur [*Н:тэ] п зоол. лемур (х, ай вони май- мунмонанд). lend [lend] v (lent; lent) 1) карз додан, орият додан, вом додан; 2) мач додан, бахшидан; 3) карз бо бахра додан, карз бо фоиз додан; lend an air to гуш додан, гуш кардан; lend a hand to кумак кардан ба; lend onseif tn ба дард хурдан, ба кор омадан. lender [lends] п карздиханда. length [lerjd] п дарозй. кад, андоза, тул; at full length бо тамоми чузъиёт; at length а) дар натича, билохира, нихоят: At length they reached an agreement. Дар натича онхо ба бастани шартнома ноил шуданд. б) комилан, тамоман, пурра, бо тамоми чузъиёт: Не described his trip at length. Вай сафарашро пурра нак,т кард go all lengths бо тамоми шартхо розй будан; keep sb at arm's length аз касе дурй чуотан, ба касе наздик нашу дан lengthen flenOan] v 1) дароз кардан/ шудан, дароз кашидан; 2) гузаштан: Summer lengthens into Autumn. Тобистон тадричан ба тирамох мегузарад. lengthways ['lerjBwetz] adv ба дарозй, ба кад. lengthwise [’lenOwaiz] 1. а дарозй, кадй; 2. adv ба дарозй, ба кад. lengthy ['leg 01] a (lengthier, lengthiest) дароз, тулонй. хастакунанда, дерёз, дерпой: a lengthy journey сафари тулонй; a length speech сухан- ронии хастакунанда. lenience (or leniency) ['limians, -si] n мадоро, созиш, нармй, мулоимй, нозукй: ...unto friends fairness and lenience unto enemies ...бо дустон мурувват, бо душманон мадоро. lenient [’limiont] а бомадор, мадоромез, му-
-481 - lethargic лоим, нарм. Leninism ['lenmizmj n ленинизм, ленингарой. lenitive ['lemtiv] 1. n тиб. воситаи оромкунй/ тасаллобахш; 2. а тиб. оромкунанда, тасаллобахш. lenity [leniti] п пурмадорой, нармй, шавкат, рахмдилй. lens [lenz] п 1) линза, адси, марчу; 2) адси чашм. lent I [lent] past ва р. р. аз lend. Lent II [lent] п лент, рузаи масехй, Р^заи Бузург. lenten [lentan] а 1) вобаста ба рузаи масехй; 2) хуроки бегушт/ бекувват. lentil ['lentil] п гиёу. наск, адас, мардумак, донча. leonine ['li:anain] а шермонанд, шерсон, шерхуй. leopard ['lepad] п зоол. леопард (як навъи паланг); Can the leopard change his spots? Зарб. ~ Xye, ки ба шир ояд, ба чон барояд. leopardess ['lepadis] п леопарди мода. leper ['1ерэ] п 1) тиб. махав, чузом; 2) мач. одами аз хама чо рондашуда leprosy ['leporasi] п тиб. чузом, махав. leprous ['lepras] а чузомй, дучори чузом, махавй. lesion [Н:зп] п 1) осеб, захм (бадан ва г.); 2) хук. садама, газани, зарар. Lesotho [la'saiiflau] п Лесото (кишвар). less [les] 1. п шумораи камтар, камтар аз, ба дарачаи камтар: Не got less than he asked for. Вай аз микдоре, ки пурсида буд, камтар гирифт. 2. а (д. мур. аз little 2.) кам i ар: I have less time than you have. Нисбат ба шумо ман кам- тар вакт дорам. 3. adv (о. мук, аз little 3.) камтар: It’s more or less right. Ин каму беш дуруст аст. in less than no time дар як мижа задан; less and less камтар ва камтар; no less a person than... айнан, худи худаш; the less... the less харчи камтар... камтар; the less... the more харчи камтар.,. бештар. lessee [le'si:] n идоранишин, ичоракунанда, кироякунанда. lessen ['lesn] v кам кардан/ шудан, костаи, кохиш додан. lesson ['lesn] 1. п 1) даре, омузиш: They have five lessons today. Онхо имруз панч даре до- ранд. 2) даре [вазифа)'. Не did not know the lesson well enough. Вай дарсашро ба дарачаи кофй намедонист. 3) ибрат, дарси ибрат: I did this to teach him a lesson. Ин корро барои он кардам, ки ба у даре шавад. 4) гушмолй, танбех; 2. v 1) даре додан, омузондан; 2) гушмол додан, танбех додан. lest [lest] cj. 1) то пн ки, то; Be careful lest you fall from the tree. Эхтиёт бошед, то аз да- рахт нагалтед. 2) мабодо, накунад: I was afraid lest he should be late. Tарендам, ки мабодо дер накунад let I [let] v (let; let; pres. p. letting): 1) ичозат додан, гузоштан: Let me explain. Ичозат дихед, ки фахмонам. 2) бигзор; биёед: Let him come in. Бигузор, дарояд. Let us do it at once. Биёед, ин корро фавран ичро кунем Let us go. Раф- тем. 3) ичора додан, кироя додан: She lets rooms to srudems. Вай хучрарс ба донишчуён ичора медихад. 4) рехтан, берун додан: blood letting хунрезй; let alore (or let be) а) ба холи худ гузоштан, азият надодан; б) он тараф ист ад, илова бар ин, ки; Let bygones be bygones. Зарб. ~ Кохи куханро набояд бод кард. Ба гузашта салавот. Let every roan praise the bridge he goes over. Зарб. ~ Он чо ки намак хурдй, намакдон машикан. let down a) 5a поён овардан ё поён бурдан; б) фиреб додан, маъюс кардан, дучори вазъи иогувор кардан: She let them down by not com- ing. Вай бо наомадани худ онхоро дар вазъи ногувор гузошт. let go cap додан, рахс кардан, дур андохтан; let in дохил шудан: Не opened the window to let in some fresh air. Вай тирезаро кушод, то ба хона хавой тоза дохил шавад. let into даровардан. гузарондан, ворид шудан ё кардан; let off a) cap додан, берун додал: The boys were letting off fireworks. Бачахо оташак cap медо- данд. б) чавоб додан, озод кардан: We were let off early today at school. Имруз аз мактаб маро барвакт чавоб додан ц. let out a) cap додан, рахо кардан: Let the dog out. Carpo cap дихед. б) ошкор кардан, фош кардан; let loose cap додан, озод кардан, рухсат додан; Let me alone. Маро ба холи худам гузоред. Let me be. Маро танхо гузоред. Let me go. Маро чавоб дихед. Ба ман ичозати рафтан дихед. Let me see. Ичозат дихед, фикр кунам. let sb know ба касе иттилоъ додан, эълон кардан, хабар додан; let the cat out of the bag сирро фош кардан, берун додан (нохост); let the chips fall where they may хар чй бодо бод. let II [let] 1. n 1) монеа: without let and hin- derence бидуни монеа ва чилавгирй: 2. v Hetted; let) халал расондан, чилвгирй кардан. lethal ['li:0cl] а мухлик, халокатовар, мар- говар, маргбор. lethargic(al) [le'9a:dji(al)] а тиб. 1) сует, за-
lethargy иф, хоболуд, хобовар; 2) хобнок, афсурда, касал. lethargy ['leSadgi] п (pl lethargies,/ тиб. заифй, сустй, хобнокй, хуфтагй. Lelhe ['li:0i] п (устурауаи Юнон ва Рум) руди фаромушй (руде оар дузах). let-off ['letof] п бахшиш, омурзиш, авфкунй. let's [lets] - шан кутох,. аз let us. Lett [let] n l) латиш: the Letts латишхо; 2) забони латишй. letter ['lets] 1. n 1) харф: capital' small' ini- tial/ letters харфхои калон/ хурд/ аввал: Не has learned all the letters of the alphabet. Вай хамаи харфхои алифборо аз ёд кардааст. 2) хат, мактуб, нома: Не received a letter yesterday. Вай дируз хат гирифт. 3) pl адабиёт: faculty of letters факулта.:! адабиёт; a man of letter ада- биётшинос; 4) донишманд. олим, ахди калам: a man of letters марди олим; 5) маънои тахту ллафзй; in letter and spirit шаклан ва мохиятан; letter for letter харф ба харф; letter of attorney ваколатнома; letters of credence dun. эътиборнома; letter of credit аккредитив . letter of invitation даъватнома; the letter of the law мохияти конун; to the letter дакикан, харф ба харф, калима ба калима; 2. v хуруфи алифборо навиштан; бо хуруфи алифбо зиннат додан. letter-box ['leto'boks] п куттии почта. letter-card ['letaka.d] п мактуби кушода. letter-case ['ieiokeis] п хамёни мактубхо. lettered ['letadj а 1) кодир ба хондан ва навиштан, боса вод; 2) олим, фозил, аллома, донишманд; 3) бо хуруф нишонагузоришуда. lettering f'letorirj] и равипти нигоштани xaptb, хатнависй. letter-paper ['leta,peipaj п когаз барои мактубнависй. letter-perfect ['leta,po:fckt| а комилан ду- руст, аз хар назар сахех, бекамукост. letterpress ['letopres] п 1) чопи барчаста; 2) когазй дорой чопи барчасга. Lettish ['letij] 1. п 1) забони латишй; 2. а латишй. lettuce ['letis] п 1) гиёх,. коху; 2) барги коху; 3) гуфт. пул. let-up ['letAp] п катъкунй, хотимадихй, баскунй. leucocyte ['hrkasait] п физиол. лейкосит (цисми таркибии хун). lev [’lev] п (pl leva ['levo] n лев (вохуида ас.чии пули Булеористон) levant [h'vsent] v 1) пинхон шудан, гурехтан; 2) карзро надода гурехтан. Levant [li'vaent] п геог. Ховари Наздик. 482- Шарки Наздик. levee I ['levi] и 1) маросими кабул/ салом (Оарбори султонй ё ашрофй); 2) кабул (мехумоноп). levee II ['levi] 1. п 1) хокрезй, хокдевор; 2) сарбанд, садд, бэнди об; 2. v садди хокй сохтан, хокдевор сохтан. level ['levi] 1. п 1) тароз, симоб, обтарозу (асбоби меъморй); 2) сатх, дарача: sea level сатхй бахр; They reached a high level of produc- tion. Онхо ба дарачаи баландй истехсолот ноил шуданд. 3) рутба, дарача, зина, маком: Do not put yourself on their level. Худро бо онхо хамрадиф нагузор. 4) хамворй, сатхй хамвор; 5) табака, кабат: multi-level parking lot паркинги чандкабата; bring sb to his level касеро ба чояш шинондан, чазс додан; шт the level вичдонан, аз руи вичдон, руйрост; 2. а 1) хамвор, рост: The floor is not level. Фарш хамвор нест. 2) баробар, тароз: The two teams are level, with 40 points each. X,ap ду гурух холхои барэбар - 40 тогй доранд. 3) хамрутба, хамахамият, хамдарада; 3. v (levelled; levelling) 1) тароз кардан, хамтароз кардан, хамвор кардан, рост кардан: They levelled the lawn. Онхо алафзорро хамвор карданд. 2) хамзина кардан, баробар кардан, хаммарз кардан. level-headed ['levl,hedid] а маъкул (ооам), ростбин, хунсард, ботамкин, вазнин. lever ['li:va] 1. п 1) харам, ахром, фишанг, борхез; 2) мау омил, васила: levers of gover- nance омилхои идоракунй; 2. v 1) бо фашанг бардоштан, бо акром ба- ланд бардоштан; 2) тахти фишор карор додан. leverage ['Invalids] 1. п 1) амалй ахром, кор- бурди фашанг, борхезонй; 2) мау. василаи анчоми кор; 3) амалй фишор. зуроварй; 4) нуфуз, кудрат: Her wealth gives her enourmous levarage in social circiles Сарваташ дар доирахои ичтимой ба у нуфузи бузург медихад. 2. v боз. бо пули карзи сармоягузорй кар- дан. leveret flevent] п заргушбача leviathan [h'vaiaQan] п 1) ину. Левиафан (ажда^ори бахрй); 2) мач. хар чизи бузур! ва неруманц. levin ['levin] п июир. барк. levitation ['leviteifn] п равон. кудрати парвозкунй, болобардорй. levity ['leviti] п (pl levities) сабукй, сабукфикрй, сабуксарй, сахлангорй, бемулохиза гй. levy ['levi] 1. п (pl levies,) 1) гирдоварй, дамъкунй, гунучин, гундорй (андоз); 2) маблаги ба ин васила чамъ кардашуда; 3) сарбозгирй, аскаргирй;
-483 - lick ""i. v Г)Тундоштан, ситондан, руендан, чи- дан (андоз ва е.); 2) андоз бастан, андоз ги- рифтан; 3) сарбоз гирифтан, ба хидмати низомй бурдан (ба зррй) lewd [lu:d] а фосид, палид, бадахлок, шахвонй, лачар. гаахватрон. lewisite ['lu.'isaitj п хим. люизит. lexical ['leksikul] а заб. лексики, вожагй, лудави. lexicographer [Jeksi'kografa] п заб. фарханг- навис, фархангнигор. lexicography [.leksi'kogmfi] п заб. фарханг- нависй, вожаноманависй, фархангнигорй; назария ва амалияи фархангнигорй. lexicology [deksi'koladji] п лексикология, вожашиносй, калимашиносй. lexicon ['leksikanj п 1) фарханг, вожанома, комус, лугат; 2) фехрасти калимахои як сохаи мухталиф; 3) фархаги мушаххаси забони кадима; 4) собика, таърих, фехрасги амал ва руйдодхо. liability [,laio'bihti] п (pl liabilities) 1) масъулият; 2) ухдадорй, карз, багардангирй: liability for military service ухдадории хизмати харбй; 3) побандонй, карз: a financial liablity карзи молиявй. liable ['laiobi] а 1) масъул, чавобгар, водор (конунан) (for - барои): Не is liable for damages. Вай барои зарар чавобгар аст. 2) гирифтор дахлдор, тобеъ; 3) мац. айб, нуксй, костй; 4) амер, эхтимол, имконпазир: difficulties аге liable to occur шояд мушкилихо пеш оянд. liaise [h'eiz] фр. v зич хамкорй кардан (бо касе дойр ба чизе). liaison [li'eizn, амер. li:azon] фр. п 1) рабт робита, иртибот, пайвастагй, хамбастагй close liaison between the army and the police иртиботи наздик байни артиш ва полис; 2) алокаи номашруъ (циней), ишкбозй; 3) заб. пайванд, пайвастагй (пайвасткунии хамсадои охирин бо садоноки аввали калимаи баъдй дар забони фру. liana [11'а:пэ] п гиёх,. лиана. liar [Чаю] п дуруггу; A liar is not believed when he speaks the truth. Зарб. ~ Аз дуруг бипархез ва аз гаразу чидол бигурез. Liars need good memories. Зарб. ~ Дуруг бефуруг аст. libation [lai'beijn] п 1) (ахди Бостон) маро- сими бахокрезии шароб (равгани зайтун ва г.) ба унвони ниёиши худоён, шаробрезй; 2) шух. машруби алкулй. libel flaibal] 1. п тухмат, бухтон; 2. v тухмат кардан, бухтон задан. libeller ['laibala] п тухматчй, бухтонгар libelous ['la ibalas] а тухматомез, тухматнок, бардуруг, пурбухрон. liberal [’liberal] 1, п 1) равшанфикр, бетаас субГ~дзодандеш; 2) си. низоми чумхурй ва мардуми 1дар мукобили низоми шоуй ва ашрофйу, 3) аъзои хизби чумхурй ва мардумй; 4) (Liberal^ аъзои хизби озодихох; 2. а 1) сахй, саховатманд, бохиммат, кушо- дадаст: Не is liberal with his money and buys a Jot of presents. Вай марди сахй буда, тухфахои зиёд мехарад; 3) либералй: the Liberal govern- ment хукумати либералй; 4) озодандеш, озодихох, холй аз таассуб: liberal education маълумоти умумии ьасеъ; 5) бомурувват, мехрубон, олихиммат. liberate ['hboreit] v 1) озод кардан; 2) хим. чудо кардан, баровардан (аз таркиб). liberation [Jiba'reijn] п 1) озодкунй, озодсозй, рахосозй, озодшавй; 2) баробариталабй (ицтимой еа иктасоди). leberator ['libareito] п озодкунанда, озод- бахш. lebertine ['hba:tain| 1. п шахей бадахлок, фосик, лачар, валангор, беномус; 2. а лачар, валангор, беномус. liberty [’libati] п (pl liberties) 1) озодй, хуррият; liberties of speech) conscience озодии сухан/ вичдон; at liberty озод; 2) pi мачмуи хукук ва имтиёзоти шахрвандй: civil liberties озодихои шахрвандй; 3) хукуки вижа, имтиёз; 4) озод, рухсат^ озодии рафтан ва омадан; take the liberties with бидуни ичозат коре кар- дан, кореро ба худ раво дидан. liberty-man ['libotiman] п маллохи дар рух- сатибуда. Liberia [lai'bianaj п Либерия. librarian [lai'brearian] п кормандн китобхона, китобдор. library ['laibran] п (pl libraries') китобхона, кироатхона. libretto ['hbrsto] п либретто, операнома (матни гуфторх;о ва шеъруои опера). Libya ['libia] п Ливия. lice [lais] pl аз iouse. licence, амер, license ['laisans] 1. n гувохнома, ичозатнома, диплом, лисензия: driving licence гувохномаи ронандагй; teacher licence дипло- ми омузгорп; 2) бебанду бори, озодии зиёдй, лагомй, суистифода аз озодй; 2. v ичозаи расмй додан ба, ичозатнома додан, хуччат додан ба, гувохнома додан ба. licensed ['latsonst] а дорандаи имтиёз ва хукук ба чизе. licensee [Jaisan'si:] п шахей имтиёздор, хусу- сан барои фуруши машруботи алкулй. licentious [lai'senfae] а бадахлок, фосик. lichen ['laiken] п гиёх,. гулсанг. lick ['lik] 1. п 1) лес, леса, лесиш; 2) зарба; 3) пора, тикка, лукда; 4) лах;. зарбаи сахт; 5) лах,. гоми тез; суръати баланд; a lick and a promice фаьолияти шадид ва кутохму/щат;
lickerish 2. v 1) лесидан, лес задан, забон задан; lip one’s chops/ lips мач. бо иштиёк чашм ба рох ва гуш ба занг будан; 2) гуфт. шаллок задан, чуб задан; 3) гуфт. галаба кардан бар, пируз шудан бар; lick into shape шакл додан, ба шакл даровар- дан; ба низом даровардан; lick the dust кушта шудан. lickerish ['hkarij] а 1) ширин, хушхур, лазиз; 2) шахватрои, харис. licking ['Iiktri] и 1) лесидан, лесиш, лесзанй; 2) шаллоккорй. lick-spittle ['hkspitl] п хушомадгуй, чоплус, 1 амаллуккор, тамаллукчу, косалес. lid [lid] п 1) сарпуш, дар, пушна, cap; 2) пилки чашм; narrow one’s lids чашмонро нимпуш кардан; keep the lid on your information иттилооти худ- ро хифз кунед. lido ['li:dou] n хаззи шиноварй ё кисмати сохил. ки барои шиноварй истифсда мешавад. lie I [lai] 1. п дуруг: 1 can not stand lies. Ман дуругро намебардорам/ намеписандам. Lies have short legs. Зарб. ~ Умри дуру! кутох аст. 2. v (pres. р. lying) дурУ1 гуфтан: Не liea to me. Вай ба ман дуруг гуфт. 2) дуруг будани чизе ё цуруггуии каееро собит кардан. give the lie to ба дуруггуи муттахам кардан, дуруг будани чизеро ё дуругуии к асеро собит кардан. lie II [lai] 1. п тарзи кароргирй, вазъ: 2. v (lay; lain; pres р. lying) 1) хсбидан, да- роз кашидан, тул кашидан, истирохат кар- дан: Не was lying on the grass. Вай болои алаф мехобид. 2) чойгир шудан: Most of the town lies on the right bank of the river. Кисми зиёд- тари шахр дар сохили ростй дарё чойгир шу- дааст. 3) будан, иборат будан: This book's appeal lies in its humour. Муваффакияти ин китоб дар хачви он мебошад. 4) дафн шудан, хок шудан; 5) хамхобй кардан бо; 6) будан. иборат будан, Не that lies down with dogs must rise up with fleas. Зарб. ~ Аз хубон - шарсфат. аз бадон - касофат. lie back такя кардан, ба пушт хоб рафтаи; lie by истифода нашудан, амал накардан; lie down дароз кашидан (руи чизе), тахт шудан: The dog lay down and went to sleep. Саг дароз кашида хоб рафт. lie in wait for камин гирифтан барои, дар ин- тизор нишастан; lie over ба таъхир гузоштан; lie up дар хона хобидан, берун набаромадан. Liechtenstein ['lihtanftain] п Лихтенштейн lief [li:f] adv гуфт. бо чону дил, бо майлу рагбат, бо шавку хавас. 484 liege [li:dj] 1. п таъ. 1) дорой хакки хизмат ьа байъат аз тарафи раият (крнуни феадалуо); 2) арбоби кулл; 2. а вафодор, кадрдон. liegeman ['ludjman] и вассал, раият, пайра- ви лорд. lien ['li:an] п 1) ХУК- хакки хабси моли карздор, хакки мамнуь аз фуруши моли карздор, 2) гарав. lieu [lj:u] п чой, макон, махал: in lieu of ба чои, дар ивази. lieutenant [lef tenant, амер. lju:'tcnant, баз. lu:'tenant] п 1) лейтенант; 2) чойнишин. lieutenant-colonel [leftenant'kamal] п под- полковник. lieutenant-general [leftenant'daanaral] п гене- рал-лейтенант. lieutenant-governor [leftenant'gxvans] n 1) хокими нохия (дар собик; мустамткауои БК); 2) [ljuftenant] амер, ёрдамчии губернатори иёлат. life [laif] п (pl Jives) 1) хаёг, чон, зиндагй: life insurance сугуртаи хаёг; for life абадан, то ум- ри бокист; 2) умр: a long life умри дароз; 3) инсони зинда, одами чондор. шахе, нафар: all the lives lost in the wars хамаи шахсоне, ки дар чангхо талаф шудаанд; 4) зинда! инома, шархй зиндагй. тарчумаи хол (biography уам мег^янд); 5) мавчудот, табакаи вижае аз чонварон, зистмандон: plant life мавчудоти гиёхи; 6) чигунагии зиндагй, 7) мояи хаёт, рукни аслй; 8) чомеа: high life чомеаи ашрофй; a matter of life and death мавзуи хаётй ва мамотй, чизи бисёр мухим, марбут ба мар]' вя. шндагй; as large as life вокеан, хакикатан; lay down one’s life чони худро нисор кардан; Life is but a span. Зарб. ~ Умри одамй - кутох аст. Life is not all cakes and ale. Зарб. ~ Ид не, ки ту хар руз кулча хурй. run for dear life бо тамоми кувва давидан; see life дунёро дидан, зиндагиро фахмидан, тачрибаи густурда доштан; take one’s own life худкушй кардан; take sb's life каееро куштан; upon my life! ба чонам касам! ба ростй! ба Худо! ба вичдонам' While there is life there is hope Зарб. ~ To реша дар об аст, умеди Самаре аст. life annuity f'laif.anjuiti] п нафакаи якумрй. lifebelt ['laifbelt] п камарбанди начот. lifeblood ['laifblxd] п 1) хуни махлуки зинда; 2) мач. манбап хаёт. lifeboat ['laifbout] п завраки начот. life-buoy ['laifbai] и хаткаи начот. life-giving ['laif,givirj] а чонбахш, хаётбахш, рухафзо. life-guard [’laifga.d] п 1) амер, корманди ха-
-485- дамоти начотдихй дар об; 2) посбони шахсй; life-jacket ['laifdgsekit] п камарбандн на дот. lifeless ['laiflist] п бечон, мурда: a lifeless body насади бечон. life-like ['laiflaik] а бисёр монанд, зинда барин, зистсон. life-line ['laiflain] п 1) ганоби начот (ки ба сфи зарцшудаистода партофта мешавад); 2) банди начот, банди гаввос. lifelong ['laifloi]] а мудомулумр, барои та- моми умр, умрбод; lifelong friend дусти ум- рбод. life-office ['laifofis] п идораи сугуртаи хаёт. life-preserver ['laifpri,zo:vo| п василаи начот аз гаркшавй. lifer ['laithj п гуфт. махкум ба зиндони абад, хабси якумрашуда. life-sized ['laifsaizd] а ба андозаи табий ё вокей. lifetime ['laiftaim] п (як) умр, хинни зиндагй; даврони тулонй. life-work riaifwo:k] п кори умдаи як чафар, шохкорЬи зиндаги, мухимтарин асар. lift [lift] 1. п 1) баландкунй, баландшавй, амалй баланд кардан, боло бурдан, the lift of the waves баланд шудани мавчхо; 2) лифт, борбардор, болобар: They went up in the lift. Онхо бо лифт боло баромаданд. 3) теппа, баландй, тал; give sb a lift а) касеро савор карда бурдан; б) рухияи касеро боло кардан; 2. v 1) бардоштан (бор), боло бурдан/ раф- тан; баланд шудан ё кардан; хезондан: Не could hardly lift his heavy suitcase. Вай чомадони вазнинро базур мебардошт. 2) бар- доштан, бекор кардан: to lift sanctions махдудиятро бардоштан; 3) гуфт. дуздидан, асардуздй кардан; 4) амер, карзхоро пардох- тан; 5) аз хок кандан, кофтан (картошка ва г.); lift up one’s voice against садои худро боло кардан, эътироз кардан. ligament ['hgomont] п банд, бан дина, хамбанд, хамбастгар. ligature ['hgotfua] 1. л 1) тиб. лигатура, бастани рагхои хунгузар; 2) мач. алока, роби- та; 3) мус. легато; 2. v тиб бастан (артерияро), бо хам бас- тан, васл кардан. light I [lait] 1. п 1) нур, чарок, нури чарог: Не was reading by the light of a candle. Вай дар зери нури шамъ китоб мехонд. 2) оташ, рушной, равшанй; 3) чарог, шамъ; 4) рушноии тиреза; 5) чирми осмопй, ситора; 6) кобили я г. истеъдод, хунар: 7) pl светафор, чароги рахнамо; A light purse is a heavy curse. Зарб. ~ Он чй шеронро кунад рубохмизоч,/ Эхтиёч аст, эхтиёч аст, эхтиёч. lighting bring to light с-шкор кардан, пайди кардан, ёфтан; come to tight равшан шудан, па дидор шудан, намоён шудан, ошкор шудан; gbe sb a light сигорк касеро даргирондан; throw light on stn равшан кардан (мавзуъ ва г.), равшанй кардан, ошкор кардан, 2. а равшан, сафед; пурнур, нуронй. It was already light when they awoke. Вакте ки онхо бедор шуданд, аллакай сахар шуда буд. Our house has a light green door. Дари хонаи мо ранги сабзи равшан дорад 3. v (lit. lighted: lit, lighted) 1) даргирондан, афрухтан, оташ задан/ гирифтан: Не lit the fire. Вай оташро даргиронд. 2) равшан кардан/ шудан, фурузоч кардан, нур додан, нуронй кардан (од. light up): The streets were brightly lit up. Кучахо равшан шуда буданд. light II [lait] a 1) сабук, камвазн, осон: a light suitcase чомадони сабук; a light burden вазифаи сабук; light music мусикии муфаррах: 2) осон, кутохмуддат, андак: a light rain борони кутохмуддат; a light work кори осон; 3) муло- им, ором, охиста, латиф: a light sound садои мулоим; 4) сабуксар(она), булхавас(она), беха- ёл: a light conduct рафтори сабуксарона. lighten I ['laitn] v равшан кардан/ шудан, дурахшон кардан, фурузондан, мунаввар кардан; The sky lightened. Осмон мунаввар гардид. lighten II ['laitn] v I) сабук кардан/ шудан, камвазн кардан/ шудан; 2) сабуктар шудан, ссуда гаштан, шод кардан/ шудан: Her heart lightened when she heard the news. Хангоми шунидани ин хабар дилаш осуда гашт. lighter ['laito] п каики борандоз (ки барои боргирии киштихои калон истифода мешавад). light-fingered [Jait'fipgad] а 1) дорой даст ё навозиши мулоим, нармдаст; 2) мац. тар даст, чайббур, мохир дар чайбурй. light-footed [Jait’futid] а чолок, тезпо. light-headed [,Iait'hedid] а сабукфикр, кузохандеш, сахдангор, сабуксар, бехаёл, бе- андеша. light-hearted [,lait'ha:tid] а шод, хуррам, дилсабз, сархуш, бепарво, бегам, форигбол, лоубол. lighthouse ['laithaus] к чарогаки бахрй, фо- нуси бахрй (маяк), мино. lightly ['laith] adv андак, охиста, сахд. light-minded ['lait,maindid] а сахлангор, са- букфикр, кутохандеш, кутохфикр. г айричиддй lightness ['laitnis] п 1) дурахшонй, нурдорй, равшанй, равшаной; 2) сабукй, камвазнй; мулоимй, нармй, камфишорй; 3) сабукфикрй. lighting ['laitirj] 1. pres. р. аз light 13.: Не ear- ned a torch lighting the way. Вай бо машьал рохашро равшан мекард. 2. п равшанй, рушной: The lighting is very
lightly---- ------ ----------------- bad in the dining-room. Дар ошхона равшании хуб нест. lightly ['laith] adv 1) сахл, андак: She pushed him lightly. Вай марцро андак тела дод. 2) озод: She danced lightly. Вай озод раце мекард. lightning ['laitnirj] п раъду барк,; like lightning барквор, барксон, даъфатан; Lightning never strikes in the same place Зарб. ~ Хеч руйдоде ба хамон шакли собик такроп намешавад. lightning-conductor ['[aitnr)kan,dAkto] п баркгардон, баркгио. lightning-rod ['laitntjrod] п баркгардон, баркгир. lightship ['laitfip] п 1) киштии кунаки ну- рафкандор; 2) минои шиновар. lightsome ['laitsam] а 1) чобук, чолок, тезпой; 2) нурафшон, нуронй, нуэбахш; 3) равшан, сафед, пурнур. light-weight [’laitweit] 1. п 1) шахси сабук вазн (аз вазни миёнаи odd камтар}; 2) варз. сабуквазн (на зиёда аз 61 кг.)', 3) мац. шахси гайричиддй/ сарсарй, likable ['laikablj а хуш форам, цилкаш, гу- воро. like 1 [laik] 1. а монанд, хаммонанд, хамшакл, мисл, якчур, хамч^р: Our house is like theirs. Хонаи мо ба хонаи енхо монанд аст and the like ва хоказо, ва гайра; like a book ба таври возех за ошкоро; like a shot дар як лахза, ногахон; like anything бехад, беандоза, бо тамоми кувва, бисёр; Like father, like son. Зарб. ~ Набошад моррс бача. ба чуз мор, / Наград шохи бад, чуз тухми бад, бор Like mother, like daughter. Зарб. ~ Модара бину духтарашро гир. Like teacher, like student Зарб. ~ Аз мукофот и амал гофил машав, / Гандум аз гандум бируяд, чав ти чав. Return like for like. Зарб. ~ Ба некй некто, ба бадй - бадй. 2. adv 1) мисли: Не draws like a real artist. Вай мисли расссми хакицй сурат мекашад. like this/ that а) мисли хамин/ хамон: I don’t like people like that. Ин тоифа одамон ба ман маъкул нестанд. б) хамин хел, хамин тавр: Do it like this. Ин корро ин тавр ичро кунед. like II [laik] 1. п pl майл, хавас, рагбат. главк, таваччух; likes and dislikes таваччух ва нафрат; 2. v 1) дуст доштан. маъкул шудан, хуш омадан аз: Не did not like the book at all. Ки- тоб тамоман ба вай маъкул нашуд. 2) хостан, майл доштан: Do as you like. Чи тавре мехо- хед, ичро кунед. 1/he, etc. should/ would like мехостам, мехохам, ки ва г I'd like you to come. Мехостам, ки шу- мо биёед. likeable ['laikabl] а хуш форам, дилкаш, гу- воро. likelihood ['laiklihud] п эхтимол, эхтимолият, шояд; in all likelihood бо эхтимоли зиёд. likely ['laikh] (likelier; likeliest) 1. а эхтимол, эхтимоли, шояд, шудани: Не is likely to win. У эхтимол галаба кунад. 2. adv эхтимол, (инч. very/most likely): You'll very likely be disappointed. Эхтимол дорад, ки шумо дилхунук хохед шуд. liken ['laikonj v 1) монанд кардан, хаммонанд кардан, хамшакл кардан; 2) мукоиса кардан. likeness f'lalkms] п 1) хаммонандй, хамшаклй, шабохат; 2) акс, сурят, тасвир, тан- дис. мучассама, нусха, рунавишт': to take sb’s likeness. Расми каееро кашидан; 3) афт, башар, шаклу шамол; in the likeness of a friend дар ницоби дуст; in the likeness of a bird дар шакли паранда. likewise ['laikwaizj adv 1) хамин тавр, хамчунин; 2) илова бар ин, ба иловаи. liking ['laikir;] 1. pres. р. аз like II; 2. л 1) мехр. цилбастагй, майл, тамоил, завк (for sb/sth - нисбати касе/ чизе): She has а liking for my brother Вай ба бародараи ман майл дорад. 2) писанд. хост, дилхох, хушоянд. lilac ['lailok] 1. п дарахти ёс. гули ёс, ранги оси бунафш. 2. а бунавшй, ёсй. Lilliputian [,lih'pju:Jisn] 1. п лилипут, лакана; вобаста ба кишвари Лилипут; 2. а кадпаст, паст, резаандом. Illi ['hill 1, п 1) овози дилнавоз, харакати мавзун. сухани хушлахн ва дилчасп, харакат ё сухани пурнозу карашма: the lilt in her walk нозу карашмаи pox рафтани у; 2) охаш ё та- ронаи шеду мавзун; 2. v ба таври мавзун рох рафтан/ харф за- дан/ овоз хондан, бо нозу карашма анчом до- дан. lily ['lih] п (pl lilies) 1) гиех. савсан; 2) гули савсан, пиёзи савсэн; water lily савсани обй; 3) ат сафеду зебо, латиф, нозук. lilly of the valley гули барфак. lily-livered ['hhhvad] а тарсончак, буздил. lily-white ['lih.wait] n бунафши сафед. limb [Lm] n 1) даст, по, дасту по, андом: His limbs are very leng. Вай дасту пои дароз дорад. 2) шохаи бузурги дарахт, бузургшох; 3) мац. бачаисаркаш гапнецаро; a limb of the law мухофизи конун, хомии тарти- бот; limb of the devil, limb of Satan! палиди харромй! out on a limb дар марзи хатар;
-487- limber I ['limba] n yap. кисмати пеши туп. limber II ['limbs] 1. al) чандир, хампазир, хамишпазир, каиш, хамшуганй; 2) нарм, му- лоим, махин; 2. v нарм кардан, мулоим кардан, чандир кардан. limbo ['limbou] п 1) хабсхона, зиндон; 2) мац. вазъи мионй, вазъи муаллак, цудплй, интизорй: I am in limbo, not knowing whether I got the job or not. Дудила хастам ва намедо- нам, ки оё он корро ба ман доцанд ё на. 3) дин. воридгохи чаханнам; 4) махдудият, бут- таи фаромушй, гафлат. lime I [laim] п зерфун (дарахт). lime II [laim] 1. п охак; burnt lime охакп носухта; slacked lime охаки сухта; 2. v бо охак сафед кардан, охакпуш кар- дан. lime III [laim] п (аз решай форси] лимуи турш. lime-juice ['laimdgu.s] п шарбати лиму. limekiln ['laimkiln] п оташдон барои сухтани охак. limelight ['laimlait] н барчасга, дар марказй диккат, мавриди таваччУхи хамагон. limerick ['lirnaiik] п шеъри панчсатраи хачвй. limestone ['laimstoun] п санги охак, карбо- наги калсий. lime-tree [laimtn] п зерфун (дарахт). limit ['limit] 1. и хад, марз, сархад, худуд, канор: the limits of the town худуди шахр; the limn of one is patience худуди токати касс; to set a limit хад гузоштан; that is the limit! Аз хад гузарондед! Off limits амер. Даромадан манъ аст. inferior limit хади акал; superior limit хади аксар; 2. v махдуд кардан, кам кардан, марзбандй кардан: The expenses should be limited. Харочотро бояд махдуд кард. limitary ['hmitanj а 1) махдудкунанда, хадгузоранда; 2) махдудкардашуда, кам; 3) сархадй, марзй. limitation [,hmi'leijn] п 1) махдудият, махчудсозй; the imitation of power махдудсозии кудрат; 2) танкией, камй, норасой; 3) хад, ХУДУД, сархад; 4) хук махдудият и замонй, мухлаги охирин. limited ['lirnitid] 1. past во. p. p аз limit 2. 2. а махдуд: a limited number шумораи махдуд; limited company шикати сахомии до- рой махсулияти махдуд; limited monarchy монархияи конститутсионй. limitless [’limiths] а бехад, бсканор, бека- рон, бепоён, беандоза, номахдуд. limousine ['hmszim] п лимузин (автомоби- ли бузург барои арусу домоО, давлапииандон ва г.). _ _ __ _________ lineage limp I [limp] 1. n лангй, шалй; to walk with a limp андак лангидан; 2. у лангидан, шалидан, лангон-лангон рафтан. limp II [limp] а 1) мулоим; 2) мац. сует, бехол. limpid ['limpid] а шаффоф, ссф, мусаффо, зулол (обваг.). limj [’laimij а 1) охакй, охакдор, 2) часпак, часпанда, бо охак молидашуда. linage ['laimdg] п 1) шумораи хат дар як сахпфаи чопй, теъдоди сатрхо; 2) пардохт бар хисоби сатрхо linden ['hndon] я дарахти зерфун. line I [lam] 1. п 1) банд, ресмон, расан, ришта, таноб: Hang the clothes on the line. Пушокхоро дар банд овезон кунед. 2) хат, сим: a telephone line хат/ сими телефон; to draw а line хат кашидан; two parallel lines ду хати мувозй. 3) кубур (газ, об, нафт), кубуркашй; 4) хати марзй, сархад; 5) накшаи сохтмон, накшаи амалиёт; 6) саф, катор, радиф: a long line of cars катори дарозй автомобилхо; 7) амер, навбат: Не had to stand in line to buy a newspaper Барои харидани рузнома ба у дар навбат истодан лозим омад. 8) сатр, байт, мисраъ: the last line of the page охирин сатри сахифа' 9)р'тарх, намуд. шакл, сурат; 10) хати рох (автобус, рох,и оуан, киштй, трамвай ва е.); 11) катор; 12) экватор, хати истиво; 13) тарзи амал, тарзи рафтор; 14) пеша, хирфа, шугл, кор, касб, касаба, тарзи фаъолият; 15) бозмондагон, табор, наел, хонавода, шачара, нажод, насаб; 16) такдир, кисмат, сарнавишт; 17) масир, хати сайр, хати тир; 18) сиёсат, шева, равиш, тарз; 191 хар. хати фронт/ чабха; 201 мус. охаю, наво; ah along the line хама чо, хар чо; be in line with sth мувофики чизе будан; down the line комилан, сартосар; get a line on дарёфган, хабар гирифтан; go over the line аз хад гузарондан; read between lines маънои нихоии чизеро дарефтан; read between the lines маънои пинхонии чизеро ёфтан; take a strong/lrm line мавкеи мустахкам гирифтан; 2. у 1) хат кашидан: Please line your paper. Мархамат, болои когазатон хат кашед. 2) катор шудан, чар катор истодан. саф кашон- дан, саф оростан (line up); lined pa pet когази pax-pax; line II [lam] у 1) астар кардан/ задан ба, да- руни чизеро пушондан: Му overcoat is lined with silk. Палтои ман бо абрешим астар шуда- аст. 2) пайдо кардан (аз), чапондан. аз рохи нсмашруъ пуп ба чайб задан. lineage ['limidj] п 1) табор, хонадон, насаб,
lineal______ = = . асл ва насаб; 2) кавм, кабила, сулола, авпоц. lineal ['linial] а 1) меросй, ирей, кавмй, авлоцй, оилавй; 2) пайвандй, нажодй. lineament ['hmjmant] п од. pl 1) киёфа, рУ, рух; 2) хусусиятхои хоси ху. linear ['lima] a pax, pax-pax, рахдер, хат- дор. lined [lamd] р.р. аз line 1,2 ва II. lineman ['lainman] n ниг. linesman. linen ['hnmj 1. и I) матои катон: a dress made of linen куртаи аз катон духташуда: 2) либос: bed linen чойп^ш; Wash one’s dirty linen in public ~ Гапи хонаре ба куча баровардан. 2. а катонй: a linen table-cloth дастархони катонй. liner I ['lama] п лайнер (киштй ё тайёра. ки дар хати муайян мунтазам рафту омад дорад). liner II ['lama] п 1) астар, хар чизи астар- монанд; 2) астардуз. linesman ['lamzmar] п (pl linesmen) 1) дова- ри хатти бозй (футболи Америка); 2) довари хат (тенис). line-up [Чашлр] п 1) саф, катор; 2) барномэ ling ['hg] п зоол. шуртани бахр? (навъи мох,й). linger ['lirjga] v 1) таъхпр кардан, дер кар- дан, маътал кардан, мондан; 2) зинда мондан, давом овардан, намурцан (касалй); 3) идома зфтан/ додан, тул кашидан >вакт); 4) дар банди кашокй будан, дар хакирй умр ба cap бурдан; 5) вакт галаф кардан, фис-фис кардан; 6) охиста харакат кардан. lingerie ['laenjari:] фр. п 1) тагпуш/ зерпуши занона; 2) махсулоги карбоей. lingering ['litigant)] а 1) сует, ором; 2) азобдиханда, азиятдиханда; 3) дунболадор, дуру-дароз, кашолёфта (беморй). lingo ['litjgou] п гуфт. 1) гуфт. забои, гуйиш, хусусан забони хирфахои мухталиф; забони заргарй: 1 do not understand the lingo of physicians. Ман забони духтурояро намефахмам. 2) забони хоридй. lingua franka flit)gwa'fr®i)ko] шпал. n забо- ни муошират байни миллатхои гуногун: Еп- gish is becoming the lingua franka of the world Забони англисй забони муоширати чахон шуда истодааст. lingual ['lingwalj а 1) анат. вобаста ба за- боя, забони (дар оахон(. 2) фыл. вобаста ба забои ё забони хоричй. linguist ['hrjgwist] н забокшинос, лингвист. linguistic ['luj'gwistik] а вобаста ба забоншиноей, пингвистй. linguistics [Tnfgwistiks] п pl забоншиноей (уамчун исми ш. тануо истифода мешавад). liniment ['linimant] п (дорусозй) мархами моеъ, маркам, равгани молиданй. ^488^ _________, _________________ lining f'lainirj] l.pres. р. аз line 2.: l he teacher went on to explain, lining a sheet of paper. My- аллим варакро ба раххо таксим карда фахмонданро идома медод. 2. п астар: a dress with a silk lining курта бо астари абрешимй; Every cloud has a silver lining. Зарб. ~ Аз ноумедпхо басе умед аст, поёни шаби сиёх сафед аст. link I fligk] 1. п 1) халкаи занчир, донаи занчир, халка, чанбар; 2) мау. pl пайванд, алока, ришта, робита, иртибот: to strengthen the links between the countries робитаи байни кншвархоро мустахкам кардан; links of bro- therhood риштахои бародарй; 2. v ба хам пайвастан, бо хам васл кардан, хамбанд кардан, мураттаб кардан: The road links these two towns. Pox ин ду шахрро мепайвандад. link II [iirjk] n машъал. links [links] n pl 1) хомахои per, реги равон; 2) майдон барои бозии гслф. link-up ['hrjkxpl п пайвастшавй, пайвастагй, хамбастагй. linnet [bmt] п зоол. заргилдок (навъи паран- да). Linoleum [h'nouhnm] п линолеум. linotype [’lainoraip] п тип. мошинп чопии навъи линотайп. linseed ['Imsi.dj п 1) тухми загир, донаи загир: linseed oil рагани загир; 2) attr загирй. linsey-woolsey [Jinzi'wulzi] п порчаи пашм ва пунба ё пашм ва катон (linsey хо.м мегуянд); 2) мау. хар чизи дархам-бархам. lint ['lint] п порчаи захмбандй, чарохатбанд. lintel ['lintl] п меъ. тир болои дар ё тиреза. liny ['laini] а 1) пурожанг, пурчин, очингцор, 2) борик, лошр. lion ['laisn] п зоол. 1) шер: an anger lion ше- ри жасн; 2) мау. одами неруманд ва далер, шермард; 3) pl нуу. Бурчи Асад; better be the head of a dog than the tail of a lion. Зарб. ~ Саги зинда бошу, шери мурда мабош. Every dog is a lion at home. Зарб. ~ X,ap кас дар хонаи худаш хоча аст. the lions's share of something бахши умдаи чизе. lioness ['laiams] n шери мода, модашер. lion-hearted ['laian,ha:tid] а шердил. далер, диловар, часур. lion-hunter ['laianhAnto] п шикорчии шерхо. lionize ['laianaiz] v 1) чохои тамошобобро нишон додан ё тамошо кардан; 2) азиз ва эхтиром гузоштан (мысли одами машуур). lip [lip] 1. и 1) лаб; cleft lip лаби чок; curl one’s lip гахкиромез лабханд кардан; 2) лабба, тега; 3) мау. сухани беодобона, сухани дурушт, забондарезй; 3) тарзи кароргирии лабхо (хангоми кавохтани свахой бодй; 4) лау. сухани
-480- беодобона, дуруштй, забондарозй; bite one’s lips лаби худро газидан, цилави хашм ё эътирози худро гирифган; hang on the lips of бо дикит гуш кардан; keep/ carry a stiff upper lip субогкорй кардан, сахт истодан, мардонагй кардан; snak one’s lips бетокатона интизорй кашидан; one’s lips are sealed лаби худро мухр ва мум кардан; 2. а 1) лабй, овози лабй; 2) вобаста ба лаб, лабй, барои лаб; 3. v 1) бо лабхо расонидан, лаб задан/ мо- лидан ба, бусидан; лабхоро бар пабгир карор додан (барои навохтани флейт ва а.); 2) зери лаб гур-гур кардан, гуфтан; 3) шоир. бусидан. lip-deep [hpdtp] а дуруя. lip-language ['lipdcengwidj] п забони тунг ва кархо (аз руи уаракати лабхо хондан). lipslave ['hpsa:v] и 1) лабсурхкунак; 2) мау. хушомад, чоплуей. lip-service ['lipsaivis] п to give/ pay lip-service to sb каееро бо ran сер кардан. lipstick [']ipstik] n лабсурхкунак. liquefy [’likwifai] v обгуна кардан/ шудан, моеь кардан, равонтар кардан, суток, кардан, тунук кардан. liqueur [Ji'kjuo] фр п ликёр. liquid ['likwid] 1. и моеъ, обгуна, чизи обакй: an oily liquid моей равганй; 2. а 1) обвор, обсон: liquid fuel сузишвории обакй; 2) зулол, шаффоф, соф, мусаффо, равшан: liquid eyes чашмони рав- шан; 3) равон, салис: liquid verse шеъри равон; хамсадохои равон (1,г); 4) тиу. накд. накдина: liquid assets дороихои накд; 5) но- устувор, номуназзам. liquidate ['hkwideit] v 1) бархам додан, бас- тан, нест кардан, кандан (ширкат ва г.); 2) пардохтан, адо кардан (рарзро)', 3) накд кар- дан, накдина кардан (корхона ё ширкати вар- шикастаро): We liquidated the firm’s assets and paid its debts. Mo дороихои накдй шлркатре фурухта к,арзхои онро пардохтем. 4) нест кардан, куштан, нобуд кардан: The killer was liquidated. Котилро куштанд. liquidation ['likwi'deijh] n 1) бархамдихй, бархам, амали бастан; 2) пардохт, адокунй, накдеозй, накдинасозй (карз): 3) нобудсозй. барандозй; go into liquidation дороихоро накд карда карзхоро пардохтан ва шикатро бастан. liquidatity [li'kwiditi] п 1) обгунагй, моеъ будан, обвари; 2) тиу. накдинагй, кудрати пардохти карзхо. liquor I i'lika] 1. я 1) ликёр (машруботи хушбуи алкулии ширин)', 2) обпаз (гршти дар об пухташуда); 3) равгане, ки дар он мохй зирбонда шудааст; 2. v 1) машруб хурдан ё хурондан, _ ============ literature нушидан, мает кардан; 2) молидан (пустро бо равган). liquor II ['hkwo:] п хим., тиб. 1) махдул; 2) дорухое, ки дар об хал мешаванд. lira [lioro] п (pl lire [Нэп]) лира (воуиди пули Италия ва Туркия). Lisbon ['hzbon] п ш. Лиссабон. lisp [lisp] 1. п шаъли забони, пакта; 2 v бо забони шаъл гуфтан (масалан мисли кудакон), нукизабонй ran задан. lissom(e) ['I isomJ а 1) пурнозу карашма, ху- шадову атвор; 2) чусту чолок, чолок. чаккон. list I [list] 1. п руйхат, фехрист, лист, сурат: a guest list руйхати мехмонон; Mother made up a shopping list. Модар руйхати чизхои харида- ниро тартиб дод. 2. v 1) руйхат тартиб додан, номпавис кар- дан, дар фехрист ворид кардан, сурат тахия кардан: They listed his name. Онхо номи вайро ба руйхат дароварданд. 2) гуфт. ба аскарй гирифтан; duty list руйхати навбатдорй; sick list варакаи бемори. list II [list] 1, п хост, орзу; 2. v хостан, майл кардан. list III [list] 1. п якваршудагй, кад шудагй, ламидагй (киштй): 2. v кад шудан, яквар шудан, якпахлу шу- дан (киштй). listen ['lisn] v гуш кардан, гуш додан: She lis- tened to what he had to say. Зан бо хар чизе, ки вай гуфт, гуш кард. listen in а) гугп кардан [радио): They listened in to an interesting story. Онхо аз радио хикояи ачиберо гуш карданд. б) гуш кардани гуфтугуи касе (аз телефон ва г.) listener ['lisono] и гушдиханца, шунаванда, сомеа. listless ['hstlis] а бехол ва хавсала, сует за бехол (бар асари беморй, хастагй ва г.). U1 [lit] past ва р. р. аз light , 3равшан кардан, даргирондан, сухтан, сузондан. liter ['li:to] амер., ниг. litre литр (ченаки мое- от). literacy ['htorosi] я савод. кудрати хондан ва навиштан, босавсдй. literal ['litoral] а айнан, тахтуллафзй, харф ба харф, катима ба катима, literal translation тарчумаи тахтуллафзй. literally [’litarsli] adv 1) калима ба калима, ба таври тахтуллафзй, вожа ба вожа, харф ба харф; 2) вокеъан, ба ростй. literary ['htarori] а 1) адабй, вобаста ба ада- биёт: literary cirticism накдй адабй, сухансанчй; 2) адибона, китоби. literate ['litorit] п 1) босавод, сохибмаълумот, кодир ба хондан ва навиштан; 2) олим. literature ['lilontfo] п адабиёт, осори адабй.
lithe ___________ __________ ________ lithe ['laid] a 1) чандир, каиш, иечон; 2) гапдаро, гаправ. lithograph ['hOagrad] 1. и чопи санги, мат- ни чопшуда бо чопи санги; 2. v чоп кардан (бо чопи санги). lithography ['li0ogra:fi] и чопи сангй. Lithuania [,h0ju:'eima] и Литва Lithuanian [, li0ju:'eimjan] 1. и 1) литвагй; the Lithuanians литвагихо; 2) забони литвагй; 2. а литвагй litigant ['litigant] 1. п уук,. додхох, додчуй, тарафи даъво; уй 2. а даъвогар, додчуй. litigate ['litigeit] v додхохй кардан, додчуй кардан, ба додгох шикоят кардан. litigation [Jiti'geijp п ХУК- додхохй, даъво; litigation costs харочоти судй. litigious [h'tidjas] а додхохона, пайгардпа- зир, судбоз. litmus ['litmas] п хим. лакмус (ранги кабуди бунафш, ки когазро бо кислота сурх ва бо иищор кабуд мекунад). litre ['li:ta] п литр. litter ['hto] 1. п 1) бистари чонвар (ки аз кох ва хошок месозад), пушиши кохй; 2) тахти равон, занбар; 3) ахлот, саргин, таппй, хокруба; 4) яктикамзои дахо, хамзод, тулахо, бачахо, бачагурбахо, шербачахо (оиди цонвароне, ки уар бор чанд бача мезоянд); 4) дархам бархамй, нобасомонй, дархам рехтагй; 2. v 1) бистари кохи сохтан: 2) туда зоидан, бача кардан (чонварон); 3) ифлос кардан, касиф кардан, ахлот пошидан. litter-box ['litoboks] п ахлоткУттй. littery [’litsn] а касиф/ ифлосшуда, бо ашгол пушида. little ['htl] 1. п андак, кам, ничиз, махдуд: There was little be could do. Вай ин корро ан- даке карда мставонист. a little каме, камакак; муддат ё микдори кам, зуд: Не knows a little about it. Вай дар ин бора каме медонад. I'll be back in a little. Ман зуд бармегардам. Many a little makes a mickle. Зарб. ~ Зарра- зарра пашм колин мешавад. little by little тадричан, батадрич, охиста- охиста, кам-кам, хурда-хурда; Little knowledge is a dangerous thing. Зарб. ~ Нимчамулло хатари имон. Little pigeons can carry great messages. Зарб. ~ Акл бо кучакию бузургй нест. Little strokes fell great oaks. Зарб. ~ К,атра- катра чамъ гардад, в-онгахе даре шавад. (Хусрав) not a little кам на, хеле, бисёр; 2. a (less, lesser; least) хурд, на он кадар ка- лон: a little garden боги хурд; a little finger ан- гушти хурди даст; a little toe ангушти хурди -490 пой; 3. adv (less; least) кам, ночиз, начандон: Не knows too little. Вай хеле кам медонад. littleness ['litlnis] п 1) хурдй, камй; 2) майдагапй, майдахурй; 3) мац. шахей паст фитрат/ разил. littoral ['litoral] 1. п сохил, сохили бахр; нохияи сохилй; 2. а канорй, сохилй. liturgy ['Iito:d3i] п (pl liturgies.) оини ниёиш дар калисо. livable ['hvabl] а 1) муносиб барои зиндагй (манзил); 2) муътадил, як навъ; 3) улфатпазир, одамдуст; хушхулк. live I [laiv] а 1) зинда: live animals хайвоноти зинда; a live question масъалаи рузмарра; 2) дог, чолиб, 1иро: today’s live issues матолиби доги имруз; 3) пахши мустаким, барномаи зинда: a live TV programme барномаи мустакими телевизионй; 3) богайрат, гаюр, серхаракат; 4) амалкунанда, афрухта, чушон, сузон (оташ ва г.); 5) тирдор; 6) баркдор, ги- ранда: live wire сими баркдор; 7) таркиданй. хануз мунфичор нашуда (маводи тарканда ва е.). live II [hv] v 1) зиндагй кардан, зистан, зин- да будан. His father lived 70 years. Падараш 70 сол умр дид. 2) зинда мондан, давом овардан, чон ба дар бурдан; 3) зиндагии худро гузарон- дан, ба cap гузаропдан (ба тарзи хоси); 3) дар хотирахо мондан, боки мондан: That memoiy will live in my heart forever. Ин хотира дар калби ман абадй бокй мемонад. Live and learn. Зарб. ~ Вуз бину аз рузгор омуз. Чунин гуфт Пайгамбари ростгуй, / Зи гахвора то гур дониш бичуй (уадиси Пайгамбар). Би- рав, зи тачрибаи рузгор бахра бигир./ Ки бахри дафъи хаводис туро ба кор ояд. (Рудаки) Live and let live. Зарб. ~ Бикуш то салди рохи дигарон набошй. Зист кун ва бигузор бизинад. Live every day as though it were your last. Зарб. ~ Фурсатро ганимат шумор. live from hand to mouth зиндагии камбагалона бурдан; Live not to eat, but eat to live. Зарб. ~ Кам хУрдану pox гаштан - шахбоз яке, / Hyp хурдану хоб кардан - бемор яке. live on зиндагй кардан (бо кумаки чизе)'. Не lives on pension. У аз хисоби нафака зиндагй меку- над. live through зинда мондан, умр дидан; live up to сазовори эътимоди касе будан: They lived up to all our hopes. Онхо сазовори эъти- моди мо гаштанд. liveable ['laivabl] ниг. livable. livelihood ['laivlihud] n воситахои ’ 1 мавчудият, воситахои зиндагй, маош; pick up a livelihood воситаи зиндагй ба даст овардан; to
.491-^ math earn an honest livelihood бо мехнати халол зиндлагй кардан. liveliness ['laivlinis] п чоннокй, зиндадилй. livelong ['laivlongj а 1) дароз, тулонй, та- мом, хама; the livelong day тамоми руз; 2) абадй. lively [’laivh] a (livelier; liveliest) 1) зинда, пурчушу хуруш, пурилош, фаъол: a lively imagination тахаюлоти зинда; 2) равшан, зин- да (ранг)', lively colours рангхои равшан; 3) хаячоггангез, пурхаячон, шурангез. liven ['laivsn] v шод кардан/ шудан, шоди- бахш кардан/ шудан, нишот бахшидан. liver 1 ['hva] п 1) анат. чигар; 2) ранги чигарй. liver II ['livaj п 1) касе, ки ба тарзи махсус зиндагй мекунад: good liver одами накукор; 2) бомазахур, ишратпараст; loose liver бенизом, худсар; 3) сокин. liver-coloured ['hva,kAlod] а чигарй, хоки- старранг, сурхчатоб. liveried ['livand] а либоси якхела пушида, форма пушида. liverish ['livanj] а 1) мубталои касалии чигар; 2) мач. бадхулк, бадху. livery ['ll van] и (pl liveries) 1) юниформ, хизматчома, либоси хос (дарбонуо, наякархо. фойтунчиуо ва г.); 2) нигохдорй ва хурокдихии аспи дигарон; 3) махалли киро кардани каик; 4) саисхонаи пулакй. lives I [laivz] pl аз life: at the loss of many lives ба ивази хаёти одамони зиёд. lives II [livz] шах. 3. шак. з. у. аз live П: Не lives in London. Вай дар Лондон сукунат до- рад. live-stock ['laivstok] и чорпои хонагй, хайвоноти хонагй, саршумори чорпо. livid ['livid] а 1) хокистарранги кабуд, ран- ги хокистарранги баланд; 2) ранг ба ранг (бар асари хашм), хашмгин. living ['hvii)] 1. pres. р. аз live II: Living in the USA he mastered English easily. Дар ИМА зиндагй карда вай забони англисиро бо осонй омухт. 2. и 1) манбаи даромад: What does he do for a living? Манбаи даромади зиндагиаш чй аст? 2) хаёт, тарзи хаёт: plain living хаети одй; 3) зиндагй, зиндагопй, зист: standard of living сатхй зиндагй; living conditions шароити зиндагй; earn/ make a living пул кор кардан; the living зиндагон, чондорон: the living and the dead зиндагону мурдагон; 3. a 1) муосир: the greatest living poet шоири бузурги муосир; 2) зинда, дар кайди хаёт: His grand father is still living. Бобояш хануз зинда аст. living-room ['hvrrjrum] n хонаи нишаст. утоки аслии хона, мехмонхона. lizard ['lizad] п сусмор. ‘11 гуфт. купюр аз shall, will. llama [la:ma] n зоол. лама lo [lou] inter Нигох кун! Бингар! Эхтиёт шав! Хушёр бош!: Lo and behold! Бингару бу- син! load [loud] 1. п I) бор: with a heavy load on his shoulders бори гарон бар китфи У; 2) мар. вазнинй, сангинй: a heavy load of responsibility вазнинии чавобгарй/ масъулият: a heavy load бори сангин; 3) микдори бор/ кор, зарфият, гунчоиш: a truckload гунчоиши як автомобили боркаш; weekly teaching load микдори соатхои корни муаллим дар як хафта; 4) pl фаровонй, серию пурй; 2. v 1) бор кардан/ гирифтан, бор задан, пур кардан: They loaded gram onto the lorry. Онхо ба автомобили боркаш гандум бор кар- данд.2) захмат додан: Не was loaded with care. Гаму ташвиш уро захмат дод. 3) пур кардан: The gun is loaded. Ьа милтик тир чой каода шудааст. loader ['louda] п боркун, боргар, боркунан- да. loading ['loudnj] п 1) амалй бор кардан, боркунй, боргирй; 2) василаи боркун й ё боргирй; 3) пуркунй. load pack [’loudpsek] п бор, хурдин. loadstar ['loudsta:] ниг. lodestar. loadstone ['loudstoun] n санги оханрабо, магнит. loaf I [louf] n (pi. loaves) 1) нон, гирдаи нон, як адад нон; 2) хар тикаи мод дай хурокй ба шакли тика, кала, куфта ва г.; 3) каллаканд; 4) каллаи карам; 5) лау. cap; Half a loaf is better than no bread. Зарб. ~ Нимта нон - рохати чон. loaf II [louf] 1. n танбалй, волгардй; 2. v бекор гаштан, вакт талаф додан, танбалй кардан. loafer ['loufo] п бекора, бекоргард, бекорхуча, одами танбал. сворагард. loaf-suger ['louf Jugs] п канди порча-порча, Канди хурдкарда. loam [loum] п 1) хоки серхосил, хоки хосилхез; 2) хок барси хиштрезй; 3) колаб ба- рои рехтани хини. loan [loun] 1. п 1) всм, карз: an interest-free loan вом/ карзи бебахра, карзи бефоиз; 2) ама- ли карз додан, амати карздихй, карзгирй; 2. v карз/ вом додан, амонат додан: Не loard me thousand dollars. У ба ман хазор доллар карз дод. on loan ба карз/ ба амонат додашуда. loan-word [’lounwa:d] п калимаи иктибоей. loath [lon.0] а бемайл, безор; be loath to + inf хохиши ягон корро надошт ан, бемайл/ бетаваччух будан: to be loath to depart нисбат бг рафтан бемайл будан;
loathe^ nothing loath бо майл, дилхох. loathe rlou6] v 1) нафрат доштан аз, безор будан аз; 2) гуфт. дуст надэшган. loathsome ['louSsam] а манфур, нафратан- гез, дилбечокунанда, безоркунанда, бад loaves [louvz] pl аз loaf. lob [lob] 1. n J) одами ба гкавора, 2) парто- би охиста; 2. v 1) лавандона рох рафтан ё давидан; 2) баланд партофта н туб (дар ттис ва г.). lobby ['lobi] 1. п (pl lobbies) 1) толори интизорй, салони интизорй. сарсарой: a hotel lobby толори мехмснхэна: 2) амер, лобби, гурухи чалби овозхо, гурУхи фишор ' гурууе ки барои таэрпи таъсир к,арор додани аъзоени Конгрес таъсис карда иешавас). 2. v таъсир кардан, бо намояндагон ирти- бот баркарор кардан за таблиг кардан; to lobby through лоихаи конунро гузарондан (тавассути бозихои пасипардагй). lobe [loub] п 1) хисса, сахм, кием, бахра; 2) нармии гуш (ear lobe хам мегуянду lobster ['lobsta] п 1) харчанги бахрй, лоб- стер, гушти лобстер; 2) гуфт., тах;р сарбози англисй. Lobster-eyed ['lobstoaid] а алочашм, шохкосачашм. Local ['loukl] 1. N 1) созмони махаллии хизби ё иттпфоки касаба; 2) сокини махалли; 3) хабархои махаллй Пар рузнома); 4) катори а1рофишахрй; 5) телефони махаллй: local and long distance calls зангхои телефонии махаллй ва дур; 2. а махаллй, тахчой, чойдорй: local taxes андозхои махаллй; local government худидо- ракунии махаллй; local name номи махаллй. locale [lou'ka:!] и махалли руйдоди чизе, чо, махалли вокеъ. localism [iau'kaltzm] п 1) манфиатхои махаллй, михаппарварии махаллй; 2) заб. иборахои махаллй. locality ['lou'ka?hti] п (pl localities) 1) махал, чой, чойгох, мавзеъ, нохия, сарзамин; 2) pl мавзеи гирду атроф; 3) pl мин, акахои ахолинишин; localize ['loukalaiz] v 1) пешгирй кардан, пахн шудан памондан, махдуд кардан; 2) махалли чизеро муайян кардан, чоеро таъин кардан, маълум кардан. locate [lou'keit] v 1) чои чизеро муайян кардан: They could not locate the vihage cn the map. Онхо чои дехарс дар харита муайян кардан наметавонистанд. 2) чойгир шудан: The bouse is located next to the river. Хона дар сохили дарё чойгир шудааст. location [lau'keijn] п 1) махал, чой, макон, мавкеъ, 2) чобачокунй, чойгиркунп, пахнкунй; 3) чей истикомат; 4) мавкеият, чоймандй, 5) махалли филмбардорй (хориу аз 49? студио). locative ['lokotiv] п грам. падежи макон. lock 1 [Ink] и 1) зулф, халкаи муй, гесу, ко кул; 2) бандча, кабза, даста (пашм, муй ва г.). lock II [lok] 1. и 1) кулф, куфл: The key did not fit the lock Калид ба кулф дуруст памео- мад. 2) банд, оббанд (канал ва дарё); 3) банд, танба, сад I дар уаракати рох, ва г.); 4) даргот, оббанд; 2. у 1) кулф кардан: Нс locked the dog in the kitchen. Вай сагро дар ошхона кулф кард. 2) даргир шудан, гирифтор шудан; 3) банд шу- дан, бар танба мондан; 4) даргот сохтан; lock away дар чои куфлшуда ё бехатар нигохдорй кардан; lock in/ into бастан, махкам кардан, кулф кар- дан (каееро); мау. зиндон кардан, хабе кардан; lock out дарро ба руи касе бастан, дарро кулф кардан, рох надсдан; Lock up бастан. махкам кардан; lock, stock and barrel пурра, дар якчоягй, коми- лан. тамоман, кулан; То lock the stable-door after the horse is stolen. Зарб. ~ Баъд аз туй нагора. locker [Ъкэ] п чевон ё куттии кулфдор, сандук; Davy Jones's locker лак;, бахр; gel to Davy Jones's locker гарк шудан; not a short in the locker пули сиёх хам дар киса надорад. locket f'lokit] п гарданбанд (бо куттича, ки дар оохилаш сурат гузошта мешавад). lock-gate [’lokgeit] п дарвозаи даргот. lock-keeper ['lok,ki:ps] п посбони даргот. lock-out f'lok'aut] v кулф кардани дархои корхона, рох надодан (х;ангоми ихтилофоти коргарон ва корфармо). locksmith ['loksmib] п челонгар, кулфсоз. lockstitch ['lakstitjl п намуди дарзи куфлеон, куки запчирй. lock-up [Токлр] п 1) амали куфл кардан; 2) хабе, зиндон; 3) вакти баохиррасии кор; 4) сармояи хобрафта/ бехаракат. locomotion [Jouka'moufn] п харакат, чунбиш, чойивазкунй, тагйири макон, интикол locomotive ['loukomoutivj 1. п паровоз, ло- комотив. харакатдиханда; 2. а харакатдиханда; locomotive power кувваи харакатдиханда. locust ['loukast] и малах. locution ['la'kjujn] п 1) ибора, идиома; 2) сабки вижаи чумлабандй. lode [loud] п геол, раг/ кабати кон/ маъдан. lodestar ['loudsta:] п 1) ситораи рахнамо, си- тораи Кутбй; 2) мау. рахнамо. lodestone ['loudstoun] п магнетит, навъи санги оханрабо. lodge [lodj] 1. п 1) кулба, кошона: hunting
-493 - Jong lodge кулбаи шикорчиён; 2) хотел, мотел, i мехмонсарой (барои сайёуон); 3) хоначаи по- сбон (дар назди дарвоза): 4) бошишгохи ши- корчиён; 5) хаймаи сурхпустони Америка (вигвам); 6) лона, ошиён (бархе чонварон); 2. v 1) манзил додан, манзил гирифтан, до додан (муваууатан); 2) хона ичора додан; 3) гунчондан, карор додан, гир кардан; 4) ба амонат гузоштан, ба касе супурдан; 5) арзй шудан, шикоят кардан, арзи хол додан (ба додгоу); 6) ато кардан, додан (ихтиёрот ва г.); 7) махсули галларо ба замин яксон кар- дан (борон ё бод); lodge a complaint шикоят кардан. lodgement ['lodjmant] ниг. lodgment. lodger [Ъбзэ] п сокин, мусофир, муштарй (дар хонаи кироя); to take in lodgers хичора додан. lodging f'lodjii)] n 1) хона, маскан, манзил, махалли сукунат: a lodging for the night ман зил барои як шаб; 2) pl утоки кироя, манзили кироя: Не found lodgings near his work. Ьай дар наздикии чои кораш манзиле пайдо кард. lodge house ['lodjhaus] п мехмонхона. lodgment ['lodymsnt] п 1) маскан, манзил, чо, хонаи кироя; 2) кироядорй, кироянишинй, хичоранишинй; 3) пуштупанох, пуштибон; такягох; 4) чамъшавй/ гуншавии чизе; 5) уар. мавкеъ, хандак. loess [los] п геол, лёсс, зардхок. loft [loft] 1. п 1) бом; 2) уток/ хопаи зери бом, боло хона; 3) каххона, кахдон; 4) кафтар- хона; 5) амер, кабати болоии магоза; 2. v 1) дар болохона (ва г.) анбор кардан; 2) кабутарбозй кардан, кабугар нигох дош- тан. lofty [,'lofti] a (loftier; loftiest) 1) бисёр ба- ланд, сарбафалаккашида: a lofty tower мано- раи баланд; 2) арчманд, шухратманд, воло, олй: lofty ideals ормонхои олй. log [log] 1. п 1) кунда, хезум; 2) дафтари кайд (дар киштй ва г.); 2. v 1) дарахтбурй кардан, чангалбурй кардан; 2) дар дафтари рузномаи киштй (ва г.) сабт кардан; log off (or on) комп, дастуроти лозимипо ба- рои огоз ё поёни барнома додан. logarithm ['logariOm] приёз. логарифм. log-hook ['logbuk] п дафтари сабти руйдодхои резона, рухдоднома (навбатдорй. киштй, тайёра ва г.). logged |logd] а 1) обхурда, аз об вазниншу- да (чуб ва г.): 2) аз чангал тозашуда (замин). logger ['logs] п амер, дарахтбур. чуббур, чангалбур. loggerhead ['logohed] п 1) навъи сангпуш1и бахрй; 2) гуфт. одами ахмак, гул, бехирад; be at loggerheads with sb низоъ доштан, чанг кардан, кинаю адоват доштан, чанчол бар- доштан (бо касе); come/ fall/ get/ go to loggerheads with somone 6a касе носозгорй ё бархурд пайдо кардан; set people at loggerheads нифок андохтан, мар- думро ба хам шур андохтан. logging ['logirjg] п дарахтбурй, чангалбурй, тайёр кардани дарахтхои бурида. logic ['lodgik] п мантик. logical ['lodjikl] а мантикй- logician [lo'djifn] п мантикшинос, мантикдон. logistics [lo'dgistiks] п pl (дар шакли тануои истифода мешавад)!) уар. лочистик, лашкаророй, сипохдорй, тадорукоти лашкаркашй; 2) расидагй ба чузъиёт, коромой, мудирият ва ичрои тарх. log-rolling ['logrouhrj] п 1) гелониши чуб; 2) таърифкунии тарафайн (дар сиёсат). loin [loin] п pl 1) камар, миён; to gird up one's loins миён бастан; 2) гушти лахм. loin-cloth [ЪшкЬб] п лунгй. loiter ['loito] г (бо about) вактро ба ботил/ бехуда гузаронцан, вакткушй кардан, танбалй кардан, сар-сарй гаштан, овора гаштан. loll [lol] v 1) пахн шуда нишастан, ламидан, воламидан; 2) забои баровардан; 3) берун омадан, берун овехтан (забон). lollipop ['lohpop] п обинабот, канд, хурусак; pl каннодй, ширинихо. London ['Ixndan] п ш. Лондон. Londoner [Члпбэпэ] п ахли Лондон. lone ['loun] а шоир. танхо, якка, тока, якка- ву танхо. lonliness ['lounlmis] п танхой, токаги, бекаей. lonely ['lounh] a (lonelier; loneliest) 1) танхо, бекас, гариб, дилтанг, дар фирок: Не felt lone- ly. У худро танхо хис мекард. 2) дурафтода: а lonely house хонаи дурафтода. lonesome ['lounsam] а фирокангез, дилтанг, дар фирок, дилтангиовар, гамангез, хузнангез. long I [lorj] 1. а 1) дароз: a long горе ресмони дароз; 2) дароз, тулонй: a long life хаёти тулонй, умри дароз; 3) дарозй, давимият: а mile long ба дарозии як мил; 4) васеъ, бешумор; Не is vey long in coming. Вай хеле дер кард. How long you are! Ин кадар шумо кашолакор! in the long run нихоят. охири охирон. окибат; Long absent, soon forgotten. Зарб. ~ Аз дил би- равад, хар он чй аз дида равад. long dosen сенздах; the long and the short of it хуллас, хулоса, кутох карда гуем, хулласи калом; The longest day has an end. Зарб. ~ Дароз нест биёбоне, ки хает поёпаш. 2. adv 1) давом: How long will it last? Ин амал чанд вакг давом месбад? 2) кайхо, барвакт, ким-кайхо (инч. Jong ago): It happened
long II long ago. ин вок,еа Ьарвакт pyx дод. all night/day long тамоми шаб/руз; as/so long as то вахте ки, то он даме ки, то дангоме ки, холо ки: It is nice to go on an ex- curtion as long as it does not rain. Хрло ки бо- рон намеборад, ба тамошо рафтан деле хуб аст. ai the longest хади аксар, бешина; before long ба зуди, пас аз муддати кутох; for long дар муддати дароз; long after пас аз мухлати тулонй; long ago кайхо, ким кайдо; long before чанде пеш аз; Long live ...! Зинда бод ...! Поянда бод! no longer /any longer (dap ч. инкорй) дигар на: She could stand it no longer. (She could not stand it any longer). Вай дигар .ба ин токат кардан наметавонист. So long! Хайр! long II [log] п 1) мухлат/ вакти дароз: It will not take long. Вакти зиёд намегирад. 2) фон. овози дароз; 3) хичои дароз. long III [log] v 1) аз тахти дил хостан, майл доштан, орзу кардан/ доштан: Гт longing to see you. Ман орзуи дидзни шуморо дорам. 2) зик шудан, пазмон шудан (for - барон); Не longed for his mother. Вай модарашро пазмон шуд. long-bow [I'onbou] п камонгулак. камени калон; draw/ pull the long-bow афсонагуй кардан, гулув кардан, чилва додан. long-distance ['log,distens] а 1) дур, масофаи дур, занг аз масофаи дур; 2) байнишахрй, байникишварй: long-distance telephone service хизмати телефонии байнишахрй ё кишвари. long-drawn ['Jorj,dro:nJ а бардавом, давом- нок, дурудароз, тулонй. longevity [lon'dgeviti] п тули умр, пойдорй, дарозумрй, мустахкамй. longevous [lon'dgi: vgs] а дарозумр, мустахкам, пойдор. long-headed ['loij,hedid] а тиб. 1) дарозсар; 2) бофаросат, басир, борикбин, зирак, оки.д. longing [logig] 1. pres. р. аз long П: She went through the mail, longing for a letter from her son. Вай мактубхоро мекофт ва орзу дошт, ки аз писараш мактуберо ёбад. 2. п 1) орзу, шавку рагбат (for - ба); a long- ing for liberty орзуи озодй; 2) хасрат, анцух (for - барои); a longing for home ёди ватан; 3. а шавку рагбати зиёд дошта, иштиёкманд. longitude ['bndsitjmd] п тул, тули географй. longitudinal [,lond3i'tju:dmal] а тулй, дарозй, ёзиш; вобаста ба тули географй. long-lived ['lorphvd] а бардавом, пурдавом, дарозумр, дорой умри тулонй, абадй, поянда: long-lived friendship дустии поянда. -494- long-noseu ['loipnouzd] а бин и даро з, дарозбинй. long-playing f'loi|,pleip] а пурдавом, дароз- муддат. long-range ['lorpremdj] а цурзан, дурбурд, дурандоз (мушак ва е.); 2) дарозмуддат: long- range loan карзи дарозмуддат. longshoreman ['1ог][э:тдп) п 1) боркаши бан- дар; 2) мохигири сохилй. long-sighted ['loij,saitid] а 1) дурбин (чашм); 2) мац. дурандеш. longspun [’lorjspiim] а кашолдодашу.да. long-standing [Jog'staendirj] а пешин лешина, дерин, аз муддатхо пеш, аз дергох, кухна, long-suffering [,loi)‘sAforii)] 1. п бурдбории дарозмуддат, пуршикебй, шикебии зиёд, пуртокатй, пурсабрй; 2. а 1) бурдбор, пуршикеб, пуртокат; 2) чафодида, ситамдида, мусибатзада. long-term [,lop'to:m] а дарозмуддат: long- term investment сармоягузории дарозмуддат. long-tongued [’loi),tArjd] а лаккй, сергап, серманах, пургу. longueurs [,lorj'go:z] п pl бахши тулонй ва хастакунанда {мусикй ва г.) longways ['lapweiz] adv ба дарозй. long-winded ['ht),wmdid] 1) чолок, даванд (асп ва е.); 2) тулонй ва хастакунанда, |рудадароз, пурхарф. look [luk] 1. и 1) нигох, назар: Не gave me а furious look. V ба тарафи ман нигохи кэхролуд кард. 2) симо, намуд: Не has a cheerful look. Вай симои тоза дорад. 3) pl намуди зохирй: I liked her, not for her looks, but for her kindness. Ман уро на барои намуди зохириаш, балки барои нексиратиаш дуст доштам. have/ take a look at нигох кардан, нигаоистан: 2. v 1) нигох кардан, нигаристан (at - ба); Не looked at his watch. Вай ба соаташ нигох кард. 2) намудан, ба назар омадан: She looked fine. Вай хеле зебо менамуд. 3) дидан (барои маълум кардан ё фаулшоаю. таваччух кардан; 4) чустучу кардан: Не looked up the word in the dictionary. Вай калимаеро дар лугат чустучу кард. 5) эхтиёт будан: Look out! Эхтиёт бошед! Don’t look a gift horse in the mouth. Зарб. ~ Шароби муфтро козй хам мехурад. look about гирду атрофро аз назар гузарондан; look after нигохубин кардан, гамхорй кардан, парасторй кардан, поидан: She looked after her little brother. Вай додарашро нигохубин ме- кард. look at нигох кардан, диккат додан; look down нафрат доштан, бад дидан, ба эъти- бор нагирифтан; look for а) дар чустучу будан, кофтан: Не is looking for a job. Вай дар чустучуи кор аст. б) । дунболи касе ё чизе гаштан;
-495 - lordly look forward to интизори чизе будан, нитарон будан, мунтазир будан, мушток будан, чашм ба рох будан: Не is looking forward to seeing the lady. Вай интизори дидори хонум аст. Look here! Гуш кунед! look in даромадан: I will look in on my way home. Дар бозгашт ба хонаатон медароям look into дида баромадан, бодиккат барраей кардан: They will look into the matter. Онхо масъаларо дида мебароянд. look like монанд будан: She does not look like her sister. Вай ба хохараш монанд нест. look on/ upon а) шумурдан: He looked on him as bis best friend. Вай Уро дусти бехтарин ме- шуморид. б) тамошо кардан, мупюхида кар- дан; look out нигох кардан: She looked out of the window. Вай аз тиреза ба берун нигох кард. look over/ through аз назар гузаронидан, барраей кардан, хондан: Не looked over the report. Вай хисоботро аз назар гузаронд. look up а) чашм бардоштан: Не looked up from the book. Вай аз китоб чашм бардошт. б) чустучу кардан (дар лугат}, сурог кардан, кофтан (касеро)', looks like... ба иазар мерасад, ки ...; чунон ки, гуё..., мисли ин, ки...: It looks like rain. Ба назар чунин мерасад, ки борон бориданй аст. Look before you leap. Зарб. ~ Аввал бубин чои худ, баъд бимон пои худ. looker-on ['lukar,on] 1. п (pl lookers-on) та- мошобин, мушохидачй; looking-glass ['lukiggla:s] и оина. look-out ['lukaut] п 1) хушёрй, зиракй: to be on the look-out хушёр будан, тайёр будан; 2) макони назорат; 3) мушохидачй, мушохида; 4) намуд, манзара; a wonderfull look-out over the sea манзараи ачиб ба тарафи бахр • look-see [,luk'si:] а назари сатхй/ руякй, сарсарй. loom I [lu:m] п дастгохи бофандагй. loom II [lu:m] v намудор шудан, намоён шудан (аз байни чизе). loon [lu:n] а курс, дагал (одам). loop [lu:p] 1. п 1) халка (таноб, сим ва г.); 2) Хйв. халкаи сокин; чанбар, чанбара; 3) печи тунд ва доирамонанди рох; 2. т гирех кардан, халка кардан; loop the loop хае. халкаи сокин кардан. loop-hole ['lu:phoul] п тиркаш, равзана (дар девори калъа), шикоф, сурохи сангар. loose I [lu:s] 1. а 1) озод (аз зиноон), дар озодй буда: to break loose озод шудан, аз занчир халос шудан; 2) рахо, яла: a lion loose in the streets шери дар кучахо рахошуда; 3) сует, кушод, васеъ, фарох (таноб, банд ва г.); 4) лак, чунбон, ликонак: a loose teeth цандони ликонак; 5) бастабандй нашуда, бастанашуда, чудо, пароканда: loose sheets сахифахои чудо; 6)бепарво,"бедиккат, беэхтиег; 7) бесар. беин- тизом, худсар; 8) сарсарй, сатхй, бебанду бор; 9) нодакик, озод, бо бедиккатй (тарчума ва е.): a loose translation тарчумаи озод: 2. adv озод; 3. v 1) озод кардан, рахо кардан; 2) кушод кардан, васеъ намудан, фарох кардан, сует кардан, лук кардан; Loose lips sink ships Чарб. ~ Забони сурх сари сабз медихад барбод. loose II [lu:s] п to give loose to one’s feelings ба хиссиёт дода шудан. loosen ['lu:snj v 1) озод кардан, рахо/ вол кардан; 2) нарм кардан/ шудан, сует кардан/ шудан, васеъ кардан/ шудан, ликонак кардан; 3) тир холй кардан, тир паррондан: 3) ороми- дан, оромида кардан. loot [lu:t] 1. п горат, горатгарй, тороч, ягмо; 2. v горат кардан, тороч кардан, ба ягмо бурдан. lop I [lop] 1. и шохахои майда, шохчахо (бу- ри да); 2. v 1) саршоха задан, шоха буридан; 2) лангон-лангон рафтан, афтопу хезон рафтан, Ion II [lop] г овезон шудан/ будан. lope [loup] 1. п чахиш, част, халлос; хиро- миш; 2. v 1) халлос задан, чахидан; 2) ба часту хез андохтан, хиромидан, хиромондан. lop-eared ['lopiad] а чапаргуш, овезонгуш, дорой гушхои овехта. loppings ['loppigs] п pl шохахои буридагии дарахт. lop-sided ['lop,saidid] al) качпахлу, яктара- фа, якпахлу; 2) нобаробар, номуназзам. loquacious [lou'kweij’os] а сергап, серчог, пурсухан, рудадароз. loquacity [lou'kwtesiti] п серчогй, сергапй, лаккигй. lord [lo:d] 1. п 1) сарвар, фармонфармо, сохиб, худованд, арбоб; live like a lord бо ка- руфар зиндагй кардан; to act the lord фармонфармой кардан; 2) лорд, узви мачлиси лордхо: Lord Bayron Лорд Байрон; First Lord of the Admilarty Вазири артиши бахрии БК; 3) the Lord (бо харфи калон) Худо, Худованд, ёзид, яздон; 4) the Lords or the House of Lords Мачлиси Лордхо дар парламенти Британия Кабир; мачлиси лордхо; 5) my Lord [mi'lo:d] милорд, чаноб, хоким; Lord (God) helps those who help themselves. Зарб. ~ Далеру хирадманду хушёр бош, / Ба пос андарун сахт бедор бош. ^Фирдавсй) 2. V.- 1) lord it over такаббурй кардан, аз худ лорд тарошидан; 2) унвони лорд додан. lordliness ['b:dlmis] п 1) шукух, хашамат, азамат; 2) худписандй, хавобаландй. lordly [’b:dli] 1. a (lordlier, lordliest) 1)
lordship ашрофй, бузургзода, воло;”) магрур, пур нах ват; 2. adv 1) лордона, бо равиши лордхо, шукухмандона; 2) магрурона, хавобаландсна lordship [’o:dfip] п 1) фармонравой. фармонфармой, волей, арбобй, хокимият. хукмронй; 2) каламрави лорд; 3) пас аз his or your (бо харфи калон): унвони Лорд: Is your Lordship ready? Oe чаноби олй омадаанд? lore [lo:] n дониш, лониши мардуми ё суннатй, дониши дахон ба дахон: folK-lore фолклор; bird-lore орнитология, паранда- шиноей. lorgnnette [lafnjet] фр. п дурбини театрй. lorry ['Ion] 1. п (pl lorries* 1) автомобили боркаш; 2) вагони боркаш; 3) ароба. 2. v бо автомомил кашондан. lorry-hop ['bnhop] v бо автомобили бор- каш сафар кардан. Los Angeles [los'aerjdgulos] п ш. Лос- Анчелес. lose [lu:z] v (lost; lost) 1) гум кардан/ шудан, аз даст додан: They had nothing to lose. Онхо чизе аз даст надоданд. 2) бохтан, бозондан, шикает хурдан/ додан: Their team lost. ГурУхи онхо бозиро бохт. 3) нобуд кардан/ шудан, аз даст рафтан; 4) чаханнамй шудан, гумрох шудан: 5) зарар дидан, ба нокомй дучор шу- дан; 6) акиб мондан (соат); All is not lost that is in the peril. Зарб. ~ Аз чони нобаромада умед. Better lose a jest than a friend. Зарб. ~ Хдма кас хазлро надорад тоб. lose face обруй/ эътибор аз даст додан; lose heart дил аз даст додач, дил бохтан, сшик шудан, дил бой додан; lose one’s head худро бохтан, хунсардии худро аз даст додан; lose sight of надида мондан, (инч. мау); фаромуш кардан; lose the day маглуб шудан, бохтан. loser [lu:za] а 1) бойдиханда, аздастдиханда, бохтагй, бойдодагй; 2) махкум ба бохт, нокоро, беарза; 3) зиндони- шуда, махкум ба зиндонишуда; the loser must pay бойдодагй бояд хисобй ку- над. loosing [lu:zirj] п 1) бохт, амали бохт; 2) pl бохт дар кимор, чамъи бехтхо. loss [Ins] п 1) талаф, талафот, хисорат without any loss of time бе талафоти вакт; to suffer losses талафот додан; 2) зиён, зарар: The storm caused enormous losses. Туфсн сабабй талафоти зиёд шуд. 3) бохт: The team had а series of losses this summer. Ин тобистон даста якчанд бохт дошт. be at a loss дасту по гум кардан/ задан; дар холати душвор карор доштан; No great loss without some small gains Зарб. ~ -496- Бадй некй хам дорад. lost [lost] 1. past ва p p. аз lose: I’ve lost the key. Ман калидро гум кардам. 2. а 1) аз даст додашуда, талаф додашуда: lost time вакти талафшу да; 2) бохташуда: a lost game бозии бохташуда; 3) гумшуда, гумгашта, гум, гумнишон: the lost Joseph Юсуфи гумгаш- та; the lost child кудакй гумшуда. l ost time is never found again. Зарб. ~ Замони гузашта наояд ба бар. (Фирдавси). What is lost lost. Зарб. ~ Оби рехта, вакти раф- та ва чавониро баргардонда намешавад. lot [lot] 1. п 1) куръа, куръакашй: They drew lots. Онхо куръа партофтанд. 2) мач. сарна- вишт. кисмат, бахт, икбол; 3) кнтъа, кавора, бахш, чо (замин): a vacant lot китъаи замини холй; 4) даста, гурух, мачмуа; 5) як дунё, ола- мо, фаровен, зиёд: lots of books як олам китоб; 6) навъ, кием, чур (инсон): 7) (the lot) хама: They bought three pounds of potatoes and ate the lot for dinner. Онхо се фунт картошка харида, хамаашре дар чони хурданд. a bad lot одами бад; a fat lot аз хад зиёд; a lot of, lots of фаровон, хеле зиёд, бисёр, як дунё; бисёрихо; lots and lots микдори зиёд; 2. v 1) ба киемхо чудо кардан; 2) сахмия додан, сахм додан. loth [louOj а бемайлу хохиш, берагбат, бехохиш. lotion ['loujnj п 1) махлул, лаейон, крем, шуянда: skin lotion лаейони пуст. lottery ['lotori] п (pl lotteries) лотерея, куръакашй, бахтозмой. lotus f'loutas] п гиёх;. нилуфари обй, лотос. lotus-eater ['loutasi:taj и хаёлпарасти бекорхуча. loud [laud] 1. а 1) баланд, расо, пуровоз (овоз): She has a loud voice. Вай овози баланд дорад. 2) пурсару садо, пургавго, гушхарош; 3) боисрор, бо пофишорй: 2. adv баланд, бо садои баланд, ба таври расо: Do not talk so loud. Ин кадар баланд ran назанед. loud-coloured [.laud'kxld] а ранги баланд дошта (либос ва г.). loudly ['laudh] adv сахт, бо садои баланд, ба таври расо: Someone knocked loudly at the door. Касе дарро сахт так-так зад. Не spoke loudly. Вай баланд ran мезад. Joud-moutb ['JaiidmauS] п шавкунчй, шаттох, чангара. чанчолй. loud-speaker [,laud'spi:ks] п баландгуяк. leugb ['loh] п ирл. кул. lounge [laundj] 1. п 1) истирохат, оромиш; 2) утоки чихоз бо мебели рохат, утоки/ салони истирохат, салони интизорй; мехмонхона: airport lounge салони интизории фурудгох. 3)
-497- lowertnost нимкат; 3. v 1) осудан, оромидан, барнишастан (ба таври рохат ншиастан ё дароз кашидан ё харакат кардан)-, 2) вакт талаф кардан/ додан. lounge-chair ['laurdy.tjea] и курсии пахдудори барохат. lounger ['laundja] п бекорхуча, дайду. lounge-snit ['laund3,sju:t] п шиму пичак. lour [louo] ниг. lower 1,1. louse [laus] п (pl lice) шабутк (ба хусус ша~ бушки бадани инсон). lousy ['lauzi] а 1) шабушкин, шабушкдор, шабушкзада; 2) мау. кабех, касиф, хеле бад, бсзоркунанда; 3) жар. таъмин, сарватманд; lousy with money давлатманд, сарватманд. lout [laut] п одами ахмак, одами нодида. loutish [‘lautij] а ахмак, нодида. lovable ['lAvabl] а диикаш, дилчасп, дилра- бо, чозиб. Jove [Iav] 1. п ишк, мухаббат, шайдой, дилбохтагй (of/ for/ towards/ to нисбат ба): Everybody knew of her great love for music. Хама аз мухаббати бузурги у нисбати мусикй огох буданд. 2) маъшук, ёр, дилдор, нигор: I wrote a letter to my love. Ман ба дилдодаам мактуб навиштам. 3) мехр, мухаббат; 4) салом (дар мактуб ва рангами хайрухуш); 5) гуфт. азизам, дилбарам, чонам: Come here, love! Азизам, биё инчо! be/ fall in love with ошщ шудан; give/ send one's love to sb ба касе саломи дустона фиристодан; in love ошщ, шайдо, асири ишк; Love can not be forced. Зарб. ~ Кас натавонад гирифт домани давлат ба зур. (Хофиз) Love is blind, as well as hatred. Зарб. ~ Ишк мисли нафрат кур аст. Love me, love my dog. Зарб. ~ Mapo rap дуст дорй, хубу бадамро низ дуст дор. There is по love lost between them. Зарб. ~ Ишк беинтихост. 2. v 1) сахт дуст доштан: Не loves animals. Вай хайвонотро дуст медорад. 2) ишкварзй кардан, ишк варзидан; I’d so love to ... бисёр мехостам, ки...: I’d so love to see her. Бисёр мехостам, уро бинам. love-affair ['lxva,fea] n ишкбозй, робитаи ишкй. love-bird ['lAV,ba:d] n тутии ишк (навъи ту mil). love-child ['lAvtfaild] n зоцаи ишк (кудаки гайриникор). loveless ['IavIis] al) бебахра аз ишк, таш- наи мехру мухаббат; 2) беишк, бемухаббат (издивоц); 3) дишюхох, дилнокаш. loveliness ['Ixvlinis] п дилрабой, дилфиребй, фатонат, зебогй. lovelock ['Uvlok] п зулфи рун пешонй. ~ Tbve-lorn [TAvlom] а I) ноком аз ишк; 2) пар- тофташуда, радшуда (бар асари ишк;). lovely ['IavIi] a (lovelier; loveliest) махбуб, ширин, дилписанд, дилпазир, нозанин, дил- каш. love-making ['lAvjneikiij] п 1) парасторй, нигохубин; 2) чимоъ, мукорибати чиней; 2) розу ниёзи ошикона, love-match ['lAvmaetf] п издивоч бар асари/ ба хотири ишк (на барои пул, маком ваг.). lover flAva] и 1) ошик, маъшук, дилдо да, дилбар, чонон: Her lover was killed in the war. Дилдодаи у дар чанг халок шуд. 2) дустдор, хаводор: Не is a great nature lover. Вай дУстдори табиат аст. 3) pl ошикон, ошику маъшук- 4) фосик, фосика. lovesick [’lAvsik] а 1) бемори ишк; 2) ошикона. loving ['lAvirj] а мехрубон, бомехр. бомухаббат. loving-cup [’lAVii),kAp] п чоми шароби дуда ста. low I [lou] 1. а 1) паст, поин; кам: a low bank сохили паст; low wages маоши кам; 2) овози ласт: Не spoke in a low voice. Вай бо овози паст ran мезад. 3) махдуд, нокифоя, кам, гайрикофй (озука ва г.); 4) дагал, дурушт, разил, паст, беномус; 5) дилтанг, рухафтоца; in low water дар оби паст; 2. adv 1) паст: That plane is flying too low. Тайёра хеле паст парвоз мекунад. 2) пастфит- рагона, кобили тахкир. номардона; 3) паст (овоз): to speak low паст ran задан. low II Пои] 1. п маосзанй, баасзанй, му (са- дои гов); 2. v маос задан, баас задан (гов). low-born ['lou,bo:n] а аз авлод/ хонаьодаи паст, бадаслу насаб, фурутабор. low-bred [*lou,bred] а бетарбия, беодоб, бе- нозокат, бебахра аз одсби муошират. lowb-row ['lou,brau] г. шахси чалласавод. low-browed ['loubraud] а 1) пешонитанг; 2) мац. кутохандеш, кундфахм. low-down [Toudaur] а паст бадахлок, дагал. lower I ['louo] 1. а 1) д. мук,, аз low: пасттар; Give me a lower chair, please Ба ман, лутфан, курсии пасттаррс дихед. 2) поёнй: a lower deck сахни поёнй; 2. v 1) фаровардан: to lower a flag парчамро фарсвардан; to lower one’s eyes чашм фаровардан; 2) паст кардан, кам кардан: to lower prices нархро паст кардан; 3) тахкир кардан; 4) хор кардан, хафиф кардан, паст кардан. lower II [Тойа] 1. и нигохи турш/ тира, нигохи тахдидомез/ бадкавокона; 2. v туршруёна/ типа нигох кардан, бадкавокона нигох кардан. lowermost ['louamoust] а аз хама паст, паст-
-498- lowgrade тарин. lowgrade ['lougreid] а пастсифат, паст, сует. lowland ['Iceland] n води, пасти, замини паст. lowlander ['loulonda] n 1) сокини води; 2) сокини Шотландияи чанубй. lowly ['louh adv хоксорона, шармгинона. low-paid I'lou'peid] а каммаош, каммузд. low-powered [’lou,pauad] а камкувват, камиктидор. low-spirited ['lou,spiritid] а махзун, тирифта, бадрухия. loyal [Ъ1э1] а бовзфо, вафодор, содик. loyalty ['Jciolti] п (pl loyalities) вафодори, бовафой, садокат, собиткадамй, ихлос. lozenge f'lozmdj] п 1) ромб; 2) курси макиданй (дорусозй). L.s.d, s.d. [,eles'di:] лот. п (ш. куто^ аз: li brae, solidi, denarii) 1) пули англисй - паунд- шилинг-пенс; 2) гуфт. пул; it is a matter of L.s.d. Масъала факат дар пул аст. lubber ['1дЬэ] а лаванд, танбал (одам). lubberly ['kbah] 1. а лаванд, дагал; 2. adv лавандона, дагалона. lubricant ['lu:brikant] п мавод/ равгани молиданй. lubricate ['lu:bnkeit] v 1) мавод/ равган мо- лидан, равган задан; 2) нарм ва лазим кардан, равон кардан; 3) мац. равган кардан. lubrication [,lu:bn'keijn] п равган; амали молидани равган. lubricator ['lu:bnkeita] п 1) равгандон; 2) равганмол (шахе); 3) маводи равгани молиданй. lubricous ['lu.brikas] а 1) хамвор, суфга. лагжонак; 2) птахватпараст, шахватрон. luce f'lju:s] п мохии оби ширин (асосан шуртан). lucent ['lju:snt] а 1) дурахшон, нуронй, то- банда, дурахшанда; 2) шаффоф, соф, мусаффо, фаронамо. lucerne [lu:'sa:n] п гиёх. юнучка. lucid ['lu:sid] а 1) соф, тоза, зулол, шаффоф; 2) равшан, возех, беолоиш. licidity [lui'siditi] п шаффофй, тозагй, бегуборй, равшанй, фаронамой. luck [1лк] п 1) бахт, икбол, сарнавишт; 2) хушбахтй, шогун, хучастагй; as luck would have it иттифокан, тасодуфан, хушбахтона; bad/ ill/ hard luck бахти бад, бадбахтй, ноомад, нокомй; down on one’s luck бадидбол, дар парешонхолй, дар дармондагй, дар душворй, бадтолеъ; for luck барои хушбахтй; good luck бахти хуб, икболи хуб; Good luck! Муваффакият! For luck! Барои бахт! out of luck бадикбол; try one's luck бахти худро озмудан. luckily ['kkili] adv хушбахтона. luckless ['kkilis] а бадбахт, бетолеъ. lucky ['kkij a (luckier; luckiest) хушбахт, хушикбол, хушкадам, некбахт, баландахтар: Не was lucky Вай хушбахт буд. lucrative ['lu:krativ] а даромаднок, пурда- ромад, пурманфиат, муфид, судовар, судманд, афзалиятнок. lucre [’Iuka] п 1) пул, сарват; 2) фонда, да ромади соф. ludicrous ['lu:dikros] а хандаовар, масхарао- мез, тамасхуромез, бело, бехуда. lug [kg] 1 п 1) кашиш, амали кашидан; 2) кашолакунй; 2. v 1) кашондан, кашола кардан, кашон- кашон бурдан, дунболи худ кашидан; 2) мат- лаберо бидуни далели кофй ворида бахс ва муколама кардан; lug away кашола карда бурдан; lug into омехтан, хамрох кардан; lug off/ out кашола карда баровардан. luggage ['kgidj] п бору банд, чомадонхо, туша, багоч; luggage van вагони бории рохи охан. lugubrious ['lu’'gju:brias] а ашкбор, гамгин, мотамзада. lukewarm [’lu:kwo:m] а 1) нимгарм, шира- гарм; 2) мац. бепарво, бешавк, бемайл. lull fkl] 1. п оромй, оромиш: a lull before the rain оромии пеш аз борон; 2. v 1) ором кардан (бо полой хондан ё цунбондан), хобондан; 2) сокит кардан, таскин додан, фуру нишондан. lullaby ['klabai] 1. и (pl lullabies) 1) лолой, талайй, суруди гахвора, лалайик (суруди алло). 2) оханги долой/ лалайй, оханги хобангез. 2. v лолой хондан, бо лолой ором кардан, lumbago [km'beigou] п тиб. дарди миён, дарди камар, дарди гурда. lumber ['kmba] 1. п 1) амер, тахта (аз чуб); дар англ, бештар timber мегуянд); 2) ашёи зиёд ва бемасраф, харту парт; ашёи кухна; 2. v 1) банд кардан (роуро), пур кардан, ан- боштан; 2) дарахт буридан ва тахта кардан. lumbering ['kmbong] п 1) ч''ббурй, бурида- ни дарахт ва табдили он ба тахта; 2) тичорати тахта. lumberman ['kmbamon] п 1) дарахтбур, чангалбур; 2) точири тахтафуруш, чубфуруш. lumbermail ['kmbamil] п корхонаи дарахтбурй. lumber-room ['kmbarum] п мадон, ганчур, казнок- lumberyard ['kmba,ya:d] п анбори чубу тах- та. luminary ['luimmon] п (pl luminaries) чирми осмонй, ситора (хар чизе ки аз худ нур бидиуад).
__________ _____________ _____________ - 499 - luminescence [Jami'nosens] n партаваф- канй, рушноидихй, шабтобй. luminous [Tu:minos] а равшан, рахшэн, ду- рахшон, пурнур, тобон, мунаввар, чилодор. lump [1лтр] 1. и 1) пора, кулух, тика, Каланба, чуна: a lump of ice пораи ях; a lump of sugar канднора; a lump in the throat аз хаячон гулугир шудан; 2) тиб. гуррй, варам: а lump on the forehead варами нешонй; 3) тудаи калон, теъдоци зиёд, шохаи хушк; 4) мау. кундзехн, каллакацу, ахмак; 2. v 1) галла кардан, туда кардан, сарчамъ кардан, тика-тика кардан; 2) якпорча кардан/ пиндоштан; lump along бо сангинй харакат кардан; lump down бо сангинй нишастан; lump sum маблаги сарчамъ, маблаги якчо. lumper [Члтря] п 1) борбардор/ боркуни бандар; 2) амер, миёнараь, миёнчй. lumping L'lxmpii)] а 1) гуфт. калон, бузург, азим; 2) вазнин, гарон, сангин. lumpish [’IxmpiQ а 1) кулуламонанд; 2) танбал, лаванд, дагал, бссулукай, lumpy ['lAtnpi] a (lumpier, lumpiest) каламба- каламба, лунда-лунда, бугумдор. lunacy ['hirnasi] п 1) девонагй, беаклй. чунуни. чиннигй; 2) ХУК- номукаллафй. lunar ['lu:no] а мохтобй, камарй, равшании мохтоб: lunar year соли камарй. lunatic ['lumauk] 1. п шахси девона, мачнун, беакд, чунун; 2. а девона, мачнун, беакл, чунун; lunatic asylum беморхонаи рухй. lunation [lu:'neijn] п мохй камарй. lunch ['Ixntf] п хуроки нахор, гизои нахор, зухрона; хуроки сабук; have/ take lunch хурок хурдан, нахорй хурдан. luncheon ['lAntfon] п нахор, хусусан нахорй расмй, зиёфати нахор. lunch-time ['lAntftaim] п вакти нахор. lung [Iaij] п 1) шуш; the lungs шушхо; good lungs овози баланд; 2) pl: the lungs of London мац. богу гулгаштхои Лондон. lunge I [Ixnds] 1. n хамлаи ногахонй (бо ханцар ва е.), зарбаи ханчар, зарбаи тег. 2. v ногахон хамла Кардан (бо шамшер ва г.), пеш чахидан. lunge II [lAndj] 1. п 1) аргамчичи дарозй аспдавонй; 2) доирае, ки дар гирди он аспро медавонанд; 2. v аспро давр занондан. lupus ['lu:pos] п тиб. захми пуст. lurch I [Io:tj J n. to leave sb in the lurch каееро дар марзи хатар карор додан, дар парешонхолй мондан. lurch II [la:tf] 1. п майлон, самт, ба як пахлу х.чмшавй (киштй)', 2. v ногахон ба як су хам шудан, яквар шудан. ] у сейш lure [ljua] 1. и кувваи чозиба; воситаи фи- реб, дом: the lure of the sea кувваи чозибаи бахр; 2, v бо чизе фиреб додан: They lured the dog into the house. Онхо сагро фиреб деда ба хона дароварданд. lurid ['Ijuandj а 1) рангпарида, берангу об; хаячонангез; 2) дахшатнок, вохиманок, маъюс- lurk [la:k] 1. п нигохкунй, амали поидан: on the lurk поида/ пинхонй нигох кардан; 2. v 1) камин гирифтан, пинхон шудан/ кардан; 2) мац. нодида боки мондан, дар камин"ох будан. lurking-place ['la.knjpleis] п панохгох, панох. luscious ['Ixjbs] а 1) обцор, ширадор, лазиз, хушмаза, хуштаъм; 2) шахватангез, хостанй. lush I [IaJI а сершира, обдор, ширадор. lush II [Ixfl 1. п лауц. 1) iit-шокии алкули; 2) амер, мает; 2. v нушидан, пушондан. lust [lASt] 1. п хавас, шавку рагбат, майли шадид (for- ба), хирс, шахват; 2. v шахват доштан, назари шахй доштан. lustful ['lAStful] а шахватпараст. шахватрон, шахвонй. lustiness I'lAStims] п кувва, бардами, гавоной. lustre ['lASto] п 1) пардоз, ялаккос, чило; 2) шУхрат, шараф; 3) люстра, барокп. add/ give/ throw lustre to чизеро чило додан; мац. машхур кардан. lustreless ['Ixstolis] а хира. бечило. lustrous ['lAstros] а ялаккоей, турахшен. чилонок. lusty ['lAsti] a (pl lustier, lustiest) пурнерУ, та- воно, тавонманд, пуркувьат, бакувват. lute I [lu:t] п уд, барбат (асбоби мусигф). lute II [lu:t] п сиреш, самг, шилм. Lutheran ['lu.faran] 1. и 1) пайравй мазхаби Мартин Лутер; 2) калисои лутернй (яке аз фируауои протестанта)', 2. а лутерй. Luxemburg l'lAksamba:g’ п Люксембург. luxuriance [lAg'jj uarians] п 1) фаровонй, бисёрй, серию пурй; 2) бойгарй, рангорангй, фасохат(забон ваг.). luxuriant [lAg'zjuariant] а 1) пурхосил, серхосил, хосилхез, пурбор, борвар- luxuriant soil хокй хосилхез; 2) сабзу хуррам, гулдор, пургул, гучин. luxurious [lAg'zjuorias] а 1) бошукух, пуршукух, бохашамат, босалобат; 2) шахватрон, хавасрон. luxury ['l.skfori] п (pl luxuries) шукух, хашамат, карру фар, салобат, нозу неъмат, зебварй, зебпарасгй. lycee i'li:sei] фр. п лисей, мактаби миёна дар «брансия lyceutn [lai'sism] п 1) голори суханронй ва
-500- Ive бахс; 2) лисей, мактаби миёна. lye [lai] п ишкороб, хокистароб lying ['lair)] ниг. lie I, 2. ва lie II, 2. lying II ['lair)] 1. n дарозкашй, ёзидан, ама- ли ёнбош кардан; 2. а дарозкашй да, хобида, бистари lying III ['lair)] 1. и дуруг, кизб, дуруги; 2. а калбакй, сохта, бардуруг. lying-in [ lairpn] и зоиш, таваллуд, валодат. lymph f'limf] п 1) шоир. манбаи оби зулол; 2) физио, лимф, таноба. lymphatic [hm'fetik] а физио. лимфй, танобй lynch [TintJ] 1. п суди Линч; 2. v 1) бидуни суд куштан. lynx ['lirjks] п зоол. сиёхгуш, резачорпо, си- ловсин. lynx eyed [Tirksaid] а тезчашм, тезпигох, тезбин, тезназар. lyre ['lais] п мус. лира, чангча. lira-bird ]'lai?b? dj п зоол. думичагрй (навъи паранда). lyric(al) ['hrik(l)] 1. и 1) мусикии лирикй, шеъри базмй, газал; 2) pl лирика; 2. а 1) лирикй/ ошикона, эхсосотй, шурангез. lyricism ['lirisizrr] п хугюхангй, сабки лирикй. lyrist I ['laionst] п навозандаи лира. lyrist II ['lirist] п лирик. М m М, m [em] п харфи сездаууми алифбои анслией. та [та:] п (гуфт. кфтоу аз патта) модар, оча. ma'am [тает] п (гуфт. кфтоу аз madaml хонум, бону, оим; Thank you, ma'am! Сипос- гузорам, хонум! macabre [тэ'ка.Ьгэ] фр. а хавфнок, мар- гбор, пурдахшат, пурвохима. macaco [roa'keikou] п зоол. макака (навъи майму н). macadam [тэ'кжбэт] 1. п 1) сангфарш, ас- фалти сард, фарши рох; 2) шохрох. 2. а сангфаршшуда, асфалтшуда. macadamize [ms'kaedariaiz] v сангфарш кардан. macaroni [,ma?ks'rouni] итал. п (pl makrro- nies) макарони macaroon [дпаекэ'глп] n макарун, нон/ пе- чени бодомй, кулчаканди бодомй. mace I [meis| и таъ гурз, шашпар. mace II [meis] п пусти чормагзи му скати. macerate ['maesareit] v 1) хурэкро дар дахон хисондан; 2) тар кардан ва фуру бурдан; 3) бекувват/ заиф/ моьда/ бехол кардан. maceration ['rneesareijn] п 1) таркунй, хискунй; 2) бикувватй, заифй, бехолй. machination [.maeki'neifn] п хила, найранг, макр, дасиса, нобакорй. machine [m&'jnn] 1. п 1) мошин, дастгох: washing machine мошини рахтшуй; sewing ma- chine мошинаи дузандагй; 2) василаи накдиёт; 3) дастгох (иоори ва г.), созмон: military ma- chine дастгохи низомй; social machine низоми ичтимой, 4) сохтор, бофт, тору пуд; 5) мау шахсе, ки мисли мошив кор мекунад. machine building works корхонаи мошинсозй; 2. v 1) бо мошин сохтан ё анчом додан ё тарошидан; 2) тип. чоп кардан. machine-gun [ma'JrngAn] 1. п пулемёт, му- салсал, тирбор; 2. v аз пулемёт тир холй кардан/ паррон- дан. machine-guner [ma'jimgAna] п пулемётчй. machinery [ma'jiman] п (pl machineries; 1) мачмуи мошинхо. дастгох. modern textile ma- chinery дастгохи муоеири бофаьдагй; 2) даст! ох, ташкилот ва созмон: the machinery of the government дастгохи хукумаг. machine-tool [ma'ji:n,tu:l] n дастгохи охантарошй. machinist [ma'fimist] n челонгар, таъмиргар, мошинсоз, мошинчй, коргари мошипсоз. mackerel ['meekral] п зоол. зогутамохй. ма карел. mackintosh ['msekintof] п 1) макинтош, пал- тои боронй, плэш; 2) матои обногузари резинй. mad [maed] 1. а 1) девона, мачнун: Не ran like mad Вай девонавор медавид. 2) беакл, нобахирад, бехирад, ахмак, ахмакона: She is mad to waste money like that. Ахмак аст, ки ин хел пулро сарф мекунад. 3) хор, касал, девона (нисбати уайвонот): Watch out for the mad dog. Аз саги хор/ девона эхтиёт шавед. 4) шефта. нштиёкманд. мушток, сахт хохон (about/after sth - чизе): Не is mad about music. Вай муштоки мусикй аст. 5) гуфт. оташин. шурида, парешонхол, хаячонзада, хашмгин, газаболуд, асабонй, барошуфта (at/with - аз): She is mad at him. Хснум аз у дар газаб аст. 6) аз ханда рудакафкунанда, хандадор, хандао- вар' a mad comedy мазхакаи хандаовар; do not he mad at me аз ман оташин нашав; go mao девона шудан; drive sb mad касеро девона кардан: 2. v 1) девона кардан/ шудан; 2) гуфт. асабонй кардан. Madagascar [.maedo'gaesko] п Мадагаскар, ms dam ['таеаэт] п хонум, бону; кадбону. madcap [‘maedkap] п 1) шух, баду боло, шайтон; 2) одами бепарво.
-501 - maid madden [maedn] v девона кардан/ шудан, ба девонагй овардан; 2) ранчондан, оташин кар- дан/ шудан, хашмгин кардан/ шудан. made [meid] 1) past ва р. р. аз make II. 2. а сохташуда, сохт: made of iron аз охан сохташуда; made in Tajikistan сохти Тодикистон; 3) сунй, сохташуда. made-up ['meidxp] а 1) сохтагй, суньй, ориятй, ихтирой; 2) мураккаб, таркибй; 3) дуругин: a made-up story достони дуругин. madhouse ['maedhaus] п 1) девонахона, чиннихона; 2) чои пурсарву садо. madman ['maedmsn] п (pl madmen) одами девона, одами чиннй. madness ['mtednis] п 1) девонагй, чунунй, чиннигй; 2) ошуфтагй, шуридагй, хаячон. madwoman ['msedwumon] п девона (зан). Madrid [mo'dnd] п ш. Мадрид. maelstrom ['meilstroum] п гирцоб, тундбод. mag I [msg] п лак. нимпенс (сиккаи англисй). mag II [mteg] и гуфт. 1) лаккй, сергап, харзагуй; 2) харза. сафсата. magazine [,maego'zi:n] п (аз решай арабй: махзан) анбор, хазина, анбор ва мухимоги харбй; 2) мачалла, чарида, хафганома, мохнома: a literary magazine мачаллаи адабй; 3) магазин (тирдон); 4) таххона барои берут. maggot ['msgat] п 1) кирм, кирмина, кирмак; 2) хаваси ачибу гариб, андешаи ацибу гариб. maggoty ['masgati] а 1) кирмдор, кирмин, кирмзада; 2) ачоибфеъл, феьлу хуи ачибдошта. magi ['mxdjai] п pl аз magus magic ['musdyik] 1. n чодугарй. ноту, сехр, афсун, гилисм; 2. а чодуй, сехромез, афсунй, вобаста ба сехр ва чоду. magical ['mtedgikal] ниг. magic 2. magician [ma'djijn] n 1) чодугар, афсунгар; 2) шуъбалабоз, чашмбанд, тардаст. magisterial [,maedjis'tiarral] а 1) вобаста ба додгох, додгохй, судй; 2) расмй, амрй; 3) диктаторй. magistrate ['maedjistntj п 1) судя, козй, додгохй бахс, хоким; 2) аъзои магистрати шахр; 3) шахси мансабдор. Magna Charta [,maegna'ka:ta] п таъ. Оин- номаи Магна (аввалин санадй хук,ук,и шахпванОии мардуми Англия, ки дар соли 1215 ба имзо расиоаст). magnanimity [,magno'mmiti] п (pl magna- nimities) олихимматй, баландхимматй, чавонмардй, саховатмандй. magnanimous [maeg'naenimos] а олихиммат, баландхиммат, чавонмапд, саховатманд. magnate ['maegneit] п одами тавонманд/ абаркудрат, магнат; oil magnate магната нафт. magnisia [maeg'ni:Jc] п хим. окиси магний. magnesium [mseg'ni:ziam] п хим. магнии. magnet ['maegmt] п оханрабо, магнит. magnetic ['masg'netik] а 1) магнитй, оханрабой, вобаста ба оханрабо; 2) мац. гиро, дилчасп, чозиб, чаззоб (шахсу, magnetic susceptibility магнитпазирй, кашишпазирй magritics I'mseg'netiks] п pl (уамчун шак. тануо истифода мешавад) физ. магнетизм (бахше аз физика, ки бо оханрабо ва падидахои магнитй сарукор дорад). magnetism ['maegmtizm] и 1) магнетизм, хо- сияти оханрабой, неруи чозиба/ кашапда/ кашиш; 2) мац. зебоигарой, афсунгарой; earth magnetism чозибаи олам; magnetize ['maegnitaiz] v 1) магнитнок кар- дан, оханрабой кардан, кашондан; 2) гипноз/ мачзуб кардан, шефта кардан; 3) мац. чазб/ чалб кардан. magnification [maeg'nifikeijn] п 1) бузургнамой, бузургсозй; 2) мизон ё кудрати бузургнамой. magnificent [maeg’nifisnt] а 1) бошукух, пуршукух, шукухманд, бохашамат; 2) муттаол, воло, арчманд. magnifier ['maegnifaio] п 1) бузургнамо, зар- рабин, микроскопи сода (лупа)-, 2) мубалигкупаьда, бузургсоз. magnify [’maegnifai] v (magnifies; magnified^ 1} калон кардан, афзун кардан, бузургнамо кардан (бо заррабин ва г.).; 2) гуфт. таьрифу тавсиф кардан. magnifying ['maegmfani)] а калонкунанда, афзункунапда: magnifying glass шишаи афзун- кунанца. magnitude [’m®gnitju:d] п хачм, азамат, бузургй, андоза, калонй. magpie [’macgpai] п зоги ало, зоги дуранг, зогча, акка, аккаи думдароз; 2) мац. одами лаккй, сергап, серманах, пургу. magus 'meigas] п (pl magi) чодугар, афенгар. Magyar |maegia:,'maedja:] 1. п 1) Мачорисгон, Венгрия, 2) мачор, the Magyars мачорхо: 3) забони мачорй; 2. а венгрй, вепгерй, мачорй. Mahometan [ma'homitan] ниг. Mohom- medan. mahogany [mo'hogani] n 1) дарахти мохун, чуби дарахти мохун (ч$би сурх дорад)', 2) мац., шух. мизи хурокхурй; to put/ strech one’s legs/ feet under someone's ma- hogany аз хисоби касе зиндагй кардан. maid [meid] п 1) пешхизмат, цушиза, хизматгор: The maid cleaned the rooms. Пеш- хизмат хонаро руфт. 2) духтар. зани чавон: а country maid дух гари дехотй; maid of honour духтаре, ки аз дунболи ару с ме-
maiden ______ равад, сокдуши арус, дугонаи арус; old maid зани шавдарнокарда ва хонамонда, пир духтар. maiden ['meidn] 1. п 1) духтар, чавондухтар, зани чавон, душиза; 2) шух. бокира; 2. а 1) бешавхар, бешуй, бикр, бокира; 2) ноозмуда, санчидапашуда, аввалин, нахус- тин; 3) мучаррад, шавхарнакарда; maiden flight парвози аввалин; maiden speech суханронии аввалин, ну гки на- хустин (касе). maidnenhood [meidnhud] и даврони духтарй, ифорат, бокират, бегунохй, беайбй, бикр. maidenly ['meidnli] а духтарона, духтарвор, ду шиза вор. maid-of-all-work ['meidav,o:l,wa:k] п пеш- хизмати хона (ягона). maidservant ['meid,sa:vant] п канизак, хиз- матгорзан. mail I [meil] 1. п 1) почта: The mail is late. Почта дер меояд. 2) катори почта; 3) номарасонй, номабарй, air mail почтаи хавой; by mail бо почта; surfice mail почтаи замини ва бахрй. 2. v бо почта фиристодан, фпристодан: Не mailed the letter yesterday. Вай дир?з мактубро фиристод. mail II [meil] 1. п зирех, чихози чангй, чавшан; (инч. chain-mail, ring-mail). 2. v бо зирех пушидан, зирехпуш кардан. mailboat ['meilbout] п киштии почта. mailbox ['merlboks] п амер, куттй: i почта. mailcart ['meilka:1] п 1) фойтуни почта; 2) аробачаи кудакона. mail-coach ['meil.koutf] ниг. mail-cart. maim [meim] v чулок кардан, маъюб кар- дан, нотавонманд кардан, вайрон кардан. main [mem] 1. и 1) кудрат; 2) шоир. бахрй кушод. укёнус; 3) кисмати асосй; 4) сарзамини аслй; 2. а аслй, мухим, асосй, умда: the main point нуктаи аслй; the main post office идораи марказии почта; in the main асосан, ба таври куллй; the main body харб. куввахои асосй; with might and main бо зурй бозу. mainland ['memlsnd] n сарзамини аслй (дар баробари чазирарои атроф), хушкй, китъа. mainly ['meinli] adv асосан, хусусан, аслан, алалхусус. maintain [inem'tein] v 1) нигохдорй кардан, нигох доштан, хифз кардан: to maintain friendly relations робитахои дустонаро нигох доштан; 2) таъмин кардан: to maintain one’s family оиларо таъмин кардан; 3) тасдик кар- дан, исрор кардан: Не maintains that he is not 502- at fault. Вай исрор мекунад, ки бегунох аст. 4) бенуксон нигох доштан: You must maintain your bicycle. Шумо бояд дучархаатонро бенуксон нигох доред. maintenance ['memtmons] и 1) нигохдорй, некдорй, некдошт: better miantenance of rail- ways нигохдории бехтари роххои охан; 2) хифз, хифозат: the maintenance of law and order хифзи низом ва конун; 3) харчй, маош, манбаи ризкурузй; 4) тех. таъмир, нигохдорй; maintenance work таъмири чорй. maize [inetz] п анг. 1) чуворимакка, маккачуворй (амер, corn); 2) ранги зард, зард- ча. majestic [ma'djestik] а бузург, боазамат, шукухманд, бошукух, шохона, азим. majesty ['maedgisti] п (pl majesties) 1) подшохй, салтанат, подшох, хоким; 2) иктидор, шукухмандй, азамат, фарахмандй; 3) аълохазрат (пас аз Your, His ва е. бо харфи калон)-. Her Majesty Gueen Elizabeth II Аълохазрат малика Елизаветаи дуюм. major I ['meid.xa] п харб. майор: the rank of major рутбаи майор. major II ['ineidga] a 1) аъзам, бузург, кабир: a major contribution хиссаи бузург; 2) бузур- гтар, волотар, иршод, капонтар, бештар: two of his major children ду то аз фарзандони ир- шоди У; the major part of his life кисмати бепттари хаёти вай; 3) мус мажорй: a major chord хамохангии мажорй (пардаи мусикй. ки аз се овози муштараки шух иборат аст)'. 4) риштаи аслй/ асосй (омузиши донишгорй); His major is history. Риштаи асосии тахсили у таърих мебошад. major forces куввахои асосй. majo-domo ['meidja.doumou] п сарпеш- хизмат (дар кахро ва хонарои ашрофй). majority [ma'djonti] п (pl majorities! 1) аксарият, бешин, бешина, бештарин; absolute majority аксарияти кулл; 2) синни балогат, синни конунй; by a large/ small majority бо овозхои зиёде/ на он кадари зиёди аксарият; join the majority фавтидан, рехлат кардан; the vast majority аксарияти мутлак. make I [meik] n 1) сохт, навъ, тамга, истехсол: What make is your new video? Тамгаи видеои нави шумо чй аст? 2) раванди пешрафт, вусъатдихй; 3) услуб, тарз, шакл; 4) хислати сират/ хулк. make II [meik] v (made; made) 1) истехсол кардан, сохтан, ба вучуд овардан, дуруст кар- дан: made in the RT сохти ЦТ; What is it made of? Аз чй сохта шудааст? 2) тайёр кардан, пух- тан: She has made a wonderful cake. Вай торти аъло пухт. 3) амалеро ичро кардан: Не is going to make a long journey. Вай азми сафари дуру дароз дорад. 4) ташкил кардан, баробар
- 503 - будан: Twice six makes twelve. Ду карат шаш дувоздах аст. 5) тоза кардан, ба тартиб даро- вардан; 6) шудан, гардидан, гаштан; 7) пин- доштан, тахмин/ фарз кардан, гумон дошган; 8) дарёфт кардан, ба даст овардан; 9) ба рох даромадан, харакат кардан; As you make your bed, so must you lie on it. Зарб. ~ Машав гофил аз омоли мардум, / Зи дав дав рУяду гандум зи гандум. make a promise ваъда кардан/ додан; make acquantance шинос шудан, шиносой пайдо кардан; make aginst ба мукобили касе сухан кардан; make away бартараф кардан, дур кардан, нест кардан; дуздидан; make as if (or as though) вонамуд кардан; make both ends meet нуг ба нуг расондан, кути лойому г ба даст овардан; make do with sth конеъ кардан; make for равон шудан: They made for the tal- lest tree. Онхо ба тарафи дарахти биандта- рин равон шуданд make haste шитоб кардан; make money пул кор кардан, пул чамъ кардан, make no bones about it наларзидан; дудила нашу дан, ба шак наафтодан, шубха накар- дан; make off задан, зарба расондан; make sb do sth касеро барои ичро кардани чизе мачбур кардан, водор кардан: Nothing could make her speak. Хеч чиз наметавонист Уро ба ran задан мачбур созад. make sb/sth + с ифат касеро ё чизеро ба холате овардан. She made him angry. Вай он мардро ба газаб овард. The sun made the washing dry. Офтоб пУшокхои шусташударо хушк кард, make up one's mind хал кардан, ба кароре ома- дан. make out фахмидан, муайян кардан: Не could not make out what she was trying to say. Вай намефахмил, ки он зан чй гуфтан мехохад. make up а) тахия кардан: Нс made up a list of what was needed. Вай руйхати чизхои зарури- ро тахия кард, б) бофта баровардан: is it true or did he make that story up? Ин хакикаг аст, ё вай инро бофта баровардааст? в) ороиш до- дан (бо рангу равеан^ои ороишй)'. The actors needed half an hour to make up. Ба хунармандон барои ороиши худ ним соат лозим буд. г) оштй шудан: Do you know if they’ve made it up yet? Шумо намедонед, ки оё онхо аллакай оштй шуданд? make use of истифода кардан; make war чаш кардан; What do you make of it? Ту инро чи хел мефахмй? Make hay while the sun shines. Зарб. ~ Оханро дар гармиаш мекубанд. Make haste slowly. Зарб. ~ Чи хуш гуфт, ин _______________________________________malt. у! ent сухан пири чахолгард,/ Ки «дер ою дуруст ой», эй чавонмард. (Низоми) maker ['meika] п ихз ирокунанда, истехсолкунанда, эчодкор, созанда. nake-believe ['meikoi,li:v] 1, п 1) вонамуд, тазохир, гасаввурот, хаёлот; 2) намуди бозй, ки кудакон ху дро вонамуд мекунанд; 2. а дуругин, вонамудгарена: make-believe friendship дустии дуругин; 3. v вонамуд кардан. makepeace ['meikpi:s] п миёнарав, оштидех. makeshift ['metkfift] 1. п ивазкунй, чораи муваккатй; 2. а саридастй, муваккатй. make-up [‘пгегклр] п 1) сохтор, тарзи сохт, таркиб; 2) косметика (рангу равгануои ороишй)', 3) грим ва либос (у) нарпеша): 4) сиришт, таби- ат, феъл, атвор, рафтор (xf); 5) сафхабандй, сафхаорсй (чоп ва г.). makeweight ['meikweit] п л$нда, бурда, ило- ва, изофа, замима. making ['metkirj] п 1) амали сохтан, сохтмон, эъчод, тавлид: in the make дар раьан- ди сохтмон; 2) иллати муваффакият, розй пешрафт; 3) pl истеъдод, лаёкат, вижагихои лозимй; 4) pl музди мехнат, даромад. mal- [ma?l] pref, бо маънои'. бад, ба таври бад, нокифоя, гайрикофй, кам, нобасанда; maladjusted бадваелшуда; maladminister бадидоракунй. maladministration ['meelad,minis'treifn] п маъмурият/ идоракупии бад. malady ['mselodij п (бештар ба маънои мачозй) касалй, беморй, мариз. дард, рапчурй: the society's maladies беморихои чамъият. malaria [ma'lesri?] п малярия, варача, таб- лгрза. Malawi [ma:'la:wi] п Малави (кишвар). Malay [ma'lei] 1. п 1) малаигй; 2) забони малайй; 2. а малайй. Malaysia [ma'leija] п Малайзия (кишвар). malcontent l’m®Jkon,tont] а норозй, норизо, нохушнуд, норозиёна. male [meil] 1. п 1) мард, писар; 2) нар: two mails and a femail ду мард ва як зан, 2. а 1) нар, нарина: a male animal хайвони нар; 2) мардона, мардвор: a male sex чинси мардона. malediction {(tnash'dikj'n] п лаънат, дашном, нафрин, дуои бад; тухмат. malefactor I’maehfaekta] п одами чинояткор, гунахкор, бадкирдор. maleficent [mo'lefisnt] п халокатовар, фало- катовар, malevolence [mo'levahns] п бадхохй, бадандешй, бадкирдорй, кори хилофи конун, зишткирдорй. malevolent [mo'levolont] а бадхох, бадчинс,
malfeasance пуркина, кинадор, бадниход, девсиришт, но- бакор. malfeasance ['mtel,fi:zans] п 1) хук. чинояткорй, бадкирдорй, кори хилофи конун, вайронкорй, зишткорй; 2) дитояти мансабй. malformation [.mtelfo:'meijnj п нукси узви бадан, зиштандомй, качандомй. malformed [,m®i'fo:md] а зиштандом. нокисандом. Mali ['ma:li] п Мали (кишвар''. malice ['mselis] п 1) бадчинсй. бадниходй, кина, нафрат, бадхохй, адоват, кияварзй; bear malice нафрат доштан {нисбати касе); 2) уук- нияти динояткорона. malicious [ma'lijos] а бадчинс, бадниход, бадхох, бадсиришт, кинаандеш. malign [ma'lain] 1. а 1) халокатовар, хабис, бадфарчом; зиёнбахш, баданчом, бадокибат; 2) тиб. бадхим, ганда. 2. v бадгуй кардан аз, тухмат кардан ба. malignant [ma'lignantj а 1) бадхох, бадчинс, бадандеш, бадкасд, бадният, бадсиришт; фитнаомез, кинаомез, мочарэчУ; 2) тиб. бад- хим, ганда. malignity [maligmrti] п 1) бадхохй, бадтинатй, зиёноварй; 2) мардумозорй, зиёнбахшй; 3) тиб. бадхимй. malinger [ma'hrjga] v худро касал/ нохуш вонамуд кардан, беморнамой кардан. malingerer [ma'lnjgere] п сохтакор, мугамбир. mallard ['maelad] п мургобии ёбой. malleability [,masha'bliliti] п 1) чакушхурй, ёзандагй, мулоимй, хампазирй; 2) мад. созишпазирй, созгорй. malleable ['mtehabll а 1) чакушхур, ёзанда, кашанда, хампазир, хамшаванда <оуан}; 2) мау. созишпазир, созгор. mallet ['mailt] п 1) болгаи чубин; 2) чавгони чуби, чавгон. mallow I'mselou] п гиёх,. гули хайрй, дугма- чагул malnutrition ['maelnju:,tnjh] п 1) нимгуш- нагй, нимгуруснагй, бадхурокй, нарасидани маводи гизоии лозимй ба бадан; 2) бадхурй, гандахурй. malpractice ['mael.praektis] п 1) амалй гайриконунй; 2) тиб. хатоихои тиббй, безхтиётй, беахамиятй (духтур); 3) хилофкорй, суистифода аз боварй malt [mo: It] 1. п 1) су мала к, нушобаи сума- лак; 2) обдав, обчави сиёх; 2. v 1) сумалак хобондан; 2) обчав тайёр кардан. Malta ['mo lts] п Малта (кишвар). Maltese ['mo:l,ti:z] 1. п (pl иваз намешавад) сокини Малта; the Maltese матгагихо; 2. а малтагй, малтй -5С4- maltreat [mael'tri:t] v муносибати бад кар- дан. бадрафторй кардан. maltreatment [mael'tri:tmont] п муносибати бад, рафтори бад. mam(m)a |mo'ma:] л модар. mammal ['maeml] п {pl mamalia) хайвонй ширхУр/ пистондор. mammon ['rnatman] п 1) сарват, пул, мол, молпарастй: 2) ину. Мамон (худой сарват). mammoth ['таетэб] 1. п мамонт (навъи фили пашмдор); 2. а бузург, азимчусса. mammy ['maem’] п (pl mummies) 1) модарчон, очачон, нана, нан (забони ку дакона); 2) амер, дояи сиёхпуст. man [masn] 1. п (pl men) 1) мард (дар бароба- ри зан}'. There were three men and two women in the room. Дар хона се мард ва ду зан буд. 2) одам, инсон, башар, навъи башар, бани одам, нажодй башар, шахе: any man хар шахе; по man хеч кас; 3) мард, чавонмард, далер, неру- макд; 4) (бо the) шахси муносиб, одами бадардхур, фарди дилхох. Is he the man for this job? Оё у шахси муносиб барои ин кор аст? 5) иносният, навъи башар; 6) коргар, навкар, зердаст; 7) pl сарбозон ва маллохон; 8) к,ад. вассал; 9) шавхар: Her man divorced her. Шавхараш уро талок. дод. 10) маъшук; И) (шоумот ва г.) мухра, сарбоз; 12) варз. бозин- гар; 13) гуфт. рафик, эй бародар, эй мард Do not just stant there, man - get a doctor! Эй баро- дар, хомуш нашин, духтурро фарёд кун! A man is known by the company he keeps. Зарб. ~ Дустон оинаи якдигаранд. Инсонро аз руи дусто наш метавон шинохт. ail to a man хама бетагйир, хама бидуни истис- но, хамагй, дар якчояг й. as one man хама бо хам, дастачамъй; good man! Офарин! Не was ап educated man Вай шахси маълумот- дор буд. Homo sapience бани одам, навъи башар; iron man одами неруманд; man in the street одами одй, одами сода, одами мукаррарй; man of maik одами машхур. одами номдор; man of straw каси ба чои шахси дигар гузош- ташуда; Man proposes. God disposes. Зарб. ~ Инсон дар- хост мекунад ва Худо мебэхшад. refresh one's inner man каме шикамро сер кар- дан; snow man одами барфин; the man in the street одами одй; One man, no man. Зарб. ~ Аз як даст садо наме- барояд. 2. v 1) хайати шахсиро пурра кардан, кор- гар додан ба; 2) худро омода кардан, куввати дил додан (ба худ).
- 505- manifest manacle ['masnakl] 1. n 1) од. pl гул ва занчир, тавки оханин, дастбанд; 2) мац. мо- неа, мамоният; 2. v 1) гул ва занчир кардан, боздорй кар- дан, дасту пойи каееро бастан; 2) мач монеъ шудан, халал расондан. manage ['masmdj] v 1) идора кардан, рохбарй кардан: Не manages a farm. Вай хочагиро идора мекунад. 2) аз ухда барома- дан: Can you manage the boat without help? Ее кумак аз Ух таи рондани каик; мебароед? 3) комёб шудан, тавонистан: How did you man- age to get these results? Бо чунин натичахо чй гуна тавонистед сохиб шавед? 4) водор кар- дан, таслим кардан, cap ба зер кардан. managing director рохбар, раис. manageble ['mtenidjabl] а 1) идораша- ванда; 2) гапдаро, халим, фармонбардср; 3) ичрошаванда. management ['mtenidjmsint] п 1) идоракунй, мудирият, сарпарастй, равиши идоракунй: The failure was caused by bad management. Сабабй нокомй идоракунии бад буд. 2) the management маъмурият, рохбарият: the man- agement of the factory маъмурияти муассиса. manager ['mtenidga] n мудир, рохбар, раис, идоракунанда. сарпараст; managing ['maemdjirj] а 1) идоракунанда, рохбарикунанда; 2) кордон, ухдабаро, кор- кун. mandarin I ['mandarin] п 1) таъ. мандарин {амалдора чини); 2) забони мандаринй (чини); 3) чомаи мандаринй. mandarin II ['roaendaim] п 1) мандарин, но- ринг (мева); 2) мандарин (дарахт). mandarine ['maendarain] ниг. mandarin II. mandatary ['inaendatari] n си. мандатарий (кишваре, ки барои идора кардани кис мате аз кишвари маглуб мандат гирифтааст). mandate f'mamdcit] 1. и 1) хукм, дастур, ихтиёрнома, фармон; 2) фармоиш, дархост (интихобкунандагон); 2. у мандат/ ихтиёрнома додан (ба кишваре барои идора кардан кишвари дигар). mandated ['maendeitid] а заримандатй, зериихтиёрй. mandatory "meendatori] а 1) дастури, хукми, фармудй; 2) амер, ичборй, мачбурй, фармоишй: Voting is not madatory. Раъй до- дай ичборй нест. mandolin ['mandolin] п мус. мандолин (асо- боби мусиуй). mandoline [,mjendo'li:n] ниг. mandolin. mandrel, mandril ['mandril] n тех. ниюхдори мургак, миллаи мехвари сунба. mandrill ['mandril] п зоол. мандрил (навъи маймун). mane [mein] п 1) ёл (асп, шер ва г.); 2) (ин- сон) муи баланд ва парешон, гесу, кокул, зулф. man-eater ['man,i.to] п 1) одамхур, ьахшии гушти с дамхур; 2) зоол. наханги одамхур. manege [ma'neij] фр. п 1) манеж; 2) хунари саворкорй ва таълими асп, аспомузй; 3) омГзишгохи тарбияти асп ва саворкорй. maneuver [ma'nuwa] амер manoeuvre п pl 1) машкхои низоми, чангозмун (ба максади омузиш ва оиооабошй); 2) манёвр, харакат (аз як чо ба цои дигар уаракат кардани уушун ё неруй баурй барои зарба задан ба душман). manganese ['mteggenrz] п хим. манган, мар- ганес (моддаи химия ей;. manganic [masn'genik] а хим. манг аник, манганй. mange ['memdg] п тиб. гарй, хоришак. manful ['manful] а мард. далер, часур, шучоъ, диловар. mangle I ['maerjgl] v 1) тика-пора кардан, пора кардан, буридан, вайрон кардан; 2) ха- роб кардан, дасткорй кардан (мать ваг.). mangle II ['rnarjgl] 1. п дастгохи дарзмол кардани рахг; дастгохи хамворкунй; 2. v уту ё соф кардан, хамвор кардан (бо дастгоу). mango ['maijgou] п гиёу. манго, анбах (да- рахт ва мева). mangrove ['maijgrouv] п гиёу. 1) дарахти мангров; 2) pl чангали анбух. mangy [’meindji] a (mangier, mangiest) ка- сиф, нопок, чиркин, ифлос; manhandle ['manjiandl] v 1) бо даст анчом додан, кореро дастакй кардан; 2) бо хушунат/ дагалоиа рафтор кардан (бо касе). Manhattan [man'haton] п чазираи Менхеттен. manhole f'manhoul] п дар, даричаи одам- ран, гузаргох, одам!узар manhood f'manhud] п 1) инсопият, башари- ят, одамият; 2) марди, мардонагй, <авонмардй; 3) мархалаи марди, синни бабалогатраси, синни камолот, синни балогат. mania ['тетю] п рае. 1) шайдой, монй, чунун, равоншайдой; 2) девонаи чизе будан, васваса, савдо. maniac ['meiniak] 1. п рае. васвосй, савдой, дучори навъи монй; 2. а рае. девока, мачнун, чиннй. maniacal [mo'naiekai] а шайдо, равоншайдо, мониёй, васвосй, савдой. manicure ['mamkjuo] 1- п нохунорой, мани- кюр; 2. г нохунорой' маникюр кардан. manicurist ['manikjuonst] п нохуноро, ма- никюркунанда. manifest /manifest] 1. п 1) манифест, декла- ратсия, баёния: 2) баёнот/ фехристномаи бори киштй; 2. а ошкор, возех. равшан, хувайдо;
-506- manifestation _ _ ____________________________ 3. v 1) маълум кардан/ шудан, ошкор со- хтап. нишон додан; 2) исбот кардан, далел овардан; 3) ба фехрасти мусофирон ё бор даровардан (дар киштй, тайёра ва е.); 4) ин- гишор кардан, дастрасй мардум кардан. manifestation [,mmmfes'teij'n] п 1) ошкор- созй, хувайдосозй, иброз, изхор; 2) pl тазохурот; 3) зухури рух (хусусан рури мурда- гон). manifesto [,m8eni'festou] п баёния, баённо- ма, эъломия, манифест. manifold ['masmfould] 1. п 1) нусха (pyyyam ва г.); 2) тех. кубур, лулуи чандшоха, хати кубур, 2. а 1) гуногун, хархела, рангоранг, гуно- гуншакл, чандчониба, чандгуна, чандис, чандшакл, чандбахшй; 2) пуршумор, сершу- мор; 3. v зиёд кардан, таксир кардан, чандгона кардан, нусха кардан. manikin ['mtenikm] п 1) одамак, маникен; 2) кутула, пасткад. manipulate [ma'nipjuleit] v 1) бо даст ва махорат анчом додан, мохирона ба кор бур- дан, мохирона истифода кардан, мохирона амал кардан; 2) дасткорй кардан, даст бози- дан (ба макради фиреб). manipulation [ma,mpju'leijn] п 1) анчом до- дан бо даст ё бо махорат; 2) да±алкорй, суистифода: his manipulation of stock market суистифодаи у аз бозори сахом. manipulator [ma'nipjuleito] п 1) найрангбоз, хуккабоз; 2) дастгохи дастварзй (аз дур), дастгохи идоракунй (аз дур). mankind [,maen'kaind] п 1) одамизод, ин- сон, инсоният, башарият, навъи башар, бани одам; 2) ['masnkamd] мардон, чинен мард. manlike [’meenlaik] а. 1) инсонвор, инсонгу на, инсонмонанд; 2) мардвор; мардмонанд (зан). manliness ['maenhms] п мардй, мардонагй, часорат, далерй. manly ['mtenh] a, adv чавонмард(она), мар- дмонанд, мардона, мардосо, часур(она), да- лер(опа), диловар(она), бочуръатона: Не looked so manly. У хеле часур менамуд. man-made [,masn'm.eid] п сунъй: man- made material маводи сунъй. manna [’maeno] п 1) ину. манна (моддаи осмонй, ки бани Исроил рангами кучи худ аз Миер дар биёбони Синай ёфтано); 2) мау. хар чизе, ки сахт мавриди ниёз аст, неъмати худо. manna-croup ['тгепэкгшр] И ярмаи гандум. mannequin ['таешкт] п 1) одамак (ки чомафурушон либос бар он мекунанд); 2) мани- кен (зани хушандом, ки салонро муд ва г. барои бар тан кардан ва нишон додани либоси нав истифода мебаранд; бештар model мегуянд). manner ['таепэ] п 1) услуб, рох, равиш, тарика: in the same manner хамин тарз/ тарик; 2) тарз, рафтор, ху, одат, лахн, тавр, шева: а manner of speaking тарзи гуфтор; He’s got good manners. Вай тарзи гуфтору рафтори хуб до рад. 3) pl сулук, рафтори ичтимой, суннатхо, одоб. назокат; 4) услуб, сабк (рунар, адабиёт ва г.): different jass maimers сабкхои мухталифи мусикии чаз; 5) гуна, навъ, чур, кием, тавр; What manner of man is he? У чй тавр одаме аст? all manner of хама навъ, хама гуна; by any manner of means а) аслан, ба хеч вачх; б) ба хар сурат, ба хар тарик; by all manner of means албатта, хатман, хар тавре, ки набошад; by no manner of means харгиз, абадан, ба хеч вачх; manners make the man арзиши мард ба рафтори уст; in a manner то дарачае: to the manner born аз замони таваллуд хугирифта. mannerism ['msenarizm] п худнамой, вонамудгарй (адабиёт, рунар, сухан ва рафтор); 2) вижагй, одат, ху, одоб ва атвор (сухан ва рафтор). mannerless ['maenalis] а беодоб, беназокат, бетарбият. mannerliness ['maenalmis] и одоб, назокат, хушмуомилагй, боадабй. mannerly ['mam all] а боодоб, боназокат, бо- тарбият, хушмуомила. mannish ['maenij] а мардмонанд, мардосо. manoeuvre, амер, maneuver [nia'iiuivo] фр. 1. п 1) машк/ амалиёт: army manoeuvres амалиёти харбй; 2) мач. найранг: backstage manoeuvres найрашхои пинхонй; 2. v 1) рар. машки низомй додан/ гузарон- дан; 2) рар. амалиёти харбй гузарондан; 3) мац. найранг ва хила ба кор бурдан. man-of-war ['mtenov,wo:] п (pl men-of-war) киштии харбй/ чангй. manor ['mteno] п кох, хонаи ашрофй, мулк, хонаи арбоб бо киштзорхои атрофи он, моли- кият. manor-house ['maenhaus] п кохи лорд, кохи заминдор. manorial ['тэ'по:по1] а ашрофй, арбобй, man-o’-war ['maeno,wo:] ниг. man-of-war. manpower ['тгеп,раиа] и 1) кувваи корй, неруи инсонй; 2) хайати шахей. manard [mamsaid] фр. п меъ. мансарда, ширвонй, боми душеб. manse [mams] п хонаи кашиши шотландй (ки ройгон аз тарафи калисо дода мешавад). mansion ['maenjn] п иморати калон, бинои калон, кох. mansion-house ['masnjnhaus] п 1) кох, каср; 2) кароргохи расмй.
manslaughter ['masn,slo:ta] n 1) одамкушй; 2) ХЖ куштори тасодуфй, катл бе гайри касд. mantelpiece ['msntlpi:s] и оташдон, оташ- дони деворй. mantis [masntis] п (pl mantes -ti:z] зоол. гахворадунбон (навъи хашарот). mantle [maentl] 1. п 1) сарандози турии за- ной, китфпушаки беостини занона; 2) пушиш, пинхонсоз, дарбаргир; 2. v 1) печондан, печонда гирифтан; 2) сурх шудан; 3) бо губор пушонда шудан. man-trap ['mamtnep] и капкон, дом (хусу- сан барои одам). manual ['maenjual] 1. п 1) низомнома, мукаррарот; оиннома, рахнамо, дастур: а manual of English Grammer дастури сарфу нахви забони англисй; 2) pup. дастури размй; 3) хар. тарзи корбурди ярок; 2. а 1) дасгй, даствор: manual control идо- ракунии дастй; 2) гаирибаркй, худкор; manual labour мехнати чисмонй; manual of arms тарзи корбурди ярок. manufactory [,mtenju'faekton] п (pl manufac- tories) ниг. мануфактура, фабрика, корхона. manufacture [,mamju'faekif?] 1. п 1) истехсол, тавлид, сохт: firms engaged in the manufacture of plastics ширкатхое, ки ба истехсолй пластика машгул хастанд; 2) pl махсулот, мол; 3) мац бофтабарорй, фитнаорой; 2. v 1) истехсол кардан, тавлид кардан: They manufacture cars in this factory. Онхо дар ин муассиса автомобил истехсол мекунанд 2) мац. аз худ даровардан, аз худ бофта баро- вардан, аз худ сохтан. manufacturer [,тгеп]иТгекфгэ] п 1) сохиби корхона; 2) истехсолкунанда, созанда, тав- лидкунанда; 3) сохибкор. manufacturing [,msenjri'fEektj'arir|] п 1) истех- солот, коркард, тавлид; 2) саноатй коркард. manumission [,maenju'mtfn] п 1) озодй, рахой (аз гулами); 2) хуччатй аз гуломй озод кардан. manure [ms'njua] 1. п пору, саргин, 2- v пору андохтан, саргин задан. manuscript ['macnjusknpt] 1. п 11 дастнавис (бо даст наяишташуда, вале чоп Hoiuvda); 2) дастхат, китоби хаттй, нусхаи хаттй (маъму- лан цадимй): a valuable manuscript дастхати пурарзиш; 2. а дастхат, дастнавишта. Manx [mserjks] 1. п 1) чазирахои Мэн; 2) ахли чазирахои Мэн; 3) забони чазирахои Мэн; 4) зоол. гурбаи бедум; the Manx мардуми чазираи Мэн; 2. а мэнй. Manxman ['maeijksman] п тагйкини чазирахои Мэн. many ['mem] 1. п бисёр, идцаи зиёд: Many - 507 - _____ march I of us did not agree with him. Идцаи зиёде аз мо бо у розй нашуданд. a great/ good many бисёр, зиёд, шумораи зиёд, чандин; as many as хар чандто ки, хар теъдод ки; as many ба хамон шумор; how many чанд, чй кадар; Many men, many minds. Зарб. ~ Исо хам бо рохи худу Мусо хам. Many words hurt more than swards. Зарб. ~ Ha- меояд зи шамшер он чи аз теги забои ояд. (Со- иби Табрезй) 2. a (more; most) бисёр, зиёд, басо, хеле, шумораи зиёд: many students теъдоди зиёди донишчуён; I have many things to do. Ман корхои зиёде дорам; as many again ду баробар; How many? Чанд то? mot so many as камтар аз; one too many зиёдатй, номатлуб: so many шумори зиёд. many-sided [,meni'saidid] а биеёртарафа, чандтарафа. Maori ['maun] n 1) маорй (сокинони бумии Зеландияи Нав)'. 2) забони маорй. тар [тгер] 1. п 1) харитаи географй; хари- таи нучумй; 2) накша; 3) гуфт. чехра, сурат, рух; off the map а) вучуд надошта, фаромушшуда; б) кухнашуда; в) мавчуднабуда; on the map а) мухим, зарур; б) мавчудбуда; road map рохнома, накшаи родхо; map out тартиб додан, накша кашидан, лоиха сохтан, тархрезй кардан; 2. v ба харита даровардан, харитакашй кардан. maple ['meipl] п дарахти заранг, чуби да- рахти заранг. maple-leaf ['meiplli:f] п 1) барги дарахти за- ранг; 2) (бо харфхои калон) нишонаи миллии кишвари Канада. mar [ma:] v вайрон кардан, нукс кардан, маъюб кардан, зиён расондан; make or mar sb or sth. гуфт. мучиби муваффакият ё шикасти касе ё чизе шудан. marathon ['таггеОзп] п вар. дави марафон. maraud [ma'ro:d] v горат кардан, тохтан ва рабудан. marauder [ma'ro:do] п дузд, горатгар, родзан. marauding [ma'ro:ditj] п гораткунй, цуздй, рохзани. marble ['ma:bl] 1. п 1) мармар: a pillar made of marble сутуни мармарй; 2) хар чизи марма- рин; 2. v накши мармарй кардан. March [ma:tf] п март (мох). march I [ma:t[] 1. п од. pl марз, сархад, нохияи сархадй, сарзамини сархадй;
march II - 508 - 2. v хамсархад будан, хаммарз будан. march II [ma:tf] 1, п 1) пиёдаравй рохпаймой, марш, a peace march рохпаймой барои сулх; 2) мау. чараён, пешрафти пайва- ста, харакати доимй: the march of events чараёни вокеахо, равиши ходисаю вокеа; 3) фосила, дурй; 4) пиёдаравии дур ва хастаку- нанда; 5) мус. марш, мусикии пизомй; 2. v 1) по задан (дар саф), бо низом кадам задан, рохпаймой кардан; 2) пеш рафтан. харакат кардан; 3) водор ба рафтан кардан, рондан; march off рондан, мачбур ба рафтан кардан; march on ба пеш харакат кардан; march out пеш бурдан, рахнамой кардан; on the march дар холи псшрафт; steal a march on sb псшравй кардан. marching ['manjirj] 1. п рохпаймой, бо ни- зом кадамзанй, 2. v бо низом кадам за тан; item рафтан: They marched in single file. Онхо бо низом Кадам мезаданд. marchioness ['ma: jams] п маршинес, марки- за (унвони ашрофй дир БК). marcher [’та:г[э] п иштирокчии намоиш; рохрав, рохпаймо, намоишгар. mare [теэ] п модаасп, байтал, мочахар, модаулог; on Shanks's m аге пиёда, бо ду пои худ; The greay mare is the belter horse. Зарб. ~ Ko Милан мутей зани худ будан. Зери дасти касе будан the two-leged mare дор, чубаи дор. mare’s-nest ['meoznestj п побасомонй, бесомонй, дархам-бархамй; find a mare's-nest гапи бело задан, чавоби бемавкеъ додан, посухи бечо гуфтан. margarine [.ma.djo'rini] п маргарин {равгани омехтаи наботст ва хайвонот). marge I ['ma:dj] п шоир. канор, лаб. marge II ['ma:dj] п кутох аз. margarine. margin ['ma.djin] п 1) хошияи сахифа: notes written in the margin кайдхо дар хошия. 2) канор, лаб, лабба: the margin of a pool канори кул; on the margin of poverty наздик ба кашптокй; 3) хад, марз; 4) захпраи кам (пул, вакт): wide margin of микдори зиёди чизе; margin of safety захпраи беэътимод; 5) тиу. фарк байни арзиши аслй ва нархи фуруш. арзиш, дорой, суд, 'тафовути нарх; 6) рае. марзи худогохй, марзи хушёрй; by a narrow margin бо тафовутг: хеле кам; б о гушворй; marginal ['maidjmal] а 1) охирин, канорй, канорагй; хадди акал; 2) навишздшуда ё чопшуда дар хошияи матн. margueriie [,ma:gs'ri:t] п гиёх;. гули марво- рид, гули мино. marigold ['maengould] п гиёх;. хучаста (на- въи гул). marihuana [,maeroi'wa:nol п марихуана, алаф (навъи гиёх,и мадуушкунанда). marijuana [,maerawa:na] ниг. marihuana. marine [m&'rimj 1. n 1) неруи бахрй: mer- chant marine неруи тичоратии бахрй; 2) сарбо- зи кишгии чангй: the marines сарбозони бахрй; 3) дарёнавардй, киппиронй, барои истифода дар бахр; tell that to the marines афсоиагуй накун, сафсата нахон; 2. а 1) бахрй, дарёй: marine law хукуки бахрй; 2) дарёзй, обзй, дарёзод. marine vegita- non гиёххои бадрй, mai ine life хаёти сокинони бахр/ дарё. mariner [тгеппэ] п бахрчй, дарёнавард, бахрчавард, маллох. marital [гпэ'гаitl] а 1) вобаста ба занушуйй, зану шавхарй; 2) никохй. maritime I'maentaim] а 1) зисткунанда дар лаби бахр, лаби бахрй, сохили бахрй, бахрй; 2) сохилй: maritime laws конунхои бахрнавардй. marjoram |/ma:djoram] п гиёх;. марзангуш, марвнуш (навъи раиуон). mark [ma:k] 1. п 1) аломат: punctuation marks аломатхои китобатй; 2) нишона, нишон, симбол: marks of illness нишонахои касалй; 3) бахо: Не always got high marks. Вай доимо бахои баланд мегирифт. 4) нукта, лакка, пссй, айб. харош: 5) хадаф: to hit the mark ба хадаф расидан; б) марка: вохиди пули Олмон; 7) борчасп, аломати мушаххас, тамга, мухр, ни- шона. 8) коида, меъёр: 9) номдорй, шухрат, барчастагй, ахамият; 10) салиб (ба чои имзеи шахсони бесавод); 11) хадаф (барои тирпарронй\ be up to the mark сохиби эътибор будан; below the mark сохиби эътибор набудан; hit the mark ба хадаф расидан; комёб шудан, мувэффак шудан; miss the mark хато кардан, ба хадаф парасицан, муваффак на шудан; overstep the mark аз хад гузарондан; 2. v 1) аломат гузоштан, аломатгузорй кар- дан, нишонадор кардан: to mark sth with a cross чизеро бо аломати салиб кайд кардан; to mark a date рузхоро нишон кардан; 2' диккат додан, мавриди таваччух карор додан, ба ёд овардан: Mark my words! Х,оло суханони моро ба ёд меоред! 3) арзёбй кардан, дида барома- дан/ бахо гузоштан: The teacher has marked the exam papers. Муачлим ба корхои имтихонй бахо гузошт. 4) навиштан, нукта гузоштан, ёддошт кардан; 5) мушаххас кардан, таъин кардан; 6) барчаста кардан, сарбаланд кардан; mark down ёддошт кардан, сабт кардан, руи ксгаз свардан; mark off/ out хад ё марз таъин кардан, худуди чизеро муайян кардан;
- 509- marry mark up ЪоФишон пушондан, нишон гузош- тан (болои чизе). mark time дар до кадам задан \ машки низомй)', аз пешрафт бозмондан; поидан, нигарон шу- дан. marked [ma:kt] а 1) нишондор, дори ало- мат; 2) намоён, ошкор, чашмгпр, кобили мулохиза, хувайдо: marked difference фаркияти намоён; 3) машхур. маъмул: marked man шахей машхур. marker ['ma:ko] п 1) нишонгузор, аломат- гузор; 2) варз. хатгузор; 3) хагчуб, чубалиф (нишонас бар дохили китоб мегузоранд, то сауифаи лозимй зуд ёфта шавад); 4) тагмачй, тагмазан. market ['ma'kit] 1. п 1) бозор, махалли ха- риду фуруш, махалли доду ситад: stock mar- ket бозори сахом; Friday market чумъабозор; 2) доду ситад, хариду фуруш; 3) нарх, нар хи бозор, арзиш: the market rose нарххои бозор баланд рафтанд; 4) амер, магозаи фуруши маводи гизой; at the market бо нархи бозор; come up into the market ба бозор/ фуруш ворид шудан; find a market талабот доштан, бозоргузар будан; play the market ханноти кардан (дар бозори сауом); make the market of чизеро ба сифати бадтар ивазщкардан; 2. т 1) ба бозор бурдан, ба фуруш гузош- тан; 2) фурухтан ё харидан дар бозор, доду ситад кардан, хариду фуруш кардан; 3) харид кардан (барои хона); То bring one’s eggs to the wrong market. Зарб. ~ Хато кардан, ноком шудан. marketable ['ma:kitobl] n кобили фуруш, фурухтанй, бозорбоб. market-day ['ma:kitdei] и рузи бозор. marketing ['ma:kitiij] п 1) хариду фуруш, доду ситад, садо, тичорат; 2) ирт. бозорёбй, маркетинг. market-place ['ma:kpleis] п майдони бозор. markka [ та:кэ] п марка (воуиди пули Фин- ландия). marksman ['ma:ksman] п мерган, нишонзан, тирандозй мохир; A good marksman may miss. Зарб. ~ Дар дахон ку зоге бе доге. Мерган хам хато мекунад. marl [ma:l] 1. п марл, хок (мулоим ва нарм бо омехтаи оуак); 2. v хок додан, пору додан. marmalade ['mannaleid] п мурабои норинчи, мармалад. marmoset ['ma:mozet] п зоол. мармузт (на- въи маймуни хурдандом). marmot ['ma:met] п зоол. сугур (аз оилаи санчобро). maroon t [mo'rum] 1 п ранги сиёху сурхтоб, кирмизй; 2. а сиёху сурхтоб, кирмизй. maroon II [ma'ru:n] 1. п 1) таъ. марон (сиёупусти гулом ва гуреза); 2) одами рахошуда дар чазираи беодам; 2. v 1) яккаву танхо рахо кардан, дар чазираи беобу алаф рахо кардан; 2) бекасу кор гузоштан, тарк кардан, дар бечорагй ва асрат гузоштан. marquee [ma:'ki:] п хайма/ чодари калон. maiquis ['maikv.'is] п маркиз (унвони ашрофй дар бархе аз к’миваруои аврупой болотар аз каунт ва поёнтар аз дюк). marquise [ma:'ki:z] п маркиза (унвони атро- фии зан). marriage ['matridgj п 1) заношуй, издивоч, никох, акди никох, хамсарй, башавхарбарой, зангирй: marriage ceremonies маросими издивоч; 2) туй, сур; 3) пайванд, хамбастагй, хамомезй; civil marriage никохи шахрвандй; fleet marriage никохи пинхонй; Marriages are made on heavan. Зарб. ~ Дар дар- возаи март шоху гадо баробаранд. married ['maend] I. past ва p. p. аз marry: He never married. Вай хеч гох зан нагирифтааст. 2. а зандор, шавхардор: a married woman зани шавдардор; gel married издивоч кардан, хонадор шудан: They get married last summer. Онхо тобистони гузашта издивоч карданд. marrow ['гвгегое] п 1) магзи устухон; to the marrow of one’s bones то магзу устухон; 2) мац. мохият, чавдар, асл; 3) бахши дарунии хар чиз. marrowbone ['ma?rouboun] п 1) устухони магздор/ илликдор, 2) мау. мохият, чавхар, асл; 3)pl шух. зонухо; 4) pl жар. муштхо. bring down to the marrowbone касере ба зону шинондан, тобеъ кардан; ride in the marrowbone coach пиёда pox рафтан, пиёда гаштан. marry ['maen] v (marries, married) 1) издивоч кардан, зан додан (to sb - ба касе), зан гириф- тан; ба шавхар баровардан (to sb - ба касе), ба акди никох даровардан; ба шавхар баромадан, заношуй кардан, аруей кардан, шавхар кардан: She married a sailor Вай ба маллох ба шавхар баромад. 2) мау. хамбаста кардан/ шудан, якчоя кардан, пайваст кардан, робитаи наздик баркарор кардан, пайванд додан, да- ромехтан: These two wines marry well. Ин ду шароб омезаи хуберо гашкил мекунанд. get married издивоч кардан; marry into пайвастан ба (аз тарири издивоч): Не married into aristocrasy. V бо оилаи ашроф пайваст marry off шавхар додан, зан додан. Mars [ma:z] п 1) Марс (худой чанг); 2) Мир-
-510- marsh рих (сайёра)- marsh [ma:J] n 1) ботлок, ботлокзор. marshal ['ma:Jol] 1. n 1) маршал (болотарин рутбаи уарбй); 2) амер, маъмури додгох; маъмури шахрбонй; раиси оташнишонй; 3) нозими саф ва мутасаддии ташрифот; provos marshal сардори полис; 2. v 1) разморой кардан, оростан. саф ка- шидан; 2) ба тартиб даровардан; 3) тантана- нок баровардан/даровардан (артиш ва г.). marshy [majij а 1) ботлокй; 2) ботлокзй. marsupial [ma 'sju:pial] 1. и зоол. хайвонй халтадор (кенгуру); 2. а зоол. халтадор. mart [mart] п 1) гуфт. бозор: a used саг mart бозорй савдои мошинхои кухна; 2) мар- кази савдо; толори намоишй. marten ['ma:tm] п зоол. савсар (нонвари майдаи даранда). martial ['majal] а харбй, чангй, размй; martial law вазъияти харбй, конунй вазъияти харбй. Martian ['marjian] 1. п сокини Миррих; 2. а миррихй, вобаста ба Миррих. martin ['ma:tm] и фароштуруки шахрй. martyr ['marts] 1. п шахид, фидой, шахиди рохи хак; 2. v 1) азоб додан, озор додан, азият до- дан; 2) дард кашидан, ранд бурдан, ситам кашидан. martyrdom ['martsdam] п 1) шаходат, марг дар рохи имон ё акида; 2) азоб, шиканча, азият (шадид ва тулонй). marvel ['marval] 1. п муьдиза, шигифтй: Space travel is one of the marvels of our time. Парвозхои кайхонй яке аз муъчизахои замони мо мебошанд. 2. v (marvelled; marvelling; амер, marveled; marveling) хайратзада шудан, дар шигифт мондан, дар хайрат мондан, тааччуб кардан, ба вачд омадан: We marvelled at his boldness. Mo аз часорати у ба вачд омадем. marvellous, амер, marvelous [,ma:vilas] а хайратовар, хайратангез, ачиб, шигифтангез, шигифт овар. Marxism ['marksizm] п марксизм. mascot [’mseskat] п бахт овар, тилисм, бозу- банд, таъвиз. masculine ['maeskjslm] 1. п 1) грам. чинси мардона; 2) калимаи чинси мардона; 2. а 1) мардона; нар, нарина: 2) мард, дасур, далер; 3) мардмонанд, мардсон (зан). maser [meiza] п физ. мейзер (дастгоре, ки бо он энергияи атом ё малекуларо зиёд меку- нанд). mash I [masj] 1. и 1) хамира, шираи ангур; 2) пюре; 3) хисондаи чизе; 4) омехтаи чизе; 2. v нарм кардан, хурд кардан, хамир кар- дан, пухта соидан: mashed potatoes хамири картошка (пюре). mash II |meej] 1. п гуфт. махбуб, маъшук, 2. v гуфт. пос задан, изхори алокаи чинсй кардан, тачовуз кардан. mask [ma:sk] 1. п 1) никоб, рупуш, рубанд; мар дар зери пардаи никоб; under the mask of friendship дар зери никоби дустй; 2) парда, иушиш; 2. v 1) пушидан, 2) мар пинхон кардан; во- намуд кардан: to mask one’s enmity бадбинии худро пинхон кардан. masked [ma:skt] а 1) тагйири либоскарда, никобдор, никобпушида, чехрапушдор; 2) хар. пинхонкардашуда, рупушкардашуда, пинхон, I нихон, мастур. mason ['meisn] п 1) сангтарош, устои хишт- кор; 2) ахли масон (рараёни фалсафй- мазуабй). masonic [ma'sonik] а масонй, вобаста ба ма- сон. masonry ['meisnn] п (pl masonries) 1) сангдеворкунй, хиштгузорй, сангкорй; 2) даст- сохт; 3) (бо у ар фи калон) масоният. masquerade [.meeska'reid] 1. п 1) базми никобдорон/ рухпушон, бал-маскарад; 2) мар вонамудсозй, фиреб, фиребкорй, риё, риёкорй; 2. v 1) никоб пушвдан; дар мехмонии рухпушон иштирок кардан, дар бал-маскарад ширкат варзидан; 2) мар риёкорй кардан, тазохир кардан. mass [mass] 1. п 1) физ. масса, чирм: a mass center марказй масса; 2) туда, шумораи зиёд, микдори зиёд: a great mass of people шумораи зиёди одамон; weapons of mass destruction яроки катпи ом; 3) аксарият, кисми асосй, бештар, аксар, аглаб: The mass of countries export constists of cotton. Аксарияти содироти кишварро пахта ташкил медихад. mass (communication) media ахбори омма I матбуот ва г.); the masses омма, тудахои мардум: This tax will be felt mainly by the masses. Ин андоз асосан ба гардани оммаи васеъ меафтад. 2. v 1) чамъ кардан/ шудан, гун кардан/ шудан, туда кардан/ шудан; 2) мутамарказ кардан. Mass [mses] п 1) месса, намози пешин (дар калисои католики), Исой Раббонй; 2) мусикии маросими Исой Раббонй. massacre ['msesaka] п 1. катли ом, куштори хамагонй, куштор; 2. v катли ом кардан, куштори хамагонй кардан, куштан, куштор кардан. massage ['massa'j] 1. п (аз решай арабй) мас- саж, мушту мол, молиш; 2. v молондан, мушту мол додан, массаж кардан. massive ['massiv] а бузург, азим, сангин, ка- лон: massive towers манорахои азим. mast [ma:st] п сутуни киштй, дакал: the
-511 - mate II ship's main mast сутуни асосии киштй. master ['ma:sto] 1. n 1) ого, арбоб, худованд, сарвар, хоким, хукмрон; 2) сохиб: the master of this dog сохиби ин саг; 3) раиси хонавода, шавхар; 4) корфармо, сохиби кор; 5) муаллим, омузгор: their English master му- аллими забони англисии онхо; 6) устод, у сто: a master of his trade устоди корн худ; 7) ма- гистр (унвони илмй): Master of Arts магисгри улумн гуманитарй; Master of Law магисгри улуми хукук; 8) капитан/ сардори киштии тичоратй; 9) рассоми касбй; 10) сарпараст/ раиси коллеч (дар Оксфорд ва Кембриц); 11) (бо харфи калон) ого, огозода (пеш аз номи писарон): Master Rahim огои Рахим, Рахимхон; headmaster мудири мактаб; Like master, like man. Зарб. ~ Сагро аз сохибаш мешиносанд. Master of Ceremonies а) сарпарастй чашн, сар- параст и маросим, раиси маърака (бузур- гдошт, маросим ва г); б) амер, баранда (радио ва телевизион); 2. а аслй, бунёдй, чандинкора, калидй: master сору нусхаи аслй, master plan накшаи аслй; master date иттилооти калидй; 3. v 1) омухтан: She has mastered several languages. Вай чанд забонро омухт. 2) чира- даст шутан, устод шудан/ будан, усто шудан, мохир/ забардаст шудан; 3) идора кардан, сардорй/ рохбарй кардан; 4) паси cap кардан, голиб омадан. masterful ['ma:staful] а омир, босалобат, арбобмонанд, раисмонанд. master-key ['ma:staki:] и шохкалид, Куфлкушо. masterly ['ma:stoli] 1. а устодона, мохирона, санъаткорона; 2. adv устодвор, бо устодй. masterpiece ['ma:stopi:s] п шохасар, шохкор. mastership ['ma:stojip] п 1) мадоми рохбарй/ сарварй/ сардорй; 2) хунар, пеша, санъат; 3) устодй, махорат, чирадастй master-stroke ['ma:stsstrouk] п харакати мохирона, кори мохирона. mastery ['ma:stan] п (pl masieries) 1) махорат, чирадастй, устодй, забардастй; 2) хукмронй, салтанат, хокимият, хукмфармой, бартарй. mastic ['msestik] п 1) гиёу. дарахти мастик; 2) катрон, кир, зифт, сиреш (аз дарахти мас- таку masticate ['ma/stikeit] v 1) хоидан, човидан, чафидан, кавша кардан; 2) хурд кардан, реза- реза кардан. masticatory [’masstikeitari] а хоявдодехйии- шаванда. mastiff ['maest if| n мастиф (зоти саг). mastodon ['maestadanj n зоол. мастедон (на- вьи хайвонй хартумдор). mat I [mat] п 1) буре, палое, пойандоз: doormat недарй; 2) зерпой, зерандоз, фаршак (дар автомобил); 3) мат, намад, гилеми гуштингирй; 4) хар чизи дархампечида ва на- мадмонанд; 2 г 1) бо палое/ буре/ гилем/ пушондан; 2) пушондан, чигил кардан, аралаш кардан. mat II jnaef In 1) канораи тасвир; 2) канорагузорй, хошиягузорй; 2. а 1) канора/ хошия гузоштан; 2) мот кар- дан, бечилав кардан. match I [maetj] п фатила (бомба, туп ва г.); strike a match г*гирд задан, гирондан; 2) гугирдчуб (уар яке аз донауои дарунй цуттии гугирд): The match went out. 1~УГИРД хомуш шуд. match II [maelj] 1. n 1) то, баробар, хамто, хамсар, чуфт, хаммонанд, хамшакл, 2) мусобика, хамдовй: Не went to a boxing match. Вай ба мусобикаи муштзанй рафт. 3) ракиб, хариф. Tom is a good tennis player, but he is no match for Jack. Том бозингари хубй теннис хает, аммо у барои Чек ракиб нест. 4) хамсари ояида, хамсари муносиб: She would make а gocc mach for my son. У барои писарам хамсари хуб хехад шуд. They are well matched. Онхо харифи якдигар хастанд. 2. v 1) мусобика кардан, ракобат кардан, зурозмой кардан: No one could match him in archery. Х,еч кас бо у дар тирандозй (аз камон) мусобика кардан наметавонист. 2) бо хам хурдан, бо хам омадан, мувофик/ муносиб омадан, баробар будан, мушебех будан, хаммонанд будан, чур шудан/ будан: This co- lour matches the wall. Ин ранг ба девор мувофик аст. 3) зан гирифтан, ба шавхар ба- ромадан; 4) чур кардан, чуфт кардан, хаммонанд кардан; 5) мукоиса кардан; 6) шарт кардан/ бастан; mate I [meit] 1. п мот (шаумот); 2. v мот кардан. mate II [meit] 1. п 1) рафик, дуст, хамдам, мунис, мусохиб, хамсухбат: Не needed some help from his mates to finish the job. Барои ба охир расондани кер кумаки рафиконааш ло- зим буд. 2) зан ё шавхар, хамсар: She finally found a rich mate. У нихоят шавхари сарват- манде ёфт. 3) ёрдамчй, шогирц: a cook’s mate ёрдамчии ошпаз; the first mate ёрдамчии на- хустин; 4) чуфти чонварон (нар ё мода): a male lion and his mate шери нар ва чуфти он; 2. v 1) чуфт кардан/ шудан, чур кардан/ шудан; 2) заношУй кардан, издивоч кардан; 3) чуфтгирй кардан: Birds mate in spring. Паран- дагон дар бахэрон чуфтгирй мекунанд. 4) чимоъ кардан,
material mating season фасли чуфтгирй. material [ma'tianal] 1. n 1) модда, цине: a dark hard material як моддаи сахт ва сиёх; 2) масолех, ниёзмандихо, маводи лозим барои хар чизе: construction materials масолехи со- хтмон; to collect material for a book барои ки тоб мавод чамъ кардан; 2) матоъ: some ma- terial to make a dress матоъ барои духтани курта; material values неъматхои моддй; raw materials ашьёи хом, махсулоти хом, моли хом, маводи хом. 2. а моддй, чисмопй; чинси, шахвонй: ma- terial damage зарари моддй; materialism [ma'tisriohzsm] п моадигарой, моддипарастй, материализм. materialist [ma'tiariahst] п моддипараст, моддигаро. materialistic [ma,tiana'listik] а мате- риалиста, моддй, материалист, молпараст, молдуст. materialize [ma'tianalaiz] v 1) амалй кардан, тадбик кардан, чомаи амал пушондан: His dreams have been materialised. Орзухои вай чомаи амал пушиданд. 2) ба сурзти модда даровардан, рудро ба сурати цисм зохир кар- дан. maternal [ms'tfcnal] а 1) модари, модарона, модарвор; аз тарафи модарй; my maternal uncle тагоям. maternity [ma'tamiti] п (pl maternities) 1) хомилагй, ширмаконй; 2) модар будан, модарй, модарворй, модарсонй, модарона. maternity home/ hospital таваллудхона, зоишгох; maternity leave рухсатии зоишй. mathematical [,m$0i'motikal] а 1) матема- тики, риёзй; 2) амик, сахех, дакик. mathematician |,mas0ima'tijn] п математик, риёзидон. mathematics [,ma50i'mactiks] п pl (уамчун танхо истиф. меш.) математика, риёзиёт, риёзй; applied mathematics риёзиёти амалй. maths [mae0s] п гуфт. куто\ аз mathematics математика, риёзиёт. matinee ['maetmei] фр. п 1) мехмонй ё пазироии рузона; 2) театр, намоиши рузона. matins ['mastms] п pl шоир. чахчаи субхгохи парандагон; 2) (бо харфи калон) ниёиши бомдодй (дар калисои католики, morning prayer х,ам мегуянд). matrass ['mastras] п хим. колба. matriarchy ['meitna:ki] п (pl matriarchies) модаршохй, зансолорй. matrices ['metnsis] pl аз matrix. matricide ['meitnsaid] n 1) модаркушй; 2) модаркуш, кассе, ки модари худро мекушад. matriculate [mo'trikjuleit] v ба муассисаи олии таълимй кабул кардан/ шудан, номна- -5 2 вис кардан. matriculation [ma.trikju'leijn] п кабулкунй, номнавискунй (ба мактаби олй). matrimonial [,шаэш'тэпп]э1] а никохй, издивочй, заношуй. matrimony ['inaetrimom] п 1) издивоч, заношуй; 2) никох, акди никох, маросими издивоч. matrix ['meitnks] п (pl matrices ё matrixes ['meitnskz, 'ineitnksiz -]) 1) анат. захдон; 2) сарчашма, асл, мабдоъ, зодгох, зоишгэр, зо- янда; 3) тех. колаб; 4) забон. чумлаи муракаб. matron ['meitran] п 1) окилазан, хогун; 2) мудир, сарпарастор (беморхона)-, 3) раиса ё мудираи хочагии мактаб ё беморхона, 4) сархамшираи шавкат (дар беморхона). matter ['masts] 1. п 1) модда, чиз, чисм: ra- dioactive matter моддаи радиоактивй; 2) фал. материя; 3) масъала: an urgent matter масъалаи таъчилй; a matter of life and death масъалаи хаёт ё март; 4) мухтаво, дарундошт: matter of the story мухтавои хикоя; 5) чиз, мавод, мавзуъ: printed matter маводи чопшуда; 6) бахона; 7) тиб. чирк; 8) х,ук. амр, казия; as a matter of fact а амалан, дар амал; for that matter аз ин бобат, дар ин бобат; no matter мухим нест; по matter how/ what/ when/ where/ who хар хел/ чиз/ вакт/ кучо/ кй набошад: No matter how busy he was he always came in lime. У хар кадар банд хам бошад, хамеша дар вактапт меомад. take the matter easy ахамият надихсд, ссуда бошед; there is something the matter чизе pyx додааст: what's the matter (with...? Чй ran? Чй ... pyx додааст? 2. v 1) мухим будан, ахамият доштан: It doesn't matter. Ахамият надорад. What does it matter? Чй ахамият дорад? 2) чирк кардан, газак гирифтан, фасод кардан; matter-of-course [,m®tarav'ko:s] а худ аз худ маълумшуда, одй, табий; matter-of-fact [,meetarav'faekt] а сард, хушк, беэхеос. matting ['msetir)] п бурё. mattock ['mastak] п каланд. mattress ['mastns] п (аз решай арабй) бархо- ба, бистар, Мадрас. mature [ma'tjua] 1. а 1) расида, пухта (мева ва г.); a mature fruit меваи расида; 2) болиг, пуртачриба, окил (инсон ва г.), болида: a ma- ture man одами болиг ва окил; 3) комил, та- мом ва комил, такмилёфта, санчида: a mature project барномаи санчида. 2. v 1) ба балогат расондан/ расидан, комил кардан, камол ёфтан; 2) такмил додан, пуртачриба кардан/ шудан, окил кардан/ шу- дан; mature grains галладонаи расида;
-513- mature one’s plans накшахои худро такмил додан; off mature years солхурда. maturity [mo'tjuariti] n 1) расидагй, болидагй, расиш, барумандй, барной; 2) хирадмандй, пухтагй. maudlin ['mo:dhn] а ашкбор, гирёнчак, эхсосотй; maul [mod] 1. п болгаи калони чубин; 2. v 1) сахт задан, маъюб кардан, шикает додан, зарба задан; 2) дарондан (мысли хайвонй даранда), захмй кардан: The dog mauldea the child. Саг кудакро захмй кард. 3) мач. сахт танкид кардан, сахт задан/ куфтан. maunder ['momdo] v 1) номафхум харф за- дан, минг-миш кардан, гур-гур кардан; 2) бо хоболудй ва бехадафй амал кардан. Mauritania [jnon'teinio] п Мавритания. Mauritius [ma'rijos] п Маврикий ууазира). mausoleum [,mo'sa'Ii:om] п макбара, оромгохи бузургон, маркад. mauve [mouv] а бунафш, гулгун, бунафши гулдор. mavis [meivis] п шот., шоир. дуррочи хуш- хон. mawkish ['mo:kij] а 1) дорой таъми зананда; 2) дорой эхсосоти гулувомез, риккатовар, рахмдил, пурашк. maxim ['masksun] п 1) хикмат, андарз, ка- ломи пандомез, панду дикмат, зарбулмасал; copy-book maxims хакикати ба хама маълум. maximum ['mteksimom] 1. п (pl maxima; хадди олй, хадди аксар, бешина, бешин; 2. а олй, аксар. May [met] 1. п 1) мохй май; 2) бахор, бахорон, бахори чавонй; 2. attr мохй майй; May Day Иди Якуми Май. may [mei] v (past might) ифода мекунад: 1) (хохиш ва ицозатро) тавонистан, мумкин: May I come in? Даромадан мумкин? You may stay if you like. Метавонед истед, агар хохед. 2) (эхтимолият ва имконпазириро) тавони- стан, шояд, имкон дорад: 1 may/ might go with you tomorrow. Шояд ман пагох бо шумо ра- вам. 3) (дар уамбастагй бо масдари перфект имконпазириро) эхтимол, шояд, мумкин аст: They may/might have left early. Эхтимол онхо аллакай рафганл. 4) (дар чумлахои хитобй хоуишро) бигзор, худо кунад, умед аст ки, илохи ки: May there always be sunshine! Биг- зор, офтоб бошад мудом! May God bless you! Худо туро баракат диха д! be that as it may чи хеле ки набошад. maybe f'meibi:] adv шояд, мумкин аст, эхтимол. Maybe he will come. Шояд биёяд. mayor [шея] п мэр, шахрдор, раиси шахр; Lord Mayor мэри ш. Лондон. maypole ['mcipoul] п 1) дарахти саврй; 2) ____________________________________mean III мац. ландахур, бесулукаи. maze [meiz] 1. п 1) чои пурпечу хам, печу хам, лабиринт; 2) мац. бесарусомонй, дулобй; 2. v гич кардан, саргашта кардан, гарант кардан, хайрон кардан. mazy [meizi] а саргум, дархамбархам, пур- печухам, гечкунанда, хайронкунанда. me [mi:] pron маро; ба ман: Не saw те. Вай маро дид; It’s те. Ин ман; Give it to те. Онро ба ман дихед. mead I [mi:d] п шоир. чаманзор, маргазор. mead II [mi:d] п шахдоб (нушобаи алкулй). meadow ['medou] п чаман, чаманзор, маргзор, алафзор. meager ['mi:ga] амер. ниг. meagre. meagre ['mi:ga] а 1) логар, хароб, камгушт, Кокина, гушт ва устухон; 2) нобасанд, нокофй, нокифоя, ночиз, кам, бад: a meagre harvest хосили ночиз; a meager income даромади кам. meal I [mil] 1. п 1) хурок, гизо: They had four meals a day. Онхо дар як руз чор мароти- ба хурок хурданд. 2) хурокхурй; 2. v хурок хурдан. meal II [mi:l] п кундола, орд: corn meal кундолаи дуворй; fish meal орди мохй. mealtime [mi:ltaim] п вакти хурокхурй (субу, зухур ва шом). meal> [midi] a [mealier> mealiest) 1) ордй, хамирй; 2) орддор, орднок, серорд; 3) ордо- лудшуда, бо орд омехташуда; 4) рангпарида, сафедтоб; 5) нарм, мулоим. mealy-mouthed [midimaudd] а хуштап, ши- ринзабон. mean I [mi:n] п 1) миёна, миёнигин, нисф: the golden mean бехтарин; 2) pl восига, рох; the means of communication воситахои алока; the only means of learning the truth рохи ягонаи ёфтани хакикат; 3) pl сарват: a man of means шахси сарватманд; 4) риёз. адади миёна. mean line бисектриса (хати росте, ки кунчро ба ду к,исми баробар чудо мекунад). mean II [mi:n] а 1) разил, паст: It is mean of him to tease the little boy. Кудакро ба газаб овардани у кори паст аст. 2) пастфитрат, кутохназар, бадчинс, хабис (одам); 3) хасис, мумсик: Не is rich but very mean. Вай сарват- манд, вале хасис аст. 4) кам, ночиз, беарзиш, андак; 5) шармгин, сарафканда: 6) амер. нурмахорат, мохир; in the mean time бар зимни он, ва хол он ки... mean III [mi:n] v (meant: meant) 1) маънй до- дан/ доштан, нишонаи чизе будан: It means nothing to me. Барои ман ин хеч ахамияте на- дорад. 2) манзур доштан, касд доштан, маънй ва хадаферо дар назар доштан: ния! доштан, хостан: What do you mean by that? Бо ин чй гуфтан мехохед? 3) таъин кардан, мукаррар кардан: This picture was meant for him. Ин су- рат барои вай таъин шуда буд. 4) баён кардан
-514 - meander______________________________________ (манзури худро); 5) ахамият доштан, арзиш доштан; mean well by нияти хубе доштан нисбат ба, I mean it! Ч,иддй мегуям! Бешухй! mean business чиддй будан, шухй нацоштан. meander [mi’aendo] 1. п pl хамгашт, печутоб, печопечй, шиканча, качй, пурпечу хамй; 2. v 1) волгардй кардан, бидуни хадаф харакат кардан; 2) аз ин шох ба он шох па- ри цан; 3) печутоб доштан, печ хурдан (дарё, роу ваг.), пурпечу хам будан. meaning ['miinii)] I. pres. p. аз mean III: He said this meaning you no harm. Вай инро гуфт, вале манзураш шумсро озурдан набуд. 2. и 1) маъно, мафхум: What is the meaning ol this? Маънои ин чист? 2) максуд, манзур, хоста. 2. а маънидор, баёнгар, бамаънй. meaningful ['mitnnjfl] а иурмаънй, сермаънй, маънидор. meaningless ['mimiijlis] а беманй, бемаъно, беарзиш, пуч. meanly fmimli] а 1) разилона, палидона, палидвор; 2) мукаррарй, олй, сует, заиф. meanness [mi:nnts] п 1) пасти, разилат, даинй; 2) миёна, одй. means [mi:nz] п 1) sing ва pl воситахо, чорахо, тадбирхо, васила, рох, шева, равиш, тарик: the fastest means of transport всситаи тезтарини накдиет, by political means аз тарики сиёсй; 2) сарват, дорой, a person of means одами саоватманд; by all means ба хар рохе, ба хар восита, хатман, албатта; by means of ба воситаи, тавассуги, бо рохи, аз рохи; by no means хеч гох, харгиз, ба хеч вачх, ас- лан, абадан; live beyond one’s means беш аз дарсмади худ сарф кардан. meant [ment] past вар. р. аз mean III. meantime ['mi:n,taim] adv зимнан, дар ин муддат, дар ин хантом, дар ин фосила, дар ин асно (инч. in the meantime). meanwhile ['mi:n,wail] ниг. meantime. measles [’mi:zlz] n pl тиб 'хамчун m. uc- тиф. меш.) сурхча, сурхак. measly ['mi:zh] a (measlier, measliest) тиб. 1) сурхакдор, сурхчапор; 2) гуфт. кам, ночиз. бад, гоэй. measurable ['mcjorobl] а добили андозагирй/ ченкунй. санчиш пазир; in the measurable future дар ояндаи наздик. measurably ['тезэгэЬл] adv бузургй, калонй. measure [’теза] 1. п 1) андоза, микдер, ми- зон, зарфият, ченак: long measures, a measure of length ченахи дарозй; liquid measures ченакхои моеъхо; 2) чора: drastic measures чорахои катъй; to take measures чора дидан; precautionary measures чорахои эхтиётй; 3) хад, худуд, махдуда, дарача, тустариш; 4) икдом, кор, даст ба кор шудан; 5) оханг, оханги зарб, вазн: Begin singing after the introduction of four measures. Пас аз навехтани чор зарб сурудан- ро огоз кунед. 6) андозагирй, санчиш, паймо- иш, арзёбй; beyond measure бехад, беандоза, беш аз андоза, аз хад зиёд, беш аз хад; in a measure то андозае, то дарачае, бахусус, ба хадае; made to measure аз руй дархост тайёркард- ашуда; 2. v 1) чен кардан, андоза кардан: to meas- ure the strength of an electric current кувваи чараёни баркро чен кардан; 2) мукоиса кардан, хамсанчи кардан, санчидан, арзёбй кардан; 3) бо диккат ичро кардан, санчида амал кардан, санчида сухан гуфтан; Measure foi measure. Зарб. ~ Макун бад, кй бад бини аз ёри нек,/ Наруяд зи тухми бадй бори нек. (Саъдй) measure out таксим кардан; measure swords а) шамшербозй кардан; б) Чангицан; Measure thrice but cut once. Зарб. ~ Х,афт бор чен кун. як бор бур. Нахуст андеша кун, он гох гуфтор,/ Ки номахкам бувад беасл девор. (Саъдй). measure up ба дард хурдан; take measures чора андешипан. даст ба кор шудан; То measure one’s corn by one’s own bushel Зарб. ~ Хдмаро бо як газ чен кардан. measured ['mejad] а 1) санчида, дакик, ХИсобшуда, ченшуда, андозашуда; 2) охангин, мавзун, боандоза, баробар, мунтазам; 3) ан- дешакардашуда, мулохиза-кардашуда. measureless |'тех .alls] а бехад, бисёр зиёд. гайри кобили андозагирй, бекарон, бепоён. measurement ['me^omont] п 1) ченак, санчиш, паймоиш, андозагирй: a measurement of time ченаки вакт; 2) pl хачм, андоза: the measurements of a room хачми хона; 3) вохиди санчиш, мукоиса, паймона. meat [mi:t] п 1) г^шт, лахм; chilled meat гушти яхин: 2) гуфт. хурок: green meat сабза- вот; at meat хангоми хурокхурй; 3) мау. моя, чавхар. асл; full of meat пурмазмун, пургизо; meal and drink хурок ва нушиданй, нону об; meat-choper [mi:tjhpa] п гушткимакунак. meaty [mi:ti] <7 (meatier, meatiest) П гуштдор, сергушт, фарбех, пургушт; 2) гуштмонанд, дорой тамъи гушт; 3) мач. пурмагз, пурмазмун. meccano [mi'kamou] п созанда, тархкаш (бо-
-515 - meet зии кудакона). mechanic [mi'kaenik] n 1) механик, таъмир- гар, афзоргар, коргар; 2) усто, хунарманд. mechanical [mi'kasnikal] а 1) механики, мошинй; 2) бешуурона, беихтиёрона. mechanics [mi'kaemks] п механика (бахше аз илми физика, ки дар бораи таъсири кувва ба чисм барс мекунад)', fine mechanics механика:! дакик- mechanism ['mekonizm] п 1) механизм; дастгох, сохторй дастгох; 2) фал. механизм. mechanize ['mekanaiz] v механиконидан, бо лавозимоти механики мучаххаз кардан. medal ['medl] п медал, нишон; амер. инч. орден. medalled ['medld] а 1) бо медал/ орден му- кофотонидашуда; 2) бо медал оро доцашуда. meddalion f'mi'dteljen] п медалион (руттичаи мудоаеар ки дар дарунаш сурат гунцонда ба сардан меовезанд). meddle [medl] v дахолат кардан, мудохила кардан: to meddle in other countries' affairs 6a умури кишвархои дигар мудохила кардан. meddler ['media] и одами дилбазан. media ['mrdio] pl аз medium, расонадо: the mass media васоити ахбори омма mediaeval [medi'i.’val] а аеримиёнагй. medial [’mi:dial] а миёни, миёнин, мобайнй. median ['miidian] 1. n хати тире-тире; 2. а миени, мутавассит, миёна, миёни, байнобайнй. mediate 1. a ['ini dnt] 1) миёна, мобайнй, байнобайнй, миёнй; 2) дахолати бевосита талабкунанда; 2. v ['mi:dieitj 1) миёнаравй кардан, восита шудан, оштй додан, каллу фасл кардан, мнений шудан, миснчигари кардан; 2) маикей мобайнй гирифтан. mediation [,mi:di'eijan] п миёнчигй, миёнаравй, оштигарй. mediator [!mi:dieita] п миёнарав, восита, миёнчи. medical ['medikal] а тиббй, пизишкй: medi- cal examinations муоинаи тиббй. medicate ['medikeit] v 1) мулоича/ дармон кардан, табобат кардан (бо дору); 2) бо дору омехтан. medication [jnedi'keijn] п 1) табобат; 2) до- ру, даво. medicinal [me'dismal] а 1) цоруй, давой; 2) шифобахш, дармонгар. medicine [’medsin] п 1) илми тиб, гиб: Не is studying medicine. Вай илми тибро меомузад. 2) дору, даво (for - барои)'. Не was to take his medicine three times a day. Вай бояд рУзе се маротиба дору мехурд. 3) иоду, сехр; 4) тумор, бозубанд; take one’s medicine натичаи амали худро ча- шидан, ба сазои худ расидан. ~ medicine-man ['medsmmaen] п азоймхон, шаман, сохир. medieval [,medi'i:val] а аеримиёнагй. mediocre ['mi:diouks] а миёна, каноатбахш, на хуб на бад, мутавассит, миёнахел, маъмулй, одй. mediocrity [,mi:di'okriti] п (pl mediocrities) 1) амали маъмурй, ки сазовори таъриф нест, ?ииёнмоягй; 2) одами камистеъдод, одами ми- ёнмоя. meditate [’meaiteit] v 1) дар андеша/ фикр фуру рафтан, андешидан; 2) дар cap парвари- дан, накша кашидан, дар пайи коре (ё чизе) будан. meditation [,med.'teijn] п 1) фикр, хаёл, ан- деша, мулохиза; 2) тафаккур ва ибодат, андешахои мазхабй. meditative ['meciteiv] а жарфандешона, ан- дешамандона mediterranean [,medita'reiman] а миёназа- минй, вобаста ба сарзаминхои миёназаминй. Mediterranean Sea, the [,medita'remian'si:] n Бахри Миёназамин. medium ['mi diom] 1. n (pl mediums ё media) 1) восита, васила: througn the medium of 6a воситал; a medium of communication воситаи алока; 2) расона, расокгар (media хам мегуянд ва шакди чамъи он medias): The radio is an effective media for advertising. Радио расонаи хуби огохй мебошад. 3) физ дойра, байн, фазо, 4) шароит, вазъият, мухит, холат; 5) миёначой, мсбайн; 6) обкунанда, халкунанда (рангро); medium of instruction :абони таълим; 2. а миёна, миёнй, байнобайп, мутавассит: a man of medium height марди миёнакад; me- dium waves мавчи мутавассит medley I'medli] 1. n (pl medleys) омезаи чизхои ночур, мусикии омехта; 2. а махлут, омехта meed [mi:d] п 1) шоир. чоиза ё подоши му- носиб, мукофот, инъом, тухфа; 2) гуфт'. ришва. meek [mi:k] а 1) ром, ором, мулоим, на- рмдил, халим, фурутан; 2) зудтаслим, камиро- да, мутеъ, сарбазер. meerschaum ['rnipfom] п нем. кафки бахрй. meet [mi.t] v (met; met) 1) вохурдан, дучор шудан, бархурд кардан, бархурдан ба: I met her in the library. Ман бо у дар китобхона вохурдам. 2) мулокот кардан, дидор кардан: We are supposed to meet. Бояд мулокот кунем. 3) чамъ шудан, тирди хам омадан, чаласа таш- кил кардан: The whole school met to hear the headmaster’s speech. Барои шунидани нутки райе тамоми мактаб чамъ шуд. 4) шинос шу- дан, муаррафй шудан, ошно шудан: Meet my friend Бо дустам шинос шавед. I don’t think we have met before. Ба фикрам, мо пештар шинос
meeting набудем. 5) чавоб додан, посух додан, аз ?хда баромадан, конеъ кардан: to meet the needs/ demands зарурат/ талаботро конеъ гарондан; 6) бо дам хурдан, тамос хосил кардан; 7) тачриба кардан, ру ба ру шудан; meet a bill маблаги хисобро пардохтан, аз Ухдаи пардохти хисоб баромадан; meet half-way гузашт кардан, созиш кардан, мусолиха кардан; meeting [ini:tii)J 1. pres, р аз meet: You’re meeting somebody, aren’t you? Оё шумо бо касе мулокот доред? 2. n 1) мулокот, дидор The meeting is to be held next week Мулокот хафтаи оянда баргу- зор мегардад. 2) ча-iaca, мачлис, анчумап, гирдихамой; 3) гирдихамоии ниёишй, чои гирдихамой; 4) вохурй: Il was an unexpected meeting at the bus stop. Ин вохурии тасодуфй дар истгохи автобус буд. 5) чапги тан ба таи, ду ба ду, якка ба якка; б) тех. чои ваелшавй/ найваегшаяй; meetings of mind тавофук, хамсозй, мувофикат; summit meeting вохурии сарони давлат. megaphone ['megofoun] 1. п мегафон, баландгуи дастй; 2. v садоро бо баландгуи дастй кавй кар- дан. raelanchcly ['mebnkoli] п (pl melancholies) 1) андух, хузн, афсурдагй, гам, гусса, хасрат, дилмурдагй, мотамзадагй. 2. а гамгин, хасратзада, дилмурда, андухгин, махзун. melee ['melei] фр. п 1) задухурд, ошубу гавго, бизан-бчзан, кашмакашй; 2) бахс, мубохиса. meliorate ['midioreit] i бехтар кардан/ шу- дан, бехбуд ёфтан/ бахшидан, рУ ба бехбудй ниходан. melioration [,mi:li»'reijh] п бехтарссзй, бехтаршавй, бехбудбахшй. mellifluous [me'hflussj а ширин ва хушоянд, шахдафшон (сабки хунар, нигориш, сухан ва г.), ширинсухан. mellow ['melon] 1. а 1) расида ва обдор; 2) пухтагй, пухта расида гй (мева); 3) сабзида расидагй; 4) мулоим, хушоянд, гарм (обу хаво, садо ва г.); 5) солгашт, расида. бисёрсо- ла (шаров); 6) фарбех, серхосил (замин); 6) окил, хирадманд, зирак. куртачриба; 7) гуфт. ширинкайф, ниммаст; 2. v 1) пухтан, пухта шудан, сабзида раси- дан; 2) ба камол расидан. melodious [mi'loudjos] а хушоханг, хушна- во, форам. melodrama ['meladra:mg] и 1) мелодрамма, намоиши ошикона ва хаячонангез, ки дар он суруд хам мехонанд; 2) гулувомез (амал, сухан ва г.). -51b- melody ['melodij п мус. (pl melodies) 1) oxam, наво, ромиш, тарона; 2) хушохапгй, хушнавой, форамии наво. melon ['melan] п харбуза; cut/ slice the melon амер. пах,. 1) масъаларо хал кардан; 2) фоидаи иловагиро байни сахомон таксим кардан; 3) бурди калонро байни бози- гарон таксим кардан. meit [melt] 1. п 1) оханй гудохташуда, гудоз, гудоза; 2) гудозиш; 2. v 1) об шудан/ кардан, обсон кардан: The snow melted. Барф об шуд. 2) мач,. нарм шудан/ сохтан, нарм кардан, мулоим ва мехрубон кардан (эхсосот ва г.). The child’s smile melted her anger. Табассуми кудак газаби уро нарм намуд. 3) гудохтап, об шудан’ The butter melted in the sun, Равган дар офтоб об шуд. 4) нопадид шудан (бо тадриу), махв шудан. па- роканда шудан; 5) дархам рехтан, як шудан, омехтан, кам-кам омехта шудан; melt away ботадрич нопадид шудан; melt down об кардан, омехта кардан; melt out об карда баровардан; melting/ meliting point нуктаи гудозиш/ обшавй. melt in one's mouth хушмаза будан. нарм ва лазиз будан, дар дахон об шудан. melting ['meltnj] 1. п 1) гудозиш; 2) обшавй; 2. а гудохташуда; обшуда. member ['memba] п 1) аъзо; corrisponding member аъзэ-кореспондент; 2) узви бадан, ан- дом; 3) намоянда, вакил, узв (идора ва а.); Member of Parliament вакил/ намояндаи пар ламент/ мачлис; member state цавлат-узви... (СММ ваг.). membership ['membafip] п 1) аъзогй, узвияг. хамвандй: the membership of the UN узвияги СММ: 2) аъзо, хамвандон, микдори аъзо. membrane [’membiein] п тиб. 1) парда, пар- дача, лифофа; 2) тех. мебрана. mambianous [mem'bremgs] а пардагй, лифофп. пардавор, парданок. memento [me'mentou] п огохй, огохкунй, ёдгорй, ёдевар. memoir [’memwa;] п 1) тарчумаи хол, зинда- гинома, зистнома. корномаи зиндагй, тазкира; 2) pl хотирахо, китоби хотирот, ёддоштхо; 3) pl маколаи илмй. memorable ['тетэгэЫ] а фаромушна- шаванда. фаромушношуцанй. memorandum [memp'rsendsm] п (pl memo- randa or memorandums) 1) ёдтошти дипломатй (хулосаи масъалауои мавриди бахс); 2) номаи гайрирасмй аз як идора ба идораи дигар (memo хам мегуянд); 3) хулосаи руйдодхо ва мушохидот, ёддоштхои кутох, фишурдаи мушехидахо; 4) ёддошти хаттй ва расмй. memorial [пп'тэ:пэ1] 1. п 1) ёдбуд, гироми- дошт; 2) хайкал: a war memorial хайкали курбонихои чанг; 3) эрзи хол, хохишнома;
-517 - 2. а ёдгорй, ёдбуд, гиромидошт: a memori- al tablet лавхаи ёдгорй. memorize ['memaraiz] v 1) дар хотир нигох, доштан, аз ёд кардан, аз бар кардан; 2) бузур- гдошт кардан, ёдгорй кардан, цовидонй/ абадй кардан. memory ['memari] п (pl memories) 1) хофиза, зехн, хотира, ёд: Не has a good memo- ry for dates. Вай нисбати таьрихи рузхо хофизаи хуб дорад. 2) хотира, ёддорй, ёдбуд; 3) ёддоштхо: Не has happy memories of his childhood. Вай аз айёми кудакиаш ёддоштхои хуб дорад. in memory of sb/sth ба ёдбуди касе/ чизе; refresh one’s memory аз нав ба хотир овардан; to the best of my memory то он чи ки ба ёд дорам. men [men] pl a! man мард; одам; Men may meet but mountains never. Зарб. ~ Kjx ба к?х намерасад, аммо одам ба одам мера- сад. menace ['menas] 1, п I) тахдид, бимдод, 2) хар чизи тахдидкунанда, бимофарин, бимзо, хатар; 2. v тахдид кардан, мавриди тахдид карор додан; дар марзи хатар карор додан. menacingly ['menisitjh] adv тахдидомез, хавфнок, хатарнок. menagerie [mi'aaedsan] фр. п намоишгохи чонварон. mend [mend] 1. п 1) таъмир, навсозй, бозсозй; 2) бехбудй; 3) дарбех/ ямоки духташуда; on the mend ру ба бехбуд, дар холи хуб шудан (бемори ва г.); mending таъмир; 2. v 1) таъмир кардан, дуруст кардан, ислох кардан, навсозй кардан: to mend shoes кафш таъмир кардан; 2) бехтар кардан, ислох кардан, бехбуд бахшидан: to mend one’s manners рафтори худро ислох кардан; 3) бехбуд ёфтан, бехтар шудан, шифо ёфтан (бемори ва з.); 4) дарбех кардан, дузондан: ment the fire оташро тезондан; In the end things will mend. Зарб. ~ Мушкиле нест, ки осон нашавд. Mend or end. Зарб. ~ Ё тир мекафад ё чувоз. mendacious [men'deijas] а дуругин, каллобй. mendacity [men'daesiti] п (pl mandacities) дуруггуй, дуруг, риёкорй. mender f'mendo] п устои таъмиргар. mendicant ['mendik.intj 1. п гадо, садакагир, каландар; 2. а гадовор, каландарвор. menfolk [’menfouk] п pl гуфт. мардхо, мар- дон. menial ['mimisl] 1. п хизматгор, пешхизмат, вавкар, чокар; ____________ mercurial 2. а навкарсифат, фурумоя, чоплус. meningitis [.merin’dyaitis] п тиб. менингит (илтиуоби парда^ои майна). men-of-war ['menav'wo:] pl аз men of war киштии харбй. mensturation [,menstru,eijn] n мохонагй, олати мохона, бенамозшавй. mensurable [’menjurabl] а санчишпазир, кобили андозагирй mental ['mentl] a 1) зехнй, фикрй, аклонй, хирадй: mental work корхои фикрй; 2) рУхй, магзи: a mental disorder касалии рУхй; mental borne табобатхонаи касалихои рУхй. mentality |men'ta:hti] п (pl mentalities) зехнияг, кувваи зехнй, тавоноии зехнй, рухия, кувваи фикрй, тарзи фикрронй. mentally [’mentlali] adv фикран, зехнан. menthol ['mcnBol] п хим. ментол. mention ['menjn] 1. п зикр, ишора, ёдоварй, тазаккур: Не made no mention of her request. Вай илтимоси хонумро зикр накард. 2. v зикр кардан, ишора кардан, ном бурдан: Did I hear my name mentioned? Касе номи марс зикр карда буд? Don’t mention it! Хочати гуфтан нест. Намеар- зад! above mantioned дар боло зикршуда; not to mention илова бар ин ки, сарфи назар аз, хатто агар (чизеро) зикр накунем. mentor ['mento:] п рохбар, рахнамо, устод, мураббй, муатлим. menu fmenju:] фр. п 1) меню, фехристи хурок, номгуи таомхо; 2) комп, фехристи им- конот. mercantile ['ma:kantail] а бозоргонй, тичоратй, тодирй: mercantile law конуни тичорат. mercenary [mo:sinsn] 1. п (pl mercenaries) сарбози кироя/ муздур; мар зархарид: foreign mercenaries зархаридони хоричй; 2. а муздур, пулдуст. merchandise ['ma:tjcr.daiz] 1. п 1) мол; 2) савдо, тичорат, хариду фуруш; 2. v доду ситад кардан, тичсрат кардан, merchant ['ma:tfant] 1. п точир, бозаргон, савдогар, косиб, дукондор. магозадор. merchant navy/ marine неруи тичоратии бахрй, a merchan bank бснки тичоратй; 2. а тичоратй, бозорй. merchantman i’ma:tjantman] п (pl merchant- men) 1) киштии тичоратй; 1) таъ. бозортон, точир. merciful ['mo:siful] а бахшоянда, хатобахш, омурзанда, гафу р, рахим, карим. The merciful God Худой бахшоянда. merciless ['ma:sihs] а берахм, сангдил, золим. mercurial [ms/kjuanal] 1. п дастгохи симоб дор;
Mercury _________ _ 2. а симобй, симобцор. Mercury ['mo:kjun] n нуч. Мекрурий, уто- рид, тир, дабири фалак. mercury fms kjuri] и симоб. mercy [Tria:si] п (pl mercies) 1) рахм, шафкат, илтифот, нармдилй, дилсузй: They showed mercy towards their enemies. Онхо нис- бат ба душманопашон рахму шафкат зохир намуданд. 2) бахшиш, авф, гузашт, бахшандагй: Не begged for mercy. Вай авф мепурсид. at the mercy of sb/ sth дар зери таъсири касе/чизе, beg for mercy авф пурсидан; have mercy навозит кардан, амон додан, рахм кардан. mere I [mis] п шоир. кул, дарёна. mere II [mis] а одй, ошкор, равшан, намоён: It was mere chance. Ин тасодуфи одй буд. a mere child could do it хатто кудак хам инро карда метавонист. merely ['mioh] adv танхо, факат: Не merely wants to know the truth. Вай танхо хакикатро донистан мехохад. meritricious [,men'trifas] а фирсбо, хушзохир (ва бадботин), харза, бебандубор. merge [rna:dj] v 1) фуру бурдан; 2) як кар- дан, дархам омсхтан, хампайваст кардан/ шудан, яке шудан. merger ['mo:dj] п хампаиваст, пайванд, якпорчашавй, якчояшавй. meridian [ma'ridion] п 1) геог. хати рост, меридиан; 2) нисфирузй, нимрузй, зухур; 3) мау. авч;, нуктаи баландтарин, болотарин маком ва мавкеият дар зиндагй. meridional [meridional] а чанубй, ба суи чану б. merino [ma'rimou] п 1) мерино (навъи гусфанди мауинпашм); 2) пашмй гусфанди мерино; 3) порчаи пашмй ва нарм. merit ['merit] 1. п 1) лаёкат, кобилият, шоистагй, сазоворй; 2) арзиш, некуй, хубй; 2. v сазидан, сазовор будан, шоистан, шоиста будан дархур будан, арзакда будан. meritorious [men'to:nas] а шоиста, сазовор. merriment ['merimont] п хурсандй, хушхолй, дилшодй, шодй, сурур. mermaid ['mo:meid] и 1) миф. парии обй (ки боло танаи духтари хушруй ва поин танаи моуй дорад); 2) шиновари мохир (духтар ё зан). merman ['тэ:тэп] п дарёмард (ки боло та- наи мардй ва поин танаи мох,й дорад); 2) ши- новари мохир (мард). merrily ['merih] adv шодон, хурсандона, хуррамона. merriment ['menmant] п шодй, хурсандй, хушдилй, дилшодй. l518- merry ['теп] a (merrier; merriest) шод, шодком, дилшод, хуш, хушхол, хурсанд; make merry хуш будан, шодй кардан, хурсандй кардан; All are not merry that dance lightly. Зарб. ~ Ha хар кас, ки мсраксад, хушхол аст. Merry Christmas! Кристмас муборак! merry-go-round ['mengau,raund] п 1) чархо- фалак; 2) давраи пурфаъолият (кор ва г.); 3) чарх, давр (аз хурсандй). mesh [mef| 1. п 1) халка, гирех; сурох, рав- зан, чашма (тур); 2) pl нах (барои бофтани тур ва е.); 3) тур, шабака, гарбел, злак; 2. v капидан, капондан, ба тур афтондан, гир андохтан, ба дом гирифтан. mess I [mes] 1. п 1) мизи умумии хурокхурй, ошхона, нахорхона (дар артиги ва г.): it is time to go to mess вакти хурокхурй шудааст. 2) гизохурй, хурдангох (дар киштй) 3) як сахм ё вохиди хурок; 4) хуроки бемаза, гизои ноху- шоянд; 5) хамхурокй (дастае, ки доим якчоя хурок мехуранд); 2. v якчоя хурок хурдан, сари як миз/ ба таври дастачамъй хурок хурдан. mess II [mes] 1. п 1) бесарусомонй, бетартибй, сардаргумй, нобасомонй, парешонй: Her room was a mess. Дар хучрааш бесарусомонй буд. 2) бадбахтй, мусибат, бало, касофат: Не has got into another mess. Вай боз ба мусибате дучор шуд. 3) гуфт. одами касиф, одами бадхУ; 2. v 1) бесомон кардан, бетартиб кардан, вайрон кардан (корро); 2) дахолат кардан.) message ['mesidy] п 1) паем, пайгом, хабар: a written message паёми хаттй; 2) паёми расмй, иттилоот; ахбор: the President’s message to Majlisi Milli паёми президент ба Мачлиси Миллй; 3) фармоиш, миссия; 4) илхом, пайгоми илохй, пайгоми пайгамбар; 5) маънии аслй; get a message маънии ишора ё паем ё амалеро фахмидан; leave a message for sb ба касе пайгом/ хабаре фиристодан; send a message ишора кардан, бо имо ва ишора фахмондан. messenger ['mesmdja] п 1) паёмрасон, косид, паёмовар, пайк, номарасон: the qeen’s messan- ger косиди малика; 2) пайгомбар, пайгамбар, паёмбар, фиристода, расул: a massenger of peace пайгомбари сулх; God’s messenger Расули Худо. messmate ['mesmeit] а (дар киштй, артиш ва г.) 1) хамхурок (касе, ки уамеша сари мизи хурок парауи дигаре менишинад); 2) мач. хамдарс, шарикдарс, хамсабак. Messrs ['mesaz] п pl (кутох аз фр. messieurs) чанобон. messy [mesi] a (massier, massiest) 1) чиркин,
-519- mice ифлос, касиф, шулухта: a messy room хонаи касиф; 2) бетартиб, бенизом, нобасомон, па- решин, номуратаб. met [met] past вар. р. аз meet. metabolism [ma'ttebahzm] п метаболизм, мубодилаи модлахо, дигаргавхариш. metal ['metl] 1. п 1) металл, филиз, охан: а piece of metal порчаи охан; ferrous metals фу- лузоти сиёх; 2) pl хати рохи охан: The train ran off the metals. 1\атор аз хати рохи охан баромад. 3) сангреза, шагал; 4) шишаи об- кардашуда; heavy metal артилерияи/ тупхои вазнин; 2. v 1) охапкорй кардан, бо охан нушондан; 2) регпошй кардан, бо pet пушондан. mettaled ['metld] а бо охан рупушуда. metallic [mi'taehk] а метали», маъдани, филизй. metalliferous [.meto'liferss] а маъдандор, филиздор. metallurgical [jneta'laidjikal] а металлурги, филизгарй, филизкорй. metallurgist ['metalardjist] п металлург, фи- лизкор, филизгар. metallurgy ['met91a:dji] п металлургия, филизкорй. metamorphose [,meta'mo:fouzj v дигар шу- дан, тагйири шакл кардан. metamorphosis [,meta'mo:fosis] п (pl meta- morphoses) п метаморфоза, дигаршавй дигаррехтй, тагйири шакл, дигаргунй. metaphor ['metofo] п адаб. истиора, санъа- ти истиора, мачоз. metaphorical [meta'forikal] п мачозй, истиорй, metaphysical [.meta’fizikal] а метафизикй. metaphysics [.meta'fiziks] п метафизика (бахши фалсафа). mete I [mi:t] п 1) сархад, ХУДУД, марз; 2) нишон/ хати сархадй; 3) уук. хад; metes and bounds х,ук. хад, худуд. mete II [mi:t] v 1) шоир. чен кардан, санчвдан; 2) (од. бо out) сахм додан, таксим кардан, бахш кардан; 3) таъин кардан, мукарар кардан. meteor ['mi:tja] п нуц. метеор, шихоб, шихона, нивора. meteoric [,mi:li'onk] а 1) ниворй, метеорй; 2) шихобй, шихонй; 3) хиракунанда. meteorite [’miujorait] п нуц. метиорит, шихобсанг, шахона, шахонсанг. шахобсанг. meteorological [.mntjorolodyikal] а вобаста ба хавошиносй meteorology [.mhtja'roladji] п метеоро- логия, илми хавошиносй. meter ['mi:ta] п 1) метр (ченаки дарозй), ан доза, василаи андозагирй; 2) амер. = metre; 3) (шеър) вазн; 4) дастгохи ченкунй: a gas metei дастгохи чей кардани газ. methane ['тевет] п хим. метан, гази ботлок. method [’тевоа] п 1) метод, усул, равиш, шева, тарика, тарзу услуб: the new method усу- ли нав; 2) низом, тартиб. methodical [mi'Sodikal] а 1) равишманд, равишдор, шевацор, услубй; 2) манзум ва му- раттаб. methyl [meGil] п хим. метил. meticulous [mi’tikjulas] а дакик ва пойбанди чузъиёт, хурдагир, мушикоф, васвосй. metre I ['mi:to] п метр (ченаки дарозй), metre II ['mi:tal п рабт; андоза, хадм. metric [’metnk] а 1) вобаста ба метр, метрй: metric system системаи метрй; 2) аруз, вазни шеър (адабиёт). metrical [’metrikol] а 1) вобаста ба вазни шеър, вазни, охангин, вазндор; 2) метрй, чен- кунанда; 3) вобаста ба андозагирй/ дарозисаидй. metropolis [mi'tropahs] п 1) марказ, шахри калон; 2) пойтахт, шахри асосии кишвар ё минтака; 3) шахр ё сарзамини аслии кучкишинон (дар Юнони Крдим). metropolitan [.metropolitan] 1. п 1) одами шахри ва бофарханг, шахрнишин; 2) сарускуф- ускуфи аъзам, митрополит; архиепископ; 2. а 1) марказй, пойтахтй, калоншахрй; 2) зобаста ба пойтахт, шахр; 3) модаршахрй, ватанй. mettle [metl] п 1) тинат, часорат, гайрат; 2) тафс, харорат, гайрат; 3) диловарй, часурй, шучоат. put sb on his mettle часорати касеро санчицан, касеро хавасманд кардан. mettlsome ['metlsxm] а часур, далер, гаюр, нотарс. mew I [mju:] 1. п мяв-мяв (садои гурба); 2. v мяв-мяв кардани гурба. mew II [mju:] 1 и 1) кафас; 2) боздоштгох, зиндон, махбас; 2. v (маъмулан бо up) дар кафас андохтан, махбус кардан, ба зиндон партофтан. mew III [mju:] п шоир. мохих\'рак (паранда). mewl [mju:l] v 1) мяв-мяв кардани гурба; 2) мац. нолидан зоридан, гиря кардан. mews [mju:z] п саисхона, аспхона, ахтахона, зинхона. Mexican [’meksikon] 1. п Мексикой; the Mex- icans мексикоихо; 2. а Мексикой, вобаста ба мардум ва фарханги Мексикой. Mexico ['meksikou] п Мексика. mezzanine [’mezenim] п 1) чанд катори аввал дар театр; 2) меъ. антресол, болохона, чорток. mi [mi:] п мус. овози мй. miaow [mi;'au] ниг. mew I. mica ['mails] n абрак (минерал). mice [m ais] pl аз mouse 1.
microbe ________ - 520- microbe ['maikroub] n микроб, беморизо, зева. microbiology [.maikioubai'olodxi] n микро- биология, микробшкносй, зевашиносй. microclimate [,maikrou'klaim:t] n микро- климат, сбу хавои як шахр ё нохия ё махалли сарбаста, мисли гулхока ва толор. microcosm ['maikrcukozrr.] п олами сагир. дахони хурд. microfilm ['maikroufilm] 1, п микрофилм, резафилм. 2. v ба микрофилм гирифтан. micro-organism [,maikrou'ogaen:zm| п мик- роорганизм, организмхэи ноаёни гиёххс ва хайвонот. microphone ['maikrafoun) п микрофон, баландгуяк, садобар. microscope ['ma:kraskoup] п микроскоп, зербин, заррабин. microscopic(al) [,ma;kros'kopik(al)] а майда реза, микроскопй. mid [mid] 1. и миён, миёна, нима: in mid ocean дар миёни укёнус; midday нимаруз; 2. а миёнй, мобайнй: mid finger ангушти мобайнй mid- [mid] pref нима, миёна, мобайнй, миёнй: midway нимарох; mid-January дар мо- байни мохй январ midday ['middei] п нимаруз, нисфируз, нимрузй, зухур. middle ['midi] 1. п марказ, мобайн: They put the table in the middle of the room. Онхо мизро дар мобайнй хона монданд. 2. а мобайнй, маркази: You’ll find them in the middle room. Шумо онхоро аз хонаи мобайнй меёбед. middle class табакаи миёна; middle school мактаби миёнаи нопурра (мак- таби давлатй дар Англия барои кудакони 8-10 то 12-14 сола); the Middle Ages асрхои миёна. middle eged ['midheiajd] а миёнасол (аз 30 то 40). middleman f'midlmon] п миёнарав, даллол, воситачй, миёнчй, оштидиханда. middling ['midhi;] 1. а миёна, мобайнй, му- тавассит, одй, маъмулй; 2 adv нисбатан, то андозае, ба хадди му- тавассит. middy ['mid i] гуфт. кутоу аз midshipman. midge [midj] п пашша, хомушак. midget ['midgit] п 1) мавчудоти майда, махлукоти майда: 2) акси хурд; 3) амер, наш- ита, хомушак. midland ['midland] 1. п 1) сарзамини дару- нии кишвар, дарунмарз: 2) pl The Midlands Мидланп (уисмати марказии БК); 3) заб. гуиши Мидланп; 2. а 1) дохилй, дарунй; 2) дохила; midmost ['midmoustj а (дарацаи олй аз mid) миёна тарин. дарунитарин. midnight ['midnait] п 1) нимашаб, нисфи шаб: ai midnight дар нимашаб; 2) нимашабй, вобаста ба нимашаб; 3) мац. торикии зулмот. midriff ['midnf] п 1) анат. шикам, дил, нофгох; 2) либоси нофнамо. midship ['midj’ip] п бах. кисмати миёнаи киштй. midshipman I'midjipman] п амер, донишчуи донишкадаи бахрй:. midst I [midst] п миён, миёнгох: in the midst of дар миёни; in cur midst дар миёни мо. midst II [midst] prep ниг. amidst. midsummer [ mid.sxma] n миёна7 нимаи то- бистон. midway ['mid,wei] 1. n миёнарох, нимарох; 2. adv дар миёнарох, дар нимарох. midwife ['midwaif] п [pl midwives) 1) момо, момодоя, кобила, доя; 2) омили тагйир. midwinter [,mid‘wmta] п миёнаи зимистон. mien [mi:n] п киёфа, рехт, рухсора, намуд. rnigbl I [mait] past аз may: Не might come. Вай шояд биёяд. Might goes before right. Зарб. ~ Зурат беш аст, харфат пеш аст. mitght И [mait] п тавоной, кудрат: Не worked with all his might. У бо тамоми кудраташ кор мекард. with might and main бо тамомим кудрат/ хастй; Might make right. Зарб. ~ Зур хак аст. Зур хакро поймол мекунад. might-have-been ['maithov,bi:n] п 1) имко- нияти аз даст рафта; 2) бебахт, бетолеъ mighty [maiti] 1. a (mightier; mightiest) неруманд, тавоно, пурзур, кудратманд, тавонманд, тахамтан; 2. adv гуфт. хеле, зиёд, бисёр, як дунё. mignonette [jnmja'net] фр п гиёу. гули асри ак. migraine ['mi:gretn] п тиб мигрен, дарди нимсар, дарди шадид. migrant ['maigrenl] п 1) мухочир (шахе); 2) паравдаи кучи; 2. а 1) кучанда, сайёр; 2) мухочир: migrant birds паррандахои мухочир. migrate fmai'greit] v 1) куч кардан, мухочират кардан, кучидан, тарки ватан кар- дан; 2) парвоз анчом додан (парандах^). migration [mai'greijn] п 1) мигратсия, мухочират, кучиш, куч; 2) парвоз (парандауо). migratory [’maigreitan] а 1) мухочир, кучгар; 2) кучй (паранда); 3) сайёр. mike I [maik] 1. п бскорй, бекоргардй; 2. v бекор гаштан, аз кор гурехтан. mike II [maik) п гуфт.. микрофон, кутох, аз microphone, milage ['maihdg) ниг. mileage. milch [miltf] а ширй, ширдех: milch cow ro-
-521 - rillion ви ширдех. mild [maild) a 1) мулоим, сусг, заиф, нарм: a mild winter шмистони нарм; 2) камтаьсир, сует (пушок, дору ва г.); 3) ором, халим, сокит. mildew ['mildju:] 1. п 1) магор, пупанак; 2) хар навъи бемории гиёххо (сафедак ва г.); 2. v магор задан, магордор шудан/ кардан. mildly ['maildh] adv 1) охиста, мулоим: 2) ба таври ором, бо мулоимат, бо матонат; put it mildly дасткам, лоакал. mildness [’maildnis] п 1) нармй, мулоимй, нозукй; 2) сустй, заифй, камкувватй; 3) пажмурдагй, бехолй, ланчи. mile [mail] п мил (ченаки дарозй'. мили хушкй = 1609 м; мили бахрй = 1853 м). mileage ['maihdj] и 1) масофаи тайшуда ба хисоби мил; 2) дури бар хисоби мил; 3) низо- ми масрафи бензин бар хисоби мил (дар ав- томобил): 1 get good mileage on my car. Мас- рафи мошини ман кам аст. milepost ['mailpoust] n сутуни масофа (су- туне, ки фосилаи шахри баъдиро бар хисоби мил дар он менависанд). inilstone ['mailstoun] п 1) санги масофа (санге, ки фосилаи шахри баъдиро бар хисоби мил дар он менависанд); 2) мау. руйдоди мухим, мархала (дар хаёт, таърих). militant ['militant] а мубориз, гаюр, ситезаду. militarism ['militanzm] п артишгарой, ми- литаризм, артишеолорй, низомигарой (сиё- сати тацвияти нерухои мусаллах, ва омодаги барои уанг militarist ['militarist] п милитарист, рухияи низомй, низомиг арой. militarization [rmlitarai'zeijn] п харбикунонй, милитаризация, низомисой. militarize ['mihtaraiz] v харбй кунонидан, мусаллах кардан. military ['mil Нэп] а харбй, низомй, сарбозй, артишй, аскарй: military forces нерухои низомй; the military нерухои низомй, артиш, афсарони артиш. militate ['militeit] v 1) мубориза бурдан, чангидан, чанг кардан; 2) амал кардан, сите- шдан, шохидй додан (ба мукрбили касе). militia [mi'll]э] п милитсия, милиса. milk [milk] 1. п 1) шир: new milk шири навдушида; Have a glass of milk. Як пиёла шир нушед. 2) хар моей ширмонапд: coconut milk шири норгил; pigeon’s milk «шири мург»; 2. v 1) шир душидан/ додан: They milk their cows twice a day. Онхо хар руз ду маротиба говхои худро медушант. 2) мау. бахрагирй кардан, даркашидан: The grandchildren regu- larly milked their grandmother for mill;. Набе- рагон мунтазам аз модаркалочашон пул дар- мекашиданд. 3) захр гирифтан (аз мор ва г ); Cry over the spilt milk. Зарб. ~ Бехуда зоридан. flowing with milk and honey пур аз неъмату cap- ват; in the milk норас, нопухта (гандум ва г.). milk and water ['milkan,wo:ta] n 1) шири бо об омехташуда; 2) мау. гуфтугу/ мулокоти бемаънй. milk-and-water [’irilkon,wo:to] а 1) сует, кам таъсир, обакй; 2) беирсда, сустирода. milker ['milka] п 1) говдуш, говчуш; 2) дастгохи шпрдушй; 3) гови ширдех. milkmaid ['milkmeid] п ширдуш, гевчуш; ширфуруш (духтар ё зан). milkman ['milkman] п (pl milkmen) ширдуш; ширфуруш (мард). milksop ['milksop] п 1) буридаи нони дар шир таршуда; 2) одами тарсончак, тарсу, мар- ди занмонанду бечуръат. milk-white ['milkwait] а сафед (мисли шир). milky ['milki] al) ширй, ширмонанд, шир- ранг; 2) душой, ширдор, ширзо; 3) (бо харфи калон): Milky Way Рохи Кахкашон. mill [mil] 1. п 1) осиёб (бино ва оастгоуу. The farmer took his gram to the mill. Фермер гапаашро ба осиёб бурд. 2) дастгохи хурд е орд кардани хар чиз: a coffee mill осиёби дахва, кахваордкун. 3) корхона: They are build- ing a new steel mil! here. Онхо дар ин чо корхо- наи нави эхангудозй месозанд. 4) дастгохи пардохти филиз; 5) лах;. зиндон, махбас; 6) дастгох барои равганкаши; go trough the mill мау. аз озмоиши сахт гузаш- тан; put throuh ihe tn: 111 аз озмоиши сахт гузароидан; 3. v 1) осиёб кардан, орд кардан; 2) дар дастгох коркард кардан (охан ва г.); 3) майда кардан < маъданро); 4) лах- ба махбас фири- стондан. milboard r'milba.d] и картон, когази гавс. millennium [mi'lemom] п (pl milleniunu or mil- lenia) хазорсола, хазора: during the last two millenia дар ду хазор соли гузашта. miller I'mila] п 1) осиёббон, осиёбдор, осиёбчй; 2) дастгохи харротй; Every miller draws water to his own mill Зарб. ~ Хар кас дастй равганинашро ба музаи худаш мемолад. millet ['miht] п арзан, донаи арзан, mill-hand ['miihend] и коргари корхона. milliard ['milja:d] пит миллиард (хазор мил- лион, имр$з бештар billion мегфянд). milligramme [’mihgrsem] п миллиграм (як Хазор грамм; ба шакли кутох nig навишта ме- шавад). millimeter ['mikmi:to] п миллиметр (аз хазор як уиссаи метр; ба шакли кутох пип на- вишта мешавад.) million [’miljsn] пит миллион (хазор дар
- 522- millionaire х,азор\, the millions бисёр. millionaire [,miljo'nea] n миллионер, луидор. mill-pond ['milpoud] n хавзи осиёб, хавзи пеши осиёб. millstone ['milslounj п 1) санги осиёб; see far into the millstone мац. дорой басирати гайритабии будан; 2) мац. бори сангин, сар- бори сангин, махдудияти зиёд. mill-wheel ['milwi:lj я чархи осиёб. mime [maim] v лолбозй кардан, таклид кардан. mimeograph ['mimiogra:f] 1. п мимеограф (дастгохи чопкуни); 2. v чоп кардан. mimic f'mimik] 1. п таклидгар, вонамогар; 2. а таклиди, вонамудй, такдидкорона; 3. v таклид кардан, такдидкорй кардан. mimicry ['mimikn] и таклидкорй, вонамогарй. mince [mins] 1. п гушти кима, гушт и куфта. 2. v 1) кима/ майда кардан, реза реза кар- дан (гушт ва а.); 2) нарм/ майда карда гуфтан, бо зарофзт гуфтан ё анчом додан; 3) таъриф кардан, пардапушй кардан; mince matters пардапушй кардан; mince по words пардапушй накардан; not mince matters пардапушй накардан, руи рост гуфтан. mincemeat ['rmnsmi:t] п 1) гушти кима, гушти ]'j фта; 2) омезае аз себи хурдкардашу- да, кишмиш, бодом ва гохе гушт; make mincemeat of а) хурд кардан, реза-реза кардан; 61 мац. торумор кардан, нест у нобуд кардан (оуиоширо). mind [maind] 1- п 1) хотира, ёд: His name has slipped my mind. Номаш аз ёдам. рафтааст. 2) назар, назариёт, фикр, андеша, акида, зехн, фахм: a reactionary mind акилаи иртидой: Не has a very quick mind. Вай зехни хеле тез до- рад. 3) акд, хуш, аклу шуур, замир, зехн, хотир: to be in one’s right mind сохиби акди расо/ солим будан; Put it out of your mind. Инро аз хотир барор. 4) фал. рУх, нафс (дар баробарй модда); 5) дарёбиш, дарёбй, тарзи фикрронй: an artistic mind тарзи фикрронии хунари; 6) хост, ният, тасмим, ирода; A sound mind in a sound body. Зарб. ~ Вехи давлат - тани сихат. be of two minds дудила будан; be out of one's mind аз хотири касе баромадан; bear/ keep in mind дар хотир нигох доштан; bring/ call to mind ба хотир овардан, аз хотир набаровардан; change one's mind аз фикр гаштан; come to one's mind ба хотири касе омадан; make up one's mind карор додан, тасмим гирифтан; on one's mind дар фикр, касд: She has some- thing on her mind. Чизе дар фикраш дорад. (Крсди чизеро дорад); speak one’s mind кушоду равшан фикри худро баён кардан; to my mind ба фикрам; Many men, many minds. Зарб. ~ Исо хам ба ди- ни худ, Мусо хам. Х,ар мулке, хар расме. Х,ар сареву, хар савдое. the great minds of the world окилони бузурги чахон; 2. v 1) (дар цумладой инкорй ва цавоби онуо) зид будан, мукобил/ мухолиф будан, дуст на- доштач: if you don’t mind... агар шумо чид набошед...; Do you mind my opening the win- dow? Агар тирезаро кушоям, шумо мукобил нестед? 2) нигох кардан, парасторй кардан, гамхорй кардан: Ann minds her little brother when her parents go out. Аня додарашро нигохубин мекунад, вакте ки волидонаш аз хона мераванд. 3) (дар цумлахои амрй): диккат додан, ахамият додан. Mind that you come on time. Дар вакташ омаданро аз хотир набаро- ред. 4) итоат кардан, фармонбардорй кардан, мутеъ будан: Mind the step! Эхтиёт бошед, зина! Never mind! Ахамият надихед! Хеч ran не! Mind your own business! Бо кори худ машгул шавед! Ьа корхои дигарон дахопат накунед! minded ['maindid] а моил, тайёр ( ба коре). -minded ['maindid] suf. дар калимацои мураккаб: дорой назар ё акидаи махсус: high- minded олихиммат, чавонмард; pure-minded капби тоза дошта; small-minded пастфитрат, разил. mindful ['maindtl] а дар андеша, ба ёд; гамхор. mindless ['maindlis] а беандеша, бегам, беёд, бепарво. mine I [mam] pron моли ман. аз они ман: I had dinner with a friend of mine. Ман бо яке аз дУстонам хурок хурдам. mine II [mam] 1. п 1) кон, маъдан, чакб: Не worked in a mine. Вай дар кон кор мекард; а gold mine маъдани тилло; 2) уар. мина: Не was killed by an enemy mine. Вай ба минаи душман бархурда халок шуд. 2. v 1) кандан, истехсол кардан, истихрод кардан, берунбурд кардан, маъданканй кар- дан: to mine gold тилло истихроч кардан; 2) хар. мина гузоштан: to mine the entrance to a harbour дар даромад ба бандар мина гузоштан; 3) кофта даромадан, накб кандан; 4) мац. табох кардан, вайрон кардан, нобуд кар- дан (бо тутй ва дигар коркой пину они): lay mine минагузорй кардан; minefield ['mamfidd] п 1) хавзаи ангишт, ко- ни тилло, макони коркарди маъдан; 2) у ар. майдони минагузоришуда. minelayer ['mam,lets] п бал,, нови минагузор.
- 523 - miner ['mainaj n 1) кончи, накбкан, накбзан; 2) хар. миначй, шахсе, ки минаро бехавф мегардонад. mineral ['mineral] 1. п 1) модца, маъдан: Coal and iron are minerals. Лнгишту охай маъдан хастанд. 2) pl оби маьдани, нушокии газдор; 3) pl маъданхои фоиданок; 2. а маъданй, конй, моддаи маъданй: min- eral resources захирахои маъданй; mineral wa- ters обхои маъданй; mineralogy [.mina'reeladgi] п маьданши- носй, коншиносй, минералогия. mineswipper ['main,swi:pa] п бац киштии миначамъкун minethrower ['тат,0гоиэ] п миномёт, ми- наафкан. minever ['minivo] и пусти муинап кокум. mineworker ['main,wa:ka] ниг. miner. mingle ['mirjgl] v 1) омехтан, махлут кардан/ шудан; 2) даромехтан, нишасту хез кардан. miniature ['minjatp?] 1. п 1) тасвири хурд, зарнигорй, матнорой, миниотюр; 2) хунари зарнигорй; 2. а миниотюрй, хурд, реза; 3. v хурдкорй кардан, зарногорй кардан, mini-car ['mmika:] п автомобили хурд. minikin [’minikin] 1. п чиз ё мавчудоти хурд; 2. а хурд. реза, майда, кучак ва зариф. minima ['mmima] pl аз minimum. minimal ['minimal] а акал ли, хадулакалй, камтарин, кутохтарин. minimize [’minimaiz] v ба хадди акал ра- сондан; кам шумурдан, ночиз шумурдан, кам кардан. minimum [’rnimmam] и (pl minima) камта- рин, микдори камтарин, хадулакал, хадди акал. mining ['mamitj] 1. и 1) саноати кухй; истихрочи маъдан, бахрабардорй аз кон; 2) цар. минагузорй; 2. а маъданй, конй.- mining industry саноа- ти истихрочи маъдан. minion ['minjan] п 1) марками даргох, махбуби малика, махбуб; 2) гуфт. маъшук. mini-skirt ['inimskal] п юбкаи кутох. minister ['minista] п 1) вазир: the Minister of Defence вазири дифоъ; 2) dun. намоянда; 3) одами рухонй, кашиш, поп: The minister lived next door to the church Поп дар низдикии калисо зиндагй мекард 4) сарпараст; plenipotentiary minister намояндаи мухтор; the ministers хукумат; 2. v 1) хизмат расондан, ёрй расондан, кумак кардан, мусоидат кардан; 2) хизмат кардан (дар калисо). ministerial [,minis'tianal] а 1) вазирй, вазоратй; 2) давлатй, хукуматй; 3) дар сатхи minuscule вазорат, марбут ба хайати давлат; 4) хизматй, итоатй. ministry ['ministri] п (pl ministries) 1) вазерат, вазоратхона: the ministry of justice вазорати адлия; 2) шурои вазирон; 3) тавраи хизмати кашиш; 4) хашишон, рухониён: The church needed a highly trained ministry. Калисо ниёзманди рухониёни тахсилкарда буд. minivei ['miniva] ниг. minever. mink [mitjk] n зоол. ьашак, пусти вашак. minnow ['mi row] п 1) мохии канот, минов (навъи мохрии хурд); 2) мау. майда чуйда, хурду реза; A triton among the minnows. Зарб. ~ Девпайкар дар байни лилипутхо. minor ['mains] 1. п 1) ноболиг, хурдсол, сагир; 2) амер. гуфт. риштаи фаръй; 3) мус. калиди минор/ кучак; 2. а 1) фаръй, чузъй: a minor ilness бемории чузъй; 2) сабуктар, хурдтар, камтар a minor injury чарохати хурд; be of minor importance ахамияти калон надоштан, дуюм дарача будан. minority [mai'nanti] п (pl minorities) 1) акаллият: to be in the minority дар акаллияз будан; 2) ака.тлияти мазхабй; 3) хурдсол, ода- ми болиг; minority government хукумате, ки дар парла- мент аксарият надорад. minster [’rmnsla] п 1) минстер (калисои бу- зург/ калон. бешар дар таркиб истифода меиш вад); Westminster калисои бузурги Вестмин- стер; 2) калисои чомеъ. minstrel [’nrnstral] и 1) бозигари намоишхои минесирал; 2) шоир, сароянда, ромишгар; 3) мутриби даврагард; 4) сароян- даи сурудхои сиёхнустон. mint I [mint] п пудина, наъно, хулбуй. mint II [mint] 1. и 1) сиккахона, зарробхона; 2) микдори зиёд/ теъдоди поённопазири пул; беиоён, беинтихо (пул); 3) мач. манбаи пайдо- иш; mint of money пули бисёр; mint of trouble мау. нохушии бисёр, ногувории бисёр; 2. v 1) сикка задан, сурб/ зарробй кардан; 2) сохтан (калимаи нав); 3) тахк хаёлпардозй кардан. minuend [’minjuend] п риёз. камшаванда, тархшаванда, кохишёб. minuet [,mmju,et] п мус. минуэт (навъи ракси каоимии франсавй). minus [’mamas] 1. п минус, аломати минус/ тарх; 2. а макфй (шумораи); 3 prep гуфт. -бе. бидуни: Не returned from the war minus one hand. У аз чанг бедаст бар- гаптт. minuscule [mi'miskju:!] п харфи хурд.
524- minute minute I ['mimtj и нуч.. риёз. дакика; 2) дам, лахза: at the last minute лахзаи схирин; in a minute ба зудй; just a minute як дакика; minute II ['mimt] 1. п 1) кайд, хоткра; 2) pl фишурда мачлис, гузсриши вокеа, хулосаи музокирот, протокол: to keep the minutes хулосаи музокиротрс кавиштан, фишурдаи мадлисро тайёр кардан; 2. v 1) бар хисоби дакика санчидан; 2) вакт ЧУДО кардан, 3) хулосаи музохиротро навиштан, фишурдаи мачлисро тайёр кардан, ёддошт кардан, су рати чаласаро навиштан. minute III [mai'nju:t] а бисёр хурд, реза, кам: a miute improvement пешрафти хеле кам; 2) чузъй, ночиз, камахамият; 2) пурра, комил, дакик: a minute account хисоботи чузъй (пурра). minute-hand ['mmithasnd] п акрабаки шкикашумор (соат). minutely I ['minith] 1. а пайдарпай, чандбора; 2. adv хар дакика, хар лахза, дакика ба дакика. minutely II [mai'nju:th] 1. а аник, сахех, дакик, дуруст; 2. adv 1) айнан, расо пурра; 2) бе резбинй, бо мушикофй. бодиккат. minuteness [mai'nju:tnis] и 1) аникй, сахехй; 2) камй. minutiae [mai'njujii:] п pl чкзхои майда, цузъиёти камахамият, чузъиёт. minx [mirjks] п 1) таук. густох. тачноз, часур, шевагар, карашмадор (духтар к зани чавон); 2) гуфт. бадахлок, фосик. miracle 1'miroki] п муъчиза, вокеаи шигифтомез, руйдоди муъчизаосо: an eco- nomic miracle муъчизаи иктисодй. miraculous [mi'raskjuhs] а шигифгангез, гайритабий, муъчизаосо. mirage ['mira:j] и 1) сароб, г?рэб; 2) мац. чизи хаёлй (хушку холй, шубханок). mire ['mats ] 1. и ботлок; to find oneself in a mire дар вазъи ногувор карор доштан; 2) за- мини сует ва тар, гиду лой; to arug through the mire мач- бадном кардан, лакдор кардан; 2. v 1) дар ботлок гутидан; 2) ифлос кар- дан, чиркин кардан, гилолуц кардан, лой по- шидан; 3) мац. сиёх кардан, бадном кардан, лакадор кардан: They tried to mire his reputa- tion. Онхо кушиш карданд, ки уро бадном кунанд. mirror ['miro] 1. п 1) оина; 2) мац. накша, тарх; 3) акс. 2. v инъикос кардан, акс нишон додан, бозтоб кардан. mirth [ тэ:0] п хурсандй, шодй, шодмонй. mirthful ['mo:0fal] а хурсанд, шодмон, шод, дилшод, miry ['maian] a (mirier, miriest) 1) ботлокй, бот локмонанд; 2) гилолуд, пургилу лой. mis- [mis] pref ба калима маънои инкор, галат, иштибох ва нодурустиро медихад: mi- spronounce нодуруст талаффуз кардан; misbelief эътикоци галат; misbehave интизоми бад. misadvanture [,misad'ventfs] п бадбахтй, руйдоди ногувор. misantlirope ['mizonhroup] п инсонгурез, безор аз инсонхо, одамбезор. misapply [,miso'plai] v 1) нодуруст/ хато ис- тифода бурдан, иштибохан ба кор бурдан; 2) суистифода кардан, ихтисос кардан. misapprehend [,mistepri'hcnd] v нодуруст/ кач фахмидан, дуруст нафахмидан. misapprehension [.missepri'henj'n] п ноду- рустфахмй, галатфахмй, садв, гумрохй. misappropriate [,miso'prouprcit] v (пули дав- лат ва дигаронро) аз они худ кардан, тасарруф/ гасб кардан, сохиб шудан (гайриконунй). misappropriation [,misa,proupri'cijn] п гасб- кунй, азхудкунии гайриконунй. misbehave [.mtsbi'heiv] v ношоиста рафтор кардан, нодуруст рафтор кардан. misbehaviour [,misbi'hcivja] п бадахлок, бад- рафтор (шахе). misbelief [,misbi’li:f] п дин. гумрохй, акоиди куфромез доштан, муртадшавй. misbeliver [,misbi'li:vo] п бидъат, бидъаткор. miscalculate [.mis'kaelkjuleit] v дар хисоб иштибох кардан, хато кардан. miscalculation [.miskaslkju'leijn] п ишибохи хисоб, хисоби галат. miscall [.mis'ko:] v I) хато/ иштибохан ном хон дан/ бурдан; 2) сарзаниш кардан, дашном/ ха кора т кардан. miscarrige [pms'kaeridj] п 1) хатогй, нобарорй, нокомй; miscarrige of justice хатогии судй; 2) нарасондан/ надодан ба чои лозимй; 3) бачапартой. бачаандозй. сакти чанин (худ ба худе ба таври табий). miscarrj [,mis'kaen] v 1) нарасидан (ба мак;сад), ноком шудан, барор нагирифтан; 2) бача афтондан, сакти чанин кардан; miscellanea [anisi'lemio] пpl ниг. miscellany. miscellaneous [,misi'lemjas] а гуногун, чандчониба. miscellany [mi'selani] n гулчини адабй, гир- довард, мачмуа mischance [mis'tjams] п ноомади кор, нобарорй, бахти бад; by mischance бадбахто- на, дар ноомади кор. mischief ['mistjif] п 1) осеб, садама, озор, азият: Не caused a lot of mischief in our office. У дар идора дарди сари зиёд ба вучуд овард. 2) бадбахтй, гам, бечорагй: Не is a real mischief. Вай балок чон аст. 3) шайтон, шайтонй, фитна, ошуб; шухй: This child is full of mischief. Ин кудак хазор шайтонй дорад.
- 525 - misjudge Where the mischif have you been? Бало занад. шумо дар кучо мегардед. Не who mischief hatches, mischief catches. Зарб. ~ Он ки кирдори бад раво бинад, I Худ зи кирдори худ чазо бинад. Mischiefs come by the pound and go away be the ounce. Зарб. ~ Бадбахтй кух-кух меояду, му- му меравад. mischief-maker ['nnstjifmeikaj п маккор, фитнаангез, дасисакор, шахрогпубй, дубахамзан. mischievous ['mistfivos] а 1) фитнаомез: mischievous letter мактуби фи гнаангез; 2) тух, шайтои (кудак): mischievous behaviour рафтори шух, 3) бад: mischievous rumour овозахои бад. misconceive [,miskan'si:v] v 1) нодуруст дарк кардан/ фахмидан; 2) галат тафсир кардан, сутаъбир кардан; misconception [,niiskan'sepjn] п 1) нодурустфахмй, 1алатдарккунй, ишгибох, 2) тафсири хато. тасаввуроти нодуруст. misconduct [,mis'kondAkt] 1. п 1) рафтори бад, рафтори ношоям/ ношоиста; 2) амалй гайриконунй, качрафторй, суистифода аз мансаб/ маком (махсусан нисбати корманди давлатй); 3) бевяфоии заношуй, чимоъ; 2. v суистифода аз мансаб/ маком кардан: 2) рафтори бад кардан; 3) чимоъ кардан. misconstruction [,misk9n'strAkJbn] п 1) эзохи i нодуруст, таъбири бад, шархи хато; 2) амалй вайрон/ нодуруст сохтан. misconstrue [,miskon'stru:] v нодуруст шарх додан, нодуруст фахмондан, нодуруст тафсир кардан. miscount [,mis'kaunt] 1. и хисоби нодуруст/ хато, сахв (дар амалй хисоб кардан); 2. v нодуруст/ хато хисоб кардан, сахв кардан (дар амалй рисоб кароан). miscreant ['miskriant| 1. п 1) бекас, ноба- кор; 2) качдин, бидъатй (шахе); 2. а бадчинс, бадандеш, бадхох, нокас, нобакор, разил. misdeal [,mis'di:l] v (past ва p.p. misdealt) 1) нодуруст/ хато рафтор кардан; 2) бо фиреб тагу ру кардан (дар картабозй). misdeed [,mis'di:d] п бадкирдорй, бадаъмолй, зишткорй, чинояткорй, чинояг. misdemeanour [,misdr'mi:na] п рук. гунох, рафтори ношоям misdirect [jnisdi'rekt] v 1) бад рохбарй/ идора кардан; 2) нодуруст/ хато равон кар- дан, ба адреси нодуруст фиристондан; 3) дас- зури галат додан. misdirection [,misdi'rekjn] п рохбарй/ дастурдихии нодуруст. misdoing [,mis'du:irj] п 11 хатокорй, 2) кори бад, амалй кабех, miser ['maize] п 1) одами хасис, дунёдуст, тантчапг.., зарг_араст, молдуст; 2) гуфт одами паст; одами тамаьхор. miserable ['mizaroblj а 1) бадбахт, тирабахт, фалокатзада: Не looks miserable. Вай бадбахт менамояд. 2) бисёр бад, паст, ночиз, факир, гадо. miserable weather хавои бад; miserable slums махаллахои факирона; 3) бенаво, бечо- ра, маъюб. шал, очиз; 4) ранчовар, мусибат - бор, азобдиханда, фалокатбор; 5) шармовар, хичолатовар. miserably ['mizarabli] adv 1) камбагалона, хакирона; 2) бадбахтона. miserliness "maizalims] п хасисй, мумсикй, пулдустй. miserj [’mizari] п (pl miseries) 1) бадбахтй, гирабахти, фалокат, ранч, мусибат, азоб: The bad fiooa caused rmsery for many people. Обхезй сабаби бадбахтип одамони зиёд шуд. 2) кашшокй, бечорагй: They lived in great misery. Онхо кашшокона зиндагй мекарданд. misfeasance [,mie'fi:zans] рук п суистифода аз мансаб/ маком, хатокорй. misfire [,mis'faie] v натаркидан (бомба): на- парондан (милтик, ва г.). misfit [,mis'fit] 1. п ночурй; либоси исти- нам; 2. v шинам набудан, ба хам чур набудан. misfoitune [,mis'fo:tjn] п бадбахтй, бечорагй, шурбахтй, мусибат, офат, фочиа. Misfortunes never come alone. Зарб. ~ Мусибат болои мусибат, гам болои гам меояд. Misfortunes tell us what fortune is. Зарб. ~ Тс бад набинсм, хуб надокем. misgave [jnis'geiv] past аз misgive. misgive [,mis'giv] v ymisgave: misgiven) эхеоси нигаронй кардан, дилшура доштан, бадбахти- ро пайхас кардан. misgiven [,mis'givn]р.р аз misgive. misgiving [,mis'givnj] n бим, шубха, таре, бадгумонй. misgovern [,mis'gAvn] n бад хукмронй ё хуку мат ё идора кардан. misguide pmis'gaid] v бад рахнамой кардан, гумрох кардан, ба иштибох андохтан. mishandle [jms'hasndl] v бад ичро ё идора кардан, бадрафторй кардан. mishap ['mishaep] п руйдоди бад, тасодуфй баз, нобарорй, нокомй. mishear [,mis'hia] v (past ва p.p. misheard) ха- то/ галат шунпдан. misheard [,mis'ha:d] past, p.p. аз mishear. misinform [,misin'f:om] v иттилооти галат додан, огехдодхои галат додан, фиреб додан. misinformation [,misinfa'meijn] п иттилооти галат, дуруг, фиреб. misinterpret [,misin'ia:prit] v галат тафсир ё таъбир кардан, бардошти иштибохй доштан (аз чизе), бад фахмидач. misjudge [,mis'd3Adj] v 1) ба кадри касе ё
mislaid - 526 чизе нарасидан, кадр накардан; 2) галат доварй кардан. mislaid [mis'leid] v past вар.р. аз mislay. mislay [mis'lei] v (mislaid; mislaid) дар дои худ нагузоштан (чизеро), дар чои дигар гузоштан. mislead [mis'li:d] v (misled; misled) хумрох кардан, аз рох задан, фиреб додан, фирефтан. misled [mis'lcd] past ва р. р. аз mislead. mismanage [.mis'mamidj] v бад идора ё му- дирият ё сарпарастй кардан. misnomer [.mis'nouma] п нодурст истифо- дабарии ном ё истилох. misplace [.mis'pleis] v дар чояш намондан, дар чои худ нагузоштан (чизеро) дар чои дигар гузоштан. misprint 1. п ['misprint] галати чопй; 2. v [,mis'pnnt] галат чоп кардан. mispronunce [,mispra'nauns] v нодуруст/ ха- то талаффуз кардан. mispronunciation [,mispranAnsi'eijn] п та- лаффузи нодуруст/ хато. misquote [,mis'kwout] v нодуруст иктибос овардан. misread [,mis'ri:d] v (past ва р.р. misread [.mis'red] 1) нодуруст/ хаго хондан: 2) ноду- руст тафсир кардан misrepresent [,misrepn'zent] v 1) нодуруст муаррафй кардан, ба галат вонамуц кардан, галат чилва додан; 2) бад намояндагй ё вако- лат кардан. misrepresentation [,misrepnzcn'teifn] п маънидоди галат, ваколати бад. misrule [,mis'ru.l] п хукумати бад, рохбарии бад; 2) шуриш, балво, нохамсозй, мочарочУй. Miss [mis] п (pl Misses/ 1) духтар, зани шавхарнокарда, хонум, бону; 2) душиза, бокира, маъшука. miss [mis] 1. п хато: Не hit the target five times without a miss. Вай панч маротиба бе хато ба нишон расонид. 2. v 1) хато кардан (тир), ба хадаф назадан, ба нишон нарасондан, хато рафтан: Не shot at the tiger and missed. Вай ба гарафи паланг тир холй кард, вале тираш хато рафт. 2) гурехтан, нарафтан, нодида мондан, аз даст додан, ба даст наовардан, ноил нашу- дан, анчом надодан, нафахмидан, дарк на- кардан: to miss a chance имкониятро аз даст додан; I missed what he said. Чй гуфтанашро нафахмидам. 3) хозир нашудан, иштирок накардан (дар даре), гурехтан (аз даре): Не missed the last two lessons. Вай аз ду дарси охир гурехт. 4) партофта гузаштан (калима, рарф ва г.); 5) ёд кардан, пазмон шудан, дар- гил шудан (аз набудан касе)', miss a train/ bus, etc, аз катор/ автобус ва г. дер мондан; miss sb каееро ёд кардан, пазмон шудан: They missea him very much. Онхо вайро хеле пазмон шуданд. We missed you. Ч,ои шумо холй буд. missile ['inisail] 1. п мушак: a nuclear missile мушаки атомй; guided missile мушаки идора- шаванда; 2. а 1) хаводиханда; 2) мушаки. missing [inisirj] 1. pres. р. аз miss 2,: Не had been missing classes for several days. Вай чапд руз боз ба дарсхо намерафт. 2, а 1) кам, гоиб, камшуда, нопайдо: There is a page missing. Як сахифа намсрасад. 2) бе ному нишон гум шуда: Three people are re- ported to be missing. Хабар дода шуд, ки се нафар бе ному нишон гум шудаанд. mission ['mi.fn] 1. п 1) хайати намояндагон, хайати вакилон (барои музокироти икрписодй ё сиёсй): a goodwill mission хайати вакилони не- кирода; 2) вазифа,_сафорати махсус: Не was sent on a mission. Уро бо сафорате фиристо- данд. 3) максади хаёт, рисолат: Не considered it his mission. Вай ин амалро максади хаёти худ медонист. 4) сафорат (хонаи доимии хориуи); 5) пайгом, фармон, хабар; 2. v фиристодан (мубаллиеини мазхаби ё намоянда), гусел кардан, маъмур кардан. missionary ['mifonanj 1. п (pl missionaries) миссионер, мубаллиги мазхаби, гумошгаи динй, мишнарй; 2. а миссионсрй, марбут ба таълимоти мазхабй. missive ['misiv] п пайгом, паем, номаи расмй. misspcl [,mis'spel] v (mis-spelt) хатоихои имлой кардан, бо хатоихои имлой навиштан. misspelt [,mis'spelt] past ва р. р. аз misspel. misspend [,mis'spend] v (misspent) бехуда сарф кардан, ба таври ношоиста харч кардан, misstate [,mis'steit] v иштибохан изхор кардан ё гузориш додан. misstatement [,mis'steitmant] п изхори калбакй/ хато. mis-step [,mis'sept] v пешпо хурдан, лагжидан. mist [mist] п 1. 1) бухори замин, туман, губор; 2) тирагй, торй (чашм); хар чизе, ки дидро тор мекунад; 2, v 1) бо туман пушида шудан; 2) торик кардан, торик шудан, тира кардан; мубхам кардан/ шудан; It is misting. Реза-реза борон меборад. His eyes mist, Чашми у торик аст. It mists. Ин масъала мубхам аст. mistake [mi'steik] 1, п иштибох, сахв, хато, галат, лагзиш: There must be some mistake. Дар ин чо шояд иштибохе бошад. by mistake сахван, иштибохан; to make a big mistake хатоии калон кардан; 2, v (mistook; mistaken) иштибох кардан,
________________________________ _ -527 сахв кардан, хато кардан, галат кардан: 'г ои mistake my meaning. Шумо маро галат мефахмед. mistake sb/sth for sb/sth касеро/ чизеро ба чои касе/ чизе кабул кардан. mistaken [mis'teikan] 1. р. р. аз mistake 2.: You’ve mistaken me for someone else. Шумо маро каси дигар гумон кардед. 2. а хато, галат: a mistaken opinion акидаи хато; be mistaken хаго кардан, сахв кардан: if I am not mistaken... агар хато накунам... mister [mists] п чаноб, ого (одатан ба шакли Mr. навишта мешавад ва пеш аз насаб гузашта мешавад. Бе насаб истифода наме- шавад). mistier ['mistis] ниг. misty. mistiest ['mistiast] ниг. misty. mistime [,mis'taim] v 1) бемавкеъ гуфтан ё анчом додан, нобахангом анчом додан ё харф задан; 2) дар мавриди замони чизе иштибох кардан. mistiness ['mistmis] п туманнокп, хирагй, тирагй. mistletoe ['misltou] п гиёх,. доруш. mistook [mis'tuk] past аз mistake 2. mistreat [,mis'tri t] амер. ниг. maltreat. mistreatment [,nus'tri:tmant] амер. ниг. mal- treatment. mistress [’mistris] n 1) бону, хонум; ш. кутох Mrs [misiz] (пеш аз насади зани издивоукарда гузашта шуда %еу гох пурра на- вишта намешав ад); 2) кадбону, сохибхона: Не asked for the mistress of the house. Вай гуфт, ки зани сохиби хонаро дидан мехохад. 3) муал- лима, омузгор (зан): They liked their new Eng- lish mistress. Муаллимаи нави забони ангпией ба онхо писанд омад. 4) мудир, сарпараст, раис, сохиб (зан); 5) шоир. маъшука, чонона, дилдор, махбуба. mistrust [,mis'trAst] 1. п нобоварй, шубха, шак, надоштани эътимод: Нс looked with mi- strust at the stranger. Вай ба тарафи ношинос бо нобоварй нигох кард 2. v бовар накардан, эътимод надоштан: She mistrusted her ability to learn to swim. Вай бовар надошт, ки оббозй карданро ёд меги- рад. mistrustful [jms'tTAStful] а беэътимод, эътимоднопазир. misty ['misti] a /mistier; mistiest) тира, тор; мау. нофахмо, мубхам. misunderstand [,misAnda'sttend] v (misunders- tood; misunderstood) дуруст нафахмидан, галат фахмидан: Не misunderstood me. У максади маро нодуруст фахмид. misunderstanding [,miSAnda'staendii]] 1. pres. р. аз misunderstand; 2. п. нофахмй, галатфахмй, качфахмй, _ ____ ______ mix-up иштибох: They clearer up ttie mis under- standing. Онхо галатфахмиро бартараф кар- данд. misunderstood [,miSAnda‘stud] past ва p. p. аз misunderstand. misuse 1. n ['mis'ju:s] 1) кербурди гатат, истеъмоли нодуруст: misuse of words корбурди галати вожахо; 2) суистифода аз; 2. v ['mis'iu’z] 1) нодуруст истеъмол кардан, галат истифода бурдан; to misuse expressions иборахоро галат истифода бурдан; 2) суистифода кардан to misuse the government funds аз хазкнаи давлат суистифода кардан; mite [mail] п 1) маблаги бисёр кам, пули ночиз; 2) мау. сахми хоксорона; 3) чонвар ё чизи бисёр хурд/ реза. mitigate ['mitigeit] v 1) сабук кардан, кам кардан; Disasters can be, if not prevented, at least metigated. Окибати офатхои табиирс ме- тавон лоакал кам кард, агар бартараф карда нашаванд. 2) нарм кардан/' шудан, мулоим кардан/ шудан, ором кардан/ шудан, таскин додан ёфтан. mitten ['mitn] п 1) дастпуши якангушта, дастпрши бепанча; 2) дастпушаки занона: 3) pl дастпушакхои бокс; 4) лах- РаЛ> 5) сабукдуш, озодшавй (аз кор); give mitten to а) дилдодаи худро рад кардан; б) аз кор рондан: get the mitten а) аз дилдодаи худ рад шудан; б) аз кор ронда шудан. mix [raiks] v 1) омехтаи, кати кардан, мах- лут кардан/ шудан, омезондан: She mixed flour and water. Вай обу ордро омехта кард. 2) ро- бита кардан/ доштан, муошират кардан, раф- туомад кардан: Не likes to mix with people. Вай бо оламок робита карданро дуст медорад. mix up а) аралаш кардан, омехган, даромех ган; б) сахв кардан, дархам-бархам кардан: It was easy to mix him up with his brother. Вайро бо бародараш арпаш кардан осон буд. be mixed up *ith аралаш будан, даст доштан (дар амалё). mixed |mikstl l.past вар р. аз mix; 2. а 1) омехта, даромех/а, махлут: a mixed forest чанга :и-омехта; a mixed school мактаби омехта (ки дар он банана еа духтарон якчоя тафсил мекунанд); mixed marriages издивочхои чандмиллатй; 2) гуфт. тарангшу да, мастшуда. mixer [mikso] п 1) тех. дастгох барои омех- тан/ махлут кардан, омезгар, махлуткун; 2) амер, шахей хушбархурд/ муоширатй/ хушеу- лук. mix-in [’miks.in] п амер гуфт. каттаккорй, бизан-бизан, залозанй, чанчол, кашмакашй. mixture [’mikstjo] и 1) омезиш, омеза, омех- та; 2) аралаш, махлут. mix-up ['miks,Ap| п амер, дархамбархамй, чаччол, кашмакашй.
-528 - mizzen mizzen [mizn] n бах. бодбони потна, ми- зан. mizzle [mizl] I. n борони сим сим, борони рез; 2. v сим-сим боридан, рез-рез боридан. Пшап I [moun] 1. п нола, зорй: We heard а loud moan. Мо нолаи сахтро шунидем 2. v нола кардан, оху нола кардан, зор-зор гиристан, зоридан, ил гид о кардан: The sick child moaned. Кудакй бемор нола мекард. moan II [moun] 1. п хандаки обдор; 2. v бо хандак ихота кардан. mob [mob] 1. п 1) ту дай мардум, анбухи мардум, мардуми одй/ авом; 2) турух, издихом, чамоат, чамъият; 3) жар. гурухи чинояткор, дастаи дуздон; 2. v издихом ва хамла кардан, гавго кар- дан, галогула кардан, ошуб кардан. mobile ['moubail] а 1) мутахаррик, сайёр, кобили харакат; 2) дигаргунипазир, тагйирпазир, зудгард; 3) %ар. зудхаракат, зудамал; mobile forces нерухои зудамал; 4) гуфт. мишиндор, дорой автомобил. mobility ['muubiliti] п 1) мутахарррикй, сайёри; 2) тагйирпазирй, гагиирёбандагй; 3) ноустуворй. mobilization [,moubilai'zeijn] п сафар- баркунй. mobilize ['moubilaiz] v ба харака! даровардан, сафарбар кардан/ шудан, омода кардан. moccasin [niokesin] п мокасин (кафши сурхпустон). mocha ['mouka] п мокко (навъи кофе). mock [mok] 1. п гуфт. 1) ришхад, лог; 2) масхараку ни; 2. а сохта, калбакй, зохирй, дуругин, дурУгй; 3. v 1) ришханд кардан, истихора кардан, логидан; 2) хандидан, масхара кардан; 3) фи- реб додан. mocker [тэкэ] п масхаракунанда, истехзокор. мазохкор. mockery ['mokon] п (pl mockeries) 1) истехзо, тамасхур, масхара, тахкир; 2) акидаи хачвй; 3) кушиши бехосил, бехудагй. mocking-bird ['mokirjba:d] п парандаи такдидчй,таклидхон. modal [moudl] а 1) грам. модалй: a modal verb феъли модалй; 2) фал. шаклй ва холат; 3) мус. охангдор. mode [moud] п 1) шева, равиш, сабк, услуб, усул, тарз, накша: a mode of life тарзи зиндагй; mode of production тарзи истехсолот; 2) маком; муд, боби руз; 3) грам. сига. model ['modi] 1. п 1) колаб, тарх, накша: а working model of а саг колаби харакаткунандаи автомобил; 2) намуна, мо- дел: The boy is a model of good behaviour. Одоби ин бача намунаи ахлокй хуб мебошад. 3) мисол; 4) сарнамуна, колаб; 5) сармашк; 6) маникен, модел, намунаи зинда (дар магозах,ои либос ва г.); 7) либоси намунавй, 2. v (modelled; modelling, амер, modeled; mod- eling) 1) намунаи чизеро сохтан, колаб дуруст кардан; The boy was modelling a ship out of bits of wood. Кудак аз чубпорахо колаби кишти месохт. 2) тарх рехтан, сохтан; 3) аз руй наму- наи чизе сохтан; 4) сармашк карор додан; 5) аз мум ё гач сохтан, шакл додан ба, пайкарбандй кардан; 6) ба унвони маникен кор кардан, чоманамой кардан. moderate 1. п ['modorit] миёнарав (сиёсй, маз^абй ва a.); pl эътидолиён; 2. a ['modarit] 1) муьгадил, мулоим, ором: а moderate wind боди мулоим; 2) мутавассит, миёна, миёнгин: moderate skills махоратхои миёна; 3. v ['modareit] 1) мулоим кардан/ шудан, одй кардан, муьтадил кардан; 2) раёсати чаласаро ба ухда гирифтан; бурдан (чаласаро). moderation [,moda'reijn] п 1) миёнаравй, миёнагирй, эътидол, миёнварй: a man of mod eration марди миёнарав; 2) оромй, мулоимй, хунсардй. матонат; 3) муътаодилсозй; 4) гобу токат, худдорй, истодагарй; in moderation дар холи эътидол. moderator [.moda'reits] п 1) довар, хакам; 2) раиси чаласа, барандаи мадлис; 3) физ. кун- дсоз, кундгар, мулоимкунанда, танзимкунанда (шахе, ё чиз). modern [’modan] 1. п одами давраи муосир; 2. а 1) навин, кунунй, чадид, модерн, тоза: the modern period даврони навин; 2) хозиразамон, муосир; modern authors нави- сандагони давраи муосир. modern-day ['madandei] а вобаста ба имруза, имрузй; modernization [,modonai'zeijn] п навинсозй, навкунй, навсозй, ба тапаботи муосир мувофиксозй. modernizm ['mo:danizm] п модернизм, нави- гароии хунарй, навигароии адабй (равиях;ои санъат ва адабиёти царнуои 19 ва 20). modernize ['mo:donaiz] v имрузй кардан/ шудан, навин кардан/ шудан, навсозй кардан. modest ['modist] а хоксор, фурутан, шарм- гин. modesty ['modisti] п хоксорй, фурутанй, шармгинй. modification ^modifi'keijn] п 1) тагйир ва табдили шакли чизе, дигаргунсозй, дигариш, ислох; 2) заб. табдили калима. modify ['modifai] v (modifies; modified) 1) тагйир додан, миёнсон кардан, таодил кардан (ба микдори кам): Не modified his plans. Вай накшахояшро тагйир дод. 2) сабук кардан, муътадил кардан/ шудан: Не modified his de-
- 529 - mcnarchy mands. Bah талаЪоташри сабук кард. 3) грам. муайян кардан, тавсиф кардан, таъриф кар- дан. modish ['moudif] а муосир, мудй. modulate ['modjuleit] v танзим кардан, тагйир додан, сомонбахшй кардан, ба сомон расондан. modulation [,modju'leifn] п танзим, сомонбахшй. Mogul ['mou,gl] 1. и 1) мугул, магол (хусу- сан шохае аз мугулон, ки 2(индустонро забт карда буданд); rhe Great Magol Мугули Ка- бир; 2) (бо уарфи хурд) шахси мансабдор, шахси мукта дир; 2. а мугулй. mohair ['mouhoa] п 1) пашми бузи ангорй; 2) матоъ аз пашми бузи ангорй. Mohammedan [mou'hjerntdan] 1. п мусул- мон, муслим; 2. а мухаммадй, мусулмонй. Mohican ['mouikan] п мокиган (цабилае аз сурхпустони Америка). moiety ['moiati] п (pl moieties) 1) ним, нима, нисф; 2) сах,м бахш: The farm was dcvided into two moieties. Хоцагй ба ду бахш таксим гар- дид. moil [moil] 1. п 1) кори вазнин/ сахт; 2) ошуфтагй, шулугй; 2. v машаккат кашидан, чон кандан, кори вазнин/ хастакунанда кардан. moire [mwa:] фр. п муар (навъи матои абрешимй). moist [moist] а намнок, намкашида, нам- дор, тар (каме), хис; moist clours рангхои обакй. moisten ['moisten] v 1) тар кардан, намдор кардан, нам задан; 2) тира шудан, тор сохтан. moisture ['moistjo] п рутубат, намнокй, нам, тарй, хией. molar ['moula] и дандони курей. molasses [mo'laesiz] п pl (уамчун ш. танус ист. мешавад.) шира, шираи гализ. mold ['mould] ниг. mould I, П, III. Moldova [mol dova] n Молдова. Moldovian [mol'dovion] 1. n 1) молдован; the Moldovians молдовандо; 2) забони молдовй; 2. а молдовй molder [moulds] ниг. moulder I, II. molding [mouldirj] ниг. moulding. moldy [mouldi] ниг. mouldy I, II. mole I [moul| n хол, холи гуштй, холи мо- дарзод. mole II [moul] 1. п курмуш; 2. v кофтан (таги замин). mole III [moul] п мавдшикан, мовушикан; банди об, сарбанд. mole IV [moul] п хим. грамм-молекула. molecular [mou'lekjula] а молекулй, вобаста ба молекула. molecule [’molikju:!] п молекула, зарра. molehill [moulhil] п пушта, резтеппа, теппа- ча (тудаи хок, ки курмуш ва бархе аз цонварон дар атрофи сурохии худ эъчод мекунанду; Make a mountain out of molehill. Зарб. ~ Аз пашша фил сохтан moleskin [moulskm] п пусти курмуш. molest [ma'lest] v 1) озор додан, музохим шудан, cap ба cap гузоштан; 2) даъват ба ама- ли чиней кардан, дастдарозй кардан; 3) мав- риди тачовузп чиней карор додан. molestation [.moule'steijn п озордихй, дастдарозй, дастёзй. mollification [,molifi'keijn] п таскиндихи, тасаллодихй, хотирчамъсозй. mollify ['moliiai] v нарм кардан, хотирчамъ кардан (касеро). таскин додан. mollusc, mollusk, f'molask] п моллюск, на- рм ган. molly-coddle ['mohkodl] 1. п эрка, нозпар- варда, нозук (писарбача ё мард); 2. v эрка кардан, нозпарварда кардан. molten ['moulton] а обшуда, гудохта, рехта, рехташуда. moment ['rr.oumant] п 1) лахза, дам, хангом; замон, мавкеъ, фурсат, такика: I came the mo- ment I heard of it. Хдмон лахза, ки дар ин бора шукидам, омадам. 2) ахамият, мухим будан; of great/ little moment ахамияти бузург/ хурд; at a moment’s notice хар лахза; at any moment дар хар лахза, хар дам; at the/ this moment хамин дакика, хамин замон, феълан, акнун, холо. momenta ['moumonta] pl аз. momr.etuni momentary [imaumontari] а зудгузар, камдавэм, гузаро, фснй; hourely and momentary fears тарсхои тезгузар. momently ['moumanth] adv 1) ба зудй. хамин дам; 2) хар дакика, дакика ба дакика; 3) дар як лахза, якбора, бисёр тез. monentous [mou'mentas] а мухим, дорой ахамияти калон. momentum [mou'mentam] п (pl momenta) 1) неруи харакат; 2) физ. инерсия, азми харакат; 3) ма\. кувваи харакатдиханда; gain momentum кувва дамъ кардан/ гирифтан. Monaco ['monskou] п Монако (кишвар ва пейтахти он). monarch ['mans к] п монарх - касе, ки ба танкой ба кишваре еалтанат мекунад, шох, султон, ПОДШОХ. monarchal [ma'na:kal] а ниг. monarchical. monarchical [mo’naikikal] а монархи, подшохй, салтанатй, шохй. Monarchist ['manakist] п монархист, тараф- дори низоми давлатдории шохй. monarchy ['monski] п (pl monarchies) монар- хия, салтанаги мутлак/ шохй/ подшохй; consti-
monasterj tutional monarchy монархияи конститу тсионй. monastery ['monostnj n (pl monasteries') дайр, хонакох (мардона). monastic [ma'uasstik] 1. n рохиб, дайрни- шин; 2. а дайрмонанд, дайрй, рохибмонанда. Monday ['mxndj] п Душанбе, рузи Душанбе. monetary ['inxmtan] а 1) пули: monetary unit вохиди пули; 2) арзй. money ['mxni] n (pl moneyes or moneies) пул, пули когази (paper money ё bill хам мегуянд); a man of money одами пулдор, for money бо пул; барои пул; make money пул кор кардан, сарватманд шудан, пул ба /[аст овардан, пулдор шудан; money-lender судхур, фоидахур, вомдиханда; money order пулгузаронй, хаволаи пули; Money spent on brain is never spent in vain. Зарб. ~ Кушиши чавонй - рохати пирй. Money begets money. Зарб. ~ Зар пеши зар меравад. Пул ба пулдор меравад. Money is a good servant but a bad master. Зарб. ~ Моли дунё ба дунё мемонад. money-bag ['mxmbasg] п 1) халта/ хурчини пул; 2) pl одами пулдор; 3) сарват. money-box ['mAniboks] п пулдон, куттии пугтункунй. money-grubber ['mAni,grAbo] п молпараст, пулпараст, пулдуст, хасис. money-lander ['mxmlendaj п судхур, фонд ах ур. monger ['mxpga] v 1) савдогар, точир, бо зоргон; 2) -чй, фуруш: fishmonger мохифуруш; newsmonger мач,. овозачй. Mongol ['morjgol] 1. п му гул ахли Мугулистон; 2) забони мугулй; 2. а мугулй. Mongolia [mon'gouha] п Мугулистон. Mongolian [mon'gauljan] а мугулй, забони мугулй. mongoose ['mxn'gms] п зоол. росу. mongrel ['mxrjgrol] 1. п хар чипе, ки аз омехтаи ду чиз ба даст ояд; 2. а дурага, пайвандй, дутухма (уонвар ё гиёх;); 2) (маъмулан ба маънои манфй) аз нажод, табор ё аслй гайриасил: a mongrel dog саги руихавлй, саги безот. monition [mau'nijn] п 1) панддихй, насихатдихй; 2) даъват ба суд. monitor ['monits] п 1) пандомуз, мушовир, рохбар (мард); 2) сардори синф (писар). monitress ['monitris] п 1) пандомуз, мушовира, рохбар (зан); 2) сардори синф (духтар). monk [mxrjk] п рохиб, дайрнишин. monkey ['тлг|к1] 1. п (pl monkeys) (аз решай арабй) маймун, бузина; 2) мау. кудаки шайтон, шух; 3) одами маймунху/ - 530- маймунсифат; 4) лах. кахр, газаб; 6) лах;. 500 фунт, 500 доллар; 2. v 1) дилхушй кардан, андармон шудан, шухй кардан; 2) бачагй/ масхарабозй кардан; 3) таклид кардан; 4) мудохила/ дахолат кардан; get/ put one’s monkey up хашмгин/ оташин/ даргазаб кардан/ шудан; play nonkey маймунбозй/ масхарабозй кардан; make a monkey out of аз касе маймун сохтан. monkey-business ['mAr)ki.biznis] п гуфт. ко- ри бехуда/ бефоида, масхарабозй. monkeyish ['tuAijkiij] а 1) маймунй; 2) шух, бузинагй. monkey-jacket ['тлдкг.бзагкй] п гуфт. жа- кета танг ва кутохи мардонаи бахрчй; бушлат. monkey-wrench ['mAijkirentfl п калиди мур- вагкушои бозшаванда. monkish ['mAijkij] а рохибй, рохибмонанд. mono- ['mono] pref пешванд ба маънои: як, мучаррад, танхо: mongamy якхамсарй, якзанй, якшавхарй. monocle ['monokl] п айнаки якчашма. monogamy [mo'nogomi] п якхамсарй, якзанй, якшавхарй. monogram ['monagrasm] п монограмма, гугро. monograph ['m.onogra:f| п монография, ри- сола (китоб ё маколаи колони дониишандона дойр ба мавзуи вохио). monolithic [,mono'h0ik] а 1) яклухт, муттахид; 2) мау. махкам, азим. monologue ['monolog] п монолог’ (гуфтори муфассали як оОам), гуфтугу бо худ, пурхарфй, дарозсуханй. monoplane ['monaplem] п моноплан, якбола (тайёра ваг.). monopolist [mo'nopohst] п 1) монополист, сармоягузорй калон, инхисорталаб, дорой имтиёзи дарбаст; 2) тарафдорй низоми монополиста. monopolization [ma'nopalaizeij'n] п монопо- лизатсия., инхисоркунонй. monopolize [mn'nopalaiz] v монополия кар- дан, инхисорй кардан, дарбастгарй кардан; to monopolize the convestation ба касе сухан чадодан (рангами сорбату monopoly [ma'nopoli] 1) п (pl monoplolies) монополия, инхисор, дарбастагй: state mono- poly инхисори давлатй; 2) имтиёзи инхисорй, хукуки имтиёзй. moonsyllabic ['monosilabik] а якхичогй. moonsyllable ['monosilobl] п калимаи якхичогй. monotone ['monotoun] 1. п овози якхела, якнавохтй, якшакла, якранга, бетагйир; 2. v якхела/ бетагйир хондан/ сурудан/ гуф- тан. monotonous [mo'notonos] а якохангй, якна-
вохт, дилгир. monotony [mo'notam] п якхелагй, якшаклй, якзайлй, якнавохтй. monoxide [mo'noksaid] и моноксид, оксид. monsieur [ma'sja:] фр. п мисйу, чаноб. monsoon [inon'su.n] п (аз арабй: му сум) 1) муссон ё мунсон (боди гармй оцёнус); 2) дав- раи вазиши боди муссон; 3) борони шадид. monster ['monsto] 1. и 1) дев, махлуки аьчуба, чонвари азимчусса ва шигифгангез; 2) мац. одами шштсират, одами нобакор; 2. а 1) бузургчусса, гулпайкар; 2) мац. зиштсират, нобакор monstrosity [mon'strositi] п бадхайбатй, дахшатпокй. monstrous ['monstros] а 1) бузург, азим, гулосо, гулпайкар, жанда; 2) дахшатнок, дахшатангез; 3) зиштсират, нобакор, шайтонй, ахриманй, девсират; montage ['roonta-j] 1. фр п 1) пайвандгарй, монтаж (буриоани аксуои мухталиф еа бо хам часпоноан); 2) вироиш (филм); 3) пахдуихам- гузорй (мусикй, адабиёт ва ?.); 2. v фарохамиш кардан, монтаж кардан. month [тдпб] п мох: lunar and solar months моххои шамсй ва камарй. monthly ['тлпбй] 1. п (pl monthlies) мачаллаи хармоха, нашрияи мохона, мохиёна. мохнома: This magazine is a monthly. Ин мачаллаи хармоха аст. 2. а хармоха, мохона: monthly income даромади мохона; Не submitted a monthly report. Вай хисоботп хармоха пешниход кард. 3. adv хар мох' Some magazines come monthly. Баъзе аз мачаллахо хар мох чоп мешаванд. monument ['monjumant] п 1) хайкал, гур, кабр, макбара; 2) мучассама ё бино, ё лавха, ё санг, ё сутуни ёдгорй барои бузургдошт (to sb/ sth - ба касе/ чизе); 3) сохтмоне, ки аз даврони пешин боки мондааст; бинои таърихй: anciant monuments бинохои бостонй. monumental [,monju'mantl] а 1) ёдбуд, ёдбудй, ёдмонй, бузургдоштй (бино, лавха ва г.); 2) човидонй, мустахкам, устувор, абадй; 3) таърихй, сарнавиштсоз; 4) хайратачгез, гааччубовар; 5) азим, бузург, човид; 6) гуфт. шармовар, биёр бад: a monumental blunder хатогии шармовар. moo [mu:] 1. п маосзанй, баасзанй {садои гов). 2. v масс задан, баас задан (гое). mood I [mu:d] п 1) вазъ, рухия, холат, хавсала, хол (фикрй ё эхсосй): in a merry mood рухияи баланд;, 2) pl хашм, эьроз. mood II [mu:d] п 1) грам. сига, вачх: the subjunctive mood сигаи шартй-хохишмандй; 2) мус. охангнокй. _________________________________________тор moody ['mu:di] a (mbddier, moodiest) 1) да- модам: зудранч, зудангехта; 2) бехавсала. moon [nun] 1. п 1) мох, мах. камар; full moon мохй шаби чордахум new moon мохй нав; 2) нуц. хамсафар (сайёра); 3) мохй камарй; 4) мохтоб равшании мох; 5) шоир. мох; bay the moon ба тарафи мох накидан; мац. ба кори бемаънй даст задан; cover with the moon лар. дар хавои кушод хоб рафтан (бенавоёи); cry for the moon чизи имконнопапазирро хос- тан; once in a blue moon соле як маротиба, такрибан хеч гох; shoot the moor шабона аз хонаи хичора куч бастан (ба макради напардохтани хицорапулй); The moon sheds light and the dog barks. Зарб. ~ Саг мсчакад, корвоп мегузарад. 2. v 1) харакат/ амал кардан (бо: about, along, around)(Muc.tu он ки, дар хоб); 2) дар хобу хаёл вакт гузарондан (бо: away). moonbeam ['mu:nbi:m] п ш?ълаи махтоб, мсхпартав. moorblindness ['mu:n,blamdnis] п тиб. шабкурй, мохкурй (навъи бемории чашм). mooncalf ['mu:nka:f] п 1) кундзехн. ахмак, пахма; 2) чазони хаёлбоф; 3) мач. гул. moonlight [’mu:rJait] 1. п нури мох, мсхтоб: moon night шаби махтобй; 2 а 1) мохтобй: 2) шабона. дар нури мох. moonht ['mumlit] а равшан аз нури мох. moonshine ['mumjam] п 1) раьшании мох; 2) мац. афкср ё накшахои пуч/ хаёлй. moonshiner ['mumjama] п амер. гуфт. со- занда ва фурушандаи вискаи кочокй. moonship [’mumjip] п киштии кайхонй ба- рои парвоз ба мох. moonstruck ['mu:nstTAk] п 1) девона, мачнун (аз ишф); 2) гуфт. чиннй, хаёлпарвар, хаёлй. Moor I [тиэ] п 1) арабй шимоли Африка, марокашй; 2) мусулмони Испания (аз арабхои Африкаи Шимолй, ки дар карт хаштуми мелодй Испанияро забт карда будано). moor II [тиэ] п шикоргох, нахчиргох, китьаи барои шикор. moor III [тиэ] у 1) лангар андохтан/ патоф- тан (кишти); 2) бастан (бо сим ё занцир). mooring ['тиэпп] п 1) махорсозй, лангарандозй; 2) pl таноб, занчир ва г. ки бо онхо киштй ба сохил баста мешавад, бастаф- зор. Moorish [muanj] а мавританй. moorland [’mualend] п шикоргох, нахчиргох. moot [mu:l] 1. а кобили бахс, бахспазир, халлу фасл шудани; 2. v мавриди бахс ва мунозира карор додан, матрах кардан, гуфтугзор кардан. mop [тор] 1. п пойкора, заминш^й: Here is а new тор for you. Мана пайкораи нав барои
-532 - mope__________________________________________ шумо. 2. v (mopped; mopping) бо пойкора пок/ го- за кардан: She mops the kitchen floor every day. Хар руз вай фарши ошхонаро бо пойкора тоза мекунад. mope [moup] 1. п 1) одами худхур/ гуссахур/ хамешанолон, одами маъюб/ гамгин; 2) pl бехавсатагй, бедилу димогй; 2. v гусса хурдан, худхурй кардан, ноли- дан. moped ['mouped] а велэсипеди моторй. mopish ['moupif] а маъюс, гамгин, андухгин. moraine [ms'rem] п геол, морена, кабати ях, яхрафт. moral [’moral] 1. к 1) ахлок, натичаи маьнавй, маьнии ахлокй: a moral lesson дар- си ахлок; to draw a moral хулоса/ маънй баро- вардан; 2) pl ахлокиёт, оин ва рафтор: We studied their morals. Mo оин ва рафтори онхоро омухтем. 2. а ахлокй, маънавй, рухд, вичдони: а moral story достони ахлокй; a moral support дастгирии рухй. morale [mo'ra:l] п рухия, вазъи ахлокй: Their morale is high. Рухняи онхо баланд аст. moralist ['morehst] п 1) ахлокгарой; 2) му- аллими ахлок, насихаггар, носех. morality [ma'raehti] п (pl moralities; ахлок, ахлоку одоб, кирдори нек, ахлокиёт; маъна- виёт. moralize ['morelaiz] v 1) дарси ахлок додан, насихат/ панд додан; 2) ахлокй худ ва дига- ронро бехтар кардан; 3) дарси ибрат/ ахлок гирифтан, панд гирифтан. morallj ['morelij adi 1) рухан, ахлокан; 2) аз нуктаи назари маънавиёт; 3) бешубха, хакикатан, мохиятан. morass [ma'raes] п ботлок, беггкок; мац. вазъияти бисёр душвор. moratorium [,moro'to:nom] п 1) моратория; 2) амалй дароз кардани мухлати пардохт; 3) Хук,. амалй ба таъхир андохтан и мухлати ицрои конун. morbid ['mo.bid] а касалй, бемор, дучори беморй, беморгуна morbidity [mo/biditi] п (pl morbidities) 1) беморгунагй, нохушй, касалй; 2) андухмандй, маргандешй. mordant ['mo:dom] 1. п кислота ё моддаи хуранда; 2. а 1) талх, тунду тез, сузонанда, хуранда, дардангез; 2) нешдор, сузон, бурро, дардгир (сухан ва г.): mordant satire хачви нешдор. more [mo:] 1. а зиёдтар, бештар, фузунтар: I can’t give more. Ман зиёдтар дода наметаво- нам. 2. а (д. мук;. аз many 2. ва much 2.) 1) дигар, изофй, афзуда: They had no more time. Онхо дигар вакт надоштанд. What more do you want? Дигар чй мехохед? 2) боз, боз хам (бо шумора ва циниишнуни номуайянй): Give me two more apples, please. Ба ман боз ду себи дигар дихед. 3) микдори бештар. мизони беш- тар: You must practice more. Бояд бештар машк кунед. 3. adv (d. мук. аз much 3.) 1) зиёлтар, беш: You should read more. Шумо бояд зиёдтао китоб хонед 2) барои сохтани дарацаи мук ва опии сифатуо ва зарфхои мураккаб истифода иешавад: more beautiful зеботар; more rapidly тезтар,зудтар; and what is more ва боз мухим он аст, ки; илова бар ин/он; any more бештар, беш аз ин, дигар, зиёда аз ин; he is no more У дар кайди хаёт нест; У фавти- цааст; I went no тоге. Дигар намехохам. more and more бештар ва бештар, ба таври афзоянда; mere or less каму беш; опесе more як бори дигар; some more кадре бештар; the more ... the less хар чй бештар ... хамон кадар камтар: The more I read the less I under- stand. Хар чй бештар хонам, хамон кадар камтар мефахмам. the more ... the more хар чй бештар... хамон кадар зиёдтар...: The more I see of him the more I like him. Хар чй бештар уро бинам, хамон кадар зиёдтар уро дуст медорам. The more the merrier Зарб. ~ Хонаам тан! бо- шад хам димам васеъ. moreover [mrr'rouvaj adv илова бар ин, ба илова, бар замми ин, зиёда аз ин. morganatic [,m3:go'nEelik] а издивочи нохамтароз. morgue I [mo:g] фр. п мурдахона. morgue И |mo:g] фр. п гурур, магрурй, та- каббур. хавобаландй. moribund ['moribxnd] а 1) мурдаистода, мурданй, наздик ба марг; 2) наздик ба поён, махкум ба завол. morion ['тэпэп] п таъ. худ. Mormon ['тэ:тэп] п 1) калисои Мармон; 2) узви калисои мармон; 3)мйд. чанцзана (мард). тсгп ['тот] н шоир. пагох, бомгох, бомдо- дон. morning ['т?:тг)] п субх, бомцод, бомгох, зухур; morning star ситораи субх (Зухро); Good morning! Субх ба хайр! in the morning пагохй, субхгох; this morning субхи имруз. The moi ring to the mountain, the evening to the fountain. Зарб. ~ X,ap сухан чое ва хар нукта макоме дорад. Morocco [mo'tokou] п Марокко, Марокаш {кишвар}.
- 533 - morocco [mo'rokou] n чармй марокаш. moron ['mo:ron] n одами камакл, кутохакл. morose [mo'rous] а бадхулк, пажмурдадил, дилмурда; хузнангез, дилгир. morphia ['mo:fja] ниг. morphine. morphine ['mo:fi:n] n хим. морфин. morphological [.morfo'hdjikal] а заб. морфологи, сарфй. morphology [mo/folodgi] n заб. морфология, сарф, сохтшиносй. morrow ['moron] n 1) пагох, рузи баьд; on the day of morrow дар рузй баъд; 2) бомдод, субх, бомдодон; good morrow субх ба хайр. morse [mo:s] п зоол. морж. morsel ['mo:sol[ п лукма, порча, ба кадри як газ, як тикка; 2) микдори кам, каме, як зарра. mortal ['mo:tl] 1. п мавчуди фонй, инсон; 2. а 1) фонй, фаноназир, миранда, маргпа- зир, мурданй, миро: Man is mortal. Одам ми- ранда аст. 2) марговар, маргбор, мухпик, ку- шанда: a mortal wound мачрухи мухдик; 3) шиддатнок, нихоят сахт, ашадцй, шадид (дард ва е.); 4) гуфт. мумкин, кобили тасвир. mortality [mo:'ta»htj] п 1) мирандагй, маргпазирй, халокатоварй. фано, фанопазирй; 2) инсонхо, башар, башарият, одамизод: Mortality is incapable of under- standing God’s will. Башар кодир ба дарки иродаи Худованд пест. 3) мизони март ва мур, дарсади марг ва мур (death rate хам мегуянд); 4) гуфт. марг. mortally |'mo: tali] adv марговар, маргбор. mortar I'mola] 1. п 1) кобила, хован, саркуб, дорукуб, угур; 2) охаки шукуфта/ кушта; 2. v пайванд кардан, махкам кардан (бо лои оуакдор). mortar-board ['mo:tabo:d ] п кулохи чоркунча (профессором ва донишууёни Анг- лия). mortgage [’moigidj] 1. п рахн, рахннома, гарав, васика; 2. v гарав мондан/ гузоштан, рахн гузош- тан, васика додан mortician ['moftifn] п амер, рахбарй идораи дафн. mortify ['mo:tifar] v 1) шарманда кардан, шармгин кардан, хичолатзада кардан; 2) рухафтода/ дилтанг кардан, 3) тиб. карахт кардан, бсчон/ бсхаракат кардан, mortuary ['mo:tjuoii] 1. п мурдахона, мурдашуйхона; 2. а дафнй, вобаста ба дафн, тархимй. Moscow f'moskou] п ш. Москва. mosaic [ma'zenk] 1. п 1) мозаик, мозаиккорй, кошин, кошинкорй; 2) хар чизи мозаикмонанд; 3) хар чизи аз чачд кием со- хташуда; 2 а кошикоришуда, мозаиккоришуда. mother мозаики; 2) чизи аз чанд кием сохташуда; 3. v кошикорй кардан, мозаикй кардан, бо мазаик оростан. Moslem ['mozlam] п 1. мусулмон, муслим. 2. а мусулмонй, муслимй. mosque [mask] п арабй. масчид. mosquito [mas'kktou] п пашша, курпаша, хомушак. mosquito-craft [mos'ki:toukra:ft] п бах;. киштии торпедаандоз. mosquito-fleet [mo'ski:toufli:t] п бах;. киштихои торпедаандоз, неруи киштихои хурд. moss [mas] 1. п 1) ушна, магор; 2) ботлоки торфй; 2. v бо магор пушондан. mossy [most] а магордор, магорй. most [гоoust] 1. п аксар, аксарият, кисми зи- ёд, бештарин, зиёдтарин: most of the time кисми зиёдтарини вакт; most of my friends ак- сари дустони ман; 2. а (д. олй аз many 2. ва much 2.) зиёдтарин: to do most damage sapapn бештарин овардан; most people аксари одамон, бештари мардум; 3. adv (д. олй аз much 3.) 1) бештарин, зиёдтарин (инч. most of all): most likely имконпазиртарин; What is troubling you most? Шуморо бештар чй азоб медихад? 2) нихоят, ба дарачаи олй: The conversation was most in- teresting. Сухбат ба дарачаи олй ачиб буд. 3) барои сохтаии дарачаи опии сифатхо ва зарфуои мурракаб хизмат мекунад: This is one of the most interesting films I’ve ever seen. Ман дар умрам пн гуна филми ачибро надидаам, 4) ш. кутох; аз almost; at the most бештарин, хадди аксар, хадди олй; for the most part аксаран, асосан; make the most of sth чизеро ба тарзи бехтарин истифода бурдан, аз фурсат истифодаи комил бурдан; This is the most I can do. Ин бештарин чизе аст, ки барои шумо карда метавонам. mostly f'moustli] adv асосан, бештар, акса- ран, маъмулан, дар аксари маврид. mote [mout] п зарраи гард; to see a mote in thy brother's eye ину. кдар чашми бародари худ губорро дидан», камбудихои дигар касро аз хад зиёд нишон додан. motel [inou'tel] п мотел (мех;монхонае, ки you исти автомобилро х,ам таъмин мекунад) motet [mou'tet] п суруд бидуни мусикй. moth [mo0] п 1) парвона, шабпарак; 2) мит- та moth-eaten ['mo0i:tn] а 1) миг газада, куяхурда, галомусхурда; 2) мау. к^хнашуда. mother ['шлбэ] 1. п 1) модар, волида; expec- tant mother зани хомиладор; 2) модари зан/ шавхар; 3) мау. огоз, ибтидо, сарчашма; 2. а модарона, модарвор, модармонанд;
moihn hood everj mother’s son of them гуфт. хама, to на- фари охирин; Ever} mother thinks her own gosling a swan. Зарб. ~ Курбока «Ба чаи худам хушруяк» мегуяд. mother love ишки модар; mother country затан, механ, сарзамини модарй; mother oil нафти хом; mother ship базаи шиновар/ шинокунанда; mother tongue а) забони модарй; б) ад/. огоз, ибтидо, маьхаз; mother wit акди табий/ модарзодй/ фитрй; 2. v 1) зоидан, ба дунё овардан; 2) писар хондан, модарона гамхорй кардан; 3) ба мо- дар мансуб донистан motherhood ['тлда!ш<1] п модарон, модарй, мехри модарй mother-in-law ['тлдэппЬ:] п хушдоман, модарй шавхар, модарй зан, модарар^с. motherland ['тлбэ1ата] п ватан, модар- затан, сарзамини модарй. motherless ['тлбэ11$] а бсмодар, аз модар махрумшуда. motherly ['тлбэй] 1. а модарй, мехрубон; 2. adv модарона. mother-of-pearl ['тлдэгэу'рэ:1] 1. п садафи марворидмонанд; 2. а марворидй. motif [mou'ti:f] фр. п ангеза, ангзхтор, гараз. motion ['moujh] 1. п 1) харакат, чунб, чунбиш, такой: to put/set sth into motion чизеро ба чунбиш даровардан; 2) кудрати харакат; 3) пешниход, тарх: The motion was passed with the majority of votes. Бо аксарияти овозхо пешниход тасдик шуд. 4) имову ишора, харакати узви бадан; 5) ангеза, моип, майл: on one’s own motion бс майли касе; 6) хук. дархост ба суд; in motion дар харакат, дар чунбиш; move/ table a motion пешниход кардан; 2. v 1) ишора кардан (бо даст ё cap); 2) чунбидан, харакат кардан: Не was motined to go. Ба у ишора шуд, ки равад. set/ put in motion ба харакат даровардан. motional ['moufansl] а харакатдиханда. motionless ['moufanhs] а 5е харакат, дар холати оромиш. motion-picture ['mou]n,piktj?J п ыер. филм, синамо. motivate ['moutiveit] v ангезондан, барая- гехтан, ташвик ва таргиб кардан, шавкманд кардан, хавасманд кардан. motive ['moutiv] 1. п ангеза, сабаб, гараз, максад: driving motive кувваи харакат- диханда; 2. а чунбишангез. чунбишовар, ангезй, ан- гезиш; - 534- the motive force/ power кувваи харакатдиханда, неруи чунбишовар. 3. v ангезондан, сабабй ангеза будан/ шу- дан. motivless [’moutivhs] п беангеза, бегараз, бемаксад motley I ['moth] п чомаи рангоранги масха- рабоз. motley II [’moth] а чандранг, гуногунраж, хархела, рангораш. motor ['mouta] 1. п 1) харакатдиханда, мо- тор, енчин, мухаррик; 2) автомобил; 3) каики мотордор; 4) анат. мушаки харакатдиханда; 2. а харакатдиханда, бахаракатоваранда, мухаркикй, моторй; 3 v 1) бо автомобил бурдан; бо автомобил саворй/ сафар кардан. motorcade ['mouta,keid] п амер, катори автомобилхо. motor-car ['moutaka:] п автомобил (сабу- крав). motor-cycle ['mout?,saikl] п мотосикл. motoring ['moutonng] п 1) автомобилсозй, 2) варзиши автомобилй. motorist [’mnutonst] п 1) ронанда, мошин- рон, мошинсавор; 2) устои таъмири мотор/ мухаррик. motorize ['moutoraiz] v моторй кардан, мучаххаз бо мотор кардан, мотордор кардан. motor-roan ['mou toman] п ронанда, мошич- рон (катор). mottle [moil] v рангоранг кардан, чандрапга кардан. mottled [matld] а рангорангин, чандранга. motto ['motou] п шиор. панд, сармашки рафтор. хикмат. mould J [mould] 1. л 1) хок, хокй кишоварзй; 2) хокй нармкардашуда, хокй гулдонй; 3) шо- ир. кабр, макбара: 4) шоир. хокистар (мурдаи с^зондашуда); man of mould одами одй; 2. v нарм кардан (хокро). mould II [mould] п магор, пупанак, карра. mould III [mould] 1. п 1) колаб, гирда (филизрезй ва г.): 2) нусха, намуна, сармашк, модел; 3) хар чизе, ки бо колаб дуруст шуда бошад, колаби; 4) рехтагарй; 5) ниход, си- ришт; 2. v 1) колабгири кардан, колаб гирифтан; 2) нусха сохтан, ба колаб рехтан; 3) тарбия кардан, ба шакли муайян даровардан; 4) таъсир расондан ба. moulder I ['mould?] v хокистар шудан, пусидан ва хок шудан, аз хам пошидан, поши- да шудан, рехта шудан, вайрон шудан. moulder II ['mould?] п 1) рехтагар, колабгар; 2) мач. офаранда, эъчодкор. moulding ['mouldnj] и 1) рехтагарй; 2) гачкорй; 3) кандакорй.
-535 - move mouldy ['mouldi] a 1) магорбаста; 2) мац. кухнашуда, аз муд афтида. moult [moult] 1. и пуст (цонварон); пустпартой; 2. v пуст партофтан («оиворон), муй рехтан, тулак кардан (парандагон), пар рехтан. mound [maund] п 1) хоктеппа, хоктуда, тепна, пушта; 2) теппачаи кабр. mount I [maunt] 1. и кух, теппа: Have you seen Mount Elbrus? Шумо кухи Албурзро ди- даед? mount II [maunt] 1. п 1) поя, зербанд, зергир, чорчуб, пуштгир; 2) савори (асп ва е.); 3) хар чизе, ки савори он бчшаванд, асп, дучарха; 4) насбкунй, гузориш (болои чизе); 2. v 1) боло баромадан (инч. mount up); боло рафтан (дар хизмат): They mounted the stairs. Онхо бо зинапоя ба боло баромацанд. 2) савор шудан (ба асп ё дучарха): Не mounted the bicycle and rode away. Вай ба ду- чарха савор шуда рафт. 3) насб кардан, часпондан, чойгир кардан, шинондан: Не mounted the camera on the tripod. Вай камера- po болои сепоя шинопд. 4) зиёд шудан, афзу- да шудан, фузун шудан; 5) асп додан, ба асп таъмин кардан; 6) карор додан, шинондан (болои чизе); давохирро бар ангуштарин ши- нондап ва г. mountain ['mauntm] 1. п (pl mountians) 1) кух; кухистон: a mountain chains каторкуххо; 2) мац. анбух, тудаи бузург, азамат; Make mountains out of the mole-hill. Зарб. ~ Аз пашша фил сохтан. Мухобот кардан. remove mountains кухро чаппа кардан, муъчизакорй кардан; 2. а кухй, кухистонй: a mountain goat бузи кухй. mountaineer [,maunti'nio] 1. п 1) кухистонй, одами кухнишин; 2) кухпавард, алпинист. 2. v кухнавардй кардан, ба куххо барома- дан. mountaineering f'raaunti'marir]] п кухнаьа- рдй, алпинизм. mountainous ['mauntinas] а 1) кухй; 2) кухсон, кУхмонанд,; 3) мац. бузург, азим, ша- гарф. mountain-range ['maurttln'remdj] п катор- кУх- mountebank ['mauntibterjk] и фиребгар, каллоб, луттй, шарлатан. mounted ['mauntid] а савор, аспакй. mounting I ['mauntig] п 1) амалй савор кардан ё шудан; 2) хар чизе, ки бар руи он чизи дигареро савор кунанд; 3) поя. зербанд, пуштгир, пуштбанд. mounting II ['mauntit)] п 1) гузориш, гузош- тан, шинодан; 2) насбкунй, гункунй; 3) пуркунй, чокунй. mourn [mo:n] v 1) гам хурдан, афсус хурдан, таассуф хурдан; 2) сугворй кардан, мотамдор будан, мотам гирифтан, гиря кардан, азодор будан (over/for - нисбати). mourner [то:пэ] п азодор, мотамдор, сугвор, гамхур, гирякун. mournful ['momful] а гамангез, гамгин, суг- воромез, андухгин, гуссадор. mourning ['mo:mi)] 1. pres. р. аз mourn: Не sat alone mourning over the loss of his best friend. Вай танхо нишаста, барои фавти дусти бехтаринаш гиря мекард. 2. п гам, мотам, сугворй, азодорй: She wore mourning. Вай азодор буд. mouse [maus] 1. и (pl mice) 1) муш; 2) мац, одами буздил/ тарсончак; 2. v [mauz] 1) муш капидан, мушкапй кар- дан; 2) мац. таъкиб кардан, аз пайи чизе афто- дан. mousetrap ['maustraep] п мушкапак, капкон. moustache, амер, mustache [mosta:J] п муйлаб, бурут. mouth [maub] 1. п (pl mouths [maudz] 1) дахон, дахан: His mouth was dry. Дахонаш хушк шуда буд. by mouth, by word of mouth дахонй, шифой; 2) дахона, цахана, cap, дар: There were many fish at the mouth of the river. Дар даханаи дарё мохй бисёр буд. 3) нонхур: 1 have six mouths to feed. Ман шаш нафар нонхур дорам. 4) даромадгох (ба баноар, гор ва г): They entered the mouth of the cave. Онхо ба гор даромаданд. 5) резиппох (даре); 6) лабу руй турушкуни; down in the mouth лабовезон, маъюс. flap one's mouth харза гуфтан, лаккидан; hard mouth аспи гарданшах; open one's mouth wide нархи бисёр баланд мон- дан; 2. v 1) иброз доштан, гуфтан, сухан/ нутк кардан; 2) дар дахон гузоштан, фуру бурдан; 3) дахонкацй кардан; руй туруш кардан, лабу рУй бурма кардан; 4) ладом задан, бо ладом омузондан (испро); 5) бусидан, дахонмолй кардан, лабмолй кардан. mouthful ['mauOful] п ба андозаи як дахон, дахони пур; лукма, як микдор, як тика, як култ. mouth-organ ['mau0,o:gan] п органи лабй. mouthpiece ['mauOpns] п найча, муштук, дахонй. movable ['mu:vabl] а харакаткунанда, чунбанда, ичтиколдиханда, сайёр. movables ['mu:vablzj п pl моли манкул, манкулот. move [mu:v] 1. п 1) дунбиш, такой, харакат: Не made a sudden move toward the door. Ногахон вай ба тарафи дар харакат кард. 2) икдом, ишора, кадам: 1’hey made the first move towards peace. Онхо нахустин кадам ба допиби
moveless -536- сулх ниходанд. 3) навбати гашт ё бозй: That was a clever move. Ин гашти хуб буд. 2. v 1) чунбидан, чунбэндан, харакат кар- дан/ додан, тагйири макон додан, гузарондан, интикол додан: Don't move! Начунбед! The talks were moved from New York to Moscow. Музокирот аз Нию-Йорк ба Москва гузаронида шуд. 2) кучидан: They аге moving to the country next week Хафтаи оянда онхо ба деха мекучанд. 3) мутаассир сохтан, ба хаячон овардан: They were moved by her story. Хикояи вай ояхоро мутаассир сохт. 4) пешниход кардан: The resolution was moved on behalf of several European countries. Кдрордод аз тарафи якчанд кишвархои Ев- ропа пешниход гардида буд. 5) идора кардан; move about гузаштан, кучидан; move back ба кафо харакат кардан; move down фуровардан, поин кардан; move heaven and earth осмон ва заминро бо хам духтан, сахт харакат кардан, хамаи имкониятхоро истифода бурдан; move in тела дода даровардан; move off дур кардан, кашидан аз. move on харакатро давом додан; move out кашидан, пеш баровардан; move up наздик кардан, чафс кардан, move away а) дур шудан аз; б) дур кардан, яктараф кардан. moveless f'mu:vlis] а бехаракат. movement ['mu:vmant] п 1) чунбиш, харакат, чунб; 2) икдом, амал, чунбу чуш, фаъолият; 3) чойивазкунй, тагйири макоч; 4) имову ишора; 5) pl харакат, биёвубправ, корхо; 6) нахзат, чунбиш; 7) мус. бахш, банд, китъа; 8) кор (моими, дастох ва г.); 9) птиц. пешравй, болоравй (фуруш). mover ['mu:vo] п 1) харакатдиханд (дастгоу ё шахе)-, 21 ташаббускор, муаллиф. movies ['mu:vtz] п pl гуфт. 1) кинофилм, филм: Did you enjoy the movies? Ба шумо филм маъкул шуд? 2) (the movies) санъати филмбардорй, намоиши филм, кино: They went to the movies. Онхо ба кино рафтанд. moving ['mu:vtr|] 1. pres, p аз move 2.; 2. а харакаткунанда, чунбанда, чунбон; а moving target нишони харакаткунанда; 2) хаячоновар, эхеосангез, сузнок: a moving sto- ry хикояи хаячоновар. mow [mou] 1. п тарам, тудаи кох ё алафи хушк; 2. v ('mowed; mown, mowed") дарав кардан, даравидан, задан (алаф ва гайраро*. mower [mono] п 1) даравгар, доскаш; 2) дастгохи царавкунп. mown [moun] р. р. аз mow 2. Mozambique [,mouzom'bi:k] п Мозамбик. Mr. ['mists] ниг. mister. Mrs. ['mistz] ниг, mistress much [mAtj] 1. n корхоп зиёде: Much re- mains to be done. Корхои зиёде хануз кардан лозим. make much of sb ба кадри чизе расидан, баланд кадр кардан, 2. a (more; most) бисёр, зиёд, хеле, басе, фа- ровон. Не has very much work to do Вай бояд кори бисёр анчом дихад. be too much for sb хариф набудан ба касе: Не was too much foi me. Ман харифи у набудам. as much as чй кадаре ки..., хамон кадар; this much ин кадар; how much? чй кадар? Much ado about nothing. Зарб. ~ Цанчоли беса- баб. Якнула гапу, садпула гавго. Much will have more. Зарб. ~ Зар пеши зар ме- равад. 3. adv (more; most) 1) бисёр: Не works very much. Вай бисёр кор мекунад. 2) хеле, хеле зиёд (инч. very much): Не was much surprised. Вай хеле дар хайрат монда буд. Не liked the book very much. Китоб ба вай хеле маъкул шуд. 3) хеле, басе, фаровон, микдори зиёд: Не feels, much better today. Имруз саломатии у хеле хуб аст. 4) аксаран, at лаб; much the same кариб як хел; much better басе хуб, so much the better хамон кадар бехтар; make much of бахои баланд додан; Too much of a good thing is good for nothing. Зарб. ~ Tap обат зулол асту нукдат шакар, / Бо андоза нушу бо андоза хур. (Чоми) mucilage ['mjuisilidsJ п 1) луоб, маводи лу- обдор; 2) ширеши гиёхй. muck [тдк] 1. п 1) пору, саргин, тапола; 2) гуфт. чирк, хокруба, ахлот; 3) геол, маъдани кандашуда; 4) гуфт. манфурй, палидй, хабией; Muck and money go together. Зарб. ~ Пул чирки даст аст, меравад. 2. v 1) пору додан/ пошидан; 2) чиркин кардан, касиф кардан; muck about вакт талаф додан, сарсарй гаштан; muck up а) боло оварадн (маъоанро); 2) гуфт. хароб/ вайрон кардан, mucker ['тлкэ] п гуфт. олами бешарм/ бехаё. muck-rake ['тлкгмк] п 1) саргинков; 2) мац. хархашачУ. muck-worm ['mxkwo:m] п 1) кирми пору; 2) пулпараст, молпараст, хасис. mucous ['mju’kas] а луобин. mucus ['mju:kas] а луоб. mud [mxd] п гил, лой, лойка, to stick in the mud мац. аз чомеа кафо мопдан. muddle [m-sdl] 1. п 1) печдарпечй, аралаш, бесарусомонй, чигилй, парешонй; 2) гечй, сарцаргумй; 2. v 1) аралаш кардан, нобасомон кардан, парешон кардан; 2) чигил кардан, бетартиб кардан; 3) геч кардан мает кардан; 4) гилолуд кардан; muddle away (one's time, money) бехуда сарф кардан (пул, вакт ва г.); muddle on таваккалан/ бе накша амал кардан; muddle through як навъ корро ба сомон расой-
- 537 - mummery дан, билохира комёб шудан (бо вучуди иштибох). muddy ['тлб1] 1. a (muddier; muddiest) 1) гп- лолуд, гилй, лойолуд; чиркин; 2) хира, тира, норавшан; 3) хирашуда (акл); 4) хирросй, хиррй (овоз). 2. v 1) гилолуд кардан/ шудан, лойолуд кардан/ шудан, чиркин кардан/ шудан; 2) парешон кардан/ шудан (аноеша ва г.). mudguard ['niAdgAd] п гилгир, канот, чар- хпуш (автомобил). muff I [mxf] п 1) остинча, дастгармкун (дастпуши кубурмонано аз пашм ё пар, ки ду бистро аз ду тараф дохили он мемонанд); 2) тех. муфта. muff 11 [m At] 1. п 1) шахси бехунар/ камакд; 2) хатогй, нокомй; 2. v 1) хато кардан, ба хадаф нарасидан. ноком шудан. muffin Гшайп] п кулчаи ширмол. muffle ['шлА] 1. п дастпуши пусти; 2) тех. муфел, глушнтел, пахшкун; 2. v 1) печондан, шолпеч кардан, пушондан, бастан, 2) пахш/ зер кардан (садо- ро). muffler ['гпаЛэ] п 1) т арданпеч, шарф, шопи гардан; 2) тех. садокуш, садогир. mufti ['mAfti] it Г) аз реш. араб, муфтй; 2) Хар. либоси гайринизомй, либоси шахрвандй. mug I [mAg] п 1) чоми филизй ё сафолии дастадор, гилосак, дулча; 2) чоми. варзишй; 3)лах- фук, афг, башара. mug II [mAg] п гуфт. навкор, навшогирд, сода. mug III [mAg] 1. п шахси тутивор ёдкунан- да; 2. v аз ёд кардан, аз бар кардан, тутивор ёд кардан, тайёрии сахт дидан (ба имтихон). muggy ['mAgi] a (muggier, muggiest) нафас- гардон, гарм, гулугир, бугикунанда (хаво). mulatto [mj:u'lastau] п мулат, дурага (шахсе ки яке аз волидонаш сиёх ва дигаре сафед ме- бошад)', 2. а зайтунй, кахваии камранг. mulberry ['тлШап] и (mulberies) гиёх. 1) гиёдарахти тут; 2) меваи тут; 2) attr сурхи сиёхтоб. mulch [mAltj] 1. п лошбарг (баргу хошок ва г., ки дар гирди сокаи гиёх меандозанд, то сар- мо нахурад ёрутубат аз даст надихад)', 2. v бо лошбарг пушондан. mule I [mju:l] п 1) хачир; 2) дурага; 3) мац. гуфт. одами хира. mule II [mju:l] п пойафзоли хонапуш, каф- ши рохати хонагй, дампой. mulct [mtikt] 1. п гуфт 1) дарима; 2) чаримаи гайриконунй; 2. v чарима кардан mulish ['mju:hji а якрав (мисли хар). mull I [тл1] I, п гуфт. дархамбархамй; 2 v омехта кардан, аралаш кардан, бсса- русомон кардан. mull II [тл1] v амер. гуфт. мавриди мулохиза карор додан, фикр/ андеша/ мулохиза кардан. mull III [тл1] v ширин кардан ва адвия за- дан ва гарм намудан (шароб, оби себ ва г.). mullet [тл111] п зоол. шохмохй. multi- ['тл111| pref бисёр, зиёд, чандин, пур: multinational сермиллат; multimillionaire мул- тимиллионер. multifarious [,mAlti'tearias] а гуногун, хархела, гуногуншакл. multiform ['niAltifo:m] а сершакл, гуногун- шакл, чандрехг. multilateral [,тл111'1аегэго1] а бисёртарафа, чандчониба, multimillionaire ['mAltimilja,ni£o] п мулти миллионер. multinational [jr-Alti'nsJrwl] а сермиллат, байналмилалй. multiple ['mAltipl] 1. адади каратй [кисми дуюми калимахои мураккаб, ки маънои карат"маротиба ’ -ро ифода мекунанд)', 2. а чандин, чандкарата, бешумор, гуно- гун, чанлгона. multiplex ['mxltipJeks] а мураккаб, чандка- рага. multiplicand [.mAltiph'ktend] п риёз. зарбку- нанда. multiplication [.mAitipli'keijn] п 1) зиёдкунй, афзункунй; 2)риёз. амали зарб, зарбзанй: mul- tiplication table чадвали зарб multiplicity [.riAltfplisiti] п мушкилй, мураккгбй; 2) рангсрангй, гуногунп. multiply ei ['mAltiplaia] а риёз. зарбшаванда. multiply ['mAltiplaij v (multiplies; multiplied) 1) зарб задан/ кардан- to multiply 2 by 3 адади 2 ро ба 3 зарб задан/ кардан, 2) зиёд шудан, афзудан: Their chances of success multiplied Имконияти муваффакияти онхо афзуд. multitude ['mAltitju:d] п 1) бешумор, микдори зиёд; 2) туда, издихом, апбу'х; the multitude тудаи мардум. multitudinous [,mAlti'tju:dmas] а 1) фаровон, сершумор, бешумор. бисёр; 2) дорой мардуми зиёд. mum I [шлш] а хомуш: to keep mum хомуш мондан; to sit mum хомуш нишастан. mum II [тлт] inter Хомуш! Сукут! Keep mum! Хомуш/ Сукут бош! Mum’s the word! Ин махфй аст! mum III [тлт] v дар намоиши пантомима ишгирок кардан. mum IV [тлт] п гуфт. модар, оча. mumble ['тлтЫ] 1. п гур-гуркунй, гинг- гингкунй; 2. v зери лаб сухан гуфтан, мун-мун кардан, бо дахони кариб баста сухан кардан. mummery ['тлтоп] п (pl mummeries) панто- мима (тамоиюи театре, ки ииапироккунандахси он максадро бо имову ишора ифода мекунанд)', намоиши никобпушон.
mummify mummify ['niAmifaiJ v (аз решай форси) I) мумиёй кардан: Egypatians used to mummify their dead. Мисриён мурдагони худро мумиёй мекарданд. 2) сахт шудан, мисли мумиё шу дан; тшишу I ['шит] п (pl mummies) гуфт. мо- дар, модарчон, очачон, аячон. mummy II [’тлт1] п (аз решай форси: мум) мумиё, мумиёй, часади мумиёшуда. mumps [тлтрз] п pl тиб. ханозир, тепку (касалй). munch [mAntf] v хоидан, човидан, кавша кардан (хаш-хашкунон), чавидан. mandane ['тлпФст] а дунявй, инчахонй, ашрофй, хокзод. municipal [mju:'nisipal] а 1) шахрй, шахрдорй; 2) худидорашаванда. municipality [,mju:nisi'psehti] п 1) шахре, ки худидоракунй дорад; 2) мунисипалитет. munificence [mjur'ntfisns] п кушодадастй, саховат, саховатмандй, олихимматй, каримй. munificent [mju:'nifisnt] а кушодадаст, са- ховатманд, босаховат, сахй, олихиммат, ка- рим: a munificent reward инъоми саховат- мандона. munition |mju:'nijn] 1. п (од. pl) лавозимот/ мухимоти харбй, аслиха ва мухимот; 2. v бо лавозимоти харбй таъмин кардан. mural ['injuoral] 1. п pl тасвирхои руи де- вор, деворнакшхо, тасвирхои р?и девор час- пондашуца; 2. а деворй, вобаста ба руи девор; девор- монанд, деворсон. murder f'ms:ds] 1. и катл, куштор, одамкушй: Не was charged with murder. Вайро ба одамкушй айбдор карданд. 2. v одам куштаи, ба казн расондан: Не was murdered Вайро куштанд. Murder will out. Зарб. ~ Он чи дар дег аст, ба кафлез мебарояд. Хрч амалй бад нухуфта намемонад. murderer fma:daro] п котил, одамкуш. murderous ['mo:daras] а вахшиёна, котилвор, маргбор, котплона. murk ['mo:k] 1. п торикй, тирагй, хирагй, зулмот; 2. а гуфт., шоир. торик, тира. murky ['ma:ki] а торик, тира, хира. murmur ['тэ:тэ] 1. п 1) шилдир-шилдир, шар-шар, гур-гур ва г: the murmur of a stream шилдир-шилдири чуйча; 2) замзама, садои ором ва хушоянд (суубат аз дур)-, 3) садои паст: a distant murmur of voices овози пасти аз дур омада; 4) шикояти зерилабй, гур-гур; 2. v 1) шилдир-шилдир кардан: A brook murmured in the garden. Чуйчаи бог шилдир- шилдир мекард. 2) замзама кардан, зерилабй гуфтан; 3) ношунаво ran задан, паст ran задан, 4) зери лаб шикоят кардан, гур-гур -538 кардан, чакидан: Не murmured something in reply. Дар чавоб у чизе гур-гур кард. murrain ['шапп] п вэбо, тоун (уайвоноти шохдор). muscle f'mAsl] п 1) мушак, мохича (даст ва г.); 2) мац кудрат: a man of muscle пахлавон. muscovite ['mAskovait] n москва гй. muscular ['mAskjuloj а мушакй, сермушак. muse I [mju:z] 1. n хаёл, мулохиза. 2. v ба фикру хаёл фуру рафтан, мулохиза кардан. muse II |mju:z| п миф. олиха, манбаи илхом, сарчашмаи илхом, хусусияти эчодии шоир. museum [mju-'zi?m] п музей, осорхона. mush [mAj] п 1) чизи мулоим; 2) амер. шуъла. mushroom ['mxjrum] 1. п корч, занбуруг. 2. v 1) занбуруг чиндан; 2) амер, мисли занбурУ! сабзидан (яъне тез сабзидан). music ['mju:zik] п 1) мусикй, оханг, ромиш, ромишгарй: to music бо мусикй; the music to а film мусикии филм; 2) китъаи мусикй, нота (инч. sheet music): She played from the music. Вай аз руи китъаи мусикй менавохт. face the music окибати амалй худро чашидан; set to music ба мусикй даровардан. musical ['mju:zikl] а мусикй, ромишй, охангцор. musician |ntju:'zijn] п охангсоз, мусики- навоз, мусикишинос, мутриб, ромишгар. musing [’mjirzirj] п фикркунй, орзукунй, жарфандешй. musk ['mAskl п (аз решай форси) 1) мушк; 2) буи мушк, атри мушк. muskeg ['mAskeg] п ботлок, торф. musket ['mAskitJ п таъ. туфанги кадимй. musketeer [,mAsko'ti?] п таъ. сарбози ту- фангдор. musketry ['mxskitn] п 1) тирандози, милтикпарронй; 2) хар. фанни тирандози. musk-rat ['mAsk,rte1] п зоол. му ши оби; пусти муши обй. Muslim [mushml ниг. Moslem. muslin ['mAzlin] n 1) порчаи катонии мустахкам; 2) амер, миткол, хомсуф. musquash ['mAskwof] ниг. muskat-rat. muss [тле] 1. n амер. гуфт. бетартибй, парешонй, бесарусомонй, бенизомй, чанчол; 2. v парешон кардан, бенизом кардан, но- басомон кардан; чанчол кардан. must I [mAst] v 1) бояд, боист, мебоист, бои- сти, боистан: She must go there immediately. Вай бояд фавран ба он чо равад. 2) (бо масда- ри сода бовариро нисбати замони уозира ва бо масдари перфект бовариро нисбати замони гузашта ифода мекунад) мебоист, лозим бу- даст, бояд: She must be at home. Вай мебоист дар хона бошад. They must have left early. Бояд онхо барвакт рафта бошанд. 3) барои баёнй-. шоистан, эхтимол: You must be his brother. Шумо эхтимол бародараш бошед. 4) барои баёнй: катъият, эътимод, дилпурй; 5) барои
- 539 - баёни: тасодуф, амали ногахонй. must II [mAst] п маго, нам, намкашидагй. must III [mAst] а зарурй, хатмй. must III [mAst] п (аз решай форси: мает) мает: a must elephant фили мает. must IV [mAst] п оби ангур; оби мева. mustache [mos'ta:J^ п амер. ниг. moustache, mustachioed |mas'ta:Jiod] а муйлабдор. mustang ['mAstaei)] п мусташ, аспи нимёбо- ии Америкаи Шимолй. mustard ['mAstad] 1. п 1) гиёхи хардал, си- пандон; 2) хардал (донаи ордшудаи ин гиёх). mustard gas ['mAStad,gses] п иприт (моддаи захролудкунандаи чангй)'. 2) гази хардал. muster ['niAsta] 1. п гирдихамой (сарбозон), фарохонй, дамъсозй; 2. v хозиру гоиб кардан, номбарй кардан. muster-roll ['niAsta.roul] п хар. руйхати Хайат, руйхати коркунони идора mustn’t ['rnAsnt] гуфт. = must not. musty ['mASii] a (mustier, mustiest) 1) магорбаста, пупанакбаста, намхирифта; 2) кухнашуда. mutable [’mju:tobl] а тагиирёбанда, тагйирпазир, ивазшаванда, нопойдор, бесу- бот mutatiou [mju/teijn] п 1) тагйирот, дигаргунй; 2) гиёх- мутасия, дахиш; 3) заб. умлаут. mute I [mju:t] 1. п 1) гунг, лол (шахе); 2) фон хамсадои талаффузнашаванда; 3) зоол. куй сафед; 2. а 1) гунг, лол: Не teaches mute people to speak. Вай ба гунгхо ran задан меомузад. 2) хомут, хамут сокит, камхарф: She stood mute with embarrassment. Вай аз шарм хомуш меи- стод. mute II [mju:t] v чиркин/ ифлос шудан (па- рандагою. mutilate ['mju:tileit] v 1) маъюб кардан, ма- иб кардан, буридан (андоми инсон ё цонварро), маслук кардан; 2) мач. маъюб кардан, зоеъ кардан; 3) тахриф кардан (маъниро). mutilation [,mju:ti'leijn] п 1) маъюбй, маслуки; 2) тахрифкуни mutineer [,mju:ti'nia] 1. п исёнгар, балвогар, исенкор; 2. v исён/ балво кардан. mutinous ['mju:tiMs] а исёнкунанда, балво- кунанда. mutiny ['mju:tim] 1. п (pl mutinies) шуриш (хусусан шуриши сарбозон ё маллохон), нофармонй, сарпечй аз ичрои фармон; 2. v шуриш кардан, исён кардан. mutter ['mxto] 1. п кур-гур, сухани зерилабй, харфи номафхум, шикоят; 2. v гур-гур кардан, зери лаб гуфтан. mutton f'mAtn] п гуфт. гусфанд; 2) гушти гусфанд; Let’s return to our mutton. Зарб. ~ Ба мавзуи худ бармегардем. mutual ['miwtfol] а 1) мутакобил, дутарафа, ____ myth дудониба, тарафайн: mutual respect эхтироми мутакобил, mutual relations муносибати тара- файн; 2) муштарак, хамванд: mutual friend дусти муштарк; mutual aid кумаки дутарафа, тарафайн; mutual love мухаббати дудониба. mutuality [,mju:tu'sehti] п 1) робитаи тара- файн/ дутарафагй/ дудонибагй; 2) вобастагии тарафайн. mutually ['mjudjali] adv якчоя, тарафайн: It was mutually agreed that... Тарафайн мувофикат карданд, ки... muzzle ['mAzl] 1. n 1) фук: A collie has a long muzzle. Саги зоти шотландй фуки дароз дорад. 2) дахона, мил: Не pointed the muzzle of the pistol at him. Мард мили таппончаро ба тара- фи вай гардонд. 3) дахонбанд, пузабанд (чонварон); 4) хар чизе, ки озодии сухан ва бахсро бигирад; махдудият. 2. v 1) дахонбанд задан, пузабанд задан (чонварон); 2) озодии сухан ва баёнро махдуд кардан. my [mat] ргоп моли ман, аз они ман: This was ту first impression. Ин таассуроти нахус- тини ман буд. I’ve lost my key. Калидамро гум кардаам. Му house is my castle. Зарб. ~ Мур дар хонаи худ хукми Сулаймонро дорад. myope ['maioup] п шахей наздикбин. myopia [mai'oupio] п наздикбинй. myriad ['mined] 1. п 1) шумораи номахдуд; 2) дах хазор; 2. а бисёри бисёр, фаровон myrrh [тэ:] п (азрешай арабй) гиёх. дарахти мира. myrtle [ma:tl] п гиёх- мурд. myrmidon ['mo:midan] п муадур, аздонгузашта, чангй. myself [mai'self] ргоп 1) худ: I don’t want to talk about myself. Ман дар бораи худ ran задан намехохам. 2) худам: 1*11 do this myself. Ман ин корро худам мекунам. (all) by myself худам танхо: I took the trip all by myself. Ман ба ин саёхат худам танхо рафтам. mysterious [mis'tionas] а асроромез, розгуна. mystery ['mrstarij п (pl mysteries) аирор, сир, роз, муаммо. mystic ['mistik] 1. п ориф, суфй, зохид, дар- веш, 2. а мистики, асроромез, тасаввуфй. mystical ['mistikol] а мистикй, асроромез, тасаввуфй, ирфонй. mysticism ['mistisizm] п тасаввуф, ирфон. mystification [ mistifi'keijn] п фиребгарй, каллобгарй. mystify ['mistitai] v 1) фиреб додан, каллобй кардан, гед кардан; 2) мубхам кардан, фахми чизеро душвор кардан, рамзй кардан. mystique [mi'sthk] п муаммо, розу рамз, розгунагй. myth [miA] п устура, афсона, достон; мац.
mythical -540- бофта, ривояти кадимй, асотир. mythical ['miOikal] а асотирй, афсонавй, достонй. mythological [,mi09'lcdjikalJ а асотирй, достонй, вобаста ба устурашиносй. mythology [mi'Oobdji] п (pl mythologies; асотир, илми асотиршиносй, достокшиносй; 2) китоби асотир, китоби достоите; 3) мадоз. рамз, истисра, аллегория. N п N, n [enJ 1) чаророарумин харфи алифбои забони англисй', 2) риёз. бузургии номаълум. nab [nteb] 1. п куланги милтик/ туфанг; 2. v 1) капидан (цойроф, 2) боздошт кардан, дастгир кардан (дузд ва а.). nabob ['nerbobl п (аз решай араби\ набоб, одами пулдор за пурнуфуз. nadir [’neidra] п (аз решай арабй: назир) пастравй, таназзул, сукут, ррхафтодагй. nag I [naeg] п 1) гуфт. ёбу, лошаасп (чинси аспи паспгкад): 2) гуфт. аспи бад, аспи пир. nag II [naeg] 1. п нукзанй, хурдагирй; 2. v нук задан, ба хар сухан хурдагирй кардан, озор додан. nagger [nsegaj п гуфт. хурдагир, айбчуй, майдагап, нуктачин. naif [na:'i:f] п одами сода, содадил, содалавх, кутохандеш, камандеш. nail I [neil] п нохун; чанг, чангол {паранда ва даранда}: Cut your nails. Нохунхоятонро гиред. nail II [neil] 1. п мех; Put in another nail. Боз як мех занед. drive a nail in sb’s coffin касеро азоб додан, хар чизе, ки умрро кутох мекунад; tight tooth and nails бо сашдилй мубориза бурдан; hard as nails сахт, беэхсос, асиб, баюб, обдо- дашуда; on the nail фавран, якбора, даррав, дархол, зуд; 2. v 1) мех задан, мехкуб кардан: Не nailed the lid on the box. Вай сарпуши куттиро мех зад. 2) капидан, ба махбас кашидан, боздошт кардан; 3) ба чизе мутамарказ кардан (нигох,, maea'-piyx ва а.); nail at мех задан; nail down бо мех махкам кардан; nail logether часпондан (бо якдигар}; nail up ба девор (ё чизи баланд] мех кардан; nail-brush ['neilbrAj] и нохунпоккун. nailing ['neilig] а гуфт. оличаноб, олидарада. naive [na.'izv] фр. а сода, софдпл, содадил. naivety [na:'i:vti] фр. п содагй. софдили, содадилй. содалавхй. naked ['neikidj а 1) барахна, урён, луч: We come to the world naked and we go naked. Mo ба дунё урён меоем ва урён меравем. with naked feet бо пойхои барахна; 2) аз гилоф ка- шида (шамшврф, ошкор: naked sword шамшери аз гилоф кашида: 3) бегиёх, барахна (замин)', холй, дут: naked room хонаи холй; 4) гайримусаллах (чашж); 5) ууу'. бе арзиши конунй, номуътабар, беэътибор: a naked con- tract карордоди беэътибор; 6) бепардоз, бео- буранг, ошкоро, руирост; 7) бемуй, пар ва г.(хайвон). with the naked eye бо чашми одй; the naked truth хакикати бепардоз; naked wire сими луч/ луб-луч/ берупуш. namby-pamby ['naembi'ptembi] 1. п (pl namby- pambies) риккат; 2. а 1) риккатовар, рахмдил: a writer of namby-pamby нависандаи рахмдил; 2) бе буй ьа бехосият; бемаза; орй аз лутф ва зебой; name [neim] 1. и 1) ном, исм: What is his full name? Ном ва номи падараш чист? 2) ном: the name of a city номи шахр; 3) номи оилавй/ па- дар: maiden name номи падари давраи мучаррадй; What is уош name? Номи падара- тон чист? 4) грам. исм: common name исми ом/ чине: proper name исми хос; 5) шухрат, овоза, ном, номварй: bad name шухрати бад; б) шах- си бузург/ барчаста/ номдор: people of the name одамони бузург; 7) (од. pl) хакорат, даш- ном: to call the names дашном додан, хакорат кардан; 8) сила, хонавода, хонадон: Не was the last of his name. У охирин нафар аз хонадонаш буд. A good name is better than riches. Зарб. ~ Номи баланд бех аз боми баланд. by name бо ном; call sb names гашном додан, хакорат додан, лакаби зишт додан; family/ last/ second name номи падар; first/ given/ Christian name ном; in the name of ба номи, ба хотири, ба шарафи: in the name of God, 1he merciful, and the compa sionate ба номи Худовапди бахшоянда ва мехрубон; 2. а номдор. маъруф: 3. v 1) номидан, ном додан, ном бурдан, исм гузоштан: They named the dog Rover. Онхо сагро Ровер ном карланд. 2) таъин кардан, муайян кардан: to name the day рузро муайян кардан. name-day ['neimdei] п ру’зи номгузорй. nameless J'neimhs] а 1) беном, беисм, беному нишон; 2) ношинохта. namely ['neimh] adv яъне, бо зикри ном,
-541 - national барои мисол, чунончи, ба-д-ин сурат, ба ин тарик, ба ибораи дигар. namesake ['neimseik] п рамном, хамисм. Namibia [no'imbio] п Намибия. nankeen, nankin [naerfkim, [пгеп'кш]] и 1) порчаи катонии зардранг; 2) pl шалвор аз ин порча. nanny I'nsfli] п (pl nannies) доя. nanny-goat ['ntemgout] n буз. nap I [шер] 1. n пинак, хоби сабук ва кутох; чурт; have/ take пар ба хоби кутох фурУ рафтан, пинакй рафтан/ кардан; пинак рафтан, чурт задан; be caught napping дар гафлат сфган; 2, v бедиккатй кардан; 2) омода набудан, дуруст мухайё нашудан. nap II [паер] п пат. napalm [’mepa-m] п напалм (моддаи оташ- зо): a napalm bomb бомбаи напалм (оташзо). nape [neip] п пушти cap, паси гардан. парегу ['neipan] п порчаи руимизй, суфра. naphtha ['naefOs] (аз решай форси) 1) нафт; 2) керосин. napkin ['пазркт] п 1) дастмол; lay up in а napkin бо дастмол печондап, хифз кардан; 2) парпечи кудак. napoo [na:'pu:j фр. int Не! Тамом! narcissus [na/sisas] п (pl narcissi [na.'sisai]) гиёу,. наргис, нарсис (навъи гул). narcosis ['na:kousis] п наркоз, хобдору. narcotic [na:'kotik] 1. п 1) нашъа, маводи мухаддир, маводи мадаушкунанда; 2) хобдору. 2. а мухаддир, мадхушкунанда, сустгар, карахтсоз. nark [na:k] п лау. чосус, хабаррасон (ба по- лис). narrate [nae'reit] v накд кардан, кисса гуф- тан, достонсарой кардан, шарх додан, таъриф кардан, мадх кардан. narration [nae'reijn] п 1) хикоя, хикоят, кисса, хикмат; 2) тавсиф, шарх, накл, ривоят; 3) достонгуй, достонсарой. narrative ['neerotiv] 1. п хикоя, кисса, дос- тон, хикмат, ривоят, шарх; 2. а хикоягй, достонй, ривоятй, достон- вор. narrator [nae'reitoj п достонсаро. достонна- вис, достонгуй, ровй, наккол, киссагуй, ривоятчй. narrow ['naerou] 1. а 1) танг, камарз. борик, камбар, кампахно: narrow road рохи борик; 2) нопурра, норасо, кутох (акт}: 3) махдуд, кам, ночиз, ангуштшумор, андак: narrow resourses захирахои махдуд; 4) муфассал, дакик, мушикофона, борикбинона, пурра, батафсил: narrow examination гашхиси дакик; 5) гуфт. мумсик, хасис; nai rr* circumstances вазъияти махдуд, шарои- ти танг, холати ногувор; by a narrow majority ба аксарияти ночиз; have a narrow escape базур аз хатар начот ёфтан. пахо ёфтан, халос шудан; 2. v 1) кам кардан/ шудан. танг кардан/ шу- дан; 2) махдуд кардан/ шудан. nai row-minded [,naerou'mamdid] а. кутох- фикр, хурдандеш, камандеш, кутохназар. narrowness ['nsroumsj п танги, камбарй. nasal [’neizal] 1. п фон. овози димогй, бинй; 2. а фон димогй, бинй. nasty ['na:sti] a (nastier; nastiest) касиф, бадтаъм, зишт. nasalize ['neizaiaiz] v фон. бо бинй талаффуз кардан. nascent ['naesant] а 1) навзод, дар холи та- валлуд; 2) шукуфанда, шукуфо, пайдоша ванда. nasturtuim [nas'ta jam] п гиёх. настаран (на- въи гул). nasty ['na:sti] a (nastier, nastiest) 1) нафра- тангез, нафратовар, палид, зишт. nasty job кори нафратовар, зишт; 2) ношоиста, харза, беадаб, касиф, нспок: nasty words суханхои харза; 3) бадбу, бадмаза, бемаза, безоркунанда: a nasty medicine доруи бадмаза; 4) хеле бад, нохушоянд: nasty weather хавои бисёр бад; 5) вазнин, хавфнок, хатарнок (бемори): a nasty illness касалии вазнин; 6) бадчинс, нобакор, бадкилк, тундху, бадхулк: a nasty trick хилаи кобакорона. natal ['neitl] а зопшй, вобаст ба тавлид, мавлудй: natal day рузй таваллуд, natal place дои таваллуд. natality [nei'taeliti] п зоиш, микдори тавал- лудшудагон. natation [nei'teijn] п шино, шиноварй, оббозй. nation ['neifh] п мпллат, халк: the friendship of two nations дустии ду х.иллат; 2) каьм, уммат, кишвари махсуси кавмй: the nation of Islam уммати ислом; 3) давлат, кишвар: peace- loving nations кишвархои сулххох national ['nsejnol] 1. п 1) шахрванд, табаа: two Tajik nationlas ду шахрвандй Точикистон: 2) pl хамватан, хамдиёр; 2. а 1) митлй, мардумгонй: the national flag парчами миллй; a national liberation movement харакати миллй-озодихсхй; the national econ- omy хочагии халк; 2) ватанй, миханй, хамагонй, умумй, марбут ба сартосари киш- вар: a national newspaper рузномаи умумимиллй; national assembly мачлиси шурои миллй (пар- ламент) national anthem гимни давлатй, суруди миллй; national colors/ Hag байрак/ парчами давлатй/ миллй;
nationalism national park боги милли. nationalism ['naefnolizm] n миллатларастй, миллатгарой. nationalist ['naefnalist] n миллатгаро милла гчй. nationality [,naBfo'naeliti] n (pl nationalities) 1) миллат; 2) тобеият, шахрвандй; 3) хусусиятхои милли ва кавмй. nationalization ['nasjnalai'/eijn] п миллику- нонй, давлатикунонй, гайрихусусигардонй. nationalize ['naejnalaiz] v миллй купон.пан/ кардан, давлатй кардан, гайрихусусй хардан. nation-wide ['neijhwaid] а умумихалки, сартосарй: nationwide strike корпартоин сартосарй. native ['neitivj 1. п 1) сокин, ахли махал, зода; native land зодгох, ватан: Не is a native of New York City. Вай ахли Нию-Йорк Сити аст; native country зодгох; 2) бумй, сурхпуст, i сафедпуст: Arc you a native here? Шуме бумии хамин но хастед? 2. а 1) бумй, зодай, модарй: What is your native language? Забони модариатон чй аст0 2) махаллй: native customs суннатхои махаллй; 3) сириштй, ниходй, модарзодй, фитрй: his native talents исгсъдодхои модарзодии у. native-born [’neitiv,bo:n] а махаллй. чойдорй. natrium ['neitriom] п хим. натрий. natron ['ncitron] п хим. намакхои натрий. natty [naeti] а 1) нафис, нозук; 2) мохир, чолок, чаккон. natural ['nastfrol] 1. п 1) одами аблах, пахма, девона, 2) боистеъдоди худомуз, табий; 2. а 1) табпй: the natural sciences илмхои табий ё илмхои табиатшиноей; a country’s natural resources захирахои табиии кишвар; 2) одй: to speak in a natural voice бо овози одй ran задан; 3) вобаста ба дунёи моддй; 4) зотй, фитрй, сириштй. ниходй, моцарзоц; 5) содикона: a natural smile лабханди со дико на; 6) вокей (волидайн). natural phenomena зухуроти табий, ходисоти табий; natural history табиатшиноей; it comes natural to him ин 6a J аз табиат ато шудааст, у табиатан чунин аст; with humor natural to him бо шухии ба. у хос. naturalist ['nsetjrohst] и табиатшинос, табиатомуз, донишмандк улуми табий. naturalistic [.nstjra.listik] а табиатгароёна. ба таври табий. naturalization [,na?tjrrolai'zeijn] п 1) шахр- вандсозй, шахрвандкунй. 2) азхудкунй (сун- нат, вожа ва а.); 3) мутобикшавй, мугобик- созй, мутобикшавй (гиёх, цонвар ва а.); Immigration and Naturalization Sen ice амер. Идораи муходират ва шахрвандсозй. 542- naturalize ['naetfrolaiz] v 1) ба шахрвандй па- зируфтан, шахрванд кардан, табаа кардан/ шудан; 2) аз хорич гирифтан ва аз худ кардан (суннат, вожа ва г.); 3) бо мухити нав мутобик шудан/сохтан [гиёх, цонвар ваг.). naturally [’naetfroli] adv 1) табий, ба таври табий: She behaved very naturally. Вай рафтори табий кард. 2) табиатан, табъан, зотан, ниходан: 3) албатта, мусаллам аст, мусалла ман: Naturally, we want you to come. .Албатта, мехохем, ки биёед. nature ['neitja] n 1) табиат. the law of nature конунй табиат; 2) мохият, зот, ниход, табиат, феъл, ху, сират: good nature софдил, нармдил, ill nature хашмгин, бадкахр; aggressive nature мохияти тацовузкорона; 3) гуна, навъ, кием, кабил: It was in the nature of a command. Ин як навъи фармоиш буд. things of this nature as хамин кабил чизхо; 4) рафтори табий, рафто- ри маъму лй; by nature табиатан, табъан, зотан, фигратан; against nature гайригабий, хилофи табиат; things of this nature хаминхела/ хамингуна чизхо. naught [no.t] n l) хеч, ло; 2) риёз ниг. nought сифр, нол; 3) гуфт. беарзиш, бефоида, бадарднахур; 4) беахамият, камахамият; bring to naughi табдил ба хеч кардан, ноком кардан; махв кардан; come to naught табдил ба хеч шудан, ноком шудан; set at naught кочиз шумурдан, тахкир кардан, хеч писанд накардан. naught? ['no:ti[ a (naughtier: naughtiest) 1) бс- одоб, бадрафтор. нофармон, якрав (хусусан бача'}', 2) шайтон, бадзот, шарир. nausea ['no:sio] п 1) дилбехузурй, дилбечошавй; 2) нафрат, бадбинй. nauseate ['no:sieit. 'no:Jeit[ г 1) дилбечо ку- нондан/ шудан, дилбехузур кунондан/ шудан; 2) безор кардан/ шудан. nauseous [’no:Jios] а дилбехузур-кунанда, дилбечокунанда, дилошубгар, безоркунанда. nautical ['no:tikal] а бахрй, бахрнавардй: а glossary of nautical terms вожаномаи луготи бахрнавардй. naval f'neivol] а. царёнавардй, бахрй, харбй- бахрй: a naval base пойгохи бахрй; par al power неруи бахрй; naval warfare чанг дар бахр; navel fneival] п 1) ноф; 2) мач. марказ. navigable ['naevi gobi] а 1) кобили киштиронй, киштигард; 2) идоракунанда, идора шаван да. navigate ['naevigeit] v 1) рондан, идора/ хидоят кардан {киштй ё тайёрароУ, 2) шино кардан (дар киштй), парвоз кардан (дар тайё- ра)', 3) гуфт. рох рафтан. navigation [.naevi'geijh] п 1) бахргардй,
-543 - бахрнавардй;-2) рафт ва омади киштихо; 3) илми таъини масир (барои киштиуо, тайёра ва г.); 4) бахранвардй (илм). navigator [’nasvigeita] п бахрнавард. рохбалад. navvy f'neevi] п (pl navvies) 1) заминков (дастгоу); 2) заминков, коргари одй; to work like a navvy мисли хар каор кардан. navy ['neivi] и (pl navies) 1) срлоти харбй- бахрй, нерухои харбй-бахрй; the Royal Navy нерухои харбй-бахрии БК; 2) идораи бахрй; 3) Navy Department Вазорати бахрии БК. navy-blue ['neiviblu:] п кабуди баланд (ранг). navy-yard ['nemja:d] п махалли сохтан ва таъмири киштихо, таъмиргохи неруи бахрй; анбори нерухои бахрй. naw [net] adv гуфт. не. nawab ниг. nabob. nay [net] 1. и гуфт. 1) рад, инкор, негуй; 2) не, раъйи мухолиф (уангоми овоздиуии шифой), посухи манфй; to say a person nay ба касе не гуфтан, чавоби рад ба касе додан; 2. adv 1) гуфт. не; 2) хатто, ба замми он, гайр аз он: I have weighty, ney, unanswerable reasons. Ман сабабхои асоснок, ба замми он, раднашаванда дорам. Nazi ['na:tsi,'na:zi] 1. и 1) хизби натсистй; аъзои ин хизб; 2) нажодпараст (бо уарфи хурд); 2. а 1) натсист, фашист; 2) нажодпараст. Nazism ['na:tsizm] и сие. сиёсати нажодпарастй, натсизм, фашизм. neap [ni:p] 1. п мадди пасттарин (баур); 2. v паст шудан, фуромадан (мадд). near [mo] 1. а 1) наздик, такрибан, кариб, карибан: the near bank of a lake сохили назди- ки кул; the near future ояндаи наздик; near and dear наздику мехрубон; 2) ба наздикй, ба карибй; 3) кутохтарин, наздиктарин; 2. v наздик шудан/ кардан, наздик омадан (замон ё фосилау. The ship was nearing the shore. Киштй ба сохил наздик меомад. 3. prep 1) (макон) дар назди, на он кадар дур аз: Their house is near the river. Хонаи онхо дар наздикии дарё аст. 2) (замон) кариб: It was near midnight. Кариби нимашаб буд. 4. adv наздик, дар назди, дар карибй: Не came nearer. Вай наздиктар омад. nearer and nearer боз хам наздиктар; as near as I can guess то дарачае, кп ман гуфта метавонам; far and near дар хама чо; near at hand наздикак, хеле наздик, бисёр на- здик; near by наздик, дар пахлуй; Near is my shirt, but nearer is my skin. Зарб. ~ Аввал хеш, баъд дарвеш. __________________________________________necessity nearby ['nio,bai] 1. а наздик, хамсоя: She met them in a nearby village. Хонум онхоро дар дехаи хамсоя дид. 2. adv карибан, дар хамин наздикй, дар карибй: Не lives nearby. Вай дар карибй зиндагй мекунад. nearly ['mall] adv 1) кариб: Не nearly missed the train. Кариб аз катора дер мекард. 2) такрибан: It was nearly ten o’clock. Соат такрибан дах буд. nearness ['moms] п наздикй, карибй. near-sighted [,nia'saitid] а наздикбин (чашм). near-sightedness [jua'saitidms] n наздик- бинй. near-silk ['niosilkl n абрешими суннй. neat I [ni:t] a 1) покиза, тамиз, ороста, мурагтаб, шуста ва руфта: neat handwriting дастхати покиза, хушхат, хоно; a neat note- book дафтари тозанавией; 2) ноб, холис, но- махлут, ноолуда, сара: Tajik neat language за бони ноби точикй; neat cement сементи тоза (ноолуда); 3) махорат омез, забардаст она, чи- радастона (амал, сухан ё кор); 3) гуфт. хуб, олй; 4) зебо, нафис, латиф, нозук; 5) бурро, capex, возех, фасех. neat II [ni:tj п (pl. ив. наше.) 1) барзагов, гов, бука: 2) хайвонй калони шохдор. neath [ni:6] prep, гуфт., шоир., амер, beneath дар зери, поёнтар neat-handed [,ni:t'haendid] а корчалон, чо- лок, мохир, чаккон. nebulous ['nebjubs] а 1) хира, тира, мубхам, номафхум, норгвшан; 2) абрнок, абрй, абро- луд. necessarily [,nesa'serali] adv хатман, заруран, ночор, ногузир. necessary ['nesisari] 1. п (pl necessaries) 1) ногузирй, пархезнопазирй, гурезнопазирй, гайри кобили эътироз; 2) (бо the) лау. пул; necessaries of life ашъёхои лозимй/ зарурй, ашъёхои ниёзи мардум; малзумот; 2. а 1) лозимй, зарурй, боиста, ниёзин: It is necessary for you to go. Ба шумо рафтан зарур аст. 2) ногузир, пархезнопазир, гурезнопазир, хатмй, 3) ичборй, вочиб. necessitate [ni'sesiteit] v 1) лозим кардан, зарурй кардан, вочиб кардан, боиста кардан; 2) мачбур кардан, водор кардан. necessity [m'sesiti] п (pl necessities) 1) ниёз, эхтиёч, ногузирй, зарурат, боистигй; logical necessity ногузирии мантикй; 2) pl ниёзмандихои асосй, лавозимоти зарурй, заруриёт, эхтиёчоти аввалия; 3) (од. pl) камбизоатй, камбагалй, тангдастй, асрат, факр: Necessity is the mother of invention. Зарб. - Ниёз модари ихтироъ аст. Necessity knows no laws Зарб, ~ Гушна бо шер мезанад.
neck - 544 - of necessity аз рун зарурат; there is no necessity хеч зарурате нест; under the necessity мачбур. neck [nek] n 1) гардан: The water was up to his neck. Об то гарданаш нерасид. 2) геог гардана, гулугохи танг, борикоб: a narrow neck гарданаи танг; 3) хар чизи гарданмонанд; 4) даста (асбоб}-. the neck of а violin дастаи виолин; 5) даври гардан, гире- бон; 6) бориктарин бахши чизе; to get it in the neck гуфт. сахт танбех гирифтан, break one’s neck сахт кушидан, чон кандан; risk one’s neck чони худро дар хатар 1узоштан: neck and neck бисер наздик бо хам, шона ба шона, чуш ба душ (дар мусобика ваг.). Neck or nothing. Зарб. ~ Хар чй бодобод. neckband ['nekbaend] п гиребон. neckcloth ['nekkloO] п галстух, руймоли гардан. neckchief ['nekt [if] n руймоли гардан. necklace [’tick] is] n гардапбанд, халка. necklet ['neklit] n гарданбанд, хатка, neck-piece ['nekpi:s] n шоли гардан. neck-tie ['nektai] n галстук, дастмоли гар- дан. neckwear I'nekwea] n гарданозин. necrology [ne'kroiadsi] n (pl necrologies) 1) фехристи мурдагон (ки дар рузнома^о чоп мешавад)-, 2) таъзиянэма, огэх.и фавт. nectar ['nekto] п 1) нушобаи худоён, нектар (аструаи Юнон ва Рум)-, 2) гиёу. шахд, нуш; 3) хар нушобаи хушмаза, нушоба; need [ni:dj 1. п 1) лозим, эхтиёч, ниёз, боист: There is no need to hurry. Шитоб кар- дан лозим нест. 2) pl эхтиёдот, ниёзмандй: to satisfy one’s needs эхткёчоти худро конеъ кар- дан; 3) хар нушобаи хушмаза, нушоба; A friend in need is a friend indeed. Зарб. ~ Дуст он бошад, ки гирад дасти дуст, / Дар парешонхолию дармондагй. be in need of эхтиёч доштан; if need be агар ниёз бошад; Need makes the old wife trot. Зарб. ~ Бисёр та- лаб макун ба кам зор шаьй. Need must when the devil drives. Зарб. ~ Зарур бошад, раво бошад. 2. v 1) эхтиёч/ ниёз доштан, лозим доштан, ниёзманд будан: Children need milk. Ба кудакон шир лозим аст. 2) (ба сифати феъли модалй дар чум. саволй ва инкорй) мачбур бу- дан, вазифадор будан, боистан; Need you leave now? Барои шумо хозир рафтан лозим? You needn’t go there. Ба он чо рафтанд шумо лозим нест. needful ['ni dful] а 1) зарур, зарурй, лозим. мавриди ниез; 2) факир, ниёзманд, тангдаст. needle [ni:dl] 1. п 1) сузан: a sewing needle су зани дузандагй, 2) гиёх;. сузанбарг, барги сузани: pine needles сузанхои дарахти санав- бар; 3) акрабак (асбоб): a magnetic needle акрабаки кутбнамо; 4) сихи чуроббофй; 5) куллаи тез, кулла (кух); 6) сутуни едбуд; look foi a needle in a haystack дар дарунй кох сузан кофтан, корри бехуда кардан; needle’s eye сурохии сузан, риштагузарон, чашмаки сузан; on the needle мухточ ба маводи мухаадир; 2. v 1) духтан, бо сузан духтан; 2) сурох кардан; 3) асабонй/ оташин кардан; 4) гуфт. алкул омехтан (ба оби чав ва г.). needle-case ['ni:dlkeis] п сузандон. needle-lace ['nrdlleisj п канораи тур. needless f'nirdlis] а бениёз, нолозим, гайризарурй, нобоист; needless to say хочати гуфтан нест, ниёз ба гуф- тан нест. needle-woman ['ni:dl,wuman] п дузанда. needle-work ['ni:dlwo:k] п дузандагй, гуддузй. needments ['ni:dmants] п pl чизхои лозимй ''барои еафар). needs [rni:dz] adv (бо must) мачбуран, лозту- ман, ичборан, хатман: Не must needs obey. У ночор бояд итоат кунад. need, ['ni:di] а ниёзманд, эхтиёчманд. ne’er [пеэ] adv кутоу аз never: хеч гох, хеч вакт, хеч махал. ne’er-do-well [’neodu:wel] 1. п одами бекорхуча, бекора; 2. а корношоям, нодаркор. nefarious [m'feanos] а нобакор, бадчинс, бадкор, шарир. negate [m'geit] v инкор кардан, эътироф на- кардан, мункир тщдан. negation [m'geijn] п инкор, чавоби манфй. negative ['negotivj 1. п 1) инкор, мункир, раддия: two negatives make an affirmative ман. инкори инкор ба тасдик баробар аст; 2) норозигй, нопизой; 3) грам. хиссачаи инкорй, инкор (на, не); 4) риёз. адади манфй, камтар аз сифр, 5) мэнъ, ветто; 6) тиб. натичаи манфй; 7) ак. фплми манфй, негатив; 2. а инкорй, манфй: a nagative reply чавоби манфй; in the negative бо чавоби манфй; the negative sign аломати тарх; 2, v 1) инкор кардан, чавоби манфй додан; 2) рад кардан, тасдик накардан; 3) бетараф кардан/ гардонидан, ботил кардан, хилофи чизеро ссбит кардан; 3. inter на! Ин тавр нест! Абадан! negatory ['negotsri] п манфй, инкорй. neglect [m'glekt] 1. п 1) хунукназарй, беэътиной, гафлат; 2) беназоратй, бенигохубинй: The old house was in a state of neglect. Хонаи кухна дар холати бенигохубинй карор дошт.
- 545 - nerve in the state o’f neglect дар' холати беэътиной,To хунукназарй; 2. v 1) хунукназарй кардан, нодида гириф- тан: Не has neglected his study. Вай нисбати дарсхояш хунукназарй мекард. 2) назораг накардан, нигохубин накардан. neglectful [m'glektfl] а бепарво мусолиха- кор, камтаваччух, сарбахаво, бедивдат, беахамият. neglige ['neghdgei] п яктак, хильати зано- на, чомаи хонагй; negligencef'neglidsans] п 1) гафлат, бедикдати, сахлангорй; 2) хук. беэътиной; culpable negligence беэътиноии чиной. negligent ['neglidjont] а бепарво, мусолихакор, бедиккат. negligible ['neghdjabll а ночиз, камахамият, хурд, чузъй, андак, кам. negotiable [ni'goufiabl] а 1) кобили доду си- тад (вара^аз(ои бауодор): кобили музокира, кобили бахс, гуфтугупазир. negotiant [m'goufient] п точири умдафуруш. negotiate [ni'goufieit] v 1) музокира кардан, гуфтугу кардан; 2) ба тавфик расидан, ба максад расидан (пас аз музокирот), бомуваффакият анчом додан; 3) фурухтан, цодуситад кардан (сахом ва г.); 4) гузаштан, у бур кардан аз, тай кардан (ба сахтй): to negotioate a deep river бо сахтй аз дарё гузаштан. negotiation [ni,gauji'eijn] п 1) музокира, гуфтушунид, гуфтугу’, бахс; negotiations аге under way музокирот давом доранд; bilateral negotionatins музокироти дучониба; 2) од. pl музокирот; 3) доду ситад, интикол (сахом ва г.); conduct negotiations гуфтугузор кардан, музо- кирот кардан; negotiator [m'goufieitaj п музокирачй, миёнчй, миёнрав. Negress ['ni:gris] п зани сиёхпуст, зангидух- тар. Negrillo [ni'gnlou] п кутулаи африкой. Negrito [m'gri:tau] п сиёхпуст (галауа- зирахои Малай). Negro ['ni:grou] 1. п зангй, сиёх, сиёхпуст, африкой (шах ср, 2. а зангй, хабаш, мазанг. neigh [nei] 1. и 1) шиха, шихакашй; 2) хан- даи сахт; 2. v J) шиха кашидан, мисли асп шиха ка- шидан; 2) бо овози баланд хандидан. neighbour, амер, neighbor ['neiba] п 1) хамсоя, хамдевор; 2) хамчавор, хамсархад, хаммарз; 3) хамнавъ. neighbourhood. амер. neighborhood l/neibjhud] п 1) хамсоягй, наздикй: Не lives in the neighborhood of London. Вай дар назди- кии=^1ондон зиндаги мекунад. 2) махалла, махал, бахше аз шахр, нохия: They lived in а quiet neighborhood. Онхо дар махаллаи ером зиндагй мекарданд. 3) гуфт. муносибати хамсоягй. равобити хасана; 4) ахли махал; good neighborhood relations муносибатхои тустона, муносибатхои рафикона; in the neighborhood of наздик ба, дар хамсоягй бо. neighbouring, амер. neighboring [’neibaruj] а хамсоя. neighbourly, амер, neighborly ['neibah| а хамсоявор, дустона, гарм, мехромез, самимона. neither ['naido] 1. ргоп хеч яке аз, хеч як, хеч кадом, на ин ва на он (аз ду то): Neither state- ment is true. Хеч яке аз ин гуфтахо дуруст нест. Which of the books did you like? - Neither. Ka- цом аз ин китобхо ба шумо маъкул шуд? - Хеч кадом. К you run after two hares, you will catch neither. Зарб. ~ Саги духона дар миёни pox монааст. 2. adv хам, низ, ман хам на (пас аз иборахои манфй): I can’t swim. - Neither can I. Ман оббозй карда наметавонам. - Ман хам намета- вонам. If he does not go neither shall I. Агар у наравад, ман хам нахохам рафт. neither... nor... ['пагбэ ..,‘пэ ] ргоп на... на..., на ин... на он: Neither his brother nor he was there. На бародараш дар ондо буд, на худаш. Neither to hap nor to «уnd. Зарб. ~ На ба зинда бозор}' на ба мурда мазер Neither fish nor flesh. Зарб. ~ Аз ин чо ронда. аз сн чо монда. На бяхиштию на дузахй. Nepal [m'pod] п Непал. nenuphar i'nenjufa:] п гиёх. нилуфари сафед, савсаии сафед (обй). neologism [nit'oledjizm] п неологизм (кали- маи нав ё маънии тоза барои калимаи мавцуд), наввожа, калимаи нав. neon ['ni:on] п хим. нисн. nephew ['nevju:] п бародарзода, хохарзода, чпян, писари бародар, писари хохар. nepotism ['nepatiz(a)m] и непотизм, таборгарой, оилагарой (дооани кор ва имтиё- зоти носазида ба хешованОон). Neptune ['neptjumj п Нептун (худой базуру об дар асотрири Юнон); Bacchus has drowned more men than Neptune. Зарб. ~ Хирадро май бубандад, чашмро хоб,/ Гунахро узр шуяд, чомаро об. (Гургонй). nerve [na:v] 1. п 1) асаб; pl асабият, асабони- ят, силсилаи асб: a fit/ an attack of nervs хуручи асаб; 2) магз/ реша ва асабхои дандон, рагу пайи дандон; 3) кудрат, кувва, тавоной, шур ва харорат; 4) зиндадилй, бардамй, хушьёрй, далерй; 5) гуфт бехаёй, бешармй; 6) гиех,. рагча, пай, рагбарг, рагбол; get on sb's nenes касеро асабонй кардан, асаби
-546- nerveless касеро хароб кардан; strain every nerve то хади аксар кушиш кардан, чидду чахд кардан; loose one’s nerve асабонй шудан, харосон шу- дан, худро бохтан, тарсидан, кебидан, чуръат накардан; 2. v далер кардан, дил ва чуръат додан; кувват додан. nerveless ['na:vils] и 1) анат. орй аз асаб, беасаб, 2) гиёх. бепай, бераг; 3) мац. нопоя, заиф, камкувват, бекувват; 4) хунсард, ором. nervous f'na:vas] а 1) асабй, пурасаб, равонй, хаячонзада, шурида; мач, буздил; 2) асабикунанда, ба асаб таъсиркунанда; 3) мут- тасиршаванда, пурхаячон, ошуфга; 4) пур- маъно, муассир, таъсирбахш; 5) пурхарорат, пуриштиёк; to be/ feel nervous асабонй шудан; тарсидан; the nerve system силсилаи асаб, системаи асаб. nervy ['na;vi] a (nervier, nerviest) 1) шоир. часур, диловар, далер, пурдил, бошахомат; 2) худбовар, магрур; 3) гуфт. асабй, пурхаячон, хаячонзада, ларзону гарсон, шурида. ness [nes] п геог. димога (факат дар номхои географй). nest [nest] п 1) лона, ошёна, ошён; hornet’s nest орухона: take a nest лонаро вайрон кар- дан, тухм ё чУчахоро аз лона гирифтан; 2) махалл тухмрезй ё бачаоварй, гаштгох (лгоуй, сангпушт ва г.); 3) анбух, дастаи бузург; 4) кошона, истирохатгох, осудагох; 5) (ба маънои манфй) махфигох. фасодхона, дуздхо на, тарёкхона: a nest of thieves and criminals махфигохй дуздон ва авбошон; feather one’s nest киссапуркунй, сарват гундоштан; 2. v 1) лона кардан/ сохтан, лонабандй кардан, ошён гузоштан; 2) дар ошён зистан; 3) тудабандй кардан; go nesting лонакобй кардан, nestle [nesl] v 1) ламидан, осудан, оромидан: Не nestled himself into the warm bed. V дар бистари гарм осуда хоб рафт; 2) дар огуш гирифтан, багал кардан, канор ги- рифтан. nestling ['neshtj] и li чуча, навзоди паран- дагон; 2) мац. кудак, бача; 4) ошёнгузорй, лонасозй, лоназистй. net I [net] 1. п 1) тур, тури мохигирй/ парандагирй: a fishing net тури мохигирй; to cast a net тур гузоштан; 2) гесубанд, тури cap; 3) тори анкабут: 3) мац. гирандоз, дом; 4) ша- бака; 5) тор; 2. v 1) тур бофтан, тур сохтан; 2) тур мон- дан, бо тур гирифтан, тур партофтан (мохй ва г.); 3) бо тур пушондан; дом ниходан, ба дом андохтан (инч. мац.); slip through the net аз тур халос шудан, мац. аз дастгохи молиётй ва г. халос шудан. net И [net] 1. п даромади соф; 2. а тоза, соф, холис: net profit даромади соф; net weight вазни холис; 3. v даромади соф ба даст овардан, суд бурдан, суд расондан. nether [пебо] а гуфт. шух. вокеъ дар зери замин, зеризаминй: the nether world он чахон, дунёи мурдагон, дузах, чаханнам; 2) паст, па- сттар аз сатхй бахр: netheiiands сарзаминхои паст, Хрланд (ки бахше аз он пасттар аз сатхй бахр цойгир шудааст); 3) поёнй, зерин, фурУдин. Netherlander ['пебэНпба] п холандй (шахрванд). Netherlands» ['nedslandij] а холандй. Netherlands, the [’nedalandz] п Нидерландия, Холанд. nethermost ['nedomoust] а д. олй аз nether поёнтарин, пасттарин, кафотарин. netting ['netirj] п 1) турсозй; 2) тур, шабака; 3) амалй мохигирй бо тур. nettle ['netl 11. и газна, сузгиёх (номи гиёх); 2. v 1) бо газна сузондан/ газидан; 2) мац. озурдан, озор додан, ранчондан, оташин кар- дан. nettle-rash ['netlrtej] п тиб. варачаи газна. network ['netwa:k] п 1) тур, Турина; 2) шаба- ка (рохи оуаи. телевизиок, барк ва г.): electricity network шабакаи барк; neuter [’nju:ta] 1. п грам. 1) миёна, чинси миёна; 2) гарм. фсъли монда; 3) хайвонй ахта; 2. а 1) миёна, 2) монда (феъл); 3) гиёх,. бечинс, фокиди чинсият; 4) ахтакарда, ахта- шуда: 41 бетараф: to stand neuter бетараф мон- дан. neutral ['nju:tral] 1. п 1) кишвари бетараф; 2) шахрвандй кишвари бетараф; 2. а 1) бетараф, бидуни чонибдорй, бета- рафона: a neutral country кишвари бетараф; 2) номушаххас, миёна, номаълум; 3) камран, (ранг).4) бечинс. neutrality [nju:'traehti] п бетарафй, нодаргирй. neutralize [’nju:tralaiz] v 1) аз байн бурдан, аз кор андохтан, бартараф кардан; 2) сиёсати бетарафй ихтиёр кардан, бетарафии худро эълон кардан. neutron [’nju:tron] п физ. нейтрон. never [’neva] adv 1) хеч, хеч гох, хеч вакт, харгиз, абадан: Не has never seen a lion. Вай харгиз шерро надидааст. 2) гуфт. хам, хатто (маънои инкори циддиро дорад): Не answered never a word. Калимаеро хам чавоб надод. 3) гуфт. алабатта не, хеч мумкин нест: You were never such a fool as to loose your money. Хеч мумкин нест, ки ту ин кадар аблах шуда пулхоятро аз даст додй. never ever аслан, харгиз, аслан ва абадан, харгиз ва харгиз;
- 547 - next never mind мухим нест, ахамият надех; never mix business with pleasure корро бо истирохат катй накуй; хангоми кор кор кун; Never put off till tomorrow what can be done to- day. Зарб. ~ Аз имруз коре ба фардо мамон, / Чй донй, ки фардо чй гардад замон. (Фирдавсй). never say never харгиз нагуй харгиз, харгиз ноумед нашав; never speak ill of the dead харгиз аз мурда бадгуй макун; Never write what you dare not to sign. Зарб. ~ Гашт баргашт надорад. nevermore ['nevo'mo:] adv дигар харгиз, ци- гар хеч вахт, дигар хеч гох. nevertheless [,nevo6a'les] adv, cj ба хар ход, бо вучуди ин, хануз, боз. new [nju:] 1. а 1) нав: a new school мактаби нав; a new moun мохй нав; 2) тоза, навин, чадид: new bread нони гарм; new milk шири тоза чушидашуда; a new age асри чадид; new potatoes картошкаи нав; 3) навёфаа; 4) ба наздикй, нав, Чанде пень ба наздикй рухдода: a newborn baby навзод; 4) модерн, имрузй, роич, муд, муосир, хамзамон: new generation of computers комиютерхои муосир; 5) нешохаш, пешрав, пешкадам; 6) ношинос, ноошно, бегона (забон за г.); 7) гайриодй; 8) (бо the) чизи нав; New brooms sweep clean Зарб. ~ Навкари нав тезрав New lords, new laws. Зарб. ~ Нав, ки омад ба бозор, кухна шавад дидозор. new Parliament парламент нав интихобшуда; new soil замини павкорам; New World Одами Нав (Америка). the new learning фарханги давраи Эхе; turn over a new leaf хаёти нав огоз кардан; 2. adv охиран, ба тозагй: new-mown hay алафи охиран даравида; newbuilt навсохт. new-blown ['nju:'bloun] а навшукуфта. new-born L'nju:'bo:n] п навзод, навзоидашу- да, навтаваллудшуда, тозабадунёомада: a new born baby кудакй навзод. new-built ['nju.'bilt] а навсохт. nc™-comcr ['гдш'кдта] n навомада, шахси бегона, тозарасида. new-fallen ['nju:'fobn] а навборида (барф). new-fangled ['nju:,fteggld] а (тамас хуромез) тоза, нав, навин, имрузписанд, хозиразамон. new-fashioned ['nju:fcjhd] а нав, муд, замонавй. new found ['nju:'faund] а навёфт. Newfoundland [nju:'faund1and] п чазираи Ниюфаундленд/Эар Канада): 2) ниюфаунд- ленд (зоти саг). Newgate ['nju:geit] п Нию Гейт (маубас дар Лондон). newish ['nju:if] а навтарин. new4aid [hrjuileidl ^ навзод (тухм). ’ newly ['nju:h] adv 1) аз нав, боз: an old idea newly expressed акидаи кухнаи аз нав гуфта- шуда; 2) ба тозагй, охиран, нав: a newly built house хонаи нав сохташуда; newly independent states кишвархои тозаистикдол; the newly weds тоза издивоч карда, наварусу домод, навхона- дорон. newness ['nju:zms] п навигарй, чизи нав. news [nju:z] п pl (шак. ц. дорад, вале бо ф. шак. т. истифода мешавад) хабар: good news хабарй хуш; That’s news to me. Ин барон ман хабарй тоза аст. 2) хабархо, ахбор, навруйдодхо: I have good news. Ман хабархои хуб дорам. make news кори мухим анчом додан; the latest news хабархои охирин; news-agent ['njii:z,eidjant] п фурушандаи дукони рузномафурушй. news-boy ]'nju:zboi] п газетафуруш, рузномафуруш, шахсе, ки рузномаю мачадла мефурушад. newcast ['nju:zka:st| п амер, пахши ахбор, барномаи хабарй (оар телевизион, радио). newcaster [’nju:zka:sta] п диктори барномаи ахборй. news-dealer ['nju:z,di:la] п фурушандаи дукони рузномафурушй. newsman ['njiuzmon] и (pl newsmen ['nju:zmon] хабарнигор, гузоришгар, рузноманигор; фурушандаи рузнома. news monger ['nju'zmxgga] п хабарчин, хабаркаш, гайбатчй. newspaper ['nju:s,peipo| п рузнома, чарида. newsprint ['nju:zptiut] п когазй арзон (ки ба- рои нашри рузнома истифода мешавад). newsreel ['nju:zri:l] п ахборй пеш аз филм, филми хабарии кутох (пеш аз филм). news-room ['nju:zrum] п 1) толори хониш (барои рузнома^о); 2) амер, шуъбаи ахбор (дар нашриёти рузнома). news-sheet ['nju:zji:t] п 1) гуфт. рузнома; 2) варака. news-stand ['nju:zstasnd] п дукони мачалла/ рузномафурушй. newsy ['nju:zi] 1. и амер. гуфт. ниг. news-boy. 2. a (newsier, newsiest) пурхабар. кунчков. newt ['nju.t] п зоол. самандари кучак. New-Year [:nju:ja:] п Соли нав, рузй Соли нав; Happy New Year! Соли нав муборак! New Years eve арафаи Соли пав. New York [,nju:'jo:k] п ш. Нию-Йорк New Yorker [,nju:'jo:ka] п ахли Нию Йорк. New Zealand [,nju:'zi:land] п Зеландияи Нав. newt [nju.t] п зоол. самандари хурд. next [nekst] 1. а 1) баъдй, минбаъда. дигар, навбатй: Read the next lesson. Дарси дигарро мутолиа кунед. 2) пахдуй, наздиктарин, на- здик: They could hear everything that was said
iiext-dour in lhe next room. Онхо хама чизеро, ки дар хонаи пахлуй гуфта шуда буд, шуниданд. 3) оянда: I’ll go there next Мау. Ман мохй майи соли оянда ба он но меравам. next doo’- to дар хамсояги, дар наздикй; next to а) пахлуй, пахлу ба пахлу: Не sat next to me. Вай дар пахлуй ман нишаст. б-) баъд аз: Khujand is the largest city in Tajikistan next to Dushanbe. Хуцанд баъд аз Душанбе шахри калонтарини Точикистон мебошад. next to nothing/ to none хеч чиз; next time бори дигар, дафъаи дигар; 2. adv 1) пас аз он, сипас, баъд, баъдан, баъд аз: What happened next? Баъд чй вокеа рух дод? 2) бори дигар: When shall I see you next? Ман шуморо бори дигар кай мебинам? 3. prep пахлу ба пахлу, хамшафат, хамсоя. next-door [nekstdo:] а баъдй, пахлуй. nexus ['neksas] п хамбастагй, хамбаст, алока, робита, ришта. Niagara Falls [nai'asgara'fbdz] п шаршараи Ниагара; shoot Niagara ба кори хатарнок даст задан. nib [mb] п 1) нул. минкор (паранда)-, 2) нуги тарошидан калам, нуги калампар, Ьаркалам, нуги колам; 3) тезии хар чиз, cap, теза. nibble ['ntbl] v 1) газида чудо кардан, гази- да гирифтан, бо дандон пора кардан, 2) кам- кам хурдан, лаб задан, лабмолй кардан; 3) мач. шубха кардан, дудила шудан. nibs [mbz] п чавгон (брои бозии голф •. Nicaragua [,niko'rasgjua] п Никарагуа. nice |nats] а 1) хуб, дилпазир, хуштаъм, за- риф, латиф, хассос: nice music мусикии дилпа- зир; a nice boy бачаи хуб, 2) пурмулохиза, хушрафтор, боназокат, пешандеш, бовичдон, начиб (рафтор ва ахлок): It was nice of him to come and see us. Хеле хуб шуд, ки у ба дидани мо омад. 3) болаззат: There were a lot of nice things on the table. Болои миз нозу неъматхои зиёди болаззат буданд. 4) пурдиккат, пурмахорат, муйбин, муйсанч, борикбин, резасанч: a nice observer нозири резасанч; 5) тез, бурро (кувваи сомеа}: a nice ear г уши тез; 6) боэхтиёт, эхтиёткор; 7) дакик, сахех; 8) ширин, бомаза; 9) муфассал, батафсил; be nice to someone бо касе хушрафторй кардан, рУи хуш нишон додан, лутф доштан; nice ear сомеаи хассос; nice judgment доварии дакик, доварии пурдиккат; nice question саволй нозук/ хассос; it is nice and worm today Имруз нисбатан гарм аст. nice and (бо сифати дигар) гуфт. комилан: It is nice and warm today. Имруз комилан гарм аст. nice-looking ['nats,lukig] а дуструй, хушна- мо, зебо, ситорагарм, дилкаш. 54Я- nicely f'naish] adv 1) хуб, нагз, ба кадри кофй; 2) мехрубон, нурилтифот, дустдор; 3) бозарофат, болатофат, бонафосат; 4) гуфт айнан, худи худаш; лоик, муносиб: It will suit me nicely. Ин чиз айнан ба ман муносиб аст. nicety ['naisiti] п (pl niceties) зарофат, лато- фат, диккат, хассосият; 2) апикй, сахехй, дурустй; 3) хушсаликагй, маърифат, нуктасанчи, борикбинй; 4) хубй, хусн, некуй; 5) чузъиёт, резакорй; 6) гуфт бомаза, шира вор, хурдании лазиз. Ito a nicety айнан, дакикан, комилан, расо, нихоят дакик, аник, муайян. niche [nitf] п 1) ме.ъм. фурУрафтагии девор, токча, кунч; 2) мау. чои муносиб, мавкеияги хуб, макоми сазовор. Nick [nik] п иблис, шайтон, дев, чин; хамчунин Old Nick. nick [mk] 1. n 1) дандона, харош, буридагй, хат, чок, шикф (руи чизе); 2) паридагй, лабпаридагй, (шиша ва г.): A cup had many nicks. Коса лабпаридагихои зиёд дошт. 3) гуфт. зиндон; in the (very) nick of time дурусту бамавкеъ, ду- русту ба хангом, бачо, сари вакат; 2. v 1) нишона кардан, аломат гузоштан, тамга мондан; 2) лабпарида кардан, шикоф- цор кардан, харош додан, дандонадор кардан, чокдор кардан; 3) захмй сатхй расондан; 4) гуфт.. боздошт кардан, хабе кардан (уинояткорро); 5) дуздидан. ni ckel f'nikl] 1. п 1) хим. никел; 2) амер., жар. тангаи панцсентаи америкой ва кап ада гй; nickel nurser амер, хасис, мумсик; 2. v никеландуд кардан, оби никел додан, никел онида н. nicker ['mka] 1. п шиха (асп); 2. v шиха кашидан. nick-nack ['mknaek] п зевари пастсифат. nickname ['mkneim] 1. п 1) исми худмонй, номи дустона; 2) лакаб, тахаллус (шоирона); 2. v лакаб додан, тахаллус додан; номи истехзоомез додан. nid-nod fnidnod] v бо cap ишора кардан. niece [ni:s] п хохарзода, духтари хохар/ ба- родар, чиян. ni fty ['nifti] 1. п (pl nifties) амер. гуфт. мулохизаи зарифона; 2. a (niftier, niftiest) хуб, чаззоб, шик: nifty clothes либосхои чаззоб/ шик; nifty show на- моиши хуб. ni ggard f'nigad] 1. п одами хасис/ мумсик/ зихна; 2. а хасис, мумсик, зихна. nig gardly ['nigadi] 1. а хасис, мумсик; 2. adv сарфакорона, хасисона. Nigeria [nai'djiorto] п Нигерия (кишвар). nigger ['mgs] п 1) тах;к,. сиёхпуст, зангй, гулом; 2) ранги чигарии сиёх.
-549- nip ] nigh [nai] 1. а гуфт. шоир. наздик, кариб (робита ва г.); 2. adv такрибан, камубеш. night [nail] п 1) шаб, лайл: They are going to the cinema this night. Имшаб онхо ба кино мераванд. 2) бегохирузй, бегох: last night ци- шаб/ дина бегох, динашаб; tomorrow night фардошаб; 3) торикии шаб, шабдиз, торик, шом, вакти говгум; 4) мац. зулмат, торикй: to go forth into the night дар торикии шаб нопа- дид шудан; 5) шабона: night attack хамлаи шабона; night shift басти кори шабона; all night long то субх; at night шабона, дар шаб, шабхангом, шабонгох: Не went by night. Вай шабона рафт. have a good (had) night хуб (бад) аз хоб сер шудан; make a nigh! of it тамоми шаб айшу ишрат кардан, сартосарй шаб чашн гирифтан; night after night, night hy night шаб аз паси шаб; night and day хамеша, шабу руз, шабонаруз, бисту чор соат; one night шабе, як шабе, як бегох; night-bird ['naitba:d] п 1) парандаи шаб, шабпарак; 2) мац. бедорхоб, шабгард. night-blindness ['nait'blamdms] п тиб. шабкурй. nightcap ['naitkaep] и сарпуш/ рУмоли ша- бона. night-club ['naitklxb] п клуби шабона, ка- баре. night-dress ['naitdres] п либоси шаб, куртаи хоб (занона, кудакона). nightfall ['naitfo:!] и фарорасии шаб, гуруб, говгум. nightgown ['naitgaun] п либоси хоб, либос барои хоб (занона). night-hag ['naithaeg] п 1) чсдугарзан, албастй; 2) хоби дахшатсвар, кобус. nightingale ['naitiqgeil] и булбул, андалеб; Nightingales will not sing in a cage. Зарб. ~ Зиндагй охир сарояд бандагй даркор нест, / Бандагй гар шарт бошад, зиндагй даркор нест. (Лозунги). night-jar ['naitja:] п зоол. эчкамар (навъи па- ранда). night-light ['naitlait] п шабчарог. night-long ['naitloijJ 1. а тамоми шаб, сар- тосари шаб, шаб то субх; 2. adv шабакй. шабона. nightly ['naith] 1. а харшаба, хар шаб; 2. adv шабона, шабмонанд, шабакй. nightmare ['naitmea] п вахм ва хаёл, дахшат, хоби бад. night-rider ['naitraida] n гаабсавор. night-school ['naitsku:!] n мактаби шабона. night-shin ['nailjait] n либоси хоб, куртаи шабона, пирохани шабона (мардона ва писаро- на). night-suit ['naitsju.t] п либоси хона, пирохани хонапушй. night-time ['naittaim] а шабонгох, шаб то субх, то сахар, шабхангом. night-walker ['naitwo:ka] и 1; шабгард (ово- ра); 2) дуздй шабона, 3) тиб. шабгард; 4) фохиша. night-watch ['naitwotf] п 1) шабгард, посдори шабона, каравули шабона, нигахбони шабона; 2) кори шабона. night-wear ['naitweo] п либоси шаб, куртаи хоб. nigrescent [nai'gres(a)n1] а сиёхшаванда, мо- ил ба сиёхшавй, сиёх. nil [nil] п лот сифр, хеч, хеч чиз. Nile, the [nail] п д. Нил. nimbi ['nimbaijp/ ниг nimbus. nimble ['nimbi] a 1) зирак, хушёр. тезхуш, тез: She has a nimble mind. У хушй тез дорад; 2) чобук, чолок: a nimble rabit харгуши чолок. nimbus ['nimbos] п (pl nimbi) 1) абри борон- зо, борон, 2) нур, хола. партав, дурахш (даври сари мукаддасон ва худоён). niminy-piminy [jiimmi'pimmi] а танноз, но- зунуздор, гамзакор, пуртаъриф nincompoop ['nmkampu:p] п одами ахмак, аблах, сода, пахма. nine [наш] пит н?х. нух адад. нухто; dressed to the nines хафт ракам ороиш додашу- да ва либос пушида, олуфта, олуфталибос. nine-fold [’nainfould] 1. а нЬхбахшй. дорой нух кисмат, нухгона. 2. adv нУх бор, нух маротиба, нух баробар, нухкарата. ninepins ['nampmz] п анг. бозии боулинг руи сабзазор. nineteen [,nam'ti:n] пит нуздах; talk/ go nineteen to the dozen лаквдан, беист гаи задан. nineteenth [,nain'ti:n0] 1. и кисмати нуздахум, 2. а нуздахум, нуздахумин. nineties, the ['namti:z] п pl солхои навадум. ninetieth ['naintnd] а навадум, навадумин. ninety ['namti] num, п (pl nineties) навад; шу- мэраи навад, адади навгд; the nineties солхои навадум. niny f'nmi] п (pl ninies) деромуз, пахма, кал- лакаду, кундзехн. ninth I [nainO] а нухум. ninth II [nam0] п кисмати нухум. nip I [nip] 1. и 1) сузиш; 2) тика, бурида, ре- за; 3) суз, сузиш, сармозадагй; 4) сухани не- шдор, каломи буранда, талхгуй, талхзабонй, теззабонй; 5) таъми тунд, мазаи кавй; 2. v 1) миёни чизе (масалан газанбур) шрифта фишурдан, газидан, пучидан, гирап-
nip дохта фишурдан 2) буридан, чидан, задан, кандан (канораи чизеро); 3) чилави пешрафт ё рушди чизеро гирифтан, садама задан, ссеб расондан; 4) хунук задан, сармозада кардан (гиёх); 5) гуфт. дуздидан, копидан; nip along/ off/ out бо чо.дскй амал кардан, па- ридан ва анчом додан; Nip out and buy a newspaper! Парида як рузнома харида биёр! nip and nuck дорой имтиёз ё неруи баробар (оар варзиш ва г.); nip away гоиб/ бедарак шудан; nip in the bud аз беху бун кандан, решакан кардан; аз огоз ба нокомй рубару шудан; nip in ба сухбат дахолат кардан. Nip II [nip] п 1] (кутох аз Nipponese) гуфт. амер, япон, японй, ахли Япония. nipple [nipl] п 1) сарак, нуки пистон, пис- тонак; 2) хар чизи пистэнмонанд; 3) теппа, тал, пушта; 4) хубоб, обила (дар даруна шниа ва г.). nippy [nipi] a (nippier, nipierst) 1) сузанда (сарма); 2) чолок; 3) гир андоз, газанда. nisei [ni'sei] п амгрикоии японинажод. niter [nits] а амер. ниг. nitre. nitrate ['naitren] 1. п хим. нитрат, селитра, шура; 2. v 1) нитратй кунондан, нитратдор кар- дан, нитрат задан ба; 2) ба нитрат табдил додан. nitre п ['naita] и хим. нитрат, селитра nitric ['naitnk] а хим. азотй, дорол нитро- ген, нитрогенй. nitrite ['nai trait] п хим. намахи кислотаи нитрат. nitrogen ['naitridgan] п хим. азот, нитро ген. nitrogenous [nai'trod3inas] а хим. азотй nitrous f'naitros] а хим. азотдор. nitwit ['nitwit] а гуфт. каллакаду, аблах, камакл. nix 1 [niks] пмиф. рух/ парки бахрй. nix II [niksj adv хеч, хеч чиз. nix III [inks] int Охиста! Эхтиёт бош! nixie ['niksi] п миф. парии бахрй. no [пои] 1. и 1) инкор: Two noes make a yes. Ду инкор мусбат медиханд. 2) рад; 3) pi шах- сони мукобил овоздода (дар интихобот); 2. а 1) хеч, хеч як No words can describe the scene Х,еч сухан ин манзараро тасвир кардан намставонад. They have по money. Онхо пул надоранд. 2) асло, харгиз; Нс is по fool. Вай асло беакд нест 3) манъ,- No smoking! Сигор кашидан манъ аст! by по means харгиз, хеч гох, хеч махал; in по time ба зуди, хамон дам, хамон чахза, тез; No flying from fate. Зарб ~ Х,еч такдирро тад- бире нест. No herb will cure Jove. Зарб. ~ Ишкро ааво ноет. -550- ________ ___________________ !! по less (more) than на камтар/ зиёдтар аз; по longer на зиёдтар/ дарозтар аз (вацт); по matter how (when) хар хел/ вакт ки набошад; No news good news. Зарб. ~ Аз хабарй нохуш, ношунидан бувад хуш. по man in an island бани одам аъзои якдигаранд; по one хеч кас; no problem масъалае нест; по sweat осон аст; по way, Jose ба хеч вачх, аслан, абадан; 3. adv (пеш аз сифати оар. мук,.) хеч, аслан, ба хеч вачх: She is по better yet. Хеч бехтар нашудааст. по better than before аз пештара бехтар не... 4. part не. на (чавоби манфй)'. Say "yes" or "по". Гуед “ха” ё “не”. whether or по хохй нахохй, хатто агар нахохй; пс smoking’ Тамоку накашед! по ifs, aids or buts бе чуну чаро, харчи мегуям (бидуни узр ва бахона анчом дех. nob I [nob] п гуфт. cap, калла. nob II [nob] п гуфт шахси олирутба, бону- фуз, пулдор. nobble [nobl] v 1) гуфт. ба асп осеб расон- дан (пеш аз дав); 2) бо ришва ба худ тобеъ на- мудан; 3) фиреб додан; 4) дуздидан; 5) капидан (цинояткорро). nobility [nou'bihti] п (pl nobilities; 1) шараф, шарофат, шарофатмандй, бузургворй; 2) барчастагй, номварй, некномй; 3) ашроф, ашрофиён. noble f'noubl] 1. п 1) пачибзода, ашрофй, покнажод, ашрофзода, пэр; 2) сиккаи тилло; 3) сардастаи атсобшиканхо; 2. а 1) асил, тариф, бузургвор, начиб, арчманд; 2) олй, аъдо, бехтарин, бисёр хуб; 3) боазамат, чалил, 4) барчаста, номдор, некном, машхур, шухратманд. nobleman ['noublmonl п (pl noblemen) начибзода, ашрофзода; пэр (дар Англия). nobel-minded [,noubl'maindid] а олихиммат, бохиммат. r.obcl-woman ['noublwuman] п начибзода, ашрофй (зан), зани пэр. nobly ['noubb] adv начибона, чавон- мардона. олиуиматона, бошарафона. nobody ['noubodi] 1. п (pl nobodies) хечкора, одами бесарупо: Не is a nobody. У одами хечкора аст. 2. ргоп хеч кас: Nobody know the future. Хеч кас ояндаро намедонад. Nobody is infalb'able. Зарб. ~ Инсон нокис аст. Nobody is perfect Зарб. ~ Хеч кас бидуни айб нест. nocturnal [nok‘ta:nal] а шабона. шабина, шабокгохй. nocturne ['nokta:n] п 1) ноктюрн (китъаи мусикй); 2) манзараи шабона (рассомй).
nod [nod] 1. n 1) сарчунбонй, такой {ало- мати салом ё ризоият ва г.): Не greeted them with a nod. Вай бо сарчунбонй ба онхо салом дод. 2) пинак, чург, сархамй (аз хоб); A nod from a lord is a breakfast for a fool. Зарб. ~ Ба аблах салом диханд, намедонад ба кучо нишинад. 2. v (nodded; nodding) 1) cap чунбондан, бо cap ишора кардан, cap такой додан (бо нишо- ни салом ёризоият ё амр еа г.): They nodded to us as we passed. Вахте ки мо аз пахлуяшон гузаштем, онхо cap чунбонданд. 2) пинак рафтан, чурт задан, cap хам кардан (аз хоб): Не sat nodding over a book. У болои кигоб пинак мерафт; 3) хам/ моип шудан (дарахт ва г.); 4) бедиккат будан, таваччух накардан; 5) сахв/ иштибох кардан; A nod is as good as wink (to a blind horse). Зарб. ~ Окилро ишора бас аст. Ишора ниёз ба тавзех надорад. Homer sametimes nods. Зарб. ~ Хдтто Х,омер (нависандаи бузурги Юнон) хам гохе дучори лагжиш шуда. Инсон но кис аст. nod off пинак рафтан, чурт задан, ба хоб фуру рафтан; nod out гуфт. аз хол рафтан, бехуш шудан. nodal ['noudl] а марказй, асосй. noddle [nodi] п гуфт. калла, cap. noddy [nodi] п ipl noddies! 1) ахмак, одами сода/ содалавх, пахма; 2) зоол. нодй (навъи паранда). node [noud] п 1) анат. варам, гирех, каламба, бугум, барчастагй; 2) тиб. чегар, гуррй; 3) нуч- нуктаи бурриши мадор, хамбургох; 4)риёз. нуктаи бурриши ду хат. nodus [noudas] п (pl nodi [noudai]) 1) гирех, банд, ишксл; 2) гирифторй, печидагй, вазъи душвор. nog I [nog] п фона ё мехи чубй. nog II [nog] и навъи обчави кавй (eggnog уам мегуянд}. noggin ['nogm] п 1) чомча, пиёла; 2) чоряки пинта (ченки моеъ - 0.12 -14 л.). nohow ['nouhau] adv гуфт. ба хеч вачх, аслан, абадан. хеч гуна. хеч хел. noise [noiz] 1. п 1) садо, гавго, чанчол, хамхама, килу кол (ба вижа нохушояно); 2) овоза, гапу калоча; 4) амер, a big noise хучаин, калоншаванла; make (a) noise фарёд задан; чанчол кардан; 2. v 1) овоза пахн кардан; 2) пурхарфй кардан, баланд ran задан; 3) садо кардан noiseless ['noizhs] а бесадо, бесиру садо, охиста, хомуш. noisome ['naisam] а 1) зарарнок, зарарра- сон, осебнок; 2) нофорам, нохуш, ногувор. noisy ['noizi] a (noisier; noisiest) садодор, пурсиру садо, пурчанчол, пургавго, сермагал, пурхаёхуй. _________ion-commission о nomad ['nomad] 1. п 1) кУчманчй, бодия- гард, бодиянишин, чодарнишин; 2) оворагард. 2. а бехона, свсра, хонабадуш, бесарусо- мон. nomadic ['nou'mredrk] а 1) кучанда, кучманчй. бодиянишин; 2) овсра, хонабадуш, бесарусомон. nomenclature ['noumanklatja] п номенклату- ра, фехрасти номхо, помгон. nominal ['nominal] а исмй, номй; 2) грам. исмй, вобаста ба исм; 3) зохирй, сатхй. nominally ['nomtnah] adv 1) исман, зохиран; 2) бо зикри ном; 3) ба таври ночиз. nominate ['nomineit] v 1) номидан, номгузорй кардан, исм гузоштан; 2) пешниход кардан, номзад кардан (барои цоиза ва г.), номбар кардан: Не ha'-_been nominated to re- ceive the Noble prize. У номзад ба дарёфти чоизаи Нобел шуда буд. nomination [,nomi'neijh] п 1) номзадй, номбарй, пешбарй; 2) таъинот, таъинкунй; 3) номгузорй, исмгузорй. nominative ['nominotiv] 1. п заб. вожаи фоилй, вожаи ниходй; 2. а заб. фоилй, ниходй. nominee [.nonu'ni:] п 1) номзад, довталаб, довхох; 2) таъиншуда. поп- [псп] pref (ба калима маънои манфй медиуад, гайр-, бе-, но-: noninterference дахолатнопазирй; nonstop беист; non eatable харом, нохурданй. nonage ['nounids] п 1) давраи ноболигй, давраи пеш аз болигй, нпрасидагй, сагирй; 2) бстачрибагй, хомй. non-aggression [mona'grejh] п хучумнакунй, тачовузнакунй: a non-aggression pact ахдномаи хучумнакунй. non-aligned [,nano'lamd] а хамрохнашуда, гайримуттахид, бетараф. non-alignment [.nona'lainmont] п хамрохна- гпавй, бетарафй. non-attandaee [,npno'tendans] п ба дарсхо иштиро кнакуни. non-belligerent [.nan'bebdjaraut] а чангнаку- нанда, дар хода г чанг пабу да. nonchalance ['nanjalans] п 1) беэътиной, беназоратй, бепарвой; 2) хунсардй. вазнинй, оромй, карахтй. nonchalant ['nonjalant] а бспарво, беалока, номушток, нохостср. non-com ['non'kcm] п yap. гуфт. ш. кутох; аз non-commissioned. non-combatant ['nan'kombatant] 1. п pl ахолии осоишта, ахолии гайринизомй; 2. а сарбози гайрикаторй, хорич аз саф (ки дар цанг иштирок намекунад, мисли духтур ва г.), гайриразмй. non-ccmmissioned ['nenkamijand] п афсари дарачадор (унвони афсари хурд дар артиши
non-committal поошохй ва дар артиши баъзе мемолики хоричй). non-committal ['nonka'mitlj а мубхам. номушаххас, мучмал, норавшан. non-conduclor [,iionkan'dAkta] п физ. гайринокил. nonconfromist [,nonkan'fo:mist] п нохам- наво, нохамранг (бо уамоат). non-cooperation ['nonkou,opo'reijii] п сиёса- ти дасткашй аз хамкорй, нохамкорй, нохамохангй. nondescript ['nondiskript] 1. п шахе ё пред- меты номуайян, хечкора, чизи бебуй ва бехо- сият; 2. а душворфахм, фахмиданашаванда, васфнопазир, бозгуйнопазир, бевижагй, но- мушаххас. попе [пдп] 1. а хеч, аслан, ба хеч вачх; It is none of my business. Ин кори ман нест. 2. pron 1) хеч кас, хеч кадом, хеч як: None of them spoke to me. Х,еч кадоми онхо бо ман ran иамезаданд. Не is none of my friends. У аз дустони ман нест. 2) хеч чиз: Не asked me for money, but I had none. Вай аз ман пул хост, вале ман хеч чиз надоштам. 3) касе чуз, факат: None but Rustam can do it. Касе чуз Рустам ин корро анчом дода наметавонад. None but the brave deserve the fair. Зарб. ~ Эй бехабар аз бехирадон шиква чй лозим?/ Одам на бувад он ки зи хайвон гила дорад. None of that! Бас кун! None of that concerns me. Ин ба ман дахл на- дорад. None so blind as those who won’t see. Зарб. ~ Кур на он аст, ки нобиност, балки он аст ки беилм аст. None will believe. Хеч кас ба ин бовар намеку- над. 2. adv хеч, ба чуз, на, ба хеч сурат: After two weeks in hospital he is none the better. Пас аз ду хафтаи дар беморхона хобиданаш хеч бехтар нашуд. none the less бо вучуди он, бо вучуди ин, ход он ки, сарфи назар аз он ки. non-effective [,noni'fektiv] 1. п шахси номувофик барои хизмати харбй; 2. а беэътибор, аз эътибор сокитшуда: а non-effective document хуччати аз эътибор сокитшуда. nonentity [no'nentiti] п (pl nonentities) 1) нести, нохастй, фано, адами вучуд, ядам; 2) хаёл, харза, сафсата (чизе, ки факат дар фикр ва тахайюл вуцуд дорад', 3) одами хечкора, одами бадарднахур. non-essential [,nom'senjal] а гайриасосй, гайрихаётй, тайризарурй, беахамият, камахамият. non-ferrous ['non'feras] а беохан, нооханин, гайриоханй, рангин, ранга (филизот). -_5S2_- nonfulfillment [’non'fulfilmont] п амали ичро накардан/ ншпудан. non-interference/ intervention ['noninta'liar- ans, 'noninto'venjnj и дахолатаопазирп, мудохиланопазирй. non-lending ['non'lendiij] а доданашаванда, ба хона доданашаванда (китоб аз китобхона). non-metal ['non,metl] а хим. металлоид, гайрифилиз. non-parttisan ['non'pa:tizasn] а нопаивастор, ширкатнакунанда, нотарафдор, гайриузв, нохаводор (ба вижа дар мавриди ширкат дар ахзоб ва гуруууои сиёсй). non-persistent ['nonpa'sistant] а хим. раванда, зудгузар, ноустувор; non-persistant gas гази зудгузар. nonplus ['non'pl as] 1. n саргаштагй, хайрат, хирагй, парешонй, ошуфтагй, саросемагй; 2. v саргашта кардан, хайратзада кардан, ноилоч монондан. non-productive [’non'prodAktiv] а 1) гайри- истехсолй, гайритавлидй; 2) каммахсул, беса- мар, бебоздех, бехосил. nonproliferation [,nonpro,hfa'reij’n] п пахн накардан, ногустариш (хусусан силами атомй/ растай), чилавгирй аз пахншавии силохи атомй/ хастай. nonresistant [,nonn'zistont] 1. п муътакид ба адами муковимат, нопойдоригарой. 2. а сипарафкан, гапдаш узор, nonsense ['nonsans] 1. л 1) сафсата, ёвагуй, харза: You are talking nonsense. Шумо сафсата гуфта истодаед. 2) рафтори бемаънй/ зишт/ беадабона/ густохона/ номаъкул; 3) сухани бемаънй; 2. ini Сафсата! Харза! Бемаънй! nonsensical [non'sonsikol] а ночаспон, бемаънй, бехуда. nonstop ['non'stop] а мустаким, бсист, бетаваккуф, пайваста, бефосила, муттасил: а non stop flight парвози мустаким. поп-such ['nonsAtj] п 1) бехамто, беназир, беракиб (шахе ё чиз)', 2) намуна, тимсол, ибрат; non suit ['non'sju 1] 1. п уук,. катъи даъво; 2. v парвандаро бастан; даъворо катъ кар- дан. non-union ['non'ju njs>n] п аъзои иттифоки касаба набуда, коргари мустакил. non-unionist ['non'jumjanist] п коргари аъзои иттифоки касаба набуда. noodle I [nu:dl] п одами содалавх, одами ахмак, каллакаду; гуфт. калла. noodle П [nu:dl] п од. pl угро, туппа, оши бурида (хурок). nook [nuk] п 1) гуша, кунч; 2) кунчи хилват, хилватгох, остона; 3) чои хилват/ дурдаст/ камодам; 4) халичча. noon [nu:n] п 1) нимаруз, зухур, соати дувоздахи руз: Не arrived a little before noon. У
-553 - каме пеш аз зухр омад. 2) шоир. нимашаб, ними шаб; 3) мау. авч, хадди олй; at noon нимаруз, нисфи руз. noonday ['nu:ndei] п имруз, зухур. nooning ['nu:mn] п 1) амер, зухур, нимаруз; 2) хуроки зухур, зухурона, нахор; 3) таваккуф {дар сафар барои на.хор ва истирохат). noontime ['nu:ntaim] п хангоми зухур. зухурангом, нирузон. noose [nus] 1. п 1) халкаи дор, гирехи та- ноби дор, гирехи лагжанда; 2) банд, дом; То put one’s neck into the noose. Зарб. ~ Худро ба дом задай. 2. v 1) гирех задан; 2) {бо таноб) гирех ан- дохтан, ба дом афтондан: to noose a snake морро ба дом афтондан; 3) ба дор овехтан (чинояткорроу nor [по:] conj 1) на, хеч, хеч гох: 1 have not gone there, nor will 1 ever go. Ман ба он чо нарафгаам ва хеч гох рафтанй хам нестам. Не can’t do it, nor can 1. На вай ин корро карда метавонад ва на ман. 2) хам на, хамчунин на, neither пог на... на..., хам на: Neither she, nor I have seen it. На вай уро дидааст, на ман. пог... пог... на... ва на... nor flood nor rain на селу на борон Nordic ['no:dik] а эти. шимолй, нордй; скандинавй, норвегй. nor’-easter ['no:ists] ниг. noth-easter norm [пота] п меъёр, дастуо, мизон, коида’ social norms меъёрхои ичтимой. normal ['no:mol] 1. п риёз. 1) перпенди- куляр, хати амудй, амуд; 2) тиб. солим, тан- дуруст, дорой акд ва бадани солим; 3) вазъ- ияти мукаррарй, холати муътадил; 4) хим. махлули мукаррарй; 2. а 1) одй, мукаррарй, табий, маъмулй, муътадил; 2) риёз. перпендикулярй; normalcy ['no:malsi] ниг. normality. normality [no:'mohti] n муътадилй, холати муътадил. normalize [ noimalaiz] v муътадил гарцон- дан, оддй кардан, ба сурати одй даровардан, ба тартиб овардан. normally ['no:moli] adv одатан, аксаран, аз руи таамул. Norman ['потаэп 1. п 1) норман {нами к,авми скандинавй)', 2) нохияи Нормандия (дар шимоли Фаронса); 3) гуфт. фаронсавии норманй; 2. а норманй: Norman Conquest таъ. забти Англия аз тарафи норманхо (с.1066); Norman French таъ. гуиши норманй. Norse [no:s] 1. п 1) забонхои норсй/ скандинавй; 2) таъ. шоир. забони норвегй; 3) pl скандинавхо; 2. а 1) норвегй; 2) скандинавй. Norseman ['no:smon] п 1) таъ. скандинавй кадимй, викинг; 2) ахли Норвегия. ^=^====______„1==^===_=а, north-west north [nc:0[ 1. п 1) шимол: in the north of the country дар шимоли кишвар; 2) бах;, норд; 3) норд, боди шимолй; 2. а шимолй: a north wind боди шимолй; the North Sea Еахри Шимолй; North Star Ситораи Кутбй; 3. adv дар шимол, ба тарафи шимол, They walked north for a mile. Онхо як мил ба тарафи шимол харакат карданд. north-east ['no:0'i:st] 1. п шимоли шарк; бах;. ['no:r'i:st] норд-ост; 2. а шимоли шаркй, ба тарафи шиимоли шаркй. north-easter ['no’9'i:sla] п боди сахти шимо- ли шаркй, гуфони шимоли шаркй, норд-ост. north-easterly ['no:9'i:stali] а дар шимоли шарк чойгиршуда; 2) аз тарафи шимоли шарк вазида. north-eastward ['no:9'i:stwad] 1. п шимоли шард; 2. а дар самти шимоли шаркй чойгиршуда 3. adv самти шимоли шаркй. norther ['пэ:9э] п туфони сахти шимолй, тундбоди шимолй (дар чану би ИМ). northerly ['пэ:йэ11] a, adv шимолй (шамол), дар шимол, ба суи шимол. northern ['пэ:бэп] а шимолй, аз шимол, ба суш шимол; northern lights фачри кутбй. northerner ['аэ:бэпэ] п сокини минтакаи шимолй; 2) амер, шахрвандй иёлатхои шимолй. northernmost ['no:6anmoust] а (дарачаи олй аз northern) шимолтарин китъа ё бахш, дурта- рин махал дар шимол. northing ['no:0iij] п 1) масофаи тайшуда ба суи шимол (хшитиронй); 2) шамоли рафт; 3) шамолсуй. Northland ['no:t)la?nd] и 1) сарзамини шимолй; 2) бахши шимолии кишвар. Northman ['по:0т.геп] п (pl Northemen) со- кинги Увропаи Шимолдй; 2) ниг. Norseman 1. north-polar I'na.G'poulc] а шимолй, кутбй, кутби шимолй, арктикй. Notthumbria [пс:'0лтЬпэ] п таъ. Нортум- брия минтакае дар шимоли Англия {Northum- land -и хозира). Northimbrian [по:'0дтЬпэп] Ini) сокини Норту брияи таърихй; 2) гуиши муосири забо- ни англо-саксонй; 3) гуиши муосири нортумб- ландии забони англисй; 2. а нортумбрй. northward(s) ['no:0wod(zj] 1. п самти шимолй; 2. adv ба тарафи шимол, ба суи шимол. northwardly ['no:0w0dli] 1. а шимолй; 2. adv ба тарафи шимол, ба суи шимол noilh-wcst ['no:0'west, бах,. 'no/west] 1. п шимоли гарб; баз;. норд-вест; 2. а шимоли гарбй;
north-wester ___ ______________ 3. adv дар тарафи шимоли 1 арбй. north-wester ['no:9'wests, бах. 'nc/wests] n тундбоди шимоли гарбй, туфеяи шимоли гарбй; бах;, норд-вест, north-westerly ['ns.O'westsh, бах. 'no/westsb] 1. а шимоли гарбй; 2. adv ба самти шимоли гарбй. north-westward ['пэ-0'westwsd] ниг. north- ward^) 1, 2. north-westwards ['ns:6'westwsdz] ниг. north- westward 1.2. Norway ['no:wei] n Норвегия. Norwegian [no/wiidjan] 1. n 1) норвегиягй (.мард ва зан), ах,ли Норвегия: the Norwegians норвегихо; 2) забони норвегй; 2. а норвегиягй. норвегй. nor’-wester [’no/wests] п 1) боди шимоли гарбй; 2) бах. норд-вест; 3) як стакон майи кавй. nose [nouz] 1. п 1) бинй, димог; 2) кувваи сомеа, хиссиёти буйфахмй/ буйёбй; 3) хар чизи бинимонанд: cap, нуг, кисми пеши чизе (киштй ва г.); 4) геог димога; 5) tax. хабар- каш, чосусй полис; blow one’s nose бинй афшсндан, бинии худро пок кардан; count/ tell noses хозиринро шумурдан, хозиругоиб кардан; follow one’s nose рохи рост рафтан, cap каба- родошта рафтан; have a good nose хиссиёти буйфахмии кавй доштан; Не that has a great nose thinks everybody is speaking of it Зарб. - Аз саг тарсй, гадой ма- кун. poke one’s nose into sth ба хар кор аралаш шу- дан, ба хар ош катик шудан, дахолати бечо кардан; turn up one’s nose at рУй гардондап, руй тоф- тан, такаббурй кардан; under one's very nose ошкоро; wipe another's nose касерс фиреб додан; 2, v 1) бу кардан, бу кашидан; хис кардан, буи чизеро гирифтан; 2) неш рафтан, ру ба чилав рафтан, сарозер шудан; 3) аз пай афто- да ёфтан, пай бурда фахмидан; 4) ба хар кор аралаш шудан, бинй тикондан. nose-bag ['nouzbaeg] п гурба (барои хуроки асп). nosedive ['nouzdarv] 1. п I) парвози сарни- шеб, фурУди амудй )хавопашю, паранда ва г.); 2) афти ногахонй, нузули шадид ва ногахонй (нарх ва е.), сукут; 2. v 1) сарнишеб парвоз кардан, фуруди амудй кардан; 2) нузул кардан, афти ногахонй кардан, ногахон афтидан (нарх еа г.), сукут кардан- Stock prices have taken a nose dive. Нархи сахмхо ногахон сахт афти- данд. - 554- fall into a nosedive сарнишеб парвоз кардан. nosegay ['nouzgci] п як даста гул, .дастаи гул. nose-piece ]'nouzpi:s] п 1) пузбанд, рудимогй (асп ва улог); 2) хар чизи бинимо- нанд. noserag ['nouzra-g] п гуфт. руймолча. nosey 'nouzi] ниг. nosy. nostalgia [nss'taeldjis] n 1) ёди ватан, дарди дурй, фирек; 2) дарди чудой, гарибй, дарди гарибй. nostril ['nostril] п сурохии бинй. сурохии димог. nostrum ['nsstrsm] п 1) доруи каллобй (ооруе, ки табиби асил тайёр накардааст); 2) мау. илочи хамаи дардхо, калиди муваффакият, чораи хар мушкил, рохи халли нихой. nosy ['nouzi] а 1) гуфт. бинидароз, биника- лон, бинй; 2) гуфт. кунчков, шахси ба хар ош катишаванда. not [not] adv не, на (дар уамбастагй бо феълхои ёридиуанОа дар нутки шифой шакли n’t [nt] мегирад: isn’t, don’t, didn't, can’t, hasn’t ea г.): He hasn’t come. У наомадааст. not a few бисёр касон, бисёрихо; not at all хеч, хеч не, харгиз, асло не; кирои ташаккур не, намеарзад; not in the least хеч, хеч не, харгиз не, асло не; not only ... but (also) на танхо ... балки (хам); Not worth powder and shot. Зарб. ~ Ьа пули ny- чак намеарзад. notability [.nouts'bihti] n 1) машхурй, барчастагй, номдорй, шухратмандй, маъруфй, таваччУхангезй; 2) шахси шухратманд, одами барчаста/ сазовор notable ['noutsbl] 1. п шахси маъруф, шахси шУхратманд, одами барчаста; 2. а 1) барчаста, чолиб, чашмгир, бузург, кобили мулохиза: notable achievement коме- дии чашмгир; 2) гуфт. ['notoblj хонадор (зан). кадбону. notary ['noutsn] п нотариус, дафтари асно ди расмй, идораи нотариалй. notation [nou'teijn] п 1) нишонагузорй, аломатгузорй, бо аломати шартй ифодакунй; 2) нишона, аломат. нишон. notcb [notf] 1. п 1) шикоф. буридагй. дандо- на (руи чуб); 2) тангрох, гардэна, дара; 2. v шикофдор кардан, дандонадор кардан, буридагй эчод кардан. note [nout] 1. п 1) нишон, аломат, нишона; 2) pl кайд, ёддошт, хулоса: notes for an article кайдхо барои макола; 3) эзох: See the note at the bottom of the page. Эзохро дар поёнй сахифа нигох кунед. 4) хатча: Не wrote a short note. Вай хатчаи кутохе навишт. 5) нота (дипломата ё мусикй): a note of protest нотаи эътироз; 6) лахн, оханг: There was a note of anxiety in her voice. Дар овозаш оханги изти-
555 - nought роб хувайдо буд. 7) дафтарча, ёддошт: а pound note дафтарчаи як фунт арзиш дошта; 2. v 1) мушохида кардан, кайд кардан, мавриди диккат карор додан: Не noted that there was a mistake there. Вай дар он хатоиеро мушохида кард. 2) аломатгузорй кардан, на- виштан, сабт кардан (инч. note down): I noted down every word he said. Ман хар як сухани гуфташудаи уро навишгам. 3) аннотатсия навиштан; 4) хулоса нависи кардан, нота на- виштан a man of note марди барчаста; make/ take notes хулосаи матлабро навиштан, кайд кардан, ёддошт кардан (хаттй), хулосанависй кардан; strike the right note дуруст наволтан/ навиштан/ гуфтан/ анчом додан; take note of дида баромадан, мавриди мулохизаи дакик карор додан, мавриди гаваччухи комил карор додан. notebook ['noutbuk] п дафтар, ёддошт. noted ['noutid] l.past ва р. р. аз note 2.; 2. а бузург/ машхур, барчаста: a noted per- former хунармандй бузург/ машхур. note-paper ['noutpeipa] п когазй хагнавией, когазй ёддошт. note-shaver ['nout'jeiva] п гуфт амер. судхур. noteworthy ['nout,wa:di] а барчаста, шоёни таваччух, чашмгир, диккатангез, мухим. nothing ['пл91Г)1 1. п 1) хеч, хеч чиз, хеч чи: She said nothing. У хеч чиз нагуфт. 2) одами беарзиш, одами беахамият; 3) риёз. сифр, нестй, нахастй; all to nothing хамааш бехуда/ бефоида; come to nothing бе натича тамом кардан/ шудан; for nothing бефоида, ройгон; have nothing to do хеч муносибате I робита г надоштан (ба чизе); make nothing of беэътиной кардан, эътино накардан, писанд накардан. nothing but хеч чиз ба чуз, ба гайр аз, факат; nothing doing ин найранг ба кор намеравад, гап/ кори намешудагй, на, харгиз на; nothing less than хакикатан, дар хакикат nothing much на хеле, на чандон; nothing of the kind/ sort ба хеч вачх, асло, хеч ин тавр нест; nothing will come of nothing натичаи хеч хеч аст; say nothing of катъи назар аз; Nothing is impossible to a willing heart. Зарб. - Окибат чуянда ёбанда бувад. Nothing succeeds like success. Зарб. ~ Бахт ояд, намепурсад, ки ту писари кистй? Nothing venture nothing have. Зарб. ~ Аз гунцишк тарей, арзап макор. 2 ргоп хеч, хеч чиз; 3 adv тамоман на, аслан на. nothingness ['nA0itjnis] п 1) ночизй, очизй, хакирй; 2) сафсата, харза, ёъа, гапи бехуда; 3) нестй, фено, пучй. notice ['noutis] 1. п 1) огохй, огахй, хабар, эълон, иттилоъ (дар рфзнома ва г.): to give two months notice огохии каблии думоха додан. They put up the notice on the door. Онхо болои дар эълон часпонданд. 2) таваччух, диккат, назар: This fact often escapes notice. Ин санад одатан аз таваччух берун мемонад. 3) пешогохй, пешхабаркунй: to give a notice пешогохй додан (одатан рангами аз кор рондо); 2 v 1) ишора кардан ба, шкр кардан, тавзех додай, пакди адабии куч ох навиштан; 2) дарёфтан, мушохида кардан, мавриди мулохиза карор подан, таваччух. кардан ба; 3) пешакй огохонидан, каблан хабар кардан; 4) эхтиром гузоштан: bring sth to sb's notice диккати каееро ба чизе чалб кардан, чизеро ба таваччУхи касе расон- дан; come to sb's notice мавриди таваччухи касе карор гирифтан, мутаваччех шудан; take notice диккат додан/ кардан, дарёфтан; until furihei notice тс огохии сонй. noticable ['noutisablj а челиби диккат, шоё- ни таваччух, чашмгир. notice-board f'noutisbo:d] п тахтаи эълонхо. notifiable ['псutifaiabl] а шоёни бакайдгирй (ооир ба баъзе касалиуои сир оятку нанда). notification [noutifi'keifn] и 1) гузориш, огохдод, иттилоъ; 2) эълон, иттилоия, иблогнома. notify ['noutifai] v (notifies; notified) 1) огох кардан, огохнома фиристодан, иттилоъ додан, хабар кардан, ба самъ расондан; 2) эълон кар- дан. notion ['nouj'n] п 1) мафхум; 2) андеша, фикр, хаёл; 21 акида, назар, эътикод, бардешт; 3) манзур, ният, касд, максад, чашмдошт: 4) pl амер, майдачуйда, ваоилаи кучак ва мухими зиндагй [ресмон с^зан ва г. ки оар фурумгоууо ба фуруш мерасад). notional ['noufnal] а тасвирй, дахонй, назарй; 2) мафхумй, хаёлй, ангоштй; 3) грам. мафхумй. notoriety [.nouta'raiati] п (pl notorieties) расвой, ангуш намой, баднамой, беобруй. notorious [nou'to:rias] а 1) расво, бадном, ангуштнамо, беобру; 2) забонзад, шинехта, маъмул. маъруф, шиносо. notwithstanding [,r,otv,i0'siaendirj] 1. prep бо вучуди ин ки, бо вучуди: Notwithstanding the fact that... Бо вучуди он сапад, ки... 2. adv rap чанде ки, гарчи, харчанд, гуё ип ки, бо ин ки. nought [no:t] п 1) хеч, чизе; 2) беарзиш, бе-
noun - 556 - фоида, бедардхур; 3) гуфт. разил, хабис; 4) риёз. сифр, нол; bring to nought табдил ба хеч кардан, нест/ нобуд/ махв/ кардан, ноком кардан. nonn [панп] п грам. исм, ном: proper noun исми хос, collective noun исми чамъ. nourish ['пап]] v хурондан, хурок додан, кувват додан, гизо додан, парвариш кардан. nourishing ['плгфд] а сергизо, гизонок, гизодиханда, бокувват, зур, магзй. nourishment ['nAnjmant] п 1) хурониш, хурондан, гизодихй, таъмини хурок; 2) хурок, хурданй, гизо, кувват, хурокй. novel I ['novi] п 1) роман, достонй баланд: а new novel романй нав; 2) повеет, новелла; 3) Хук,. конунй чадид; novel II ['novi] а нав, навин, навзухур, чадид, тоза, наврасида: a novel suggestion пешниходи чадид; a novel experience тачрибаи тоза. novelist ['novolist] п нависанда, романна- вис, достоннавис. novelise, novelize ['novolaiz] v романмо- нанд кардан, ба шакли роман даровардан, дорой вижагихои роман кардан. novelette ['novolot] п хикоя, кисса, повеет. novelty ['novolti] п (pl novelties) тозагй, навигарй, навзухурй; 2) чизи тоза, чизи нав, чизи навзухур, чизи бесобика. November [nou'vemba] п мохй ноябр. novice ['navis] п навом^з, навёдгир, навшо- гирд, хомдаст. now [паи] adv 1) акнун, хозир, холо, феълан, инак: Now that 1 know it... Акнун ки ман инро медонам...; 2) хамакнун, чанд лахза пепт just now, but now хамин лахза; 3) хуб, пас, холо (дархост ёамр): now here this! Хрло гуш кун! 4) он гох/ вакт, дар он хзнгом/ сурат; 5) аз акнун, пеш аз ин; by now то ин вакт, то ин лахза, то ин дам; from now on минбаъд, дар оянда, аз ин баъд; now and now гахе, бархе, баъзан: now cold and now hot то i ox хунук, гох гарм; now and then/again баъзан, ахён-ахён, гахе, гахгахе, гох ва бегох, бархе вактхо; now that... холо, ки: now that I know it холо ки ман дар ин бора медонам. til] now то хол, то ин дам; till/ until now, up to now то имруз, то кунун. nowaday ['nauodei] а хозира, кунунй. nowadays ['nauodeiz] adv акнун, имруза, инрузхо noway(s) ['nauwei(z)] adv ниг. nowise. nowhere [ nouweo] adv хеч чо, хеч кучо, дар хеч чо. nowise ['nouwais] adv ба хеч вачх, аслан, абадан, харгиз. noxious ['nokjbs] а зиёновар, зиёнбахш, за- рарнок, зараррасон, зиёнрасон, айбнок. nozzle [nozl] п чумак (чайник), дахона, новак. n’t [nt] к^тох, аз not. nth [сп0] а риёз. n -ум, адади n. nuance [nju:'a:ns] фр. n тобиши чило, навъи ранг, тобиш, оханг. nub, nubble [пдЬ, плЬ1] п порча, реза, хурда, тикка. nubbin ['nju:bion] п 1) маъюб, бад рушд кар- да; 2) хар чизи кучак ва нокис, хурдареза. nubble [плЫ] ниг. nub. Nubia [nju:'bia] п Нубй, Нубия (номи сарза- мини бостони, ки дар Миер ва Судани хозира. рарор дошта). nuclear [n'ju:kha] а ядрой, атомй, хастай: nuclear energy неруи атомй; nuclear power кишвари аслихаи хастай дошта; nuclear-free zone минтакаи озод аз силохи ядрой; the Nuclear Test Ban Treaty Шартнома оид ба манъи санчиши силохи ядрой. nucleus ['nju:kli3s] лот. п (pl nuclei ['nju:kliai]) 1) магз, ядро; 2) гиёх- дона, 3) мач. асос, чон, магз. nude [nju:d] 1. п 1) одами барахна/ луч/ урён/ белибос; 2) меъ. тандисаи урён; 2. а 1) барахна, луч, урён, белибос, нопушида, аён; 2) бепушиш, луч, бегиёх (замин)-, 3) ХУК- беэътибор (ууччагп ва г. ). nudge [пд4з] 1. п такони сабук (оринч); 2. v бо оринч задан ба (оуиста). nudity ['nju:diti] п (pl nudities) 1) барахнагй, лучй, урснй, белибоси; 2) кпематп барахнаи бадан. nugatory ['nju:gaton] а 1) ночиз, нокора, бе- кора, бекимат; 2) бефоида, бехуда, барабас, ботил. nugget ['пл git] п каланба, тикка, хафча (ху- сусан тилло): nugget of gold як тикка тилло. nuisance ['nju:sns] п 1) а, мм, рагм, афсус, та- ассуф, дарди cap: What a nuisance! I’ve forgot- ten my book. Афсус! Ман китобамро фаромуш кардам. 2) озор, дилбазан, дилгиркунанда, мардумозорй: Don't make a nuisance of yourself. Дилбазан набош! null ['пл1] а 1) ХУК ботил, беэътибор, аз эътибор сокитшуда, беарзиш, бекор; 2) беар- зиш, хеч, пуч, беахамияг, бенагича; 3) риёз. сифр. холй, пул, null and void кувват надошта. беэътибор. nullah ['nAlah] и 1) мачро, дарёча; 2) мачрои дарё (хушкишда); 2) дараи дар натичаи мачро ба вучуд омада. nullification [.nxlifi'keijn] п амали бекор кардан, аз эътибор сокит кардан, беэътиборсозй, беарзишеозй. nullify ['nxlifai] v ХУК- ботил кардан, бекор кардан аз, аз эътибор сокит кардан, лагв кар- дан.
- 557- nutcrackers nullity ['пл1111] n (pl nullties) TJ пагв, беэътиборй, эътибор гумкунй; 2) фокиди ар- зиши конунй. numb [плш] 1. а бсхис, карахт, ламе; 2. v карахт кардан, боиси карахтй шудан, бехис кардан/ кунондан. number ['плшЬэ] 1. п 1) шумора, шумор, теъдод: A large number of books lay on the table. Шумораи зиёди китобхо болои мизанд. 2) pl хисоб (чамъ, тару;, зарб ва тацсим), шу- морагон; 31 ракам: a telephone iiumbei раками телефон; 4) адад: in round numbers ададхои яклухт; 5) раками нашр, шумора, чоп: the May number of this magazine нашри мохй майии мачалла; 6) микдор, чанд адад: 7) грам. шумора: cardinal numbers шумораи микдори; ordinal numbers шумораи тартибй; 8) вазн (шеър), шеър; 2. v 1) ракам мондан, шуморагузорй кар- дан, нумира задан: The pages were numbered from 1 to Ю0. Сахифахо аз 1 то 100 ракам монда шуда буданд. 2) ташкил кардан, раси- дан ба (аз назари теъдод)'. This city numbers а million inhabitants. Ахолии ин шахр як мил лион нафарро ташкил медихад. 3) махдуд кардан, маъдуд кардан/ шудан; 4) ба хисоб овардан, ба хисоб омадан, хисоб кардан/ шу- дан: I number him among my friends. Ман уро аз чумлаи дустонам хисоб мекунам. a number of якчанд, як адад, чанд, чандин; a number of times чандин бор, чандин маротиба; broken number риёз. каср; even number раками чуфт; odd number раками ток- numberless ['nxmbolis] а 1) бешумор, бехисоб, бисёр зиёд, ношумурданй; 2) беракам. mumerable ['nju:marabl] а шумурдаша- ванда, хисобшаванда, кобили хисоб. numeral ['nju:maral] 1. п 1) шумора, ракам, адад; 2) гарм. шумора (хиссаи нутку, cardinal numeral шумораи микдорй; 2. а ададй, шуморй, вобаста ба адад, шуморгонй. numerary ['nju:maran] п адад, ракам. numeration ['njumio'reij'n] п 1) шумориш, мухосиб, хисоб; ададхони; 2) тартиби шуморагузорй. numerator ['nju.mareita] и 1) риёз. сурат; 2) (шахе ё асбоб) шуморагузор, шуморанавис, шумораандоз, хисобкунак. numerical [nju:'menkal] а шуморавй, шуморагонй, ададй, раками. numerous ['nju:maras] а бешумор, зиёд, фаровон. numismatics [,nju:miz'inaetiks] п pl (хамчун шакли тан^о истифода мешавад) нумизмати- ка, сиккашиносй, нишоншиноей. numskull ['плтвкдГ] п одами иемагз, аблах, ахмак, кундзехн, кунда. nun [пап] п рохиба. nunnery ['плпэл] п (pl nuneries) дайри занона, дайри махуси рохибахо. nuptial ['nApjals] 1 п заношуй, аруей, никох; 2. а никохй, издивочй, вобаста ба заношуй. nuptials ['пдр)а1я] п pl туй, туйи аруей. nurse [na:s] 1. п 1) доя, парастор: The nurse has taken the children for a walk. Доя кудаконро ба сайру гашт бурд. 2) хамшираи шафкат: Several nurses assisted the doctor. Як- чанд хамширахо ба духтур кумак карданд 2. v 1) шир додан (аз пистона худ), маккондан: She was nursing the baby when I came in. Хднгоме ки ман царомадам, вай кудакро мемаконд. 2) парасторй кардан, доягарй кардан, нигохдорй кардан; His sister nursed him through the illness. Хднгоми касалй хохараш уро парасторй мекард. 3) бача баро вардап, парвариш додан, парвардан (дар до- мами худ). nurse-child ['na:stfaild] п дастпарвард, ластнихол, тарбиятёфта. nurseling ['na:shr)] ниг. nurseing. nurse-maid ['na:smcid] n доя, бачабардор. nursery ['n?:sn] n (pl nurseries) 1) хонаи бозии кудакон, хонаи хоби кудакон, утоки навзод: They were playing in the nursery. Онхо дар хонаи кудакон бозй мекарданд. 2) ботча (инч. day nursery): She leaves her son to the care of a day nursery. Вай бачаашро дар богча ме- монад. 3) нихолхона, парваришхона, махали парвариш ва фуруши дарахт; 4) дастгохи чучабарории сунъй; 5) парваришгох, парвардгох. nursery rhymes ['na:sriraimz] п pl шеърхои махсуси атфол, шеърхои бачагона/ кудакона. nursery seshool ['na:sri'sku:l ] п богча, кудакистон. nursling ['no:slnj] п 1) кудаки ширмак, шир- хора; 2) дастпарвард, дастнихол; 3) нихол, навнихол, навчанихол. nurture ['na:tfa] 1. п 1) тарбия, парвариш; 2) хурок, гизо, кувват. 2. v тарбия кардан, калон кардан, парвари дан. nut [nAt] п 1) чормагз: milk chocolate with nuts шоколадй шири бо чормагз; 2) мех. мухра, сарпеч (гайка)-, nut and bolt печ ва мухра; 3) амер, бодй, олуфта, хушлибос; 4) pl заголсанг, ангиштсанг; 5) гуфт. калла, cap; be nuts on а) ягон чизро бисёр нагз дидан; б) мутахасиси коре будан; be nuts to лаззати калон бахши дан; hard or tough nut to crack чорма!зи сахт; мау масъалаи душвор/ сахт; off one’s nut девона, мает, сари у ш, мастона. nutcrackers ['nAtkraskaz] п pl анбури
- 558 - nutmeg чормагзшиканй. nutmeg ['nxtmeg] n дарахти чавзи хинди (навъи чормагз). nutria f'nju:tna] п 1) зоол. саги обй; 2) пусти саги обй. nutrient ['nj и: tri ant] а сергизо, гизонок, гизодиханда, бокувват. nutriment ['nj ictrim.int] п хурок, гизо, кувваг, моддахои гизодиханда. nutrition ['iijui'trijn] п 1) хурониш, хурондан, гизодихи; 2) хурок. nutritious ['njuttrijas] а сергизо, гизонок, гизодиханда, бокувват. nutritive ['nju:tritiv] 1. п хурониш, хурондан, гизодихй; 2. а хуроки, хурдашз ванда, мехурданй. nutshell ['nxtjel] п пучоки меваи магздор (чормагз, бооом ва е.); in a nutshell ба таври хулоса, ба таври мухта- сар. nutting ['плШ)] п чормагзчинй, чамъоварии чормагз; to go nutting чормагз чамъ кардан. nut-tree ['nxttri:] п дарахти чормагз. nutty ['iiAti] a (nuttier, nuttiest) 1) пурмагз; 2) девонаи касе с чизе, шефта, камакл, камхи- рад; 3) мазаи чормагз дошта, бомаза, 4) пур аз мевахои магздор (чормагз ва г.). nuzzle ['tiazI v 1) бу кашидан, бу кардан, буидан (саг); 2) заминро кандан (бо бинй, фук); 3) бинй/ фук тикондан (ба ягон чиз); 4) молиш додан, молидан (худро ба ягон чиз); 5) такя карда хоб рафтан, пахлу зада пинак рафтан, ганаб бурдан. nylon ['па ilon] п нейлон; nylons чорубхои нейлонй. nymph [nimf] п 1) миф. пари (Юнонй Кфдим); 21 мац. духтари сохибчамол, зани зебо, танноз, зани чавон; 3) кирм, кирмак. арусак, нура (хашарот). Оо О, о [ои] хаофи понздахуми алифбои забони англисй. О! [ои] inter Ox! Box! Эй! Аё! Х,ай! Э! Хуй! Ах! О dear me! Ох, худое! о’ [э] prep ш. кутох; аз of ва on: 6 o'clock; to sleep o'nights. oaffish ['oufifl n ахмак, пахма. oak [auk] n 1) булут (дарахт); 2) чу би бу- дут, чихози аз чуби булут сохташуда; 3) ранги булутй: an oak table мизи булутй; An oak is not felled at one stoke. Зарб. ~ Аз му- толиаи як китоб одам доно намешавад. Oaks may fall when reeds stand the storm. Зарб. ~ Акл ба хирад аст, на ба сол. oak-apple ['auk,aepl] ниг. oak-gall. oaken ['аикэп] а булутй. oak-gall f'aukga-l] п сиёхй, гурм (офати да- рахти булут ва г.). oakum ['аикэт] п дарзгир, таноби кирандуд. оаг [а:] 1. п 1) бели завракронй, олоти ши но, бола, пору; 2) завракрон, каикрон; 2. v бел задан, бо бел рондан; pull a good oar устокорона бел задан; put one's oars ш ба кори дигарон дахолат кар- дан; rest on the oar а) барои истирохат таваккуф кардан, б) мац. бекор нишастан, амал накар- дан. I oared [o:d] а порудор, поруй, пору. oarlock ['orlok] п амер, хачча. oarsman ['o:zman] п белкаш, белзан, завракрон, каикрон. oasis [ou'eisis ] п (pl oases) воха, минтака: Не turned the country into an oasis if peace and sta- bility. У кишварро ба вохаи сулх ва субот таб- дил дод. oat [out] п од. pl 1) гиёх. чав; 2) донаи ин гиёх; feel one’s oats а) сари кайф будан, хушхол бу- дан; б) эхсоси ахамият кардан; sow one’s wild oats умр барбод додан, айёшй кардан; smell one’s oats кушиши охирин ба харч додан, oatcake ['aut'keik] п нони чавй, нони камоч. oaten [autn] а чавй, чавин, аз чав гайёр кардашуда. oath [ou0] п (pl oaths [oudz] касам, паймон, сав(анд; on/ under oath касамёдкарда, савгандхурда, бо кайди савганд (дар додгох;); make/ swear/ take/ an oath расман ахд кардан, касам хурдан, савганд хурдан; put a person on his oath касеро савганд додан. oath-breaking ['ou9,breikir|] п савгандши- канй, касамшиканй. oatmeal ['outmi:l] п хуроки чавй, чавбирён, орди чавй. obduracy['abdjurasi] п сангдилй, берахмй, карахтй, шахй. obdurate ['obdjunt] а сангдил, дилсахт, берахм, нопушаймон, карахт. obedience [a'bi:dians] и 1) итоат, фармонбардорй: the law demands obidience конун итоат металабад; 2) эхтиром, тавозуъ, таъзим. obedient [a'birdiant] а фармонбардор, пай- рави конун, мутеъ, сарбазер, итоаткор. obeisance [a'beisans] п тавозуъ ва эхтиром, таъзим, сипосгузорй, бузургдошт; to do/ make/ pay obeisance сипосгузор будан. obelisk ['obilisk] n обелиск, сутуни ёдбуд. obese [ou'birs] а фарбех, бисёр гафс, тану-
- 559 - obscure манд, чорпахдУ, г^штин. obesity [ou'bi:sitij и фарбехй, гавсй, танумандй, гушггинй. obey [a'bei] v итоат кардан, фармонбардорй кардан; мутеъ будан, тамкин кардан. obituary [o'bitjuan] 1. п (pl obituaries) 1) руйхати фавтидагон, руйхати кушташудагон; 2) эълони фавт (дар рузномауо ва маъмулан бо шаруй мухтасири зиндагй)', 2. а вобаста ба фавт ва огохии даргузаш- тан. object 1 ['obdjikt] п 1) чиз, ашё: a tiny object чизи хурд; an object of admiration нуктаи таваччУх: 2) хадаф, манзур, максуд, касд: the main object of his life хадафи асосии хаёти у; 3) грам. пуркунанда (мафъул): a direct/ an indi- rect object пуркунандаи бевосита/ бавосита; 4) фил. обект. object II [ob'djekt] v 1) мухолиф будан, эътироз кардан (to/ against - мууобили), мав- риди эътироз карор додан; эрод гирифтан (to/ against - оар зидди): They objected to the pro- posal. Онхо ба мукобили ин пешниход эъти- роз карданд. 2) хуш наимадан, бац омадан, нохушнуд будан. object-glass [ab'djektgiais] п обсъктив (оп- тика). objection [ob'djekjnj п 1) эрод, эътироз, му- холифат (to/ against - зидди/ мууобили): I have no objection to that. Ман эътирозе надорам. 2) нохушнудй, бад омадан. objectionable [ab'dgekjhabl] а номатлуб, кобили мухолифат, нофорам, нохохам, нопи- санд. objective [ab'djektiv] 1. п 1) максад, хадаф, манзури матлаб: to carry out the objectives хадаф/ максадро амалй кардан; 2) грам. во- баста ба пуркунанда, мафъулй: the objective case холати мафъулй; 3) объектив; 2. а 1) хакикй, вокей, айнй: an objective opinion акидаи вокей; objective reality вокеияти айнй; 2) бетараф, бегараз. бегаразона, бетарафона: an objective report гузориши бетарафона; 3) грам. мафъулй; objectivity [pbdgek'tiviti] п бетарафй. холией, бегарзй. objectless j'obdgiktlis] а бемаънй, бемаксад, бехуда, бефоида. object-lesson ['obdjikjesn] п 1) дарси аёнй. намунавй; 2) мач. далели равшан. objector [.ib'dgckta] п эътирозгар, эътироз- кор, игвогар, шурангез. objurgate ['obdssigeit] v сарзаниш кардан, мазамат кардан, гушмол додан. objurgation j'obdgafgeij'n] п сарзаниш, ганбех, маломат, гушмол. objurgatory [ob'djaigptnn] п сарзанишку нанда, маломатовар. oblation [a'oieij'n] п ij курбонй, назр; 2) хайвонй курбенй, чизи назршуда. obligation [.abli'getfn] п 1) ахд, вазифа. ухдадорй, водошт: to impose/ undertake obliga- tions вазифадор кардан, ухдадорй t ирифтан; 2) ахд, амр: the obligation of friendship ахди дустй, амри дустй; be under obligation вазифадор будан, ухдадор будан, мутасалй будан (дар назди касе). obligatory [a'bligatan] 1. п 1) фарз, вочиб; 2) вазифадор, ухдадор, мутасаддй; 2. а хатмй, лозимй, зарурй, ичборй, боистй: Attendance at the meeting is obligatory. Иштирок дар гирдихамой ичборй аст. oblige [a'blaidj] v мачбур кардан, водор кардан, ногузир кардан, ночор кардан, мулзам кардан: The weathei obliged him to postpone his trip. Обу хаво вайро мачбур сохт, ки сафарашро ба таъхип андозад. be obliged to do sth мачбур будан, вазифадор будан: Не was obliged to go yesterday. Мачбур буд, ки дина равад. be obliged to sb аз касе миннатдор будан. сипосгузор будан: I’m much obliged to you. Ман аз шумо сипосгузорам. obliging [a'blatdgir]] а мехрубон, мададкор, пурлутф, хозирхизмат, боилтифот. oblique [s'Mi: k] 1. а хам, моил, кач, муроб, уреб. хамида; 2. v ба тарафс гаштан, тамоил шудан/ дош- тан, хамидан, яктарафа шудан. obliquity [o'blikwiti] п 1) уребй, качй, рави- ши кач; качравй аз рохи асосй; 2) риёз. дарачаи тамоил. obliterate [o'blitareit] v 1) хат задан, кур кардан, ботил кардан; 2) бархам додан, нобуд/ нест кардан. oblivion [a'blivian] п фарэмушй, фаромЬш кардан, фаромушкунй, азёдбарорй, азхотир- барорй; Act of Oblivation авф; fall/ sink into oblivion ба буттаи фаромушй афтодан. oblivious [o'blivies] а фаромушхотир, nape- шонхотир, аз хотирбарорй. oblong ['obhtj] а дарэзруй. obloquy ['oblakwi] n 1) бадгуй, бадгапй, гайбат; 2) шармандагй. obnoxious [ab'nokfas] а кобили танбех, наф- ратбор, безоркунанда. aboe [obcul пмасс. сурнай. obscene [ob'sim] а зишт, харза, кабех, беадаб(оиа), ношоиста, нописанд (гуфтор ва рафтор). obscenity [ab'si:mti] п харзагй, зиштй, кабохат, нописандй, бешармй, беодобй, ношоиста гй. obscure [ob’skjup] 1. а 1) тира, хира, торик, тор, зулмот: an obscure path рохрави торик; 2)
- 560 - obscurity номаълум, мубхам, косшкор, гайри кобили дарк: an obscure sound свози номаълум; ob- scure feelings хиссиёти мубхам; 3) нсмафхум, гайривозех, норавшан: an obscure passage in а book кисмати номафхуми китоб; 4) гумном, номашхур, камшухрат, номаълум, ношинос: an obscure рое1 шоири камшухрат; 2. v 1) тира кардан, торик кардан, мубхам кардан; гумном кардан, аз шухрат андохтан' That only obscures the issue. Ин амал масъала- ро факат мубхам мегардонад. 2) пинхон кар- дан, нохувайдо/ ноаён кардан. obscurity [ab'skjuariti] п 1) торикй, тирагй, тори, хирагй; 2) гумномй, шахе ё чизи гумном, бенишон. obsequies fobsikwiz] п pl маросими дафн, чаноза, маросими ба хок супурдан. obsequious |ob'si:kwios] а чоилус, ботамаллук, тамаллуккороиа, косалссопа. observance [ab'zo:vons] п 1) риоя, пайравй аз, пос (конун, коииа ва г.): the observance of law риояи конун, 2) баргузорй: the observance of Navruz ceremonies баргузории маросими Навруз; 3) раем, русум, маросим. observant |ah'za:vant] а риоякунанда, пай равикунанда (конун, маросим еа г.), 2) тезбин, хушёр, зудфахм, нукгабин, зирак. observation [,obzo'veijb] п 1) риоя (конун, суннат ва е.); 2) биниш, дид, мушохида, муо- ина: observation of nature мушохидаи табиат; 3) мулохиза, нукта, баён, изхори назар: Не made several observations on the subject. Оиди ин масъала у чанд нуктаро баён кард. observational [,obzo:'veijnal] а мушохида- кор, тезбин, тезчашм. закй. observatory [ab'zaivatri] п (pl observatories) 1) расадхона; 2) дидбонгсх. observe [ob'zo:v] v 1) риоя кардан, пайравй кардан, мароат кардан (конун, суннат ва г ); 2) дидан, мушохида кардан; изхори акида кардан, мавриди мутолиаи илмй карор додан: They closely observed the development of events. Онхо пешрафти вокеахоро бодиккат мушохида карданд. 3) кайд кардан, эрод гирифтан: You’re late, he observed. Шу- мо дер кардед, - эрод гирифт вай. 4) риоя кардан, ба чо овардан, пайравй кардан (к,онун, куи.оа ва г.): to observe a treaty ахдномаро риоя кардан; 4) ба натича расидан, натичагирй кардан, observer [ab'zstva] и мушохид, мушэхидагар, нозир, дидбон, мухаккик. obseiving [ab'zo:viq] а мушохпдакор, тез- бин, тезчашм. obsess [ab'ses] v васвасмандй кардан, васзосй кардан obsession [ob'sejn] п васвасамандй, васваса, васвоси фикрп. obsolescent [,obsa'lessnt] а кухна, аз исти- фода монда, азкормонда. obsolete ['obsolkt] а махчур, он чи ки дигар ба кор намераьад, кухнашуда, дирузин. obstacle ['abstoklj п монеа, муковимат, му- холифат, садд, чилавгир, гузарбанд: Her fa- ther's objection was their only obstacle. Мухоли- фати падари духтар ягона монеаи онхо буд. obstinacy ['obstinasi] н якравй, саркашй, сарсахтй, гарданшахй, хирасарй, кайсарй. obstinate ['obslimt] а якрав, гарданшах, кайсар,сарсахт. obstreperous [ab'streporos] а сермагал, пурмагал, сергавго, овозадор. obstruct [ab'strxkt] v (рохи чизеро) 1) гириф- тан/ бастан, чилави чизеро гирифтан: abstract the view пешро бастан; 2) монеъ шудан, халал расондан; 3) коршиканй кардан. obstruction [ob'strxkfnj п 1) садц, банд, гир, гирифтагй, рахгир, монеа, мамониат: the ob- struction of veins гирифтагии/ гирехшавии рагхо; 2) баидоварй, рахгири. obstructive [ob'strxktiv] а бандовар, чилавгир, хирандоз, боздоранда, монеыпа- ванда, халалрасонапца, мамониат расонанда. obtain [ab'tein] v 1) гирифтан, пайцо кардан, хосил кардан: Knowledge can only be obtained through hard study. Донпшро факат тавассути омУзиши мунтазам хосил кардан мумкин аст. 2) ба даст овардан; They obtained good results. Онхо натичахои хуб ба даст оварданд. obtain permission ичозат гирифтан. obtainable [ob'temabl] и дастрас, осон, фахмо. obtrude [ab'tru:d] v берун задан, варкалами цан, берун час тан; 2) тахаммул кар- дан, сарбор кардан/шудан. obtruncate [ob'trAtjkeit] v буридан, бурида kJ гох кардан, бурида партофтан. obtrusive [ab'tru:siv] а тахмилгар. сарбор, безоркунанда, шилкин. obturate ['obtjuareit] v бастан, банд овардан, махкам кардан (оаханаи чизеро). obturator ['obtjuai eit?] п дахонбанд, пука, тикконч, восита барои бастани дахони чизе. obtuse [ob'tju:s] а 1) кунд, нобурранда, сарпахн, пахн, кунднук: an obtuse angle кунчи кунд; 2) мач. кундзехн, дерфахм, бефаросат, аблах, бемаънй, беакд. obverse ['obvo:s] 1. п 1) р^, руй, роста {сика, медая ва г.); 2) чилав, чилавгох, бахши пешин, пешгох; 2. а 1) ру ба берун, ру ба тарафи мушохидакунанда; 2) тарафи мукобил, ру ба ру, карина, хамто. obviate ['obvieit] v бартараф кардан, рафъ кардан, аз сари рох бардоштан, дур кардан, нест кардан, бархам додан {хатар ва. г.). obvious ['obvias] а ошкор, возех, гуё, рав- шан, аён, ошкор, хувайдо.
-561 - odd occasion [a'keijn] l.hl) маротиба, маврид, ~ мавкеъ, ф^рсат: We have met him on several occasions. Mo якчанд маротиба вохурда бу- дем. 2) вокеа, ходиса, руйдод, рухдод, иттифок: His birthday party was a very happy occasion. Рузи таваллуди вай ходисаи хуш- бахтиоваре буд. 3) сабаб, асос, бахона, далел, мудиб: Не has no occasion to complain. У ба- рои шикоят кардан асос надорад. 2. v сабаб шудан, мудиб шудан, боне шудан, иттифок афгодан; if the occasion arises агар фурсат имконият/ даст дихад; on occasion гох ва бегох, гоху ногох, гох-гох, чанд вахт як бор, сари чанд вакг; on the occasion of ба муносибаги, ба хотири, дар хангоми (рух доданы чизе); take the occasion аз фурсат истифода кардан. occasional [o'keijanl] а 1) тасодуфй, ногахонй, ногахон, нохост; 2) гох-гох, на хамеша, гох ва бегох, гоху ногох, чанд вакг як бор. occasionally [a'keignoli] adv гох-гох, гохо, гох ва бегох, баъзан, ахён-ахён, чанд вакт як бор. Occident ['oksidsnt] п (бо у;арфи калон) Fap6, Бохтар, мамлакагхои гарб (Европа за Амрико). occidental [aksi'dentl] а гарбй, бохтарй, во- баста ба Европа ва Америка. occlude [o'klu:d] v 1) бастан, садд гузоштан, гирифтан (мачрох ва г.); 2) мочеи убур шудан, пеши рохи (чизеро) гирифтан, рох надодан. чилави вуруд ё хоричро гирифтан; 3) хим. чазб кардан, дарошомидан (газ, об ва г.), occult [о'кдй] а пинхон, махфй, нихон, пушида. occupancy ['okjupansi] п (pl occupancies) 1) ишгол, чойгирй, сукунат, хонагирй, дарзистй; 2) хук,. тасарруфи моли бесохиб; 3) истило. occupant ['okjupant] п 1) ишголгар, сокин, ишголкунанда (чой, вазифа); 2) истилогар; 3) мутасаддй, сохибмансаб, сарнишпн; 4) хичорагир. occupation [,okju'peijh] п 1) шугл, пеша, касб, кор, хирфа: his favourite occupation шугли дустдоштаи вай; What is your occupa- tion9 Касбй шумо чй аст? 2) хар. истило, ишгол, забт, тасарруфи базурй: military occu- pation истилои харбй, occupation troops кушунхои ишголй; 3) сукунат ё истифодаи муваккатй (хона ва г.). occupational [.okju'peijnsl] а амер, касбй, вобаста ба касб> кор: occupational disease касалии касбй. occupier ['okjupaia] п 1) истикоматкунанда; 2) бошанда, ичоранишин; 3) истилогар. occupy ['okjupail v (occupies; occupied) 1) ги- рифтан, ишгол кардан (вакт ё чой)-. School occupied all his йте.'КТактабФамоми вакти уро мегирифт. 2) забт кардан, истило кардан, та- сарруф кардан, ба зур гирифтан: The enemy occupied the town. Душман шахро забт кард. occupy oneself in/ with sth, to be occupied in sth машгул кардан/ доштан, машгул шудан, саргарм кардан. occur [oke:] v (occurred; occurring} 1) pyx додан, вокеъ шудан, руй додан, иттифок афтсдан, ба вукУъ пайвастан: When did it oc- cur? Ин вокса кай pyx дод? 2) ёфт шудан, вучуд доштан. будан, пеш омадан, вохурдан: Iron occurs in combination with many other elements Охан дар таркиби дигар элементхо вомехурад. 3) ба хотир омадан: It never occurred to me. Ин гуна фикр хеч ба хогирам наомадааст. occurrence [a'karans] п 1) руйдод, рухдод, вокеа, иттифок, тасодуф: an everyday occur- rence вокеая одй, мукаррарй; a rare accurrance руйдоди нодир; 2) мавчуд, мавчудият: a thing of rare occurrence чизи камёфт. 3) кон, пайдо- иы, вучуд. ocean ['oujh] п 1) укёнус: the Pacific Ocean Укёнуси Ором; 2) мач- як дунё, як олам, дарё- дарё: an ocean of affairs кори бисёр; oceans of микдори зиёд, як олам: oceans of flowers микдори бисёр зиёди гул, як олам гул. ocean-going ['oufngauiij] а окёнуспаймо, окёнуей (киштй ваг.). oceanic [,oufi'aemk] а окёнуспаймо, окёнуей (киштй ваг,). ochre [’эикэ] п 1) адмар, ухро. охра; 2) зарди тира, кахваранги зардчатсб (ранг). o’clock [a'klok1 adv соат. тпбки соат: at two o’clock дар соати ду. octagon ['oklogon] п геом. хашткунча. octave ['oktiv] п 1) мус. октава; 2) китъаи хаштсатрй (шеър), мусамман; 3) хкштумин рузи чашнвораи калисои, як хафта пас аз чашн; 4) хашт чиз. octavo [ok'teivou] п андозаи китоб/ когаз (аз уашт як уиссаи варан;). October [ok'touba] п мохй октябр. octogenarian /aktoudji'necnanl 1. п муйса- феди хаштодсола; 2. а хаштодсола. octopus ['aktapos] п хаштпо (чонеари бахрй,. ocular ['ckjula] 1. п чашмй {микроскоп); 2. а чашмй, айнй, дидорй, басирй, назарй. occulist f'okjulist] п духтури чашм, окулист (кадимй: ophathalmologist). odd [od] al) ток: an odd number: шумораи ток; odd or even ток ё чуфт; 2) ночуфт, нокис, ночур: an odd glove дастпуши ночуфт; odd volumes чилдхои мухталиф; an odd shoe як пои пойафзел; 3) изофй, бокимонда, хурдадор, каср It cost ten pounds odd. Ин чиз зиёда аз дах фунт меарзад. 4) ачиб, гайриодй: an odd way of speaking гуфтори ачиб; 5) тасодуфй: ап
udd-come-short ____________________ odd job кори тасодуфй; He does odd jobs. X,ap коре, ки ба вай расад, ичро мекунад. at odd moments вахту но вам, вакту бевакт. odd-come-short ['odkxm'jbt] п бани, пас- монда, бозмонда. odd-come-shortly ['odkAir/fotli] п жар. рузй наздиктарин; one of these odd-come-shortlies дар рузхои наздик. oddity ['oditij и (pl oddiries) ачибй, ачибат, ачоибй, нохинчорй, гаробат oddly r'odli] adv норавшан, нобурро. oddments ['odmants] п pl бокимочдахо, бозмондахо odds [adz] п pl (бо ф. дар шак. т ва у. ис- тифода мешавад): 1) бартарй, имтиёз: The odds are ten to one Бартарй - дах oa лк. 2) нобаробарихо; 3) тафовут, мизони тафовут, мизони ихтилоф: to make odds even тафовут- po бартараф кардан: 4) эхтимол, эхтимоли бурд, шанси бурд (нисбати ъиартбандй)'. The odds are even. Эхтимоли бурд баробар аст. 5) шароити сахт; he at odds with sb over sth бо касе оиди чизе ихтилоф доштан; by all odds бидуни шак, хатман, хар хеле ша- вад; odds and sods/ ends бокимснда, фурушнарафта, тахмонда, бокимонда, хурдарез; ашёи мухта- лиф, хазору як майда чуйда; the odds are that эхтимол дорад ки... бо эхтимоли зиёд; What is the odds? Чи ахамияте дорад? ode [oudj п каси да, мадхия. odious [’oudjas] а манфур, нафратангез, безоркунанда, оригангез, бад. odium ['oudiam] лот. п 1) нафрат, безорй, адоват, кина, ориг: Нс became the object of everyone’s odium. V мавриди нафрати хамагон карор гирифт. 2) расвой, нанг, беобруй (бар асари амали нафратангез)'. to bring odium on беобруй овардан ба; to bear the odium of шарманда шудан аз. odor ['oudsj амер. ниг. odour. odoriferous [,ouda'nfaras] а пурбуй (одатан буи бад), тундбуй, будор; 2) хушбуй, буи хуш. odorous ['oudoras] а шоир. ниг. odoriferous. odour, амер, odor ['ouda] п 1) бу, атр (аз smell равитар аст). буи тунд; 2) шухрат, обруй; be in good/ bad odour дучори бадномй будан, шУхрати бад доштан. of [ov] prep 1) маънои бандаки изофии “и”- ро дорад: the bank of a river сохили дарё; а glass of water пиёлаи об; a girl of five духтари панчсола; 2) аз: some of us баъзе аз моён; made of glass аз шиша сохта шуда; workers of Ohio коргарон аз иёлати Охайс; 3) аз сабабй, аз: She died of fever. У аз тасларза вафог кард. 4) ба тарафи: south of London ба тарафи - 562 - чанубй Лондон; 5) аз лихози, дар бораи: to speak of sth аз лихози чизе ran задан; 6) баъзе аз, кисме аз: some of the studens баъзе аз доншпчуён; 7) андоза: a glass of milk як шиша шир; a paul of water сэтили об; off [o:f] 1. prep 1) аз: to fall off the ladder аз зинапоя афтидан; to take sth off the table чизеро аз болои миз гундоштан; 2) дар масо- фаи: ten miles off the island дар масофаи дах мил аз чазира; be off one’s legs тамоман бехол шудан; off one’s guard дар гафлат, ногахон, нохост; off the point бевакт, бемавкеъ, бемаврид; be off the track бо рохи хато рафтан, аз мавзуъ дур рафтан: Off two evils choose the least. Зарб. ~ Аз ду бало хурдтарашро савоб дидан. 2. adv 1) ба eye, The children ran off. Бачахо ба eye Давида рафтанд. Cut off that branch. Шохчаро бурида партоед. 2) дар масофае Чойгир шудан: a long way off дур; The town is seven miles off. Шахр дар масофаи дах мил чойгир аст. 3) дорой микдори муайяни чизе (пул ва г.)\ She is weel off. У пулдор аст. be far off дур будан; be off colour бехол/ касал будан; be off рафтан: I must be off. Ман бояд равам. The train was off. Кагора рафт. off and on гох ва бегох, гоху бегох, гох-гох, ба таври номураттаб; off course хорич аз масир, дур аз масир: off to the war рахсипори чанг; Off with you! Бирав! Хорич шав! Гум шавед! Дафъ шавед! 3. а дур, бисёр дур; off street кучаи пахлуи; offal ['o:fal] п 1) (рассобй) дилу рУда, завохиди дарунй шиками чонвари забхшуда; 2) пасафкандхо; 3) мохии арзон; 4) гушти мур- да. offcast ['a:fkast] а 1) нолозим, лозим набуда; 2) партофта, радшуда. offence [©'fens] п 1) сарпечй (аз конун. ахлок, ва г.), конуншикани, вайронкунии конун: Driv- ing without lights at night is an offence. Шабона бе гироидаии чарог рондэни эвтомобил вай- ронкунии коидаи харакат мебошад. 2) гунох: to commit an offence гунох кардан; 3) озор, ранчиш, озурдагй, хафа^й, нохушнудсозй: She did not mean any offence. Вай намехост каееро озор дихад. 4) pap. хучум, хамла, тозиш, тохт; give/ cause offence ранчондан, озурдан (to sb - каееро); Offence is the best defence. Зарб. ~ Бехтарин дифо хучум аст. take offence ранчидан, хафа шудан (at sth - аз чизе). offenceless [a'fenshs] а бегунох, беозор, без- арар, халим.
offend [a'fend] v 1) гунох кардан, шикастан. вайрон кардан {against sth - ба мукобили чизе): to offend against the law конунро вайрон кардан; 2) ранчидан, ранчондан, озурдан, дилхор кардан/ шудан, хашмгин кардан/ шу- дан: She was easily offended. Уро бо осонй ранчондан мумкин буд. 3) сарпечй кардан, конуншиканй кардан. offender [a'fenda] п 1) дилозор, мардумозор; 2) конуншикан, чинояткор offense [a'fens] амер. ниг. offence. offensive [a'fensiv] 1. п 1) yap. хамла, хучум: They are on the offensive. Онхо хамла карда истодаанд. 2) тозишгар, тохтгар; take the offensive ба хучум гузаштан; 2. а 1) нафратангез, нохушоянд, бад, без- оркунанда: an offensive remark маломаги нафратангез; 2) зишт, нохинчор an offensive sight сахнаи зишт; 3) у ар. хучумй, чавобй, тозишй: offensive weapons силоххои хучумй; 4) ранчишовар, дилхуркунанда: offensive words харфхои ранчишовар offer ['ofa] 1. п пешниход, арза: They re- jected his offer. Онхо пешниходи уро рад кар- данд. on offer ба фуруш, дар фуруш, дар марзи фуруш, фурушй; 2. v 1) пешниход кардан, арзонй доштан: Не offered them his help. Вай кумаки худро ба онхо пешниход кард. 2) пешкаш кардан, такдим кардан, курбонй кардан, нисор кар- дан; 3) ба фуруш гузоштан, пешниходи хари- ДУ ФУРУШ кардап, арза кардан; 4) пеш омадан, рух додан, даст додан {фурсат, им- коният ва г.); offer itself пеш омадан, рух додан; offer resistance мукобилият намудан; offer one’s hand in marrige пешниходи издивоч кардан. Never offer to teach fish to swim. Зарб. ~ ba Лукмон хикматомузй чй хочат. offering ['afariij] n. 1) пешниход, таклиф, ар- за; 2) пешкаш, инъом, хадя; тухфа; 3) курбонй, садака, хайрот, худой; 4) фурушй, хар чизе, ки дар марзи фуруш аст. offertory ['ofston] n(pl offertories) садакоти гирдоваришуда. offhand ['o.fhaend] 1. а бадехатан гуфташу- да, ногахонй кардашуда, беэътино, номута - возеъ, бенозокат; 2. adv бадехатан. би дуни тайёрии пешакй, беомодагй. offhandedly ['o:fhaendidh] adv бедиккатона, бепарвоёна. office ['ofis] п 1) муассиса, идора, дафтар: She works in an office. Вай дар муассиса кор мекунад. 2) анг. вазорат, девон, макомоти идорй: the Foreign Office Вазорати умури хоричй; Home Office Вазорати умури дохилй 563 - off-print (дар Британия Кабир)', oj амер, идораи кул аз вазорат хурдтар): Pattent Office Идораи кулли сабти ихтироот ва имтиёзот 4) вазифа, хизмат, идора: office worker хизматчй; 5) хиз- мат, ёрй, мадад, ёрдам, ёрмандй; 6) раем, ма- росим; be in office дар сари кудрат будан, вазифа ишгол кардан; he out of office дар сари кудрат набудан; come into office ба сари кудрат омадан, ба ичрои вазифа огоз кардан; hold office вазифа ишгел кардан; run for office номзадии худро пешбарй кардан; take the office ба ичрои вазифа огоз кардан, корро cap кардан. office-boy ['cfisbai] п хаткашон, хатбар, по- дав. officer ['ofisa] 1. п 1) амалдор, мансабдор, сохибмансаб, маъмур, хизматчй, корманд: а customs officer корманди гумрук; police officer корманди полис; 2) уарб офисер, афсар: a se- nior officer эфисери калон, афсари калон; a po- lice officer афсари полис; 3) полис; 4) бах. ёр- дамчии капитан дар киштии тичоратй; officers and men хайати афсарон ва аскарон, 2. v 1) афсар омузш додан ё тахия кардан, афсари кардан: a well officered army артише, ки дорой кадрхои афсарии хуб аст; 2) фармондехи кардан, хидоят кардан. official [a'fifal] 1. п корманд, сохибмансаб, мансабдор, амалдор, девонсолор: a govern- ment officials амалцорони хукуматй, сохибмансабони давлат, маъмури олй; 2. а 1) хизмагй, идорй: official duties вазифахои хизматй/ идорй; 2) расмй, расман эълон шуда: an official statement изхороти расмй. officialdom [a'fifaldam] п 1) маъмурони оли рутба, сохибмансабон, мансабдорон, амалдо- рон, афсарон; 2) макоми маъмурони олирутба, качамрави сохибмансабон. officially [a'ftfali] adv расман, расмй. officiate [o'fijieit] v 1) ибодат кардан, тоат кардан, ламоз хондан; 2) афсари кардан, ва- зифа/ мансаберо анчом додан, девонсолорй кардан. officious [o'fijbs] а 1) нахуди хар ош, мудо- хилагар, хира, шилкин; 2) дип. гайрирасмй, худмонй: Officious talks between the foreign ministers. Музокироти гайрирасмй байни ва- зироки умури хоричй. offing ['ofnjj п дуртарин бахши бахр (ки аз сохил дида мешвад), дур аз сохили бахр; in the offing а) дур, вале дар марзи дид, дур ва дар дастрасй; б) мау. дар оянцаи номаълум; to gain/ get an offing имконият пайдо кардан. offish ['ofijl а гуфт ботахаммул, ботэмкин, вазнин. off-prinr fatfprmt] п тип. чопи алохида/
- 564 - offscourings ____ ______ чудогона (мауола ва г., ки каблан дар мацалла ва г чоп шудааст. ) offscourings ['o:f,skaunr)g] п pl ончй, ки бо соидан ё шустушу чудо шавад; ашгол, маводи зоиди филизот ва г. offset ['o:fsetj 1. п 1) шоха. чавопа. шохаи наврас; 2) хар чизе ки аз чизи дигар чудо шу- да бошад, кухпора, дунбола, идома, пайомад; 3) меъм. токча, баромадагип девор; 4) тип. афсет. 2. v 1) чуброн кардан, подош додан; 2) порсанг кардан, хамсанг кардан, хамвазн кардан; 3) мувозина кардан, баробар кардан (балансро)-, 4) тип. чопй афсет кардан. offshoot ['o:fju:t] п 1) чавона, навреша, почуш, навча, шоха, шохча; 2) мау. шоха, кием. off-shore [,of fo(r)] а 1) дар масофае дур аз сохил, дар бахрй кушод; 2) амер, берунмарзй: off-shore investment сармоягузории берун- марзй; an off-shores wind шамоли аз тарафи сохил вазида. offside [,ofsaid] п варз. офсайд, хорич аз чои таъиншудаи бозй (футбол ваг.). offspring ['o:fspnp] п бача, фарзанд, авлод, зода, наел, нажод. offspur ['o:fspa:] п шоха, шох. oft [o:ft] adv шоир. борхо, чандин бор, тез- тез, зуд-зуд. often ['o:fn] adv 1) борхо, такроран, зуд-зуд, тез-тез, чандин бор; 2) аксаран, бештар ьактхо, маъмулан; as often as not (more often than not) аксаран, бештар пакт; a» often as харчанд бор ки, хар чи кадар ки, хар вакт ки: You can come as often as you wish Хар чй кадар ки дилат бихохад, метавонй биёй. every so often хар сари чанд вакт як бор; how often? чанд вакт як бор? very often голибан. oftentimes ['o:fntaims] adv зуд-зуд, тез-тез. oft-recuring ['o:fi.ri'ka:rii)] а тез-тез такрор- шаванда. ogle [ougl] 1. n чашмчаронй, карашма, харзанигох; чашмак; 2. v назарбозй кардан, чашмчаронй кар- дан, чашм об додан, чашмакй задан. ogre ['ouga] п (дар афсонахо} дев, одамхур, дсвсифат, бадчинс (мард). ogress ['ougras] п дев, одамхур, девсифат, бадчинс (зан). Oh fou] int Ox! Bax! Во! (аломати тааччуб, андуу, таре ва г.). ohm [ошп] бар. ом (вохмди муцовимати баркф). oil [oil] 1. п 1) равган (растанй ё маъданй): vegetable oil равгани растанй; olive oil равгани зайгун; mineral oils равганхои маъданй; 2) нафт, маводи нафтй: The country is rich in oil. Кишвар аз нафт бой аст. 3) хар моддаи раганмонанд: hair oil равгани муи cap; 4) pl рангхои равганй (равгандор); 2. v равган молидан/ задан, равганкорй кардан: Не oiled the machine. Вай мошинро равган молид. crude oil мазут; oil the wheels аклона рафгор кардан; мач. ришва додан; oil-paints рангхои равгандор; pour oil on the flams оташи хашм ё фитнаро доман задан; oil one's tonque чоплуей/ хушомадгуй кардан; oil-well чохи нафт. oil-bearing ['oil,beanp] а нафтдор. oilcake ['oilkeik] п кунчора. oilcan ['oilkasn] п тех. равгандон. oilcloth ['oilkloB] п як наъи ленолиум. oil-colour ['о11,кл!э] п pl ранги равганй. oil-derrick ['oil,denk] п манораи нафт, бурчи нафтй. oiler ['oila] и 1) равганмол; 2) равгангар, коргари корхонаи равганкашй; 3) равганфуруш; 4) тех. равгандон; 5) киштии равганкаш. oilfield ['oilfidd] и 1) хавзаи нафтй, майдони нафтй; 2) минтакаи нафтдор. oil-fuel ['oilfju:l] п сузишворй. oilman ['oilman] п 1) фурушандаи равган ва рангхои равганй; 2) амер, коргари корхонаи нафт. oil paint ['oil'peint] ниг. oil colour. oil-painting ['oil'pemtirj] n раем/ акси бо рангхои равганй кашидашуда. oil-paper ['oilpeipa] п когазй равганзада. oil-skin ['oilsilk] п 1) кленка; 2) чомаи аз клёнка сохташуда. oilstone ['oilstoun] п кайрок, санги чокутезкун. oil-well ['oilwel] п чохи нафт. oily ['oili] a (oilier; oiliest) 1) равганй, равганин, пурчарбй, равганмонанд; 2) чарбу нарм, чоплусона, чарбзабон (забон ва рафтор). oinment ['omtnwnt] п мархам, помад; молиш. O.K. or ОК ['ou'kei] 1. inter амер. гуф. 1) хуб, нагз, дуруст ва сахех, бошад; 2) ичозат, рухсат; 2. v (OK’d; OK’ing) пазируфтан, ичозат до- дан, рухсат додан, писандидан, тахсин кардан. old I [ould] a (older or elder, oldest or eldest) 1) пир, солхурда, солманд, кухансол, калонсол; 2) к^хна, дерина, кадим, атик: an old family хонаводаи кадим; 3) сола, сол (хангоми ишора ба синну сол): Не is ten years old. У дахсола аст. 4) кухан (бо уарфи калон)-. an Old
- 565 - on English забони англисии кухан; 5) собик, пе- шин, каблй; 6) ботачриба, собикадор, кор- кушта; 7) фарсуда, фартут, азкорафтода; 8) бостонй, бостон, кадимй: old civilizaiion та- маддуни бостонй; get/ grow old пир шудан; old-age пирй, кухансолй; old-age pension нафакаи пиронсолй; old hand одами тачрибадида/ тарцибадор; old maid пирдухтар; old boj (fellow, man) дуст, ошно, ну pa; How old are you? -1 am twenty (years old). Чан дсола хастед? - Man бист (сола). old man марди пир, пирамард, муйсафед, ришсафед, шайх; old tree дарахти кухансол; old woman зани пир; Old World Дунёи Кадим (яъне Осиё ва Европа); Old birds are not caught with chaff Зарб. ~ Typ- ги борондида, Мурги домдида. old II [ould] n (рршчун ш. pl истифода ме- шавад ) the olds муйсафедон, калопсолон; of old дар гузашта, дар даврони гузашта; for old time’s sake ба хотири айёми гузашта, ба ёди хотироти кадим. olden f'ouldan] 1. а пир, кухансол; 2. v пир шудан; фарсуда шудан. old-fashioned [.auld'fasjand] 1. п кухнагарой, кухнапарастй; 2. а кухна, аз муд афтода/ монда, кадимй. oldish ['ouldij] а нисбатан пир ё кухна, пирвор. oldster ['ouldsto] п гуфт. шахей солхурда. old-time ['ould'taim] а вобаста ба пештархо, собикй, пешин. old-timer ['ould'taima] а амер, сокини дери- на, бошандаи дерина; корманди собикадор/ пурсобика. Old-World ['ould'wadd] п Дунёи Кадим, Чахони Кухан (яъне Осиё ва Европа); olfactory [cl'fsektari] 1. п од. pl анат. узвхои сомеа; 2. а буишй, буёй, вобаста ба сомеа. oligarch ['oligask] 1) юн. п олигарх, ниргасолор; 2) сармоядори бонуфуз. oligarchy ['chga:ki] 1) юн. п олигархия (хукумати ашхоси бонуфуз); 2) хукмронии ашхоси бонуфузи сармоядорон. olio ['auliau] п 1) омехта, омезиш; 2) гушт ва сабзаьоти дампухт. olive ['ohv] 1. и дарахти зайтун; равгани зайтун; 2. а сабзи зайтунй, ранги заитунй, сабзи моил ба зард, зайтунй; olive branch шохаи зайтун (шохаи дарахти зайтун, кирамзи супх, аст.) Olympic [a'limpik] а олимпй: the Olympic Games Бозихои Олимпй. Olympics, the [a'hmpiksj n Бозихои Олимпй. Oman [ou'mam] n Уммон. omega [’aumiga] n 1) омета (х;арфи охири алифбои юнонй); 2) мац. охир, поён. omelet(te) f'omlit] п омлет, тухмбирён. omen ['ошпэп] 1 п 1) шогун, фол, толеъ: а bad omen шогуни бад; 2) аломат, нишона, на- вид; be of good/ bad omen аломати хуб/ бад будан; 2. v аз вукуи чизе хабар додан, далолат кардан бар. ominous ['aminos] а шум, балоангез, тахдидомез: The ominous clouds that appeal on the horiszon. Абрхои шум, ки дар уфук зухур мешаванд. omission [o'tnijn] п 1) сахв, галат, хато, кугохй, камбудй; 2) аз калам афтодагй, хизфшудагй. omit [a'mit] v (omitted; omitting) галат кар- дан, сахв кардан, партофтан (дар навишт); нодида гирифган. omnibus ['omnibas] 1. п 1) автобус; 2) кулли- ёт, чанд осори як нависанца с осор марбут ба мавзуи мушаххас; 2. а 1) чандкора, чандхадафй: omnibus bill лоихаи конун, ки чанд сохахоро дарбар мсги- рад; 2) чанцкордбурдй, чандгона; 3) дастрасй умум, арзон: omnibus train катори мусофир- каш, ки дар хамаи истгоххо меистад. omnipotence [om'mpatans] п тавоно, кодир, пуриктидор, муктадир, кудрати мутлак. omnipresent ['omm'prezant] п ломакон, бе- макон, дар хар чо хозир, хозири мутлак. omniscient [om'nisiant] а хамадон, олими мутлак, махмаддоно. omnivorous [om'nivoras] а хамачизхур, харчизхуранда, гуштхур ва гиёххур. on [эп] l.prep 1) болои; on the ground болои замин; on the table болои миз; 2) дар (руз, сана): on a cold winter day дар рузи сардй зимистон; on the 8th of September дар рузи 8- уми сентябр; 3) рочеъ ба, оиди, дар бораи, дар мавзуи, дар хусуси, дар боби: books on art китобхо дар бораи санъат; a report on this sub- ject хисобот рочеъ ба ин мавзуъ; a lecture on Mark Twain лексия оиди Марк 1 вен; 4) пас аз, хангоми: on the death of his friend пас аз марги дусташ; on arrival in Moscow хангоми ба Маскав расидан; on coming home пас аз ба хона омадан; 5) дар асосй, мувофики: based on the facts дар асосй санадхо. 2. adv дивомоти амалро ифода мекунад: Не read on. Вай хонданро давом дод. and so on ва кайра, ва монанди инхо; be on нишон додан, намоиш дода шудан: What’s on at the movies? Хрзир дар кино- театрхо чй намоиш дода мешавад? fi от that day on аз хамин руз, аз хамон руз; late on дертар, бевактй, бемавкеъ;
once ____ on and on пайваста, муттасил, мудовиман, бидуни ист, яксар, ноисто; on sale дар холи фуруш, дар фуруш; once [waiisJ 1. adv Г) як дафьа, як мароти- ба, як бор, боре: once a month/ year мохе/ соле як бор; I’ve seen her once. Ман уро як бор ди- дам. 2) як вакте, як замоне, замоне, як вактхо: Не once knew her. Замоне уро медонпст. 3) харгох, харгиз, аслан; 4) собикан, каблан, иештархо, як рузе: Не once lived in Dushanbe. У каблан дар Душанбе зиндагй мекард. all at once ногахон, якбора, дар як замон; at once якбора, фавран; more than once якчанд маротиба; Once a thief, always thief. Зарб. ~ Як бор дузд, хамеша дузд. Як хато боиси хатохои дигар мешавад. once and again чандин бор, гох-гох, харчанд вакт як бор, сари чанд вакт як бор; once and for all катъиян; дафъаи аввалу охир; Once bitten, twice shy. Зарб. ~ Моргазида аз банди ало метарсад. once in a way/ while гох-гох, баъзан, хар сари чанд вакт; once more як бори дигар, дубора; once upon a time (оар оеози афсонауо) яке буд яке набуд, рузе буд ва рузгоре буд, буд набуд, муддатхо пеш. 2. conj. хамин ки, вакте ки, то: Once you understand this rule, you will have no further difficulty. Х,амин ки коидаро фахмидед, дигар мушкилот нахохед дошт. once over [’wAns,ouva] п амер. гуфт. нигохи сарсарй/сатхй/руяки. oncoming ['on,kAmii)J 1. п наздикшави, фарорасй; 2. а наздикшуда, пешоянд, фарорасида. one [wxn] 1. 1) п як, яке, вохид: one book як китоб; One of them agreed Яке аз онхо розй шуд. 2) шахе, фард, инсон (дар чумлауои бе- шахс тарцума намешавад: One must observe the rules. Коидахоро бояд риоя кард (уар шахе, уар кас, уар одам). One must be always ready. Инсон бояд доимо тайёр бошад. one another якдигар, ба якдигар; one by one, one after another яке аз паси дигаре; one of them яке аз онхо; One is innocent untill proven guilty. Зарб. ~ To гунохи касе исбот нашудааст, бегунох аст. one for all and all for one хама барои як нафар, як нафар барои хама. One beats the bush, and another catches the bird. Зарб. ~ Коргар якто, балегуй садто. One swallow does not make a summer. Зарб. ~ Бо як гул бахор намешавад. Бо як фарошту- рук бахор намеояд. the One Худованд, Худой якто; The Evil one ахриман, шайтон; 2. а, пит. 1) якум: chapter first боби аввал; - 566 - _ 2) ягона, танхо, якто: The is only way to do it. Барои ицрои ин кор рохи ягона аст. 3) ба чойи артикли «а» ба максаОи таъкиди бештар ис тифооа мешавад'. She is one beautiful baby. V вокеан кудакй зебое аст. 4) вакти номуайян: one night last summer шабе соли гузашт а: one fine morning субхи босафои рузе; 3. ргоп 1) дар ишора ба чизе ё касе, ки уаблан зикр шудааст ва ба максади такрор нашудани он истифода мегардад: These boxes are too small, we need bigger ones. Ин куттихо хеле хурд хастанд, ба мо калонтараш (ууттиуо) лозим аст. This film is more interesting than the one we saw last week. Ин филм нисбати он, ки мо хафтаи гузашта тамошо карда будем, ачибтар аст. one-eyed [,wAn'aid] а 1) якчашма; 2) жар. нохак, беинсоф. onefold ['wxnfsuld] а сода, одй, номураккаб. one-horsed [,WAn'ho:st] а 1) якаспа, дорой як асп; 2) гуфт. камахамият, ночиз, дуюмдарача; 3) камбизоат; 4) кувваи як асп. one-idea’d ['wAai'disd] а танг (чауонбинй). one-legged ['wxn'legd] а 1) якпо; 2) мач. як- тарафа, якпахлу, нимкола. one’s [wahz] ргоп каееро (одатан тарчума намешавад). One should wash one’s hands before every meal. Кас бояд дастонашро пеш аз хурок шуяд. oneness ['wvnnisj п 1) вахдат, ягонагй, яктой; 2) айният, шабохат, хаммонандй, якхелаги, якрангй; 3) хамдилй, хамзабони, иттифок. oner ['wAnsJ п 1) шахси ё чизи нодир; 2) зарбаи вазнин; 3) цуруги бечо, тухмат. onerous ['эпэгэз] а токатфарсо, душвор, пурзахмат, мушкил, гарон, сангин: onerous duties масъулиятхои сангин. oneself [wAn'self] ргоп 1) худи шахе, худ ба худ, худашро, худро: to recognize oneself худро шинохтан: One should not praise oneself. Kac бояд худро тавсиф накунад. be oneself табий рафтор кардан, вонамуд накардан; by oneself ба танхой, танхо, мустакилона, би- дуни кумак; come to oneself ба худ омадан, ба хуш омадан; шуур пайдо кардан; one should know onselef одам бояд худашро би- шиносад. one-sided [,wxn'saidid] а яктарафа, якцониба; нобаробар. one-time ['wxn'taim] а собик, пешин, каблй: one-time professor of history собик профессори таърих. one-track ['wxn,traek] а 1) рохи охани якхата, якроха; 2) мац. махдуд, яктарафа, но- расо: a one-track minded person шахси фиркри I, махдуд дошта.
one-way [.WAn'wei] а яктарафа, яксуйа: one- way street кучаи яктарафа (яъне бо харакати наклиёт ба як тараф). onfall [’onfo:l] п хучум, хамла. ongoing ['on.gouirj] а чорй, дар пешрафт, пойанда, мудовим' ongoing negotiations му зокироти дар холи чараён. onion [’лшэп] 1. п пиёз; бехи пиёз: fried oni nons пиёзи сурхкарда; 2) лау;. cap, калла: to be off one’s onion cap гум кардан, девона шудан; 2. v пиёз андохтан. пиёздор кардан; 2) ба чашмони худ пиёз шакидан (барои ашк овар дай). onlooker ['on,Iuka] п нозир, тамошобин, мушохид. only t'ounli] 1. а ягона, танхо, якто: That was rhe only way out. Ин лона рохи халосй аз вазъият буд. 2. adv факат: This is only for you. Ин факат барои шумо. 3. conj лекин. вале, аммо, балки: She wants to go, only she docs not have money Мехохад биравад, вале пул надорад. if only худо кунад ки, илохо ки, умедворам ки, эй кош, чй хуб мешуд агар: if only they would leave! Чй хуб мешуд, агар мерафтанд. not only ... but (also) па танхо... балки (^амчунин); only that ба гайр аз, гайр аз, ба чузъ, ба ис- тиснои. onrush, onset ['onrAj, 'onset] п 1) хамла хучум, юриш; 2) фишор, тазъик; at the first onset билфосила, якбора. onslaught ]'onslo:t] и хучумй шадид, хамла!г беамон, юриши пайдарпай. onto, on to ['ontu] prep ба болои, ба с?и, ба даруни, бар: The boat was driven onto the rocks. Вдикро ба болои харсангхо партофт. onus [4unas] лот. п вазифа, бор (масъулият)'. the onus of responsiblity бори масъулият. onward(s) f'onwod(z)] 1. a 1) пеш, ба пеш харакаткунанда; пешка дам; 2. adv ба пеш, ру ба пеш, пешраванда. ooze [u:z] 1. п лойка, лой, захоб, 2. v 1) захида даромадан/ гузаштан. закидан, таровида даромадан, таровиш кар- дан; 2) мац. гу заштан, кам шудан; his courage oozea часуриаш гузашт. oozy ['u:zi] a (oozier, ooziest) 1) лойдор, серлойка, пургил ва лой, гилолуд; 2) намгу- зоранда, намдор. opacity [au'paesin] п (pl oppaeities) 1) торй, ношаффофй, тирагй; 2) мац. норавшанй, номуайянй (фикр). opal ['oupi| п акик, яшм (минерал). opaque [ou'peik] а 1) рушноиногузар, шуоъногузар, тира (шиша ва а.), 2) мубхам. норавшан, новозех; 3) ахмак, нодон. - 567 - opening open "oupan] 1. а 1) кушода, боз: Leave rhe windows open. Тирезарс кушода монед. The door is open. Дар боз аст. 2) самимй, самимона, рсстгуй, кушодадил, софдил, ошкоро, бепарда: be open with sb бо касе самимона ran задан; 3) ошкоро (таххир, Хакорат ва г.): open contempt нафрати ошкоро; 4) озод, дастрас, гузашт ашаванда: ап open market бозорй озод; 5) тамом нашуда, хотима наёфта, нотамом, хал ношуда: open question масьалаи халношуда; 6) бехисор, бедевор, хамвор, кушод, соф, бемонеа: an open field майдони кушод; 7) нопушида, умумй, хам гони, ошкоро: an open meeting чаласаи кушод; 8) саркушод: an open letter номаи саркушод; 9) шукуфта, шукуфон, аз хам бозшуда; An open door may tempi a saint. Зарб. ~ Дарат- po махкам кун, хамсояагро дузд магир. 2 v 1) кушодан, боз кардан/ шудан: Why are you opening the window? Чаро тирезаро мекушоед? 2) огоз кардан, ифтитох кардан, шуруъ кардан: Не opened the meeting. У чаласаре ифтитох кард. 3) боз шудан ба, рох доштан ба; open door policy сиёсати дархои кушода; open one’s eyes аз хоби гафлат бедор кардан, чашму г^ши касеро боз кардан; open one’s heart рези дили худро гуфтан дарди дил кардан; open season фасли/ мавсими шикор; open on баромадан ба тарафе. орел out б'зурггар кардан/ шудан, густупда кардан/ шудан; open up 1) кушодан, боз кардан/ шудан, огоз кардан; 2) тирандозй кардан, оташ кушодан; open-air ['оирп'оэ] а дар хавои кушод: среп air perfomance намош дар хавои кушод. open-armed ['oupn'a:md] а бо огуши кушода. opencast ['oupn'ka:st] п коркарди кушод (маъданхои кухй). open-eared ['oupn'iad] а бсдиккат гУшкунанда. open-eyed 1'oupn'aid] а бедор, бо чашмони кушода; мац. хушёр, зирак. open-handed f'cupn'hasr.did] а кушодадаст, сахй, бссаховаг, сахсватманд, олихиммат, карим. open-hearted ['cupn'ha:tid] а мехрубон, со- фдил, покдил, бегараз, самимй, сидкй. opening ['oupnirj] l.pres. р. аз open 2. 2. л 1) сФрохй, таркиш, рог, шикоф, рахна, дахона, равзан: an opening in a wall таркиши девор; 2) огоз, боз шудан, сарогоз, мархалаи аввал: the opening of a lecture огози лекция; the opening of h:s speech сарогози с^ханронии У; 3) ифтитох, кушоиш, пардаи аввал (намоиш, конференция ва г.): 1Ъе opening will be at three
-568- Qoenl» o’clock. Ифтитох соати се баргузор мегардад. 4) чойи корни холй; 5) хук. гузориши пеша кии химоякунанда; 6) огози бозй, харакатхои нахустини тарафайн (дар шохмот'у. 3. а ифтитохй, мукаддимавй: ап opening speech нутки ифтитохй. openly [’onponli] adv кушода, ошкоро; руйрост, пинхон надошта. open-minded ['oupan'mamdid] а бегараз (она), холис (она), бетараф, орй аз пешдоварй ва таассуб. openness ['oupanms] п самимият, ростгуй, софдилй. open-work ['oupanwa:k] п коркарди кушод (маъдан). opera ['орэгэ] и опера, мусикии опера, та- ронаи опера, бозй дар опера; opera-glasses дурбини опера. opera-hat ['ouparahast] п кулохи мардона (ки собирай дар опера мепушиданд). opera-house ['oparahaus] п театри опера. operate ['opareit] v 1) кор кардан, амал кардан: This machine operates very well. Ин дастгох хеле хуб кор мекунад. 2) идора кардан, ба кор андохтан, рондан: Do you know how to operate this machine? Шумо тар- зи идора кардани ин дастгохро медонед? 3) амали чаррохй кардан (on sb - шахсеу. The surgeon will have io operate on Mr. Jones. Духтури чаррох бояд М-р Чрнсро чаррохй кунад. 4) амалиёт гузарондан (.молиявй, низомй ва г.); 5) истифода бурдан; 6) амер. идора кардан, рохбарй кардан; operatic [,opj'raetik] а оперй, вобаста ба опера. operating ['apareitip] а 1) амаликунанда; 2) амер, чорй: operating costs харочоти чорй; 3) тех. корй, хизмати: operating pesonal хайати хизмати; operating-table ['apareitig'teibl] п мизи чаррохй. operating-theater ['apareitig,0iata] п хонаи чаррохии намоиши. operation [,эрэ'| eijn] п 1) кор, амал, амали- ёт, бахрабардорй: When does this plan come into operation? Ин накша кай амалй мегардад? 2) тиб. амали чаррохй: a major heart operation чаррохии чидции дил; 3) прог- сесс, равиш, рафт, чараён; 4) уар. амалиёти низомй: Stalingrad operation амалиёти низо- мии Сталинград; 5) риёз. амал; 6) амер. идоракучй (муассиса)', 7) амер, истифодабарй, in operation дар амал, дар холи кор кардан, фаъолият кардаистода; come into operation ба кор cap кардан; put into operation ба кор андохтан. operational ['apareijnal] а амалиётй, корй. operative 1. п ['aparativ] 1) харрот; 2) косиб, хунарманд; 2. a ['apareitiv] 1) таъсирбахш. амалй, муас- сир. корй: an operative dose микдори таъсир- бахши дору: 2) хакикй, вокей, аслй, 3) вобаста ба чаррохй: operative complications мушкило- ти вобаста ба чаррохй. operator ['opareita] п 1) коргардон, гардо- нанда, идоракунанда; 2) механик; 3) чаррох, анчомдихандаи амали чаррохй; 4) амер. мудир/ сохиби корхона ё идоракунандаи он; 5) корманди биржа. operetta [apa'reta] п оперетта (асари саунавии мусикй, ки хусусияти мазхакавй до- рад ва дар он рам гап мезананд ва рам мерацсанду месароянд). opine [au'pam] v фикр баён кардан, изхори назар кардан, андешидан (маъмулан мазокрмез). opinion [a'pmian] п андеша, акида, назар, раъй, фикр, мулохиза: in ту opinion ба назари ман; in one's opinion ба акидаи касе, ба назари касе; opinion poll раъйпурсии афкори чомеа; have no opinion of sb ба касе бахои паст додан: have a good (or bad or high or low) opinion of someone дар бораи касе назари хуб (ё бад ё олй ё паст) доштан. Opinions differ. Зарб. ~ Хар мулке, хар расме. Исо хам ба рохи худ, Мусо хам. opinonated [o'pimoneitid] а чазмй, мутаассубй, якрав, саркаш, гарданшах, ино- дкор, кайсар. opium ['aupiam] п 1) афюн, тарёк; 2) мач. хар чизи оромбахш ва мадхушку нанда. opium-eater ['aupiomj'ta] п афюнй, тарёкй, афюнкаш. opponent [a'pounant] 1. п мухолиф, зид, хариф, ракиб, тарафи мухолиф, оппонент. 2. а мукобил, душман. opportune ['opatju:n] а муносиб, бачо, бамавкеъ, бахангом, хучаста. opportunism ['opatjumizm] и оппортунизм, фурсатталабй, замонабозй. opportunist ['apatjumist] а оппортунист, со- зишкор, замонасоз. opportunity [,opa'tju:niti] п (pl opportunities) фурсат, фурсати муносиб: a golden opportunity фурсати тиллой; take the opportunity аз фурсат истифода бурдан; loose/ miss an opportunity фурсаг/имкониятро аз даст додан; seize the opportunity фурсатро ганимат шумур- дан; opportunity knocks but once фурсат факат як бор дар мезанад, бояд аз фурсат истифода кард. Opportunity makes the thief. Зарб. ~ Дузд аз фурсат истифода мебарад. oppose [a'pouz] v мукобилият кардан, эъти- роз кардан, зидцият нишон додан, зид будан, мамониат кардан;
oppose the resolution карорро гардондан/ рад кардан. opposeless [a'pouzlis] а бемухолифат. opposite [Gpazit] 1. n мукобил, ру 6a py, зид, акс: This is the opposite of what I expected. Ин зидди он чизе аст, ки ман интизор будам. direct opposite мухолифати руирост; 2. а мухолиф, мукобил, мутакобил: His саг hit the lorry going in the opposite direction. Ав- томобили у бо мошинаи боркаше, ки дар тарафи мукобил харакат мекард, бархурд. 3. prep, ру ба ру: They sat opposite each other. Онхо дар ру ба руи якдигар нишастанд. 4. adv ру ба ру: Не lived in the house oppo- site. Вай дар хонаи ру ба ру зиндагй мекард. opposition [,opa'zi]n] п 1) зиддият, муковимат, таззод, мутакобил: to meet with opposition бо зиддият ру ба ру шудан; 2) му- холифат: to be in opposition дар мухолифат будан; 3) (бо рарфи калон) хизби мухолиф, хизби акаллият, гурухи мухолиф. oppress [o'prcs] v 1) сигам кардан бар, фи- шор овардан ба, саркуб кардан, зулм раво дидан: Foreign invaders oppressed the people. Истилогарони хоричй ба мардум фишор мео- варданд. 2) озор додан, нигарон кардан, гамгин кардан, зик (хафа> кардан- His troubles oppressed him. Нохушихо уро гамгин мекарданд. oppression fa'prejn] п 1) ситам, бед од, дабр, зулм: colonial oppression ситами мустамликадорй; 2) дилтангй, рухафтодагй: а feeling of oppression хиссиёти рухафтодагй, oppressive [e'presiv] а 1) ситампеша, истибдодй, мустабид: oppressive rule хокимияти истибдодй; 2) гамовар, дилтан- гкунанда: an oppressive feeling of guilt хиссиёти гамовари гунахкорй. oppressor [a'presa] п ситамгар, бедодгар. opprobrium [a'praubnam] п беобруй, бадномй, расвой, шармандагй. optic [Gptik] l.pl чашмхо, кувваи босира; 2. а вобаста ба чашм, биной, чашмй. optical [Gptikal] а вобаста ба хисси биной, босирй, айнй, дидй, дидорй, оптики. optics [Gptiks] п pl оптика (бахше аз физи- ка, ки ба. нур ва биной сару кор дорад). optimism ['optimizm] п нскбинй, хушбинй, зиндадили. optimist ['optimist] п некбин, некхох, зин- дадил. optimistic(al) [Gpti'mistik(al)] а некбин, зиндадил, некхох, хамешашод. optimum [Gptimam] п бехтарин/ дилпи- сандгарин/ дилхохтарин/ мусоидтарин/ мупо- сибтарин шароит. option [Gpjh] п интихоб, хукуки интихоб ва ивазкунй; I have no option but to... Чораи дигаре чуз .. .надорам. | 569 oratory optional [Gpjhal] а интихобй, ихтиёрй, дилхох. opulence [Gpjulans] п бойгарй, фаровонй. opulent [Gpjulant] а фаровон, бисёр, зиёд, фузун, афзун, саршор. or [о:] cj 1) ё: То be or not to be, that is the question. Будан ё набудан, масъала ин аст (Шекспир). 2) на... на (дар цумлаи инкорй)-. She can't read or write. У на навиштан ва на хондан метавонад. 3) ё...ё (маъмулан пас аз: either) either...or ё...ё... either tonight or tomorrow ё имшаб ё фардо; 4) чи...чи (маъмулан бо: whether) whether ... or чи...чи (бо): whether you want п or not чи бихохед чи нахохед; 5) вагар- на, дар ин сурат: Go or I will call the police. Бирав, вагарна полис даъват мекунам. 6) ба ибораи дигар, бехтар бигуем. oracle ['oraklj п 1) (дар Юнон ва Руми Бос- тон) маъбаде, ки дар он бо худоён тамос хосил мешуд, вахйгох; 2) илхоми худо, пешгуй, гайбгуй; 3) вахй, илхом; 4) мукад дастарин чой (дар калисо). oraclular [o'rsekjula] а 1) пайтамбарона, вахймонанд, илхоммонанд; 2) хирадмандона, пандомез. oral [G:rol] а забони, даханй, лафзй, шифохй: Oral ехаш will come after written exam. Имтихони шифохй пас аз имтихопи хаттй хохад шуд. orally [G:iah] adv чахонй, лафзй, шифохй. orange [Grinds] 1. п 1) норинч, афлесун: orange juice шарбати афлесун; 2) норинч. аф- лесун (дарахт). 2 а ранги норинчй: an orange dress курта и ранги норинчй. orange-blossom [Grinds,blosam] п ранги норинчй. I orange-peel ['ormd3,pi:l] п пусти норинч. orangery [Grmdsan] п (pl orangeries) 1) гармхона ё махали сарпушида барои парва- риши дарахти норинч, афлесун ва г.); 2) атри норинчй. orang-outgang, orang-utan [o:,rai)u:'t£er), 'u:tasn] n зоол. орангутанг, орангутан {навъи маймуч). orate [a:'reit] v суханронй кардан, нутк эрод кардан, хондан, хутбасарой кардан. oration [a'reijn] п нутк, хитоба, хутба, калом, гуфтор; direct oration нутки айнаннакд-шуда; indirect oration нутки мазмунаннакд шуда. orator [Grata] п нотик, сухангуй, суханвар, суханрон, хатиб, воиз. oratorical [,ara'tankl] а вобаста ба суханварй, нотикй. oratorio [,ora'ta:nau] п мус. аратория (асари мусикии эпико-драммавй барои хор, уофизон ва дастаи навозандагон). oratory [Grata] п (pl oratories) суханварй,
- 570- orb ______________________________ ___________ суханпарцозй, илми маонй ва баён, хугбахонй, фасохат, балогат, илми суханпардозй. orb [э:Ь] п 1) кура, чисми курамонанд; 2) кураи замин; 3) гардун, чарха, дойра. orbit ['o:bit] 1. п 1) нуц. мадор, фалак, масир, партера: The moon travels in an orbit around the earth. Мод дар гирди замин аз руи мадор давр мезанад. 2) анат. коса и чашм; 3) зоол. пусти даври чашми паранда; 4) хавза, махдуда, каламрав be in orbit дар мадор будан; go into orbit ба мадор баромадан; put in orbit ба мадор баровардан; 2. v 1) ба мадор баровардан; аз рун мадор гаштан; The first man made satellite was or- bited by the former USSR on October 4, 1957. Яку мин хамсафари сунъии замин 4 октябри соли 1957 аз тарафи ссбик Иттиходи Шуравй ба мадор бароварда шуд. 2) давр задан. orbital ['o:bital] а даврй, мадори. orchard ['oitfad] п боги мева. orchestra ['о kistra] п 1) дастаи навозандагон, оркестр, созхои оркестрй; 2) чойгохи навозандагон. orchestrate ['o:kistreit] v 1) барои аркестр мусикй навиштан, охант гасниф ё танзим кардан; 2) оханги оркестрй тахия кардан. orchid [’o:kid] п гиёх;. орхидея, сахдаб, с^хлаб. ordain [o:'dem] » 1) муратгаб кардан, оро- стан, муназзам кардан; 2) хукм кардан, дас- тур додан; 3) каблан таъин кардан, аз пеш муайян кардан, сарнавишт кардан, насиб кардан; 4) мансуб кардан, гумоштач (ба ман- саби рухонй); ordeal [o:'di:l| п 1) таъ. одил, ксанчиши худовандй» (бо об ва оташ); 2) мач имтидони душвор, амри ногувор, озмоиши сахт, санчиши чиддй; дафт хук: to pass ‘.he ordeal of trial аз хафт хуни мухокима гузаштан. order ['о:бэ] 1. п 1) таргибот, таргиб, низом, сомон: Order was restorea. Тартибот чорй гардид. The names on the list are in alphabetical order. Номхо дар руйхат аз руи тартиби алифбо оварда шудаанд. 2) фармон, дастур, амр: Не gave an order to attack. Вай фармони ба хучум гузаштан ро дод. 3) ЛЖ хукми додгох, хукми судя/ додгустар, раъйи парла- мент, тасмими шуро: court order хукми додгох. 4| фармоиш: Не gave an erder for the books. Вай барои китобхо фармоиш дод. 5) орден (мукофот): Не was awarded an order. Вайро бо орден сарфароз гардонданд. 61 саф, катор; 7) нав, гуна, кием, чур; be out of order айб дор/ вайрсн/ нуксдор будан; by order of мувофики фармони; бино ба дастури, бо фармони, тибки фармони; call to order а) риояи интизомро талаб кардан; б) амер, чаласаро расман кушодан, дар чаласа оромй дархост кардан; get out of order вайрон шудан/ будан; in (good) order дуруст, беайб, бенуксон; in order that барои он ки: Не spoke loudly in order that everyone could heat him. Барои он ки хама шунаванд, вай бо овози баланд ran ме- зад. in ordei to то, то ки, то ин ки, ба максади, ба мапзури Не stood on a chair in order to reach the top shelf. У болои курей баромад, то ки ба рафи болой бирасад. law and order конун ьа низом; made to order аз руи фармоиш тайёршуда; on sb order бо фармони касе, тибки супориш, гибки дастур; order sb about/ around тахким кардан, зиёдй дастур додан; postal/ money order пардохти гайринакдии пул; хавола; put/set in order дуруст кардан, ба тартиб даровардан. мурат таб кардан, сомон бахшидан; 2. v 1) фармон додан, дастур додан, хукм/ амр кардан: Не ordered 1he gate to be locked. Фармон дод, ки дарвозаро кулф кунанд. 2) фармоиш додан, супориш додан (кор ва ё хизматеро): Не ordered food from the store. Вай аз магоза барои овардани хурока фармоиш дод. 3) ба низом даровардан, ба тартиб даро- вардан, тартиб чорй кардан. orderliness ['o:dahms] п 1) хушрафторй, некрафторй, вазпфэшиноей, покизакорй; 2) пайравй/ итоаткорй аз конун. orderly ['э:бэ11] 1. п (pl orderlies) 1) хар. косид. хабаррасон; 2) рубаидаи куча; 2, а 1) мураттаб, муназзам, басомон, со- монманд, ороста: They retreated in a orderly fashion. Онхо ба таври муназзам акибнишинй карданд. 2) босозмон, дорой низоми муайян; 3) хушрафтор, некрафтор, вазифашинос, по- кизакор, боинтизом, пайравй конун: orderly students донишчуёни хушрафтор. ordinal ['o:dmal] 1. п адад/ шумораи тартибй; 2. а тартибй, аз руи тартиб, вазъй, ординал. ordinance ['o:dinans] п 1) фармон, фармоиш, амр: 2) pl мукаррарот (хусусан вобаста ба шахроорй); 3) амер, фармони хокимияти махаллй. ordinary ['o:dinn] а одй, маъмул, маъмулй, рУзмарра. ordination [,o:di'neijn] п (калисо) номзадсо- зии кашиш, маросими интисоби кашиш, гумо- риши кашиш. ordnance ['o:dnans] п 1) туп, тупхона; 2) идораи лашкардорй, идораи тадорукот. ordure ['c:dju3] и 1) саргин, пору, партов; 2)
-571 - лой, гил, лойка; 3) таъ. касофат, наносят; 4) мач. бадлафзй, баддахонй. оге [о:] п сан1, санги маъдан, кона, консанг, хоки маъдан; mineral ore хокаи минералй. ore-dressing ['o:,dresip] п 1) тозакунии маъдан; 2) коркарди механикии канданихои фоиданок. organ ['o:gan] п 1) аъзо, узв, андом: organs of speech узвхои нутк; sense organs узвхои сомеа; 2) созмон, ниход; 3) pl ташкилот. орган; governmental organs идорадои хукумати; the organs of the local government созмонхои хокимияти махаллй; 4) мус. аргунун, орган; streed organ аргунуни дастй: Does he play the organ? Вай аргунун навохта метавонад? organ-grinder ['o'gongrarnda] n даврагарде, ки аргунуни дастй менавозад. organic [ofgsemk] а 1) андомй, вобаста ба андом; 2) ниходй, асосй, бунёдй: an organic part of our bank як бахши бунёдии банки мо; 3) хим. органики, дорой карбон, хайвонй, гиёхй. organism ['o:gani7am] п сохт, андома, ан- домгон, мавчуди зинда, организм. organist ['o:g-jnist] п аргунуннавоз, навозандаи аргунун. organization [,,i:ganai'zeijn] п 1) созмондихй, сомондихй; 2) созмон, сохтор, сохтмон, ташкилот, муассиса. organize ['o:ganaiz] v созмон додан, сомон додан, ташкил кардан, тартиб додан. organized [‘a:ganaizd] а муназзам, мураттаб, сомондор, сомонманд, созманд: ап organized person одами мураттаб ва муназзам. organizer ['o:ganaiza] п ташкилотчй, созмондиханда, сомонгар, ташкилкунанда. orgy ['0:631] п од. pl ишрат (жират ба хо- тири яке аз худоёни Юнон ва Рими Кадим}. сури бузург, зиёдаравй, бе банду бори. oriel ['о:пэ1] п 1) меом. чукурй, пастхамй, нишебй; 2) тирезаи пешомада. orient ['o:nant] 1. п 1) ховар, шарк, машрик, офтоббаро; 2) бо харфи калон'. машрикзамин, ховарзамин, кишвархои шарк; 2. а ховарй, шаркй, машрикй; 3. v 1) бо кутбпамо чойро муайян кардан, накшаро бо кутбнамо танзим кардан; 2) созгорй кардан, хамсозй кардан; orient onself мавкеи худро муайян кардан, худро хамсоз кардан. oriental [,o:ri'entl] а шаркй- машрикй. ховарй: oriental food хуроки ховарй. orientalist [,o:n'entlahst] п шаркшинос, машрикшинос, ховаршинос. orientate ['o:nenteit] v созгорй кардан, хамсозй кардан. orientation [,o:rien'teifn] п 1) су, чихат, _ _ = orphanage самт; 2) с^гирй, созгорй, хамсозй, ошнэй, рахнамой: orientation course курси ошносозй. orifice ['onfis] п дахона, дахон. кушодагй; сурох, шикоф, таркиш, рог. origin [’опбзт] п 1) асл, бунёд, сарчашма, сарогоз, манбаъ: The origin of the fire was in the basement. Манбаи оташ дар таххона буд. 2) табор, нажод: a man of humble origin одами гастнажод, 3) реша, мучиби пайдоиш, иллат: the origin of animosity решай душманй; by origin аз асл, аз насаб. original [a'ndgonal] 1. п 1) асл: Не reads Sha- kespeare ir the original. Вай Шекспирро дар асл мехонад. 2) манбаи аьвал, сармаъхаз, сарман- баъ; 2. а 1) нахустин, огозин, ибтидой, аввала, огозй: The original plan was much better. Накдпаи аввала бехтар буд. 2) аслй: It was his original signature. Ин дастхати аслии у буд. 3) тоза, бесобика, навин: That’s an original idea. Ин акидаи бесобика мебошад. the original letter номаи аслй; in the original дар асл. originality [a.ridji’naehti] n аслият, тозаёбй, асолат, навоварй, бесобикагй. ибтикор. originally [a'ndjmoli] adv аз ибтидо, аз ав- вал, дар огоз, дар асл, аслан. originate [a'ridjineit] v 1) огоз кардан, шуруъ кардан, ба вучуд овардан: These pic- tures originated a new style of painting. Ин раемхо услуби наверо дар санъати рассомй огоз кардаанд. 2) сарчашма гирифтан, пайдо шудан, огоз шудан: When did this idea origi- nate? Ин акида кай сарчашма гирифтааст? origination [o,nd3i'neitjh] п пайдоиш, cap, аввал, асос, огоз. originator [o'ridjiiieita] п 1) муаллиф, мусан- ниф, ихтироъкор; 2) ташаббускор. oriole ['o:noul| п 1) зоол. парандаи анчирхур; 2) парии шохрух. orlop [о;1ор] п сахчи поёнии киштй. ornament ['o.namont] 1. п 1) зеб, зевар, зинат, ороиш; 2) мояи ифтихор, годи cap, си- тораи дурахшон zшахе)', 2. v оростан, пиросган, зеб додан, оро до- дан. ornamental ['ono'mentl] а зинатй, ороишй. ornamentation [*o:nomen'teifn] п ороиш. зиназдихй, ородихй. ornate [®'neit] а пурзару зевар, пурнакшу нигор. orphan [’o:fon] 1. п 1) бе падар, бе модар, бе падару модар, сагира, ятим: At the age of five he became orphan. Дар синни панчсолагй J ятим монд. 2) ятимй, бе падару модарй. 2. а ятимона, вобаста ба ятимхо. 3. г ятим .мондан, сагира шудан. orphanage ['oTonidj] п 1) парваришгохи ятимон, ятимхена. сагирахона; 2) ятимй.
- 572 - ornhaned бепадарй, бемодарй, бепарасторй. orphaned ['o:fond] а ятимшуда, бепадару- модармонда, ятиммонда. orphanhood ['o.fanhudl п ятимй, сагирагй, бекасй. orrery ['э:тэл] я (pl orreries) намунаи ман- зумаи шамсй. orthodox ['o:0odoks] а 1) пазируфта, хамоханг ба усули маъму.т, маъму л, одй (мазуаб, сиёсат ва г.); 2) лравославй. orthodoxy ['o:0adoksi] п (pl orthodoxies) 1) дурустоинй; 2) акида ё русум ё суннатй маъмул. orthoepy ['o:0auepi] п заб. орфоэпия, дурустгуй, илми -алаффузи сахех. orthographic!al) [o fh'grtefikfo])] а имлой. orthography [o:'0ografi] п (pl orthographies) имлои сахех, имло. oscillate ['osileit] v пасу пеш рафтан, тоб хурдан, навсон кардан, боло ва поён рафтан, чунбондан, алвонч хурдан, лаппас задан. oscillation [,osi'lcijn] п 1) навсон, тобхурй, пасу пешравй, чунбиш, алвончдихй; 2) тардид, дудилагй. oscillatory ['osileitan] а дудила, тардидона, ларзон. osier ['01153] п гиёх,. 1) бед, беди сабадй; 2) химчаи бед. Oslo [’ozlou] п ш. Осло. osseous ['osias] а хароб, устухоннамо, логар, устухонй, устухонсон ossification [,csifi'keijn] п шахшавй, сахтшавй, карах гй, бехиссй. ossify ['osifai] v 1) шах шудан, сахт шудан. сангсон шудан (одат, анОеша ва г .); 2) таб дил ба устухон кардан/ шудан, устухонй хардан/ шудан. ossuary [’osjusri] n (р. ossuaries) устухон дон, устухонгох (чое, ки оар он устухонй мурда- гонро чамъ кардаанд). ostensible [os'tensabl] а 1) нишен доданй. барои нишон додан, намоёнданй; 1) зохирй, вонамудй, венамудин. ostentation [,oste.n'teijh] п намоишгарй, чамоёигарй, фахрфур?шй: худнамой, худситой, каруфар, лофзакй, бодигй. ostentatious [,osten'teijas] а намоиши, вонамудй, зохирй, руякй. ostler ['asla(г)] п сане, аепбон. ostracism ['astrasizm] п таъ. руйтобй, тард, азхудронй, азчомеаронк. ostracize ['ostrasiz] v таъ. руйтофтан, аз чомеа рондан. ostrich ['cstritj] п шутурмург: Не has the di- gestion of on ostrich Меьдааш сангро об ме- кунад. an ostrich with its head in the sand шутурмурге, ки сарашро зери per мекунад ва фикр меку- над, ки касе Уро намебинад; мач. шахсе, ки вокеиятро намебинад. other ['лбэ] 1. а 1) дигар: other man марди дигар, Come some other day. Ягон рузй дигар биёед. 2) дигаре, дигарон: Не gave a few other examples. Вай чанд мисоли дигаре овард. 3) (бо исми чамъ) дигар, дигарон: The other guests came much later. Мехмонони дигар хеле де.ртар омаданд. each other якдигар, хамдигар; every other day руз дар миён; in other words ба ибораи дигар дигар хел карда гуем; none other than айнан, худи худаш; of all others болотар аз хама, бештар аз хама. on the other hand аз тарафи дигар; one or other of you аз хар цуятон яке; other then гайр аз; some time or other як вак,те, як рузе; the other day (night) охиран, чанд рузе/ шаб пеш; 2. ргоп дигар; pl дигарон, шахси дигаре: one or other яке ё дигаре; Where are the others? Кани дигарон? 3. adv (кутоу, аз otherwise) вагарна, чуз он ки. otherwise ['a6awaizl adv 1) вагарна, чуз он ки: Come with те; otherwise 1 won’t go. Биё бо ман, вагарна намеравам. Не can not be other- wise then ill. Чуз он ки бемор бошад, чизе ди- гаре нест. 2) аз чихати дигар, аз тарафи дигар, гайр аз ин, чуз ин: Не is very slow, but otherwise he is a good worker. Хеле сует кор мекунад. аммо, аз тарафи дигар, корманди хуб аст. otherwise-minded ['Adawaiz.mamdid] а дига- рандеш. other-worldly fatfowadcllii а рУхй, маънавй, ботинй, гайримоддй, ондахонй, дигарчахонй, охиратандеш Ottawa f'otpwa] п ш. Оттава otter ['otaj п зоол. саги обй, самури обй, Ottoman ['ataman] 1. п турк, усмон; Otto- man Empire Империяи Усмонй (1300-1917) 2. а усмонй, турки. otteman ['ataman] л кат, диван. ought [o:t] v 1) бояд, боист, боистй, бояд ва шояд: I ought to go there. Ман бояд ба он чо мерафтам. You ough to be home by nine o’clock. Шумо бояд то соати нух дар хона бошед. 2) бо масдари перфект маломат, сарзаниш, гила ва хохишро ифода мекунад: You ought to have done it earlier. Шумо бояд хамин корро барвакттар мекардед (аммо шумо накароеО). oughtn’t [o:tnt] = ought not набояц. ounce I [auns] n 1) унс (ченаки вазн = 28,3 г.); 2) мач. камакак, микдери кам, зарра: an ounce of preventtion is better than a paund of cure як зарра пешгирй аз як олам дармон бехтар аст; An ounce of discretion is worth of a pound of learn- ing. Зарб. ~ Дар кори хом хуфта набошй ба
- 573 - outcry хеч хол, / Зеро чароги дузд бувад хоби посбон. (Калила ва Домна) ounce II [aims] и паланги кухй, барс. our ['аиэ] pron мо, моён, аз мо, аз они мо, моли мо, аз худамон: Our teacher is ill. Муал- лими мо бемор аст. We like our university. Mo донишгохамонро дуст медорем. ours ['auoz] pron аз мо, аз худамон, моли мо, моён: This house is ours. Ин хона аз мост. This is no business of ours. Ин кори мо нест. ourself [,au?'selt] pron мо худамон. ourselves [,aua'selvz] pron 1) дар бораи худ: We told them all about ourselves. Mo хама чиз- po дар бораи худ ба онхо накл кардем. 2) ху- дамон. Let’s do it ourselves. Биёед, инро худа- мон ичро кунем. 3) худро (аксаран тарчума намешавад): We always wash oui selves with cold water. Mo хамеша бо оби хунук шустушу мекунсм. (all) by ourselves худамон танхо: Come in, we are all by ourselves. Дароед, мо худамон танхоем. We are not ourselves. Mo парешонхолем. We came to ourselves. Mo ба худ омадем, мо ба хуш омадем. oust [aust] v 1) берун кардан, барканор кардан, ихроч кардан, хорич кардан; 2) ^Ук- аз хона берун кардан. out [aut] 1. prep: out of (барои ифода кардани макан) 1) берун аз, хорич аз. аз дару- ни, дар берун: Не lives out of town. Вай берун аз шахр зиндагй мекунад. Не took the food out of his bag Вай хурокро аз сумкааш баровард. 2) аз байни, аз дохили: out of this money аз ин пул; 3) аз барои, дар натичаи: Не d’d it out of envy. Вай ин корро аз бахилй кард. 4) (барои ифода кардани масолеД) аз: This house is built out of bricks. Ин хона аз хишт сохта шудааст. that is out of question ин имконнопазир аст; out of curiousity аз кунчковй; Out of sight out of mind. Зарб. ~ Mexp дар ди- да (чашм). Аз дил биравад он ки аз дида би- рафт. 2. adv 1) дар берун, аз берун: Не left the bi- cycle out. Вай дучархаро дар берун монд. The ball is out. Туб аз майдон берун рафт. 2) дар хавои озод, берун: come out and play берун баромада бозй кун; be out а) дар хона набудан: Не is out at the moment. У дар хона нест. б) хомуш кардан, хомуш шудан: The fire is out. Оташ хомуш шудааст. в) тамом шудан: before the week is out пеш аз тамом шудани хафга; go out баромадан; the miners are out накбканон корпартои меку- нанд. Candle is out. Шамъ хомуш шуд. book is out китоб аз чоп баромад. .3. и 1) берунй, зохирй, сатхй; 2) гайриодй. фавкз.юда; 4. int гуф. Рав! Гумшав! Еаро! 5. v лау. рондан, пеш кардан: Out that man! Ин шахсро леш кунед! Out upon you! Хок бар сарат! Шарм дор! out- [aut] pref 1) аз берун, дар берун, берунй, хоричй: outbuilding сохтмони берунй, 2) ба суи берун, берунсуй, ба хорич, ба берун; 3) бештар, бузургтар, бехтар: to outsell бештар фурухтан, to outburst баландтар дод задан outage [anting] п 1) катъ, хомушй, ист; 2) ихроч; 3) сурох, шикоф, таркиш, poi. out-and-away [aut'ond,owei] adv хеле, ба кадри зиёд. out-and-out [aut'andaut] а 1) тамоман, коми- лан, пурра: out-and-out fool ахмак ба тамоми маънй, 2) ошкоро: out-and-out attack хамлаи ошкоро. outbade [aut'beid] past аз outbid. outbalance [aut'badcns] v сангинтар будан аз, бартарй доштан, бештар будан аз. outbid [aut'bid] v (outbid, outbade; outbid, out- bidden) нархро шикастан, нархи баландтарро пешниход кардан, кимати болотаре пешниход кардан. outbidden ['autbidon]рр. аз outbid. outboard ['autbo:a] adv берун аз, дар хорич (киштй, тайёра ваг.). outbound [’autbaund] а 1) азми хорич. рахсипор (киштй ва а.); 2) берунрав, вурудй. outbrave [aut'breiv] v диловартар будан аз, далертар будан, бештар шучоат кардан. outbreak ['autbreik] 1. п 1) хуруч, зухур, тугён: an outbreak of anger хуручи кахр, 2) зухур ё тугёни ногахонй (чанг ва г.): an out- break of hostilities зухури амалиёти чангй; 3) шуриш, киём, ошуб, балво; 2. v 1) хурУЧ/ зухур7 тугён кардан; 2) шуриш! киём/ балво кардан. outbuilding ['autbildirj] п сохтмони канорин/ иловагй. outburst ['autba:st] и инфичор, зухур, тугён (садо, э^сосот ваг). outcast ['autka:st] 1. я чизи дурафканда; шахси рондашуда; бадарга; 2. а рондашуда, бекас, бехона, дурафканда. outclass [aut'kla:s] i< бехтар будан аз, пеши гирифтан. outcome ['autkAm] г 1) окибат, натича, хосил: What was the outcome of your meeting? Натичаи мулокоти шумо чй шуд? 2) баромад (pof). outcrj ['autkrai] 1. п (pl outcries) 1) доду фарёд, дод, чег, гирев: outcries of jubilation доду фарёди хурсандй; 2) фарёди эътироз, норизой: to provoke a public outcry сабаби эътирози чомеа шудан. 2. v 1) доду фарёд кардан, гирев бардоштан, дод гуфтан; 2) эътироз кардан,
outdated изхори норозигйГнигаронй кардан, мукобил баромадан. outdated [aut'deitid] а кадимй, к^хнашуда, дирузин, аз муд афтода. outdid (aut'didjpzsr аз outdo. outdistance [aut'disians] v пешй гирифтан, пеш гузаштан (дар мусобика, раксбат ва г.) outdo [aut'du:] v (outdid; outdone) бехтар ко- реро анчом додан; пеш гузаштан. пешдастй кардан. outdone [аШ'блп]/). р. аз outdo. outdoor ['autdo:] а дар берун, берунй, дар хавой кушод, берун аз сохтмон: outdoor games варзишхо/ бозихо дар хавой кушод. outdoors [,aut'do:z] adv дар хавой кушод, дар куча, ба суи берун. ба хорич. outdrive [aut'drai] v (outdove, outdriven) пеш гузаштан. outdriven [aut'dnvn] p. p. аз outdrive. outer ['auto] al) хоричй, берунй, зохирй, дар берун: 2) дур аз марказ, дурдаст, дураф- тода; 3) фал. физихй; outer space кайхон, фазой байни ситсрагон. outermost ['automoust] а (д. олй аз out) дур- тарин аз марказ/ иобайн, дуртарин, дар дур- дасттарин чой. outface [aut'feis] v 1) хиуил кардан, шарм дорондан, шарм зада кардан, сурх кардан (бо нигох ваг.)', 2) мукобилияткардан. outfall [aut'fo.l] п 1) берунрез, резишгох, берунрезгох (об ва г.); 2) обдав, обгузар. outfield ['autfi:ld] п заминхои берунй, даш- ти атроф. out-fight [aut'fait] v 1) дар. дар мухориба голиб омадан; 2) бартарй доштан (нисбати душман). out-fighting [aut'faititj] п мухориба (дар на- здикии маконе). outfit ['autfit] 1. п 1) васоил, тачхизот, ас- бобу олот; 2) либос (барои анцоми кори махсус), лаво.зимот: hunting outfit чома за лавозимоти шикор; 3) сифат: mental and mor- al outfit сифатхои фикри ва ахлокй. 2. v мучаххаз кардан/ шудан, тачхизот ба даст овардан, васоили кор ба даст овардан. outflank [aut'flasnkj v рар. аз пушт гузаш- тан, аз чанох гузаштан; 2) пешдастй кардан, зиракй кардан, ouflew ['autflu:] аз outfiy. outflow ['autflou] 1. n берунрезиш, берунрез, чараён ба суи хорич, хуруч, беру н- рафт; 2. v берун рехтан. шоридан, ба с?и берун рехтан. outflown ['autfloun] p.p аз outfiy, outfiy ['autflai] v (outflew; outflown) пеш гу- заштан {дар парвоз). outgeneral [aut'djenaral] v бехтар фармондехй/ идора/ раёсат/ кардан; 2) бо 574 - фармондехии бехгар галаба кардан. outgiving [aut'givirjJ п баён, изхор, мулохиза. outgo 1. п ['autgou] харочот, харч, сарфкунй; 2. v [aut'gou] (outwent, outgone) пеш гузаш- тан, чилав задан, бартарй ёфтан. outgoing [aut'gomij] а хушмуошират, хуш муомила, хушрафтор, чабннкушода, чехрэкушод. outgoings [aut'gouirjz] 1. пpl харочот; 2. а 1) гузаштаистода; 2) бароянда. outgone [auf gon] а р. р. аз outgo 2. outgrew [aut'gru:] past аз outgrow. outgrow [aut'grou] v (outgrew; outgrown) 1) калонтар шудан аз, зудтар руидан аз, тезтар рушд кардан, рушти бештар доштан: The son outgrew his father- Писар аз падараш баланд- тар шудааст. 2) хурд шудан (либос ва г.): You have outgrown your clothers. Либосхоятон ба- рои шумо хурд шудаанд. 3) озод шудан аз, партофтан (одати бадро): Не outgrew his bad habits. У одатхои бадашро партофтааст. outgrown [aut'groun] р. р. аз outgrow. outgrowth ['autgrouQ] п 1) рушди тезтар (аз Оигарон), руиш, рушди изофй; 2) паёмад, натича, хосил, махсул; 3) шохаи фаръй, чаьона, шохча, навда. outhouse ['authaus] п 1) бинои фаръй; 2) каноти бино. outing ['autirj] п сайругашт, гардиш, гашту гардиш; тамошои берун аз шахр: an evening outing гашту гардиши пеш аз хоб, сайругашти бегох. out-jocky ['aut'djoki] v фиреб додан, зирак- тар будан. outlaid [aut'leid] past ва р. р. аз outlay 2. outlandish [aur'laendijj а ачибу гариб, гариб; 2) бегона, ачнабй, гайр. outlast [aut'la:st] v I) бештар давом овардан, бештар пойдори кардан, бештар тул кашидан; 2) бештар умр дидан; outlaw ['autlo:] 1. п 1) таъ. шахей аз химояи конун махрумшуда, ёгй (аз сабаби чинояти сахт кардан)-, 2) амер, конуншикапи хирфай, ёгй, гарданшах; 2. v 1) таъ. гайриконунй эълон кардан (чи- зеро/ касеро), аз химоятн конун махрум кардан; 2) амер. беэътибор кардан, гайриконунй эълон кардан, мамнуь кардан (карордоО ва г.) oulay 1. п ['autlei] 1. п 1) харочот, хазина, харч, сарф; 2) маблаги сарфшуда; 2. v [aut'lei] (outlaid) сарф/ харч кардан. outlet ['autlet] и 1) сурохии баромад, дуррав, берунрав, рохи хуруч; 2) мар. равзан, дарича, дудбаро outline ['autlam] 1. п 1) тарх, шакл: the out- line of a passing ship тархи киштии аз наздик гузашта; 2) кайди мухтасар, накша, хулоса,
-575 - outsized сарматлаб: the outline of a lecture хулосаи лек- сия; 2. v 1) тархи чизеро кашидан; 2) мач. мух- тасар шарх додан, нукоти умдаро шарх додан, кутох кардан, хулоса кардан: Не out- lined his plans. Вай нукоти умдаи накшаашро шарх дод. outlive [,aut'hv] v бештар аз касе умр бур- дан/ дидан, пас аз касе зинда мондан. outlook ['autluk] п 1) манзара, чашмандоз: a pleasant outlook over the valley манзараи дилкаши води; 2) назария, нуктаи назар, акида; a narrow outlook on life акидаи махдуд нисбати хаёт; 3) тарзи тафаккур, чахонбинй, доираи фахмиш: his world outlook тарзи та- факкури у, чахонбинии у. 4) оянда, эхтимоли дар оянда, дурнамо, пешбинй: the outlook for peace treaty эхтимоли ахдномаи сулх outlying ['aut,lanrj] а дур, дурдаст, дуродур, дурафтода, дур аз марказ. outmarch ['aut,ma:tf] v пеш гузаштан (аз касе), тезтар харакат кардан. outmatch [aiit'mtetj] v бехтар бозй кардан. outnumber [аШ'плшЬэ] v аз цихати шумора бештар будан, афзун будан, аз назари 1еъдод зиёд будан. out-of- date [‘autav'deit] а кухнашуда, аз муд афтода, кухна, нохамоханг бо замон. out-of-door ['autav'do j ниг ouidoor out-of-doors ['autav'do z] ниг. outdoors. out-of-the-way f'autovdi'wei] a 1) дур, дур- даст, дурафтода, 2) гайриодй, фавкулода. out-of-work ['autav'wa:k] а бекор, одами бекор, одами бекормондагй. outpace [aut'peis] v пеш гузаштан, пешдастй кардан. out-patient ['aut'peijant] п бемори сарипой (дар мукобили бемори бистари inpatient). outpost ['autpaust] п ^ар. посбонгох, посгох, поягох, гурухи дидавар, посгохи ди- давар. outpour ['autpo:] 1. п берунрез, берунрезиш, хуруч; 2. v 1) берун рехтан, берунрезиш кардан, фаввора задан; 2) мац. изхор/ баён кардан. outpouring ['aut,po:rtn] п од. pl берунрез, берунрезиш, он чи берун мерезад, хуруч; 2) гуфт. хуруч (хисси.ёт ва г.) output ['autput] п 1) барориш, истехсол, тавлид, баровард: the output of gold истсхсоли тилло; 2) махсул, махсулот, берундод. outrage ['autreid^] 1. п 1) гасб, поймолсозй, зулм, поймолсозии конун: an outrage against humanity чиноят бар зидди инсоният; 2) чабр. зулм, тачовуз; 3) гахкир. хакорат, дашном; 2. v 1) дастдарозй кардан; шадидан хор кардан; 2) зулм ва ситам кардан; хукуки ди- гаронро поймол кардан, конуншиканй кар- дан; 3) тачовуз кардан (чиней). outrageous [aut'reidgas] а зишт, таконди- ханда, дахшатнок, хушунатомез, бисёр бад. ouran [aut'raen] past аз outrun. ourank [aut'rtenk] v пеш гузаштан (аз руи рутба). out-relief ['autn,li:f] п кумак ба камбизоат. outridden [aut'ndn] р. р. аз outride. outride [aut'raid] v (outrode, outridden) 1) гу- заштан, пеш гузаштан (савора); 2) аз cap гуза- рондан (бадбахтй ва г.). outright 1. a [aut'rait] руирост, кушода, пур- ра, комил: an outright lie дуруги руирост; 2. adv [aut'rait] 1) комилан, яксара, мустакиман; 2) ошкоро, возех, кушоду равшан: Не was crying outright. У ошкоро гиря мекард. outrival [aut'raival] v пеш гузаштан, пешдастй кардан, бартарй доштан, афзалият доштан. outrode [aut'roud] аз outride. outrun [аиг'гдп] v (outran; outrun) тезтар давидан, пеш гузаштан, гузашта рафтан. outrunner ['ашгдпэ] п 1) касе ё чизе ки берун медавад; 2) дунболарав; 3) саги чилав, саги пешдав outsat [aut'sait] past ва р. р. аз outsit. outset [aut'set] п огоз, ибтидо, шуруъ, аввал, саршаьи: at the outset дар огоз; from the outset аз ибтидо. outshine [aut'Jain] v дурахшидан, бештар чилва кардан; 2) пеши чизеро гирифтан, чилав задан, пушондан, панах кардан; outside [,aut'said] 1. и 1) берун, тарафи хоричи хар чизе, хорич: Не liked the outside of the house. Намуди зохири хона ба вай маъкул шуд. 2) зохир, намо; 3) шакли зохирй, шаклу шамоил, киёфа; from the outside аз берун; on the outside аз дарун; 2. а Г) берунй, зохирй: an outside diameter диаметри берунй; outside work кори берунй; outside interference дахолати берунй/ хоричй; 2) бегона, хоричй; 3) дар берун аз сохтмони асосй, фаръй: an outside toilet хочатхонаи бе- рун; 4) бештарин, бешина (нарх ва г.); 3. prep берун аз, дар назди: Не parked his car outside the theatre. Вай автомашинаашро дар назди театр монд. 4, adv дар берун, дар куча: Is it cold outside? Берун хунук аст? outsider [.aut'saido] п 1) бегона, хоричй, гариб; 2) гуфт. касе ки узв нест ё ба гурухе тааллук надорад; 3) гуфт. шахси бетаълим, бетарбия. outsit ['autsit] v (outsat) 1) беш аз дигарон нишастан; 2) бештар нишастан (аз вакрпи таъиншуда) outsized ['autsaizd] а калонтар аз хачми маъмул, ночур, бекавора.
outskirts 576- outskirts ['autsketsj n pl (бо ф. шак. m. ис- тифода мегардадр. атроф, канор, гуша ва канор (дур аз марказ}: the outskirts of the city атрофи шахр; 2) канори чангал. outsmart [aut'sma t] v амер, бештар зиракй кардан, заррангтар будан. outspoken [aut'spoukan] а бепарда, руйрост, сарсх; дахондарида, бела? ом, беладом. outspread [aut'spred] 1. п густурдагй, пахнкунй, пахншавй, вусъатдихй, васеъкуяй; 2. а густурда, пахншуда, ёзида, кушода: 3. v (outspread) пахн кардан, шудан. outstand [aut'stasnd] v тоб овардан, муковимат кардан, амал кардан. outstanding (aut'starndirj] а 1) берунзада, баромада, каламба; 2) машхур, барчасва, на- моён, саршинос; 3) интишор шуда ва ба фуруш расида (сахом ва варакахои царзй); 4) акибафтода, нотамом (кор ва г.): outstanding debts карзхои пардохтанашуда. outstay [,aut'stei] v 1) беш аз щгарон ни- шастан, нохонда шудан; 2) бештар нишастан (аз вакти таъиншуда). outslep [aut'stepj v гузаштан (аз хад). outstretch [aut'siretj] v дароз/ густурда кар- дан, кушод кардан, кашидан, тул кашидан. outstrip [,aut'stnp] v (outstripped; out- stripping) пеш гузаштан, акиб партофтан, сипарй капдан; бартарй чустан. out-talk [aut'to:k] г бехтар е баландтар (аз дигарон) сухбат кардан, мохирона харф задан, дар суханзарй пешй гирифтан. out-top [aut'top] v 1) баландтар аз касе ё чизе будан; 2) афзалият/ бартарй доштан (нисбати касе). outvoice [aut'vois] v 1) аз дигарон баланд- тар дод гуфтан; 2) фарёд задан. outvote [aut'vout] v бештар овоз/ раъй ба даст овардан, дар интихобст ‘.касеро) шикает додан. outwalk [aut'wo:k] г тезтат ва пештар аз касе рафтан. outward ['autwod] 1 и 1) зохир, намо; 2) pt чахони моддй; 2. а 1) берунй. бурунй, ру ба берун. хоричй; 2) зохирй <дар баробарй ботинй); 3. adv намоён, хувайдо, ошкоро outword-bound ['autwed'baund] а бах- ба шино баромада (киштй). outwardly ['autwad] adv 1) ба тарафи берун. ба тарафи хорич, дар берун; 2) рухан, зохиран, ба таври сатхй, вонамудй. outwards ['outwadz] ниг. outward. outwash [aut'woj] v шуста тоза карда, шус- тан. outwear [aut'weo] v (outwore; outworn) 1) ф арсуда шудан/ кардан, кухна шудан, пушидан ва кухна кардан; 2) хаста кардан; 3) масраф кардан; 4) бештар давом доштан; outwear the night шабро ба cap бурдан. outweigh [,aut'wei] v 1) вазнинтар будан аз, бештар (аз дагарё) вазн доштан, сангинтар будан; 2) мац бештар арзидан аз, мухимтар будан аз, бештар нуфуз доштан аз. outwent [aut'went]past аз outgo. outwit [aut'wit] v бешт ар зиракй кардан, за- ковати бештар ба харч додан, хилаи бештаре ба кор бурдан, бахуштар будан. outwore [aut'wo:] past аз outwear. outwork 1. n ['autwo:k] 1) yap. истехкомоти берунй, сангари берунй, сангарчинй; 2) кор берун аз коргох; 2. v [aut'wo:kj 1) бештар ва бехтар (аз каси дигар) кор кардан; 2) ба поён расондан, тамом кардан. outworn [aut'wom] 1. р. р. аз outwear; 2. a fautwom] кухнашуда, фарсудашуда, аз муд афтода; мондашуда ouzel j'u:zl] п цурроч (пиранди). ova ['ouva] pl аз ovum oval ['ouvalj 1. n доираи байзй; 2. а тухмшакл, байзамонанд, байзй. ovary ('ouvari] n анат. (pl overies) тухмдон. ovation [ou'veijn] n (Руми Бостон) 1) бузур- гдошт, чашки кадрдонии кахрамон ё фотех; 2) шодбош, кафкубй, карсакзанй, истикболи гарм. oven [’луп] п танур, дастгохи хурокпазй, кура. over ['auva] 1. prep 1) ба болои, болои cap: The plane flew over my head. Тайёра аз болои сарам парида гузашт. 2) аз болои, руи, аз руи, болои: The horse jumped over the fence. Асп аз белой девор парид. 3) дар cap то сари, аз ин су ба он суи: Не travelled all over the country. Вай cap то сари кишварро саёхат кард. 4) дар муд- дати, дар, хангоми: over the past decade дар муддати дах соли охир; 5) беш аз, бештар: She is over fifty. Вай беш аз панчох сол умр дорад. 6) дар он суй, дар он тараф, дар тарафи мукобил: 7) аз: I heard it over the radio. Ман инро аз рацио шунииам 8) ба: come over here ба инчо биё; 7) изофа, зиёдй, беш аз хад; 2. adv 1) он суй, он тараф: Не tried to jump over but cculd not. Бай кушиш кард, ки он су бипарад, аммо натавонист. Let’s row over to the other side of the river. Биёед, ба он тарафи даре шино кунем. 2) дар он суй, дар он тараф, дар тарафи мукобил; 3) комилан, сартосар, хама; 4) ба зер, фуру, нагун, сарнагун; 4) дубо- ра, боз; 5) дар бораи, бар сари (чизе); all over дар саросари, дар хама чо; all over lhe world цар cap то сари чахон; be over тамом шудан, ба охир расидан: It’s all over. Тамом. Хама чиз тамом шуд. girls ef 16 years old and over духтархои аз 16 села боло;
-577- overfeed It is allover \Htfi°himTKopam харо5"аст. left over бокимонда, зиёдмонда, пасмонда; over again аз нав, такроран; over againsi дар мукоиса бо; over and over again боз ва боз, чандин маротиба; over there дар он чо; over ['oav&] pre/аз хад зиёд, баландтарин, фавкул-: oversensitive фавкулэхсос; overnatural фавкулода. overact [,ouvor'aekt] v ба таври гулувомез накдгро ичро кардан (дар театр ва г.). overall [,auva'ro:lj а умумй, пурра, ба таври куллй: the overall results натичаи умумй; over all output махсулоти умумй. oveialls ['auvoroilz] n pl либоси корй; либо- си рУ; болопуш: Не had white overalls on. Вай либоси корни сафед дошт. overarch [,auvar'a:tf] v 1) бо гунбаз пушондан; 2) равокдор кардан, токдор кар- дан. overate [,auvor'eit] past аз overeat. overawe [,?uvar'c:] v тарсон дан (сахт); тахти rape карор додан. overvbalance [,ouvo'badgns] 1. п 1) вазнинй; 2) мац. бартарй, афзалият; 2. v 1) мувозинатро гум кардан, галтидан, афтидан; 2) аз нав баркашидан; вазнин баро- мадан, вазнинтар омадан. overbear [guvg'bea] v (overbore, overborne) тахти фишор карор додан, зуроварй/ саркуб кардан, хомуш кардан, фуру нишондан, хо- бондан. overbearing [,guvg'begrirj] а хокимона, фар- монфармоёна, омирона; бисёр мухим, хаётй. overblown [,guvg'bloun] а 1) бодгирифта; 2) пуртумтарок, гулувомез; 3) фарбех. overboard ['ouvgbo:d] adv ба дарё, дар даре, аз киштй, ба дарё: Man overboard! Одам аз киштй афтидааст! throw overboard мац. дур андохтан, партофтан. overbold [,auva'bould] а часур, далер, бошучоат. overbore [,auvo'bo:] v past аз overbear. overborne [,auva'bo:n]/>. p. аз overbear. overbrim [,auva'bri:m] v пуропур шудан пуропур шуда рехган. overburden [,auva'ba:dn] v зери бор ё фишор карор додан (беш аз %ад), зиёда бар души касе бор гузоштан, ах хад зиёд бор кардан, гаронбор кардан. overcame [,guvg'keim] past аз overcome. overcast [,ouvg'ka:st] а абрнок, тира, ги- рифта, гирифта1й {.^аво'у. an overcast sky ос- мини гирифта/ тира overcharge [,guvs'tfa:dj] v 1) аз хад зиёд бор кардан, пурбор кардан, барзиёд бор кардан' 2) гаронфурушй/ киматфурушй кардан, гарон хисоб кардан, кимат гирифтан. overcloud /guv/Eaud] v 1) торик кардан/ шудан, тира кардан/ шудан; 2) мац. гамгин кардан/ шудан. overcoat ['ouvokout] п палто, болопуш, рупуш. overcome [,guvg'kxm] v (overcame; overcome) 1) маглу б сохтан, голиб омадан, галаба кардан, пирузй ёфтан, бартараф кардан: They had to overcome many obstacles. Ба онхо лозим омад, ки мушкилоти зиёдеро бартараф кунапд. 2) тахти таъсири чизе карор гирифтан: Не was overcome with rage. Вай тахти таъсири кахру газаб карор дошт. overcrop [,guvg'krop] v заминро фарсуда кардан (бо кчшти аз %ад зиёд). overcrowd [,guvs'kraud] v аз хад зиёд пур кардан, пуропур кардан, саршор кардан, издихом кардан, анбухидан, анбоштан. overcrowded [,guvg'kraudid] а аз одам пур, серодам. overdid [,ouvg'did] v past аз overdo. overdo [,guvg'du:] v (overdid, overdone) 1) беш аз хад анчом додан, аз хад гузаштан, аз дойра баромадан, зиёдравй кардан; 2) зиёд пухтан; 3) зиёд кор кардан, хаста кардан (аз кор). overdone [,guvg'dxn]p. р. аз overdo; 2. а 1) аз хад гузаронда, муболигашуда, пурмуболига, пурмухобот; 2) аз хад зиёд би- рёншуда: an overdone meat гушти аз хад зиёд бирёншуда. overdose 1. п ['guvodous] масрафи беш аз хадди дору (ё маводи мухаддир); 2. v [,guvg'dous] зиёд дору хурдан/ хурондан/ додан. overdraft ['guvgdra:ft] п маблаги изофабар- дошт (аз маблаги к,арз), маблаги илова. overdraw [,guvg'drg:] v (overdrew; overdrawn), overdrawn [,guvg'dro:n] p. p. аз overdraw. overdress [‘suvg'dres] v бисёр зебо либос пушидан, идона либос пушидан. overdrew [,guvg'dru:] р. р. аз overdraw. overdrive [,guvg'draiv] v (overdrove; overdri- ven) аз хол равондан, бехол кардан. overdriven [,guvg'dnvn] р. р. аз overdrive, ovedrove [,guvg'drouv] past аз overdrive. overdue [,ouvg'dju:] a 1) дермоида, дерраси- да, деркарда; 2) аз мухлат гузашта, акибафтсда. overeat [,guvgr'i:t] v (overate; overeaten) пурхурй кардан, аз хад зиёд хурдан. overeaten [,guvor'i:tn] p.p. аз overeat. overestimate 1. n [,guvor'estimit] 1) тахмини беш аз хад, бароварди хушбинона; 2) нархи аз хад баланд; 2. v [.guvgr'estirneit] 1) аз будаш зиёд кадр кардан, аз будаш зиёд шумурдан, зиёд баро- вардан; 2) беш аз вокеият вонамуд кардан. overfed [,guvg'fedj past ва p.p. аз overfeed. overfeed [,guvg'fi:d] v 1) аз хад зиёд хурдан;
ov erflow_________________________________________ 2) аз хад зиёд хурдондан. overflow 1. п f'auvaflou] 1) лабрезй, обхезй, 2) тугён (дарё ваг.)-, 3) саршорй; 2. v [.auva'flou] 1) лабрез шудан/ кардан, саршор кардан/ шудан, сарозер шудан; 2) тугён кардан (сел), баланд шудан, зер кардан (дарё)-, 3) фаровон будан, саршор будан; 4) селзада кардан (дарё ва г.). overfly [.auva'flai] v аз рун махалле парвоз кардан (бо уавопаймо). overfulfil [,auvsful'fil] v барзиёд ичро кар- дан. overfulfilment Lauvaful'filmont] п барзиёд- ичрокунй. overgrew ['ouva'gru d/ta.sT аз overgrow. overgrow ['auva'grcu] v (overgrew, over- grown) 1) тез сабзидан, бвсуръат боле рафтан, кад кашидан, 2) бештар рушд кардан, бузур- гтар шудан; overgrow one’s clothers аз либоси худ бузурггар шудан. overgrown [auva'gioun] 1. р. р. аз overgrow; 2. а пуршохубарг. overgrowth ['auvogrcuO] п 1) рушди зиёди бенизом; 2) сабзишя тез. overhang 1. п ['auvahaerj] барчастагй, дунгй; 2. v ['auvg'haerj] (overhung) 1) овехта будан, овезон будан, муаллак будан; 2) берун задан, барчастан (аз чизе). overhaul ['auvahoil] 1. п 1) муоина, баррасй; 2) бозбинй, боздид, бозраей, 3) таъмир, бозеозй, навсозй; 2. v [,auva'ho l] 1) муоина кардан, баррасй кардан; 2) бозбинй кардан, боздид кардан, бозраей кардан; баррасй кардан; 2) таъмир кардан, дуруст кардан, бозеозй кардан, тан- зим кардан. overhead |,auva'hcd| 1. п 1) осмон; 2) тиц. харочоти иловагй, харочоти сарборй/ болосарй; 2. а 1) болой, рун сакф; хдвой; 2) тич. иловагй; overhead expenses харочоти иловагй. 3. adv боло, дар болои cap, дар ошёнаи боло, дар хаво. overhear [.auvo'hia] v (overheard; overheard): 1) шунидан (тасодуфан, иттифок,ан)-, 2) грш кардан. overheard [,ouvo'h?:d] past ва р. р. аз over- bear. overheat 1. n ['auvahi:t] тафсиш, гармшавй; 2. v [,auva'hi:t] аз хад зиёд тафссндан/ таф- сидан, чУшондан, аз андоза зиёд гарм кардан, хеле дог кардан overhung ['ouvo'hAr] v (past ва p. p. аз over- hang). overjoy [jauva'djoi] v бисёр хушнуд/ масрур кардан. overjoyed [ auva'djoid] а хушбахт. хушто- -578- леъ, саодатманд, бахтиёр. overlabour [.auva'leiba] u 1) аз хад зиёд мон- да кардан (бар асари кор): 2) аз хад зиёд кор- кард кардан. overladen [,auva'leidon] а аз хад зиёд боршу- да. overlaid [,auvo'leid] past ва р. р. аз overlay. overlain [,auva'Jem]p. р. аз overlie. overland ['auvolasnd] 1. а хушкигард, замини, аз рохи хушкй; 2. adv дар замин, дар хушкй. overlap [auva'laep] v 1) р?и хам карор гириф- тан. кисман руи хам афтодан, хампуш кардан/ шудан. overlay ['auvolei] 1. п сарпуш, чилд; рукаш, андуд; 2. v [,ouvo'lei] (past ва р. р. overlaid) руи чизе карор гирифтан, пушондан, андудан. ovrleaf [,auvs'li:f] adv 1) пушти сахифа; 2) пушти барг. overleap [,auva'li:p] v 1) аз руи чизе паридан, чахида/ парида гузаштан; 2) нодида гузаштан, аз калам андохтан. overlie [,auvs'lai] v (overlay; overlain) 1) руи чизе карор гирифтан ё хобидан; 2) руи кудак хобида онро хафа кардан (хангоми хоб). overlive [,ouvo'liv| v 1) зинда мондан, умр зиёдтар дидан, бештар зиндагй кардан; 2) хаётро сузонидан. oveload 1. п ['auvaloud] 1. п бори сангин, ис- тифодаи беш аз хад, гаронборй; 2. v [.auva'lcud] гаронбор кардан, бори зиёд бар души касе ё чизе гузоштан. overlook [.auva'lukj v 1) аз боло нигох кардан/ нигаристан' From rhe hill they could overlook the whole town. Аз болои тейпа та- моми шадрро дида метавонистанд. 2) сарфи назар кардан, чашмпушй кардан; 3) пай набурдан. надидан, нодида мондан: In a hurry he overlooked a mistake in his test paper. Шитоб карда, хатоии кори санчишиашро надида монд. 4) бар фарози чизе карор гирифтан; 5) назорат кардан, сарпарастй кардан; 6) бозраей кардан. overlord ['auvalo:d] п арбоби бузург (дар ни- зоми феода чй). overly ['auvahj adv амер, зиёд, бисёр, беш аз хад, зиёда, зиёдй: 1 am not overly impressed by his work Кораш ба ман он кадар зиёд таъсир накард. overman ['auvamasn] п (pl overmen) 1) сар- коргар; 2) рохбар; 3) «абармард»; 2) хакам. overmaster [,auv?'ma:sta] v 1) тобеъ/ истило/ зеридаст/ мутеъ кардан, маглуб кардан; 2) ко- милан аз худ/ аз бар кардан. overmatch [,ouva'm<etf] v бартарй доштан (дар мусобика ва г.). ovemature [.auvama'tjuo] а аз хад зиёд пухта/ расида; 2) мау. солхурца.
-579- overstate overmuch |,ouvo'm.vtj] a. adv оехад. аз андо- за берун, аз хад зиёд. overnice [,auva'nais] а 1) бисёр нозукбпн, бисёр сахтгир, бисёр эроцй; 2) мукаммал, бурро, нозук. overnight [,auvo'nait] lai) шабхоб. шабо- на, шабхангом; 2. adv 1) шабона, шабхангом, дар муддати шаб; 2) шаби пеш, вобаста ба дишаб; 3) ба як шаб, барои як шаб; 4) ногахон, як шаоа: She became famous overnight. У ногахон машдур шуд. overpaid [,auvo'peid]/>ust ва р. р аз overpay. overpass [,auv?'pa:s] v 1) убур кардан, (аз миён ё руи чизе) гузаштан; 2) фузунй шудан, афзун ёфтан бар, бартарй доштан, нешдастй кардан: 3) Mat луб кардан, голиб баромадан, паси cap кардан. overpast [,ouvo'pa:st] а гузашта, мозй, гу заштарафта. overpay [,ouvo'pei] v (past вар p overpaid) 1) изофа пардохт кардан, зиёдй пул додан (ба касе)-, 2) к,имат харидан. overpeopled [,auva'pi:pld] а серахолй, серо- дам. overpesuade [,ouvopa'sweid] v касеро бар хилофи майлаш водор ба коре кардан, касеро аз фикраш гардондан. overplus ['ouvaplxs] п 1) бокимонда, зиёдй, изофй, беш аз ниёз; 2) зиёдатй, фузунй. overpoise ['auvapoiz] 1. п вазни зиёдатй; 2. v аз нав бар кашидан. overpopulation [,ouva,popju'leijn] п аз хад зиёдшавии ахолй. overpower [,ouva'paua] v галаба кардан, маглуб кардан, хомуш кардан, фуру нишон- дан, хобондан, саркуб кардан. overpowering [,auva'pauanp] а муковимат- нопазир, рафънопазир, дафънашаванда. overproduction [,ouvapra'dxkfn] п барзиёд- истехсолкунй, истехсолй барзиёд, истехсолй аз дарачаи талабот зиёд. overran [,auva'raen] v past аз overrun. overrate [,auva'reit] v беш аз арзиши вокей нарх мондан, гулув кардан, му оолита кардан. overreach 1. п ['auvari:tj] фиреб, найранг; 2. v [,auva'ri:tj] 1) густариш ёфтан, бешрасй кардан; 2) дар найраш хилагаргар будан, бештар аз дигаре зарангй кардан, аз касе гузаронидан, фиреб додан; 3) пой аз ги- леми худ дарозтар кардан, бештар аз имко- нияти худ кушиш кардан. overridden [,auvo'ndn] р. р. аз override. override [.ouva'raid] v (overrode; overridden) 1) савори чизе шудан; 2) тай кардан, гузаштан, пуштй cap кардан (аз мушкшш ва е.); 3) лагадмол кардан, помол кардан (уукук ва г.): The rights of individuals are overridden. Хукукхои афрод поймол мешаванд. 4) зиёд савор шудан, хаста кардан \acnpo), саворй кардан (беш аз тс, кати асп)-, 5) мач,. рад кардан, бг. инобат нагирифтан. overrule [,auva'ru:l] v 1) хукми мухолиф до- дан, дастури болотар додан, 2) аз эътибор сокит кардан, бекор кардан (карор ва г.); 3) хуку мат кардан, хоким шудан бар, тахти таъсир карор додан. overrun [.ouva'rxn] v (overran, overrun! 1) поймол кардан, зери пой кардан; 2) фаротар рафтан, гузаштан аз, хорич шудан; 3) шикает додан, дархам шикастан ва убур кардан; 4) лабрез шудаи, саршор шудан. oversaw [.ouva'sor] past аз oversee. oversea(s) [,auva'si:(z)] 1. a 1) бегона, хоричй, бурунмарзй, он тарафи бахрй. over- seas tourists сайёхони хоричй/ ачнабй; 2) хорич аз кишвар. 2. adv дар хорича, берун аз марз: to go over- seas ба хорич рафтан. oversee [,auva'si:] v (oversaw; overseen) 1) сарпарастй кардан, назорат кардан; 2) дидан. зери назар доштан, псидан. overseen [,ouvo'si:n] р. р. аз oversee. overseer [’auvosio] п сарпараст. назоратчй, псзир, назораткунанда overset [ouva'set] v (past ва p. p. overset) 1) зожгун кардан, чаппа кардан: to overset tyran- ny хукуматй истибдодиро вожгун кардан; 2) голиб шудан, бараядохтан. overshadow [.auva'jdedou] v соя афкандан бар, камнур кардан, торик кардан, пинхон кардан, тира кардан, рупуш кардан. overshoe ['ouvafu:] и калуш, кафшпуш. overshoot [,auva'ju:t] v (past ва p. p. overshot) 1) ба хадаф нарасидан, хато кардан (оар тирпарронй)-, 2) фаротар рафтан (аз хадди му- айян). overshot [,auva'Jo:t] past ва р. р. аз overshoot. oversight ['auvasait] п 1) иштибох, гафлат; 2) сарпарастй, баррасй, назерат; be under the oversight of sb дар зери назорати касе будан. oversleep [,auvo'sli:p] v (overslept; overslept) дар хоб мондан, дер аз хоб хестан, дертар аз хадди муайян бедер шудан. oversleeve [buvaslnv] п остинча, руйостин. overslept [,auvo's!ept] past ва р. р. аз over- sleep. overspend [,auv o'spend j v (past ва p. p. over- spent) 1) беш аз дигаре сарф/ харч кардан: Тпе compny overspent on salary. Ширкат барои музди мехнат харчи бештар кард. 2) беш аз тавоноии молй сарф кардан. overspent [,ouvo'spent] past ва р. р. аз over spend. overspread ,',ouvo'sprca] (past ва p. p. over- spread) 1) пушондан (capmoc.ap)-, 2) нахн кардан, баргустурдан, фаро гирифтан. overstate [.ouvo'steit] v гулув кардан,
-580 overstatement муболига кардан, аз будаш зиёд нишон додан, зиёднамой кардан, газофгуй кардан. overstatement [.auva’steitmant] п муболига, мухобот, аз будаш зиёд нишондихй overstay [.auvo'stei] v бештар мондан (аз %адди муайян), икомати изофй кардан. overstep [,auve'step] v гузаштан (аз цадди муайян), вайрон кардан (цадди муайянро). пойро аз курпаи худ дарозтар кардан. overstock [auva'stok] 1. п захираи зиёд,' беш аз ниёз, пасандози зиёдатй; 2. v беш аз ниёз пасандоз кардан, захира кардан. overstrain ['auvgstrein] 1. п чидду чахли аз хад зиёд; 2. v сахт галош кардан, зурй зиёдй задан, аз хад зиёд фишор овардан (ба худ). overstrung [,auva'strAjj] а (сахт) кашида- шуда (камон ё асаб), хасташуда, мендашуда, асабй. overt ['auva:t] а ошкор, ошкоро, кушоду разшан, гайримахфй, хувайдо, нонахуфта. overrake [,auva'teik] v (overtook: overtaken) 1) расидан, расидан ба ва пеш гузаштан аз (мусобица ва г.)'. Не ran to overtake his friend. Вай цавид, то км ба дУсташ расад. 2) дар гафлат ёфтан/ мондан: A storm overtook the children. Туфон кудакенро дар гафлат ёфт. overtaken [,ouvo’teikn] р. р. аз overtake. overtax [,auvo'taeks] v 1) бехад зиёд андоз гирифтан, андози зиёд бастан; 2) интизорот ва хостахои беш аз хад доштан, сахт талош кардан, зУрп зиёдй задан. overthrew [,auva'0ru:] paw аз overthrow 2. overthrow 1. n ['ouvcOrou] инкироз, барандозй, фурУафкапй, сарнагунсозй; 2. [,auva'0rou] v (overthrew; overthrown) 1) чаппа кардан, барандохтан; 2) мац вожгун кардан, сарнагун кардан: to overthrow a gov- ernment хукуматро сарнагун кардан. overthrown [,suva'0roun] р. р. аз over throw 2. overtime ['auvelaim] 1. n афзункорй, фузункорй, кори изофа; вакти изофй (мусобикахои варзиш); 2. а изофй; 3. adv изофй. overtone ['auvatoun] и мус. нотаи хамсоз, фарознавохт, оберзон. overtook [,ouva'tuk] past аз overtake. overtop [.auva'top] v 1) афзудан, гузарондан (аз хао, андоза, эътидол); 2) мац. пеш гузаш- тан. пешдастй кардан. overture ['ouvatjua] п од. pl 1) огози музо- кирот/ гуфтушунид: 2) пешниходи расмй; 3) мус. пешдаромад, увертюра. overturn [’ouvatam] 1. п маглубият, шикает, сарнагунй, барандозй; 2. v [,ouva'ta:n] 1) вожгун кардан, чаппа кардан/ шудан, в оруна кардан/ шудан; 2) фуру афкандан. бар андохтан, нобуд кардан, аз байн бурдан. overvalue [,onva'vselju:] 1. п нархгузории беш аз хад; 2. v беш аз хад нарх/ бахо мондан, беш аз хад арзиш мондан. overwatch [,ouva'wotjt] i> назорат кардан, поидан, зери назорат гирифтан. overwatched [,ouvo'wotjt] а бехол. бемадор, хаста (аз бехобй ва г). overweening [,ouva'wi:nip] а магрур, гарра, гулувомез, хавобаланд, худписанд, худбовар. overweigh ['ouvawei] v вазнинтар будан аз...; overweight ['ouvaweit] 1. н вазни изофй, зиё- дии вазн; мац. бартарй, афзалият; 2. v 1) аз нав баркашидан, дубора бар ка- шидан; 2) аз нав бор кардан, ба дои дигар бор кардан. overwhelm [,ouva'welm] v 1) гарка кардан, фаро гирифтан; 2) аз по даровардан, дар хам кубидан, дар хам шикастан, хароб кардан; 3) саросема кардан, геч кардан; overwhelming [,ouva'welmiij] а 1) бехудуд, бехиссб, бешумор: overwhelming wealth сарватхои бешумор, беинтихо; 2) мутлак: ап overwhelming majority аксарияти мутлак. overwork ['ouvowo'k] 1. п кори сахт, кори душвор; кори зиёдй. 2. v [,ouvo'wo:k] 1) аз хад зиёд кор фарму- дан, монда кардан; 2) аз хад зиёд кор кардан, сахт кор кардан, монда шудан; 3) хаячонзада кардан, асабй кардан. overwrought [,ouva'ro:t] а 1) хаста, к$фта, вомонда; 2) хаячонзада, асабй; 3) пурчузъиёт. ovum ['ouvam] п биол. (pl ova; тухмак. owe [ou] v 1) карздор будан, карз дошган: Нс owes me two pounds Вай аз ман ду пахнд карздор аст. 2) миннатдор будан, сипозгузор будан: I owe a great deal to my parents and teachers. Ман аз устодам ва волидонам сипос- гузор кастам. owing to таваесути, ба хотири, ба сабаби, бо далели, дар натичаи. owing [outrj] а 1) пардохтнашуда, монда, карздор: How much he is owing to you. Чй ка- дар аз шумо карздро аст? 2) миннатдор, си- посгузор. owl [aul] п 1) зоол. бум: 2) мац. ахмак. аблах; 3) шабгард. Send owl to Athens. Зарб. ~ Ба Афина бум фи- ристондан. owlet ['auht] н бумй чавон, бачаи бум, бум- ча. owl-light ['aullait] v нимторикй, говгум. own [oun] 1. а 1) худам, худат, худаш, худа- мон. худатон, худашон: my own book китоби худам; your own money пули худатон; his own life хаёти худаш; 2) моли худам (худат, худаш, худамон, худатон, худашон) аз худ, аз они худ:
He saw it with his own eyes. Вай инро ба чаш- мони худ дид. 3) хамхун, худй: my own brother бародари хамхунам; hold one’s own гузашт накардан, набахшидан; of one's own аз худ, моли худи шахе, шахей: Не has a room of his own. Вай утоки худро дорад, on one's own мустакилона, шахсан, бидуни кумаки дигарон: Не did it on his own. Вай ин корро мустакилона кард. own brother бародари худй (айнй); own cousin амакбача, тагобача, холабача. 2. v 1) доштан, сохиб будан, сохиб шудан, молик будан, доро будан: Who owns this land? Кй сохиби ин замин аст? 2) шумурдан, тасдик кардан, пазируфтан, кабул кардан, эътироф кардан, муътабар шуморидан: Не owns him- self indebted. У худро карздор мешуморад. own up а) кушоду равашан эътироф кардан; б) бе чуну чаро таслим шудан. owner [’оипэ] п сохиб, молик, хучаин, мул- кдор. ownership ['ounojtpj п 1) моликият, дорой; мулк; 2) хукуки сохиби моликият будан. ox [oks] п (pl oxen ['oksan]) зоол. барзагов, говн нар, букка, гови ахта; моч. нодон; An ox is taken by the horns and a man by the ton- gue. Зарб. ~ Забони ман душмани ман. Бало ба одам аз забон аст. oxalic [ok'ssehk] а хим. шилхагй, шилхагин. oxbow ['oksbou]) п 1) халкаи ют; 2) амер, хамгашти дарё. oxen [okson] 1) pl аз ox; 2) хайвоноти шох- дор. ox-eyed ['oksaid]) а чашмкалон. Oxford ['oksfod] п 1) ш. Оксфорд; 2) Донишгохи Оксфорд (яке аз калонтарчн донишгохуои Британияи Кабир). oxfords ['oksfodz] п pl кафши маъмули бан- ддор. oxherd ['oksha:d| и подабон. oxhide ['oksaid] и пусти барзагов, пусти бокувват. oxidation [,oksi'dei)n] п хим. оксидшавй. oxide ['oksaid] п хим. оксид, окис, таркиби оксиген бо моддаи дигар. oxidization [,oksidai'zeifn] п хим. оксидшавй. oxidize ['oksidaiz] v хим. оксид кардан, оксидхурда шудан oxygen ['oksidjon] п хим. оксиген. oxygenate [ok'sidjineit] v хим. оксид кардан. oxygenous [ok'sid.^inas] а оксигенй, окси- гендор. oyster ['oisto] и садафак; Close as an oyster. 'Зарб. ~ Мисли мохй хомуш. ozone ['auzoun] и азон (кабати болоии ат- мосферой замин). - 581 - pacify ozonize ['auzoar.aiz] v аз азон пур кардан, бо азон таъмин кардан. Рр Р, р [pi:] х;арфи шонзоахуми. алифбои забони англисй; to mind one’s P’s and Q’s а) эхтиёт кардан; 2) одобро нигох доштан. ра [ра:] п (гуфт. кутох аз papa) падар, падарчон. расе [peis] 1. п 1) кадам, гом- The fence was ten paces from the house. Девор дар масофаи дах кадам аз хона дур чойгир буд. 2) суръат: Не worxed at a slow расе Вай бо суръати паст кор мекард. 3) (гомбардории асп) юрга, сугон; 4) андозаи як кадам; 5) суръати гомбардорй; keep расе with хамсуръат харакат кардан, по ба пои касе пеш рафтан, акиб намондан, баробар будан, хамоханг шудан; 2. v 1) гом бардоштан. гом задан, кадам за- дан: Не paced up and down the room. Вай ба ин тараф ва ок тарафи хока кадам мезад. 2) бо кадам андоза гирифтан, дарозсанчй кардан; 3) бо кадамхои охиста ё якнавохт рох рафтан; 4) танзим кардан (г.ешрафт, пардохт, фаголият ва г.); go through one’s paces махорат ё истеъдоди худ- ро нишон додан, арзи андом кардан; put through one's paces махорати (истеъоод ва г.) каееро озмудан; set the расе рохбарй кардан, пешоханг шудан, пешгом шудан. pacer ['peiso] ё 1) гомбардор, гемзан; 2) ас- пи юрга. pacha ['paefo] юг. pasha. pacific [po'sifik] a 1) ором, осуда; 2) сулхчУ, оштихох, мусолима томез; 3) вобаста ба Укёнуси Ором. Pacific (Ocean), the [pa'sifik('oujn)] n Укёнуси Ором. pacification [.ptesifr'keijn] n 1) оромсозй, дилчуй, таскивдихй; 2) фурунишонй. pacificism [pa'sifizm] ниг. pacifism. pacifier [pa'sifaio] n 1) оромсоз, оромбахш, осудабахш, сулховар; 2) пистонак (кудак). pacifism ['paesifizm] п осудагарой, сулхчУй. pacificist ['paesifisist], pacifist ['passifisi] а ош- ~игаро, сулхчуй, мухолифи чанг ва хунрезй. pacify ['psesifat] v (pacifies; pacified) 1) ором кардан, сокит кардан, фуру нишондан, таекин додан, тасаллй бахшидан; 2) оромиш/ сулх баркарор кардан.
ла&________________________==_______________- pack [раек] 1. n 1) баста, даста, той; The donkeys were carrying heavy packs. Xapxo тойхои вазнинро мекашонданд. 2) гурух, гурухак, чирга, дамъ (инсон)-, 3) гада, даста (хайвон): a pack of wolves гадай гургон; 4) амер, як баста: pack of cigaretie як баста сигор; 5) дастаи варакбозй (карта), даст; 6) як баста ях: an ice раск бастаи ях: 7) хайвонй боркаш (шутур ва г.): pack animal хайвонй боркаш/ борй; 2. v 1) баш ан, печопда бастан, печидан, гузоштан (дар цомадон ва г.), чамъ кардан: Не packed a suitcase for his trip. Вай чомадонашро барои сафар чамъ кард. These hooks pack easily. Китобхоро метавоч бо осонй бает. 2) дар кутти андохтан, дар кутти рехтан. консерв кардан, бастабандй кардан; 3) пур кардан, пур будан, аябоштан: The train was packed. Кагора пур аз одам буд. 4) бор кардан (чорпоро); 5) гусел кардан, фиристо- дан (бошитоб)-, 6) бо шитоб рафтан: 7) зич кардан, чафс кардан; 8) бор кардан (асп ва г); pack off пеш кардан; pack one’s bags омодаи рафта я шудан, чомадонхоро бастан; pack пр даст аз амале кашидан, дари дуконро бастан. package ['paekidj] 1. п 1) амалй бастбандй кардан, бастабандй; 2) баста, даста, сандук, санцукча; 3) мачмуа, хамбаст: 2. v бастбандй кардан, печонда бастан бастан. pack-animal ]'pask,aenimai] п хайвонй бор- бар/ боркаш (шутур ва г.). packer ['рагкэ] и 1) борбанд, борпечон, бастабанд, куттипуркун; 2) дастгохи бастабандй. packet ['paekit] п як бастаи нома, дастаи хурд, покат, кутти, як баста. packet-boat ['paekitbout] п киштии почта (ки мусофирон ва бор мебарад). pack-horse ['paekho:s] п аспи боркаш/ борй. packing ['psektij] п 1) бастабандй, дар куттирезй, куттипуркунй; 2) тич. нарх бе бастабандй; packing paper котази бастабандй. packman ['psekmen] л дастафурУш фурушандаи даврагард. packsack ['paeksek] п борхалтаи пуштй. pack-saddle [’peeksedl] п зин (асл, шутур ва г). packthread ['psekGred] л ресмони бастабандй. pact [paekt] л 1) сомон, паймон, муохида. ахднома, шартнома: non-agresson pact ахдномаи дасткашй аз тачовуз; to enter into pact ахднома бастан; 2) ахд, кавлу карор. pad [paed] 1. л 1) тиб. кабат, тах, Кабати нарм, нармпуш, болиштак; 2) зини нарм ва -582- тахдузишуда; 3) дафтар, дафтарча, китобча: а drawing pad дафтарчаи раемкашй; 4) болиш- таки мухр; 5) гуфт. бистар, тахти хоб; 6) барги шиновар (бархе аз гулкой обзй); 7) гуфт. уток, махали зиндагй, апартамент; 2. v 1) тах задан, астар мондан, илова кар- дан, астардор кардан; 2) тахдузй кардан, лоя- дор кардан, нармруядор кардан; 3) шоху бар- гдор кардан (нутк, е нигориш). padding ['paedir)] п нармрТягузорй, нармлоя, нармруя, масолехи нармнушй. paddle ['paedl] 1. п 1) бола, белчаи каикронй: What is this paddle made of? Ин белча аз чй сохта шудааст? 2) чархи киштй, чархи осиёби бодй; 3) белча (барои омехтан); 4) дарвоза (даргот)-, 5) зоол. каноти мохй; 2. v 1) бола задан, бел задан, бел зада шино кардан: Не paddled down the river. Вай кад- кади дарё бел зада шино мекард. 2) чалондан, куфтан (бо бела)-, paddle one’s own canoe ба худ боварй доштан; аз касе вобаста набудан; мустакилона амал кардан. paddle-wheele ['peedlwitl] л чархи паррадор, чархи белдор, чарх (барои харакати киштй). paddock ['paedok] л майдони машки аспхои цаванд, чойгохи зин кардани аспхо. paddy I ['paedi] л биринч- paddy П 1'paedi] ниг. paddywhack. paddywhack ['paediwaek] л авчи хашм, хуруши кахр. padishah ['paedija:] п азреш. форси: поцшох. padlock ['paedbk] 1. л кулф, куфл, кулфи берунй; 2. v кулф кардан. pagan I'peigon] 1. л кофир, бутпараст; бецин, ломазхаб (шахе)-, 2. а кофирона, бугпарастона. paganism ['peigonizm] л бутпарастй, пемазхабй, бединй. page I [peidj] 1. л В сахифа, варак; 2) мац. фасл, руйдодхо; 2. v сахифабандй кардан, ракамгузорй кар- дан, варак задан юахифа.хоро). page II [peidj] 1. л хонашогирд, навкари чавон, пешхизмати чавон (дар хонаи ашрофй), чавони ашрофзеда (дар асрз$ои миёна)-, 2. v 1) пешхизмати кардан, хонашогирдй кардан, псдавй кардан, паёмрасонй кардан; 2) фаро хондан, садо задан, фарёд кардан (бо овози баланд)-. Page Dr. Jonse! Доктор Чрнсро фарёд кунед! pageant ['ptedgsnt] л 1) намоиш, намоиши бошукух, маросими таърихй, карнавал; 2) на- моши бемаънии худнамоишй. pageantry ['paedgsntn] л (pl pageantries) 1) намоиши бошукух, маросими бошукух ва таърихй, корхои чашмгир; 2) мац. намоиши бехуда.
- 583 - pale paginate ['paedgineit] v шуморагузорй кар- дан, нумерабандй кардан, ракамгузорй кар- дан (китоб, сахифа ваг.). pagination [,paed3i'neijn] п шуморагузорй, нумера ё ракамгузорй (китоб ва г.) pah! [pa:] inter Oxo! X,a! (нидои тахкир ё нобоварй). paid [peid]ва р. р. аз pay 2. paid-up [peidAp] а пардохтшада. pail [peil] п салил. pailful ['peilful] п сатили пур (уамчун чена- KU 1уццоиш). paillasse [peel'ja:s] п камзули кохй. pain [pein] 1. п 1) дард: Не felt a sharp pain Вай дарди сахт хис кард. 2) танбех, гушмол; 3) ранч, захмат, мехнат, озор, алам: a pain of seperation ранни чудой; 4) pl кушиши бисёр, захмати зиёд: The boy took great pains to do rhe work well. Писарча кушиши зиёд ба харч медод, то ки корро хуб анчом дихад. 2. v 1) дард овардан, дард кардан; 2) ранч овардан, ранч додан, ранчондан, озор додан, озурдан; No pains, no gains. Зарб. ~ Нобурда ранч ганч муяссар намешавад. painful ['peinfulj а 1) дардангез, дарднок, дардовар, чонгудоз, дорой дарди шадид, озордиханда: a painful injury захми дарднок; 2) машаккат нок, пурмашаккат, мушкил, душ- вор, вазнин: a painful duty вазифаи мехнатзо; 3) пурдарди cap, пурзахмат. painkiller |'pem,kila] п дардкуш (дору). painless ['peiulisj а беозор, бедард: бс дарди cap, безахмат. painstaking ['peinz,teikirj] а ранчбар, захматкаш, пурчидцу чахд, кушо. paint [peint] 1. п 1) ранг (ранге, ки бо он нащошй мекунанд)-. a box of paints куттии рангхо; Не gave the door two coats of paint. Вай дарро ду маротиба ранг кард. 2) ранг (ранги чизе); 2. v 1) ранг кардан, ранг задан, рангпардозй кардан: Не painted the door brown. Вай дарро ранги малла кард. 2) каши- дан (бо ранг), няккошй кардан, сураткаши кардан: Our teacher painted this picture. Ин расмро муаллими мо кашид. 3) баёп кардан, шарх додан (ба таври зинда). Не is not as cruel as he is painted. Он кадар ки мегуянд, золим нест. paint out/ up ранг карда нопадид кардан, ранг задан, рангпуш кардан (комилан ё сартосар). paintbrush ['-pemtbwj] п мукалам. painted ['peintid] а рапгшуда, ранкарда. painter ['peinto] п 1) наккош, рангзан, рач- гпардоз, рангмол: The painter is coming today to paint the wall. Имруз рангзан омада деворхоро ранг мекунад. 2) рассом: Rem- brandt was a famous painter Рембрант рассо- ми машхур буд. painting ['peintnj] 1. pres. р. аз pain 2.: Не is painting a picture of his mother. Вай расмй мо- дарашро мекашад. 2. и 1) рассомй, наккошй (рам нак,рошии тасвир ва хам дару девор); 2) раем, тасвир (нацкршишуда): Is that an original painting? Ин расмй аслй аст? 3) рангкунй, рангмолй; 4) ранг, намуд, чило; 5) хунари рангуборй. pair [реэ] 1. п 1) чуфт, дуто: a pair of shoes як чуфт пойафзол; 2) хар чизе, ки аз ду кисмат иборат аст: a pair of scissors кайчй; pants, trouses як шалвор, як шим; 3) зану шавхар; ду нафар; нару мода: a pair of friends ду дуст; in pairs чуфт-чуфт, дуго-дуто: Earrings are sold only in pairs. Гушвор факат чуфт-чуфт фурухта мешавад. pair off чуфт кардан/ шудап, дуто-дуто кардан/ шудан; мау. издивоч кардан. 2. г чуфт кардан/ шудан, зану шавхар кар- дан/ шудан, дунафарй кардан, дутой кардан. pajamas, pyjamas [pa'dgamoz] п pl (аз решай форм: пойцома) пижама, чомаи хоб. Pakistan [,peeki‘sta:n] п Покистон. Pakistani [.psekis'taeni] 1. и шахрванд/ ахли Покистон; 2. а покистонй. pal [psel] 1. п гуфт. рафик, дуст, ёр, шарик, хамдаст; pen pal амер, дусти мукотибавй; 2. v дуст будан бо, рафокат кардан бо, дуст шудан. palace [/paths] п каср, кох, калъа, иморат ва боги бузург: the palace of justice кохи додгустарй/ судй. palankeen, palanquin [.paslan'km] n замбар, занбар. palatablility [,ptelata'bihti] n бомазагй, хушмазагй, хуштаъмй, болаззатй. palatable ['paelatablj a 1) бомаза, хушмаза, хуштаъм, болаззат; 2) форам. palatal ['peelotl] 1. п фон. овози коми; 2. а фон. коми, вобаста ба ком. platalization ['paelatalai'zeijn] п фон. комку- нонй, палатализатсия. platalize ['paelatalaiz] v коми кардан. palate ['pseht] п 1) ком, сакфи дахон; 2) завк, рагбат, мехр; салика, зоика, шавк, palatial [po'leijal] а 1) бошукух, шукухманд. боазамат, пуразамат; 2) кохмонанд, каермонанд: a palatial house хонаи каермонанд. palaver [pa'la:va] 1. п 1) харза, гапхои бехуда, сафсата; 2) чоплусй, сухани фиребанда; 2. v 1) харза гуфтан, лаккидан, ёвагуй кар- дан; 2) чоплусй кардан, ширамолй кардан. pale I [peil] 1. а. 1) рангпарида, зардранг: а pale face чехраи рангпарида; 2) камнур, хира,
pale _ __ ____ камтоб, заиф; 3) бечило, камраш, хира (ранг); turn pale рангпарида шудан/ кардан, зардраш шудан/ кардан; 2. v ]) рангпарида шудан/ кардан, зард ранг шудан/ кардан, хира шудан; 2) аз ахамият афтодан, аз чило мондан, аз чилва афтодан pale II [peil] 1. и 1) мехи чубин, тирак, тир- ча; 2) мац. марз, хад, сархад, хисор, худуд, чорчуба. 2. v девор кашидан, марз бастан. paled [peildj а деворкашида, марзбаста pale-face [peilfeis] п сафедпуст, шахси на- жоди сафед. Palestine ['psehslain] п Фаластин. Palestinian [,pasl is'tinien] 1. п сокин/ ахли Фаластин; 2. а фаластинй. palette ['pasht] п палитра, тахтачаи рассомй (тахтачае, ки рассом рангхои худро руи он бо х,ам меомезад). palfrey ['poilfri] п аспи саворй (хусусан ба- рои бону вон). paling ['peihrj] п 1) гуфт., шоир. девор, де- вори каторчуб (гирди бог ва г.); 2) мехи чубин, тирак. palisade [,pa;h'seid] 1. и деворй каторчуб, 2. v бо каторчуб деворбандй кардан. palilsh ['peihj] а рангпарида, нисбатан рачгбохта. pall ['рэ:1] 1. п рупуш, парда, чилд, пуст; 2) гуфт. хидоб; 2. v 1) рупуш кардан, сиёхпуш кардан (то- бутро); 2) торик/ хира кардан, хиратоб кар- дан. palliasse [pael'jaes] ниг. paillasse. palliate ['peelieit] v 1) сабуктар кардан, тас- кин додан, фуру нишондан (бемори, дард ва г.); 2) кам кардан, бехтар намоёндан, бехнамой кардан, камнамой кардан (гунох;, циноят). palliation [,paeli'eijn] п 1) сабукии муваккатй (дар ва г.); 2) авфкунй, сафедкунй (циноят). palliative ['paehotivj 1. п 1) доруи дардкуш; 2) хар чизи таскиндиханда; 2. а 1) дардкуш, фурунишон; 2) бехтарнамо, бехнамо. pallid ['paelid] а паридаранг, рангпарида, рангбохта, рангурУрафта, бенур. pallidness ['paehdms] п рангаридагй, бенурй, берангй. pall-mall [,pel'mel] п номи бозй кадима бо гуи чубй. pallor ['pasla] п рангпаридагй, рангбохтагй, рангкандагй (бар асари бемори, таре ва е.). palm I [pa:m] п 1) хурмо, нихоли хурмо; нахл, нахли норчил, шохаи нахл: Do coconut palms grow there? Нахли норчил дар он чо -584- меруяд? 2) шоха ва баргхои нахл; 3) перузй, фатх; bear/ carry off the palm барранда шудан, чоизаро буридан; yeild the palm to шикасти худро эътироф кар- дан, бартарии дигареро эътироф кардан. palm II [pa:m] 1. п 1) кафи даст: Не has а splinter in the palrn of his hand. Дар кафи дас- таш хор задаст. 2) бах,, лаббаи лангар; grease/ oil sb’s palm ришва додан; have an itching palm шахвати пул доштан, ахли ришва будан. 2. v 1) дар кафи даст пинхон кардан, байни ангуштон пинхон кардан; 2) бо кафи даст мо- лит додан; 3) каееро харидан (бо ришва додан)’, palm off гул задан, фиреб додан, агфол кардан, palmetto [pael'metau] п гиёх;. нахли пакана. palmful ['parmful] п як каф чизе. palm-oil ['pa:moil] п равгани нахл (палма). palmy ['pa:mi] a (palmier, palmist) 1) шоир. нахлдор, пур аз дарахти нахл, нахлистон; 2) нахлмонанд; 3) мац. пурравнак, муваффа- Киятомез: palmy days давраи гулгулшукуфй. palpable [’padpobl] а 1) ламешаванда, кобили ламе, хистпаванда; 2) хувайдо, ошкор, кобили дарк, фахмиданй, ба назар намоён. palpate ['paelpeit] v даст-даст/ ламе кардан, даст задан, палмосидан. palpitate ['pselpiteit] v 1) задан, тапидан, харакат кардан, тапиш доштан; 2) ларзидан (аз таре, хурсандй ва г.). palpitation ['paelpi'tcijn] п тапиш, задан, кор, харакат (дил(. palsy ['po;lzi] п (pl palsies) тиб. фалач (бемори}, 2. v фалач кардан, шал кардан. paltry ['podtri] а 1) ночиз, бемаврид, камахамият, кам, чузъй; 2) рахмовар, хузнангез; 3) хакир, паст, залил, разил, ман- фур. Pamirs ё Pamir ['pa:mtrz] п куххои Помир. pampas ['paempoz] п pl пампасхо (даштуои сералафи Америкам Цануби). pamper ['ргетрэ] v эрка/ нозпарварда кар- дан, ба ноз парваридан. pamphlet ['paemflit] п рисола, китобча, макола, дафтар, хачвия. pamphleteer ['paemflx'tio] 1. п муаллифи ри- сола, памфлетнавис, рисоланавис, хачвияна- вис; 2. v рисола/ макола навиштан. pan [psen] 1. п 1) тоба, това, лаганча, тос, коса, пиёла, Тагора; 2) фурурафтагии замин; 3) геол, пустаи сахтй хок; 4) яхи шиновар; 5) амер, сурат, чехра; 2. v 1) дар това ва г. сурх кардан, зирбон- дан; 2) заргирй кардан, маъданро шустан ва тиллои онро гирифтан;
-585- pants pan off шустани pern тиллрдор, регро шустан ва тиллои онро чудо кардан, заргирй кардан; pan out тилло доштан, зар додан, шуста тоза кардан (тилло). panacea [,paena'sia] п доруи хама дардхо, нушдору, хамадармон. panache [pa'naej] п 1) дастаи пар, парцаста (ки барои зинат ба кулох, мезананд); 2) худнамой, ширинкорй. panama [,рагпэ'та:] и 1) панама (навъи кулох;), кулохи сипохй. Panama [,ргепэ'та:] п Панама (кишвар}. pancake ['ptenkeik] 1. п пенкейк, чатпак (блин), чизи ширин ва пахн; flat as pancake тамоман хамвор; 2. v фуруд овардан (уавопайморо) pancreas ['pasgkrios] п анат. гадуци зери меъда. pandemonium [,p®ndi'mounjam] и 1) дузах, чаханнам; 2) чои шулуг-пулуг, чанчол, харчу марч, чУшу хуруш, киёмат. pander ['pseuds] 1. и 1) чокаш, пойандоз; 2) даллоли мухаббат; 2. v даллоли кардан, чокашй кардан, до- мой задан. pane [pein] п 1) шишаи тиреза/ дар; 2) тах- таи дар, коби дар; 31 хар як аз пахдухои ал- мос. paned [peind] а шишадор, шишазада (бар ё тиреза). panegyric [,p4em'djirik] 1. п бадеха, мадхнома, мадхия, нутки пуртаълиф, ситоиш; 2. а мадхона, ситоишкорона. panel ['paensl] п 1) лавха, тахта, сафха: а control panel лавхаи идоракунй (уавопаймо ва г); 2) гурух, хайат, хакамон, доварон: a panel of experts гурухи мутахассисон; an advisory panel гурухи мушовара. 3) порча ё намади зери -зин, пор, чул, зини нарм; 4) шишаи де- вор; 2. v пушондан ё зинат додан, р.Укаш кар- дан. panelling ['paenolit)] п коббанди, тахтахои руи чизе. pang [pact]] п 1) дарди сахт, дарди шадид; the pangs of a toothache дарди сахти дандон; 2) pl азоб: the pangs of hunger азоби гуруснагй; pang of conscience азоби вичдон. panhandle f'pasn.hsndl] 1. n 1) дастаи това; 2) амер, бахше аз замини иёлат, ки мисли дас- таи това пеш рафзааст; 2. v гуфт. гадой кардан, садака талаби- дан. panic f'paenik] 1. п тарси ногахонй, харос, изтироб, дахшат, вохима, саросемагй; seized by panic ба дахшат афтидан; 2. а харосона, рухияи вохимааидозй. 3. v харосзада кардан, харосондан, харосидан, саросема кардан/ шудан, ба вохима/ба дахшат афтидан. panicky ['psemki] а вохиманок, вохима- ангез. panic-monger ['paemk,mAijgaj п ьохимачй, вохимаандоз. panic-<rricken ['paenik, strikon] а харосида, харосзада, дахшадзада, ба вохима афтода. panne L'paenj п порчаи барок, ва нарму бах- малнамо. pannier ['раешэ] г. сабад (барои каши&ани ме- ва ва г ба пуштй инсон ё чорпо). pannikin ['paenikm] п анг. товача, товаи хурд, мохито ваи хурд. panoplied [’paenaplid] а мусаллах, омодаи набард. panoply ['paenapli] п (pl panoplies) 1) либоси чангй. зирехи cap то по, пушиш; 2) зебчома, пушиши зебо, зеба. panorama [,paena'ra:ma] п манзара, намуди чашмандоз, (чано тасвири борам, ки як манза- раи комилро нишон медихано), даврнамо, хаманамо, занчирнамо; 2) шархи чомеъ, тас- вири куллй, баррасии фарш ир: a panorama of American history тасвири куллии таърихи Америка. panoramic [,paena’ra.mik] а хаманамо, занчирнамо, манзараи хаманамоёна: panoram- ic view манзараи густурда. pan-pipe ['psenpaip] п мус. як навъи най (иборат аз чанд найчауои б о ромб ас та). pansy [’paenzi] п (pl pansies) 1) гиёр. гули одамру, буиафшаи фарангй; 2) амер. гуфт. марди занрэфгор; хамчинсбоз. pant [pamt] I. п 1) тапиш. дам, дамиш (дил); 21 нафасгир ии вазнин; 2. v 1) бо мушкилй нафас кашидан, хафи- дан, тунд нафас кашидан, нафастанг шудан (бар асари давидан ва г.); 2) тез задан/ танидан (дил); 3) хасраг каши, (ан, пазмон/ зор шудан; 4) ларзидан, тапидан; 4) хостач, орзу кардан (шадидан); 5) нафасзанон гуфтаи. par.talet(re)s [,ptenl o'lets] п pl шалвори кудакона ё занона. pantaloon [,paento'lu:n] п шалвори танг, шалвори голф, пойчомаи занона, танбон. pantheon [ргеп'Опэп] п пантион, манзиле, ки гури бузургоня миллат дар он карор доранд, парастишгох. зиёратгох. panther ['ргег.0э] п зоол. 1) паланги сиёх, пантера; 2) амер, пума, ягуар. pantile [’psentatl] п сафолй бомпуши холандй. pantomime ['psentamaim] п теа. пантомима, намоиши сомит/ хомуш (ки дар он бозигарон бо имо ва шиора науши худро бозй мекунанд), хунари намоиши хомуш. pantry i’paer.tri] п (pl pantries) 1) анбор, ан- бори зарф; 2) шарбатхена pants ['paents] п I кутох аз pantaloons, бо ф.
pantsuit_________________________________________ шак. у. меояд) 1) шалвор, тачбон; 2) амер. гуфт. шим; wear the pants in the family занкалон будан, мутей зани худ будан. pantsuit ['paent'sjir.t] п курта ва шалвори занона. panzer ['paenza] п нем., зирех,, танк. рар ['раер] п 1) хуроки кудак; 2) гуфт. нуги пистон; 2) хаммонанди нуги пистон; 3) амер, гуфт. даромад аз хизмати давлатй. papa [рэ'ра:] п падар, падарчон (кудакона) papacy ['peipesi] п (pl papacies) макоми по- пи аъзам. papal ['peipol] а попй, вобаста ба поп. paper f'peipa] 1. п 1) когаз: Give me some writing paper, please. Лутфан, ба ман когаз дихед. 2) рузнома: Have you read today’s pa- per? Шумо рузномаи имрузаро хондед? 3) pl хуччат: Не signed the papers. Вай хуччатхоро имзо кард. 4) кори хаттй, имтихони хаттй: The teacher is reading John’s examination paper. Муаллим кори хаттии Цонро хонда истода- аст. 5) маколаи илмй, баромад: Не has recent- ly published a very interesting paper on this sub- ject. Оиди ин масъала у ба наздикй маколаи ачибе нашр кард. 6) ёддошт, дастнавишта, нома, навиштор; 7) натрия: the university paper нашрияи донишгох; 8) pl когазхои киматбахои бонкй; commercial papers когазхои киматбахои тичоратй; 9) билети имтихонй; paper currency/ money пули когазй; 2. а когазй: a paper bag сумкаи когазй; 3. v дар когаз печондан, бо когаз пушондан, когази девори часпондап. paper-back ['peipabtekj п китоби чилди когазй, киюби чилди нозук. paper-hanger ['peipo,hter)ga] л коргаре, ки когази девори мечаспонад. paper-hangings ['peipa,haegigz] п pl когази деворй. paper-knife ['peipanaif] п корди покаткушой. paper-mill ['peipamil] п корхонаи когазтайёркунй. paper-weight ['peipoweil] п вазнаи когаз (вазнае, ки руи когаз мегузоранд, то бод онро набарад). papery f'peipan] а когазмонанд, когазй, са- бук, камвазн. papilla [рэ'рНэ] п (pl papillae) анат. пистон ча, пистонак. papoose [ps'pu:s] п кудаки сурхпуст (Аме- рикой Шимоли) paprika ['раерпко] п каламфури сурх ё испанй. Papua New Guinea ['paspjuo'nju/gmi] n Па- пуа-Гвинеяи Нав (кишвар). Papuan f'paepjuan] п 1) ахли Папуа; 2) за- - 586- бони папуа. pappy Гркр1] а нарм, мулоим, тиранок, обдор. papyrus [pa'paioras]) п (pl papyri [-rai]) 1) гиёх- папирус; 2) когази папирус. par [pa:] п 1) баробарй, хамтарозй: on a par баробар ба; 2) нархи баробарй ду арз; 3) (сахмия ва когазхои риматбауо) бахо/ арзиши исмй, арзиши навишташуда руи когаз ё сахмия; Не bought the stocks at par and sold them above par. У сахмияхоро бо арзиши исмй харид ва болотар аз арзиши исмй фурухт. 4) холати мухтадил; on a par with sb/ sth баробар ё хамтароз ба касе/ чизе; at par бо бахо/ арзиши исмй; above (below) par баландтар/ пасттар аз арзиши исмй. parable ['рзегэЫ] п хикоёт (достонй сода ва хутор бо маънии ахлокй ё мазрабй), кисса, ма- сал, матал, саргузаштча, тамсил. parabola [рэ'ггеЬЫа] п геом. парабола. parabolic(al) [,paera'bolik(al)] al) парабола- шакл; 2) рамзнок, киноявй, хикоётй, вобаста ба достонй сода ва кутох бо маънии ахлокй ё мазхабй. parachute ['paerojwt] 1. п чатри начот, па- рашют, чатри фуруд, фурудчатр. 2. v бо чатри начот фуруд омадан, бо фу- рудчатр бор партофтан parachutist ['pierofu:tist] л парашютчй, чат- рбоз, касе ки, чатри начот ба кор мебарад. parade [pa'reid] 1. и 1) намоиш: a military pa- rade намоиши харбй; 2) чавпон, арзи андом; 3) typyx, силсила, тсъдод, 4) гардишгох; 5) майдони намоиш; 2. v 1) кадам задан, саф оростан: The sol diers paraded in uniform. Аскарон бо либоси низомй кадам заданд. 2) чавлон додан, арзи андом кардан, хиромидан; 3) хавобаландй кардан, магрур шудан. parade-ground [pa'reidgraund] п майдони машки таълимй/ омузиши, машкгох- paradigm j'pxradaim] п 1) мисол, намунаи олй, нигора, колаб. 2) грам. парадигма, чавдапи тасрифи ягон калима, суратхои сарфй. paradise ['pterodaisj п (аз решай форси) 1) бихишт, парадпс, фирдавс, чаннат; 2) малакут, арш. paradox f'pasrodoks] п парадокс, муаммона- мо, чаранднамо (фикрс, ки бо акидах,ои маъмулй мувофикат намекунад), андешаи гайриодй. paradoxical [,paro'doksikal] а муаммой, ча- ранд, алокаманд ба муаммогуй. paraffin ['pserofin] 1. п хим. парафин: parffin oil равгани парафин; 2. v парафин молидан, дар парафин тар
- 587 - parentage кардан. paragon ['pasragan] n 1) намунаи комил/ олй, сармашк; 2) алмоси олй беш аз 100 ка- рат. paragraph ['paersgra:f] 1. п 1) параграф, банд, модда: The composition consits of six paragraphs. Иншо аз шаш банд иборат аст. 2) маколаи кутох, гузориши мухтасар; 2. v параграфбандй кардан, бандбандй кардан, дар як параграф зикр кардан, абзатс гузоштан. Paraguay ['psragwai] п Парагвай. parallel ['paeralel] 1. п 1) хати параллел/ хамросто/ муьозй/ хамрав, хати арз; 2) хамсонй, ташбех, шабех, хаммонандй; 2. а 1) мувозй, хамрав, хамросто; 2) мушобех, хаммонанд, шабех, хамто; 3. v 1) мувозй кардан, хамросто кардан/ шудан, 2) мукоиса кардан, баробар кардан, киёс кардан; 3) шабех додан, монанд кардан; 4) бар. хамсон пайваст кардан; draw a parallel мувозй (параллел) гузаронидан; without parallel бехамао, беназир, бехам- монанд. parallelepiped [,pterole'lepipedj п геом. параллелепипед. parallelogram [,pasra'lelagra&m] п геом. па- раллелограм (шакли чоркунуае, ки тарафуои мукобили он ба уамдигар баробар ва мувозй мебошанд.) paralyse [' paeralaiz] v фалач кардан/ шудан; хобондан. аз кор андохтан. paralysis [po'raehsis] п (pl paralyses) фалач (бемори): the paralysis of the left side of the body фалачи тарафи чапи бадан. paralytic [,paera'htik] 1. n фалач, фалач- андом (шахе); 2. а фалачй, вобаста ба фалач- paramount ['paepamaunt] а мухимтарин, арчмандтарин, волотарин, олй, якумдарача, фарозин: a paramount problem of our age мухимтарин масъалаи карни мо. of paramount importance ахамията якумдарача дошта. paramour Грасгэтиа] п маъшук е маъшука. parapet ['preropit] п 1) тавора, панчара, де- вора; 2) уар. чоипанох, сангар; 3) кучаи пиё- дагард. paraphrase ['pxrafreiz] 1. п накдкуни, Хикоят, баргардон, баёпи дигар; 2. v ба тарзи дигар накл/ хикоя кардан, ба тарзи дигар ифода/ баён кардан ё навиштан, таъбир кардан: to paraphrase a poem into prose шеърро ба сурати наср даровардан/ баргардондан. parasite ['pasrasait] п дунболарав, сарбор. косалес. parasitic [,pa?ra'sitik] а паразита, муфтхур. parasitism ['pserosaitizm] п муфтхурй. туфайлихурй. parasol [,paera'sol] п чатри офтобй. parataxis [,paero'tasksis] п грам. паратаксис, пайвасткунии пайваста бепайвандак ё пайва- сткунии тобеи бепайвандак. paratrooper ['раегэДгшрэ] п сарбози десанта. paratroops ['pasratru:ps] п pl уар. киемхои десанта. paratyphoid ['psra'taifoid] п тиб. домана. parboil ['pa:boil] v 1) нимпаз кардан, андак/ каме дар об чушондан, каме пухтан; 2) аз хад зиёд тафсондан, гарм кардан( офтоб). parcel ['pa:sl] 1. п 1) баста: parcels of food and medicine бастахои дору ва хурок; 2) даста, гурух (ба маънои манфй): a parcel of fools як даста авбошон; 3) бахш, кисмат: This condition is part and parcel of our agreement. Ин шарт бахше аз карордоди мо аст. 4) китъаи замин, кавора; 2. v 1) ба хиссадо таксим кардан, бахш кардан, хисса кардан; 2) иечонданй/ бастабандй кардан. parcel out чудо карда додан, таксим карда до- дан. parch [pa:tj] v 1) сузондан, андак бирён кар- дан; 2) хушк/ кок кардан, хушкондан, хушки- дан; 2) ташна шудан/ кардан. parched [pa:tft] а хушк, кок (лаб). parching [ра:tJirjJ а сузон. parchment ['pa’tfmant] п когазй пустй, пустина (пусти уайвонот, ки барои хатнавис.й истеъмол мешуд.) pard ['pa:dj п гуфт. шоир. палаш pardon ['pa:dn] 1. п 1) бахшиш, а«ф, омур- зиш; to grant sb a pardon каееро хукми бахшиш додан, каееро авф кардн; 2) гузашт, узрхохй: ask pardon for one’s sins барои гунохи худ бахшиш/ омурзиш пурсидан; (I beg your) pardon! Мебахшед! Маъзарат мехохам! 2. v бахшидан, авф кардан; бахшиш пурси- дан: Pardon me! Маро бубахшед! pardonable ['pa:duabl] а бахшидани, авфпа- зир. pardoner ['pa.dno] п бахшоянда, рахмон pare [рвэ] v тарошидан, задан, кандан (п^ст, руя ё пасти ва баландии чизеро); pare-down костан (маъмулан хазинаро), бурида кам кардан (хаооцотро), кутох кардан. parent ['pearant] п 1) волид, волида, падар, модар; 2) pl волидайн, падару модар: His par- ents have passed away. Падару модараш фав- тидаанд. 3) ниё (ниёгон), чад (ачдод); 4) асл, сарчашма, мунша: Effort is the parent of success. Кушиш сарчашмаи муваффакият ме- бошад. 2. а хешй, хешовандй. parentage ['peorantidj] п 1) табор, аслу на- саб, баромад; 2) падарй, модарй.
parental_______________________________ parental [po'rentl] а надарена, модарона, вобаста ба волидайн. parenthesis [pa'rendisis] п (pl parentheses [ Disks] 1) калимаи ё чумлаи туфайлй; 2) кавси доирашакл, камонак. parentlietic(al) [paeron'0etik(sl)J а 1) туфай- лй, мукаддимави; 2) дар каве гирифта. parenthood ['paoranihud] п падарй, модарй. par excellence [,pa:r'eksala:r)s] фр. adv олй, барчаста, бо тамоми маънй: Shohnama is an epic poem per excellence. Шохнома як достонй хаммосии олй аст. pariah ['равно] п одами паст ва манфур. paring ['реэги)] п амалй тарошидан/ пуст кандан (себ ва г.)! гирифтан (нохун ва г.); 2) пустканда, буридахои нохун ва г., пора, пор- ча, буридагй, реза. Paris ['peens] п ш. Париж, пойтахти Франсия. parish ['paerif] п 1) каламрави калисои махал, бахши калисой, созмони калисоии хар нохия; 2) сохтори маъмурии нохия; go on the parish кумакпулии бекорй гирифтан. Parisian [po'rizian] 1. п адли Париж, 2. а парижй, вобаста ба Париж. parishioner [po'njonoj п узви калисои махал, адли махал, аъзои калисои махал. parity ['paeriti] п (pl parities) 1) баробарй, хамарзй, хамгарозй хаммонандй, хамсонй, таодул, яксонй; by parity of reasoning аз руи таодул; 2) мувозина; 3) баробарии нархи му- бодилаи арзхо, баробарии арзй; park [pa:k] 1. 1) п бог, богистон, гардишгохи хамагонй, парк: They took a walk in the park. Онхо дар бог сайру гашт карданд. 2) парк, ист (автомобил ва г.); 2. v 1) воситаи накдиётро дар чое гузош- тан, парк кардан, мондан: Не parked near the library. Вай мошинаи сабукравашро дар на- зди китобхона монд. 2) амер, карор додан, гузоштан, ниходан, чо додан. parking ['pa:ktrj] 1- pres. р. аз park 2.: Park- ing his car, he noticed a black cat. Автомибилро гузошта, у гурбаи сиёхро цид. 2. п амалй парк кардан; дои мондани наклиёт, паркинг, монишгох, мондгох: No parking! Парк кардан манъ аст! parkland ['pa:klaend] п замини парк. parkway ['pa:kwei] и кучабог, гулгашт. parky ['pa:ki] а лах. хунук, тоза (хаво). parlance ['padons] п тарзи сухбат, сабк, тарзи гуфтор, тарзи баён; in legel/ medical/ common parlence бо истилохи хукукй/ тиббй/ гуфтугй (сухан кардан). parlay ['pa:lei] 1. п 1) маблаги аслй ва ба иловаи маблаги бурдро якчоя шартбандй кардан (дар г;имор); шартбандии якчоя; 2. v хадди аксар истифода бурдан, бо махорат ба кор бурдан. - 588 - parley ['pa:h] 1. п (pl parleys) 1) музокира, музокирот, гуфтугу зор, гуфтугу, гирдихамой; beat/ sound a parley уарб. огохонидан, огох кардан :хохиши музокираро огоз кароан). 2. v 1) гуфтугузор кардан, музокира бур- дан, музокира кардап, гирдихамой доштан, 2) ran задан (ба забони хоричй). parli anient ['padoniant] п 1) парламент, мачлис, мачлиси шуро; чирга (Афганистану 2) (бо %арфи. калон) Парламента Британияи Ка- бир. parliamentarian [,ра:1этэп'геэпэп] п 1) аъзои парламент, аъзои мачлис; 2) донандаи низоми парламента. parliamentary [,pa:la'mentari] а парламента, мачлисй, вобаста ба мачлиси niypo: the par- liamentary form of government низоми хукуматй парламента. parlour, амер. parlor ['ра:1э] и 1) мехмонхона, хонаи нишаст, хонаи гуфтугу, хонаи пазирой; 2) амер, хона, толор, кошона: hairdresser’s parlor сартарошхона; beauty par- lor кошонаи муй; parlour game бозии хонагй, parlour ma<d пешхизмат, хизматгор. parly L'pa:li] п лах. кутох аз: parliamentary train катори арзони дарачаи 3. parochial [po'roukiol] а 1) махдуд, нопурра, махаллй; 2) кутохфикрона, кутохбинона, кутохназарона, кутохандепюна, кутохбин она: a parochial view of the world биниши кутохфикрона дар бораи чахон. parodist ['pasradist] п накидана вис, такдидчй, такдидчии мазхакавй. parody ['paeradi] 1. п (pl parodies) накиза, такдиди хачвй/ мазхакавй; 2. v накиза навиштан, таклиди хачвй аз чи- зе ё касе кардан. parole [pa'roul] 1. п 1) кавли шараф, пайравй аз кавли шараф, ваъда; 2) хар. исми убур, исми шаб; 2. v бо кавли шараф озод кардан, аз руи вичдон озод кардан, бо кавли некрафторй озод кардан. parolee [pa,rou'li:] и шахси бо кавли шараф озодшуда. paronym ['равгэшт] п 1) заб. пароним, во- жаи хамреша, вожаи хамхонавода; 2) омоним; 3) шух. хамном, адаш. paroxysm ['pteroksizm] и авч, хуруч, шиддат (дард, ханда). parquet ['pa:kei] 1. п 1) паркет, чубфарш; 2) амер, сахни театр/ синамо ва г. (гайр аз балконов). 2. v бо чубфарш оростан. parquetry ['pa:kitri] п паркет. parricide ['pasrisaid] n 1) падаркуш, модар- куш; 2) хиёнаткори ватан; 3) падаркушй, модаркушй; 4) хиёнаткории ватан.
- 589 - articularize parrot [’paerot] 1. n тутй; 2. v тутивор такдид кардан, кур-курона такрор кардан. parrotry ['pseratri] п амали кур-курона такдид кардани суханони каси дигар. parry ['peen] 1. п (pl parries) радкунй, дафъкунй, рад гардондани зарба: to parry а question аз савол даррафтан; 2. v рад карда гардондан, зада гардондан, дафъ кардан. parse [pa-z] v тахлили грамматики кардан. parsimonious [,pa:si'moum?s] а хасис, мум- сик, зихна. parsimony ['pa:simani] п хасисй, мумсикй. parsley ['pa:sh] п бот. чаъфарй. parsnip ['pa.smp] п бот. зардак (як навъ растании бсхмева аз уинси ристаниуои со- ябонгул). parson ['pa:sn] п кашиши калисои махал, (rector хам мегуянд). parsonage ['pa:S9nid3] п хонаи кашиш. pari [pa:t] 1. п 1) кием, пора, бахш, чузъ: They divided the work into three parts. Онхо корро ба се кием таксим карданд. 2) сахм, кисмад, дахолат: Не had no part in it. Вай дар ин кор дахолат надошт. 3) тараф, су, чониб: for my part аз тарафи худ; on the part of his friend аз тарафи дусташ; He always takes his brother’s part in an argument. Дар бахс доимо тарафи бародарашро мегирад. 4) накдп, рол, сахм: She played her part very well. Вай накшашро хуб бозй кард. 5) китьа, пора; 6) хисса: part of speech хиссаи нутк; 7) узви ба- дан: the parts узвхои чиней; 8) pl истеъдод: а man of good parts шахей пуристеъдод; 9) мус. овоз; 10) кисми эхтиётй; for my part аз тарафи ман; for the most part бештар, аксгран; in part чузъан, кисман, як андоза; on the part of аз тарафи; part and parcel of sth кисми чудонопазир. бахши умда ва асосии чизе; take part in иштирок хардан, ширкат варзи- дан; take the part of тарафдорй кардан, тарафи касеро гирифтан; 2. v 1) аз хам чудо кардан/ шудан: The crowd parted and let us through. Издихом аз хам чудо шуд, то ки мо гузарем. 2) чудо шудан: They parted at the corner. Онхо дар кунчи куча чудо шуданд. 3) чудо кардан: Не tried to part the fighting boys. Вай кушиш кард, ки бачахои чанг карда истодаро чудо кунад. 4) пардохтан; 5) фавтидан, мурдан, чон до- дан; part from чудо шудан; part with додан, гирифга додан, ба харакат даровардан. partake [pa:'teik] v (partook, partaken) 1) иштирок кардан, ширкат кардан, шарик шу- дан ‘.бар коре); 2) хурдан, сахм бурдан (хурок); 3) гирифтани кисмати чизе; partaken [pa:‘teikn]p. р аз partake. partaker [pa.'tetka] п иштироккунанда. parted j'pattid] а таксимшуда, чудошуда. parterre [pa/teaj п 1) богчап бо рохравхо тарх шуда, гулистон, гулзор, гулшан, гулгашт; 2) партер (бахши зери балконы театр). partial [ pa:fol] а 1) чузъй, нопурра, нота- мом: a partial success муваффакияти нопурра; 2) гараземез, таразолуд: a partial opinion фик- ри гаразомез. partiality [zpa:Ji'eslltl] п сугирй, гаразварзй, чопибдорй, тарафдорй. participant [pa:’tisipent] п сахим, хамрох, ши ркаткунанда, иштирокчй. participate [pai'tisipeit] v ширкат варзидач/ кардан, шарик шудан, иштирок кардан, сахим шудан; дахолат кардан, сахим будан, сахм бурдан. participation [pa:,tisi'pe;Jn] н иштирок, ширкат, хамбошй, машорикат. participator [paftisipeils] п иштирокчй, ширкат кунапда. participial [,pa:ti'sipisl] а грам. вобаста ба сифати феъли. participle [pa:tisipl] п грам. сифати феъли. present participle сифати феълии замони хозира; past participle сифати феълии замони гузашта; particle ['pa;tikl] п 1) хурд, реза. резача, зудреза, зарра; particle of dust чанг; 2) грам. хиссача, суффикс; префикс. particoloured ['pa:tikxlad] а рангоранг, гуно- гу’нранг. particular [po'tikjula] 1. п 1) чузъ; шархи чузъ; 2) pl чузъиёт; шархи чузъиёт: You need not go into particulars. Ба шархи чузъиёт гу- заштан лозим нест. in particular ба хусус, ба вижа, махсусан; 2. а 1) хос, махсус, вижа, бахусус: Тпеге was nothing in the letter of particular importance. Дар мактуб чизи дорой ахамияти хос набуд. 2) дакик, чузъ ба чузъ; 3) хусусй, фардй, шахей, чузъй: Each hiker cid his particular job. ХдР як сайёх вазифаи худашро ичро мекард. 4) дерпи- санд, сахтгир, побанд: Не is not particular about punctuality. У дар мавриди вактшиноей сахтгир нест. 5) чудогона, мунфард. particularism [ps'tikjulsrizm] п 1) хосани- горй, чузънигорй, оини асолати чузъй; 2) си. сепаратизм, чудонхохй. particularity [.patikju'laei iti] п (pl particulari- ties) хусусият, вижагй, чузъиёт; 2) диккат, таваччух ба чузъиёт, мушикофй. particularize [pa'tikjuloraiz] v 1) муфассал баёп кардан, вориди чузъиёт шудан, 2) калам ба калам зикр кардан, чузъ ба чузъ шарх до-
particularly дан, як ба як номбар кардан. particularly [ps'tikjuloh] adv хусусан, махсусан, бахусус, бавижа. parties ['pa:tiz] pl аз рапу I, П. parting ['a: tig] 1. pres. р. аз part 2: The refe- ree stepped in, parting the two boxers. Довар дахолат карда, муштзаноиро аз хам чудо кард. 2. п 1) чудошавй. хайру хуш, худохофизй: They shook hands at parting, Онхо хангоми хайру хуш даст фишурданд. 2) азимат, рахсипорй, рафтан, рахой шудан; 3) чудосозй; parting of the ways чудо шудани poxxo; parting shot тири охирин. partisan r.pa.u'zaenj n 1) тарафдор, хаводор, хомй: partisans of peace хомиёни сулх; 2) пар- тизан, мудофеъ, чанговапи гайринизомй: partisan tioops гурухои мудофиён, куввахои паргизанй. partisanship [,pa:ti'zaeiijip] п тарафдорй (к^р-к^рона), пайравй, мухлией, хаводорй. partition [par'tifn] 1. п 1) таксим, чудосозй, чудоиш, бахшеозй, таксимбандй: the partition of territory таксими худуд; 2) девор, дсвора, деворак, тега: a thin partition between two rooms деворй борики байни ду хона; 3) хона- ча, бахш, кисмат; 2. v аз хам чудо кардан, бахш кардан, таксим кардан; partition off чудо кардан, хона-хона кардан. partitive ['pa:titiv] 1. п грам. калимаи чудокунанда; 2. а грам. чудокунанда, таксимкунанда. partly [ ра. tli] adv кисман, то андэзае, нис- 6aiaH, го хадде. partner ['pa:tna} 1. п 1) иштирокчй, шарик, хамдаст, хампеша, хамкор, хамбоз; 2) шуй, зан, завча, шавхар, хамсар, шарики зиндагй; 3) хамракс, чуфт; 4) хамбозй, ёр (мусобика); 2, v шарик кардан/ шудан, хамбоз будан/ шудан; partnership ['pa.tnafip] п хамкорй, мушори- кат, ширкат, ишгирок: enter into partnership with someone ба касе шарик шудан. partook [pa:'tuk] vpast аз partake. part-ewner ['pa:t,ouno] n шарик, шариксохиб, хамсохиб. parti ige ['pahndgj n кабк, хар парранцаи кабкмонанд. part-time [,pa:t'taim] а кори нимарузй: a part-time worker корга ре, ки аз руи хафтаи нопурра кор мекунад. party I ['pa:ti] 1. n (pl parties) хизб. the party in power хпзби сари кудрат буда; a party in oppos_tion хизби дар мухолифат буда; 2. а хизбй, вобаста ба хизб: a party member аъзои хизб; party duties хакки аъзогй. party П ['ра;ti] п (pl parties; 1) гурух. даста, - 590- хайат: a party of students гурухи донишчуён; а rescue party дастаи начот; 2) шабнишинй, мехмонй, сур, базм: I invited him to my birthday party. Ман вайро ба шабнишинии рузй тавал- лудам даъват кардам. 3) хук,. чониб, тараф, иштирокчй, ширка тку нанда, хамбоз: a party to treaty тарифе дар шартнома; give а рапу мехмонй оростан; The part.) is over. Даврони айшу нуш тамом шуда холо навбати кор аст. parvenu ['pa:vanju;] п фр. махмаддоно, пеш- хез, навкиса. pasha ['ра: ja] п тур. паша, лодшох. pass [pa:sj 1. п 1) рох, дара. Не showed us the pass through the mountains. Вай ба мо дар к^ххо рох нишон дод. 2) at ба, гузаргох; 3) рух- сатнома, ичозатнома. шиноснома: Не pro- duced a pass. Вай ичозатнома нишон дод. 4) билет; 5) имтихон, имтихонсупорй: How many passes did you get in your exams. Чанд то имтихон супоридед? Ь) бетафовут, бефарк; 7) пас (бозй бо туп); 2. v 1) гузаштан, убур кардан, тай кардан (инч. pass by): The ship passed the channal. Киштй аз канал гузашт. They passed by. Онхо аз пахлуи мо гузашганд. 2) сипарй шудан, гу- заштан (вакт). поён ёфтан, ба анчом расидан: The days passed quickly. Рузхо тез гузаштанд. 3) гузарондан (eatpn): They passed the time play- ing chess, Онхо шохмот бозй карда вактро гузаронцанд. 4) додан, дароз кардан, пас до- дан: Will you please pass the salt? Лутфан, на- макро ба ман дароз кунед. 5) сулоридан: Не passed English. Вай имтихони забони аш лиси- ро супорид. 6) кабул кардан (к,онун ва г.,), тас- виб кардан/ шудан: to pass a bill/ resolution конун/ карор кабул кардан; 7) гузаштан ба, расидан ба (молу мулк ва г.); 8) мурдан: She prayed to God to let her pass. Ба Худо дуо мс- кард, ки бигузорад бимирад. 9) рафтан, раси- дан, гузаштан: From school he passed to mili- tary academy. Аз мактаб ба академияи харбй рафт. 10) дасткорй кардан, тардастй кардан, чашмбандй кардан (дар картбозй); руй додан, иттифок афтодан; come to pass руй/ рух додан, иттифок афтодан; pass away/ он фавтидан, аз байн рафтан, нест шудан; рехлат кардан; pass by убур кардан, гузаштан; pass for мавриди кабул карор додан; pass into мубаддал шудан, табдил ёфтан; pass off гузоштан (редиса, хиссиёт), руй додан, тамом шудан; pass он гирифта додан, хавола кардан, тахвил додан; pass out аз хол рафтан; pass over надида мондан, бехабар мондан, аз чашм гурезондан; pass round додан, гирифта додан;
-591 - pastorate pass through бурида гузаштан, миёнбур кар- дан. passable ['pa:sabl] a 1) кабили убур, убур- шаванда, гузарпазир: Anzob pass is not passi- ble in winter. Агбаи анзоб зимистон убурно- пазир аст. 2) кобили тасвиб (лоиуа ва г.); 3) кобили кабул, каноатбахш (варакаи имтиуонй ва г.). passably [pa:sabh] adv ба таври кобили кабул, пазируфтанй. passage [’paesidg] п 1) мухочират, куч, гузар; 2) гузаргох, убур, чои убур: a passage through a thick forest убур аз бешазори анбух; 3) интикол аз як холат ба холати дигар; 4) рохрав: There was a door at the end of the pas- sage. Дар охири рохрав дар буд. 5) чумла, китъа (аз китоб), чанд сатр: Не read them an interesting passage from the book. Вай ба онхо порчаи ачоиберо аз китоб хонд. 6) гузашт, гузариш: the passage from childhood io adult- hood гузариш аз кудакй ба балогат; 7) тасвиб, кабул (конун): the passage of a new tax bill тасвиби конунй нави андоз; 8) мубаддалшавй, табдил; 9) ходиса, вокеа, са- фар, саргузашт; 10) ичозати убур, дакки убур/ гузариш: Не was refused a passage. Ба у ичозати убур надоданд. birds of passage парандахои мухочир; passage of anns задухурд, пабард passage-way ['paisidjwei] n рохгузар, гузаргох, рохрав, куча. passbook ['pa:sbuk] п 1) дафтарчаи пасап доз; 2) дафтарчаи сабти молхои ба тарзи кре- дит гирифта. passenger ['paesiod^a] п мусофир, сарнишин; пиёда. passer-by [,pa:sa'bai] и (pl passers-by) рохгузар. passing ['pa:sirj] n 1) гузашт, убур: the pass- ing of winter гузаштани зимистон; 2) марг: the passing of a great man марги марди бузург; 3) тасвиб: the passing of bill тасвиби конун; 4) рахгузар, гузаранда; 2. а зудгузар, гузаро, кутох, нонй, нопоя; 2) сатхй, сарсарй: a passing glance нигохи сатхй; 3) гузаранда, кабулй; in passing ба таври сарсарй, иттифокан, зим- нан; 3. adv гуфт. хеле, хело. passion [’pasjn] и 1) эхеосоти шадиди ишк ва шахват (for - ба)-, эхеосоти шадиди хашм/ таре; 2) шахват. ишк, харорат, эхеосот; 3) шавку хавас, шавку марок (for sth - ба чизе): а passion for music шавку марок ба мусикй; 4) хамлаи шадиди эхеосот: She flew into a pas sion. Вай сахт асабонй шуд. passionate f'paefamt] а 1) пурхарорат, пуршур, оташмичоз, пурэхсосот; 2) асабонй. газабнок, зудхашм, тундху, тундмичоз; 3) шахватй, шахвонй, пуршахват. passion-flower ['pjefanflaua] и гиёх. гулсоат (навъи гул). passionless ['paejbnhs] п сард, ором, беэхеосот, бешур, орй аз шур ва хаячон. passive ['paesiv] 1. п грам. шакли мафъул: the passive voice шакли мафъули феъл. 2. а сует ва бехол, аз корафтода, бехаракат. passkey ['pasa.ski:] п кулфкушо (васила). passport ['pa:spo:t] п шиноснома, гузарнома, гувохинома, паспорт. password ['pa:swa:d] п 1) нишон, исми шаб, исми убур; . 2) шиор. past [pa:st] 1. п 1) собика, пешина, гузашта: They did not know anything about his past. Онхо дар бораи собикаи у чизе намедонистанд. 2) грам. замони гузашта: the past tense замони гузашта; the past participle сифати феълии за- мони гузашта. 2. а гузашта, пеш, мокабл, каблй: Не has been ill for the past few days. Вай дар муддати чанд рузи гузашта бемор буд. 3. prep 1) пас аз: past midnight пас аз нимаи шаб; half past one соат яку ним; Не is past forty. Синнаш аз чил гузаштааст. 2) аз наздик, аз канор: Не walked past their bouse. Вай аз на- здики хонаи онхо гузашт. 4. adv аз наздик, аз капор- The boy ran past. Писарбача аз канори мо Давида гузашт. paste [peist] 1. п 1) хамир (хусусан барии ширинипазй; хамири нонпазиро dough мегуянд): I’ve made the paste for this cake myself. Ман худам барои ин торт хамир тайёр кардам. 2) хар чизи хамирмонанд; 3) ширеш, сиреш, часб: a bottle of paste шишаи ширеш; 4) хамира: tooth paste хамираи дандон; 5) чавохири ба- дал, шишае, ки аз он чавохири бадал месо- занд; 6) зарбаи мушт; 2. v 1) часпондан (бо ширеш): She pasted the photographs into her album. Вай суратхоро дар албом часпонд. 2) лах,. зарбаи халокатовар задан. pasteboard ['peistbo:d] п 1) мукова; 2) хар чизи сохташуда аз мукова; 3) жар. варакаи муаррафй; 4) жар. корги бозй; 5) жар. бипети рохи охан. pastel ['piestai] п 1) гачи рангй, пастсл. 2) гиёу;. усма; 3) ранги кабуди аз усма тайёршуда. pastime f'pa:staim] п 1) саргармй, машгулият, вактгузаронй; 2) варзиш, бозй; pastiness ['peistnis] п часпандагй. часпонй. pastor ['pa:sta] п кашиш, рохбари рухонй. pastoral ['pa:staral] 1. п пайгом (калисо)-, 2. а вобаста ба кашиш. кашишй. pastoral duties вазифахои кашишй; 2) вобаста ба шубонон ва зиндагии онхо, шубонй, чупонй: а pastorial scene сахнаи шубочй. pastorate ['pa:storit] п 1) маком ва вазифаи кашиш; 2) даврони кашиш (pastorship хам
pastry ______________________________________ мегуянд). pastry [’peistnj n ордиёна, хамири ширинпазй, анвои аз ин хамир пухташуда (кейк, нон, ширина ва г.). pastry-cook ['peistrikuk] п капнод, шири- нипаз, халвогар, ширинифуруш. pasturage ['pajstjuridx] п чарогох, айлок- pasture ['pa :stfa] 1. п чарогох, маргзор; 2. v 1) чарондан, ба чарс бурдан; 2) чари- дан, чаро кардан. pasty I ['paesti, 'pa:sti]] п (pl pasties) пирог, пай, пайи гуштдор. pasty II ['peistij а 1) хамирмонанд, хамирй; 2) часбмонанд, сирешмонанд; 3) рангпарида. pat [past] 1 я навозит, молшг, зарбаи мулоим (барои шакл додан); a pat on the back тасаллй, тахсин; тахсин кардан, тасаллй додан; 2. v (patted; patting) охиста-охиста даст за- дан, навозит кардан (бо кафи даст); 3. adv бамавкеъ, бахантом, бавакт, бамав- рид, бармахал, айни вахт; Нс has his story pat. Хикояат. тайёр аст. came pat бамавкеъ омад. patch [paetjl 1. п 1) дарз, васла, пина, жанда, дарбех, порти, лахта: a coat with patches on the elbows нимтана бо дарзхо дар остин; 2) чашмпуш, чашмбанд, бодиштаки чашм (порчаи сиёх;, ки бо он чашмро мепушонанд). 3) дог: a damp patch on lhe wall доги тари девор; 4) кигъа, тика, лахта, казора: patches of snow тикдхои барф; 5) китъаи !амин, кишгзор, полез: a potato patch китъаи замини картошка; a melon parch полези харбуза; 2. v дарбех андохтан, пина духтан, дарз андохтан; 2) бо хам духтан; patch up дарзбандй кардан, сархамбакдй кар- дан. patchwork ['p;etjwa:k] п 1) дарбехкорй, поргикорй; 2) мач, аралаш, омехта. patchy ['pastfl] а 1) тика-тика, нохамгун, гуногунтаркиб, гуногунуинс; 2) догдор, ало; 3) пора-пора, канда-канда. pate [peit] п гуфт. шух. cap, калла, фарки cap. patency [peitans] п равшанй, якинй, баръалогй, руйростй. patent 1. п ['pjetant] варакаи сабти ихти- роъ, хакди сабти ихтироъ, диплом; patent office идораи сабти ихтироъ; patent right хукуки имтиёз/ ихтироъ; амер. патент; 2. a ['peitont] 1) ошкор, хувайдэ, возех; 2) ба сабт расида, дорой хакки сабт, ихтирои сабтшуда; 3) хамагонй, барои хамагон, дар дастрасии хама, кушода. 2. v варакаи сабти ихтироъ гирифтан, саб- ти ихтироъ кардан, патент додан/ гирифтан. - 592 - patentee [,peiton'ti.j п сохиб/ дорандаи па- тент, имтиёздор, сохиби ихтирои сабтшуда, сохиби имтиёз. pater ['peito] п лау, шух. падар. paternal [pa'ta.nsl] а 1) аз они падар, пада- рона, падарвир; 2) падарй, аз тарафи падар; parternal aunt ама. paternity [pa'tamili] п 1) падарй, макоми падарй, падар будан, падар шудан: the duties of paternity вазифахои падарй; 2) насаби падарй; 3) мач. муаллифй. path [ра.0] п (pl [paflz:] 1) рох, пайраха, курроха, гузар, молрох: We took the path that ran along the river. Mo пайрахеро, ки кад-кади дарё мерафт, интихоб кардем. 2) рох, рохча, гаштгох (дар бог, парк ва г.); 3) мац. рох, ра- виш, тарик, тарикат: Hard work is the path to success. Мехнати сахт рохест ба пирузихо. 4) масир, хата сайр, гузаррох: the path of the earth масири харакати замин. pathetic [ps'OetikJ n хаядони дорой эхсосоти шадид: 2. а рикхатангез, таъсирбахш, муассир, эхсосоти андухнок, андухангез, хузнангез. pathfinder [’pa:0,famdo] п амер, пешгом, рохёб, пештоз, тахкикотчй, пайшинос, изгир. pathless ['pa:0hs] а берох, касногузар. pathway ['pa:0wei] п найраха, рох, пайрахача. patience [’peifns] п 1) сабр, бурдборй: Have patience, your turn will come too. Сабр дошта бошед, навбати шумо хам мерасад. 2) худдорй, токат, тоб, хавсала, тахаммул: I am out of ра- liencc with him. Дигар наметавонам уро токат (тауаммул) кунам. Patience is a piaster for аП sores. Зарб. ~ Сабр кунй, най шакар гардад, шакар канд. Макри шайтон аст таъдилу шитоб, / Лутфи рахмон аст сабру ихтисоб. (Рглгй) patient ['peijnt] 1, п мариз, бемор, касал: How is the patient this morning? Имруз бемор чй ахвол дорад? 2. а 1) сабур, босабр, пуртокат, тахаммулпазир, бурдбор: Be patient with him. Дар нисбати вай босабр бошед. 2) пуртахаммул, пурхавсала, сабур. I am not patient of hunger. Ман токати гуруснагй надорам. patio ['pa:tjiou] йен. п хавличаи дарунй. patriarch ['peitna:k] п 1) саркабила, падар- калони кавм. саравлод, бунёдгузор, асосгузор, пайафкан, муассис; 2) инц. патриарх. patriarchal [,peitn'a:kal] а падаршохй, мардсолорй, патриархалй. pctrician [pa'tnjh] 1. п таъ. асилзода, аш- роф; 2. а олирутба, воломаком, ашрофй. pr rticide [’pastnsaid] п 1) падаркушй; 2) па- да ркуш.
- 593 - pawn patrimonial [,pastn'mounijal] а кавмй. авлодй, мероси, маврусй. patrimony ['ptetrimoni] n мероси падарй, мероси ачдодй/ авлодй, сарвати маврусй/ мероси. patriot ['psetria t] п ватанпараст, ватандуст. patriotic [,psetri'otik] а ватанй, ватанду стона; the Great Patriotic War Ч,анги Бузурги Ватанй. patriotism ['peetnatizom] п ватанпарастй, ватандустй. patrol [po'troul] 1. п 1) гашт, гаштзанй, посдорй; 2) дастаи посбонон, гурухи гапп, посдор' The patrol consisted of three armed men. Посбонон аз се нафари ярокдор иборат буданд. on patrol дар посдорй; 2. v (patrolled: patrolling) посбонй кардан, посдорй кардан, гашт задан: They patrolled the city day ana night. Онхо шабу руз шахрро посбонй мекарданд. patrolman [po'troulmam] п (pl patrolmen) амер корманди полис, полней гаштй. patron ['pei Iran] п 1) сарвар, хомй, мухофиз, нигахдор, пуштибон; 2) тму. хари- дор/ муштарии хамешагй, муштарй, мизод. patronage ['pastromdj] п 1) сарварй, химоят ва бахшандагй, пуштибонй, сарпарастй ;нис- бат ба донишмандон, хрунармандон ва а.); 2) хукуки таъин кардан ба вазифа; 3) муштарисн, харидорон, мизочон; 4) косибй, савдогарй; 5) зеридасгнавозй. банданавозй, илтифот нисбати зеридастон. patronize ['pastronaiz] 1. v 1) сарварй кардан, нигохдорй кардан, ташвик кардан, химоят кардан, парасторй кардан, кумак/ дастгирй кардан: Не patronized young musi- cians. Вай ромишгарони давонро химоят кард. 2) муштарии доимй будан; 3) арбобзор рафтор кардан, магрурона муносибат кардан. 2. adv хомиёна, химоятгарона, мураббиёна: She could not speak to children without patronizing them. Вай хамеша бо кудакон мураббиёна ran мезад. patronymic [,peetra'nimik] 1. п насаб, насаби падар, номи хонаводагй; 2. а падарй, авлодй. patten ['peetn] п гуфт. кафши чубй (ссбикри). чорук- patter I ['paeto] 1. и жаргон, забони шартй/ махсус, забони заргарй, забони касбй; 2. v зери лаб гуфтан, вар-вар кардан, гур- гур кардан. patter II ['peers] н 1) садои тап-тап (пой); 2) садои чак-чак (борон ва г); 2. v тап-тап кардан, чак-чак кардан, так- так кардан, тачап-талап кардан. pattern ['pxton] 1. п 1) намуна, сармашк: His brave deeds served as a pattern for others. Корнамбихби Дасуронаи нал оарои дигарон хамчун намуна хизмат мекарданд. 2) тарх, накша, накш. накшу нигор: I don’t like the pat- tern on this carpet. Ба ман тархи ин колин маъкул нест. 3) колаби аслй, модел, шаблон (рехтагарй); 4) услуб, миньол, тарика; 2. v 1) сармашк карор додан, таклид кар- дан; 2) накшдор/ тархдор кардан; 3) аз руи колаб буридан. patty ['pasti] п (pl paries) пай/ пироги гушт, пай/ пироги кучак. paucity ['po:siti] п 1) камй, камингй, 2) камёбй, камдошт, шумораи кам. paunch [pomtj] 1. п шикам, шиками калон; шикамба (чанваран); 12. v тоза кардан (шикамбаро). pauper ['рэ:рэ ] п факир, гадо. pauperism ['po:ponzm ] п факирй, гадой, камбизоа?й. pauperize ['poporaiz ] v ба кашшокй расона- дан, факир/ бенаво кардан, муфлис кардан. pause [po:z] 1. п 1) таваккуф, боздошт, та- наффус: After a short pause he went on reading. Пас аз танаффуси кутох вай хонданро завом дод. 2) фссила; 3) мус. мадда, сакта; give pause to ба ошуфтагй расондан, дучори тардид кардан; at pause дар холи ошуфтагй/ тардид; 2. v 1) таваккуф кардан, истодан, танаффус кардан, боздоштан: Why did you pause? Go on! Чаро истодед? Давом дихец! 2) мус. тулонй кардан; 3) сустй кардан, кашол додан. pave [peiv] v 1) сангфарш кардан, асфалт кардан (pojf, хиёбон ва г.); 2) пушондан, руягузорй кардан; 3) мач. хамвор кардан; омода кардан, боз кардан; pave with stones сангфарш кардан; pave the way for pox кушодан ба, замина гузоштан барои. pavement ['peivmant] и 1) сангфарш, асфалт; 2) фарши кошинкорй кардашуда; 3) рохи рукашдэр, рохи асфалт ё сангфаршшуда; 4) пиёдарав. pavilion [po'viljan] и 1) чодир, хаймаи калон; 2) иморати калони фарханг й, павилион, чойгохи тамо шобин он. paving [’petvig] л 1) рукаши рох, асфалт, сангфарш; 2) хар чизе ки бо он рохро фарш мекунанд. ра» [ро:] 1. п 1) панда, по, чангол; 2) гуфт. даст; Velvet paws hide sharp claws. Зарб. ~ Гусфанд- намои гургсифат. make sb a cat’s paw каееро истифода бурдан; 2. v бо панда задан, сум задан/ молидан, даст молидан, пармосидан. pawl [рэ:1] п тех. забона, дандонак. pawn I [po.n] п 1) (шатранф) пиёда, сарбоз; 2) олоти даст; 3) логу бозичаи дасти дигарон.
ilwn -594- pawn II [po.n] 1. я 1) гарав, гаравй, васика, тасмин; 2) гаравгузорй, васикадихй; 3) гарав- гон; 2. v 1) гарав/ гузоштан мондан; 2) 5а хатар андохтан, бозй кардан 5о; го pawn one's word мач касам хурдан, 3) гарав гузоштан; 4) ба хатар андохтан, кимор кардан бо, бозй кар- дан бо. pawnbroker ['po:n,brouka] п судхур, фоидахур. pawnee [po:'ni:] п гаравгузор. pawnshop ['pornjopl п магозаи гаравгузорй (чое, ки чизх,оро ба гарав монда пул мегиранд.) pax [paeks] I. пот. 1) сулх; 2) гасвири норме хкунй; 2. int сулх! Оштй! (куоакона). pay [pei] I. п 1) маош, муэд, тастмузд: His pay was cut. Маоши вайро кам карданд. 2) инъом, мукофот, тухфа; 3) пардохт; 4) пар- дохти харочоти сафар ва г.: travel pay пар- дохти харочоти сафар, 2. а нулнок, пулакй, пулй: a pay toilet хочатхонаи пулй; 3. v (paid; paid) 1) пардохтан, пардохт кардан, (пул) додан, пули чизеро додан: How much did you pay for it? Барои ин чанд пул додед? 2) сарфа доштан, манфиат овардан, боздех доштан, суд/ даромад доштан: This machine will pay. Ин дастгох манфиат меорад. 3) арзидан, арзиш доштан, фонда/ нафъ/ кимаг доштан; 4) кардан (эхтиром, таваччух ва a.): to pay attention таваччух кардан; 5) бозпардохт кардан, бозпардохтан; 5) боздех додан/ доштан, суд/ даромад додан; 6) чуброн кардан/ шудан; 7) ба сазои худ расидан/ ра- сондан. Не who pays the piper calls the tune. Зарб. ~ Ка- се ки пули найнавозро медихад, хакки инти- хоби охангро дорад. It was well paid. Барои ин кор музди хубе дода шуд. pay a visit ташриф овардан; pay back пас додан, бозпардохт кардан; pay down иакдан пардохтан, накд додан; pay for пардохтан барои чизе; pay in ба хисоби чорй даровардан; pay off а) пурра бозпардохт кардан (царзро); б) мач. интиком гирифтан; в) аз кор холй кардан; pay one’s way сахми худрс пардохтан, pay out ба ошуфтагй расондан; pay the piper his due кадршинос бош; бояд иузди захмати дигаронро бидихй. pay throuth the nose кима г харидан; pay up пардохта шудан, ба таври комил пар- дохт кардан; То pay one back in one’s own coin. Зарб. ~ Ба некй - некй, ба бадй - бадй. payable ГреюЫ] а Р даромаднок, фоидао- вар, муфид, судманд, судовар, манфиатовар; 2) кобили пардохт, пардохтанй. pay-day ['peideij п рузи пардохти маош, рузи пулдихй. payee [pei'i:] п гирандаи пул, дарефткунан- даи пул. payer Грею] п пулдиханда, пардохткунан- даи пул. paying ['penrj] а муфид, судманд; paying ca- pacity имконияти пардохти пул. payload ['peialoud] п 1) бор ё маводи судо- вар; 2) зарфияти борбарй. paymaster ['pei,ma :sto] п хазиначй, сандукдор. payment ['peimantj п 1) пардохт (пул), мабла!и пардохт; cash payment пардохти накдй: in kind payment пардохти гайри навдй; 2) чарима; 3) подош; 4) интиком. pay-off f'peiof] п 1) маблаги пардохт; 2) хисобрасй. бозпардохт; 3) маблаги бозпар- дохтшуда; 4) чуброн, гаромат, талафй; 5) гуфт. ришва. pay-office ['pei,ofis] п касса, сандуки пул. pay-out [’peiaautj п пардохт, маблаги пар- дохт; суди сахм ва г. pay-roll/ sheet ['peiroul, 'pci Ji: t] n варакаи пардохти пул. фехристи пулдихй. pea [pi:] п на худ: green pea нахуди сабз; as like as two peas як себу ду кафон, комилан монанд. peace [pi:s] п 1) сулх: a policy of peace сиёсати сулх; world peace сулх ба тамоми чахон; a peace treaty ахдномаи сулх; 2) карордоди сулх. ахдномаи сулх; 3) хомушй, оромй, низом ва оромиш: Не gave me no peace. Вай маро ором намегузошт. al peace with дар вазъи сулх ва сафо. дар оро- миш: Hold your peace. Хомуш бош! make peace сулх бастан, оштй кардан. peaceable ['pi:sabl] а сулхчуёна, сулхпарварона. peaceful ['pi:sful] а 1) мусолиматомез, оштичуёна; 2) ором, дар сулху сафо, рохату осуда, бе дарди cap; 3) вобаста ба даврони сулх. оштиомез. peace-lover ['pi:s,lavo] п сулхдуст, сулхчу. peace-loving ['pi:s.lAvii)] а сулхчуёна, сулхпарварона peacemaker ['pi:s,meika] п хомй ва тарафдо- ри сулх. peace-pipe ['pi:s,paip] п чилими сулх (дар миёни сурхпустон) peace-time ['pi:s,taim] п давраи осоишта. peach [rpi:tf] г 1) шафтолу (мева ва дарахт), элу; 2) мач. амер. гуфт. хуб, дустдоштанй, навъи аъло, ноз (инсон ё чиз). pea cb-coloured ['pi:tJ,kAlod] а шафтолуранг. peacb-tree ('pi:tjttri:] п дарахти шафтолу.
-595 - peachy pirtj'i] a (peachier, peachiest) 1) шаф- толугин, монанд ба шафтолу; 2) гуфт. олй, бомаза, ширин; зебо, дилошуб, дилчасп, тдлкаш. peacock [’pi:kak] 1. п зоол. товус: proud as peacock магрур мисли тсвус. 2. v мисли товус либос пушидан ё рафтор кардан. peacockery [’ргкэкэп] п савлагмандй, савлатдустй, кибр. peafowl [’pi:faul] п зоол. товуси нар. peahen ['pr'han] п зоол. товуси мода. pea-jacket ['pi:,dj®kit] п бах. нимтана, камзул, палтои пашмини то болои зону. peak I [pi:k] п 1) дулла: Somoni is the high- est peak of the Pamir mountains. Сомони ба- ландтарин куллаи куклой Помир мебошад. 2) нут, нук, теза; 3) авч, баландтарин нукта ё мархала, хадди олй: His fame reached its peak. Шухрата у ба авчи худ расид. peak П [pi:k] v ру ба касодй нпходан, паст рафтан, таназзул ёфт ан; пажмурда шудан. peaked I [pi:kt] а нугтез, нугдароз, нугборик. peaked 11 [pi:kt] а афсурда, хароб, логар. peal [pi:lj 1, п 1) садои баландй зангулахо (данг-данг)-, 2) чк дзета зангулахои хамоханг; 3) садои баланд \гарш, гурум-гурум ва г.): peal of laughter гпреви кафкубй; 4) гурриш, гурум, 1рум, шилик; 2. v 1) данг-данг кардан (мисли заперла); 2) гурридан (тундур ва а.), шакаррос задан. peanut ['pi:nxtl п 1) гиёх. чормагзи замини, бодоми заминй; 2) амер, pl пули сиёх, пули ночиз. pear [ре э] и амруд, муруд, нок, ношпотй; То cast pearls to swine. Зарб. - Нолаи булбул- ро зог чй донад9 pearl [рэ;1] 1. п 1) марворид, дур: a pearl necklace гарданбандй марворид; 2) садаф; 3) ранги марвориди; 4) дурдона, гавхар, ганч; to cast pearls before swine инц. марворидро пе- ши назари хук алвонч додан, чизи арзишман- дро ба касе ки арзиши уро намецонад, нишоп додан, есин ба туши хар хондан. Нс who would search pearls must dive below Зарб. ~ Наёбад касе ганч нобурца ранч. (Фг^дявсй) 2. v 1) марворид чустучу кардан, марво рид истехсол кардан; 2) бо марворид оростан: 3) дона-дона кардан/ шудан. pearl-barley ['ро:ГЬа:11] п ярмаи чазин, чави нимкуб. pearl-diver ['pa:l,daivgj п гаввоси марворид, чуяндаи марворид, сайёди марворид pearly ['рэ:11] a (pearlier, pearliest) 1) марворидй, монанд ба марворид, марворид- сон, дурмонанд; 2) ороста бо марворид ё са- даф. pedagogics peart IpiotJ п амер. гуфт. шод, шодмон, хурсанд, хуррам. pear-1 гее [’peatri:] п дарахти муруд. peasant ['pezr.tj п 1) дехкон, кишоварз, ран- ят; 2) мац. (манфй) дехотй, беодоб, чохил, бе- хирад. peasantry ['pezrtri] п дехконон, мардуми дехкон, кишоварзон, ахли захмат. pease [pi:z] и нахуд. As like as two pease. Зарб. ~ Як себу ду кафон. peat [pi:t] п торф (барг ва маводи гиё\ии пусида, ки ха.ичун сузишворй истифода мегар- дад). peatbog ['pi:tbog] п ботлокй торфдор. peatery "pi:tori] п терфзор. peatmoss ['pi:t'mos] и ушнаи торф. peaty [pi:ti] а терфй, торфмонанд, тирфсон. pebble [pebl] п 1) per. сангреза; 2) санги кимматбахо, гавхар. peccable [’рекэЫ] а гунохпазир, пургунох. peccant ['рекам] а 1) гунах! op, пургунох; 2) конуншикан, суннатшикан, хатокор; 3) бемор, бемерзо. peck I [рек] п 1) пек (ченаки андозагирии гандум, цав ва г.) = 9.9 литр; 2) гуфт як олам, як дунё (захмат. дарди cap ва г.). peck II [рек] 1. п нулзанй, зарба, чои нулзада; 2. v 1) нул задан, чидан, бардоштан (бо нул ё мин^ор); 2) зарба задан. pecker река] п 1) зоол. эзосурхак; 2) гуфт. нул, бинй; 3) мац. пу рхур; keep your pecker up! Худро бой надех! Маъюс нашав! put up another pecker касеро ба хашм овардан. peckish f'pekif] а жао. гурусна; to feel peck- ish гурусна шудан. pectoral ['pektorol] а синай, синагй, барои пушидан ё овехтан руи сина. pectulate r'pckju)eit] v тасарруф кардан, гасб кардан, ба чайб задан (моли цамоатро). pectulation [.pekju'leijn] п тасарруф, гасб. peculiar [pi'kju:lia] а 1) вижа, хос, ягона, махсус: This problem is of pecuhai inteiest. Ин мушкилст ахамияти хоса дорад. 2) вижа, хоса, мушаххас: A long rainy season is peculiar to this part of the country. Фасли боронхои дуру дароз вижагии ин кисмати кишвар мебошад. 3) ачиб за гариб, гайриодй: Не is a very peculiar person. Вай шахси ачиб ва гариб аст. peculiarity [pi,kju:li'aeriti] п (pl peculiarities) хусусияти хос, вижагй, гаробат, сифати му- шаххас. pecuniary [pi'kjumjcri] а пулй, моли, вобаста ба пул. pedagogic(al) [.peda'godjiklaD] а омузгорй, омузишй, тадрией, вобаста ба омузиш ва тар- бия. pedagogics [,pedc'godjiks] г pl (хамчун шак.
pedagogue _ -596 m. истиф. меш.) 1) омузгорй, тадрис, муаллимй, таълим. 2) педагогика, илми таълиму тарбия, илм ва хунари муаллимй. pedagogue, pedagog [pedagog] п муаллим, мураббй. pedal ['pedl] 1. п педал, рикоб, пойй, чопойй, ахрами пой, узангу; 2. а анат. зоол. пойй, вобаста ба пой; 3. v рикобро пахш кардан, бо педал кор кардан, ба педал фишор овардан. pedant ['pedant] п расмиятпараст, расмиятчй (шахе). pedantic ['pedantik] а расмиятпарст, хурдагир. pedantry ['pedantri] п расмиятпарастй, расмиятчигй. peddle ['pedl] v 1) донафурушй кардан, дастфурушй кардан, пиёлафурушй кардан; 2) вахт талаф кардан; 3) мач. лакидан, ба хар кас накд кардан. peddler ['pedla] ниг. pedlar. peddlery ['pedlari] ниг. pedlary. pedding ['pedirj] а камахамият, ночиз, бехуда. pedestal ['pedistl] n 1) зерсутун, пояи сутун, посутун; 2) поя, попайкара, потандис. pedestrian [pi'destrian] 1. п пиёдарав, пиё- дагард, пиёда; 2. а пиёдагардй, вобаста ба пиёдахо. pedigree ['pedigri:] п 1) шачаранома, насаб- нома, таборнома; 2) асл ва насаб, баромад, пайдоиш: a family pedigree насабномаи оила; 3) аслият, некнажодй (асп, саг ва г.) a pedigree dog саги асил. pedigreed ['pedigrrd] а асил, некнажод. pedlar ['pedlo] п майдафуруш, бозоргард, дастфуруш; pedlar's French жаргони дуздоп pedlary ['pedlonj п 1) молхои майдачуйда; 2) майдафурушй, дастфурушй. pee [pi:] I. п шош, пешоб; 2. v пешоб кардан, шошидан. peek ['pi:k] 1. п нигохи тез ва нихонй, нигохи дуздй; 2. v назар дултан/ андохтан, дуздопа назар афкандан, зеричашмй нигаристан. peel [pi:l] 1. п пусти мева: orange peel пусти афлесун; 2. v 1) пуст кардан, пуст кандан, пуст пар- тофган, тоза кардан: She was peeling onions. Вай пиёз тоза мекард. 2) лахт шудан, вар омадан (инч. peel off): Paint was peeling from the wall. Ранг аз девор лахт мешуд. peeler f'pida] п лах. афсари полис, посбон. peeling ['pi:lirj] п пусти кандашуда (себ. картошка ва е.) peep I [pi:p] 1. п чик-чик, чир-чир, чиррос; 2. v чиг-чиг кардан, чир-чир кардан, чирик-чирик кардан (паранда)', peep II [pi:p] 1. п 1) нигохи аввал, лахзаи ( аввали падидорй, зухур, назари аввал: the peep of the dawn/ day огози субх, субхидам; 2) нигохи дуздона; 2. v 1) нигох кардан (аз сурохи), дуздакй нигаристан, нигохи дуздакй кардан; 2) тулуъ кардан, cap задан, чавона задан, сабз шудан, падидор шудан. peeper I ['pi:pa] п касе, ки дуздона нигох ме- кунад. peeper II [pi:pa] п лах;. чашм. peep-hole ['puphoul] п сурох ва ё равзанае, ки аз он нигох мекунанд, равзанак, дидгох. peer I [pia] v 1) бодиккат нигаристан, нигохи дакик кардан, нигох кардан, чашм духтан ба, зехн монда нигох кардан; 2) пади- дор шудан, cap даровардан, даромадан (оф- тоб). peer II [pia] 1. и 1) баробар, хамто, хамагон, хамтароз, хамрутба, назир; You will not find his peer. Хамтои уро ёфта наметавонед. 2) хамсинну сол, хамсин, хамсол: peer group гурухи хамсолон; 3) анг. ашрофй, барон, дук, пэр. 2. v баробар будан бо, хамгон шудан ё бу- дан. peerage ['pioridj] п ашрофиён, макоми ашрофй, макоми пэрхо, табакаи пэрхо. peerless ['piahs] а бехамто, бемонанд, бе- мисл, беамсол, беназир: peerless writer нави- сандан бехамто. peeve ['pi:v] 1. п озурдагй, хашмгинй, оташинй, ранчиш, фигор; 2. v хашмгин/ оташин кап дан, фигор кар- дан, аз кура ба дар кардан (каееро). peeved f'pi:vt] а ранчида, дилхур, озурда, фигор. peevish ['piivifl а бахонагир, зудранч, тундмичоз, шаттох, чангара, гандадимог. peg [peg] 1. п 1) мех, мехи чубй, гулмех, гурмех, чубмех: a tent peg мех барои махкам кардани чодар; 2) рахтовези чубй: a hat peg кулоховез; 3) мус. гушак (танбур, дутор ва г.); 4) чангак; a peg to hang a thing on бахона, дастовез; 2. v 1) бо меххои чубин махкам кардан/ бастан, гулмех задан; 2) дар чое нигох доштан, собит нигох доштан (арз ва г.): 3) вабаста кар- дан ба; 4) махдуд кардан, марзбандй кардан; peg away сахт кор кардан, кушидан; take down a peg or two костан (гурур. цо^талабй ва г.), ба чои худ шинондан, хор кардан; peg out а) бо меххои чубин нишон кардан (за- минро); б) мурдан; в) муфлис шудан. peg-top ['pegtop] п фарфарй, гилдирак (бо- зичаи бачагона). pejorative ['pi:d30,rativ] а бадмаънй, дорой маънии манфй (дар мавриди вожауо). pelargonium [,pela'gounjam] п гиёх;. анчибар, гули шамъдонй.
- 597- penetrative pelerine ['pelari.n] n рупуш. pelf [pelf] n 1) (од. тацц.) бойгарй, пул, чефа, моли дунё; 2) гуфт. моли чуздидашуда. pellican ['pehkan] п зоол. пеликан, мурги сакко, мурги мохихур. pelisse [pe'li.s] п 1) сарандози дарозй гурии занонаи Испания; 2) палтои кудакона. pellet L'peht] п 1) саккоча, гулулача, даб; 2) сочма. pell-mell ['pel'mel] 1. п бенизомй, дархаму бардами; 2. а аралаш, омехта, дархаму бархам, бе- низом; 3. adv ба таври дархаму бархам, бо бенизомй, ба таври кару котй. pellucid [pe'ljursid] а 1) шаффоф, соф, зу- лол, нурсон; 2) фахмиданй, фахмо, равшан, нодушвор, возех, номубхам. pelt 1 ['pelt] 1. п партоиш, афканиш, зарба, такой; 2. v 1) партофтан, андохтан, афкандан (санг, хок ва г.); 2) зарба задан, куфтан. pelt II [pelt] п пуст, пустин (пуст ё чарм ки мрй ё пашмй онро канда бошанд). pelting ['peltip] а ночиз. peltry ['peltri] п пусти хом, пустин, пустфурушй, даббогй. pelvis ['pelvis]) п (pl pelvies ['pelvitz]) анат. устухонхои кос. pen I [реп] 1. п 1) калам, килк, пур, шохпур; pen and ink а) васоити навиштан; б) асари адабй; put pen to paper а) даст ба калам задан, калам ба даст гирифтан; б) мац. асари адабй; в) мац. нависанда; live by one’s реп бо асари адабй манбаи зиндагй ба даст овардан; the best pens of the day бехтарин нависандаго- ни муосир. 2. v навиштан, таълиф кардан, нигоштан. pen II [реп] 1. и 1) огил, зога, кура, молхо- наи хурд; 2) ферма; 2. v 1) ба огил даровардан, дар кура нигохдорй кардан, ба кура рондан (чорворо); 2) мац. зиндонй кардан, махдуд кардан. penal ['pi:nal] а 1) вобаста ба танбех, танбехй; 2) чиноятй, чиной, чазой: penal law хукуки чиной; penal servitude коркой вазнин; 3) камаршикан, сангин. penalize ['pimolaiz] v 1) чарима кардан, то- вон гирифтан; 2) чазо додан, танбех додан. penalty ['penalti] п (pl penalties) лук 1) чазо; on/ under penalty of аз тарси чазое; 2) (варзиш) чарима, товон, сазо: penalty kick зарбаи чаримавй (футбол)', penalty goal голе, ки дар натичаи зарабаи чаримавй зада шудааст (футбол). pen-and-ink ['penand'mk] а бо калам каши- дашуда (раем), бо калам навишташуда. репсе [pens] п pl аз penny; school репсе пар- дохти маблаги хархафтаинаи мактаби ибтидой; Take care of tne репсе and and the pounds will take care of themselves. Зарб. ~ Майда-майда хеле шавад, катра-катра селе. penchant ['pa:i)j’a:gj фр. п тамоили шадид ба, рагбат, гароиш: a penchant for art гароиш нисбат ба санъат. pencil ['pensl] 1. п 1) калам: a red pencil калами сурх; 2) мукалами рассомй; 3) мац. услуб, сабк (наццыи); in pencil бо калам (навишташуоа ё кашида шуда); 2. v 1) навиштан, нигоштан (бо цалам); раем кашидан, тарх (нацию) кашидан; 2) тас- вир кардан; соя давондан. pencil-case ['penslkeis] п каламдон. pencraft ['penkra:ft] п 1) санъати хат; 2) ус- луби адабй. pendant, pendent ['pendant] 1. п 1) чангак, овеза; 2) меъм. накшу нигори ороишй дар шакли овеза: 3) зеби гардан, халка; 2. а 1) овезон, муаллак, овехта; 2) халношуда, мунтазири хал (мушкилот ва г.); 3) грам. тамомнашуда (цумла). pending ['pendnj] 1. а 1) овезоч, муаллак, овехта; 21 халношуда; 3) карибалвукуъ, зудо- янд; 2. prep, дар таи, дар хиннй, дар аснои, дар давоми, то: pending the review дар аснои бозбинй; pending his arrival то омадани вай. pendulous ['pendjulas] а 1) овезон, муаллак, овехта; 2) алвончхуранда, лаппасзананда; 3) калаванда. pendulum ['pendjulom] п 1) ованг, шокул; раккосак, лангари соат; 2) мац. гароиш. penetrable ['pemtrabl] а гузаранда, рахнапа- зир, сурохкарданй. penetrate ['penitreit] v 1) аз дохили чизе гу- заштан, дохил шудан, ба дарун ворид шудан, рох ёфтан; 2) шикоф/ сурох кардан; 3) мац. фахмидан, хакикати чизеро дарк кардан, пай бурдан. penetrating ['penitreitip] 1. pres. р. аз pene- trate: The water is penetrating the interior. Об ба дарунй даромадгох медарояд. 2. а 1) сурохкунанда, шадид, шиддатнок, тез, тунд; 2) мац. бо.пдикат, тез, чукур: pene- trating cold хунукии шадид; a penetrating mind зехни тез, акди расо; penetrating look нигохи тез, зиракона. penetration [,peni'treijh] п 1) даромад, дохилшавй, воридшавй; 2) мац. заковат, зиракй, тезбинй, фаросат, басират, борикбинй, нуктасанчй; 3) уар. рахнасозй: penetration tactics тактикаи рахнасозй. penetrative ['penilreitiv] а 1) дохилшавапда, сурохкунанда; 2) тез, гушхарош; 3) зирак, ба-
pen-friend сир. pen-friend ['penfrend] n шинос ё дусти мукотибавй. penguin ['perjgwm] n 1) зоол. пингвин; 2) амер, тайёраи таълимй. penholder ['pen,houldo] п чока-тамй, дастаи калам. peninsula [po'nmsjula] п нимчазира. peninsular [pa'mnsjub] а нимчазиравй, вобаста ба нимчазира penitence ['pen.tans] п пушаймонй, афсус, тавба, над ома г. penitent ['pemtant] 1. п пушаймон. тавба- кор (шахе); 2. а пушаймон, гавбакор. penitentiary [.pen/tenjan] 1. п 1) хабсхона, зиндон, махбас: 2) надоматгох; 3) додгохи поп ё кашиш (масехриип). 2. v тавбаомез, надоматкорона. penknife ['pennaif] п (pl penknives; каламтарош, чокуи кисагй, кордча penman ['penman] п (pl pamnen) 1) нависан- да; 2) хаттот, хушнавис, хушхат. penmanship ['penmanfipj п 1) хушнавией, хаттоти, санъати хаттотй; 2) дастхат, хат, сабки хушнавией; 3) сабки иаисанда. pen-name ['penneim] п тахаллуси адабй. pennant ['penant] п 1) бах;, байрак/ парчами сегуша, дарафш; 2) амер, парчами кахрамонй [дар мусобика), pennies ['peniz] pl аз penny. penniless ['penihs] а хочатманд, мухточ, бе- пул. penn’orth ['репэ0] наг. penny-worth. penny ['peni] n Ipl pence ё pennies) 1) пенни, пенс (сиккаи хурдтарини пули дар Британияи Кабир — ба 0.01 фунт стерлинг); бо гиумора якчоя навишта мешавад: sixpence шаш пенс; six pennies шаш сиккаи якпенса; 2) амер, пен- ни, пенс, сиккаи як сент арзишдошта (хурд- тарин вохрлди пули ИМА = 0,01 доллар); A penny for your thoughts? Дар бораи чй фикр мекунй? a pretty penny маблаги калон, хангуфт; In for a penny, in for a pound. Зарб. ~ Мардро майдон нишон медихад, харро чавлон. not a penny to bless oneself with пули сиёх хам надорад, камбизоат; Penny-wise and pcund-foolsih. Зарб. ~ Бо сузан чамъ карданду бо шохи бод доданд turn a honest penny пул кор кардан. penny-a-liner ['penia'laina] п нимчаа.тиби кироя. penny-weight ['pemweit] п пенивейт (чене.ки вазн = 1, 56 грам.) penny-wise ['peni'waiz] п 1) сарфачу; 2) дакик дар чузъиёт. penny-worth ['pemwa:0] п 1) ба арзиши як пенс; 2) арзонхарй; 3) маблаги ночиз. -598- pension f'penjn] 1. п 1) нафака; 2) мехмонхонаи шабонарузй, пансион; 3) уток ва хурок (амер, room and board); old aged pension нафакаи пирй; retire to pension ба нафака баромадан; 2. v нафака таъин кардан, нафака додан; pension off ба нафака баровардан. pensionary ['penjaiian] 1. п (pl pensionaries) 1) нафакахур; 2) зархарид; 2 а нафакавй, вобаста ба нафака. pensioner ['penfana] п 1) нафакахур; 2) зар- харид; 3) донишчУе, ки харочот ва маблаги тахсилро худаш мепардозад (дар Донишгоуи Кембридж). pensive ['pensiv] а 1) андешанок, афсурда; 2) дар фикр/ андеша. pent [pent] а зиндонй, махбус, махкам. penta ['penta] pref панч-. pentagon ['pentagon] n панчкунда. Pentagon, the ['pentagon] n Пентагон, имо- pamu панцкунцаи Вазорати дифои ИМА. pentagonal ['pen'tceganal] а панчкунчагй, панчкунча. penthouse ['penthaus] п айвон, соябон, чоцир. pent-up [pent,др] а саркубшуда, саркуфта, фурУхУрда (эх;сосот ва г.). penultimate [pfnxltimit] 1. п грам. хичои пеш аз охир; 2. а пешазохир, якемонда ба охир; пешпоёнй, вобаста ба мокабли охир. penurious [pi'njuanas] а 1) хасис, мумсик, зихна; 2) камбагал, бечиз. penury ['penjuri] п 1) камбагалй, мухточй, камбизоатй; 2) норасой. камй, нуксон, айб. peon [ pi:on] п кишоварзй безамин, коргари кишоварзй (Америкой ЛотиниУ, 2) сарбози пиёдагард, пиёдааскар, посбон (Диндустон). peony ['piam] п (pl peonies) гиёх,. гули ашрафй, гули мачах. people ['pi:pl] 1. п 1) мардум, халк, миллат, кавм- English speaking peoples халкхои англисзабон; 2) pl одамон, афрод, ашхос, нафар: There were many people at the meeting. Дар чаласа одамони бисёр буданд. How many people are there in your family? Дар оилаи шумо чанд нафар аст? 3) уммат: the people of Islam уммати Ислом; 4) ахл, ахоий, сокинон: country people ахолии дехот; young people чавонон; 5) (од. pl) хешон. хешовандон, хешу табор: ту people, his people ва г. (бс ф. шак. ц. меояд) падару модар, хешу табор, кавму хеш, бастагон: his wife’s people хешу табори занаш; 6) хамкорон, хамгонон, хамкабилагон; 2. v бо мардум пур кардан, дорой сокинон кардан, маскун кардан, сокин кардан. pep [pep] 1 п шур, зиндадилй, шодобй, рухбаландй; 2. v нерУ бахшидан ба, таквият додан,
- 599- пуркувват кардан. pepper [’рерэ] 1. п занчабил, каламфур, тунду тез. 2. v 1) мурч пошидан, каламфур пошидан, тунд кардан; 2) пошидан, афшондан. pepper-and-salt ['peparand'so'lt] 1. п матои пашмини холдор; 2. а сафед ва сиёх (муй). pepper-box/ castor ['pepaboks / ka:sta] п мурчдон, каламфурцон. pepper-corn ['рерэкэт] п донаи мурч/ каламфур. pepper-pot ['pepopot] ниг. paper-box. peppermint ['pepammt] и гардаки пудипа. peppery ['рерэп] а 1) тунд, каламфурдор, тунду тез; 2) мац, тундмизоч, тундху, бадчахл, бадкахр- pepsin ['pepsin] п пепсин (моддае, ки таом ро л азм мекунад). peppy ['pepij а богайрат, серхаракат. peptic ['peptik] п хазмкунй, хозимаой. per Гре:] prep 1) ба воситаи, бо, аз рохи, аз тарики: per rail ба воситаи рохи охан; 2) хар, дар, дар хар, бораи хар як: per annum дар як сол, хар сол; per capita ба сари хар кас; one pound per kilo як фунт (стерлинг) барои хар як кило; per diem дар хар р5'з; 60 miles per hour 60 мил дар як соат; per cent дар сад, %; per se [рэ/si:] худ ба худ, амалан; 3) тибки, бинобар: per your instuctions тибки дастуроти шумо. peradventure [perad'vantje] 1. п хавф, номаълумй; 2. adv гуфт. шояд: if peradventure агар, lest peradventure дар хар сурат. per annum [рэг'гепот] adv хар сол, солона. per capita [pe:'keepite] adv, а ба сари хар кас, барои хар касс. perambulate [po'raembjuleit] v 1) папмудан, рахнавардй кардан, пиёдаравй кардан; 2) ба ин тараф ба он тараф рафтан, рафтуомад кардан, кадам задан, гардиш кардан. perambulator [ps'rasmbjuleita] п аробачаи кудакона. perceivable [pa'si:vabl] а дарёфтшаванда, даркшаванда, огохшаванда. perceive [po'si.v] v дарк кардан, дарефтан, огох шудан, фахмидан. пай бурдан; мушохида кардан. per cent ё percent [pu'sent] лот a, adv. дар сад, фоиз (аломати он %)', by 10 per cent 10 фоиз. percentage [po'sentidj] n 1) фоиз, дар сад, дар хар садго; 2) гуфт. фонда, суд, даромад; 3) кисмат, микдор, бахш, сахм, шумор, теъдод. percept ['patsept] п омуза, дарёфт, идрок. perceptibility [po,sept?'biliti] п эхсосшавй, идроккунй, хис кардан, дарёфт. perennial perceptible [pe’septobl] а эхсосшаванда, хисшаванда, кобили хис, дарёфт анй, идрокпа- зир. perception [pa'sepj’n] п 1) дарк, идрок, да- рёфт, биниш: organs of perception узвхои дарк/ хис; 2) фахмиш, фахм эхсос. perceptive [pa'septiv] а 1) идрокй, боидрок, андарёфтй, бинишй; 2) зудфахм. тезхуш, зирах, тезбин, нуктабин, бино, бофаросат: perceptive eye чашми тезбин. perch I [pa:lj] 1. п 1) хода, калама, чуб, нишастгох нишастани паранда)', 2) ченаки дарозй = 5,03м; 3) нишемангох, истирохатгох; 3) мац. мавкеи мустахкам ё баланд; come out off уош perch’ магрур нашав! 2. v 1) нишасган бар (паранда), карор ги- рифган руи; 2) нишондан, 3) шинондан (ба ходачаи катаки муре). perch II ips.tj] п аломохй, мохии хордор. perchance Ipa'tjams] adv тасодуфан, иттифокан, мумкин аст, эхтимол, шояд. percolate ['pa.koleit] v 1) таровидан. таро- виш кардан, захида даромадан; 2) соф кардан/ шудан, тоза кардан/ шудан (раува, об ва г.), такшин шудан. percolation ['pa:ko'leijh] п нишаст, таровиш, парокандагй. percolator ['рэ:кэ1ейэ] п 1) кахвачУши фил- трдор, филтри кахвачуш; 2) дастгохи софку- нанда. percuss [рэ'кдв] г тиб. бо ангушт зарба за- дан, так-так кардан 'бо ангушт). percussion [рэ:'кл[п] п 1) бархурди ду чиз, даккахурй, кубпш, зарба, данг, такой; 2) мус. лаппиши овоз; 3) тиб. бо ангушт зарбаи му- лоим задан (ба сина ё пуст). percussive [pafkxsiv] а зарбарасон, зарба- дор, зарбдор, зарбаи. per diem [pa'daiem] лот. а дар як руз, резина, якруза (музд ва г.) perdition [pa/dijn] п 1) махкумияти абадй, залолат; 2) дузах, чаханнам. perdue [pa:'dju:] а нихон, пинхон, руст, махфй. perdurable [pu:'dj j:rabl] а пурдавом, пойдор, барчо, човид, абадй, хамеша peregrinate ['pengrmeit] v шух. саёхат кар- дан, гаштугузор кардан, сафар кардан, пайму- дан. peregrination [,pengri'neifn] п шух. саёхат, сафар, гардиш. perempton [pa'remptsri] а хук,. бечуну чаро, катъй, котеъ, мутлак, раднопазир. perennial rpa'rcnjal] 1. п гиёх- растании чан- дсола; 2. а тамоми сол давомёбанда/ тулкашанда, гамомисолй, солпой: a perennial river дареи гамоми сол чорй/ хушкнашаванда, 2) чандсола; 3) доимй, пойдор, тулонй, дароз-
муддат, довид, абадй, човидона perfect I. п ['po:fikt] грим, перфект, шакли мутлак (феъл): past perfect шакли замони гузаштаи мутлак; 2. а 1) комил, бенукс, забардаст, бисёр хуб: Не speaks perfect English. Вай ба забони англиси хеле хуб ran мезанад; perfect know- ledge дониши комил/ каьй; 2) тамом, тамом ва комил, бо тамоми маънй: a perfect genileman як родмард бо тамоми маънй; 3) пурра: They (islened to him in perfect silence. Онко вайро бо оромии пурра гуш карданд. 4) грам. амалеро ифода мекунад, ки нисбати замони гузаштаи дигар ба илир раеидааст', 5) риёз. том, комил: a perfect number адади том; 3. v [pa'fektj 1) комил кардан, такмин до- дан: The method has not been perfected yet. Ин усул хан^з такмил дода нашудааст. 2) ба ит- мом расондан, тамом кардан. perfection [pa'fekjn] п 1) комил, фаросохт, фароростагй; 2) олй будан, хадди комил; 3) беайбй, бекостй, бенуксй; 4) беайб, бенукс; 5) такмилдихй, такмилсозй. perfective [ps'fekliv] а 1) такмилкунапда, ба камол расонанда; 2) грам. мутлак- perfectly ['pa:fikth] adv 1) комилан, пурра: Нс was perfectly satisfied. Вай комилан каноатбахпт гардид. 2) бисёр хуб, аъло, бисёр нагз: Не played the violin perfectly. Вай гижжакро аъло навохт. perfidious [pa:'fidios] а 1) ахдшиканона. хоинона, хиёнаткорона, нобакорона; 2) хоин, нобакор, хиёнаткор. perfidy ['psrfidi] п (pl perfidies) хиёнат, хиёнаткорй, нобакорй, ахдшиканй, паймоншиканй. perforate ['poifareit] v 1) парма кардан, сурох кардан; 2) ворид шудан, даромадан (through, into). perforation [,pa:fa'reijn] n 1) пармашудагй, сурохшуцагй; 2) сурох, таркиш. perforator ['рэТэгейэ] п парма; перфаратор. perforce [pa'fo:s] adv идборан, аз руи ноилодй, ба ночорй, ноилод, хох-нохох, но- гузир. perform [pa'fo:m] v 1) ичро кардан, андом додан, ба до овардан: Не performed his duties well. Вай вазифахояшро хуб андом дод. 2) адо кардан, бозй кардан (накш, асари мусикй ва г.): Не performed this piece well. Вай ин накшро хуб бозй кард. 3) навохтан, задан (мусикр): 4) тамом кардан, ба поён расондан. performance [pa'fomans] п 1) идро, андом, идрокунй, кор, амал: Не is careless in the per- formance of his duties. Вай нисбати идрои вазифахояш хунукназарона рафтор мекунад. I liked his performance of the sonata. Идрои соната аз тарафи вай ба ман маъкул шуд. 2) - 600 - театр, намоиш, тамошо: Не enjoyed the per- formance. Вай аз намоиш лаззат бурд. first night performance нахустнамонш; matinee performance намоиши рузона. performer [рэ'Го:тэ] п идрокунанда. perfume 1. п ['po:fju m| 1) муаттар, буи хуш, хушбуй: the perfume of roses буи хушй садбарг; 2) атр: a small bottle of perfume шишаи хурди атр; perfume oneself ба худ атр задан; 2. v[po'fju:m] v атр задан, муаттар кардан, perfumer [pa'fju:ma] п атрфуруш, аттор. perfumery [po'fju:m9n] п (pl perfumeries) 1) атриёт, атрсози, атркаши, атрфурушй, истехсоли атриёт; 2) магозаи атрфурушй. perfunctory [ps'fAtjkton] а белой, руякй, сатхй, бедиккатона, бепарвоёна, бемайлона; perfunctory inspection муоинаи руякй. perfuse [pa'fju:z] v 1) об пошидан/ дошидан/ афшондан, об задан/ рехтан; 2) гутта задан (дар об), огуштан (ба об). pergola ['pa:gala] п дортокй ё гулгашти бо алафхои хазанда пушидашуда. perhaps [po'hajps] 1. п эхтимол, имконият; 2. adv шояд, мумкин аст, ки..., кош. peri ['piOTi] (аз решай форси) п миф. пари, фаришта; мац. зани сохибдамол. peril ['peril] 1. п хатар, бими зисн; at the peril of one’s life бо хатар барои хаёт, 2. v ба хатар андохтан, дучори хатар кар- дан. perilous L'petilss] а хатарнок. пурхатар. period ['pignsd] и 1) мархала, давра, аср, цаврон, замона, рузгор, ахд: the period of the French Revolution давраи инкилоби Фаронса; the Samanids’ period ахди Сомопиён. 2) поён, андом хотима; 3) грам. думла, думлаи кутох; 4) грам. нукта: Put a period at the end of each sen- tence. Дар охири хар як думла нукта гузоред. periodic [,pian'odik] а даври, адвори, навбатй, бозоянд, бозгаштй. periodical [,piari'odik91] 1. п нашр ё допи даврй, мадалла, хафтанома, мохнома ва г.: а weekly periodical мадаллаи хафг авор; periphery [pa'nfon] п (pl peripheries) 1) марз, хад, карон, хошия, беруна; 2) атроф, канора, руя. periphrasis [рэ'г ifrasis] п дарозгуй, перифра- за. periphrastic [,pan'fraestik] а дарозгуёна. periscope ['periskoup] п перископ (дастгохи киштии зеробй барои дидани сатхй бах,р). perish ['penjj v мурдан, ба халокат расидан, халок шудан, талаф шудан, кушта шудан, дони худро аз даст додан (нобахангом); 2) но- буд шудан, аз миён рафтан; perish with hunger аз гуруснагй мурдан; perish the thought фикрашро хам накунед, дар li, фикраш мабош.
-601 - persecute perishable ['penfabl] 1. a 1) фонй, бебако; 2) зудмир, гузаро, нопойдор, нопоя, 3) фосидшуданй, тезвайроншаванда: perishables such as milk and butter чизхои фосидшуданй мисли шир ва равган. perishables ['penjsbl] я pl махсулот ё мо- лиёти тезвайроншаванда. periwig ['penwig] п парик, муи сохта. periwiged ['penwigd] а бо муи сохта, па- рикдор. perjure ['pa:dja] v барцурУг савганд хурдан, бар дуруг шохидй додан, шаходати дуруг до- дан. perjured ['pardgod] а гунахгор ба додани шаходати дуруг, вобасда ба шаходати дуруг. uerjurer [’рэ^дэгэ] а савгандшикан, пай- моншикан. perjury ['рэ:бзэп) п (pl perjuries) 1) шаходати дуруг, гувохии дуруг (дар додгох;); 2) савгандшиканй, ахдшиканй. perk ['рэ:к] v маъмулан бо up: 1) сари худро баланд кардан, гушхои худро тез/ сих кардан; 2) .нац. фукро ба осмон бардоштан, аз худ рафтан. perky ['pa:ki] a (perkier, perkiest) дасур, бе- парво, чобук, чолок, магрур, худбовар permanence ['pamiansns] я пояндагй, су бот, устуворй, махкамй, тагйирнопазирй. permanency ['pa.manonsi] п пойдорй, су бот, усгуворй, истодагарй. permanent ['pa:manant] а доимй, пойдор, поянда, пурдавом, абадй, собит. permanent!) ['рэ.тэпэдШ] adv доиман, аба- дан, абадй. permeability [,pa:mio'bilati] п нуфузиазирй. permeable ['рэлшэЫ] а гарово, нуфузпазир, таровишпазир, гузарпазир, гузаранда. permeant ['pamnnantj а тарово, таровиш- пазир. permeate ['pnnmeit] v 1) даромадан, дохил шудан, таровидан; 2) пахн шудан (among, through, into). permeation [pa:mi'eifn] n даромад, дохилшави, воридыавй. permissible [pa'misobl] а чоиз, шоиста, раво, мумкин, имконпазир. permission [pa'mijn] 1. п ичозат, рухсат, дастур: permission to go ичозати рафтан; by permission of бо ичозати. permissive Ipo'misiv] a 1) кассе, ки сахт на- мегирад, осонгир: permissive parents падару модарй сахтногир; 2) ичозатдиханда; 3) факултативй, гайрихатмй. permit 1. и |'pa.mil] ичозат, раводошт, ра- водид, тасдик, рухсатнома; 2. [pa'mit] v (permitted; permitting) 1) ичозат додан, вогузурдан, гузоштан, раво доштан, рухсат додан; 2) ичозати вуруд додан, пази- руфтан. permit fence [pai'raitans] я 1) ичозатнома, хукм; 2) бар. гунцоиши гузаронидани барк; 3) гундоиши зарф. permutation [,pa:mju:'teijn] я 1) дигаргунии комил, тагйири асосй; 2) риёз чойивазкунй. pernicious [pa'mfas] а зиёнбор, табохкун- анда, вайренгар, халокатовар, фалокатовар. pernickety [pa'mketi] а 1) гуфт. хурдагир, айбчуй, мушкилписанд, эродй, васвосй; 2) расмиятлараст, дакик; 3) серташвиш. телба. perorate f'perareit] v 1) суханпардозй кардан, нутки тулонй кардан; 2) хулоса баро- вардан, натичагирй кардан, ба поён расондан (иуткро). peroration [,pera'reitjn] и бахши поёнй (суханронй), натичагирй такрор в а хулосасо- зии мавзуи нутк. peroxide [pa'roksaid] я хим. перекис, перок- сид (дарацаи баланди туршшавии ягон моддаи химиявй). perpendicular [,pa:psn'dikjul&] 1. я геом. пер- пендикуляр. хати амуд, коимбар, ростгузар; 2. а амудй, ростбаромада. нишеб, сутун- вор. perpetrate ]'pa:pitren] v содир кардан, анчом додан (амали зишт, циноят, хатой). perpetration [,рэ pi'treijn] я 1) содиркунй (циноят), анчом; 2) чиноят. perpetra lor ['pa:pitreita] а вайронкунанда, халалдиханда, содиркунада, чинояткор. perpetual [pa'petjuol] а 1) човид, човидон човидонй, абадй; 2) умрбод; 3) доимй, хамешагй, мудом. perpetuate fpa'petjueit] v абадй кардан, човидонй кардан, абадй нигох доштан, човидонй гузаропидаи. peipetuity i,pa:pi'tju:oti] я 1) абадият, човидонй: in perpetuity to/ for то абад, барои хамеша, ба 1аври човидонй; 2) уу/р истифода- барии умрй, 3) ичораи гамомиумрй. perplex [po'pleks] v 1) гич кардан, хайрон кардан, ошуфга кардан/ шудан, хайратзада кардан; 2) мураккаб кардан, душвор ва печида кардан, 6yi ранч кардан, дерфахм кардан. perplexed [po'plekst] а 1) сардаргум, геч, саргашта, хайрон; 2) бугранч, душвор, печида. мураккаб. perplexity [pa'pieksiti] я 1) саргаштагй, хайронй, хайрат, тааччуб, гечй; 2) печидагй, дархамй. perquisite ['pa:kwizit] я 1) имтиёзи вижа, хакки инхисорй; 2) инъом, шогирдона, чейпулй. perquisition[.p9:kwi'zijn] я 1) кофтукови чиддй; 2) пурсиш, раъйпурей perry [реп] я оби нок. persecute ['po.sikju:t] v 1) таъкиб кардан, шиканча ва озор додан, мавриди зулм/ чавр ва шиканча карор додан, ситам раво доштан:
persecution_________________________________________ They persecuted religious minorities. Онхо акаллиятхои мазхабиро мавриди зулм ва шиканча карор медоданд. 2) ба дили касе задан, дарди cap шудан, озор додан. persecution [,pa:si'kju:jn] п таъкибот, шиканча, зулм ва чавр, ситам, ранч, озор. persecutor ['pa:sikju:to] п таъкибкунанда, дунболагир, ситамгар. perseverance [,pa:si'viarans] п суботкорй, истодагй, пайгирй, пофишорй. perservere [,pa:si'via] v пофишорй кардан, истодагй кардан, суботкорона давом додан. persevering [,pa:si'viarii)] а суботкор, собиткадам, катъй, исроркор. Persian ['pajan] 1. п 1) эронй (шахе); 2) за- бони форей; 3) гурбаи эронй; 4) the Persians эрониён; 2. а эронй, форей. Persian Gulf, the ['pajan'gxlf] n халичи Форс. persiflage [,pesi'fla:3] фр. n хазл, шухй. persist [pa'sist] v пофишорй кардан, исрор кардан, истодагй кардан, таслим нашудан. persistence/ ency [pa'sistans, -ansi] п исто- дагй, таслимнопазирй, суботкорй, исроркорй, тобоварй. persistent [pa'sistant] а суботкор, собиткадам, пойдор, поймард. person ['pa:sn] п 1) шахе, нафар, одам, кас: any person хар кас; 2) грам. шахе; 3) инсон, шахсияти хукуки; 4) бадан, тан, киёфа, зохир, Чисм; have a person in one’s pocket касеро мутей худ кардан; in person шахсан, амалан хозир; the first person грам. шахси якум, гуянда; the second person грам. шахси дуюм, шунаван- да; the third person грам. шахси сеюм, гоиб. personable ['pa:sanabl] а хушоянд, дилпазир, дустдоштанй, чаззоб (шахе). personage ['pa:samd3] п 1) шахси барчаста, зотй муътабар, одами мухим; 2) шахсият, бозингар, накш (дар намоишнома, достон ва г.). personal ['pa:snal] а шахей, фардй: personal belongings чизхои шахей; 2) хусусй: personal property моликияти хусусй; personal estate моли манкул, манкулот. personality [,pa:sa'neelati] п (pl personalities) 1) шахсият; фардият, вижагй, хусусият; 2) шахсияти маъруф, чехра, одам: one of the out- standing personalities of Tajik literature яке аз чехрахои барчастаи адабиёти точик; 3) pl айбчуй, бадг^й; 4) вижагии фардй; personality cult шахспарастй. personalize ['pa:snalaiz] v шахей/ фардй кардан, ихтисосй кардан. personally ['pa:snah] adv шахсан, худаш, -602- худи у. personalty ['pa:snolti] п уур. моли манкул. personate ['pa:saneit] v 1) теа. накш бозидан, дар накши касе зохир шудан; 2) худ- ро ба номи шахси дигаре муаррафй кардан. personification [pa:samfi'keifn] v тимсол кар- дан, инсонангорй, шахсият додан, тачассум. personify [pa:'sanifai] v (хусусан дар х,унар ва адабиёт) шахсият додан (ба уонвар ва г.), тачассум кардан, ба сурати инсон намоиш додан, ба шакли инсон даровардан. personnel [,pa:so'nel] п коркунон, кормандон, мачмуаи кормандони як идора, афрод. perspective [pa'spektiv] 1. п оянда, дид, дурнамо, пешомад, имконият; 2. а ояндадор. in perspective дар пешбинй, дар мадди назар. perspicacious [,pa:spi'keijas] а 1) бофаросат, нуктасанч, борикбин, андешаманд; 2) равшан, возех, capex, салис. perspicacity [,pa:spi'kaesati] п бофаросатй, фаросат, нуктасанчй, борикбинй. perspicuity [,pa:spi'kju:iti] п возехй, равшанй, салосат, фасохат. perspicuous [pa'spikjuas] а возех, равшан, фахмо. perspiration [,pa:sps'reij’n] п арак (бадан), танхиса. perspire [pas'paia] v 1) арак рехтан, арак кардан; 2) мау. захмат кашидан, кори сахт ва душворро ичро кардан. persuade [pa'sweid] v 1) водор кардан, таргиб кардан, бар он доштан, водоштан, кабулондан, талкин кардан, пазирондан; 2) хал кардан, розй кунондан; I am persuaded that... Ман акида дорам, ки .... (of sth - чизе). persuade from/ out/ off баргардондан (аз коре). persuasion [pa'sweisn] n 1) водорсозй, ташвик, кудрати таргиб ва игво, конеъсозй, пазироиш, нер^и водоркунанда, талкин; 2) эътикод, акида, имон, маром, маслак, итми- нон; 3) фирка, мактаб, чамоат, гурух, даста. persuasive [pa'sweisiv] 1. п эътикод, акида, имон; 2. а водоркунанда, водоргар, конеъ- кунанда; боварибахш, эътимоднок. pert [po:t] а 1) густох, хозирчавоб; 2) заранг, чобук. pertain [pa:'tein] v вобаста будан ба, муталлик будан, чузъи чизе будан. pertinacious [,pa:ti'neijas] а якрав, саркаш, гарданшах, сарсахт. pertinacity [,pa:ti'naesati] п якравй, саркашй. гарданшахй, сахтгирй. petinent ['pa:tinant] а ба маврид, муносиб, бамавкеъ, бачо, чУр. perturb [pa'ta:b] v 1) парешон кардан, бо
- 603- хам задан, нигарон кардан; 2) ба хаячон овардан. perturbation [,pa:ta:'bci('n] п 1) парешонй, ошуфгагй, хаячон, изтироб; 2) дархамбархамй, нобасомонй. Peru [po'ru:] п Перу. peruke [po'ru:k] п нарик, му и сохта. perusal [po'ru:zol] п 1) хониши бодиккат, некхонй, бодиккат хондан; 2) мач. дида ба- ромадан. peruse [po'ru:z] v 1) бодиккат хондан, му- толиа кардан’ 2) барраей кардан. Peruvian [po'ru:vian] 1. п ахли Перу, вобас- та ба кишвари Перу, мардум ва фархат и он; the Peruvians перуихо; 2. а перуй. pervade [po:'veid] v фаро гирифтан, пахн шудан, пур кардан; 2) таровидан аз, ворид шудан. perverse [po'vo:s] а 1) якрав, гапнодаро, гарданшах, нофармон, худсар, саркаш, 2) гумрох, дучори залолат, ха бис, фосид. perversion [po'vo:jn] п 1) гумрохй, качрохй, залолат, табохй; 2) гумрохии чиней, инхирофи чиней. perversity [po'vo:siti] п 1) якразй, саркашй; 2) гумрохй, залолат, кадразй, табохй; 3) инхирофи чиней, качрохии чиней. pervert 1. п ['po:vo:t] аз рох зада, дучори качрохии чиней, дучори залолат, гумрох {шахе)', 2. v [po'vo:t] v гумрох кардан, мунхариф кардан, дучори табохй кардан, аз рох задан. pervious ['pa.vios] а гузаронанда, гузар, та- ровишпазир, нишастпазир. peseta ['peseta] п вохиди аслии пули Испа- ния. pesky [,peski] а амер, безоркунанда, дил- гиркунанда, озоргар. pessimist ['pesimist] п бадбин; рухафтода, ноумед. pessimistic [,pesi'mistik] п маъюсй, ноумедй, бадбинй, бадбинона. pest [pest] п 1) бемории хамагир, вабэ; 2) мау. бало, фалокат, офат. pester ['pests] v безор кардан, ба чон овар- дан, муи димог шудан (ба касе). pest-house [’pesthaus] п беморхона барои касалихои сирояткунанда. pestiferous [pes'tifsrss] а зарарнок, осебнок, зиёнрасон, гузаранда. pestilence ['pestlions] п вабо, тоун, касалии Хамагир. pestilent ['pestilent] а сирояткунанда, за- рарнок, маргбор, марговар, кушанда. pestle [pestl] 1. п угурдаста, дастаи хован, куба, мушта; 2. v куфтан, бо дастаи хован кубидан. pet I [pet] 1. п 1) хайвоноте, ки дар хона __________________„_______________- нигох дошта мешаванд: Не Keeps white mice as pets. Дар хонааш мушхои сафед зиндагй меку- нанд. 2) азиз, махбуб: She is the teacher’s pet Вай азизи муалпим аст; father’s pet азизи па- Дар; pet name номи мехромез; 2. а дастомуз, хонагй, дастпарварда (чоивар); 3 v 1) эрка кардан, бо ноз парваридан; 2) навозиш кардан, бо мухаббат ва нарми даст задан. pet II |pet’ п озор, ранчиш: be in a pet ранчидан, дилозурца шудан. petal ['pell] и барги гул, гулбарг. Peter [pi:to] п 1) исми хос; 2) Питер (дар Инчил)-, 3) to rob Peter to pay Paul аз хисоби каси дигар эхеон кардан. petershem [’pi:tofom] п мохути гавс. petition [pi'tij'n] 1, п 1) додхост, арзи хол, ариза, дархост; to present a petition ариза до- дан, 2) ибодат, дуохонй; 2. v хсстан, такозо кардан, дархостан, дод- хост намудан, додхохй кардан. petitioner [pi'tilno] п додхох, додхохнавис, илтимоскунанда, хохишкунанда. petrel ['petrel| п зоол. мурги туфон. petrifaction [,petn'fsek(n] п 1) сангшавй, сахтшавй, карахтшавй; 2) хар чизи сангшуда; 3) руку д. petrify ['petrifai] v 1) санг шудан, сахт шу- дан (гиёх; ё цонвар), табдил ба саш кардан; 2) мач. геч кар чан, мот кардан; 3) сангсон кар- дан! шудан, сангмонанд кардан/ шудан; 4) дучори рукуд кардан. petrel ['petrol] и бензин: дар Америка gas gasoline; мегуянд. petroleum [pi'trouliom] и 1) нефт, нефти хом, маводи нефтй; 2) керосин. petrol station [’petrol,steijn] n чои рехтани бензин, нуктаи бензинрезй, нуктаи савдои бензин petticoat ['petikout] 1. п 1) зердоманй, зерпуш (занона, духтарона); I have known him since he was in petticoats. Ман уро аз даврони кудакй мешиносам. 2) гуфт. зан, духтар; 3) pl чинен зан, 2. а закона, духтарона: a petticoat govern- ment хукумати закон. pettifog ['petifog] v хабаркашй кардан, дуруягй кардан. petliforger ['petifogo] п 1) бахоначуй, чатоккорй, найрангкорй; 2) хабаркаш, дуруя. pettiforgging ['penfogii)] а 1) дуруйй; 2) камахамият, ночиз. pettily ['petili] adv хакирона, тангназарона, кутохфикрона. pettish ['petif] а зудранч, тундмичоз. petty ['peti] a (pettier; pettiest) камахамият, ночиз, чузъй, хурд: гайри кобили мулохиза,
petulance________________ _______________________ беахамият, хакир: petty amounts маблагхои ночиз. petulance [’petjubng] n 1) бахокагирк, эродгирй, качхулкй, качрафюрй; 2) хашмгинй, кахролудй, инчикй petulant ['petjubnt] а 1) зудранч, чангара, шаттох; 2) густох, дахондарида, хозирдавоб. petunia [pi'tjumja] п гиёх;. гули атлаей, ка- найчагул. pew [pjw] п 1) харак ё иимкати чубй ва пуштидор дар калисо; 2) гуфт. к; рей: take а pew нишастан; In the right church but in tne wrong pew Зарб. ~ Умуман дуруст, вале чузъан хато. pewter ['pju to] n 1) хулаи сурб ва калъагй; 2) зарфи сохташуда аз калъагй. phantasy ['faentasi] п (pl phantacies) ниг. fan- tacy. phantom ['faentom] 1. n шабах, pyx, тимсол, хаёл, тирапайкар; 2. а тимсолй, тассавурй, хаёлй, хавфангез. Pharaoh [Теэгои] п таъ. фиръавн. pharisee ['faerisi:] п одами риёкор/ мунофик pharmacist [fa.ma'fist] п дорусозй, дору фурушй. pharmaceutist [fa:ir.a'sju:tist] п дорусоз, дух- тури дорусоз, доруфуруш. pharmacology [.faimo'koladji] п дорушиноей, дорусозй, фармакология (илми сохтану истифодаи мрууо). pharmacy ['fa:masi] п (pi pharmacies! дони- ши сохтан ва истифодаи дорухо, илми дорусозй, дорухона, доруфурушй. pharos ['fearos] юн., шоир. п маяк, мино, минои бахрй. pharynx ['fsertrjks] п анат. гулу, халк, гулугох. phase [fetz] 1. п 1) холат, мархала, давр, давра, бахш, кисмат; 2) чанба, пахту; 2. v (бо in ё into) мархала ба мархала / гом ба гом анчом додан, замонбандй кардан; in phase хаммархала; хамохаш; хамгом, хамзамон; phase out тамом шудан, хотима ёфтан (мархала ба маршала, гом ба гом); out of phase нохамэханг, кохамчур, нохамзамон. pheasant ['fez.nl] п зоол. тазарв, титав, мурги лаштй. phenomena [fi'nomina]/?/ аз phenomenon. phenomenal [fi'nominal] а гайриодй, чашм- гир, азим, бечазир, фавкулода. phenomenon [ft'romman] п (pl phenomena ) падида, ходиса; шахси барчаста, вэк.еа ё чизи гайриодй ва истисной. phew [fju:] inter Фу! Ox! Vx! Уй! phial ['fatal] n шиша, зарфи шишагй, ши- шача. philander [ft'ltenda] v занбозй кардан, бо - 604- чанд зан робита кардан. philanderer [fi'laendora] а занакбоз, занбоз, марди занбоз. philanthropic [,fibn'0ropik] п инсондустй, некукорй. хайра/ накукорй. эхеонкорй. philanthropist [fi'laenOrapist] а инсондуст, одами некукор. башардуст. philanthropy [fi'lasnOrapr] п инсондустй, некукорй, саховатмандй. philharmonic [,fila 'montk] 1. п 1) оркестрй симфонй, барномаи мусикии классикй; 2) кон- серт; 2. а мусикидуст, нагмадуст. phillipic [fi'lipik] п хамлаи шадиди лафзй, гапи сахт. Philippines, the ['filipi.nz] п давлат/ чазирахои Филиппин. Philistine ['filistam] 1. п ину. филистинй (Ауди К)аоим); 2. а (бо харфи хурд) тангназар, кутохбин, худбин. бефархант, бемаърифат. philological [.filo'lodgikal] а филологй. philologist [fi'loladjist] п филолог, мутахассиси сохаи филология. philology [fi'loladgi] п уад. илми забои, забоншиноей, лугатшиноей, ишк ба илм ва адаб, мутолиаи адабиёт; (имруза) филология. philosopher [fi'lc:sofo] п файласуф, филсуф, хаким. philosophic(al) [,fils'sofilt(al;] а фалсафи, филсуфй. philosophize [ft'losafaiz] v андешидан (фай- ласу фона), фалсафапардозй/ фалсафабофй кардан. philosophy [fi'losafi] п (pl philosophies) фалса- фа, хикмат, хикматдустй: the philosophy of economics фалсафаи иктисодиёг phiz [fiz] п (кутох аз physiognomy) сурат ва чехра, киёфа. phlegm [flcm] п 1) байтам, луоб, 2) хунсардй, вазнинй; 3) матонат, оромй. phlegmatic [fleg'mtetik] а хупсардона, бе- парвоёна. phlox [ticks] п гиех. оташгул. phoenix [’frntksj п 1) (устураи Миер) феникс, самандар (парандае, ки зиёда аз 500 сол умр мебинад еа сипас худро оташ мезанад ва аз хокистарй у паран^аи тозае бармехезад); 2) мац. мучиза, намучай офариниши олй. phone 1 [foun] (гуфт. ш. кутох аз telephone) 1. п телефон, савт, садо: Не answered the phone. Вай ба зангп телефон чавоб дод. 2. v телефон кардан, занг задан: Не phoned me twice yesterday. Вай ба ман дируз ду маро- тиба занг зад. phone II [foun] п фон. овоз. phoneme ['foum:m] п фон. фонема, вог, воч. phonemic [fou'namtk] а 1) фонемй, вогй, бочй: 2) вобаста ба вочшиноей.
-635- pick phonetic [fou'netik] а заб. фонетикй, вобас- та ба фонетика. phonetician [,fauni'tij'on] п мутахассиси сохаи фонетика. phonetics [fau'netiks] п pl 1) фонетика, со- хтори овозии забон; 2) pl талаффуз: Не has а good phonetics. У талаффузи хуб дорад. phoney ['founi] а амер. гуфт. сохта, калбакй, дуругин: a phony diploma дип юми калбакй phonic [foumk] а 1) овозй, свой, савтй, садой, охангй, акустики, вобаста ба иажвокшиносй. phonograph ['founagra:f] п граммофон, phonology [fou'noladji] п фонология, овошиносй phony [founi] ниг. phoney. phosphate [’fosfeit] n хим фосфат. phosphite ['fosfait] хим. намаки кислотаи фосфат. phosphoric [fos'fonk] а хим. фосфорй, фос- фортоб, фосфордор. phosphorus ['fosforus] и фосфор. photo ['foutou] п гуфт. кутох, аз photo- graph. photograph [’foutagra:f] 1. п акс, сурат: ama- teur photographs аксхои гайрикасбй; take a photo(graph) аксбардорй кардан, сурат гирифтан; 2. v аксбардорй кардан, сурат гирифтан: Не photographed the building. Вай сурати би- норо гирифт. photographer [fo'togrgfa] п суратгир, ак- сбардор, аккос. photographic [fauto'grofik] а аксй, аккосй, аксмонанд, тасвирмонанд. photpgraphy [fa'tografi] п хунар ва илми сурапирй, аккосй, аксгирй. photomap ['foutomsep] п харитае, ки дар асоси акси хавой тахия шудааст. photosensative ['fouto'sansativ] а нуррасон, фуруграсон. phrase ffreiz] 1. и 1) заб. ибора, гурухи вожахо, вожагурух; set phrase ибораи рехта; 2) сабки баён, равиши нигориш, иборапардозй: in simple phrase бо сабки сода, бо вожаком сода; 3) раке, як силсилаи харакатхои бо хам вобаста; 4у мус. китча; 2. v 1) баён/ изхор кардан (бо нутк, сухан), иборапардозй кардан: 2) мус. ба чанд китъа таксим кардан (охангро). phrase-book ['freizbuk] п муховара; фарханги ибора хо. phrase-monger ['freizmxijga] п лофзан. phraseological [,freizi9'lad3ikal] а фразеологй phraseology [.freizi'oladgi] п вожабандй, калимабаидй, иборапардозй, сабк, фразеоло- гия. r .reseiK [.metusj а мутаассиб, шурида, пурхашм, шадид, сарэсема. phut [fxt] adv садо, хуштак: go phut кафи- дан, аз кор афтидан, хомуш шудан: мач. ноком шудан. physic ['fizik] 1. п 1) тиб. дармонгарй; 2) до- ру , даво; 2. 1) дармон кардан, муолича кардан; 2) деру додан. physical ['fizikl] а 1) физики, табий, мовдй: the physical world чахонй моддй; 2) танй, чисмонй, чисмй’ physical disability нотавонии чисмй. physician [fi'zijn] п доктори тиб, духтур, та- биб. physicist [Tizisist] п физик, мутахассиси ил- ми физика. physics ['fiziksj п pl физика, илм ё улуми табий, табиатпиноей. physionomy [fozi'onemi] я 1) симо, киефа, чехра, рУй; 2) симошиносй, киёфашиноей. physiologic! al) [.fizio'loajikl al)l а физио- лога. physiologist [(fizi'ebdgist] n физиолог, мута- хассиси физиология. physiology [.fizi'oladgi] n физиология, танкоршинссй. physique [fi'zi:k] n андом, чусса, каду кавора, сохти баданй одам. pianist ['pianist] п пианист, пианинанавоз, навозандаи пианино. piano [pi'aenau] п 1) фортспяно; grand piano роял, 2) китьаи мусикй, ки бояд ором навохта шавад. piano-player [pi'amou,pleia] п пианина- навоз. piazza [pi'actsa] п 1) атал. майдони бозори шахр; 2) амер, пешайвоп. pibroch ['pi:brok] и 1) шот. найанбон; 2) китъаи мусикии вижаи чайанбон. picaresque [,pika'resk] а каллобй, фиребгарй, мочарочуёна (роман). picaroon [,pika'ru:n] 1. п 1) мочароч^й, каллоб; 2) горатгар, рохзани бахрй; 3) киштии рохзанони бахрй; 2. v бо каллобй зиндагй кардан. Piccadilly Circus [pika'dih'saikos] п Хиёбони Пикаделли (дар Лондон). piccaninny ['pikonini] 1. п гуфт., та^к зангибача; 2. а хурд, кучак. pick I [pik] 1. и 1) гузиниш. интихоб; 2) гули сари сабад, гулчин, саромад; 3) махсул, бар- дошт, хосил: the biggest apple pick in recent years косили баландтарини себ дар солхои схир. 2. v 1) читан, кандан (гулуо. мева ва г.): They picked cherries for a pie. Онхо барои пи- рог олуболу чиданд. 2) чудо кардан, баргузи-
-606- pick дан, интихоб кардан, дастчин кардан (инч. pick out): She picked a good book for her friend. Хонум барои дусташ китоби хуб интихоб кард. 3) сурох кардан, кандан, куланг задан; 4) кофтан, гагуру кардан; 5) ковок кардан; 6) хоидан, хоида тоза кардан; 7) бо бемайлй хурдан, кам хурдан; 8) бэ ангушт пок кардан (биниро); 9) назохтан, задан (асбоби муси^иро)', pick and choose бодикка~ интихоб кардан; pick apart тика-тика кардан, аз хам чудо кар- дан; pick off а) кандан, гирдогирд кофтан, каланд (побед) кардан; б) бо тир задан; pick ои/ ои( баргузидан, гузидаи, интихоб кардан; pick up бардоштан, балавд кардан: Не picked up a coin from the floor. Вай аз болои фарш сиккаро бардошт. pick П [pik] п 1) зогнул, метин; 2) асбоби нугтез; 3) дандонковак. pick-a-back ['pikabaek] adv болои китф, дар пушт. pickaninny ['pikonini] ниг. piccaninny 1,2. pickaxe ['pikasks] 1. n зогнул, кулаш, зогнули дусара; 2. v бо куланг/ зогнул кандан, бо куланг задан ё куфтан. picked [pikt] а ну, тез, сартез. picket ['pikit] 1. п 1) мех, гираи чубин; 2) х,ар. дидбон, посбсн; 3) даста/ гурухи посбонон: Are there pickets outside? Дар бе- рун посбоноч хастанд? 4) бах,. киштии посбонй; 5) пешкаровули атсоб; 2. v 1) посбонй кардан: The workers are picketing the factory. Коргарон корхонаро посбонй мекунанд. 2) За чуб ё дарахт бастан (асп, улог ва г); 3) бо тирахои чубин махкам кардан; 4) пешгсмй кардан, пешкароьул бу- дан. pickingz ['pikirjz] п pl дастмузд, подош, г анимат; 2) бокимонда, саркут, нишхурд. pickle [pikl] 1. п 1) турушй; 2) оби яамак/ шур, намакоб; 3) сирко; 3) гуфт. бачаи шай- тон, тахс; 4) ман. вазъи ногувор; 2. v турушй андохтан, дар оби намак хо- бондан, дар сирко хобондан: pickled carrots карми туруш. picnic ['piknik] 1. п 1) сайри сахро/ чорбог/ чаман, пикник; 2) гуфт. кори осон, шугли бе дарди cap; It is no picnic. Ин кори осон нест. 2. v 1) ба сайри сахро рафтач; 2) зиндагии бенизом ба cap бурдан. picric f'piknk] п хим. пикрин (кислота). pictorial [pik'to:riol] 1. п мачаллаи тасвирй/ аксй, 2. а тасвирй, аксй аксдор, мусавваршуда, тасвиршуда, ороишдодашуда: pictorial art санъати рассомй. picture f'piktjo] 1. п 1) раем, тасвир, акс, нигора, манзара, пайкар: There are many pic- tures in the book Дар китоб тасвири манзарахои зиёд хастанд. In his book he gives a clear picture of his life. Дар китобаш вай тасви- ри амики хаёгашро овардааст. 2) сурат. There was a picture oi him in rhe paper Дар рузнома сурати у чоп шуда буд 3) филми синамо, на- вор: We enjoyed the picture we saw last night. Mo дируз аз тамошои филм лаззат бурдем. 4) (the pictures) кинотеатр, тамошо; санъати кино: They don’t often go to the pictures. Онхо ба тамошои кино бисёр намераванд. take pictures сурат гирифтан; 2. v 1) акс андохтан, тасвир кардан, кашидан; мау. оро додан; 2) нишон додан (бо тасвир ва г.), ба таври возех шарх додан: The writer pictured the horrors of war. Нависанда дахшати чангро возех нишон дод. 2) ба худ тасаввур кардан (инч. to picture to oneself): Pic- ture to yourself this scene. Ин манзараро ба худ тасаввур кунед. as preety as a picture бисёр зебо, сохибчамол. picture-book f'piktfabuk] п китоби раемдори кудакона. picture-card ['piktjokaJ] п картаи аксдор. picture-gallery fpiktjbgaslan] п нигористон. намоишгохи нигорахо. picturesque [piktfa'resk] а шоёни тасвир, кобили аксбардорй, шоиста, барчаста, зебо, чолиб, хушманзара, равшан. picture-writing f'piktfo,raitip] п 1) тасвирнигорй. хати иероглифй/ гасвирй. ни- гориш бо алифбои тасвирй. piddling ['pidbp] а ночиз, камахамият, андак, кам. pie I [pai] п зоол. акка, алошакшака. pie II [pai] п пай (ширины, пирог)', meat pie пайи гуштй; have a finger in the pie иштирок доштан (dap коре), кати будан (бо коре)', pie in the sky накшаи гайриамалй, хобу хаёл. piebald ['paibodd] 1. п аспи холдор; хайвони холдор; 2. а холдор, ало, дуранга. piece [pi:s] п 1) тика, адад, порча, китъа: а niece of bread пораи пон, a piece of a road дитъаи рох; 2) бо исмуои шумурданашаванда тарчума намешавад: a piece of news хабар, ахбор; a good piece of advice маслихати хуб; 3) кисмат, бахши алохида, дона, адад: a piece of furniture анчоми хона (курсы, миз ва г.); two pieces of luggage ду дона чомадон; 4) китъаи адабй ё мусикй. асар, макола: a piece of music асари мусикй; a piece of art асари рассомй; 5) сикка, танга, 6) мухра (шатрану, нард ва г.); 7) гуфт чафар, одам; Ч) сахм, хисса; break to pieces шикастан ва ба киемхои хурд
-60.- таксим кардан; take to pieces ба кисмхо чудо кардан; cut to piecies пора-пора кардан; a piece of advice маслихат; a piece of news хабар; a piece of luck муваффакият; 2. v 1) бо хам бастан, часпондан, васл кар- дан, муттахид кардан; 2) пап бурдан; натичагирй кардан; piece down дароз кардан (рибосро); piece on соз кардан; piece out илова кардан; piece together пайваст кардан; piece пр таъмир кардан. piecemeal ['pi:smi;l] Lal) кисман, тадричй; 2) кием кием сохташуда; 2. adv китъа ба китъа, допа-дона, тика ба тика, кам-кам. мархала ба мархала, тадричан, давра ба давра. piecework ['pi:swa:k] п мехнати корбай, кормузд. pied [paid] а рангоранг, ало-було, харранга, дуранга, чандранга. pier [рю] п 1) меъм. сутун, пояи пул, сутуни пул; 2) мавчшикан; 3) бах. бандар; 4) девоои миёни ду тиреза. pierce [pies] v 1) сурох кардан, халондан, халидан (бо найза ва чизе н]>гтез)'. The nail pierced the tyre of the car. Мех чархи автомо- билро сурох кард. 2) даромадан, дохил шу- дан, ба дарунй чизе даромадан: A ray of light pierced the darkness. Шуои равшанй аз торикй гузашт. 3) парма кардан; 4) рахна кардан; 5) шикоф кардан; 6) пай бурдан, фахмидан, дарк кардан (ас.рорро); piercing ['piasirj] а 1) бурро, гушхарош, ба- ланд, шиддатнок; 2) халанда, сурохкунанда, ожанда. pier-glass ['piogla:s] п оинаи баркад/’ кадй, оинаи каднамо. piety ['paiati] п (pl pieties) 1) порсой, диндорй, пархезгорй, такводорй; 2) эхтиром нисбати волидайн. piffle [pifl] 1. п сафсата, бехуда, бемаънй (сухан, навишта ё амал}. 2. v 1) сафсатахонй кардан; 2) ахмакона рафтор кардан. pig [pig] 1- п 1) хУк; 2) гушти хук (бештар pork мегрянО); 3) одами хуксифат; 4) гуфт. посбон, полис; 2. v 1) зоидан, бача кардан \рид ба хук); 2) мисли хук зиндагй кардан, дар каеофзт зис- тан; Buy a pig in the poke. Зарб. ~ Бе дарди cap ни- шаста будам, пул (зар) додаму дарди cap ха- ридам. When pig fly. Зарб. - Вакте ки думи ушгур ба замин мерасад. pigeon ['pidgin] 1. п 1) кафтар, кабутар; pig- ________________________________________pilferage eon s milk шири мург . чизе, ки вучуо наоорад; 2) мац. одами зу дбовар 2.1- фирес додан, ахмак кардан (касеро). pigeon-hearted ['pidgm.haitid] а буздил, тар- сончак. pigeon-bole ['pidjmhoul] 1. п 1) лонаи кубутар; 2) раф, хонача, куттй (мизи корй); 2. v 1) дар куттй карор додан, табакабандй кардан; 2) мач. дар зери маю гузоштан. pigeonry ['pidginn] п кафтархона. piggery ['pidsari] п (pl piggeries) огили хук, хукхона. piggish ['pidgin а 1) хукмонанд, хуксон; 2) касиф, ифлос, чиркин, нопок; 3) хасис, мумсик; 4) якрав. piggy ['pigi] п (pl piggies) хукча, бачаи хук. piggy-wiggy ['pigiwigij п 1) хукча, бачаи хук; 2) чиркинак, хукча (кудак). pigheaded ['pig’hedid] а якрав, сарсахт pig-iron ['pig,а 1эп| п чуяни хом, охани хом. pigmi i'pigmi] ниг. pygmy. pignut ['pignAt] n шохбулути америкой. pigskin ['pigskin] n 1) пусти хук; 2) амер, гуфт. туби футболи америкой; 3) лах. зин. pigsty ['pigstai] п 1) хукхона, огил; 2) мац. чои касиф. pigtail ['pigteil] п 1) думчаи хук: 2) мач- боф- та дар пушти cap (муи); 3) муй. pike I [paik] 1. n 1) найза; 2) геог. кулла; 2. v бо найза задан ё куштан. pike II [paik] и шуртан (мохй). piker [pika] п амер. сармоягузорй камчуръат. pikestaff ['pa:ksa:f] п 1) дастаи найза; 2) чубдастй. pilaster ['piTaesta] п меъм. сутуни часпида ба девор. pilchard ['piltjad] п мохии сардина, самсрис. pile I [pail] 1. и 1) туда, хирман. каппа, мик- дори зиёд, теъдоди зиёд: a pile of stones тудаи сангхо; a pile of books теъдоди зиёди китобхо; 2) бино/иморати калон, сохтмони азим; 3) гуфт. холат, хол ахвол; 4) микдори зиёд, як олам; 5) гуфт. пули зиёд/ хангуфт; 6) батареяи барк; 2. v 1; туда кардан, руихам чамъ кардан, бор кардан, пур кардан: They piled the boxes in the corner. Онхо куттихоро дар кунч руихам чамъ карданд. 2) чамъ кардан, зиёд кардан (инч. pile up): to pile up arms ярок чамъ кардан. pile II [pail] n пат, муи нарм. pile III [pail] n од. pl. пояи чуби ё охани, тпрпоя, сутун, мех; 2. v поя задан, бо сутун побарчо кардан. pile IV [pail] п од. pl. тиб. бавосир. piled 'paildl а патдор, нахдор. pilfer ['pilfa] v дуздидан, дуздй кардан, ра- буцан. pilferage ['pilforidg] и амали дуздии хурд,
pilferer майдадуздй. pilferer ['pilfara] n дуздй хурд, майдадузд. pilgrim ['pilgrim] n 1) заввор, зиёраткунан- да, ходи; 2) мусофир, рахсупор, рахнавард. pilgrimage ['pilgnmidj] п зиёрат, мусофи- рат ба чойи мукаддас, сафари тулонй. pill [pil] 1. п 1) дона, каре (дору); 2) тир, ти- ри туп; 3) лах- одами мазохим, муи димог; 4) pl билярд; A pill to cure the earthquake. Зарб ~ Шутурро бо кафлез об додан. 2. v 1) каре додан; 2) интихоб накардан, тал тон дан (дар интихобот). pillar f'pila] п 1) сутун, поя; 2) мач. омили асосй, рукн, аркон, хомй, пуштибон. pillar-box ['pilaboks] п куттии почта, сандуки почта. pillbox ['pilboks] п 1) куттй барои дорухо; 2) шух. ким-кадом иншооти хурд, хонача; 3) автомобили хурд; 4) амер. пах,, духтур. pillion ['рйтэп] п зини занона. pillory ['pilon] 1. п таъ. василаи танбех ва тахкир, тавки лаънат, гушмоли ва танбех; put/ set in the pillory мавриди тахкир ва танбех карор додан, тавки лаънат овехтан; 2. v 1) мавриди тахкир ва танбех карор додан; 2) мац. масхара кардан. pillow 1'pilou] п болишт, пуштй, болин; take counsel of one’s pillow карроро то ба сахар мавкуф гузоштан. pillow-case ['piloukeis] п руболишт, чилди/ рукаши болишт. pillow-slip ['piloushp] ниг. pillow-case. pilot ['pallet] 1. n 1) халабоп, лётчик: The pilot was not injured when the plane crashed. Вакте ки тайёра ба садама дучор шуд, хала- бон захмдор нашуд. 2) рахнамой кишгй, но- худо, лотсман: The pilot skilfully took the ship into the harbour. Рахнамо киштиро мохирона ба халич расонд. 3) рохбар, лидер, пешгом, пешеаф. 2. v 1) рондан/ идора кардан (тайёраро); 2) идора кардан. pilotage ['pailotidj] п халабонй, рохбарй, рахнамой, пешгомй, рахбарй. pilot-cloth ['pai lotkloO] п матои гавси кабуд. pilot-engine ['pailot.cndjin] п 1) хара.катди- хандаи эхтиётй; 2) локомотиви пешгом. pibt-house ['pailahaus] п 1) утоки ронандаи киштй: 2) кабичаи ронанда. pimp ['pimp] 1. п каввод; 2. г кавводи кардан; pimping ['pimpirj] а 1) хурд, сует, паст, хакир; 2) беморгирифта. pimple ['pimpl] п гармича, рихинак (дуст), пусти чуш. pimpled ['pimpld] а гармичадор, рихинак- дор (пуст). pin [pin] 1. п 1) сузанак (гес$, сына, cap), -608- сузани гахгир: 1 need” a few pins. Ба ман чанд дона сузанак лозим. 2) мех; 3) гуфт pl пойдо: he is quick on his pins у тез харакат мекунад. 4) Хар чизи беахамият ва камарзиш; be on pins and needles орому карор надоштан, бекарор будан; I don’t care a pin. Аслан бароям ахамият надо- рад. in a merry pin дар холати хушхолй; not a pin to choose between them онхо мисли як себу ду кафон бо хам монанд хастанд; You might have heard a pin fall. Зарб. ~ Пар за- дани паша шунида мешуд. 2. v (pinned; pinning) 2) бо сузанак махкам кардан, ба сузан овехтан: She pinned a flower to her dress. Вай гулро бо сузанак ба куртааш махкам кард. 2) бо сузан сурох кардан; 3) махкам нигох доштан; 4) дар чое мехкуб кар- дан; pin down каееро ба кавл додан водор кардан; pin one’s hopes on someone хамаи умеди худро ба касе бастан. pinafore ['pmofo:] п пешдоман, ошхурак (ку дакона). pincers ['pinsoz] п pl (бо ф. шак. ц. истифода мешавад)'. 1) анбур, газанбур, мехкаш; 2) чан- гол (харчанг ваг.). pinch [pintf] 1. п 1) чимдй, пуч: She gave her little brother a pinch. Вай додарашро пучид. 2) ба кадри як сари ангушт, каме: a pinch of salt як сари ангушт намак; a pinch of potatos каме картошка; 3) ночорй, дармондагй, дасттангй, машаккат, сахтй; 4) камбуд, тангно; 5) дуздй; 2. v 1) пучидан, чимдй кардан: Не pinched his finger in 1he door Ангушташро дар пучид; 2) дар тангно будан, камбуд доштан, дасттанг будан; 3) танги кардан, озурдан, задан {пойаф- зол): That is where the shoe pinches. Ин чои пойафзол танг аст. 4) гуфт. дуадидан, нохупак задан; 5) дуздй кардан, нохунак задан; 6) задан, озурдан (кафши пойро); 7) саршоха за- дан, чавонагирй кардан (зироат); 8) бетоб кардан, тахти фишори дарднок карор доштан; 9) пажмурда кардан, палосидан; 10) сарфачуй кардан, камхарч кардан. pinchbeck ['pintjbek] 1. п 1) омезаи мис ва рух. хулаи мису рух (ки дар цавохрлроти бадалй ба чои тилло истифода мебаранд); 2) хар чизи арзон ва бадалй; 2, а калбакй, сохта, бадалй, гайриасл. pinchers ['pmtjbz] п pl газанбур. мехкаш. pine , [pain] v 1) (одатан бо: away) пажмур- да шудан, кохидан, азият кашидан (аз шидда- ти гам, ишк,. дард во г.); 2) (бо: for, after) дар орзуи чизе сохтан. pine II [pam] п 1) санавбар (дарахт), чуби дарахти санавбар; 2) гам ва андух, гусса; 2. v гусса хурдан; азодорй кардан, сугворй кардан; 3) (дар орзуи чизе) сухтан.
609 - piheapple'i'pamTspl] и I) ананас/Эарахт ва мева)', 2) хар. лал- норинцак. pine-cone ['pamkoun] п ча лгу зап санавбар. pinery ['paingn] п 1) боги ананас; 2) чангалй санавбарзор. pinfold ['pmfould] п молхона, кураи мол. ping ['ping] 1. п хуштак, садои тир; пинг, Данг; 2. у садои динг/ пинг кардан, чиринг кар- дан. ping-pong fpingpong] п тениси руимизй (ta- ble tennis хам мегуянд'}. pin-head ['pinhed] п 1) сари сузан; 2) хар чи- зи кучак ва камахамият. pinion I ['pinisn] 1. п 1) бол, пар, канол; 2) калам (аз пари паранда)-, 2. v боли парандаро буридан ё бастан (ба- рои напаридан), болбапдй кардан; 2) мац. даст ва пои касеро бастан, махдуд кардан. pinion II ['pinian] п мех. чархи дандонак- дори кучак. pink I [pirjk] v 1) халондан, халонца гуза- рондан (бо сазану, 2) мац. озурда кардан, норохат кардан, ранчондан. pink II [pirjk] 1. п 1) гиер. гули мехак, мех- чагул; 2) ранги сурхи гулобй; 3) хадди олй, авч, бехтарин; the pink of health саломатии комил; the pink of perfection авди камолот. 2. а гулдор, гулобй, гулгун, гули мехакй. pinkish ['pirjkiJ] а гулранг, гулобй, гулгун. pinky [’pipki] а гулранг, гулобй, гулгун. pinnace ['pinis] и пиннас (як навъи киштии бодбонор). pinnacle ['pinski] п меъм. 1) манора, бурч; 2) куллаи нугтези кух, кухсар, сари кух; 3) авч, хадди олй. pinnated ['pmitid] а 1) шабех ба пар. парсон, пармонанд, патмонанд; 2) пардор, патдор. pint [paint] п пинт (ченаки моеъ; дар Бри- танияи Кабир = 0,57 литр; дар ШМА - 0,4"? литр). pintle [pmtl] п мехи нечдор, болт, галача. pinto [pinto] а сиёх ва сафед, песа. pin-up [ршдр] и хавасангез, зебо ва чаззоб. piny [paim] al) самандарй; 2) бо дарахто- ни санавбар пушидашуда. pioneer [.раю'та] 1. п 1) пешкадам, пеш- гом, пешрав, рохкушо, аввалин, ташаббу- скор, пионер: Yuri Gagarin was a pioneer of space travel. Юрий Гагарин аввалинп кайхоннавард буд. 2) амер, мухочири авва- лия, пешкуч: during pieoneer days дар айёми мухочирони аввалия; a pioneer village дехаи мухочирон; 3) пионер (аъзои созмони пионерйУ, 4) хар. сапёр; 2. v 1) пешгом будан/ шудан, пешкадам будан/ шудан; 2) рохкушой кардан, кашшоф piquet будан, рох сохтан. рох кушоданГю рюпеегТЪе way for future research барои тахкикоти оянда рох кушодан. pious ['pajas] а диндор, зохид, муттакй. pip I [pip] п дона, донак (себ ва г.). pip II [pip] п 1) хол, бурд (дар кррта, доми- но); 2) анг. ситораи руи пагони афсарон. pip III [pip] v гуфт. 1) паррондан; 2) мачрУх/ захмдор кардан; 3) хотима додан ба; 4) галаба кардан, нахшахои касеро барбод додан; pipe [paip] 1. п 1) кубур: a water pipe кубури об; to lay pipes кубур хобондан; 2) чилим, муштук (чубук,): to light a pipe чилим кашидан; to smoke the pipe of peace чилими сулх кашидан, оштй шудан; 3) най, найлабак. флейта: to play the pipe чай навохтан; pl асбобхои мусикди нафаей; 4) хониш, наво; 5) pl найанбон; hit the pipe амер, афюн кашидан; Put that in your pipe and smoke it. Зарб. ~ Ба хотир гирфтан, ба гуш халка кардан; 2. v 1) най навохтан; 2) чиррос задан, хуштак кашидан (шамол); 3) хондан (паранда}: 4) гиря кардан; 5) бо кубур таъмир кардан; 4) аз кубор гузарондан; pipe away бах. барои харакат кардан аломат додан; pipe down кам-кам орем шудан, еромтар шу- дан; pipe up шуруъ ба овоз хондан cap кардан, огоз ба навохтан кардан. pipe-clay ['paipklei] п гил, лой. pipeful ['paipful] п чилими пур аз тамоку. pipeline ['paiplain] п хати кубур, хати кубури нафт. piper ['paipo] п найнавоз, найанбоннавоз. Не who he pays the piper calk the tune. Зарб. ~ Касе, ки ба найнавоз пул медихад, мусикиро мефармояд. pipit g ['paipir)] 1. n 1) кубур, хати кубур: 2) шерозй (курта); 3) навозиши най: 4) хониши парандахо; 2. а чирроей (овоз}; piping hot гармй гарм, чуш; тамоман нав ё тару тоза. pipkin [ pipkin] п дегчаи сафолин, кузачаи гилин. pip.i ['paipi] а 1) кубурмонанд; 2) найсон. piquancy ['phkansi] и тез, иштихоангез, ан- гезон, чолиб, хаяченангез. piquant ['pi:kant] а тез, тунд дилкаш, дил- часп. pique [pi:k] 1. п алав, рагм, афсус, ранчиш. озурдагй; 2. v 1) ранчондан, озор додан; 2) ангезон- дан, тахрик кардап, барандохтан. piquet [pi'ket] п 1) тири чубй; 2) хар. посдор, посбон.
610- piracy piracy ['paiaiasi] n (pl piracy ies) 1) рохзании бахрй, касбй рохзании бахрй; 2) дуздии интишоротй (чоп кардани асари шахей дигар бидуни ицозати Г). pirate [’paiant] 1. п 1) рохзани бахрй; горатгар, дузд, каракчй; 2) дуздй интишоротй, вайронкунандаи хукуки муаллифй, вайрон кардани хукуки муаллифй; 2. v 1) рохзанй кардан; гэратгарй кардан, дуздидан, каракчигй кардан; 2) дуздакй ин- тишор кардан, хукуки муаллифиро вайрон кардан. piratic(al) [pai'raetikfal)] а дуздй, дуздида- шуда: piratic edition нашри дуздии китоб ва г. piragua [pi'rasgwa] п каики аз танаи дарахт сохташуда; piscatorial, piscatory [,p)sko'to:nsl, 'piskatan] а мохигирй, вобаста ба мохигирй ва мохидорон. pisciculture ['pisikAltjo] п мохипарварй, парвариши мохй. pish [pif] int Ox! piss [pis] 1. n гуфт., даг. шош, шоша: take а p±ss шоша кардан; 2. v 1) шоша кардан, шошидан, мезидан, пешоб кардан; 2) берун додан: to piss blood хун пешоб кардан; piss about/ around гуфт. вакт талаф кардан, волгардй кардан; piss off асабонй кардан; piss off! Гум шав! piss oneself аз ханда беихтнёр шудан; take the piss out of масхара кардан. pistachio [pis'taijiou] n (аз решай форси) 1) писта, дарахти писта; 2) ранги листа. pistil ['pistil] п бот. узви модинаи растанй. pistol [pistl] 1. п таппонча, туфангча, хафттир, silenced pistol туфаигчаи бесадо, 2. v бо таппонча паррондан. piston ['piston] 1. тех. поршен, супба; 2. а вобаста ба поршен. piston-rod ['pistoniod] п тех. шатун (даста ё бозуи харакатдиханоаи чарх), дастаи пор- шен, мили сунба. pit I [pit] 1. п 1) фуру рафтаги, чукурй, чох: They burned the rubbish in a pit. Онхо ахлотро дар чукурй оташ заданд. 2) кони маъдан, чохи маъдан: They went down the pit. Онхо ба кон фуромаданд. 3) каторхои охир (дар те- атр}: We had our seats in the pit. Mo дар каторхои охир менишастем. 4) (бо the) чаханнам, д^зах; 5) хатари нихон, дом; 6) сахна барои чангй хурусон; 7) зиндон, махбас; 2. v 1) дар чох андохтан, ба чох партофтан; 2) чох кандан, чукурй кофтан; 3) чанг андохтан (хурусон ваг.). pit II [pit] 1. п постай донаи мева шафто- лу, писта ва г.); 2. v донахои меваро баровардан. pit-a-pat ['pita’paet] п тапиши (дип), задан(и) дил: His heart went pit-a-pat. Дили у дар тапиш буд. pitch J [pitj] 1. п катрон, кир, зифт. pitch black кпр барин сиёх, бисёр сиёх, киргун, кирранг; pitch darkness торикистон, зулмот; 2. v катрон молидан, кирпуш кардан, кирандуд кардан. pitch П [pitf] 1. п 1) майдонча (варзиш): а football pitch майдончаи футбол; 2) баландй (овоз, наво, садо); 3) мизон, дарача, хад: Emo- tions reached the highest pitch. Эхеосот ба хадди олй расид. 4) теъдоди муайяни мол; 5) мизони нишебй, дарачаи сарозерй; 6) махалли хаймазанй; 7) зарба (дар бейсбол); 2. v 1) чодар задан, задан, барпо кардан, афрохтан (хайма), чойгир шудан. They pitched their tent under the trees. Онхо хаймаро дар зери дарахтон афрохтакд. 2) партофтан, афкандан, партоб кардан, андохтан (бо найза, чангак ва г): Не was pitching the hay into the waggon. Бай алафро ба ароба мепартофт. 3) такой хурдан, боло ва поён шудан (киштй, хавопаймо); 4) дур андохтан; 5) сарозер шудан, паст рафтан (рох; ва г.); 6) гуйпарон будан, гуйпарронй кардан (дар бейсбол); make a pitch for амер гуфт. чизе ё касеро таъриф кардан. pitch in ба коре бо харорат огоз кардан; pitch into хамла кардан (лафзй ё баоанй); pitch on/ upon интихоб кардан, баргузидан; pitched battle мухорибаи катъй, харбу зарби калон, чаши шадид, набарди тан ба тан. pitcher I ['pitfa] п офтоба, порч, куза; 1 he pitcher goes often to the well but is broken at last. Зарб. ~ Куза хамеша сихат лабй об намс- равад Little pilchers have long cars. Зарб. ~ Девор муш дорад, муш гуш. pitcher II ['pitfo] п 1) варз. тубзан, гуйзан; 2) чаканафуруш; 3) зогнул; 4) санги кайрок. pichibrk ['pitjlxk] 1. п чангак, чангол, панчшоха, сешоха; It rains pitchforks. Борони сел мсборад. 2. v 1) бо чангак бардоштан ё партофтан; 2) дар вазъи ногувор карор додан. pitchy ['pitfi] a (pitchier, pitchiest) 1) сиёх, киргун; 2) кирандуда, пуркир, кирдор. piteous ['pitiss] а рахмовар, хакирона, хузнангез, табох. pitfall ['pitfo:l] п 1) дом, капкон; 2) хатар. pith [piPl п бот. 1) магз. дилла, ларуна (гиёх;); 2) магзи устухон: 3) бахши асосй, кисмати асосии хар чиз; 4) асл, аслй матлаб, асос, мохият. чакила, м>хтаво; a great pith and moment бисёр мухим ва зарур. pithless [’pi6hs] <7 1) бемазмун, бемаънй,
-611 хушку холйГ2) сует, заиф, камкувват, оемор, нимчон. pithy ['pitli] a (pithier, pithiest) 1) ма13дор (гяё’х); 2) мац. пурмагз, пурмаънй, жарф, ан- дешамандона, мухтасар ва муфид. pitiable ['pitiabl] а рахмовар, дилс^з, чигарерз, осуфангез, афсунангез. pitied ['pitid] ниг. pity 2. pities ['pitiz] ниг pity 2. pitiful ['pititl] а риккатангез, рахмона, хузнангез, хакирона, очизона, андухвор: а pitiful sight намуди хузнангез. pitiless ['pitilis] а берахм, сангдил, золим. pitman ['pitman] и (pl pitmen, pitmans) 1) кухкан, коргари маъдан; 2) амер. мех. шатун, милаи атсол. pit-pat ['pitpaet] ниг. pit-a-pat. pittance ['pitaens] n 1) дастмузд/ маоши кам: She works long hours for pittance. У соатхои тулонй барои музди ночиз кор мекунад. 2) хукуки ночиз; 3) сахми ночиз. pitter-patter ['pitapaeta] 1. п чак-чак, шар- шар {садоирезиши борону, 2. adv чак-чак кардан, шар-шар кардан pity ['piti] 1. п (pl pities) бахшиш, рахм, дилсузй, хамдардй, дилнавозй, гамхорй, мехрубонй: It’s a great pity that it’s raining. Афсус, ки борон меборад. 2) афсус, дарег1, дарего, таассуф; have/ take pity дилсузй кардан, рахм кардан (оп/ироп - ба); What a pity! Х,айф! Афсус! 2. v (pities; pitied) дилсузй кардан, рахм кардан: Не wanted people to pity him. Мехост, ки мардум ба вай рахм кунад. I felt pity for him. Ба ходаш рахмам омад. pityingly ['pitiingli] adv бо таассуф, дилсузона, гамхорона. pivot ['pivot] 1. п 1) пошна (пошнаи дар), мехвар, нуктаи гардиш, чархишгох; 2) чар- хиш; 2) бунеди асосй/ мухим/ калидй; 2. v чархидан, чарх задан; pivotal ['pivatl] а мехварй, калиди, асосй, марказй. pixie, pixy ['piksi] п (pl pixies) парй, чин. placable [’pleikobl] а оштипазир, оштй rap, Халим, фурутан. placard ['plaska:d] 1. n огохй, деворовез. шиори навишта, эълон, плакат, постер; 2. v 1) часпондан (шиор, деворовез ва г.); 2) шиор ва г. овезон кардан. placate [plo'keit] v ором кардан, дилчуй кардан, тассало додан, таскин додан. place [pleis] 1. п 1) чой, макон, махал, чойгох: Another boy was sitting in my place. Дар чоям бачаи дигар менишаст. 2) макон, хона, манзил, махали сукунат: Come to ту place tonight. Имшаб ба манзили мо биёед. 3) маком, вазъ, салохият. вазифа; plaid =А place for everything and everything in its place. Зарб. ~ X,aP чизе ба чои худаш некуст. Хдр нукта чое ва хар сухан макоме дорад. in place of ба чои, аз суи, аз чониби; in the first place аввалан, дар мархаллаи аввал; out of place ночой, бемаврид, бечо; take place руй додан, вокеъ гаштан, баргузор шудан, ба вукТъ пайьастан: The conversation took place a week ago. Сухбат ду хафта пеш вокеъ гардид. take the place of чои чизи дигареро гирифтан/ иваз кардан, чойгузини чизи дигар шудан: Plastics have taken the piace of many conven- tional materials. Моддахои пластикй чои масолехи зиёди анъанаьиро гирифтанд. 2. v 1) гузоштан, мондан, "You place me in a very difficult position. Шумо маро дар вазъияти мураккаб мегузоред. 2) чойгир кардан, чойгузин кардан; 3) карор додан; 4) фурухтан; place an order супориш додан; place of worship парастишшох, зиёратгох; take a place чой гирифтан (дар мусобика ва г.); take someone's place чои каееро гирифтан. place hunter ['plcis,hxnta] а мансабпараст, макомчуй. placeman ['pleisman] n (од. без*) курсини- шин, сохибмансаб, мансабдор. placer ['pleisa] п кон, маъданй тилло. placid ['placsid] а ором, осуда, хунсард, феригбол, беиарво. placidity ['plte'siditi] п форигболй, оромиш, хунсардй. placket I'plaekit] п 1) чоки доман; чоки пирохан; 2) чайб, киса. plafond f'plaefond] п сакф, сарпуши чарог. plage ['plarjJ п 1) сохили шино, махалли шино дар сохили бахр ё дарё; 2) истироатгох дар сохили бахр. plagiarism ['pleidjianzam] п дуздии адабй, асардуздй, ба номи худ чоп кардани асари дигарон, дуздии асар; матни дуздидашуда. plagiarist ['pleidjiar 1st] а асардузд. plagiarize [’pleidjiaraiz] v ба асардуздй машгул шудан, матндуздй кардан. plague [pleig] 1. n 1) маргомаргй, муромурй; 2) офат, бало, сироят, мусибат, фочиа; 3) гуфт. дарди cap, мазохим, раичафзо; 5) инч. балои осмонй, танбехи илохй; Plague on him! Ч,ояш дар чаханнам бошад! 2. v 1) ба танг овардан, озор додан, безор кардан, дилгир кардан; 2) гам додан, азоб до- дан. plaguesome ['pleigsam] я гуфт. нохуш, ала- мовар, хасраговар. plaguy ['pleigi| 1. а гуфт. нохушоянд, озордиханда, мазохим; 2. adv ба таври нохушоянд. plaice ['pleis] и пахнмохй (як навъи мохй). plaid [pltea] п 1) рУмол/ шоли гафс, шоли
plain гардании пашми; 2) назъи матои шотландй. plain I [plem] 1. п 1) води, хамворй. The mountain rises above the grassy plain. Ьолои хамворй кухе кад кашидааст. 2) амер, pl сахро, дашт; 2. а 1) хамвор, тахт. plain II [plem] а 1) кушод, боз, ошкор, ош- киро, хувайдо, дар марзи дид: I will be plain with you. Ман бо шумо ошкоро гад мезанам. 2) фахмо, разшан, кобили дарк, фахмиданй, осон: The matter is quite plain. Масъала пурра равшан асг. 3) одй, сода, маъмулй, безикат: а plain dress кур гаи одй; plain food хуроки одй; 4) capex, бепарда: a plain answer посухи capex; 5) махз, комил, мутлак: pla.n nonsense ёвагии махз; 6) ноб, беомезиш, холис: plain chocolate шоколадй холис; 7) гайриашрофи, омй, чузъи аввом; As plain as the nose on a man’s face. Зарб. ~ Оф тобро аз баромаданаш маълум. 3. adv 1) равшан, возех. фахмо; 2) коми- лан; куллан, бисёр. plainly f'pleinli] adv бг содагй, равшан. plainsman [’plemzman] п сокини сахро/ хамворй/ дашт, даштнии.ин. plain-song ['pleinsongl п суруди муночотии калисоии бемусикй. plain-spoken ['plein'spoukon] adv ошкоро, бепарда, самимй. plaint [piemt] и 1) шикоят, гила, норизой; 2) даъво; 3) шоир. нола ва зорй. plaintiff ['pleintif] п х;ук. даъвсгар, додхох plaintive ['pleintiv] а маъюс, ноумед, андухгин, пурандух, гамгнгез. plait [piaet] 1. п муи бофта. кокул, recj; 2. v бофтан, печондан. plan fplaenl 1. п накша, тарх, тадбир: This upset all his plans. Ин амал тамоми накшаашро барбод дод. 2) барксма, дружа; 3) максад, тарзи амал, андеша; 2. v (planned; planning] 1) ба накша даро- вардан, накша кашидан, тархрезй кардан, барномарезй кардан, каблак фикри чизеро кардан: Не plans to go to the country this sum- mer. Вай ният дорад, ки тобистон ба деха равад. 2) тартиб додан, касд кардан, ният доштан, дар назар доштан, бар он будан. plane I fplein] 1. п 1} хамворй, сатх: an in- lined plane сагхи нишеб; 2) тайёра, хавопаймо: They went there by plane. Онхо бс тайёра ба он чо рафтанд 3) боли хавопаймо, бола; 4) шау. хад, мархала, поя; 2. а хамвор ва бешеб, тароз. тахт, мусаттах: a plane surface сатхй хамвор. plane II [plem] 1. л ранда: This plane is not sharp enough Ин ранда он кадар тез нест. 2. v 1) ранда кардан, бо ранда тарошидан: Не planed the board smooth. Вай тахтаро хуб ранда кард. 2) соф/ хамвор кардан, тахт кар- - 612 - дан/ шудан. plane III |plem] n чинор (дарахт). planet ['plaenit] n сайёра, ахтар, ситораи сайёр, хар яке аз сайёрахои гардун. planetarium [,pkem'teonam] п (pl planetaria) афлокнамо, кайхонсаро. planetary ['plaenitn] а 1) сайёравй, чархи ахтарй, кайхонй: planetary system низоми шамсй; 2) заминй, вобаста ба кураи замин, хокй, дунявй, чахонй. planet-struck ['plami,tstrxk] а дахшатзада, ба вахмомада, ахтарзада (planet-stricken, panic- stricken хам мегуянд). plangent ['plasndjMit] а 1) баланд, пуртанин, пурпажвок (садо); 2) магал, хаёхуй, шавшув. plank [plasrjk] 1. п тахта; 2. v 1) тахтабандй кардан, тахтапушй кар- дан, фарш пушондан; 2) маром, барнома, ор- мон Суизб); 3) аз сих гузаронда пухтан (гушт, моз(й ва г.) planking ['platijkirj] п тахгагузорй, тахтакубй, тахтабандй, тахтафарш. planned ['plaend] l.pasi ва р. р. аз plan 2.: She had planned to do some work this afternoon. Вай анчом до дани баъзе корхоро имруз дар назар дошт. 2. а ба накша даровардашуда: a planned economy хочагии планй (накуиаги). planner ['plaen?] п барномарез, тартибдиханда, plant I [plamt] 1. п 1) растанй, гиёх. набот: Не studies the life of plants. Вай хаёти растанихо/ набототро меомузад. 2) нихол, чавона, калама; 3) алаф. сабзй; 2. v 1) коштан, коридан, кишт кардан, ши- нондан, нихол задан, калама задан. Нс planted his garden wiih beans. Вай дар богаш лубиё корид. 2) чо додач, чойгузин кардан, парвар- дан (дар магзи худ); 3) насб кардан, карор додан ё гирифтан (маркам дар замин); 4) сокин шудан, манзил кардан (дар сарзамини нас); 5) дорой човвари чадид кардан: to plant the river with fish дар дарё мохй cap додан; 6) хобондан, задан (бо мушт); 7) хок кардан, дафн кардан; 8) пинхон кардан, мастур кардан; 9) халондан, задан, даровардан; 10) асос гузоштан, таъсис/ ташкил/ бунёд кардан. plant II [plamt] п 1) корхона, бино ва тачхизот: the shool’s physical plant бино ва тачхизоти мактаб; Motorcars are made in that plant. Дар ин корхона автомобил истехсол I мешавад. 2) мач. васоил, дастгох, олот, мо- шин. plant III [plamt] 1. п 1) авбошй, фиребгарй; 2) гуфт. чосус, маъмури махфй; 2. v чесус фиристодан, хабаркаш гусел кардан, чосус карор додан (бо либоси мубад- дал). plantain ['plaentin] п гиёх;. борханг, забони
-613 - барра, зуф, зуфтурун. plantation [plsen'teij n] п 1) кишт, зироат; 2) киштзор, киштзори калон, бот, дарахтзор: cotton plantation киштзори пахта; 3) таъсис, истикрор; 3) кад. кучгох, кучистон, кучнишин. planter ['plamto] п 1) сох иби замини калон, кишоварз; 2) киштгар, базрапош, барзгар (инсон ё мошин)'. a cotton planter мошини пахтакорй; plaque [pla:k] п 1) лавх, тахтача бо номи идора ё ному насаб; 2) лавха, нишони ёдбуд: а memorial plaque лавхаи ёдгорй. plasn I fplaejl 1. и 1) дарёча; 2) шалпосзанонЯ, шалпас; 2. v шалпас задан, лаппидан. plash II [plaejl v бофтан, танидан, ангех- тан. plashy [plteji] a (plashier, plashiest) 1) гило- луд; 2) хискунанда. plasma ['plaezma] п 1) физ. плазма; 2) гиё^. протоплазма (моддаи асосии бадани уайвонот ва наботот); 3) мин. яшми чиннй, дурри кухии сабзранг. plaster ['pla staj 1. п 1) андова, хамири (лой) махсус барои андова: The walls cannot be painted until the plaster is dry. To даме, ки ан- дова хушк нашавад, деворхоро ранг кардан мумкин нест. 2) гач, гачбанд, гипс: Her arm was in plaster for three weeks. Се хафта дасташ дар гач банд буд. 3) мархам: When 1 cut my finger J put a plaster on it Вахте ки ангуштам- po буридам, онро бо мархам бастам. Plaster of Paris алебастр; 2. v 1) андова кардан, повидан; 2) часпон- дан, задан (ба девор); 3) гачкорй кардан, бо гач пушондан; 4) гач гирифтан (шикастабандй)-. They plastered her broken leg. Пои шиксати уро гач гирифтанд. 5) мац. ши- кает додан, зарба задан; 6) интиком гирифтан. plasterer f'pla:storo] п i илкор, андовачй. plastic ['plasst ik] 1. п 1) моддаи шаклпазир/ пластикй. These plates are made of plastic. Ин табакхо аз пластик сохта шудаанд. 2) пласти- ка; 3) шаклпазирй; 2. а 1) колабгирифтанй, колабгир, пластики: plastic material масолехи пластикй; plastic arts санъати пластикй, санъати колабй. plasticine ['plaestisim] п пласт исин (хамиои чарм, ки оар моделсозй истифода мешавад). plasticity ['plaes'tisiti] п шаклпазирй, колабгирй, зебошаклй, мулоимй; равонй. plastron ['plaestronj п 1) синапуши филизй (дар зери зирез; мепушанд); 2) локи поёнии сангпушт. plat ['plset] 1. и 1) китъаи замини хурд; 2) накшаи китъаи замини хурд; 2. v накшабардорй кардан. _______ nlaj platan ['plseten] п чинор. plate [pleit] 1. п 1) табак, лаълй: a plate of meat табаки гушт; 2) сафха ё варака (оуанй ва г.): a plate an inch thick варакаи гафсиаш як инч буда; 3) хурок, гизо; як сахми гизо; 4) зар- фи хайрот (дар калисо); 5) косаву табак, зарфхои ошхона (ба вижа ну^раги ё тиллой); 6) лавха <оо;анй, биринчй ва е.); 7) тасвир/ аксй чопй (хусусан оар китоб); 8) чоиза (ба вижа дар мусобицоти аепдавонй), мусобикаи аепдавонй (барои чоиза на барои цимор); 2. v 1) пушондан (бо тунука ва г.), филизпуши кардан; 2) оби тилло/ нукра да- вондан. plateau ['plsetou] п (pl plateaus or plateaux) пуштакух, баландй. plateful [’pleitful] а лаълии пур (аз чизе), ба гунчоиш и як табак. platform ['plsetfo.m] п 1) истгохи рохи охан: Не paced the platform back and forth. Вай дар истгохи рохи охан аз ин тараф ба он тариф кадам мезад. 2) сахна, минбар, тахтгох: The speaker stood on a platform. Нотик дар минбар меистод. 3) барномаи хизбй, барномаи кории номзадхо дар интихобот, накшаи амал, сиёсат, тарх, замина: They adopted the party platform. Онхо накшаи амали хизбро макбул шумори- данд. 4) вобаста ба пойафзоли дорой тахти баланд (платфорама}. plating ['plsetir)] п 1) амали об додани фиди- зот, обкорй, андудгарй, рукашкорй; 2) рукаши филизй, 3) оби тилло/ нукра. platinum ['plastjnarn] п платин, тиллои сафед. platitude ['plastitju:d] п разолат, бехаёй, кабохат. platitudinous [,plaeti'tju:dinos] а разил, кабех. platoon [pla'tum] п 1) з;ар. даста, взвод; 2) дастаи хурд. гурух. plaudits ['pio:dits] п pl чапакзанй, кафкубй, ахсан/ офарин (грй). plausibiliiy [,plo:za'bihti| п эхтимолият, эхтимол, шабехи хакикат; plausible ['plo:zabl] а боварибахш, кобили ситоиш; кобили кабул, амрй кобили кабул: а plausible liar дуруггуй мохир; play [pier] 1. п 1) бозй: The children spent several hours at play. Бачахо барои бозй якчанд соат вакт сарф карданд. 2) намоиш, намопш- нома: Не has written a new play. Вай намоиши нав навиштааст. 3) кимор; 4) робитаи чиней, чимоъ; 5) амал, кор, харакат; 6) шухй, масхарабозй; 7) чавбати бозй: It is your play. Навбати бозии шумост. 8) хила, найранг; 2. v 1) бозй кардан: to play football футбол бозй кардан; 2) шухй кардан: Не played a joke on his friend. Вай бо дусташ шухй кард. 3) ба бозй гирифтан, бо бемулохизагй рафтор кар- дан, суистифода кардан (бо on ё with); 4)
palyable_____________________________________ киморбозй кардан; 5) чимоъ кардан, робитаи чиней баркарор кардан; 6) задан, навохтан (асбоби мусикй): Не plays flute very well. V хеле хуб най менавозад; 7) вонамуд кардан, накш бозидан: Не plays Hamlet. У накши Х,амлетро бозй мекунад. 8) намоиш додан, нишон додан (дар телевизион, кинон ва г.): This film is played in Jomi cinema. Ин филм дар кинотеатри Ч,омй намоиш дода мешавад. play a trick кирдоре (найранге) кардан; play double дуруягй кардан, кафтари дубома шудан; play fair аз руи вичдон амал кардан, чавонмардона рафтор кардан, аз руи коида амал кардан; play foul каллобй/ фиребгарй кардан; play into each others hands ба манфиати якдигар кор кардан; play into the hands of sb ба манфиати касе кор кардан; play off бо хам чанг андохтан, бо хам мухо- лифат кардан; play the market хариду фуруш кардан (дар бурей сацом)', play the fool бачагй кардан, ахмаки кардан, беакдй кардан, play up мухим нишон додан, бузург нишон додан. palyable ['pleiabil] а муносиб, боз, соз. paly-act I'plctsktj v 1) бозй кардан, накшро доштан (дар намочи/)-, 2) вэнаму д кардан. playbill ['pleibil] п эълонномаи театр (маъмулан бо зикри номи бозингарон еа соати намоиш). playboy ['pleibot] л 1) чазони айёш, чавони духгарбоз, ишратпараст, сабукрафтор, 2) одами гайри кобили эътимод. played-out ['pleiaut] а аз хад зиёд мондашу- да. player ['pleis] п 1) безингар, варзишгар; киморбоз: a football player бозингари футбол; 2) навозанда, хунарпеша: a trumpet player карнайчй, шайпурнавоз. playfellow ['plei,felou] п дусти айёми бачагй; хамбозй. playfield ['pleifrld] и майдончаи варзиш, майдони бозй (футбол ва е.). playful ['pleiful] а шу’х, хазлбоб, хазломез, аз руи шухй. playgame ['pleigeimj и гаки бехуда/ ночиз, сафсата. playgoer ['plei,goua] а театрдуст, театрпа- раст, мухлиси театр. playground ['oleigraundj п майдончаи вар- зиш/ бозй (дар мактаб ва г ). playhouse ['pleihaus] п театр; хона барои бозии кудакон. playing-card ['plenrjka:d] п варадабозй. playing-field ['pleiirjflild] л майдони бозй -614 (футбол ва г.) playlet ['pleilit] л намоиши кутох. playmate [’pleijneit] п хамбозй, ёр. plaything ['pleiSir]] п бозича, асбоби бозй. playtime ['pleitaimj л вакти бозй. playwright ['pleirait] v драматург, драманавис, намоишноманавис. plea [pli:] п 1) бахона, узр: With the plea of a headache he left the meeting. Бо бахонаи дарди cap мачлисро тарк кард; 2) арз, арзи хол, дархост, такозо, хохиш, таманно, илтимос; 3) ууу. мудофиа, посухи даъвогар ё химоятгар, изхория, даъвои хукукй. plead [pli:d] v (pleaded, pled) 1) мудофиа кардан, дифоъ кардан (дар ооогохр, далел овардан; арзи хол додан/ кардан, эътироз кардан, нисбат додан ба; 2) дархост кардан, и ттимос кардан, даст ба домони касе шудан; 3) бахона кардан, бахона овардан, узр овардан (чизеро)', plead for такозои чизеро кардан; plead guilty i унахгор шумурдан; plead not gilty икрори гунох накардан, ба гунох икрор нашудан. pleader ['pli:da] п химоягар, адвокат. pleading ['pli:dirjj л 1) химоят; 2) тарафгири; 3) уук- pl музокираи судй. pleasance ['plezens] п 1) хушнудй: 2) бог (ба- рои сайру гашт). pleasant ['pleznt] а босафо, гуворо, дилпа- зкр, хуррам, хуш. дилписанд, писандида: а pleasant garden боги босафо; a pleasant dream хоби хуш. pleasantly ['pleznth] adv хурсандона, хурра- мона. pleasantry ['plezntri] п 1) шухй, хазл, шухтабий, базлагуй: 2) латифа. базла. please [pli:z] v 1) хостан, хохиш кардан, лутфан Please, do not smoke. Хохишмандам сиюр накашед; 2) хурсанд кардан, лаззат бахшидан, дилпазир кардан, хушнуд кардан, розй кардан: That will please you. Ин ба шумо лаззат мебахшад. 3) хурсанд будан, хушнуд будан. хушвакт будан/ шудан, 4) хосган. хуш омадан, майл кардан, мархамат: Do as you please. Чи тавре ки хохед, ичро кунед. Please shut the door. Мархамат дарро пушед. be pleased розй шудан (with sth/sb - аз чизе/ аз касе): Не was very pleased with the results. Вай аз натичахо хеле розй буд. If you please! Ьо ичозати шумо. Агар бихохед. Агар ичозат бидихед. If you try to please all you will please none. Зарб. ~ Дили хамаро ёфта намешавад. Please God иншоаллох, агар Худо хохад. Please your honour бо ичозати шумо. pleasing ['pli:ztrj] 1. pres. р. аз please: Pleasing her mother, the little girl thanked her for the can- dy. Духтарча ба моцараш барои ширинй
ташаккур гуфт ва бо ин уро хушнуд кард. 2. а дилпазир, хуш: pleasing music мусикии дилпазир. pleasurable ['plejorabl] а лаззатбахш, кай- фовар. pleasure ['pleja] 1. п 1) лаззат, хушй, айш, кайф: We have pleasure to inform you that... Mo бо камоли хурсандй ба шумо хабар медихем, ки... 2) майл, хохиш, хоста, дилхох: What is your pleasure? Чй мехохед? 3) мояи лаззат, мояи дилхушй; 4) ирода, ихтиёр, та- либ, орзу; May we have the pleasure of your company? Mo аз хузури шумо шдрафмандем. It is a pleasure. Ба арзп сипос намеарзад. Мархамат. at pleasure бо хохиши; 2. v 1) лаззат бахшидан, хуш омадан, ху. шояпд будан; 2) лаззати циней додан ё бурдан; 3) лаззат бурдан аз, кайф кардан. take pleasure in sth лаззат бурдан аз; with pleasure бо камоли майл. Pleasure has a sting and its tail. Зарб. ~ Ганди беранц надидаст касе, гули бехор начидаст касе. pleasure boat ['plegobour] п киштй (махсус барои дамгирй ва сайру саёхат). plessure ground ['plegograuud] п боги сайру- гашт, майдончаи бозй. plear [pli:t] 1. п чин, кат (либос); 2. v чин задан, чиндор кардан, кат кардан, каддор кардан. picb fpleb] лах. кутох; аз plebeian 1. plebeian [plt'bhan] 1. п 1) (Руми бостон) уз- ви поёптарин табакаи интимой; 2) одами со- да; 2. а 1) омй, беназокат, беодоб ва хусн; 2) пешпоафтода, одй. pled [plea] амер. гуфт. past ва р. р. аз plead. plebiscite ['plebisit] и хамапурей, раъйдихии умумй, плибисит. pledge [pledj] 1. п 1) гарав, гаравй, кафо- лат, васика, замонат, байъопа ё пули амонатй, чизи амонатй: Не broke his pledge. Вай ухдадориашро вайрон кард. 2) кавл, ахд, паймон, ваъда, ухдадорй; 3) гаравгон; 4) нушбод; 5) байъона, пешпапдохт; 6) пешкаш, хадя; 2. 1) v кавл додан, ваъда додан, ахд кардан, ^хдацор шудан: They pledged their support to the candidate. Онхо ваъда доданд, ки номзадро дастгирй мекунанд. 2) гарав гузоштан, васика додан; 3) ба саломатии касе нушидан, нушбод гуфтан. plenary ['plimori] а 1 ) тамом ва комил, том, мутлак: plenary power кудрати мутлак; 2) умумй, навбатй: plenary session чдласаи навбати. plenipotent [plenipatent] ниг. plenipotentiary. _____ ___£>£Е plenipotentiary [,plenipo'tenjari] 1. п (pl pleni- potentiaries) вакили мухтор, сафири дорой их- тиёри том. 2. а мухтор, дорой ихтиёри том, худкора: an ambassador plenipotentiary сафири мухтор. plenitude ['pienitju:d] а пурй, пуррагй, камзл, мукаммалй, фаровонй. саршорй: in the plenitude of his power дар авчи кудрат. plenteous Jplentjss] а шоир. фаровон, бисёр, зиёд. plentiful ['plentiful] a 1) фаровон, саршор, зиёд; 2) пурсамар, пурбор, боровар, хосилхез: plentiful land замини хосилхез. plenty ['plenti] п (pl plenties) 1) бисёрй, кифо- ят, фарсвонй, микдори фаровон, неъмат; 2. а фаровон, бисёр, хеле, зиёд, кофй; a plenty of микдори кофй, басанда1 plenty of time вакти кофй, вакти фаровон; in plenty фаровон, ба микдори зиёд. Plenty is no plague. Зарб. ~ Фаровонй кашшокй нест. plenum ['pliznatn] п 1) пурй; 2) чал асаи умумй, пленум. plethora ['р!е6эгэ] п 1) фаровонй, ифрот, касраг, зиёдагй, зиёдбуд (аз уао ё ниёз), фузунй; 2) тиб. серхунй, пурхунй. plethoric [ple'Oortk] а серхун, пурхун pleura ['pluoro] п анат парда, канорабанд плевра. pleurisy f'pluonsi] н тиб. плеврит, варами пардаи шуш. pliability [plats’bihti] п 1) хампазирй; 2) нармй, созгорй, ranдарой, мулоимй; pliable I'plaisbl] а 1) хам назир, нарм, хамшав; 2) созгор, гапдаро, мулоим, гапгир. pliant L'plaiant] а созгор, гапдаро, мулоим, гапгир. pliancy ['plaiansi] п 1) хампазирй, каиши; 2) нармй, созюри, гапдарой, мулоимй. pliers I'plaiaz] п pl (ба ф. шак. у. меояд) ан- бур, газамбур, мехкаш. plight [plat*] п 1) холати ногувор, вазъи бад. вазъи душвер; фалокат, бадбахтй: be in a sad plight гирифтори вазъи ногувор будан, вазъи ночур доштан; 2) ахд, кавл, паймон; 3) ноншкканй, амалй номзад кардан; 2. v 1) ахд кардан, кавл додан, байъат кар, дан; 2) паймон бастан, номзад шудан: plight oneself to a person паймони номзадй ба касе бастан. plinth [plinS] п сох. Р плинтус (зертахтаи рогхои байни фарш ва девор); 2) бунчод, бахши поёнии девор. plod ['plod] v бо захмат рох рафтан, захмат кашидан, чон кохонидан. ploder ''plods] а мехнатй, мехнаткаш. plodding ['pl?dir] а 1) вазнин: 2) мехнатй, мехнаткаш. plop [plop] 1. и овози ба об афтидан бидуни
plosion обпошй, талап; 2. v талап кардан, (бо саоои ишлап ё талап) афтодан: Не shook the branch and ripe, peaches plopped down. У шохаро такой дод ва шафтолухои пухта талап-талап афтиданд. 3. adv 1) бидуни обпошй; 2) ногахон. plosion ['plousan] п инсидор, инфичор. plosive ['plouziv] 1. п 1) овози шавшудор; 2) инфичорй, инсидорй; 2. а шавшудор. plot I [plot] п китьа, кавора, порчаи замин- a building plot замини сохтмон; a school expe- rimental plot замини тачрибавии мактаб. plot II [plot] 1. п 1) суикасд, дасиса: to hatch a plot суикасд тайёр кардан: 2) сюжет, мавзуъ, мазмун, тарх (бостон): the plot of a novel мавзуи роман; 3) амер, тарх, накша, план (за- мин ё сохтмон)’, 2. v (plotted; plotting) 1) суикасд кардан, дасисабозй кардан: They plotted against the government. Онхо ба мукобили хукумат суикасд карданд. 2) достон тарх кардан: Не plotted his play carefully. У достонй намоиш- номаи худро бодиккат тархбандй кард. 3) тарх кардан, накша кашидан, ба план царо- вардан; 4) достон тарх кардан; plot out ба хиссахо таксим кардан (замин). plough fplau] 1. п 1) сипор, сипори пулодин, плуг: land under the plough замини кишт; 2) кишт; 3) пах,, нокомй (дар имтихон); 4) замини шахмзада; 5) шудгоркунй; 6) дастгохи руфгани барф; ♦he Plough Молахирси Калон, Дубби Акбар. Хдфтдодарон (галаситорауо); 2. v 1) шудгор кардан: They ploughed the whole field. Онхо тамоми заминро шудгор карданд. 2) огард кардан, чуяк кашидан, 3) харч кардан, сармоягузорй кардан (бо upon); 4) ноком шудан, галтидан (дар имтихон); 5) бо захмат/ сахтй пеш рафтан; 6) барфрубй кардан (бо дастгох;); plough through бо машаккат (аз чизе) гузаш- тан; plough up таркондан (заминро), Plough the sand. Зарб. ~ Бо галбер об кашон- дан. ploughman [’plauman] п (pl ploughman) за- минрон, киштгар, барзгар, коргари кишоварзй. ploughshare ['plaufea] п испор, сипор, тегаи сипор, поза. plow [plau] амер. ниг. plough. pluck [р1лк] 1. и 1) амали кандан ё чидан; 2) дил ва чигар ва шуш (хурок); 3) дил ва чуръат, шучоат; 4) нокомй (дар имтихон); full of pluck часур, далер; 2. v 1) кандан, чидан, чамъ кардан, гулчин кардан: to pluck a flower гуле кандан; to pluck grapes ангур чиндан; 2) пар кандан (аз мург ва :61б- г.): to pluck a goose мургобиро пар кандан, муй кандан; 3) ба садо даровардан, задан (асбоби мусикири) to pluck a guitar г итараро ба садо даровардан; 4) чопидан, киса буридан, чайб задан, горат кардан: to pluck the pigeon аблахро горат кардан; 5) зери абру бардоштан, мучинй кардан, бо мучин кандан; 6) кашидан, копидан, гирифтан (бо шиддат); 7) хароб кардан (бо: down); 7) ноком шудан (дар имтиуин); pluck out/ up дил ва чуръат пайдо кардан, шер- дил шудан. plucky ['plxki] а бочуръат, далер, шучоъ, диловар, шердил, нотарс. plug [pUg] 1. п 1) дахонбанд, пука, сурохбанд, мачрогир: Не pulled the plug and let the water out of the bath. Вай дахонбанди ван- наро кушода обро cap дод. 2) бар. душоха (вилка): If you pull the plug the radio will be tuned off. Агар душохаро кашед, радио хомуш мешавад. 3) шамъ (автомобил); 4) амер. гуфт. аспи пир ва вомонда; 2. v 1) ба барк пайваст кардан, ба барк васл кардан; 2) пушондан, бастан, махкам кардан; 3) задан, холй кардан (тир). plug in душохаро ба барк васл кардан; plug the plug ба поён расондан. тамом кардан. plug-ugly ['plAg'Agh] п амер. гуфт. чокукаш, авбош. I plum [р1дш| 1. п 1) дарахти олу; 2) меваи олу; 3) мавиз, кишмиш; 4) олуча; 5) ранги кирмиз моил ба обй, ранги олуй; 6) мац. шугли осон, рохат ва пурдаромад; 7) лах;. сад хазор фунт стрелинг. 2. v бо иттилооти бардуруг таъмин кардан, plumage [’phumidg] п болу пар. plumb [р1лш] 1. п 1) вазнаи шоку л, гулулаи шокул, амуд; 2) шокул, ростнамо; 2. а амудй, рост, шокулй, мустаким, коим; 3. adv 1) амудй, шокулй; 2) гуфт. комилан,тамоман, ба куллй, дакикан, дар сад; 4. v 1) бо шокул рост будани чизеро санчидан, шокул кардан; 2) чукурии чизеро чен кардан (кул ва г.); 3) бо сурб мухр ва мум кардан, плумб кардан; out of plumb кач, гайриомуд, норост. plumbago [plAm'beigou] п мин. 1) графит; 2) рамп ба калам кашидашуда. plumbeous ['plAtnbies] а сурбй, сурбдор, сур- бмонанд, сурбсон, кургошимй. plumber ['р1лшэ] п 1) устои шабакаи об; 2) сурбгар, кафшергар. plumbery ['р1лтэп] я 1) шугли кубуркашй; 2) корхона кафшергарй. plumbic ['р1лтЬ1к] а хим. кургошимй, сурбй, сурбсон. plumbing ['р1лппр] п шабакаи об, кубури обгузар, амали кубури обгузаронй. , plumbline ['plAmlam] п ресмони шокул,
шокул, хати амуд, хати рост. plumbum ['р1дт1Ьэт] лот. п сурб. plum-duff ['plxmdAf] п ширинии мавиздор. plume [plu:m] 1. п 1) шохпар, пари бузург, бузургпар, пари хушнамо, пари зинатй: pea- cock plumes пархои товус; 2) кокул; In borrowed plumes. Зарб. ~ Зоги товустарош. 2. v 1) пардор кардан, пар баровардан; бо пар оро додан; 2) пари худро тамиз ва ороста кардан (паранда); 3) болидан, фахр кардан, ноз кардан. plummet ['plxmit] п 1) шокулча, шокули хурд; 2) чизи сангин, пурвазн; 2) чарй, нишеб, амуд. plump I [pkmp] 1. а чарбудор, фарбех, лунда; 2. v 1) фарбех шудан, гушт гприфтан; 2) пуф карда шудан ё кардан; 3) варамидан, ва- рам кардан, дам/ варам кардан. plump li [plxmp] 1. и 1) тасодум, фуруд, афтиш (ногахонй); 2) сукут; 3) талап, дам гумбуррос (садо); 2. а бепарда, руйрост; бебозгашт; 3. ad 1) ногахон, саррост, дуруст; 2) бо- суръат, саррост, руйрост; 4. v 1) афтодан (ногахон), фуру рафтан, нишастан; 2) химоя кардан, пушгибонй кар- дан, раъй додан (ба тарафдории чизе ё касе)', 3) омадан ё рафтан (ногахон); 4) таъриф кар- дан аз, таблик кардан (ба нафъи кассе). plum-pudding ['plAm'pudirj] п ширинии идона. plumy ['plu:mi] a (plunder, plumiest) 1) пушида аз пар, парпуш, пардор; 2) пармо- нанд, парсон, паррй, паррин. plunder ['plxndaj 1. п 1) горат, тороч (дар чанг); 2, г горат/ тороч кардан, ба ягмо бурдан, ба ганимат бурдан, лошидан. plunderer ['plxndaro] п горатгар, торочгар. plunge ['plxndj] 1. п 1) гутазанй, шино; 2) сукут, офати ногахонй, фуруравй; take the plunge кадами катъй гирифтан; 2. v 1) фуру нишондан, даровардан, гута занондан, гарк кардан (дар об, с^рох ва г.): to plunge one’s family into poverty оилаи худро ба кашшокй оварда расондан; 2) фурУ рафтан, гарк шудан, фуру афтодан, афтодан; 3) гута задан; 4) сарошсб шудан/ шудан, ба пеш партофтан; 5) чокдор будан (либоси зано- на), боз будан (ба тавре, ки баданро намоён созад). plunger ['plxndja] п 1) жар. киморбозй ашаддй; 2) жар. сарбози савора: 3) гаввос гутазан. plunk [plAijk] 1. л 1) гуфт. зарбаи сахт; 2) амер. лах. доллар: 3) диринг, чиринг-чиринг, чарангос (садои занг); 2. v 1) андохтан, афтодан, гузоштан (сахт - 617 -__________________________ pneumonia ва бо садои баланд); 2) сахт задан, тела додан; 3) задан, навохтан. pluperfect ['plu:'po:fikt] 1. п грам. Pluperfect Tense замони гузаштан мутлак / комил; 2. а тамом ва комил, мутлак, гузаштан мутлак. plural ['pluoral] 1. п грам. шакли чамъ, чамъ; чандгона, шумора: a plural society чамоати чандгона; 2. а сершумор, бисёр. pluralism ['pluorahzm] п фал. чандгонй: plu- ralism of ideas чандандешй. plurality ['pluo'rrelati] n (pl pluralities) 1) сершуморй, афзунй, бешй; 2) амер, аксарият, аксарияти нисбии овозхо; 3) теъдоди зиёд, анбух, мачмуъ; plus [plxs] 1. и 1) плюс, чамъ, аломати чамъ; 2) мусбат; 3) адади мусбат, микдори мусбат; 2. а иловагй, мусбй- on the plus side of the account дар тарафи даромади хисоб; 3. prep ба иловаи, ба илова, афузун, афзуда бар; илова бар ин, фузун бар, ба изофаи, беш аз, бештар аз, хамчунин. plus-fours ['plxs'fo:z] a pl шалвори голф, шалвори почачаспида. plush I'plAj] п 1) бахмал, махмал; 2) pl шалвори бахмалй. plushy [’р1л]'1] a (plushier, plushiest) бахмалй, бахмалмонанд. plutocracy [plu/tokrasi] п 1) хукуматй пул- дирон; тавонгарсолирй: 2) тавонгарон, пулдо- рон. plutocrat ['plu:takraet] п одами сарватманд ва бонуфуз, тавонгар, одами пулдор. pluvial ['plu:vial] а боронй, пурборон, бо- рондор, серборон. pluviometer [,pluvi'omita] п боронсанч. pluviose ['plu:vias] а боронй, пурборон. ply I [plai] 1. п 1) кат, хам, чин (матоъ); 2) тамоюл, гароиш. 2. v хам кардан, тах кардан, печондан, пе- чидан. ply II [plai] v 1) ба кор бурдан, истифода бурдан/ кардан; 2) кор кардан, косибй кардан; 3) саволборон кардан, пурсупос кардан, са- волпеч кардан; 4) тахвил додан, расондан, додан (хурок ё ошомиданй; 5) тай кардан, ома- ду рафт кардан, гаштан: This ship plies between London and New York. Ин киштй байни Лон- дон ва Нию Йорк рафту омад мекунад. 6) дар интизори харидор будан, харидор кофтан. plywood ['plaiwud] п фанер, тахтаи чандкабата. pneumatic [nju/maatik] 1. п шинап хавой; 2. а пневматикй, хавой, газй, бодй; pneumatics [nju:'mastiks] п (ба шак. т. ис- тиф. меш.) пневматика, дамфишоршиноей (бахши физика). pneumonia [nju/mounia] п тиб. илтихоби
-618- pneumonic шуш, пневмония. pneumonic [nju'monik] а вобаста ба илтихоби шуш, илтихобй. Pnompenh [nom'реп] п ш. Пномпен. poach I ['poutjj v тухм пухтан (бепуст). обпаз кардан. poach II ['poutj] v 1) гайриконунй шикор кардан, кочокй сайд кардан; 2) ба мулки бе- гона ворид шудан; to poach in other people’s business ба корхои дигарон дахолат кардан; to poach on one’s preserves ба хаёти фардии шахе дахолат кардан; 3) гайриконунй кор кардан. poacher 11'poutJaJ п курукшикан, шахсе, ки бидуни ичозат шикор мекунад; poachei II ['poutfa] п зарф барои пухтани тухм бидуни пуст. pock Грэк] и доги нагзак, донаи обила, дои обила. pocket ['роки] 1. п 1) киса, чайб: Му keys are in my trousers pocket. Калидхо дар кисаи шимам мебошанд 2) кисаи мизи билярд, луз; 3) вазъй мили, даромад, пул; 4) вазъи норохаткунанда, махдусият, тангно; 5) чохи хавои; 6) уар. ихота, мухосира; 7) халта {кен- гуру)', empty pockets мац. бепулй; deep pockets мац. сарват; 2. а кисагй, чайбй, хурд, кучак: This is а pocket dictionary. Ин лугати кисагй аст; 3, v 1) ба киса андохтан, ба чайб задан: Не paid for the book and pocketed the charge. Вай пули китобро дод ва бакияро ба киса андохт. 2) дуздидан, Фуру нишондан: They pocketed half the profits. Онхо нисфи фоидаро дузди- данд. 3) уар. ихота кардан, фаро гирифтан; 4) пинхон/ нихон кардан; 5) дар худ печидан, нишон надодан, токат кардан (гурур ва г.). be out of pocket/ in pocket зарар дидан/ фонда карпан; have someone in one’s pocket каееро комилан тахти нуфузи худ доштан; in pocket дар даст, ба даст омада; суд, фсида; out of pocket зарар карда, аз чайб хорич шуда, зарар, зиён; put one’s hand in one’s pocket пул харч кардан/ додан; put one’s pride in one’s pocket гурури худро нихон кардан. pocket-book ['pekitbuk] n 1) дафтари кайдхо, дафтарчаи хотира. китобча, китоб- чаи кисагй; 2) амер, хамен. pocket-ful ['pokitful] а ба андозаи як чайб. як чайб пур. pocket-knife ['pokitnaif] п чокуи кисагй. чокуи тошав. pocket-money ['pokitmAm] п пули кисагй, пули хурд, пул барои харочоти майдачуйда. pod I [pod] 1. п 1) гилофак, пуст (наху о, лубиё ва г.); 2) пилла; 2. г 1) гилофак даровардан, гилофдор шу- дан (гиёу); 2) аз гилофак баровардан, дона- дона кардан. pod 11 [pod] п села/ даста, галлаи на он кадар калон (науангуо ва г.). podeJ [podid] а 1) гиёу. гилофакй, гилофакдор; 2) мац. сарватманд. podgy ['podji] а гуфт. пастакак ва тану- манд. podium ['podium] и мизи хитоба, минбар, тирбун. роет fpouim] п шеър, манзума, суруд: ап apic роет як шеъри хамоей. poesy ['pouizi] п (pl poesies) 1) гуфт. назм, шеър; 2) шоир. poei ['pouit] ч шоир, сухансаро, сароянда; дорой афкори шоирона, табъи шоирй дошта. poetaster [,poui'ttesta] п шоири бад, шоирак, шеърбоф, кофиябоф. poetess ['pouitis] п шоира. poetic(al) [,pou'etik(ol)] а шоирона, шоирй. poetics [pou'etiks] и pl (ба шак. т. истиф. меш.) назмшиноей, шеършиноей, аруз, равиши шеърнависии хар шоир. poetry ['pouitrij п 1) назм. шеър; 2) ашъор, осори шеърй: Bozor Sobir’s poetry зшъори Бо- зор Собир. poignancy ['pomonsi] п 1) буррандагй, тезй, тундй; 2) дилшиканй, хузнангезй. poignant [poinont] а 1) дорой б7и тунд, тезбуй, тундбрй; 2) каО. дорой мазаи тунд, пурадвия, тундмаза; 3) чигарсуз. 1И л шикан, андУхбор, хузнангез; 4) мач. тунд, сузон, туп- ду-тез, нешдор. poignantly [’ponwntli] adv бозарофат, буро. point [point] 1. п 1) нуг, cap: the point of a needle нуги сузан; 2) нукта, хопча: a point on the map нукта дар харита; the boiling point of water нуктаи чушиши об; 3) чой, макон, махал, марказ: to visit points of interest аз чохои чолиби таваччух дидан кардан; 4) нукта (ало- мати китобат); full point аломати нукта; ех clamadon point аломати хитоб; 5) масъала: а point of honour масъалаи шарафу номус; 6) лахза: at any point дар хар лахза; At that point he paused a few seconds. Дар ин лахза вай чанд сония истод. 7) максад, мавзуъ, матлаби аслй, нуктаи аслй. манзур: That’s the point. Ин аст матлаби асл. I see your point. Ман максади шуморо фахми дам. There is no point in doing that. Ин корро кардан маъно надорад. 8) хол: Не scored 10 points. Вай дах хол гирифт. 9) мац. бартарй, афзалият; 10) таксимоти чадвал; 11) бау димога, гуша; 12) кулла (кух); 13) вижагй, хусусият, сифати мушаххас; 14) шох (оуу ва г.); be on the point of doing sth коре кардани шудан, оме да шудан, дар холи анчом;
-619- no'e-ax come to the point ба матлаби асл расидан; in the point of fact дар вокеъ, вокеан; in the point марбут ба мавзуъ, бамаврид, keep to the point дар доираи мавзуъ сухан кардан; not to the point гайри марбут ба мавзуъ; point of view нуктаи назар. дидгох: from the point of view of politics аз дидгохи сиёсй; see the point матлаби аслро донистан; the point is (that)... ran дар сари он, ки.. turning poinr лахзаи дигаргунии куллй; 2. v 1) нишон додан, ишора кардан (бо даст, ангушт ва e): Не pointed to the tree. Вай дарахтро нишон дод. 2) ба нишон гирифтан, нишон гирифтан (бо уафттир ва г.); 3) раво- на карда шудан; 4) гез кардан, н^гтез кардан, тарошидан; 5) аломатхои китобат мондан (дар матну 6) хабар додан аз. point out кайд кардан, хотирнишон кардан, диккати касеро чалб кардан, таъкид кардан: The teacher pointed out his mistakes to him Муаллим хатохояшро хотирнишон кард. point-blank ['pamt'bltenk] 1. a 1) аз наздик, аз фосилаи кам \тирандозй\ 2) рост мустаким; 3) мац. capex, часур, бочуръат; 2. adv 1) х,ар. мустакиман; 2) сарехан, часурона. point-duty ['point,dj:uti] п навбатдор: a po- licemen on point-duty полней навбатдор. pointed ['ponntid] I. past ва p. p. аз point 2. 2. a 1) тез, нуггез, сартез: a pointed roof бомн баланд; 2) бачо, бамавкеъ, нешдор, кинояомез (назар ва г.); 3) хадафгиршуда. нишонгиршуда, таъкидшуда; 4) ошкор, сирех. pointedly ['ppttntidli] adv 1) тез; 2) ошкоро, сирехан. pointer ['pointoj п 1) аломат, нишона, ишо- ра* у нанда, нишондиханда; 2) акраба, акрабак; 3) пойнтер (роти саги шикори); 4) амер. гуфт. ишораи бамавкеъ, ишора. pointless I'poinths] а 1) бемаънй; 2) бемаксад, бефоида, бенатича; 3) ахмакона; 4) бенуг, бидуни нуги тез, сарпахн. pointsman ['pointsman] п и,ар. чилавдор, сарбози пешгом. poise [poiz] 1. п 1) тавозун, хамсангй, хамтарозй, мизон, баробарвазнй. мувозина т; 2) холати таодул (фикрй, рухрл ва а.), викор, матонат, сангинй; 3) оромиш, осудагй; 2. v 1) (ба холати таодул) нигох доштан, муаллак мондан/ шудан, баробарвазн кардан; 2) ба холати омодабош даровардан; омода шудан ё кардан. poison ['poizn] 1. п захр: Не took poison by mistake Вай сахван захр хурд. One drop of poison infects the whole tun of wine. Зарб. ~ Аз касофатии як шум, с}зад шахри Рум. 2. v 1) захр додан, захр рехтан, захролуд кардан: to poison sb’s life хаёти касеро сузондан; 2) вайрсн кардан. poisoner [pcizana] п захрдихагда, захранлоз. poisoning ['poizntrj] г 1) захрандозй, захролудкунй; 2) вайронкунй, харобкунй; 3) фосиккунй, бадахлоккунй. poisonous ['poizanos] а захрдор, захрин. захролуд, захрй: a poisonous snake мори захрдор poke [psuk] 1. п такси, зарб, боис, сабаб, иллат; 2. v 1) задан, зарба задан; 2) сих задан, си- ху нук задан, зеру ру кардан (оташ); 3) дохил кардан, дахолат кардан, сунбидан; to poke one’s nose into дахолат кардан; poke-ahout кофта ёфтан, пайдо кардан; poke fun at масхара кардан, даст андохтан; poke-through халондан. poker I ['pouka] п 1) оташков, оташковак; 2) дастгох барои сузондан (болои чуб). poker II ['pouka] п покер (навъи бозии кар- та). poker-work ['poukawa.k] п накшу нигор бо- лои чуб (бо сузондан). poky [’pouki] a (pokier, pokiest) 1) хастаку- нанда дилгир; 2) хурд ва дилгир, тангу торик: a poky hole of a place чои нообод/ дурдаст; 3) бадлибос; 4) ганбал. Poland ['poulond] п Полша, Поланд, Лахистоп. polar ['paula] а 1) кутбй, вобаста ба кутбй шимол ё чаяуб: polar magnetism чозибаи кутбй; polar bear хирси сафед; polar lights фачрикутбй; 2) мац. комилан мухолиф. polarity ['pou'laenti] п (pl polarities) 1) кутбият, хосияги кутбй; 2) мусбат ё маифй будан, дугонагй, таззеди ихтилоф. polarize ['pouloraizj v 1) дар ду кутбй мухо- лиф карор гирифтан/' додан, кутбй кардан, саролишй кардан, 2) мухолиф кардан, мута- зод кардан, таксим шудан, дугонагй эчод кар- дан, Pole [paul] п ахли Полша, ахли Поланд, ахли Лахистон; the Poles поландихо. pole I [pool] n В сутун, хода, тирак, тирча. telegraph poles сутуни хаттй телефон; fishing pole ч?би шасги мохигирй; 2) симч^б, ч^б; 3) ченаки дарозй (= 5,029 м.); 4) зонуи зинапоя; under bare poles бах;, бе бодбон, бо бодбонхои чамъ, up the pole а) акдаш дар чояш не; б) дар вазъ- кяти ногувор. pole 11 [peal] п кутб: the Arctic/ North Pole Кутбй Шимолй; Antarctic/ South Pole Кутбй Чднубй; as fa'r apart as the poles комилан мутакобил/ мухолиф; pole-ax(e) ['pculseks] 1. n 1) табарзин. таба-
polecat__________________________________________ ри дароздаста (силох); 2) теги кассоб; 2. v 1) бо табарзпн задан ё хамла кардан; 2) забх кардан. polecat ['poulkict] п зоол. хаз. polemical [pa'lemikl] ниг. polemic 2. polemic [pp'lemik] 1. n pl бахс, мунокиша, чадал, ситеза; 2. а бахсталаб, мунокишанок, бахсангез, чадалй. pole-star ['poulsta:] п 1) Ситораи Кугбй; 2) мац. ситораи рахнамо. police [po'li:s] 1. п (бо ф. шак. ц. меояд) 1) шахрбонй, 2) полис: police officer афсари по- лис; mounted police полней савора; 3) посбо- нон, афроди полис: to call the police полис хабар кардан; 2. v 1) посбонй кардан, пос додан: to police the streets кучахоро посбонй кардан; 2) назо- рат кардан, поидан: UN will police the cease- fire Созмони Миллал оташбасро назорат хохад кард. police-court [po'li:sko:t] п амер, додгохй шахрбонй/ полис. policeman [pa'li:sman] п (pl policemen) полис, корманди полис. police-station [pa'li:ssteijn] п кароргохи полис, посгохи полис. policy I ['pohsi] п (pl policies) 1) сиёсат; тадбиргарй: foreign policy сиёсати хоричй; home policy сиёсати дохилй; a policy of neu- trality сиёсати бетарафй; 2) тадбир, икдоми окилона, маслихатандешй; 3) зиракй, зарангй. policy II ['polisij п биманомэ (пурра insur- ance policy). policy-holder ['pohsrhoulda] n сохиби варакаи бима policy-making ['polasi'meiknj] n тахия ва ё бурдани сиёсат, сиёсатмадорй, сиёсатгузорй. policy-maker [’polasi'meika] п сиёсатмадор, сиёсатгузор. Polish ['pouhj] 1. п забони поландй/ поляки/ лахистонй. 2. а поландй/ поляки, лахистонй. polish ['pohj] 1. п 1) сайкал, чило, барк, сатхй соф ва сайкал: She gave the window a polish. Вай тирезаро тоза кард. 2) моддаи чилодиханда: shoe polish вакси пойафзол; 3) тахзиб, пчроиш, пиростагй оайкалдихй. 2. v 1) чило додан, сайкал додан, тоза кардан: I didn’t have time to polish my shoes this morning. Субхи имруз вакти тоза кардани пойафзол надошгам. 2) оростан, пиростан, сайкал додан; 3) ислох кардан, шуста ва руф- та кардан, бехтар кардан (навишта, асари уунарй ва г.); polished ['polift] а 1) барок, чилодор, сайкалй; 2) пироста; 3) беайбу нукс, тамом ва комил. -620- polite [pa'lait] а нарм, боадаб, некманипш, боназокат, боэхтиром, ботарбият. oolitcness [pa'lartnrs] п хушмуомилагй, боадабй, назокат, эхтиром; Politness costs little/ nothing and yields much Зарб. ~ Сухан биафканад минбару дорро,/ Зи сурох берун кунад морро. politic ['pohtik] 1. а 1) заранг, зиррак, ботадбир, окил, бомулохиза, боандеша; 2) сиёсй. 2. v сиёсатбозй кардан, фаъолияти сиёсй кардан. political [po'htikl] а сиёсй: political sovereign- ty истикдолияти сиёсй. politician [,poh'tijn] п 1) сиёсатмадор, давлатмард; 2) амер, сиёсатчй, сиёсатбоз; 3) донишманди улуми сиёсй. politico [pa'htikou] п таук. сиёсатбоз. politics [’politiks] п pl 1) улуми сиёсй, сиёсат, умури сиёсй, фаъолияти сиёсй; go into politics ба сиёсат хамрох шудан; 2) сиёсатбозй, сиёсатчигарй, банду басти сиёсй; 3) акида ё акоиди сиёсй. polity ['pohti] п (pl polities) 1) созмони сиёсй/ давлатй; 2) тарзи идоракунй; 3) давлат. Poll, the ['рэ:1] п гуфт. донишчуёне. ки бе дипломи аъло хатм кардаанд (дар Кембридж). poll [poul] 1. п 1) (интихобот) теъдоди интихобкуяандагон; 2) раъй, овоз, овоздихй, раъйгирй: to go to the polls раьй додан, овоз додан; 3) пупсиш, назарсанчй, санчиши афко- ри умумй, назарпурей (ауолй): a public opinion poll пурсиши афкори чомеа; 4) pl. нуктаи/ хавзаи интихоботй; 5) гуфт. cap, кокул, зулф; 2. v 1) раъй додан, овоз додан: to poll for а candidate ба номзаде раъй додан; 2) раъй ги- рифтан, овоз гирифтан: Не polled over 3,00(1 votes. Вай зиёда аз 3000 овоз гирифт. 3) раъйшуморй кардан; 4) пурсиш гузарондан, назарсанчй кардан, афкори умумро муайян кардан; 5) гуфт. муй/ cap тарошидан; 6) саршохахои дарахтро буридан; polling booth хоначаи овоздихй. pollard ['palad] I п 1) дарахти саршохазада; 2) хайвонй бешох/ шохбурида; 2. v 1) бешох кардан; 2) саршоха задан. pollen ['pnlin] 1. п гиёу гарди гул, гарда. 2. v бордор кардан. pollinate ['pohneii] v гиёу. гардолуд кардан, гарлафшонй кардан, гарда афшондан. polling ['poubtj] п овоздихй. polling-booth ['pouhi),bu:0] п хоначаи ОВОЗДИХЙ. polling-center ['pouhrpsenta] п хавзаи раъйдихй. pollster ['poulsta] п назарпурс, назарсанч. poll-tax ['poultasks] п андози сарона. pollute [pa'lju:t] v 1) олудан, олуда кардан, олуда сохтан, ифлос кардан: Cars and factories
-621 poor-law pollute tne city’s air. Автомобилхо ва корхонахо хавои шахрро олуда мекунанд. 2) начас кардан, нопок кардан, надасолуд кар- дан; 3) мац. лакдор кардан. polluted [ps'lj u: td] а олуда, нопок pollution [pa'hujn] n 1) олудагй, ифлосшавй, ифлоскунй, лут; 2) нопокй, наносят. polo ['poulou] п чавгонбозй, чавгон; polo- stick чавгони бозии поло. polonaise [pola'neiz] п полонез (навъи раке), polonium [’рэЬшэт] п хим. полоний. poltroon [pol'tru:n] п шахси тарсончак/ буз- дил/ бегайраг. poly- [poll]pref чанд, чандгуна. polychromatic [,pobkrou'maetik] а ранго- ранг, бисёрранга, чандранга. polygamy [pa'hgamt] п чандзанй, чандхамсарй, бисёрзанй, чандникохй. polyphony [pa'hfam] п мус. чапдовозй, бисёровозй. polysemantic [,polisi'mtentik] ч бисёрмаъно, чандмаъно. polysemy [,poli'si:mi] п чандмаъной. polysyllabic [,pohsi'laebik] а чандхичой. polysyllable [,рзГм11Ы] л калимаи чандхичой. polytechnic [,poli'teknik] 1. п омузишгохи политехники; 2. а политехникй. polyvalent [,poli'veilent] а хим. чандвалентй. pomade [pa'ma:d] 1. п равгани муаттар, помад; 2. v рагани муаттар молидан ба, равган задан ба. pomegranate ['pomigraemt] п гиёх,. 1) дарах- ти анор; 2) меваи анор, нор. Pemeranian [,poma'reinion] п ахли сарзами- ни Померания. pomp ['pomp] п зарку барк, даб даба, тамтарок, карруфар, шукух, худнамой. pompousity [pom'positi] п шукух, дабдаба; 2) худнамой, фахрфурушй. pompous ['pompos] а пургурур, шукухманд, пуршукух, бодабдаба, дабдабанок. poncho ['pontfou] и пончо, боронй. pond [pond] 1. п хавз, кулоб, лашоб. ponder ['ponda] v андешндан, мулохиза кардан, ба фикр фуру рафтан. ponderable [’pondarabl] а вазндор, вазнин. ponderosity ['ponda'rositi] п вазн, вазнинй. ponderous ['pandoras] а сангин, пурвазн, вазнинбор, гаран, душвор pongee [pon'dgi:] п матои шохй, порчаи абрешимй. pontiff ['ponrif] п 1) Попи Аъзам, Поаи Рум; 2) саркашиш, ускуф. pontoon [pon'tu.n] п 1) понтон, каики тахпахн; 2) пули пантунй. pony [’pouni]-!. п (pl ponies) 1) зоти а спи хурд; 2) хар чизи хурд, кутала; 3) тарчумаи хушк ва тахтуллафзй; 4) амер. гуфт. аспи мусобика; 5) гуфт. анг. маблаги 25 фунт стер- линг; 6) гелоси кучак; 7) ба андозаи як гелос май; 2. а тех. иловагй, ёридиханда. poodle ['pu:dl] п пудл, навъи саги кучаки зннатй. pooh [pu] inter Уф! Ух! Ох! pooh-pooh [pt:'pu:] v ночиз шумурдан, ох ва с вох кардан. pool I [purl] п 1) кулмак: After die rain there were little pools on the road. Пас аз борон дар рох кулмакхои зиёд пайдо шуданд. 2) хавзи шиноварй (инч. swimming pool): They went to the pool to take a dip. Онхо ба хавз барои шиноварй рафтанд. pool 11 [purl] 1. л 1) бенк (дар к,имори вараф); 2) як навъи бозии би лярд; 3) чамъи маблаги шарт (аепдвонй ва г.); 4) чамъи маблаги сар- моягузоришуда; 5) сармоягузории муштарак (дар бозори сацом: 6) иттиходи чанд ширкат барои назорати бозор; 7) маблаги захира вй/ муштарак; 8) захира, андухта, манбаъ; 2. v 1) руи хам гузоштан (сармоя ва г.), ба хазинаи умумй муттахид кардан; 2) якпорча кардан: to pool interests якчоя амал кардан. poolroom ['pulru:m] п 1) утоки биллиард, утоки пул; 2) амер, хонаи киморбозй. poep I [pu:p] 1. п бац. кисми акиби киштй, думи киштй; 2. v ба думи киштй баровардан/ барома- дан. poep II [ри:р] п одами ахмак ва кобили тахкир. рост [риэ] 1. и (the poor) (бо ф. шак. ц. мео- яд) 1) бенавоён, факирон, фукаро, тангдастон, мустамандон; 2) кашшокй, бенгвой: the poor and the rich факирон ва сарватмандэн, 2. а 1) факир, мискин, бепул, камбизоат, тангдаст, камбагал, ниёзманд: She is too poor to buy a warm coat. Чунон бенаво аст, ки хатто як палтои гарм харида наметавонад. 2) бечора, бенаво, мискин (аз руи дилсузй): The poor boy was very tired. Бачаи бечора хеле монда шуда буд. 3) бад, заиф: The weather has been very poor this summer. Тобистони имсол боду хаво хеле бад буд. His English is poor. Англисии у заиф аст. 4) факирнишин, муста- мандона; 5) заиф, ночиз, кам: a poor income даромади ночиз; 6) бадбахт, фалакзада; 7) камхосил (замин); 8) рахмовар; As poor as a church mouse. ~ Беново мисли му- ши калисо. poor fellow/ thing бечора pooi-house ['puahaus] n гарибхона, мискин- хона, гадохона. poor-law ['puolo:] и конун дар бораи кумак
poorly ба камбизоагон. poorly ['puah] a, adv нокифоя, кам, бад, ба таври бад: to play poorly bad бад бозй кардан. pourness ['р нэп is] п бенавой, факирй, камбизоатй, тангдастй, факирй, камй. poor-spirited ['pua'spiritid] а тарсснчак, бечуръат, камчурьад, пастфитрат. pop I [pop] 1 п консерти маъруф; 2. а мардумй, мардумписанд; авомона, авомписанд, пои, омй (мусикй ва г.): a pop artist хунарманди мардумписанд; pop culture фархангй авом. pop II [pop] 1. п 1) так, тарак, тарак-турук (садои тир, бомба ва г.), 2) тирандозй, садои тир; 3) хафгтир, туфанг. таппонча; 4) гуфт. обгунаи газдор; 2. adv ногахон, бо шУру гавго; 3. v (popped; popping; 1) тарк/ туру» курс кардан (садои чизе); 2) тирандозй кардан, оташ кушодан, паррондач: Suddenly they started popping at us. Ногахон ба тарафи мо тиран юзй cap карданд. 3) омадан, рафтан, чунбидан, харакат кардан (босуръат); 4) да- ровардан ба, дохил кардан ба; 5) гуфт. ногахон пурсидан; 6) амер, чуворй бнрён кардан; go pep а) тир холй кардан; б) ногахон мурдан/ касод шудан; pop in мулоко ги к?тох кардан; pop off мурдан; pop the question пешнихсди издивоч кардан, хостгорй кардан. 4. mt Карс! Курс! pop-corn ['рэркэп] п чувории бирёншуда pope [potip] п 1) Попи Рум, Поли Аъзам, пешвон католикхо, рохбари мазхабй, пешво (дар калисои католики); 2) кашкши махал, рухонии бонуфуз (дар калисои ортодокса). pop-gen ['popgxn] и туфангча, туфангбозй (кудакона). popinjay ['pnpindyei] п гуфт. тутй; 2) одами пурхарф ва магрур, лофзан, боди, сатанг. poplar ['popl-э] п сафедор, арар, санавбар (дарахт). poppet [popit п гуфт. арусак, лухтак: 2) азизам, чонакам (хитоб ба хамсар ё кудак). popple ['popl] 1. п талотум, мавчзанй, боло ва поёнравй, обларз; - 2. v боло ва поён рафтан, мавч задан (мо- нанди оби бахрй ту фони). poppy ['popi] ч (pl poppies) гиёх- 1) кукнор, хашхош, полахасак; 2) гули кукнор, анвои гиёххои монанд ба хашхош; 3) тарёк, широ- баи кукнср. poppy-cock ['popik ok] и амер., жар. дуруг, чаранд. populace ['popiulos] п мардум, хамагон, мардуми одй, сокинон, бошандагон. popular ['popjulo] а 1) халкй, миллй, -622- мардуми: popular support дасггирии умумихалкй; 2) хамагонй, умумй; 3) (кутох pop) дорой завки умум (among/ with - оар байни): pop(ular) music мусикии писанди умум; pop concert намоиши мусикии поп (умумписанд); 4) осон, кобили фахм, сода, умумона, мавриди писанди омма, мардумй; 5) машхур, маъруф, сартосарй, махбуб, писанди- да; top of the pops машхуртарин сабти мусикии давраи муайян. popularity [,popju'lasriti] п шухрат, маъруфият, махбубият, овоза. popularize ['popjularaiz] v махбуб кардан, хамаписавд кардан, писандида кардан, оммавй гардондан, машхур кардан. populate ['popjuleit] v сокин шудан, сукунат ихтиёр кардан, ишгол кардан, маскун сохтан population [,popju'leijh] п мардум, ахолй, |мачмуи ахолй, чамъият. populous f'popjulos] а серодам, серахолй, пурчамьият. porcelain ['po:sltn] 1. п фарфор, навъи чиниворй; 2. а 1) чинй, сафолй; 2) мау. нозук. зудши- кан. porch [po:tf] п 1) вуруди сарпушида; 2) амер. долон, айвон, пешайвоп. porcine ['po:sam] а хукй, хуксон, хукмонанд. porcupine ['po:kjupam] п зоол. xopnvuiT, чайра, чу гну шт. pore I [рэ:] п кофча, сурохй, таркиш, рог. pore II [рэ:] v хондан, мутолиа кардан (бодиккрт): to pore over the book китобро бодиккат хондан. pork [рэ:к] п 1) гушти хук; 2) хук. porky [po:ki] a (porkier, porkiest) 1) хукй, хуксон; 2) гуфт. фарбех. porosity [po:'rositi] п (pl porncities) сурохй, ковокй, доштани равзана. porous f'po.ras] а ковок, пурравзан, сурохдор; харб. рахнапазир. porpoise ['po:p?s] п зоол. хуки бахрй; porridge fporidg] п шула, шавла; Keep one’s breath to cool one’s porridge. Зарб. ~ Ба хар ош кати нашу дан. porringer ['ponndga] п зарфи гизохурии кудак. табак- port 1 [po:t] п 1) бандар. бандаргох, киштигох; port of destination/ entry/ call бандари вуруд; 2) лангаргох; 3) мау. паногох; Any port in a storm. Зарб. ~ Хар василаи фирор аз хатар хуб аст. Зарур бошад, раво бошад. port II [po:t] 1. п 1) тарафи чап, самти чап (дар баробарй самти рост: starboad); 2) вобас- та ба самти чап. дар самти чап (киштй, тайёра ва г.); 2. v ба тараф/ самти чап гардондан (киштй, тайёра ваг.}.
-623- positive pore 111 [po:t] n гарзи карор! ирии силох барои санчиш. port IV [po:t] п гуфт. шот. дарвоза. port V [po:t] п портвейн (навъй май). portability [,po:ta'bihti] п сафарй, сабукй. кобилияти хамл. portable ['po:tobl] а 1) сафарй, сабук, сай- ёр, дастй, кобили хамл, осонбурд; 2) тахаммулпазир; 3) хар чизи кобили хамл. portage ['po:tids] п 1) хамл ва накд, кашон- дан; 2) аршши хамл; 3) масири харакати киштй; 4) маоши маллохон хангоми дар бан- дар истидан. portal ['pa:tl] п дарвоза, пешток, арк, дароматгохи асосй. portative ['p.i:totiv] а сафарй, сабук, сайер, дастй. portend [po:'tend] v 1) хабар додан, далолат кардан, нишонаи чизе будан: This could por- tend a change of government policy. Ин аз ди- гаргунии сиёсати давлат далолат карда мета вонад. 2) иешгуй кардан, пешбинй кардан. portent ['po:'tont] п пешнамой, пешогохй, пешгуй; 2) хар чизи шигифтангез, шигифтй, муъчиза. portentous [po:'tentas] а 1) шум, нахе, нохучаста, мудхиш, хавлангез, нохумоюн; 2) сарнавиштсоз, мухим; 3) шигифташ ез. porter I ['po:ta] и 1) дарбон: a hotel porter дарбони мехмонхона, 2) кашиш (калисои католики). porter II ['po:to] и 1) борбар. боркаш, хаммол, чомадонкаш: a station porter борка- ши истгохи рохи охан; 2) амер, пешхизмати катор. porter III ['po:to] п портер (навъи оби чав). porter-house ['no:tahaus] п амер, тарабхона. portfolio [po:t'fouljou] и 1) киф, чузвгир, портфел; 2) макоми вазир; 3) амер, кифи аврок ва асноди давлатй; 4) куллияи сахоми як нафар/ банк. porthole ['po:thoul] п равзанаи киштй/ хавопаймо; дарича; сурохии девор/ панчара, равзанаи тирандозй (embrasure %ам мегуянд). portico ['po:tikou] п меъм. айвони сутундор, равок, пешгом, далон, собот. portiere ['рэ :tj еэ] фр. п пардаи дар, парда. portion ['po:Jn] 1. п 1) кием, хисса, бахш, чузъ, тика, бахра; 2) сахм, микдор; 3) мерос; 4) сарнаьишт, кисмат, насиб; 2. v 1) бахш кардан, кисмат кардан, хисса кардан, ба бахшхо таксим кардан, сахмбандй кардан. 2) саршикан кардан; 3) сахмия додан; port out саршикан кардан, ба сари хар кас таксим кардан. portionless [’pojnlis] а бечихоз (арус). portliness [’po:tlmis] п 1) фарбехй, гафей, ганумандй; 2) мустахкамй, устуворй. portly ['po:tli] а 1) фарбех, гафс; 2) тану- манд, чорпахл^. portmanteau [po:t‘mamtou] и (pl portman- teaux) чомадони хурд. portrait [’poitrit] и акс, сурат, тасвир, раем. portraitist ['pmtritist] п рассом, суратгир, рухсорапардоз, нахкош, чехрапардоз. portraiture ['po:tnt[bj и 1) суратгирй, санъа- ти рухсорапардозй; 2) тасвир, рухнигоштхо. portray [po:'trei] v 1) тасвир кардан, рухсора кашидан; 2) шарх додан, бознамуд кардан, нишон додан, васф кардан, мучассам кардан, намоиш додан. portreeve ['po:tri:v] п 1) таъ. мэри шахр (од. Лондон); 2) ёрдамичии мэр (дар баъзе шахрхо). Portugal [’po.tjugal] п Португалия. Portugese |,po:tju'gi:z] 1. п (pl иваз намешавад.) 1) ахли Португалия; 2) забони португалй; the Portugese португалихо; 2. а португалй, вобаста ба фархант ва кишвари Португалия. pose I [pouz] 1. п 1) тарх, холат, вазъ; 2) киёфа, кароргирй; 3) тазохир. вонамуд; 2. v 1) (барои наркошй ё аксбардорй шудан) нишастан, карор гирифтан: The children posed in front of the school. Кудакон дар сахни мак- таб аксбардорй карданд. 2) пеш гузоштан (са- вол, вазифа, масъала); мэтрах кардан, мондан (проблема)'. "You’ve posed us an awkward ques- tion. Шумо саволй аблахона гузоштед. 3) во- намуд кардан, тазохир кардан. pose II [pouz] v хайрон/ чаранг кардан, сар- гашта кардан. poser ['роигэ] п савол/ масьалаи хайратангез ё мураккаб. position [pe'zijn] 1. п 1) чо, макон, махал, мавзеъ: From this position you can see the whole field. Аз ин чо шумо тамоми сахроро мебинед. 2) мавкеият, вазъ, вазъият, истор, холат: They cannot afford it in their present position. Дар вазъи имруз онхо наметавонанд ин корро ку- нанд. 3) мавзеи низомй, исторгох; 4) чойи кор, вазифа, шугл: Не hoped to find a teaching posi- tion. Вай умедвори ёфтани чойи кори муаллимй буд. 5) назар, дидгох, мавзуи фикрй; 6) маком, чойгох, поя: 7) тарзи кароргирй, холат. 2. v 1) карор додан, ниходан, мондан; 2) истикрор кардан, мавкеъ гирифтан; take up one’s position мустакар шудан, чойгузин шудан; positive [’pozativ] 1. и 1) грам. дарачаи мутлак: positive degree of the adjective дарачаи мутлаки сифат; 2) позатиф, ростнамо, мусбат (филм ё акс); 2. а 1) мусбат: They obtained positive results. Онхо натичахои мусбат ба даст оварданд. 2) якин, муайян, мутмаин, бешубха: positive proof санадй якин; 3) катъй, устувор, комил, бечуну чаро, дакик, котеъ: Не is positive that he saw
positively them. HaS адтъан боварй дорад, ки онхоро дидааст. 4) мутмаин, яхин, бешубха; 5) му- фид, созанца: posatived advice панди муфид. positively ['pozativli] adv бе чуну чаро, мус- бат. posse ['posi] п гурухи шахрвандон, гурухи полис. possess [po'zes] v 1) сохиб будан, доро бу- дан, доштан, дар тасарруф доштан, бархурдор будан;_2) донистан: Не possessed several languages. У чанд забсн меяонист. possessed [po'zesid] а бархурдор аз, сохиб, шефта, гирифтор. possession [pa'zejn] п 1) тасарруф, дорой: Не came into possession of the estate. Вай сохиби мулк шуд. 2) pl моликият, сарват, дорой: per- sonal possessions моликияти шахсй ё чизу чо- раи шахсй; be in possession cf сохиби кардан, сохиб бу дан, мутасарриф будан, доро будан, дар ихтиёр доштан. possessive [pa’zesiv] 1. и грам. чскишини сохиби; 2. а сохиби, мулкй: the possessive pronoun ЧОНИШНЕИ сохиби. possessor [pa'zesa] п сохиб, молик, доранда possibility [.poso'bihti] п (pl possibilities) имкон, чизи мумкин. пешомад. possible ['posabl] 1. п (pl the posibilities) им- коният; 2. а мумкин, шудани, анчсмпазир, имкон- пазир; as far as possible то дарадаи имкон; as early/ soon as possible хар чи зудтар. possibly ['posabli] adv шояд. эхтимолан; ба кадри имкон. possum ['posam] л зоол навъи калламуши америкой; гуфт play possum худро ба хоб/ маризй/ мурдан/ задан/ вонамуд кардан. post I [poust] 1. п 1) сутун, тир, тирак: The boys helped their father sei up the fence posts. Бачахо барои шинондани сутунхои девор ба падарашон кумак мерасонданд. 2) хати огоз, хати поён (мусобикаи аспдавонй ва г.); 2 v 1) овезон кардан (эълон ва г), ба девор задан, часпондан: The list of winners will be posted soon. Руйхати голибон ба зуди овезон мегардад. 2) эълон кардан; 3) амер. дар бораи манъи шикор эълон кардан. post II [paust] 1. п 1) почта ’бештар mail мегуянду. Has the post ccme yet? Почта алла- кай омадааст? 2) куттй/ сандуки псчта (амер. mail box); by post бо почта, тавассути почта; post office почта, шуъбаи почта, 2. v 1) ба почта фиристондан, ба кутни почта партофтан; I’ve posted the letter al-eady. Аллакай макгубхоро равон кардам. 2) сафар кардан, шитобидан, 3) гуфт. дар дараёни -624 умум гузоштан, хабар кардан; 4) эълон кардан. post III [poust] п 1) вазпфа, мансаб, шугл, кор: Не holds a responsible post. Вай вазифаи маъсулиятнок дорад. 2) .у арб карорюх, каровулгох, махалли нигахбонй; 3) амер. махалли кароргирии артиш post- [paust] pref пас, баъд: postwar баъд аз чанг, баъдичангй. postage ['paustidj] п харочоти почта, арзиши фиристодан бо почта: postage stamp маркаи почта. postal [ poustal] 1. п гуфт. маркаи почта; 2. а почтавй, вобаста ба почта. post-bag [paustbaeg] п халтаи хаткаш. post-boy ['pcustboi] п хаткашон. postcard ['paustka:d] п корт/ маркаи почта. post-chaise ['poustjeiz] п таъ. аробаи почта. poster ['pausta] п 1) эълон; 2) лавха, огохй, шиор. posterior [pas'tiana] 1. п гуфт. кун; 2. а пасин, баъдй, пасоянд, каблй, мин- баъда, сонй, posterity [pas'tenti] и авлодй пасин, наслхои оянда, оягдагон, зодгон, пасиниён, зурриёт. post-free ['poust'fri:] а озод аз пардохти арзиши почта, пешпардохтшуда. post-graduate ['poust'grsedjuit] 1. п донишчуи барномаи баъдй дипломй, магистрант ё докторант 2. а вобаста ба тахсилоти баъд аз дипломй, вобаста ба омузишй баъдй дипломй. posthumous ['роsquints] а 1) пас аз вафот, пас аз фавт, пас аз марг; 2) пас аз фавти падар гаваллудшуда postman ['paustman] п (pl postmen) хаткашон, почтачй. post-mark |'poustma:k] 1. п мухри почта; 2. v мухри почта задан (нома ва а.). post-master f'poustma:sta] п сардори шуъбаи почта; Post-master General Вазири почта ва алока. post meridian ['poustme'iidion] adv баъдаз- нисфирузй (кутоу;: р т.). post-mortem ['poust'ma.tam] 1. п ташхиси пас аз маргии часад; 2. а пасазмаргй, вобаста ба пас аз марг; 3. adv пас аз вафот, пас аз марг. post-obit ['poust'a:bit] п ухдадории пардохти карзи меросй. post-office [’poust,ofis] п шуъбаи алока. post-paid [’poust'peid] а пешпарлохта. postpone [paust'paun] v акиб андохтан, монондан, мавкуф гузоштан, вопасондан. postponement [poust'pounmant] п таъхир, акибандозй. вопасандозй. postposition [’poustpa'zifn] п 1) баъд аз чизи дигаре карордода; 2) грам. пасоянд, пасванд. postprandial [,poust'praendiel] а шух. пас аз
-625- нахор/ х^рок. post-rider [,poust'raida] п чобуксавор (ки почтаро мекашонад). postscript [,poust'sknpt] п пайнавиш^, пас- навишт (кутох: P.S.) postulate 1. п ['postjuleit] 1) фарз, хукм, амрй мусаллам; 2) аслй мавзу'ъ; 3) шартй ло- зим, лозима, пешниёз; 2. v f'postjuleit] 1) асл/ мабно карор додан; 2) иддао кардан, даъво доштан; 3) шарт гу- зоштан. posture ['postfa] 1. п 1) тарзи кароргприи бадан хангоми нишастан ё истодан; 2) андом, вазъ, холат; 2. v дар вазъ ё холати хос карор додан, киёфа гирифтан, ба таври мушаххас истодан. post-war ['poust'wo:] а баъдицангй, пас аз чанг. posy [pozi] п (pl posies) гуфт. 1) матлаби хакшуда (болои ангтштар ); 2) кио. дастаи гул, халкаи гул. pot [pot] 1. п 1) дег (инч. cooking pot), дегча, камодцон- a pot of soup ж дег шурбо; 2) гулдон (flower pot хам мегуянд); 3) хурмача, кузача; 4) машруби алкулй; 5) чом (варзишй); 6) гуфт. хамаи пули шартбандишуда (дар крмор), бонк; A watched pot never boils. Зарб. ~ Интизори бадтар аз марг аст. big pot мансабдор; go to pot хароб шудан, ру ба завол ниходан; keep the pot boiling корреро давом додан; make the pot boil а) барои маош кор кардан; б) хатулкорй кардан; pot of money пули хангуфт; The pot calls the cattle black. Зарб. ~ Айби худ аблах набинад дар чахон, / Бошад андар чустанп эйбт касон. 2. v 1) дар дег ё гулдон ва г. гузоштан; 2) дар куза ва г. нигохдой кардан; 3) дар дег ва г пухтан; 4) шикор кардан, тирандозй кардан (бо ту фанг); potash ['potajf] п хим. ишкор. potassic [ps'txsik] « хим. ишкорй. potassium [pa'taesjom] п хим. калий: potas- sium cyanide сианиди калий (навьи захп}. potation [pau'teitfn] п 1) амали ошомидан, ошомиш, нуш, бодагусорй; 2) култ (машруби алкулй); 3) катра. чав рай об; 4) гуфт pl аракхУрй. potato [po'teitou] п 1) картошка, анвои картошкагй; potato chips (анг. potato crisps) картошкаи борпк-борик бирён шуда; new- potato картошкаи нав; 2) буттаи картошка; 3) pl амер. ла*. пул; small potatoes а) як пула ran, ночиз; б) одамакхои хурд (таънаомез). pot-boiler ['pat,boils] п 1) кор/ пули бедар- думиён; 2) шахей фиребгар, каллоб. poultry potency [rpoutansij п (pl potencies) неру, кудрат, кувват, иктидор, тавоной. pcient ['poutant] а шоир., гуфт. неруманд, кудратманд, муктадир, пуркудрат, пурикти- дор, пурзУр; 2) сахт таъсиркунанда (маводи алкулй). potentate f'pout&nteit] п фармонравои кудратманд, кодири мутлак potential [pa'tenfal] 1. п имконият; кудрат, неру: economic potential неруй иктисодй; 2. а имконпазир, эхтимолй, тахминй: po- tential abilities истеъдоди имконпазир. potentiality [.patenfi'aeliti] п 1) имконият, имкокпазирй; 2) истеъдод, тавоной, КУДратмандй. potentially .[pa'tenjah] adv эхтимолан, тах- минан. pot-herb ['pathaio] п кабудй, кабудизор, саб- завот. pot-hole ['pothoul] п гори чохмонанд, жарфгор. pot-house ['pothaas] п гуфт. пивахона, май- хона. potion [poujn] п вояи дору ё захр. potsherd ['potfa:dj п сафоли шикаста, пораи сафол (дар ковишуси бостоншиноей). potter I [’pots] v 1) бенизом кор кардан (белой чизе - at, in); 2) танбалй кардан; 3) вактро бехуда гузаронидан, вактро талаф додан. potter II ['рою] п кулол, кузагар, сафолгар: potter’s ciay лойи кузагарй; poter’s wheel дои- раи кузагар. pottery ['poton] п (pl potteries) 1) коргохи кузагарй, корхонаи сафолгарй, кузагархона; 2) кузагарй, сафолгарй, сафолкорй, зарфхои лойй, чинии хом; 3) зарфи сафолй, сафолииахо. potty l'poti| а кам, чузъй, андак, ночиз, беахамият; he is potty about it у акдаыро гум кардааст. pot-valiant ['pot,v®lpnt] а 1) сармаст ва бе- бок, часорати мастона, шучо дар асари мастй. pouch [pautf] 1. и 1) киса, хамбона, амбона: gunpowder pouch кисаи борут; 2) чувол, халата; хамёни пул; 3) халтаи почтаи дипломата; 4) зоол. халтаи кенгуру; 2. v 1) ба чувол андохтан/ гузоштан; 2) ба киса андохтан/ задан, дуздидан: Не pouched the money. Вал пулхоро дар кисааш зад. 3) кисадор кардан; 4) чойпулй додан. poult [poult] п чуча (хусусан чууаи мурги маруон ва муре). poulterer [’pculara] п фурушандаи парандахои хонагй, мургфуруш. poultice ['poultis] 1. п тарбандй, мархам, фа- содкаш; 2. v тарбандй кардан, мархам часпондан. poultry ['poultri] п (бо ф. шак. у. меояд) 1)
pounce ___________________________________ мург ва хурус, парандахои хонаи!; 2) мургпарварй. pounce [pauns] I. п амалй капидан ё ба чан- гол гирифтан, копзанй. рабоиш, капиш; 2. v (мисли параноаи шикорй) фуруд омадан ва даррабудан, капидан, парида капидан. pound I Ipaund] н 1) паунд, фунт (во^иди вазн = 453.6 г): This weighs 7 pounds. Ин 7 паунд вазн дорад. 2) фунт (стерлинг) (инч. pound sterling; вохиди пули англисй = 100 пени: то соли 1977 = 20 шиллинг; нишони он «£» ме- бошао.): h costs £5 pounds. Ин мол £5 нарх дорад. pound II [paundj 1. п зарбаи сахт; 2. v 1) хурд кардан, кубкцан, кафтан ва орд кардан; 2) куфтан, мушт задан, лат кар- дан, зарбаи сангин задан: Не pounaed the table angrily. Вай бо кахру газаб ба руи миз мушт зад. 3) бомбаборон кардан; 4) бо душворй асп давондан; 5) бо кадамхои сан- гин харакат кардан pound III [paund] 1. п огил, тавила, хисор, панохгохи чонварон; 2. v ба огил даровардан, дар панохгох чой кардан (хайвоиотроУ pounder i'paundo] п хован, угурдаста, кубанда, хурдкунанда (дастгох ё шахе). pour [рэ:] 1. и 1) амати резиш: амалй рехтан (дар коладу 2) борони сел/ шадид; 3) колабрезй; 2 v 1) рехтан, шоридан, шаридан, чорй шудан: She poured milk into the glasses. Вай ширро ба пиёпахо рехт; 2) ба колаб рехтан (пулод ва г.): to pour steel пулод рехтан; 3) бе- рун додан ё фиристондан; 4) боридан (селвор): It is pouring. Борони сел меборад. 5) нисор кардан, додан (чон, хук ва г.); It never rains, but it pours. Зарб ~ BaKie ки ме- борад. пуштй cap хам меборад. pour cold water on дилсард кардан; pour in рехтан, pexra njp кардан; pour oil on troubled water хашми касеро бо cy- ханони нарм фурУ рехтан, опий додан, халлу фасл кардан pour out а) холй кардан, рехтан (чой ва г): Lei me pour out the tea Ичозат дихед чой резам. б) фурУ рехтан: The crowds were pouring out of the stadium. Фавчи одам аз майдон фурУ рехт. в) мач. берун кардан, холй кардан (эусосот ва г.): Не poured his heart to his brother. Рози дилашро ба бародараш холй кард. to pour oil on the flames вазъи бадро бадтар кардан, ба руи оташ равган рехтан; pourparler [puo'padei] фр. п од. pl музеки- роти мука.здамотй. pout [pautj 1. п руйтуршкунй, лабуруй бурмакунй, хашм, лабу лунч овезонкунй. 2. v лабхоро берун додан, лабу лунч свезон кардан (бо нишони хашм ё нохушнудй). -626- лабу лунчи касе овезон шудан. pouter ['р auto] п шахси лабу лунч овезон, норозй. poverty [’povati] п бенавой, кашшокй, камбизоатй, камбагалй, нодорй, факирй: to live in poverty дар факирй зиндагй кардан; to sink into poverty дучори бенавой шудан; Poverty is no sin. Зарб. ~ Бечорагй айб нест, гарию дуздй айб аст. poverty-stricken [’povati.strikn] а бенаво. ги- рифтори факирй, кашшок. powder [’panda] 1. п 1) хока: washing powder хокаи чомашуй; 2) гард, чанг, губор; 3) бору г ^gunpowder хам мегуянд), динамит: smokeless powder борути бедуд; 4) пудра: face powder пудраи руй; 5) гирда, дору; 6) барфи хушк ва пудра монанд: 2. v 1) табдил ба хока ё гард кардан; 2) хока шудан, орд шудан, куфта шудан: Chalk powd- ers easily. Бур ба осонй орд мешавад. 3) пудра задан ба, хока пошидан: She powdered the coo- kies with sugar. Вай болои ширинихо канд по- шид. feed for powder гушти дами туп; keep one's power dry омодаи пайкор будан; Not worth powder and shot. Зарб. ~ Мурда ки- рои гиря намекунад. take powders гуфт. фирор кардан, гурехтан. powder-flask "paudafla:sk] п борутдон. powder-magazine ['paudaiiitege,zi:n] п анбори борут, борутхона. powder-mill ['paudomil] п корхонаи борутбарорй. powder-puff ['paudopAf] п пудрамол, болиш- таки пудра, сафедамоп. powdery ['paudari] а 1) гардмонанд, гардсон, пудрамонанд; 2) гарду хокй, губоролуд. power ['paua] 1. и 1) кудрат, кувва; иктидор, черу, тавоной, тавонмандй: the power of a blow иктидори зарба; electric power неруи барк; 2) кудрат, хокимият: to come to power ба сари кудрат омадан: I’m in your power. Ман дар ихтиёри шумо. 3) имконият: I’ll do everything in my power. Ман тамоми имкониятро исти фода мебарам. 4) давлат, кишвари неруманд: the Great Powers абаркудратхо, Дэвлатхои ьузург; 5) гуфт. бисёр, хеле: a power of money пули зиед; 6) риёз. дарача; 7) ихтиер, ваколат: the power to sign the company’s checks вакола- ти имзо кардани чекхои ширкат; 8) кудрати илохй; 9) барк; perchasing power кудрати харидорй; power behind the throne кудрати пуштй парда, шахси неруманде, ки пуштй парда ва ба номи дигаре кор мекунад: Power corrupts, and absolute power corrupts abso- lutely. Зарб. ~ Кудрат фосид мекунад ва кудрати мутлак мутлакан фосид мекунад.
-627- power of attorney .уук- ваколатнома; power station неругохи барк; 2. v неру додан, дорой неруи мухаррик кардан. power-boat ['pauabout] п каики моторй. powerful ['pauaful] а неруманд, муктадир, тавоно, бокувват: a powerful army артиши неруманд. power-house ['pauahaus] п амер, неругох, бинои неругох. powerless ['pauahs] а бекудрат, бекувват, нотавон. заиф. очиз. power-plant ['pauaplamt] п неругох. power-shovel ['pauajAvl] п экскаватор. power-station ['paua,steijn] п неругох, бинои неругох. powwow ['pauwau] 1. п 1) шифодиханда, азоимхон. дуохон (cvpxnycmonb Америкой Шимолй}: 2) гирдихамоии сурхпустон; 3) амер. гуфт. гирдихамой; 2 т 1) гирдихам омадан ва пойкубй кар- дан. чашн гирифтан; 2) дуохонй кардан; 3) гуфт. маслихат/ мушовира кардан. practicable ['praektikabl] а ичрошаванда, кобили ичро, кобили истифода, шудани. practical ['prtektikal] а 1) амалй, тачрибавй; 2) шудани, анчомпазир, 3) муфид, кобили истифода; 4) вокей, ростй. practically ['orasktikalij adv 1) амалан: Let’s look at this issue practically. Биёед ба ин масъ- ала амалан нигох кунем. 2) аслан, дар амал: practically speaking дар хакикат, хакикатан, аслан. practice амер, practise ['praektis] 1. п 1) амал, тачриба, анчом: Theory without practice is useless. Назария бе амалия маъно надорад. 2) одат, раем, ху: common practice расми хамагонй, расми маъмул; 3) машк, варзиш: I haven’t had much practice. Ман кам машк кардам. in practice дар амал; pot into practice амалй кардан, ичро кардан; be out of practice чанде боз машк накардан; вориди кор набудан; Practice what you preach. Зарб. ~ Гуфтору кир- дор бояд яке бошад. 2. practise, practice [praektis] v 1) амалй кардан, ичро кардан: You should practise what you tell other people to do Шумо бояд мисли он ки ба дигарон меомузед, амал кунед. 2) машк кардан’ They are practising singing a new song. Онхо суруди навро машк мекунанд. 3) машгул шудан, кор кардан, пета сохтан: Her father practises medicine. Палараш духтур аст \Падараш табибиро пеша сохтааегИ.) practitioner [praek'tijbna] п варзкор, корвар (духтур, хукукшинос, хунарманд ва г. ки фаъолият доранд). pragmatic(al) [prag'mtetiktol)] а фол. 1) __________________________________________prai вокеъгароёна, амалгароёна 2) гуфт. хира. шилкин. pragmatism ['prsegmatizm] n 1) маслихатгарой; 2) фале, натичагарой, прагма- тизм; Prague [pra:g] п ш. Прага. prairie ['ргеэп] и чаман, чаманзор, маргзор, алафзор, дашт, сахро, сабзазор. praise [preiz] 1. п ситоиш, тахсин, офарин, сано (for - барои): Не got a lot of praise for his work Барои кораш сазовори ситоиши зиёд гардид. Praise in not pudding. Зарб. ~ Бо халво гуфтан дахон ширин намешавад. Бо Худо гуфтан му- род хосил намешавад. 2. v ситоиш кардан, таъриф кардан, арзёбй кардан (for - барои), сутудан, ситондан: to praise to the skies ба осмон баровардан; Every- one praised the winning team. Хдма гурухи голибро ситоиш мекарданд. In the evening one may praise the day. Зарб. ~ Чучаро дар тирамох мешуморанд. praise-worthy ['preiz,wa:0i] а тахсиномез, кобили ситоиш, кобили тахсин, сутуданй. pram I [ргаяп] п аробачаи кудакона. pram 11 [pra:m] н киштии тагпахн prance [prams] 1. n 1) чахиш, часту хез, чавлон; 2) мач. хиромиш; гомбардории худна- моёна; 2, v 1) бо ду по баланд шудан (асп); 2) саво- ри аспи хиромида шудан, хиромидан; 3) шод ва частухезкунон рох рафтан; 3) мац. худна- моёна рох рафган, худнамой кардан. prandial ['prandial] а вобаста ба хурок, хуроки. prank I [pratjk] n 1) шухии харакй, шухии амалй (на лафзй)', 2) масхарабозй; play pranks шухй кардан. prank II [prsegk] v зинат додан, оро додан; худорой кардан, худнамой кардан. prankish ['prarjkij] а шухимонанд. prate [preitl] 1. п лакиш, ёвагуй, чаранд; ёва. 2. v лакидан, харза гуфтан, ёвагуй кардан. prattle [praetl] 1. п гапзании кудакона, гунг- гунг; вар-вар, ёвагуй; 2. v кудаквор ran задан, гунг-гунг кардан. prattler ['prastla] n 1) кудакй сергап, пургу; 2) кудак. pray [prei] 1. и 1) хохиш, илтимос; 2) дуо; такозо; 2. v 1) дуо кардан, дамоз хондан, ниоиш кардан, ибодат кардан: Не liked to pray. Вай намоз хонцанро дуст медошт. 2) дархост кар- дан, хостан (аз худованд): I pray for your suc- cess. Мэн муваффакияти шуморо аз худованд дархост мекунам. 3) хохиш кардан, илтимос кардан, (for - барои): They prayed for pardon. Онхо бахшиш мехостанд.
prayer be praying for sth сахт хостан, сахт умедвор будан; pray on a rosary тасбех хондан?' гардондан, бо тасбех ибодаг кардан; past praying for поилон. ноилоч, бефоида. prayer ['ргеэ] п 1) ибодат, намоз, дуо, ниёиш: Friday prayers намози рузи чумъа, Не said his prayers. Вай намоз хонд. 2) дуои хайр: a prayer for rain дуои хайр барои борон; 3) дархост, хамд, ситоиш (нисбат ба Худо). prayer ['ргею] п дуокунакда, ниёишгар. prayer-book ['ргеэсик] п китоби дуо. pre- [pri: ] pref то, пеш аз, пешакй, пеш аз. кабл аз: prehistoric пеш аз давраи таърихи; prearrange пешакй тайёр кардан/ ба накша гирифтан preach ['pri:tf] v 1) ваъз кардан, суханронии мазхабй кардан, амрй маъруф кардан; 2) насихат кардан, дарси ахлок додан. prea .her ['pri:tjs] п воиз, мубаллиг; кашиш. preamble [prr'tembl] п дебоча, сарсухан, мукаддима (хусусан конун, низомнома ваг.). prearrange ['рп.а'гешбз] v аз пеш тартиб додан, пешакй тайёр кардан. prearranged ['prha'reindgd] а пештар тай- ёршуда, ба накша гиркфташуда: prearranged marriage издиводи пешакй мзслихатшуда. precarious [pri'kearias] а 1) бесубот, нопобарчо, нобарчо, номутмаин; 2) хатарнок, пурмухотира, пурхатар, хавфнок. precaution [pn'ko:jonj п эхтиёт, пешогохонй, пешбинй, пешхушёрй; take precautions чорахои эхтиётй дидан, эхтиёт кардан, аз хатар огохонидан. precautionary [pri'kojanan] а пешгирку- нанда,эхтиётй precede [pn:'si:d] v 1) пеш аз чизе ба вукУъ омадан/ вокеъ шудан, мукаддам будан. пеш- гар будан; 2) мукаддамап зикр кардан, каблан зикр кардан. precedence [pri:'si:dans] п 1) бартарй, пешдастй, пешй, собика; 2) иршодият, калонсолй. precedent I ['president] и собика, намуна; русум, суннат: It served as a precedent. Ин амал собика/ намуна шуд. without precedent бесобика, намуна надешта. precedent II [pri'si:dont] а муккадам, аз пеш оянда, пешакй, пешина; precedent condition шартй пешакй. preceding [pn‘si:dnj] l.pres. р. аз precede; 2. а пешчна, пеш, собик. гузашта, мукаддам, калбй: the preceding winter зимистони гузашта precept ['prksept] п усул, дастур, коида, хукм, низом. preceptor [pri'septa] п рохбар, рохнамо, мураббй, устод, омузгор, муаллим. precinct ]'pri:sigkt] п pl 1) гирду атроф. 628 мухит; 2) сархад, худуд, марз; 3) амер, хавзаи интихобот; 4) хавзаи салохияти полис. precious ['preJas] а 1) гаронбахо, пурарзиш, киматбахо: precious stones сангхой киматбахо; 2) азиз. гиромй, олй: Her friendship is very pre- cious Io me. Дустиага барои ман хеле гиромй аст. my precious азизам, чонам. 3. adv зур, хуб, бисёр. зиёд. precipice ['presipis] п чар, чукурии бетаг, варта: мац. мавкем хатарнок; дар остонаи бадбахтй; en the edge of the precipice дар вазъи хатарнок. precipitance, precipitancy [pri'sipitans, -si] n 1) суръат, тезй, чакконй; 2) бемулохизагй, беандешагй. precipitant [pn'sipitant] а бемулохиза, беан- деша. precipitate [pri'sipiteit] v 1) сарнагун кардан; 2) андохтан, босуръат амал кардан; 3) боридан (борон, барф ва г.); 4) тезондан, тез кунондан. pr ecipitate [pn'sipitit] 1. п хим. тахнишаст, моддаи такшиншуда; 2. <7 1) шитобомез, носанчида; 2) ногахонй, гайримунтазир. precipitation [pri.sipi'ieij'n] п 1) суръат, шид- дат, чакконй, гайратнокй: 2) сарнагунй, сукут, афтодан; 3) боридагй, бориш, резиш (барф, борин ва г.) 4) хим. тахнишаст. precipitous [pn'sioi tas] а чарй; мац. канда- канда, нопурра (нутк;). precis f'preisi:] фр. п (pl precis) хулоса, накли хаттй, конспект. precise [pri'sais] а дакик, аник, му ба му- the precise meaning of each word маънои аники/ мушаххаси хар як калима. precisely [pn'saish] adv 1) айнан, дакикан, дуруст, му ба му, сахехан; 2) комилан дуруст (цавоб) precision fpn'sign] п зарофат, резакорй, мушикофй, корхои зарифу дакик. preclude [pii'klu:d] v 1) бартараф кардан, дур кардан, бархам додан, пешгирй кардан, чилавгирй кардан; 2) preclude (бо from) монеъ шудан. халал расондан. precocious [pri'koufas] а 1) пешпаз, пешрас (мева ва г.); 2) пешрафтатар аз синни худ (кудак); 3) зудшукуф (гул ва г.). precocity [pn'kositi] п пешрафт, вусъатёбй, инкишоф [пеш аз мудат). preconceived ['pri:kan'si:vd] а богараз, бса- сос, пешпиндошт. preconception ['pri:kan'sepjn] п акидаи беа- сос, пешпиндошт, тамоюл, гараз. precondition [,pri:kan'd!jh] п шартй каблй, шарт, пешшарт, замина. precursor [pri:'ka:sa] п пешгом, пешо, паё- мовар, саромад. мубашшир, чилавдор. precursory [pri:'ka:san] а пешина, собик,
-629- prehensik мукаддам. pr edacious [pri/deijas] a 1) даранда, хунхор; 2) сайдгар, шикорй. predator ['predate] п шикоргар, сайдгар. predatory ['predatan] а даранда, хунхор, сайдгар (^ айв он). predecessor ['pri:disesa] п 1) мукаддам, чнзе ё шахсе, хи каблй аз дигаре аст; чизе, ки чои худро ба дигаре додааст; 2) ниё (ниёгон), чад (ачдод), гузаштагон, пешиниён. predestination [pn:,desti'nei[n] п пешгузинй, сарнавишт, кисмат, казо ва кадар predestine [pn:'destin] v пешакй муайян кардан, аз пеш таъин кардан. predetermine ['pri:di'ta:mm] v каблан таъин кардан, каблан карор додан, тасмим гирифтан, хукм кардан, мушаххас кардан. predicament [pn'dikomant] п I) вазъи номусоид, гирифгории шадид, тангно; 2) ман. категория. predicant ['pndikant] п 1) воиз, хатиб; 2) кашиш. predicate 1. п "predikit] 1) ман. тасдик, ис- бот; 2) грам. хабар; 2. v ['predikeit] v 1) ман. тасдик/ исбот кар- дан, бо итминон гуфтан, мавриди таъкид карор додан; 2) эълон кардан, изхор кардан predication [,predi'keijh] п ман. пешгуй, тасдик, таъкид. predicative [pn'dikativ] 1. п грам. кисми номии хабарй таркибий номй, предикатив; 2. а грам. хабарй, предикативй, мухобиратй. predict [pn'dikt] v пешгуй кардан, каблан пешбинй кардан. prediction [pn'dikjh] п пешбинй, пешгуй. predilection [,pn:di'lek]n] п майл, рагбат, хавас. predispose ['priidis'pouz] v хавасманд кар- дан, моил кунондан, пешгирй кардан. predisposition ['pri:,dispa'zijn] п майл, та- моил, хавас, тамоил шудагй, дилбохтагй predominance [pn'dominsns] п бартарй, аф- залият, галаба. predominant [pn'dommant] а баргари- дошта, афзалиятдор, голиб. predominate [pn'domineit] v цаетболо шу- дан, бартарй доштан, голиб шуцан/ будан. pre-eminence [pri/eminans] и баргарй, мумтозй, барчастагй, афзалият. preeminent [pri:'emmant] а барчаста, му м гоз, олй. pre-empt [pri:'empt] v 1) пештпар харидан; 2) пешдастй кардан, зудтар икдом кардан; 3) амер, ба хукуки мушаххас барои харидани замини давлатй сохиб шудан. preen [pri:n] v 1) бо н^г задан худро тамиз кардан (паранда), пару бол оростан; 2) бо лесидан худро тамиз кардан (хайвон); 3) мац. худорой кардан, худоростан. рге-estatlish ['pri:is'taebhj] v пешакй/ чорй барпо кардан, аз пеш баркарор кардан. prefab ['pridteb] п кутох аз prefabricated. prefabricate [pri'fsebrikeit] v пешакй тайёр кардан, пешакй сохтан: prefabricated house хонаи пешеохта. preface ['prefis] п 1) дебоча, сарсухан, мукаддима, пешгуфтор, сарогоз, огоз (китоб ва г.); 2. v 1) шуруъ кардан, огоз кардан; 2) мукаддима/ пешгуфтор навиштан, мукаддимаи чизе будан, сарогоз будан/ шудан. prefatory ['prefatari] а мукадцимавй, ибтидой, сарогозин, пешгуфторй. prefect ['pri:fekt] п 1) (дар Руми Бостон) сарфармондех, хоким, шахреолор; 2) раиси полней шахр (Фаронса); 3) анг. сардори синф. prefecture ['prkfektjiw] п 1) префектура (мако.мота маъмурии вилаят оар Фаронса, Япония ва а.; 2) каламрави ихтиёроти префек- тура). prefer [pri'fa:] v (preferred: preferring) 1) пи- санд кардан, писандидан, бартарй додан (го sth/sb - ба чизе/ ба касе), бештар дуст доштан, бештар хостан: I prefer tea, Ман бештар чойро дуст медорам. 2) бартар донистан, афзунидан, мукадг.ам шумурдан, волотар шумурдан, аф- залтар шумурдан. preferable ['prefarobl] а бартар, сазовортар, афзалтар, писандтар, хостанитар. preferably ['preforobh] adv бехтар, бартар, авт отар, сазовортар. preference ['prefarans] п 1) писанд, хост, дилхох, бартарй, тарчех; of the two this my preference аз ин ду инаш хости ман аст; 2) имтиёз, афзалият; 3) чизе, ки ба он афзалият дода мешавад; 4) хукукхои афзатиятнок. preferential [,prefa'renfal] а имтиёзй, афза- лият дошта, тарчехй, preferment [pn'fa:mant] п 1) тарчех, афзал донистан, афзалият; 2) пешравпи хизматй. prefix 1. п ['pri:f:ks] 1) грам. префикс, пеш- ванд, 2) унвоне, ки пеш аз ном меояд; 2. v [pri:'fiks] 1) пешвакддор кардан, пешванд мондан; 2) (пеш аз ном) унвон ба кор бурдан. pregnable ['pregnabl] а ноустувор, номустахкам. pregnancy ['pregnanst] п хомилагй, обистанй. pregnant ['pregnant) а 1) хомиладор, хомила, дучон: a pregnant woman зани хомиладор; 2) пурмаънй, маънидор. words pregnant with meaning калимахои пурмаънй; 3) пур аз, саршор аз. prehensile [pn'hensatl] а зоол. кодир ба гирифтан с нигох доштан (дум, даст) гиро, часпанда, часпак.
jyehensiqn === д _ prehension [pn'henjn] n зоол. 1) гирифтан, чангзанй (бо даст ё дум), дастзанй; 2) кобилияти дарк, фахм. prehistoric ['pirhis'tonk] а мокабл аз таърих, хеле кадимй, пеш аз таърихй, пеш аз мелодй. prejudge ['pir'djAdg] v пешдоварй кардан, каблан хал кардан, аз кабл казоват кардан, пешакй муайян кардан. prejudice ['predjudis] 1. п 1) таассуб, гараз, назари манфй: Му grandfather had a strong prejudice against jazz. Бобоям нисбати чаз гаассуби сахт дошт. 2) хурофог They fought against racial prejudice. Онхо ба мукобили хурофоти нажоди мубориза мебурданд. 3) осеб, зиён; without prejudice to бе зарар ба касе ё чизе; 2. v 1) фикри нодуруст/ галат доштан: Не is prejudiced against me. У нисбати ман акидаи галат дорад. 2) осеб расондан, зиён расондан ба: This will prejudice his interests. Ин ба ман- фиати вай зиён мерасонад. 3) пешадорй кар- дан, дучори таассуб кардан. prejudicial [.predys'dij'al] а осебовар, сада- мазананда, зараровар. prelate ['pielit] п ускуф, ускуфи аъзам. preliminary [pn'hmman] 1. и (pl prelimi- naries') pl гомхои огозин, марохили аввалия, умури мукаддамотй, мусобикадои огозин; 2. а мукаддамотй, огозин, ибтидой, пешакй, аввалия: the prelimimary stage of the project мархаллаи аввали барнома. prelude ['prelju:d] 1. n 1) сарогоз. даромад, мукаддима; 2) мус. прелюдия; 2. v 1) сарогоз шудан, мукаддима будан; 2) cap кардан. premature [,premo'tj цэ] а 1) зудрас, пепгзод, норас; 2) пега/ кабл аз вакт, барвакт, бармахал, нобахангом, хеле зуд. premeditated [pri:'mediteitid] а баркасд, пе- шачдешидашуда, гаразнок. premeditation [pri:,medi'teijh] п касци каблй, пешандешй, тархрезй аз пеш. premier ['premjo] 1. п сарвазир, нахуства- зир: the British Premier нахуствазири Брита- ния 2. а 1) мухимтарин, волотарин, бузург та- рин, мумтозтарин, олитарин: one of the prem- ier books of this season яке аз китобхои воло- тарини ин фасл; 2) аввалин, нахустин, пешта- рин. premiere ['ргегшеэ] фр. п нахустнамоиш, шаби аввали намоиш, намоиши аввал (театр ва г.). premise ['premis] 1. п ман. 1) замина, казия; 2) pl уур. мукаддимаи хуччат; 3) pl хона ва мутаалликоти он, манзил. premium ['pri:mjom] п 1) хакки бима; 2) му- кофот, чоиза, подош; to put on a premium -630- мукофот додан; 3) маблаги таълЮС 4) икт. арзиш, бахо, киммат; 5) маблаги изофй, изо- фаи кимат; at premium бо а) кимати болотар аз нархи маъмул; б) мау. дорой талаботи зиёд. premonition [,pri:mo'nijn] п 1) хисси пешакй, гувохии дил; 2) пешогохй, хабар. premonitory Ipri'monitari] а огохопанда, бархазаркунанда. prentice ['prentis] п шогирди усто: to try one’s prentice hand at кувваи каееро дар коре санчи дан. preoccupation [pi i,okj u'peijhj n 1) фикру зикр, таваччухи фикрй: Nowadays, his only preoccupation is money. Имрузхо ягона фикру зикри у пул аст. 2) парешонхотирй, парешонй. preoccupied [pn:'okjupaid] а 1) аз пеш сар- гарм, аз пеш машгули коре; 2) комилан дар фикри чизе. preoccupy [pn'okjupai] v банд кардан, пешдастй кардан; пеш аз дигарон чойгузин шудан. prep [prep] п гуфт. ш. кутоу; аз preparation, preperatory, preposition. preparation tprepa'reijn] n 1) тайёрй, тахия, омоцасозй, мухайёсозй, омацагй (for - барои): We are making preparations for our holiday. Mo барои рухсатй тайёрй мебинем. 2) тахия, тад- вин, тадорук, цуруст кардан; 3) (гуфт. ш. кутоу prep) тайёрии даре, машк; вакт барои ичро кардани ягон амал: Не spent a lot of time on preparation. Вай барои тайёр кардани дарсхо вакти зиёд сарф кард. preparative [pri'peerativ] ниг. preparatory. preparatory [pri'paerotori] 1. a 1) тайёрй, мукаддамотй, вобаста. ба омодагй, омоиш; 2) омодагй, омодасоз; тадорукотй, вобаста ба омодагй барои ворид шудан ба донишгох; preparatory school мактаби ибтидой (мактаби хусусй дар Британияи Кабир барои кудакони аз 7 то 13 сола, ки куоаконро барои дохил шуоан ба мактаби миёна - public school тайёр мекунад.) 2. adv пеш аз он ки, кабл аз он ки, пеш аз. prepare [рп'реа] v омода кардан/ шудан, омода сохтан, хозир кардан/ шудан, мухайё сохтан, тахия кардан: prepare for war омодаи чанг шудан. preparedness [pn'peodms] п омодагй, омо- иш, фарохамй, тайёрй: military preparedness омодагии низомй. prepay [,pri:'pei] v (prepaid; prepaid) пешакй пардохт кардан, пешпардохт кардан, аз пеш пардохтан. prepense [pn'pens] а баркасдона, аз руи касд, касдй, тибки накшаи каблй. preponderence [pn'pondarons] п бартарй, фа- зилат, афзалият, галаба. preponderant [pn'pondarant] а бартаридош-
та, афзалиятдор. preponderate [pri'pondareit] у 1) аз нав бар кашидан, овехтан; 2) афзалият доштан, бартарй доштан, годно будан, аксар ият дош- тан. preposition [,prepa’zijh] и грам. пешоянд fucc.au нутк). prepositional [.prepa'zijbnal] а грам. пешо- янддор, пешояндй. prepossess [,pri:pj'zes] v 1) аз пеш ё кабл аз дигарон ишгол кардан/ гирифтан, ба даст даровардан, сохи5 шудан; 2) моил кардан, гароиш додан; 3) тахти таъсир карор додан, мафтун кардан, илхом бахшидан prepossessing [.prrpa'zcsirj] а дилнишин, дилчасп, дилпазир, чозиб, чаззоб. prepossession [pri:po'zafn] и муносибати гаразона, майл, тамоил. preposterous [pri'pos taros] а бемаънй, бехуда, хандаовар, ахмакона. prerequisite [pri:'rekwizit] 1. п 1) фан ё дар се, ки барои гирифтани фанни пешрафтатар лозим аст. 2) ..амина; 2. а нешниёз, лозим, зарурп. prerogative [pn'rogativ] 1. п имтиёз, ихтиёр. хукуки махсус, имтиёзи махсус, хак; 2. а лозимй, зарурй, шартй. presage ['presidj] 1. п 1) нишонаи руйдоди оянда, шогун, пешнамо, аломат, фол; 2) эхсоси дарунй, пешогохй, гувохй цил; 2. у 1) пешгуй кардан, пешогохй додан (аз чизи бад), аз вукуи чизе хабар додан; 2) пешакй эхсос кардан. presbyter ['prezbita] п дин. кашиш, рУхонй (калисои католики). presbytery ['prezbiton] п дин. хонаи каши- ши католики. preschool [,pri:'sku:l] а томактабй. prescience ['presionsj п пешбинй, пешдонй, илми гайб, пешгуй, пешогохй. prescient ['presiant] а пешбиникунанда, пешдоп, пешгуйкунанда. prescind [pri'smd] у 1) чудо кардан; 2) таваччухи худро катъ кардан. prescribe [pris'kraib] у дастур додан, амр кардан, фармудан, хидоят кардан; 2) таъин кардан (дору) (to/ for sb - барои касе; for/ against sth - барои/ба мукобили чизе). prescript f'prhsknpt] п 1) дастур. дастура- мал; 2) фармон, хукм, хидоят. prescription Ipns'kripjn] п 1) судур, фармон, фармоиш, амрия; 2) таъичот (тиббй), таъин, амали дастур додан, мукаррардорй; 3) конунй нонавишташуда. prescriptive [pris'kriptiv] а раводештй, тачвизй. presence [prezns] п 1) хузур, мавчуц, будан. омодагй, вучуд, иштирок: her presence in the meeting хузури у дар чаласа; 2) шахсият, _____________=___________________ resentment хайбат, чазаба; presence of mind хузури зехн, хушёрй, зарангй, хунсардй. present I ['p-eznt] 1, п 1) замони хозира, замени хол, акнун: to sacrifice the present to the future хозираро барси оянда курбон кардан: 2) грам. шакли феълии замони хозира; Present Continuous замони хозираи давомдор; at the present time феълан, акнун, дар замони хол; at present дар замони хозир, холо, акнун; for the present феълан, муьаккатан, то муддате; 2. а 1) хозир: Не was present when the letter was read. Хангоми хонда шудани мактуб вай хозир буд. 2) хозира, кунунй, мавчуда: at the present time, дар замони хозира; in the present circumstances дар шароити мавчуда, дар вазъ- ияти кунунй; 3. v хузур доштан, хозир будан, будан. present II 1'preznt] 1. п хадя. такдим, тухфа, пешкаш: Не received a wonderful birthday present. Дар рузи таваллуд хадяи оличаноб гирифт 2. v [pn'zent] 1) такдим кардан, пешкаш кардан, бахшидан (with sth - чизе): They pre- sented him with a watch. Онхо ба вай соат такдим карданд. 2) такдим кардан, супурдан, додан, пешкаш кардан, хадя кардан, армуюн додан: Who will present the prizes to the win ners? Ба голибон мукофотхоро кй месупорад? 3) пешниход кардан, додан: to present a report хисобот додан; to present difficulties to sb боиси мушкилот шудан ба касе; to present a play на- моиш пешниход кардан; 4) муаррафй кардан, шинос кардан, шиносондан, расман муаррафй кардан: Не presented the quests. Вай мехмононро муаррафй кард. present one’s compliments салом расонадан, адои эхтиром кардан. presentable [pn'zentobl] а кобили арзёбй са- зсьори шиносондан ё муаррафй кардан. presentation [.prezen'teij'ii] п 1) амали хадя додан, эхдо, такдим; 2) суханронй, нутк, барнома, намоиш; 3) муаррафй, шиносондан. present-day [.prezcr.t'dei] а муосир, кунунй. имрузй, феълй. presentee [,p-ezan'ti:] п 1) дарёфткунандаи вазифа, номзади кор; 2) дарёфткунандаи хадя ё чоиза. presentiment [pri'zentimont] п хисси пешакй, гувохй дил, пешогохй. дилвопаей. дилшура. presently ''prezr.tlij adv 1) ба зудй, зуд, дар муддати кутох, тез: The doctor will be here pre- sently. Духтур ба зудй меояд. 2) амер, хозир, акнун феълан, холо: The doctor is presently writing something. Духтур хозир чизе менави- сад. presentment [pri'zentmant] п 1) амали нишон додан ё арза доштан, тамошо, намоиш.
preservation_________________________________ бознамой, 2) yyy. гузориши додгох. preservation [,preza:'veifn] и 1) нигохдорй, хифз, хифозат, мухофизат. г.осдорй; 2) мамиунгох. preservative [pri'»:vativ] 1. п воситаи пешгирй/ хофозат, моддаи нигохдоранда; 2. а пешгиркунанда, нигохдор, хифзку- нанда, некдор. preserve [pri'za:v] 1. п 1) хифз, нигахдорй, консервкунй; 3) амали мухофизат кардан; 2. v 1) мухофизат кардан, хифз кардан, не- кдошт кардан (аз хатар садама ва г.); 2) аз нфлосшавй нигох доштан, аз фасод шудан хифз кардан, нигохдорй кардан (хурок ва е.); 3) консерв кардан, мураббо кардан. preserved [pri'za vd] а консервкардашуда, чушондашуда. preside [pri'zaid] v раёсати даласаеро ба ухда доштан, дар мачдис райей кардан, идора кардан (at/over - дар), раиси чаласа будан. presidency ['presidansi] п (pl presidencies) 1) раёсати чумхурй, даврони раёсати чумхурй, президенти; 2) амер, дафтар' макоми раёсати чумхурй. president ['prezidant) п 1) президент" the former President of the USA президенти собики ИМА; the University President прези- денти донишгох; 2) раис, президент, ректор (донишго^, ширкат ва е.): an honorary presi- dent раиси фахрй; 3) президенти банк ё дыр- ка г; 41 таъ. хоким (ыустамлика); president elect президенти интихобшуда аммо хануз ба вазифааш огоз накарда. presidential [,prezi'denjal] а президента, во- баста ба президент, вобаста ба раиси чумхур. presidio [pri'sidiou] п исп. форт, истехком, кал^а, арк, хисор press 1 [pres] 1. п 1) фишор, фишора: a Dress of the hand фишори част; 2) мех. мошини фи- шор/ пресс; 3) пресс, мошини чоп: a printing press мошини чоп; 4) магбаа, чопхона; 5) пресса, васоити ахбор, расонахо, матбуот, рузномахо ва мачаллахо; press coinpaigit маъракаи матбуотй, the daily press ма гбуоти харруза; press comments фикру мулохизахои матбуот; 6) уту; 7) чамъият, анбухи мардум, издихом; 8) нашриёт, интишерот, муассисаи интишоротй: Oxford Universtity Press Муас- сисаи Интишоротии Донишгохи Оксфорд; 2. v 1) фишор додан/ овардан, пахш кар- дан, фчшурдан, фишорондан, тахти фишер карор додан, зер кардан: to press the button тугмаро зер кардан; The crowd pressed against the gates. Издихом ба дарвоза фишор овард. 2) мачбур кардан, исрор кардан <инч. to press for): to press for an international treaty бастани шартномаи байналмилалиро исрор кардан; 3) зуран бор кардан, тахта фишор карор додан, фишор овардан (on sb - ба касе): to press one’s -632 opinion on so акидаи худро зуран ба касе бор кардан; 4) дарзмол кардан, уту кардан/ задан: Не is pressing his shirt. Вай куртаашро дарзмол мекунад. be prressed for time вакти кам доштан, шитоб кардан; press ahead/оп/ forward пайгирй кардан; press agent мутасаддии таблигот ва нашр, агентам мутасаддии таблиготй. press agency агентам хабарй; муассисаи таблиготй; press down on sb каееро тахта фишор карор додан, ба касе ситам кардан; press sth out of sth бо фишор чизеро аз чизе баровардан. press II [pres] v 1) ба хизмати сарбози/ ичборй бурдан; 2) ба зур ба коре водоштан. press-agancy ['pres'eidyensi] п 1) агентам ха- бар, хабаргузорй; 2) муассисаи таблиготй. press-agent ['pres, eidgent] а корманди муас- сисаи таблиготй. press-conference ['pres'konfarons] n мусохи- 5а/ нишасти матбуотй. press-correclor ['pres'korrekta] п мусаххех. press-gallery [’pres'gasleri] п чейгохи хабар- нигорон (дар цаласот ва конференсия^о) pressing [’presuj] 1. pres. р. аз press J 2. 2. а таъхирнопазир, зарурй, таъчилй, фаврй: pressing problems мушкилоти таъхирнопазир. pressman ['presman] п 1) рузномапигор, ха- баргузор; 2) коргари мошини чоп; 3) коргари дастгохи пресс. pressure ['prefs] 1 и 1) фишор: blood pres- sure фишори хун; 2) мач бори сангин, машаккат, ранчу захмат, мехнат; 3) гирифторй, тангно; bring/ put pressure on sb фишор овардан ба касе; 2. v фишор овардан бар, тахти фишор карор додан. pressurized ['pre.faraizdj а фишурдашуда, танзимшуда lyaso). prestige fpres'tnj] фр. п эътибор, обру, обруманди, нуфуз, шараф, шарофат. presumable [pri'zju.mobl] а эхтимоли, им- конпазир. presumably [pn'zju:mobli] adv тахминан, эхтимолан, эхтимол, фарзан. такрибан. presume [pn'zju:ra] v 1) тахмин кардан, фарз кардан, гумон кардан, тасаввур кардан, хаёл кардан; 2) мусаллам донистан; 3) ба худ ичозат додан, часорат кардан, пурруй кардан: I did not presume to call her by her first name. Чдсорат накардам, ки уро бо ном фарёд кунам. presumedly [pn'zju:midli] adv тахминан, фарзан. ба гумон, эхтимолан. presumption [pn'zxmpfn] п 1) тахмин, фарз, гумон, ангор. ангориш: 2) часорат, пургуй; 3)
- 633 - pre-war Хуц. презумсия. presumptive [pn'zAmptiv] а фарзй, гумонй, эхтимоли, ангорй; presumptive evidence сана- ди фарзй. presumptuous [pri'zAmptjuas] а пурру, густох, часур, бепарво, бенихоят худбовар. presuppose [,pri:sa'pouz] v фарз кардан, пеш ангоштан, дар назар доштан, гумон кардан. presupposition [,pri:sApa'zijn] п тахмин, фарз, гумон. pretence [pri'tens] п 1) вонамуд, тазохир, вонамудсозй, лоф, худнамой, худситой, хавобаландй: His anger was all pretence. K,axpy газабаш амалй вонамудсозй буд. 2) бахона, узр. Не used any pretence to avoid work. X,ap гуна бахонаро истифода мекард, то ки аз кор cap печад. 3) фиреб, мардумфиребй; 4) иддао, даъво, талаб, фарохониш, риёкорй; make pretence вонамуд кардан; under the prerence of бо бахонаи. pretend [pri'tendj v 1) вонамуд кардан, бахона кардан, тазохир кардан: Не pretends to be very busy. Вонамуд мекунад, ки гуё банд аст. 2) даъво кардан, талаб кардан, мудцай будан/ шудан: to pretend to the throne даъвой тахт ва точ кардан. pretended [pn'tendid] а сохтагй, дуругин, бадалй, вонамудй, зохирй: pretended smile лабханди дуругин; pi etended friendship дустии зохирй pretender [pn'tendo] п 1) довталаб, муддай, даъвогар, хостор; 2) мутазохир, вонамудгар. pretension [pri'tenjri] п 1) иддао, даъво, та- лаб; 2) бахона. pretentious [pi i'tenfos] а пуриддао, мутазохир, худнамо, магрур, хавобаланд. preterite ['preterit] п грам. замони гузашта. preternatural [,pri:te'naetjral] а фавкуттабий, фавкулода, истисной. pretext 1. п ['pri:tekst] бахона, узр; 2. v [pri:'tekst] бахона овардан. prettiness ['pritinis] п забардастй, заррагй, дилрабой. pretty ['priti] 1. a (prettier; prettiest) 1) хуб, хушнамо, хушгул, зебо; a pretty girl духтари зебо; a pretty garden боги хушнамо/ лилкаш: 2) бисёр, зиёд, хеле калон, бузург: a pretty price нархи зиёд; a preety sum маблаги хангуфт; 3) хуш. форам, гуворо, дилписанд; 2. adv 1) хеле, нихоят, зиёд; Не felt pretty bad. Худро хеле бад хис мекард 2) то андозае, нисбатан, такрибан: The water was pretty warm. Об нисбатан гарм буд. pretty much the same thing такрибан худи хамон; Pretty good! Нисбатан хуб! Бад нест! prevail [prt'veil] v 1) голиб шудан/ гардидан, бартарй доштан, голиб омадан (over - аз): Truth will prevail. Хакикат голиб хохад шуд. 2) бартарй доштан, афзалият дош- тан, хукмфармо будан: The north wind prevails in those parts. Дар ин минтакахо боди шимолй хукмфармо аст. 3) вучуд доштан: Poverty still prevails in much of the world. Камбизоатй хануз хам дар аксари кисмати чахон вучуд дорад. 4) конеъ кардан, кабулондан, водор кардан (бо анцоми коре): They finally prevailed on her to sing. Билохира уро водор карданд, ки суруд хонад. prevailing [pri'veilirj] 1. pres. р. аз prevail: The characteristic you noticed immediately was his strength, prevailing over everything else. Xycy- сияти хосе, ки якбора дар у ба назар мерасид, ин кудраташ буд, ки нисбати хамаи дигар хусусиятхояш афзалият дошт. 2. а 1) хукмрон, хукмфармо, хоким, голиб: the prevailing opinion акидаи хукмрон; 2) кавй; 3) бешварз (бод); 4) маъмул, маълум. prevalence ['prevalons] п 1) бартарй, густурдагй; 2) ривоч. prevalent ['prevalant] а роич, ривочдор, бартаридошта. prevaricate [pn'vasnkeit] v 1) дуруг гуфтан; 2) дупахлу харф задан, посухи дуруст надодан, духура ran задан, аз хакикат худро дур каши- дан. prevent [pri'vem] v 1) пешгирй памудан, боз доштан, мань кардан, мамониат кардан, мо- неъ шудан: They were trying to prevent forest tires. Онхо кушиш мекарданд, ки сухторхои чангалзорро пешгирй кунанд. 2) халал расондан, чилавгирй кардан аз, нагузоштан {from sth - ба чиз): A heavy rain prevented the fire from spreading. Борони сахт ба пахн шуда- ни сухтор халал расонд. prevention [pn'venjn] п чилавгирй, мамони- ат, манъ, боздорй. preventive [pri'ventiv] 1. и доруи пешгир, чораи боздоранда; 2. а пешгирикунанда, чилавгиркунанда, боздоранда; эхтиётй: preventive strikes зарбахои пешгирикунанда preview ['pri:vju•[ 1. п 1) пешнамой, пешдид; 2) пешнамоиш (барномаи синамо ва г. барои намоиши хусусй ба рузноманигорон ва г); пеш- памо (намоиши бархе аз сахнахои номоиши оянда). 2. v дидан (аз пеш), нишон додан, пешниход кардан; previous ['pri:vjasj 1. а пешгара, пешин, гу- зашта, каблй, собик, п?ш, пештар (замон, тартиб ва г.) 2. adv previous to пеш аз, кабл аз: previous to her arrival пеш аз омадани у. previously ['pri:vjasli] adv пешакй, каблан. prevision [,pri:'vi3an] n пешбинй, тахмин, пешгуй. pre-war [,pri:'wo:] а пеш аз чанг: the pre-war
cel________________________________________ years солхои пеш аз цанг. prey fprei] 1. и ганимат, ягмо, моли горатшуда; 2) мач. туъма, шикор, курбонй, асир; 3) шикоргар, дарапда i40HeaP)i he/ become/ fall a prey to sth/ sb туъмаи касе/ чизе шудан, дучори чизе шудан; beast of prey хайвоноти даранда; birds of prey парандахои шикорй. 2. v 1) горат кардан, тороч кардан; 2) ши- кор кардан (чонварони дигарроу. 3) мач. фиреб додан, кашида гирифтан; 4) азоб/ азият до- дан. price [prais] 1. и 1) нарх, кимат, бахо: The prices has gone up. Нарххо боло рафтанд; 2) арзиш; 3) ришва, пул; at a price бо нархи кимат; at any price ба хар кимат; хар нархе, ки бошад; avove/ beyond/ without price гаронбахо, пурбахо; not at any price хеч гох, ба хеч нархе; 2. v 1) нархро мукаррар/ муайян кардан, киматгузорй/ нархгузорй кардан; 2) арзёбй/ бахогузорй кардан. price-cutting ['praiskAtnj] п пасткунии нарххо, пастравии нарххо. priceless ['praishs] а 1) бебахо, гаронбахо; 2) мач- ачиб, галатй; high priced киматбахо, гарон; low priced арзон, камбахо, камарзиш; price cutter арзонфуруш. price-list ['praishst] п нархнома, сурати нарх. prick [prik] 1. п 1) сурохии хурд, нукта, равзанча, равзанак, равзана: the prick of а needle сурохии сузан; 2) хор, хорча- rhe pricks of a cactus хорчахои кактус; 3) дард; 4) мач. азоб (вичдон); 2 v 1) ха дидан, халондан, сурох кардан, харошондан (бо с$зан, хор ва г.): When she was sewing she pricked her finger. Хангоми духтан ба ангушташ сузан халид. 2) дард хис кардан; 3) сих кардан, боло ниюх доштан, 1'Ушхоро тез кардан; prick up one’s ears гушхоро тез кардан, бодиккат lyni кардан. prick-eared [pnkiad] а гуштез, сихгушт. prick-ears [pnkmz] п pl гушхои нугтез. pricker ['рпкэ] п асбоби тез, хар чизе, ки мехарошад ё сурох мекунад; дарафш, бигиз. prickle ['pnkl] 1. п хор, хас, тег, харошанда; 2. v харошидан, хоридан, халондан, хали- дан, сузан задан. prickly ['pnkli] а хордор, халанда, хори- шовар. pride ['praid] 1. п 1) фахр, гурур, ифтихор, такаббур, нахват, гардансарй, бодсарй; false pride такаббур, нахват; 2) мояи сарбаландй, мояи ифтихор; 3) иззати нафс; 4) сарбаландй, -6М- ифтихор, сарфарозй; 5) гули сари сабад, саро- мад; pride oneself on sth ба худ болидан, нозидав, сарбаланд будан, ифтихор кардан. Wc pride ourself of being Tajik. Mo аз точик будан ифтихор дорем. the pride of the life бахори умр; take (a) pride in sth аз чизе фахр кардан; Pride goes before a fall. Зарб. ~ Fypyp пешопе- ши сукут меравад. 2. v фахр кардан, ифтихор кардан. priest [prkst] п кашиш, рухонй, охунд, мул- ле. priestess [’pri:stis] п кохина, зани кашиш. priesthood ['pri:sthud] п рухониён, ахли дин (насрони). prig ['prig] 1. п 1) расмиятчй, зохирпараст, мутазохир ба одоб ва ахлок; 2) жар. дузд; 2. v жар. дуздидан. priggish ['prigijj а расмиятпараст, хурдагир. prim [prim] 1. а сертакаллуф, хушк ва расмй; 2. v киёфаи хуш ва расмиро ба худ гириф- тан, худро гирифтан. primacy ['praimasi] п (pl primacies) 1) авва- лият, пешдастй, бартарй, якумй, иршодият; 2) маком ё ихтиёроти ускуфй аъзам. primal ['praimal] а 1) асосй, аслй, мухим; 2) аввалия, нахустин, огозин. primaries ['praimanz] pl аз primary 1. primarily ['praimarili] adv аввалан, асосан; дар асл, аслан. primary ['praiman] 1. п 1 (pl primaries) вобаста ба рангхои аслй (сурх, зард, кабуд ва г.), ранги аслй; 2) амер, интихоботи мукаддамотй (тарафдории ин ё он :<л‘-зб барои пе.шниуоди номзадуо); 2. а 1) ибтидой, нахустин, огозин, аввалия: primary school мактаби ибтидой; the primary stages of development дарачаи нахустини пеш- рафт; 2) асосй, аслй, бунёдй: primary goal хадафи асосй; primary school мактаби ибтидой (мактаби давлатй Оар Бпитанияи Кабир барои к^дакони аз 5 то 11 сола). primate ['praimit] п ускуфй аъзам. prime ['praim] 1. п 1) огоз, даврони аввалияи хар чиз, мавсими шукуфа. бахор: prime of the year бахори сол; 2) даврони шукуфой, авч; 2. а 1) нахустин, аввалин, огозин; 2) асосй, аслй, асил, бунёдй: a prime advantage бартарии асосй; 3) риёз. одй, сода: prime number адади сода; 3) нахуст (дарача, маком): prime minister нахуствазир; 4) бехтарин, гули сари сабад, саромад; prime of life бахори умр, чавонй. 3. v 1) пур кардан, тахранг молидан; 2) ми- I на гузоштан; дастгохи таркандаро насб кар-
дан; омодаи тирандози кардан; 3) рох, андох- тан, омодаи кор кардан; 4) касеро барои имтихон ва г. омода кардан; 5) таълим додан. prime minister [,praim'mmists] п сарвазир, нахуствазир, садри аъзам. primer ['praims] п 1) китоби алифбо, кито- би кироат, китоби навомуз; 2) китоби усули хар илм ё цониш. primeval [prai'mi:vsl] а кадимй, ибтидой, давраи пеш аз таърих, огозин, бисёр кухан. primitive ['pnmitiv] 1. п 1) инсони нахустин/ аввалия; 2) ранги асосй; 2. а 1) сода: primitive methods усулхоп сода; 2) бостонй, кухан, аввалия, кадимй, ибтидой: primitive man одами давраи кадим (ибтидой), 3) аслй, бунёдй, аспи. primordial [prai'ms:disl] а азалй, огозин, кадимй, аз аввал/ ибтидо. primp [primp] v бо васвос либос пушидан ё оро додан. primrose ['pnmrouz] п 1) гиёу. гули наврузй, гиёххои аввалй бахор гулкунанда; 2) зарди камранг. prince [prms] п 1) подшох, султон; 2) амир, хукмрон Prince of Monako хукмронй кишвари Монако; 3) шохзода. princeling [prinslitj] п 1) шохзодаи чавон; 2) шохзода ё а мири камахамияг, амирча. princely fprinsli] а шохона, дабдабанок, шохсон, пуршук^х, шук^хманд. princess [prin'scs] п шохдухтар, малика, хамсари шохзода; princess royal духтари иро- 1ПОЦИ шох (ёмалика). principal ['prinsopal] 1. п 1) мудир. раис, сарвар (колъгу, донишгоу ё мактаб): The principal asked the teachers to come to a meet- ing. Мудири мактаб муаллимонро ба мачлис даъват кард. 2) ик. маблаги аслй, асли сармоя, асли вом, асли карз: the principal plus the in- terest маблаги аслй бо иловаи фонда. 3) бозигари аслй, хунарпешаи аввал; 2. а асосй, бунёдй, аслй, мухим, умда: the principal rivers of Africa дарёхои асосии Аф' рика; principle clause сарчумла, чумлаи асосй. principally ['prmssph] adv хусусан, асосан. principle ['pnnsspl] п 1) асл, мабно, сарчашма, сарогоз, хакикат, коидаи асосй моддаи аслй; 2) дурустй, ахлок, некрафторй, хушрафторй. as a matter or principle аз назари ахлокй; on/ in principle ба хотири усули ахлокй/ акидатй, ба хотири усул. prink [prmk] v бо васвос либос пушидан ё оро додан. print I [print] 1. и 1) пай, из, накш, нишон, аср: the prints of a bicycle tyre изи чархи велосипед; 2) хуруфи чопй, харф, хар чизи 635 - jrivate чопшуда: in large/ small print бо хуруфи калон/ майда; 3) мухр, босма, колаб, хар чизе ки аз худ накш ё асар бимонад; 4) акси чопй, тасвири чопй: black and white print тасвирхои чопии сиёх ва сафед; 5) баста, колаб; in print мавчуд, дар фуруш; oul of print китоби тамомнгуда, ноёб (дар фуруш). 2. v 1) чоп кардан, мунташир кардан, чоп шудан: This dictionary was printed in the Repub- lic of Tajikistan Ин фарханг дар Чумхурии Точикистон чоп шудааст . 2) бо даст бс хуруфи чопй навиштан: Print your name clearly. Нома- тонре бо хуруфи чопй нависед. 3) мухр кардан, босма задан. printer ['prints] п 1) чопчй, коргари чопхона; мешини чоп; 2) комп, дастгохи чоп, принтер. printing ['pnntip] п амалй чоп кардан, табъ, натр, чоп. printing house ['printnj.hausj п матбаа, чоп- хона. printing office ['prmtirjsfis] п матбаа, чопхо- на. printing press ['prmtirjpres] п мошини чоп. print-shop ['printfop] п чопхона. print-works [’prmtws:ks] п корхонаи читбофй. prior I [’prats] п кашиши калон, калисои прославхо. prior II ['prais] а пешин, аз пеш, каблй, аз кабл, пешгузашта; prior to пеш аз, мукаддам бар, пештар. priority [prai'onti] п (pl priorities) 1) бартарй, пешй, аввалиндарача; 2) аввалият, навбат, сазоворй; priory [’praisri] п (pl priories) калисо, дайр, prism [pnzm] п геом. призма. prison [’pnzn] п бандихона, зиндон, махбас, хабе, хабсхона; break the prison аз махбас фи- рор кардан, put to prison ба махбас андохтан; cast into prison ба зиндон партофтан; prison camp урдугохи зиндониёни харбй. prison Ьгеакег ['pnznbrciks] п зиндонии гу- реза. prisoner ['pnzns] п 1) банди, зиндонй. асир, махбус: to free a prisoner бандирс озод кардан; State prisoner, prisoner of State махбуси сиёсй; be a prisoner to one’s chair ба мизи баркй ши- нондан; 2) асири харбй (инч. prisoner of war): to take prisoners in a batlie дар мухориба аспр гирифтан; take prison асир кардан, асир гирифтан. privacy [’praivssi] и (pl privacies) 1) хилват, махрамият, танхой, гушанишинй; 2) пинхондорй, пушидадорй, нихонхохй; 3) уму- ри шахей, зиндагии хусусй. private I ['praivit] п 1) каторй (рутбаи харбй): 2) pl узвхои чинсият.
private________________________________________ private II ['praivn] a 1) хусусй, махрамона: private property моликияти хусусй: private life хаёти махрамона: 2) махдуд, гайриумумй, пушида: a private meeting чаласаи пушида; in private дар хилват, махрамсна; keep sth in private махфй нигох доштан. privatee [,praivia'tia] г. таъ. киштии чангии хусусй (ки бо пул ба давлат хизмат мекард). privation [prai'veijn] п махрумият, бебахрагй, ниёзмандй. privilege ['pnvihdj] 1. п 1) имтиёз, масъуният, хакки вижа, бархурзорй; 2) ифти- хор, сарфарозй; 2. v имтиёзи вижа додан, имтиёзоти табакотп додан. privileged ['pnvilidjd] а имтиёздор, дорой имтиёз ё хакки зижа. privy ['pnvi] а 1) махфй, пушида, пинхонй, нихон; 2) махрамона. prize [praiz] 1. п 1) чоиза, инъом; the Inter- national Prize чоизаи байналмилалй: 2) подош, инъом, мукофот; 2. v 1) такдим кардан, чоиза додан; кадрдонй кардан, гиромй доштан, гаронбахо шумурдан: Не prized liberty more than life. Озодй барои J аз хаёт киматтар буд. 2) бахогузорй кардан, арзишсанчй кардан prize-fighter ['praisfa: ta] п боксёр, муштзан (касбй). prize-ring ['praisrirj] и сахнаи муштзанй, ринг. prizewinner ['praiz,wina] п барандаи чоиза, дораидаи чоиза. pro [prouj п гуфт. кутох; аз: professional. pro- [prcu] pref 1) тарафдор, хаводор: pro- American тарафдори Америка; 2) дойнишин: pro-rector чонишинп ректор. pro and con ['prouand'kon] adv зарафдор ва мукобил; мувофикин ва мухолифин; pros and cons санадхои тарафдор ва мукобил. probability [,proba'bihii] п (pl probabilities) эхтимол, эхтимолият, гумон: the law of proba- bility конуни эхтимолият; there is no probabil- ty that хеч эхтимолс нест, ки...; the probability is that... эхтимол аст, ки... in al! probability аз эхтимол дур нест, ки...: In all probalility he’s alreaoy left. Аз эхтимол дур нест, ки J аллакай рафтааст. probable ['ргэЬэЫ] а 1) эхтимоли, шояндй, шоядй, гумонй; 2) имконпазир, хакикатмонанд: This story is probable. Ин цостон хакикатмонанд аст. probably [’probobh] adv эхтимол, шояд. probate f'proubeit] п хук. 1) тасдик:! расмии васиятнома; 2) нусхаи расмии васиятнома; 2. v амер, васиягномаро тасдик кардан. probation [ргэ'Ьеуп] п 1) санчиш, озмоиши дакик; 2) давраи корозмоишй.1’ корсанчй; 3) озодкунии шартии чинсяткори ноболиг. -636 probationary [pra'beifnori] а озмоишй, санчишй, корозмоишй. probationer [pra'beijha] п 1) шахсе, ки санчида мешавад ё давраи озмоиширо мегузарад; 2) ХУК- чинояткори шартан махкумшуда. probe [proub] 1. п 1) тиб. мила, сих, сунд, кошукак, зонд, дарунсанч, намунабардор (ба- рои муоинаи захм ва г.); 2) амер, тахкик, баррасй. ковиш; 2 v 1) муоина кардан; 2) чустучу кардан, тахкик кардан (into sth - чизе): to probe deep into the matter масъаларо чиддй тахкик кардан. probity ['proubiti] n бовичдонй, покдоманй, дурусткорй, софдилй. problem ['problem] п 1) масъала (риёзй ва шохмот), муаммо; вазифа: a mathematical problem масъалаи риёзй; 2) мушкил, гирифтсрй, дарди cap, масъалаофарин: a prob- lem child кудакй мушкил. problem atic(al) [,probli'mtetik(ol)] а 1) шубханок, эхтимолй, подархаво, номуайян, мубохисанок; 2) мушкил, душвор. proboscis [pro'bosis] п 1) Хартум; бинй (ш^хиомез); 2) хартумчаи хашарот. procedure [pro’sndje] п 1) тарзи амал, равиш, шева; 2) ХУК- оини додрасй; усули мухокимот; 3) оиннома, низомнома. proceed [pro'si:d] v 1) амал кардан, икдом кардан, пардохтан (ба коре), шуруъ кардан (to - ба): They proceeded to the next item on the agenda. Онхо ба мухокимаи масъалаи навба- тии рузнома шуруъ карданд. 2) давом додан, идома додан, дуьбоп кардан: After a short in- terruption they proceeded with their work. Пас аз ганаффуси кутох онхо корро давом доданд. 3) пеш рафтан, пешрафт кардан, чилав рафтан: The preparations are proceeding quickly. Тайёрии онхо зуд пеш меравад. 4) икдоми конунй кардан, додхохй кардан (against - ба мукобили}’, 5) ба суд кашидан, ба мурофиа ка- шидан; 6) унвони илмй гириф1ан; 7) р?й додан, вокеъ шудан, ба вук^ъ пайваетан; 8) иттифок афтодан; How shall we proceed? Пешниход чист? Чй гуна бояд пеш рафт? proceeding [pra'srdir)] 1. pres. р. аз proceed; 2. п 1) идома, дунболагирй, пайгирй; 2) pl чараёни амал, икдом, пешрафт, тарз, равиш: а usual proceeding амали одй. 3) pl икдоми конунй, додхохй, шикояг ба додгох; 4) pl сура- ти чаласа. шархй музокирот, протокол (шурои олимон ва г.). proceeds ['prousi:dz] п pl даромад, суд, фон- да (аз сармоягузорй ва г.). process 1. п ['prouses] 1) раванд, равиш, чараён: the process of making steel равиши тай- ёр кардани пулсд; 2) пешрафти тадричй,
-637 - profession чараёни амал, мархала, давраи амал; з) тарзи анчом, дастуруламал; 4) зухур, зохир кардани филм; 5) хук,. икдоми судй, варакаи даъват ба суд; 2. v [pra'sesj 1) хук; ба догох изхор кардан, ба додгох кашидан; 2) кор карда баромадан (мева, махсулоти хурока, филизот); 3) омода кардан, тахия кардан, ба амал овардан; in the process of дар таи. дар аснои, дар ра ви- ши; io the process of time бо мурури замон, дар чараёни/ гузашти замон. processing [pra'sesiij] п коркарди махсулоти хурока. procession [prn'sejn] п 1) (дар маросими расмй) гомбардорй, харакат, харакати дастадамъй, намоиш; 2) катори автомобилхо; 3) сафи мардум. proclaim [pra'kleim] v 1) эълом кардан, эълон кардан: to proclaim war чанг эълон кардан; 2) нишон додан, гувох будан, шохид шудан, шаходат додан; 3) вазъияти фавкулода эълон кардан; 4) манъ кардан. proclamation [,prokb'meijh] п амали эълон кардан, эълон, эъломия, интишор, баёния. proclivity fpro'khviti] п (pl proclivities) гамоюл. гароиш, майл, рагбат. шавк, мехр. procrastinate [pmu'ki asstmeit] v имрузу фардо кардан, ба таъхир андохтан, пушти гуш андохтан, канор гузоштан, кашол додан. procrastination [prau,kraesti'nei|n] п амали кашол додан, батаъхиргузорй (руз аз руз); Procrastination is the thief of time. Зарб. ~ Ба таъхир гузоштан - вакт талаф додан аст. procreate ['proukneit] v зоидан, бача пас андохтан, тавлид кардан, ба вучуд овардан. procreation [,proukn'eijh] п Самара, натича, зода, махсул. procurator ['prokjuareita] п х;ук,. вакил, намоянда. procure [pra'kjuo] v 1) ба даст овардан, фарохам овардан, таъмин кардан, тадорук кардан, пайдо кардан; 2) гуфт. кавзодй кар- дан, чокашй кардан procurement [p'a'kjuam^nt] п 1) тахия, тадорук, сариштадорй; 2) амер, харид, захиракунй, тайёр кардан. prod [prod] 1. п сих, сихунак, дарафш, 2. v 1) халондан, тиккондан (бо ангушт чуб ва г.); 2) мац. ангезондан, барангехтан. prodigal ['prodigal] 1 п масраф, исрофкорй, 2. а 1) исрофкор, бадхарч, масраф; 2) бах- шоянда, газофкор; 3) фаровон, анбух, саршор. prodigality [,prodi'gaelni] п 1) исроф, базлу бахшиши зиёдй, талафкорй, габзир; 2) бахшояндагй, саховатмандй. prodigious [pra'didjas] а шигифтангез, гааччубовар; бузург, азим. prodigy [‘procidji] п (pi fio_rries) ачуба, нобига; азим, сахмгин. produce 1. и ['prodju:s] (бо ф. шак. т. исти- фода мешавад) 1) махсул, хосил, махсулот: farm produce махсулоти ккшоварзй; 2) мац. натича, самара; 2. v [pro'dju:s] 1) истехсол кардан, тавлид кардан, баровардан: to produce goods мол ба- ровгрдан; to produce an impression гаассурот бахшидан; 2) нишон додан, фарохам овардан' tc produce a ticket чипта нишон додан; to pro- duce proof санад овардан; 3) гузоштан (намоиш, филм); навиштан, эчод кардан (ки- тоб, асари мусикй ва г.); кашидан (акс, раем) нашр кардан (китоб): Our class produced а play. Синфи мо намоиш ба садна гузошт. producer [prs'dju'sa] п 1) истехсолкунанда, гавлидкунапда. фаровар: the world’s largest producer of cast iron калонтарин истсхсолкунаидаи чуян дар чахон; 2) тадиягар, продюссер (шахсе, ки ба гузоштани кинофилм, намоиши сацнавй, телевизиоъй ё радиой рохбари мекунад): a film producer тадиягар/ продюссери филм. product fprodokt] п махсул, фароварда, хосил, натича, самара. the country's main prod- ucts махсулоти асосии кишвар. production [prs'dAkjh] п 1) тавлид. фаровард, истехсол, сохт, истихроч: rhe pro- duction of crude oil тавлиди нафти хом; social production истехсолоти чамъиятй; 2) хосил, мадсул, натича. коркард; 3) тахия: a new pro- duction of King Lear тахияи нави “Шох Лир”. productive [pra'dxktiv] а самарабахш, пурмахсул, пурбор, хосил хез, боровар, сермадсул. productivity [,prodxk'tiviti] п хосилхезй, самаранокй, бороварй: labour productivity самаранокии мехнат. profanation [,profa'neifn] п бехурматй, куфргуй, харсмсозй, расвосозй. profane [pro'fein] 1. а 1) гайримазхабй, дунявй, новобаста ба мазхаб, гайридинй; 2) куфромез, ногиромишй, бехурматй; 2. v бехурматй кардан, ногиромишй кардан (ба муцаодасот), харом кардан, мурдор кар- дан, расво кардан. profess [pra'fes] v 1) иддао кардан, изхор кардан, ошкор гуй кардан, фош гуфтан; 2) эътпроф кардан, икрор шудан, эълом кардан, шинохтан; 3) вонамуд/ хила кардан, тазохир кардан, лофидан; 4) ба шугле машгул будан/ шудан; 5) таълим дсдан, омузондан professedly [pra'fesidli] adv кушод, ошкоро. profession [pro'fejn] п 1) икрор. иддао, зътироф: a profession cf faith икрор ба имон; а profession of friendship иддаои дустй; 2) хирфа, пеша, касб, шугл, ихтисос: by profession аз руи касб; 3) ширкат дар маросими савганд ва ву-
professional _ _ _ _ _ руд ба хизмати кашиши; 4) шахсони ахли ин ё он шугл; the world’s oldest profession кадимтарин пеша, фохишагарй. professional [pro'fejbnal] 1. п ахли касбу ко- са, мутахассис, коргашта, ботачриба: They watched the professionals play hockey. Онхо бозии хокейбозони касбиро тамошо карданд. 2. а касбй, шутлй, хирфай- professional football team тими касбии футбол; Не per- formed his tricks with professional skills. Вай найрангбозихои худро бо махорати касбй ядро кард. professor [pro'feso] п профессор, устоди ДОНИШГОХ. professorial [,prcfe'so:riol] а профессора устодй. professorship [prc'fesofip] п унвони профессорй, вазифаи профессор. proffer ['profs] 1. п таклиф, пешниход; 2. v таклиф кардан, пешниход кардан. proficiency [pro'fijansi] п тадрибанокй, махорат, хозихй. proficient [pra'fijaiit] а мохир, варзида, хозпк, тачрибанок. profile ['proufail] 1. п нимрух, нимнамо, намо, мактаъ, профип; 2. v нимрух кашидан, намо кашидан; мач шарх додан. profit ['profit] 1. п 1) суд, манфиат, бахра, фонда: It would be a profit to you to read this book. Хондани ин китоб барои шумо аз ман- фиат холй нест. 2) одатаъ дар шак. pl: фонда, даромад: to make big profits фоидаи калон ба даст даровардан; gross profit даромади умумй; net profit даромади соф. 2. v 1) макфиат дидан, судманд будан: It profited him nothing. Ин амал ба вай судманд набуд. 2) истифода кардан, суд бурдан (from/by sth аз касе): We hoped he would prof- it by our experience. Умедвор будем, ки аз тачрибаи мо истифода мекунад. 3) бахраманд шудан, дарси ибрат гирифтан; profit and loss суд ва зиён, даромад ва зарар. profitable ['profitabl] а 1) судбахш, фоидабахш, судов ар. пурманфиат: a profitable business кори судбахш/ фоидабахш. 2) манфи- атнок, муфид, судманд: Yesterday I spent а very profitable day. Дина бароям рузи судманд буд. profiteer [,profit'tio] п ханнот, чаллоб. судну. profligacy ['profligos 1] п бадахлокй, фосикй. profligate ['profligit] 1. п 1) шахси бадахлок/ фосик; 2) шахси иерфкор; 2. а 1) бадахлск, фссик; 2) исрефкор, барбоддиханда. profound [pra'faund] а 1) амид, чукур, асос- 638- нок, боасос; 2) пурмагз, пурмухтаво (андеша ва г.); 3) бунёдй, асосй; 4) комил, махз: a pro- found silence сукутп комил. profoundness [pra'faundms] ниг. profoundly. profoundly [pra'fvnditi] n (pl profoundities) амикй, пурмазмунй. чукурй. profuse [pro'fjms] a 1) фаровон, бисёр, сероб, саршор; 2) беш аз хад, бехадду канор. profusely [pro'fju:sli] adv беш аз хад, бехадду канор. profusion [pra'fju:jn] п 1) фаровонй, бисёрй, саршорй; 2) шук?х, хашамат; 3) кушодадастй, сахсват. progenitor [prou'djenita] п 1) ниё, чад, пешиниён; 2) сарчашма, огозгар, бобокалон, нахустпадари ягон а вл од. progenitress [prou'dgenitns] п бибикал он, нахустмодари ягон авлод. progeny ['рг 0631111] п (pl progenies) 1) наел, авлод, зурёт; 2) натича. prognosis [prog'nousis] и (pl. prognoses [-si:z]) пешбинй, пешдонй, пешгуй. prognositic [piag'nostik] 1. п пешгуй, пешбинй, пешдонй; 2. а авпиёгй. пешакй хабаркунанда. prognosticate [prag'nostikeit] v пешгуй кар- дан, пешбинй кардан, пешнамой кардан. prognostication [pr5g,nosti'keijh] п пешби-нй, пешгуй, пешнамой. programme, амер program ['prougrasm] п барнома, накша: the progiam of tonight’s speeches барномаи суханронихои имшаба. progress 1. п ['prougres] (бо ф. шак. т. меояд) 1) пешрафт, тараккй, рушд; Не is show- ing rapid progress in his studies. Вай дар тахсил пешрафги босуръат нишон медихад. 2) пешравй, муваффакият, харакат ба пеш; 3) бехбуд; be in progress чараён доштан, идома доштан; make progress пешрафт кардан, пеш рафтан, тараккй кардан; бехтар шудан (уоли бемор): 2. v [pro'gres] 1) тараккй кардан, тараккй ёфтан, пешрафт кардан: The work progressed rapidly. Кор бо суръат пеш мерафт. 2) пеш рафтан; 3) бехтар шудан, бехбуд ефган. progression [pro'grejn] п 1) харакат ба пеш, пешрафт, пештозй; 2) прогрессия, силсила; arithmetical progression силсилап арифметики; geometrical progression силсилаи геомегрй. progressionist [pro'grej'anrst] п муьтакпд ба тараккиёт ва пешрафт (шахе). progressist [pra'gresist] п тараккипарвар. progressive [pra'gresiv] 1. г ходими фаъол, шахси пешрафтгаро; 2. а пешраванда, тараккихох, мутараккй, пешкадам, 2) тадричй, гем ба гом: progressive decline заволи тадричй. prohibit [pra'hibrt] v манъ кардан, боз дош- тан, чилавгирй кардан, мамониат кардан,
-639 - мамнуъ кардан. prohibition [,praui'bifn] п манъ, тахрим, мамониат, мамнуъ. prohibitionist [proui'bijomst] п тарафдорони манъи тавлид, фуруш ва истеъмоли нушокихои алкулй. prohibitive [pro'hibitiv] а манъкунанда, боздоранда. project 1. и ['prodjekt] тарх, пружа, барнома, накша, проект, пешниход: a road- building project накшаи сохтмони рох: to start a project барнома пешниход кардан. 2. v [pra'djekt] 1) накша каптидан. ба накша гирифтан, барномарезй кардан, тархрезй кардан, пешбинй кардан: to project а new school building накшаи бинои нави мак- табро кашидан: 2) акс кардан, кашидан, тас- вир кардан: to project a picture on a wall су- ратро дар девор акс кардан: 3) ба пеш баро- мадан: The roof of the house projects over the window. Боми хона дар болои тиреза ба пеш мебарояд. 4) андохтан, партофтан (соя ва а.); 5) хаво додан, афкандан, cap додан (тири трп ва г.). projectile 1. п fprodjaktail] 1. п гулула, му- шак, партоба, тиру туп; 2. a [pra'djiktail] хаводиханда, паргобку- нанда. projection |pra'djekJ’n| п 1) амали афкандан, партоб; 2) лоихакашй, тархрезй; 3) баровард, пешбинй, пешнамой; 4) хар чизе ки берун задааст, берунзадагй, пешомадаги; 5) памо- иш. projector [pra'djekta] п 1) лоихакаш, тахиягарй пружа/ накша; 2) нурафкан, про- жектор; 3) дастгохи кино. proletarian [,ргэи1еЧеэпэп] 1. п табакаи коргар/ коргарон/ ранчбарон/ захматкашон; пролетариат; 2. а коргари, ранчбарй. proletariat [,praule'teariat] п табакаи кор- гар, ранчбар, коргарон, ранчбарон, захматкаш, коргар ва дехкон, ахли захмат. prolific ['pra'liiik] а 1) сермева, серхосил, иурмева, пурхосил: 2) сернасл: Rabbits arc prolific animals. Харгуш чонвари сернасл мс- бошад. 3) мач. ссрмахсул: a prolific writer на- висандаи сермахсул. prolix f'prouhks] а дилгир, пургуй, лаккй, сергап. prolixity [prou'liksiLi] п сергапй, пургапй. prologue ['proulog] п дебоча, мукаддима, мадхал, сарогоз, пешгуфтор. prolong [pra'lori] v дароз кардан, дарозон- дан, тулонй кардан, тамдид кардан, тул до- дан; 2) ба таъхир андохтан, ба тул анчомидан. prolongation [,prouloij'geijn] al) тамдид, дарозкунй; 2) тулкашй, батаъхирандозй. _____________________________________promotion prolongedjpra'lorfd] а дуру дароз, давомдор. promenade [,promi'na:d] 1. п 1) сайру гашт, гардиш, хиромиш, пиёдаравй; 2) махалли хи- ромиш ё пиёдаравй, гардишгох; 2. v 1) сайру гашт кардан, гардиш кардан, хиромидан; 2) ба сайру гашт баровардан. prominence ['prommans] п 1) берунзадагй, баромадагй, пешомадагй; 2) барчастагй, ахамият, имтиёз, бартарй. prominency ['prominansi] ниг. prominence 2. prominent ['prommant] a 1) ошкор, намоён, маълум: 2) барчаста, машхур, воло, некном: а prominent public figure ходими барчастаи чамъиятй; 3) берунзада, баромада, пешомада: a prominent chin манахи дароз. promiscuity [promis'kjunti] п (pl promiscuities) бетартибй, бебанду борй, беномуей. promiscuous [pra'miskjuos] а бетартиб, па- решон, бебанду бор, беномус. promise ['promts] 1. п 1) ваъда, кавл, ахд, паймон: Не has kept his promise. Вай ба ваъда- аш вафо кард. 2) умед; AU promises are either broken or kept. Зарб. ~ Бош аз кавли мухолиф дар хазар, / Пеш аз оп, к-аз по дарой, эй писар. (Ammop) break one’s promise ваъдахилофй кардан; Promise is a debt. Зарб. ~ Дурр шиканаду сухан не. Макун ваъда в-агар кардй вафо кун,/ Тарики бевафоиро рахо кун! (Чоми). 2. v 1) ваъда додан, кавл додан, ахд кардан, итминон додан, паймон бастан, савганд хурдан: Не promised help. Ваъда дод, ки кумак мекунад. 2) хабар аз чизе додан, нишонаи чизе будан: These clouds promise rain. Ин абрхо аз борон хабар медиханд. 3) итминон додан; Promise little, but do much. Зарб. ~ Кам гую гузида гуй чун дур,/ То з-андаки ту шавад чахон пур. promissing ['promisirj] а умедбахш, навид- бахш, умедворкунанда. promissor ['promiso] п шахси кавлдиханда. promissory ['promisan] а паймонй, вобаста ба кавл ва карор. promontory ['promantri] п геог. димога, кухпора, кухпуз. promote [pra'maut] v 1) мансаби (рутбаи) баландтар гирифтан/ додан: The officer was promoted to captain. Ба афсар рутбаи капитан дода шуд. 2) мусоидат кардан, кумак кардан, ташвик кардан: to promote international under- standing ба хамдигарфахмии байналмилалй мусоидат кардан; 3) таблиг кардан, шиносон- дан; 4) амер, ба синфи болотар интикол додан; 5) хавасманд/ рагбатнок кардан, шавкмапд кардан. promoter [pra'mouta] п 1) хомй, мудофеъ, нуштибон, тарафдор; 2) шиносогар, ривочгар, ривочдиханда, тарвичдиханда. promotion [pra'moujh] п 1) пешрафт дар
prompt хизмат: He was given a promotion. Уро ба ва- зифаи баландтар таъин карданд. 2) кумак, мусопдат, дастгирй: the promotion of peace дастгирии сулх; 3) гузариш (талаба) ба синфи навбатй; 4) таблиг, реклама: TV promotion рекламаи телевизионй; 5) огохии бозоргонй, огохии таблиготй. prompt [prompt] 1. и 1) ёдоварй; 2) суфлёрй (дар театр); 3) боз. мухлати пардохт; 2. а 1) таъдилй, тез. фаврй: a prompt reply давоби фаврй; to taKe prompt action чораи таъчилй чидан; 2) чолок, capex, чобук; 3) вактшинос; 3. v 1) барангехтан, ангезондан, водор кардан: What prompted him to say that? Vpo чй водор намуд, ки ин хел гуяд? 2) суфлёрй кардан, матнрасонй кардан; 3) ёдоварй кар- дан; 4. adv аник, расо, айнан: prompt at 9 o’clock расо дар соати нух. promptbox [promptboks] и куттии суфлёрй. prompter ['prompts] п суфлёр, ёдовар (те- атр ва а.), матнрасон. prompting ['promptirj] п водоркунй, огохсозй. promptly ['prompth] adv 1) тез, фавран, таъчилан; 2) аник. promptitude ['promptitju:d] п тезй, суръат; чобукй, чолокй. promulgate ['promolgeit] v 1, расман зълон кардан, огохондан; инткшор кардан, мунта- шир кардан; 2) пахн кардан. promulgation [,promol'getjnj п эълонкунй, огохкунй, интишоркунй. prone [proun] а пахншуда, ёзида, дамру, кушода. prong [prog] 1. п I) дандона, шох; 2) асбоби нугтез; 3) шоха (олот); 4) шсха (даре); 2. v бо шоха бардоштан/ чаппа кардан, pronominal [pra'nommoi] а грам. чонишини pronoun ['prounaun] п чонишин; demonstra- tive/ idefinite/ interrogative' personal pronouns чонишинхои ишоратй/ номуайянй/ саволй/ шахей. pronounce [prg'nauns] v 1) расман эълон доштан, изхор кардан, казоват намудан: The doctors pronounced him out of danger. Духтурхо эълом доштанд, ки хаёти у дар ха- тар нест. 2) талаффуз кардан In the word knew the letter к is not pronounced. Дар кали- маи Knew харфи к талаффуз намешавад. pronounceable [pra'naunsobl] а осснталаф- фузша ванда. pronounced [prs'naunst] а фахмо, муайян, фахмо баёншуда, мушаххас, гайри кобили иштибох. pronouncment [prs'naunsmant] п 1) эълом, изхор; изхори назар, доварй; 2) хукм, эъло- мия, баёния, дастур. - 640- pronunciation [pro,nxnsi'eijh] п талаффуз. proof [pru:f] п 1) далеловарй, гувохдихи, нишона, исбот: They had no proof of his guilt. Онхо хеч далели гунохашро надоштанд. 2) далел, шохид, бурхон, санад, гувох; 3) озмоиш. имтихон, санчиш, тачриба: This theory must be put to the proof. Ин назари яро бояд озмуд. 4) риёз. санчиш, омузиш; put to proof озмоиш кардан дар марзй санчиш карор додан; proof against cold дифс аз сармо; proofread намунаи чопиро хондан, тасхех кар- дан, галатгирй кардан, ислох кардан; waterproof обногузар; The proof of the pudding is in the eating. Зарб. ~ Мушк он аст, ки худ бибуяд, на он ки аттор бигуяд. proof-read ['pru:fri:d] v тасхех/ галатгирй кардан (нусхаи чопй ё дастнавис). proof-reader [’pru:fri:da] п мусаххех, галатгир. proof-sheet ]'pru:fji:t] п тасхехот, варакаи галатгирй. prop [prop] 1. п танба, пуштора, пущтбанд, тиргак. варакаи ислохи галатхо; 2. v 1) такя кунондан, танба мондан; 2) нигох доштан. пуштора кардан. propaganda [.piopo'gaendo] п таблиг, таблигот, ташвик, ташвикот, таргибот. propagandist propa gandist] п таблиготчй, ташвикотчй. propagate ['propageit] v 1) таксир кардан, парварондан, зод овардан (гиёх, ё чонварро); 2) зиёд кардан/ шудан, вусъат додан/ ёфтан; 3) пахн шудан. афзоиш ёфтан: 4) пахш кардан, таблиг кардан (акрид ваг.). propagation ['propo'geijn] п таксир, зодоварй, зиёдкунй (уонвар ё гиёх); 2) вусъатдихй, васеъкучй, фарорасони, тарвич, интишор (акрид ва г.); 3) пахнкунй, пахсозй. propel [pro'pel] v пеш рондан, рондан, ба харака^ даровардан, хавасманд кардан. propeller [pro'pelo] п винт, пропеллер, пеш- рон (киштй, тайёра), харакатдиханда. propensity [pro'pcnsiti] п майл, гароиш, рагбат, хост, таваччух (ба чизе). proper ['prop?] а 1) муносиб, шоиста, дархур, ба тарзи бояд ва шояд, мувофик; мутлак: in the proper sense of the word дар асл, хакикатан; in the proper way ба тарзи бояду шояд: 2) махсус, марбут ба, хос: feelings proper to mankind хиссиёти хоси одам; 3) худ, факат худаш, ба танхой: the poputaion of Chicago proper ахолии худи Чикаго; 4) дуруст, сахех: preper pronunciation талаффузи сахех; 5) даркорй, мувофик, сазовор; 6) дилпазир, ашанг. хушкиёфа; a proper young man марди чавони дилпазир; proper noun/ name грам. исми хос;
proper fraction риёз. касри дуруст; properly ['propali] adv 1) ба таври даркорй/ лозимй; 2) дуруст, лоик, сазовор, муносиб, шоиста; 3) хусусан, ба таври вижа; 3) аслан; дар хакикат; properly speaking рости ran, аслан. propertied ['propatid] а дорой моликият/ молу мулк, доро, давлатманц, сарватманд; propetied classes синфхои доро. property ['propoti] п (pl properties) 1) дорой, мулк, моликият: public property моликият! i чамъиятй; 2) хосият, хусусият, сифати хос, хислат: Чапу plants have medicinal properties. Растанихои зиёде хосияти габобагй доранд. man of property сарватманд, доро. шахси цо- ро, давлатманд. prophecy ['profisi] п (pl prophecies) (та^ти илхоми худовано) пешгуй, пешнамой, нубув- ват, пайгамбарй, гайбгуй, вахй. prophesy ['profisai] v пешгуй кардан, пешбинй капдан, оянданигорй кардан, гайбдонй кардан. prophet ['profit] п пайгамбар, паёмбар, ра- сул, набй; мац, доно ва хирадманд. prophetical) [pra'fetiktol)] а пайгамбарона, паёмбарона, вобаста ба паёмбар. prophylactic [,profi'laektik] а пешгир, чилавгиркунанда. prophylaxis [profi'laeksis] п (pl prophylaxes) пешгирй, чилавгирй; пок кардани дандонхо. propinquity [pra'piijkwiti] и 1) наздикй (за- мон с макан); 2) хешовандй, хешй, каробат; 3) монандй. propitiate [pro'pifieit] v дили касеро парм кардан/ ба даст даровардан, фур? нишондан. propitiatory [pro'pifiatri] а ошгидиханда, нармкунанда. propitious [pra'pijas] а созгор, мусоид, мус- бат. proportion [pro'po:fn] 1. п 1) таносуб хамгарй, басовандй: This drawing lacks pro- portion. Дар ин раем таносуб риоя нашудааст. 2) нисбат: the propotion of exports to imports нисбати содирот ба воридот; 3) pl андоза, дарачаи андоза: Не saw a building of large proportions. Вай бинои андозааш азимро дид. 4) сахм, сахмия, хисса. кисмат, бахш: Only a small proportion of this land can be farmed. Факат хиссаи хурди ин заминро ба- рои кинпукор истифода кардан мумкин. 2. v 1) муносиб кардан, хамванд кардан; 2) чен кардан, андозагирй кардан; 3) таксим кардан; in proportion to sth нисбат ба чизе; out of proportion to sth номутаносиб ба чизе. proportional [pro'pmjbnl] а мутаносиб, до- рои таносуб, баробар, нисбй. proportionate 1. a [pro'pojnit] мутаносиб, мутавозеъ, баробар; ____ _____ _____________________________proscribe 2. v [pro'po:Jneitj мутаносиб/ еаробар кар- дан. proposal [pra'pouzal] п пешниход, накша: хостгорй, хосторй; to make a proposal пешниход кардан. propose [pra'pouzi v пешниход кардан: Не proposed a resolution. Вай карореро пешниход кард. 2) пешниходи издивоч кардан (to sb - ба касе.): Ее proposed to Магу. Вай ба Мэри пешниходи издивоч кард. 3) накша доштан, максад? касд доштан, ният кардан: I propose to go to London on Tuesday. Ман пешниход ме- кунам, ки рузи Душанбе ба Лондон равем. 4) ба саломатии касе ну шидан; 5) номзад кардан (ба коре); 6) хостгзрй кардан: Не proposed to my daughter. У аз духтарам хостгорй кард. Man proposes, but God disposes. Зарб. ~ Инсон хостор аст, вале худованд атогар. Мо дар чй хаёлему фа гак дар чй хаёл аст. proposition [,props'ztfn] п 1) пешниход; 2) хосторй, хостгорй; 3) хар чизи пешниходшуда, гарх, накша, барнома: The suggested proposi- tion was rejected. Тархи пешниходшуда рад шуд. 4) риёз. теорема; 5) амер., жар мушкилй, масъала. propound [pro'paund] v 1) ба мухокима гу- зошгая, дар миён гузоштан; 2) пешниход кар- дан; 3) ХЗ’К- васиятномаро барои тасвиб пешниход кардан. proprietary [огэ'рга: atari] 1. п (pl proprietaries) 1) моликият; 2) дорандагони мулк; 3) заминдор, молик; 2. а 1) моликй, мо пикона, мулкй; 2) хусусй, гайридавлатй, ихтисосй. proprietor [pro'praiata] п сохиб, молик, до- ранда, хучаин (мард). proprietress [pra'praiotns] п сохиб (зан), мо- лик (зан). propriety Ipra'praioti] п (pl proprieties) 1) муносиб, муносиб будан; писандидагй, сазоворй, шоисгагй; 2) хусусият, вижагй; 3) гуфт. мулки хусусй; 4) хукуки сохибият; the proprieties одоби муошират. propulsion [pro'pAljn] п 1) такой, тела, харакат ба пеш; 2) мац кувваи харакатдиханда. propulsive [pra'pxlsiv] а 1) теладиханда, ба- такондароваран да; 2) ангезакда. prorogation [proura'geijn] г 1) танаффус дар кори парламент; 2) таваккуф, таъхир. pi о rogue [pro'roug] v чаласаро хатм кардан; ба таъхир андохтан, таъхир кардан (парла- мент). pros [prouz] п pl the pros and cons асноди зид ва тарафдор. prosaic [pro u'zenk] а ба наср. наерй. proscenium [prou'simiam] n (pl proscenia) пешеахна, сахна. proscribe [pras'kraib] v 1) аз химояти конун
proscription махрум кардан, гайриконунй эълон доштан; 2) манъ кардан; 3) харам эълон кардан. proscription [pras'knpjn] и 1) мамнуият, махрумият аз химояти конун; 2) амали харом эълон кардан. prose (prouz] 1. п наср; 2. v 1) дилгирона сухан гуфтан ё навиштан; 2) ба суръати тез навиштан, насрнависй кардан prosecute [’prosikju:t] v 1) пайгирй кардан, ба ноён расондан, ичро кардан, дунбол кар- дан; 2), таъкиби конунй кардан, тахти таъкиб карор додан. prosecution [,prosi'kiu:jnj п 1) пайгирй, икдом, дунболагирй; 2) ^ук;. пайгард, таъкиби конунй; 3) ууи;. додхохй, шикоят; 4) ичро, бачооварй (кор); prosecution of war бурдани чанг. prosecutor ['prosikju:ta] п айбдоркунанда, прокурор, додхох, додситон. proselyte ['prosilait] а навмаслак, навкеш, навдин, чадидалислом, навмасехй ва г. proselytize ['prosilitaiz] v ба дини худ гар- дондан, таблиги маэхабй кардан. prosit ['prosit] нем. int ба саломатй! prosod) ['prosodi] п (pl prosodies) 1) шеърнигорй, аруз; 2) сабки шоирона. prospect 1. и ['prospekt] 1) манзара. манзар, намуд, чашмандоз: From the top of the hill there is a beautiful prospect over the valley. Аз болои тейпа манзараи зебой водй намоён мешавад. 2) од. pl: дурнамо, накша ва псшбинихои оянда, умеди анчоми чизе, умсди комёбй дар амре: His prospects for success were not very bright. Умели у ба комёбй он кадар дурахшон набуд. 3) дидгох, тамошогох; 4) баррасй, дид, назар; 5) интизор, чашмдошт, умед, умедворй; 6) маъданчуй, кончуй, икти- шоф; 2. v [pros'pekt] тахкик кардан, тачеис кар- дан, кончуй кардан: to prospect for gold тилло кофтан. prospective ['pras'pektrv] al) оянда, вобаста ба оянда, минбаъда; 2) мавриди интизор. prospector [pras'pekta] п геол, маъданчуй, касе, ки дунболи маъдан мегардад, кончуй. кашшоф. prospectus [pras'pektas] п проспект, тарх, барнома. prosper ['prospa] т комёб шудан, равнак ёфтан, шукуфон шудан; сарватманд шудан. prosperity [pros'penti] п (pl prosperities) шукуфой, муваффакият, сомон, комёбй, пеш- рафт, равнак. Prosperity makes friends and adveristy tries them. Зарб. ~ Мушкилие ояд ба сари hvctoh,/ Ахлиашон зуд бигардад аён. prosperous ['prosparas] а 1) комёб, муваффак, шукуфо, обод, пурравнак: a pros- -642- perous country як кишвари обод; 2) мусоид, фарохонда. prosthesis ['prosSisis] п тиб. (pl prostheses) чойгузинсозй (узви сунъй); 2) грам префикс. prostitute [ prostitju:t] 1. п 1) фохиша, танфуруш; 2) кунй, хамчинсбози пулй; 2. v 1) фохишаги кардан; 2) худфурушй кардан. prostitution ['prosti'tju.Jn] п фохишагй, гарй, худфурушй. prostrate 1. a [’prostreit] 1) ёзида, пахншуда, бар шикам хобида, дамру; 2) аз по даромада, аз по афтода, фурУмонда, залил, бечора, тас- лим. бедифо; 2. v [pros'treit] 1) ба хок афкандан, ба замин задан, аз по даровардан; 2) афтондан, галтондан, сарнагун кардан; 3) нотавон кар- дан, аз по андохтан, залил кардан, дармонда кардан, бечора кардан. prostration [pros'trei fn] п 1) бекувватй, сустшавй, логарй; 2) сучуд, сачда, дармондагй. prosy ['prouzi] a (prosier, prosiest) 1) наермо- нанд; 2) малоловар, хастакунанда, дилгир, дилгиркунанда. protagonist [prou'taiganist] п 1) кахрамони асосй (драма); 2) сардаста, хаводор, сардамдор. protasis ['protasis] п (pl protases [-si:z] грам. кисмати чумлаи шартй, ки шарт дорад. protect [pro'tekt] v хифз кардан, мухофизат кардан, нигахдорй кардан (against/ from - аз); 2) посбонй кардан, эминдошт кардан; 3) ик,т. химоя кардан (таваесути таърифахои дохилй). protection [pra'tckjn] п 1) хифз, хифозат, мухофизат. эминдошт, посдошт (against/from - аз)-, protection of the environment хифз аз мухити зист; 2) василаи хифозат, химоят, панох, нигохдор, панох; 3) гузарнома, рамзи убур; be under person’s protection дар панохи касе будан, тахти химояти касе будан. protectionism [pra'tekjnizm] п сиёсати химоят аз махсулоти дохилй, химоятгарой. protective [pra'tektiv] а 1) мудофиавй, мухофизатй, хифозатй, мухофизаткунанда; 2) химоягарой, химоятй. protector [pra'tekta] п 1) нигохдор, нигохбон, пуштибон, хомй, сарпараст, мудо- феъ; 2) таъ. (бо х;арфи калон) унвони хукумати Кромвел ва писараш Ричард (Lord Protector хам мегуянд); 3) тех. нигохдор, мухофизаткунанда; protectorate [pro'tektant] п си. кишвари тахти химоят. protectorship [pra'tektofip] п си. сарпарастй, химоят, нигахбонй. protein ['proutim] п хим. протеин, сафеда. protest 1. п ['proutest] эътироз, норизой,
-643- nrcviso эътирози расмй^ТЬеп protest was ignored? Эътирози онхо рад гардид. 2) эътирознома; in protest бо нишони эътироз; make a protest эътироз кардан; 2. v [pro'test] 1) эътироз кардан, бозхост кардан: They protested to the chairman. Онхо ба раискунанда эътироз карданд. 2) мухоли- фат кардан, мухолиф будан. Protestant ['protistant] 1. п дин. протестант (гайрикатоликй\ 2. а дин. иротесганти. protestation [,proutes'teijhj п 1) эътирози расмй, исрор; 2) мухолифат, зид. protocol ['proutakol] 1. п 1) протокол, пеш- нависи муохида ё карордод, гафохумнома; 2) дип. протокол, ташрифот, русумдорй; 3) одо- би муошират; 2. v пешнависй кардан, ба протокол во- рид кардан, пайванднома навиштан. protract [pra'traskt] v 1) кашола кардан, кашол додан, дароз капдан, тул додан,to pro- tract a debate бахсро кашола додан; 2) каши- дан (нацша). protracted [pra'trasktid] а дуру дароз, ца- вомдор. protraction [pra'trtekjn] п 1) тулкашонй, кашолакорй; 2) давомдихй. protractor [pra'taekta] п тех. транспортир, зовиясанч, гушасанд. protrude [pra'tru:d] т берун эадан, рост/ сих истодан, аз дарун намоён истодан. protrusion [pra'trutgn] а барчастагй, дунгй, варам, омос. protuberance [pra'tju:baror.s] п барчастагй, баромадагй, варкаламбидагй, дамидагй. protuberant [pro'tju:bor9nt] а барчаста, дунг, ба пешбаромада. proud [praud] а 1) сарбаланд, сарфароз, пурифтихор: a proud father падари хушбахт; 2) магрур, гаронфароз, гардандимог, 3) худ- писанд; 4) ифтихорофарин, сарфарозкунанда; 5) пурифтихор, шукухманд; be proud of sth/sb ифтихор кардан (бо чизе. аз касе); магрур будан: Не was proud of his wealth. Аз дороии худ магрур буд. I am proud of him. Ман бо у ифтихор цорам. proud-spirited ['praud'spiritid] а пурифти- хор. prove [pru:v] v (proved; proved, proven) 1) ис- бот кардан, собит кардан, далолат кардан: The exception proves the rule. Истисно коидаро собит мекунад. 2) озмудан, имтихон кардан, мавриди санчиш карор додан: to prove gold тиллоро санчидан; 3) маълум шу- дан, маълум кардан, нишон додан: The book proved to be interesting. Маълум шуд, ки ки- тоб хеле ачиб будааст. 4) исбот/ тасдик шудан, тахкик ёфтан; 5) $уц. конунй эълон кардан, конунй будапи (васиятномаро) собит кардан. proven [’pru:von] р р аз prove. provenance ''provmons] п сарчашма, баро- мад, пайдоиш, асл, мабдо. provender ['provmds] а хуроки чорво. гуфт хурок, гизо, озука. proverb ['proveb] п 1) зарбулмасал, масал, гуфтори хикматона, макол; 2) мазхар, намуна. 3) панду хикмати хакимона. proverbial [pre’va:bial] а ба хама маълум, забонзада, маъруф. provide [pra'vaid] v 1) таъмин кардан, тахия кардан, омода кардан (with sth - бо низе): Не was provided with everything he needed. Вай бо хамаи чизхок зарурй таъмин гардида буд. 2) чора дидан (against - ба мукрбили); пешбинй кардан (for sth - чизероу. The treaty provides for that possibility. Шартнома ин гуна имкониятро пешбинй мекунад. 3) хук,. пешбини кардан, кайд кардан. provided [pro’vaidid] 1. past ва р. р. аз provide; 2. cj дар сурате ки, ба шарте ки, агар: Г11 go, provided you go too Ман меравам, дар су- рате ки шумо хам ревед providence [’provrdans] п дурандешй, эхгиёгкорй, оянданигарй. provident ['provrdant] а дуранцеш. окибатандеш, ботадбир, оянданигар. provider [pra'varda] п таъминкунанда, оран- да, тахвилкуяанда. providing [pra'vaidir]] 1. pres. р. аз provide. 2. cj ба шарте, ки, дар сурате ки, агар. province ['provins] п 1) иёлат, вилоят, музо- фот; 2)plхорич аз марказ, чохои дурафтода; 3) сарзамин; 4) хавза, качамрав, замина, хита; 5) мац. дойра: It is out of my province. Ин аз дси- раи ваколати ман дур аст. provincial [pro'vinjbl] 1. п музефотй, ахли вилоят; 2. а вилоятй, музофотй, иёлатй. provincialism [pro'vinjbhzm] п 1) махалгарой, нохиягарой; 2) кутохандешй, кутохназарй. provision. [pra'vijn] 1 л 1) таъминот. the pro- vision of water таъмини об; 2) инч. pl озука: The ship had provisions for one month. Киштй захпраи якмохаи озука дошт. 3) чорахои бехагарй: to make provision against a surprise attack ба мукобили хучуми ногахонй чорахои бехатарй дидан; 4) шарт, банд, модда [шартнома ва г.): according to the provisions of the agreement мувэфики моддахои шартнома; 2. v бо маводи хурока таъмин кардан, озука расондан. provisional [pra'viyanal] а муваккатй, муваккат: a provisional government хукумати муваккатй. proviso [pro'vaizou] и галабот, шарту шаро- ит, кайд (дар шартнома ваг.).
provisory provisory [pra'vaizari] а шартй, муваккатй, царгувар. provocation [.provg'keifn] n 1) аигезиш, барангезитп, ангехтан: Не gets angry at the slightest provocation. Бо ангезиши ночизе ба кадру газаб меояд. 2) игво, фитна: acts of provocation амалиёти игвогарона, 3) хашм, амалй хашмангез. provocative [pra'vokativ] 1. п ангезгар, пе- шангез: 2. а 1) густохона, беадабопа: provocative behavior рафтори беадабона; 2) игвогарона, фитнаангез: a provocative remark мулохизаи фитнаангез; 3) ангезанда. provoke [pra'vouk] v 1) барангехтан, ангезондан, ба газаб овардан: to provoke laughter ханда барангехтан; 2) хашмгин кардан, асабонй кардан, барошуфтан; 3) игво кардан/ додан, фитна ангехтан, шурондан: to provoke a riot барои шуриш игво кардан; provoke to anger хашмгин шудан, хашму газаб барангехтан. provoking [pra'voukip] а хашмангез, норохаткунанда, озордиханда. provost ['provost] п 1) ректор, сарвари донишгох е донишкада (дар баъзе донишгоро ва коллечро) ; сарпараст, раис; 2) шотл. мэр, раиси анчумани шахр, шахрдор; 3) пири дайр, саркашиш, кашиши калони калисо; 4) амер, раиси бахши омузишй (донишгох). нои- би раиси донишгох оид ба таълим, проректо- ри таълим. prow [prau] п 1) нуг, кисми пеш (кишти, тайёра), синаи киштй; 2) шоир. кишти prowess ['prams] п 1) шучоат, далерй, мардонагй, диловарй; 2) забардастй, махорат, чолоки. prowl [praul] 1. п парсазанй, даврагардй; to go on the prowl поида-поида pox рафтан; 2. v дур гаштан, парса задан, пулкидав (дар чустучуй тамаъ), поида-поида омадан. proxmate ['proksimit] а 1) наздиктарин; пайваста, бефосила, мустаким; 2) такрибй, такрибан дуруст, камубеш дуруст. proximity [pr.ik'simiti] п наздики, карибй; blood proximity хешутабории наздик. proximo ['proksimou] лот- adv дар мохй оянда: on the 9th proximo дар рузи нУхуми мохй оянда. proxy ['prokst] п (pl proxies,) 1) ваколат, намояндагй, салохият, хукук, ихтиёри раъй додан аз тарафи шахси гоиб; 2) чонишин. муовин, ваколатдор; 3) касе, ки ичозат дорад аз номи шахси дигар овоз дихад, вакил. prude [pru:d] п 1) зани танноз (ишвагар); 2) зохирфуруш. prudence ['pru:dons] п 1) боаклй, некандешй, фарзонагй, акпи солим; 2) эхтиёт, мулохиза, дурандешй, маслихатандешй. -644- prudent ['pru:dant] а боэхтиёт, бомулохиза, дурандсш, масрафчуй. prudery [’pru:dan] п 1) шармгинии бардуруг, зохидфурушй, риёкорй; таннозии афзун. prudish ]'pru:dif| а танноз, нозунуздор, иш- вагар, гамзакор, зохидфуруш. начибнамо. prune I [pru:n] п I) олуи хушк, олуи кок: 2) ранги кирмизй; 3) амер. гуфт. одами нохушо- янд/ бемаза; prunes and prisms рафтори/ гуфтори сертакал- луф. prune II ['pru:n] v 1) шоху барг задан, бури- дан (дарахт)-, 2) мач- задан, кутох кардан, мухтасар кардан: to prune down an essay маколаро кутох кардан; pruning knife чокуи шохубаргзанй. Prussian ['prxjon] 1. n 1) вобаста ба мардум, фарханг ва забони пруссй, ахли Пруссия; 2) гуиши пруссй; Prussian blue нилии фарангй; 2. а пруссй. prussic ['prASik] п хим. prussic asid кислотаи синили. pry I [prai] 1. п (pl pryies) кунчковй, одами кунчков; 2. v ба кори касе дахолат кардан, кунчкобй кардан, кунчкобона нигох кардан. pry II [prat] 1. п ахром, дастак, фашанг; 2. v бардоштан, боз кардан, баланд кардан (бо ахром), бо фашан бардоштан. psalm [sa:m] п суруди мазхабй, шеъри мазхабй. pseudo ['psjmdou] а вонамудин, дуругин. pseudo- ['psju:dou] pref, дуруг, сохтагй, бардуруг, дуругин, бадалй. pseudonym ['psjwdsnim] п номи мустаор, тахаллус (pen пате х,ам меуянд). pseudonumous [psju: 'dominos] а бо тахаллу- си, дорой тахаллус. дорой номи мустаор. pshaw [pjo.j 1. inter эх, Ух! Oxo! (нидо бо ни- шони бесабрй, тахкир ва е.); 2. v тахкир кардан. psychiatrist [sai'kaiatnst] п духтурй касалихои рухй, психиатр, равонпизишк. psychiatry [sai'kaiotri] п психиатрия, равонпизишкй (сораи тиб, ки касалихои рух;иро мс ому зад). psychological [.saiko'lodjikol] а психологй, рУхй, нафсй, равонй. psychologist [sai'kolodsist] п рухшинос, ра- воншинос, мутахассиси сохаи равоншиносй/ психология. psychology [sai'kolodgi] п (pl psychologies) равоншиносй, психология. pub [рлЬ] п 1) гуфт. майхона, пивохона; 2) жар. мехмонхона. pub [рдЬ] п ш. кутох; аз public, published, publisher, publishing. , puberty ['pju:bati] n хадди булуг, барной,
-645 - p-111 синну соли балогат. pubescence [pju/besns] п болигшавй, ба балогат расидан, барной. public ['рлЫ1к] 1. п 1) ахд, ахли чамъият: to appeal to the public ба чамъият мурочиат кар- дан; 2) чомеа; 3) мардум, чомеа, мардумгон, ичтимоъ: the public in many cities мардуми бисёрии шахрхо; 4) умум, хамагон, ом; world public чомеаи чахонй; in public дар пеши умум, ба таври оммавй, ошкоро, ошкор; 2. а 1) чамъиятй, ичтимой, мардумгонй: а public figure ходими чамъиятй: public opinion афкори чомеа; 2) миллй: public holidays идхои миллй; 3) давлат, давлатй, сиёсй: a public li- brary китобхонаи давлатй; 4) умумй, хамагонй: to make public ошкор кардан; pub- lic health тандурустй; 5) боз. сахомй; a public company ширкати сахомй; public house махалли умумй; public life хаёти сиёсй; public service хизмати давлатй; public services хизматхои коммуналй; public school 1) мактаби миенаи хусусй дар Англия Ьарои бачахои аз синни 15-16 то 18 сола; 2) амер, мактаби ибтидой ва миёнаи бе пули давлапш. publication [.pAbh'keijn] п 1) нашр, интишор; табъ ва нашр: the publication of the results of the election интишори натичаи иптихобот; 2) пашрия: an official publication нашрияи расми. publicist ['pAbhsit] n 1) мутахассиси сохаи муносибатхои байналмилалй; 2) публисист. publicity [pxb'lisiti] и 1) ошкор, ошкорбаёнй; 2) таблиг, таблигот: The book was given wide publicity. Китобро зиёд таблигу таъриф карданд publicize ['pAblisaiz] v 1) таблигот бурдан, огохй кардан, эълон кардан; 2) таблиг кардан. publicly ['pablikh] adv ошкоро, дар пеши мардум, дар пеши умум. publish ['pAbhJ] v ба иттилои мардум ра- сондан, нашр кардан, чоп кардан, интишор кардан; publishing house/ office нашриёт, матбаа. publisher ['pAblifa] п 1) ношир, чопкунанда; 2) сохиби рузнома, мачала ва г. publishable ['pAbhfobalJ а кобили нашр. publishment ['pAblijamant] п нашр, чоп, табъ. pucker ['рлкэ] 1. п ожанг, очин1, чин; 2. v пурчин шудан, чин кардан. puckish ['pAkif] а каллобона, хилагарона pud ['pxd] п даста, дастча, даст (кудакона). pudding ['pudirj] п пудинг, ширинй (навъи таом), пирог. puddle ['pAdl] 1. п 1) кулмак, оби борон, чолоб, кУлоб; 2) гил, лой; 3) гуфт. чирк; 4) кабати обногузари омехтаи лой в a per; 2. v 1) табдил ба гил кардан, бо гил пушондан, гилолуд кардан, лойолуд кардан; 2) дар гил ва лой бозй кардан, дар оби гилй шино кардан: 3) бо гил ва per пушондан (таги канал ва г ); 4) гилолуд кардан (обро); 5) мац ифлос кардан. puddly ['рдфл] а пурчолоб, кулмакдор. pudency [rpju:dansi] п шармгинй, бохаёй, хаё. pudgy fpAddji] а (pudgier, pudgiest) кутох ва гафс. pueblo 'pu'eblou] п 1) дехкадаи сурхпустон; 2) сурхпусти дехкаданишин; 3) дехкада, русто. puerile ['pjuaratl] а бачагона, кудаквор, но- бахирадона, ахмакона. puerility "pjua'rihti] п бачасонй, кудаксонй, беакдй, бачагй, нсбахирадй. Puer-to Rico ['pourta'ri:kou] п Пуэрто-Рико. puff [рлГ] 1. п 1) пуф, дуд ва ё губор: A puff of wind blew off his hat. Шамол кулохашро бурд. 2) вазиш; 3) муи пуфаккарда, пуфгесу, хар чизи пуфкгрда, пуфак; 4) болиштаки пудрамолй; 5) таърифи носазовор; таблиг ё огохии игрокомез; 2. v 1) нафас кашидан: She puffed as she climbed the stairs. Хангоми бо зинапоя баро- мадан вай вазнип нафас мекашид. 2) дамидан, вазидан, пуф кардан; 3) пуф-пуфкунон харакат кардан; 4} пудра задан; 5) таърифи носазовор кардан, таблиги игрокомез кардан; puff out бод кардан, пуф кардан; puff and blow нафасташ шудан, ба зур нафас кашидан. puf-ball ipAfbol] п гиёх,. занбуруги гирда. puff-box ['pAfboksJ п кугтии пудра. puffed-up [рлй'лр] а пургурур, пуртакаббур. puffery ['рлгэп] п таърифи аз хад зиёд, таблиги игрокомез. puffy I'pxfi] а вазанда, пуфдор, омосй, хал- ташуда, варамида pug I [pAgJ п 1) мопс (навъи саги хонагй); 2) бинии пучук. pug II [pAg] v лойро лагад задан, гил моли- дан. pugilism ['pjwdjihzm] п бокс, муштзанй. pugilist ['pjindjihst] г. боксёр, муштзан. pugnacious [pAg'neifasj а чангара, чанчолй, ситезачуй, чидолталаб. pugnacity [pAg'naesiti] п чангарачй, арбадакорй. pug-nosed ['pxgnouzd] а пучукбинй, бинипучук. puissance ['pjunsns, п гуфт. тавоной, кудрат. pule [pju:l] v хик-хик кардан, хикосзанон гиристан, нолидан, нола кардан. pull [pul] 1. п 1) кашиш, кашониш, ларзиш,
pullet _____ _____________ чунбиш, кашондан: Не gave a pull at the горе Вай ресмонро чунбонд. 2) култ (об); 3) кори сахт ва пурдавом; 4) хар чизе кашиданй; 5) белзанй, кайикронй; 2. v 1) кашидан: The horse was pulling a heavy cart. Асп аробаи вазнинро мекашид. 2) ба тарафи худ кашидаш зур задан: She pulled him by the sleeve. Вай аз остинаш кашид. 3) кандан, дар овардан: to pull a tooth дандон кандан; 4) дилу ру?даи мург (парандаро) дар овардан, пок кардан (парандаро); 5) бота за- дан, боларо ба тарафи худ кашидан (дар цаикрони); 6) дуд задан, дуд кардан (бо сигор ва г.); 7) даридан, пора кардан; 8) анчом до- дан, ба анчом расонадан; 93 худдорй кардан, чилавгирй кардан. pull a face руй турш кардан, киёфа гирифтан; pull about дагалона муомила кардан, pull away/ ahead/ out рондан; pull back ба кафо кашидан; pull down вайрон кардан, хароб кардан (бино). The old house has been pulled down. Бинои кухна po вайрон карданд. pull in кашола кардан, боздошт кардан; pull off анчом додан, ба поён расондан; бар- доштан, фуровардан; pul) on кашидан (ба тарафи худ), таранг кар- дан; null oneself together худро ба даст гирифтан, худро чамъ ва чур кардан; pull out акибнишинй кардан, берун кашидан; кандан (дандон)-. They tried to pull the car out of the mud. Онхо харакат мекарданд, тс ки автомобилро аз лой бароранд. I pulled my tooth out. Ман дандонамро кандам. pull over ба канори рох кашидан (автомобил); риЧ sb leg ахмак кардан, гумрох кардан (касе- ро); pull the horse ладомро кашидан; null the wires ба рафти кор таъсир расондан, роххои махфиро истифода бурдан; pull through рахой ёфтан, халос шудан (аз фа- локат ва г.) pull to pieces пора-пора кардан; мац. сахт танкид кардан; pull together хамкорй кардан; pull up а) нигох доштан, бозистондан, истон- дан; б) решакан кардан, аз реша кандан: То pull the chestnuts out of the fire for somebody. Зарб. ~ Moppo бо дастй дигарон гирифтан. pullet ['pulit] n чучаи мург (то якссла). pulley ['puli] n чархак. чархи тасма (чархе, ки тасмаи чархгардониро ба уаракат недаро- рад.) pullover "pul,auva] п пиролан, полувер, жа- кети пашмй. pulmonary ['рлЬпагоп] а тиб. шушй, во- баста ба шуш. pulp [рл1р] 1. п 1) магзи мева, магзи дан- 046- дон; гушти мева; 2) хамир (хусусан хамири когазсозй); 2. v хамир кардан/ шудан; 2) гушти меваро чудо кардан; магзи чизеро чудо кардан. pulpit f'pulpn] п 1) минбари воиз/ таргибкунанда, мизи хитобаи кашиш; 2) pl ахли минбар. pulsate [pxl'seit] г тапидан, задан (дил). pulsation [pxl'seijn] п тапиш, кор, задан (дил). pulse [pAlsj 1л I) набз, тапиш, рагзанй; 2) тапиш, заниш: 3) тап-тап, пат-пат (мотор); 4) зарб, ритм (ох,анг); 5) шодй ва хаячон. чунбучУш; take/ feel sb's pulse набзи касеро санчидан; мац. максади касеро фахмидан; ster one’s pulses хунй одамро ба чуш овардан; кахри касеро овардан; 2. v задан, тапидан (дил). pulverize ['pAlvaraiz] v 1) хурд кардан ва табдил ба хока кардан, орд кардан ё шу дан: to pulverize coffe beans донахои коферо орд кар- дан; 2) мац. торумор каодан, несту нобуд кар- дан. pulverizer ['pxlvaraizo] п пошдихак, олоти пошдиханда. puma ['pju:ma] п зоол. пума. pumice, pumice stone ['р virus] 1. п санги чилбур, санги по; 2. v санги по молидан; бо санги по тоза/ тамиз кардан. pump I [рдгпр] J п 1) насос, таламба, памп; The pump supplied water from a deep well. На- сос аз чохи чукур об мекашид. 2) гуфт. калб, дил; 2. v 1) кашидан, боло овардан, памп кар- дан: Watei for the fields was pumped from the river. Обро барои сахро аз дарё мекашиданд. 2) тапидан, задан (цалб); 3) фишурдан, тахти фишор карор додан; 4) тех. каму зиёд шудан; 5) мавриди пурсиш карор додан, иттилоот аз касе берун кашидан. pump out а) бо насос кашида баровардан; б) маблаг додан, пули зиёд сарфи коре кардан. pump up дам кунондан. pump II [рлтр] п кафши пошнабаланди занона, кафши бебанд. pumpkin ['рлтркт] п каду. буттаи каду; мац. одами каллахушк/ каллакаду/ нодон/ аблах. pun [рлп] 1. п базла, калимабозй, суханбозй, кофия (play of words уам мегуянд); tc perpetrate a pun калимапардозй кардан; 2. v базлагуй кардан, калимабозй кардан, тачнис гуфтан, кофия гуфтан. punch I [pAntJ] 1. п 1) мушт, зарбаи мушт: Не gave him a punch on the nose. Бо мушт ба бинияш зад. 2) василаи сурох кардан, сурсхкун; 3) мухр;
2. v 1) мушт задан, бо мушт задан: During the fight he was punched in the eye. Хангоми задухурд ба чашмаш мушт заданд. 2) сурох кардан: The conductor punched his ticket. Кон- дуктор чиптаашро сурох кард; 3) мухр мон- дан, мухр кардан. punch II [pAatf] п нанч, понч (аз решай форсе ва санскрит, нушобаи оби мева ё маш- руботи газдор ё шароби). punch HI [pAntf] п аспи корй. punctilio [pxrjk'tihou] п расмиятпа расти, резакорй (дар рафтор ё маросим). punctilious [pAijk'tihas] а нозуктабиат, но- зукмуомила; нуктасанч. punctual ['pxijktjual] а дакик, вактшинос, хушкавл. punctuality ['pApktju'shti] п вактшиносй. хушкавлй, сари вакт омадан. panctuate ['pAriktueit] v грам. 1) аломатхои китобатй гузоштан, нуктагузорй кардан; 2) катъ кардан (сухбат, нутк, ва г.); 3) таъкид кардан. punctuation ['pAijktju'eifn] п гром. нуктагузорй, амалй гузошгани аломатхои китобатй, пункту атсия: punctuation marks аломатхои китобат. puncture [’pAijktfa] 1. п сурох, сурохшуда, даридагй, пукидагй; амалй сурох кардан. 2. сурох кардан/ шудан, халондан, даридан, накидан. pundit ['pxndit] п санск. 1) каким, дониш- манд; 2) коршинос. pungency ['pAndjansi] п Г) тезй, тундй (б$ ё маза)', 2) буррой, сузонандаги, хунду тезй (сабки нигориш ё сухан). pungent ['pxndjont] а 1) тунд, тез (бр ё маза)', 2) бурро, сузонанда, газанда, тунду тез, нешдор (сабки нигориш ё сухан). punish ['pxnif] v 1) чазо додан, гУшмол до- дан, танбех додан, одоб додан (with/by sth - касеро; for sth барои чизе); 2) чарима кардан/ ситондап; 3) озор додан, хушунат кардан. punishable [''pAnij’obl] а кобили танбех, танбехпазир; сазоворй гушмол. punishment [’рдпфпэМ] п чазо, танбех, гушмолй; corporal punishment чазои баданй; commute the punishment чазоро сабук кардан; set a punishment чазоро таъин кардан. punitive ['pjumitiv] а танбехй, чазой, чазодиханда: to take punitive measures чорахои танбехй дидан. punster ['р Ans to] п аскиягуй, зарофатгуй, базлагуй. punt I [pAnt] 1. п каики танпахн; 2. с бо каики тахпахн шино кардан. punt II [pxnt] 1. п зарба бо пой (ба туб); 2, v тубро бо пой задан. punter ['pxnto] п 1) киморбозй гузаро; 2) ронандаи каик. - 647 - nnrely puny ['pjumi] а ночиз, камахамият, камар- зиш. pup [рлр] 1. п 1) cat бача, cat тула (puppy хам мегуянд); 2) тула, бача (гург, ррбоу ва г.); 2. v эача/ тула зоидан. pupil I ['pju:pl] п 1) талаба, шогирд, донишомуз: Не was a bright pupil. Вай талабаи бонстеъдод буд. 2) хук,. наврас, кудак. pupil II ['pju:pl] п мардумаки чашм: The pu- pil gets larger in darkness. Дар торикй марду- маки чашм калон мешавад. pupilage ['pju:pilidj] а 1) шогирдй, талабагй, омузандагй; 2) бабалогатнараей, кудакй. pupilary 1 "pju:pilari] а шогирдона, шогирдй. pupilary II ['pjwpibn] а вобаста ба марду- маки чашм, мардумакй. puppet Грдрп] п 1) луъбат, лухтак; 2) мац. лухтакмонанд: a puppet government хукуматй лухтакмонанд. puppet-play ['pnpitplei] ниг. puppet-show. pupetry [’рлрйп] n 1) мазхакаи лухтакй; 2) дуруягй, риёкорй, мунофикй. puppet-show ['pxpitfou] п театр и лухтак, намоиши лухтакхо. puppy L'pApiJ п (pl puppies) 1) сагбача, сагак; 2) мац. чавони худнамо ва нодон; 3) мац. хом, ширмак, кудак. purblind ['paiblaind] а 1) хирачашм, очизчашм, нимакур, ниманобино; 2) кур, но- бино. purchasable ['рэ:фзэо1] а харидшаванда, харидэришава! ща. purchase ."po:t[es] 1. п 1) харид, харидорй: She had a few purchases to make in that store. Дар эн магоза ба вай якчапд чиз харидорй кардан лозим буд. 2) чизи харидоришуда; purchase department шуъбаи таъминот; 3) боздех, даромади солона аз замин; 4) чопой, чодаст, дастгира, такягох: to get a purchase for one’s feet барои пойхои худ такягох ёфтан; 2. v 1) харидан, харидорй кардан: Нс pur- chased а саг. Вай авгомобил харид 2) ба даст свартан, касб кардан (боварй ва е.); 3) тех. кашидан, бардоштан (бо дастгоре); purchasing power кудрати харидорй; pure [pjuo] а 1) неб, холис, беолоиш, бегаш: They drank pure water from a spring. Онхо оби тозаи чашмаро нушиданд. 2) асил (нажод), некнажод; 3) сирф, вижа, пурра, махз: What they are saying is pure imagination. X,ap чизе, ки онхо мегуянд. сирф хаёлй мебошад. 4) пок, солим, покиза, тамиз the pure air хавои солим; 5) бокира, покдеман. баномус; 6) беайб, бенукс; 7) назарй, мутлак: pure sciences улуми назарй; pure blooded покнажод, дорой хуни пок. purely ['pjuoli] adv комилан. пурра, тамо- ман.
purgative purgative ['pa:gouv] 1. п исхоловар (дору ea s); 2. а поксоз, исхоловар. purgatorial ['pa:ga'torial] а тозакунанда, софкунанда. purgatory ['poigaten] 1. n (pl purgatories) аъроф, даханчам. дузах: 2. а тозакунанда, софкунанда. purge [po:dj] 1. n ]) поксозй, нобудсозй (сиёсй), тасфехи сиёсй; 2) тозасозй, тасфех, полоиш; 3) исход, исхоловар; 2. v 1) (do- away, off, out) тоза/ соф кардан, тасрех кардан, тамиз кардан/ шудан, покиза кардан; 2) пок кардан (аз гунох), бегунох эълон кардан; 3) поксозй кардан (сиёсй); 4) pj-дахоро пок кардан. purification [,pjuenfi'keijh] п полоиш, тозакуни, тоза кардан. purificatory ['pjuanfikeitari] а тозакунанда, софкунанда. purifier ['pjuarifaia] софкунак, асбоби по- лоиш, олоти тозакуни. purify ['pjuanfai] v пок кардан, тасрех кар- дан, поксозй кардан. purist ['pjuarist] п нобгаро, бунёдгаро (шахе). Puritan ['pjuantanj п 1) пуритан, покдин, 2) одами сахтгир дар умури мазхаби ва ахлокй; 3) бунёдгароии мазхабй. Puritanism ['pjuantanizm] п пуританизм (равияи хавоборони содасозии маросиму зинда- гии калисо ва сахтгириимазхаби ва ахлокр). purity ['pjuanti] п тозагй, покй, софй, покдоманй. purl I [рэ:1] 1. п I) садои шар-шари об; 2) чархоб, тезоб, 2. v шиллиррос карда/ задан, мавч задан, шур-шур кардан (об). purl И [po l] 1. п 1) халка, хошияи занчирй; 2) ресмонрезй; 2. v 1) дорой хошкяи закчирсон кардан; 2) бофтан. purlieu ['po:lju:] п od.pl 1) атроф, гирду ат- роф; бахши дурафтода аз шахр; 2) махалхои нообеди камбагалон. purloin [pafloin] v дуздидан, дуздй кардан. purple ['рэ:р1] 1. п 1) аргузонй, кирмизй, чигарй (ранг); 2) чомаи аргувонй (ки шпионах салтанат аст); born to (or in) purple аз нажоди шэхен ё бузур- гон, шохтабор; бузургзода; 2. а 1) артувонй, кирмизй, сурхи баланд: Не became purple with rage. Аз хашм суп-сурх шуд. 2) салтаиатй, шохдор, шохона, императорй; 3) кабуд: Не turned purple with cold. Аз хунуки кабуд шуда буд. 4) печида (сабки адабй); 5) куфромез, харза, касиф; 3, v бо ранги артувонй оро додан, артувонй кардан/ шудан. - 648 - purpot [‘pa:patj 1. п 1) маънй, маъно, мавхум; 2) манзур, максуд, касд; 2. v маънй доппан/ расондан, иддао кар- дан, зимнан дар назар доштан, дар бораи чизе гуфтан. purpose [’paipas] 1. л 1) азм, хадаф, хоста, тасмим, ирода; 2) максад, максуд, касд, мап- зур; 3) натича, дастовард; 4) ирода, матонат; answer the purpose мувофик (муносиб) будан; of set purpose касдан, баркасд, бо манзури хос; on purpose касдан, огохона, дониста; to little/ no purpose бехуда, бекора, бефоида; to the purpose махз, марбут, бачо, дархур, худи худаш; 2. v максад/ касд доштан, азм кардан; хос- ган. purposeful ['pa:pasfl] а 1) котеона, чиддй, котеъ; 2) бомаксад, максаднок. purposeless ['paiposlis] а 1) бехадаф, беман- зур, бемаънй; 2) бехуда, бефоида. purposely ['po:pash] adv касдан, аз руи касд, дониста, огохона. purr [рэ:] 1. п хур-хур (садои гурба); 2. v хур-хур кардан (гурба). purse [po.s] 1. п 1) киса, чайб, кифи пул, ки- фи чайбй, кифи дастй; 2) хамён, кисаи пул, 3) мац. сарват, пул, манбап моли, хазина; 4) маблаги гирдеваришуда, маблаги чоиза; A heavy purse makes a light heart. Зарб. ~ Мол дорй ХОЛ дорй. 2. v дар кпеа гузоштан, дар хамён андох- тан. purse-proud [pa:spraud] а магрур бо пули худ, навкиса. pursuance [pa'sjtrans] п пайгирй, идома, ичро; in pursuance of барои ичрои, мувофики. pursuant [pa'sju:ant] adv. pursuant to дар асо- си, мувофики. тибки (чизе). pursue [pa'sju:] v 1) таъкиб кардан, дунбол кардан/ рафтан; 2) пайравй кардан, дар паи чизе б; дан: to pursue a program дар паи ичрои барнома будан; 3) бурдан, давом додан, манну л шудан; ptusue a policy спёсатеро пайравй кардан. pursuer [po'sju:a] п 1) таъкибгар; дунболагир, пайгир; 2) таъкибкунанда. pursuit [po'sjun] п 1) таъкиб, пайгир, дунбол: in the pursuit of the fox дар таъкиби рубох; 2) чидду чахд: in the pursuit of this pur- pose чидду чахд барои ин максад. pursy I ['pa:si] а дучори тангии нафас, фарбех. pursy II [‘pa:si] а сарватманд, магрур аз сарват. purulent ['pjuorulantl а чиркин, чиркдор (захм ва г.) purvey [pa:‘vei] v додан, таъмин кардан (бо озуца), тахия кардан, дар ихтиёр гузоштан.
-649- purveyance [pa:'veians] n 1) озука, хурок; 2) тахия, таъмин. purveyor [pa:'veia] n тахиягар, таъмингар таъминкунанда, тахвилкунанда. purview ['pa:vju:] п 1) хавза, каламрав (амал); 2) доираи назар, майдони фахм. pus [рдз] п чирк (захм). push [puj] 1. п 1) тела, такой, зарб: Не gave the door a push. Вай дарро тела дод. 2) фишор, ташвик, ангезиш; 3) хамла, юриш; 4) такой?, чунбучул, к?шиш, галош, саъй; 5) пешрафт, тарвич, пешронй; 6) вазъи ногузор 7) жар. даста (дуздон ва ₽.); 2. v I) тела додан, фишор додан (ба суи бе- рун, боло ё поён), рондан бурда: Somebody pushed him into the room. Касе уро ба хона тела дод. 2) зер кардан: Не pushed the button. Вай тугмачаро зер кард; 3) ташвик кардан, шур додан, барангехтан, тзргиб кардан; 4) во доштан, водор кардан, тахт фишор карор додан, исрор кардан; 5) дар тангно будан; 6) фаъолият кардан, фишор овардан, талош кардан; 7) наздик будан ба (сипну сол); push away аз пеши худ тела додан, дур кардан: She pushed away her plate. Вай табакро аз пе шаш тела дод. push along кад-кади чизе тела додан; push aside бартараф кардан, дур кардан; push forward ба пеш тела додан; push off гуфт рахсипор шудан, рафтан; push on идома додан, пайгирй кардан, ба пеш харакат кардан; push one’s way through бо тела додан аз миёни чизе гузаштан; push one’s way ба худ рох кушодан. push-button ['puJ.bAten] н 1) тугма (занг ва а.); 2) он чй ки бо фишор додани тугма ба кор медарояд. push-cart ['pujka:t] п аробаи дастй, аробача. pusher [puja] п 1) фишоровар, теладихачда (шахе ё чиз}; 2) гуфт. фур?шандаи маводи му хад дир. pushing ['pujи)] а коро, пурталош. push-over ['pujouva] п 1) амер. гуфт. кори осон, кори бедарду cap, сахд; 2) одами зудбо- вар/ зудтаслим. pusillanimity [,pju:sila'niraiti] п бечуръатй, буздилй, тарсончакй. pusillanimous [,pju.si'lasmmos] а тарсончак, бечуръат, камчуръат, буздил, puss [pus] п 1) гурба, гурбача, пишак (забо- ни кудакон); 2) духтар. духтапак (мухаббатомез); 3) харгуш (шикор). pussy, pussy-cat ['pusi, 'pusikast] n (pl pussies) 1) гурба, гурбача, пишак, пишакча; 2) гуфт.. зан; pussy willow дарахти бед. pussy-foot ['pusifut] 1. п одами эхтиёткор; put 2. v 1] бе садо рох рафтан (мисли гурба); 2) фис-фис кардан. pustular ['pxstula] а гармигадор, рахднакдор, курк, курки. put [put] v (put; put; pres p. putting) 1) мондан, гузоштан: He put the book in its place. Ban китебро дар чояш монд. Не put the res- olution to the vote Вай карорро ба овоздихй гузошт. 2) чойгир кардан, ниходан, карор до- дан: Не put a notice in the paper. Вай дар рузнома эълон чойгир кард. They put him ups- tairs. Ваиро дар табакаи боло чой доданд. 3) изхор кардан, гуфтан, зикр кардан, баён кардан, навиштан: to put it frankly росташро гуям; I don't know bow to put it. Намедонам, ки инро чй хел нависам. The report puts the facts very clearly. Дар хисобот санадхо хеле аён оварда шудаанд. 4) тарчума кардан, баргардондан: Put this text into French. Ин матнро ба франсавй тарчума кунед. 5) задан, паррондан: to put a bullet into a target тирро ба хадаф задан; 6) водоштан (ба коре); 7) бастан (андоз): to put a tax on imports ба воридот ан- доз бастан; 8) ба кор бурдан, сарф кардан; 9) сармоягузорй кардан, сарф кардан: to put one’s money into stocks пули худро дар сахм сармоягузорй кардан; 10) дучор кардан, гирифторй кардан, ба гардани касе гузоштан; Don’t put all your eggs in one basket. Зарб. ~ Хдмаи тухмхоягро дар як сабад нагузор. put about тагйири масир додан (кишти); put across гуфт. фахмондан, баён кардан; put an end to sth хотима бахшидан ба чизе; put aside а) ба канор гузоштан, дур андохтан; б) захира кардан, барои рузи мабодо гузоштан: to put aside a book китобро ба канор гузоштан; to pat aside money пул гун кардан; put away гундоштан, чамъ кардан, дур кардан. She washed the dishes and put them away. Вай табакхоро шуста дур кард; put back пас гузоштан, чойгузин кардан, ба чои худ гузоштан; put by як с? мондан, захира кардан; аз гуфтугу гурехтан; put down а) фуровардан, мондан: Put down your pens. Каламхоятснро монед. б) навиштан: Put down his name and address. Hom ва сурсгаашро кависед. в) хобондан. пахш кардан: The revolt was put down. Ш?риш xo- бовда шуд. put forth а) ба муомила баровардан, ба амал бапоьардан; б) шоху oapi баровардан: put forward пешниход кардан, матрах кардан: Не put forward a new proposal. Вай акидаи нав пешниход кард. put heads together машварат кардан: put in а) вориди бандар шудан : киштй); б) изхор кардан, дарч кардан; в) даровардан, ниходан, андохтан; г) вакт сарф кардан, вакт
putrefaction гузарондан; д) амер, ба истифода додан; put in black and white навиштан put into effect ба амал баровардан, ба истифо- да додан; put into service харб ба унвони аслиха кабул кардан; Put not у our hand between the Bark and the tree. Зарб. ~ Еа харе, ки бор надорй, чй кор дорй Ба хар от кати нашав. put off а) мондан, гузоштан, акиб андохтан, мавкуф гузоштан. The meeting was put off till Friday. Ч,аласа то рузи чумъа мавкуф гузошга шуд. б) эътироз кардан, гущ ба ношунид за дан; put off the scent аз pox задан; put on а) либос пушидан: He put on his warm coat. Вай камзули гармашро пушид. б'! изофа кардан (вазн). I put cn five pounds. Панд паунд изофа кардам, в) даргирондан: She pul on the light. Вай чарогро даргиронд. put on airs магрур шудан; put on flesh гуфт. танумаид шудан, фарбех шудан; put one right with касеро дар пеши каси дигар сафед кардан; nut one’s hand to болои чизе кор кардан; put out а) баровардан, дароз кардан: Не put out his hand. Вай дасташро дароз кард, б) хомуш кардан: Не put out the candle. Вай шамъро хомуш кард, в) озурдахотир кардан, норохат кардан; put out of temper озурдахотир кардан, ба кахр овардан; put out to sea ба бахр баромадан; put sb at his case касеро рухбаланд кардан; put sb off his guard зиракии касеро рабудан; put sb on his guard каблан хабар додан (касеро) эхтиёт кардан; put the horses to аспхоро ба ароба бастан; иау. кори вазнин фармудан. put through а) ичро кардан, гузарондан (кор), амалй кардан, анчом додан; б) дучор кардан, дарди сао кардан; в) пайваст кардан (бо те- лефон ва г.); put to death ба кати расондан; put to flight ру ба гурез кихсдан; put to inconvenience ба вазъи ногувор дучор кардан; put to rout торумор кардан, ба гурехтан мачбур кардан, фирор кардан; put to test санчидан, имтихон кардан; put together пайвастан, якчоя кардан; мукоиса кардан; put up а) бардоштан. Не put up his hand. Вай дасташро бардошт. б) шинондан, сохтан, барпо кардан: They put up a tent. Онхс чодир заданд. в) пешниход кардан, матрах кардан; г) дар манзили худ чо додан, уток ва бистэр додан; 650- pul up at истодан, карор гирифтан: They put up at a hotel. Онхо дар мехмонхона карор гирифтанд. put up with тоб овардан, бардошт кардан, тахаммул кардан- Не could not put up with it any longer. Дигар инро бардошт карда наме- тавонист. Put your hand no further than your sleeve will reach. Зарб. ~ Ба курпаат нигох карда, пойхоягро дароз кун. putrefaction [,pju:tri'faEkjn] п пусиш, тосиш, фасод. putrefy ['pju.tnfai] v пусидан, тосидан, ган- дидан. putrescent |pju:'tr esnt] а вайроншуда, пусидаистода, дар холи фасод. putrid ['pju:tnd] а вайроншуда, гандида, пусида, фасод. putridity f'pju-'triditi] и пусиш, тосиш. puttee ['pAti] п санск. пайтоба, попеч, патак, putty ['рл-ti] 1. п хамира, рукор, рукаш; 2. гурагач кардан, рукаш кардан. puzzle ['pxzl] 1. п 1) муаммо, чистон: I could not solve this puzzle. Ман ин муамморо хал карда натавонистам. 2) душворй, мушкилй, монеа; 3) парешонй, саросемагй; 4) хайрат; 2. v 1) ошуфта кардан/ шуцан, гич кардан/ шудан, гараш карцан/ шудан. ба хайрат ан- дохтан: Не was puzzled by her reply. Чдвобаш вайро ба хайрат андохт. 2) фикр кардан, дар андеша будан (чизе), 3) саросема шудан; puzzle out хал кардан, пай бурдан, сарфахм рафтан; puzzle over sth майна об кардан, фикри худро ба чизе мутамарказ кардан; puzzlement [’pAzlmant] п ошуфтагй, саросемагй, сардаргумй. pygmy ['pigmi] п пигмей [номи ахли баъзе кавмхои пасткрди Африкан Марказй), пакана. пастак. pyjamas [рэ'бза:таг] п (бо фак. ш. у. меояд) пижама, либоси хоб. Pyongyang ['pja:r)'ja :rj] п ш Пхенян. pyramid [’piramid] п пирамида, харам, ахром. pyramidal [pi'raemidl] а ахромшакл. pyrites [pai'raiti:z] п хим. сулфиди гугирд ё охан. пирит. python ['pi0an] п зоол. питон, мори афъй. л ориф, Q Ч Q, q хабадаххмин х;арфи алифбои забони англисй. Qatar ['ka:ta:] п Катар (кишваре дар халичи
Форс). quack I [kwask] 1. n кот-кот (садои мургобй). 2. v 1) кот-кот кардан (мургобй); 2) карс- курс/ касар-кусар кардан, ran задан. quack II [kwask] 1. п духтури каллобй, дух- тури шайёд; дуохон, азоимхон; 2. а шайёд, фиребгар, риёкор, шарлотан, дагалакор, дагалбоз; 3. v худро ба унвони духтур вонамуд кар- дан, шайдой кардан, риё кардан. quackery ['kwaekan] п фиребгарй, хуккабозй, хилагарй, каллобй. quadrangle [kwo'drserjgl] п 1) чоркунда, чоргуша, мураббаъ; 2) хавлии чоркунда. quadrant ['kwodrant] п риёз. квадрант (чо- ряки дойра). quadrate 1. п ['kwodreit] 1) квадрат, чоргушй, чоркунда; 2) риёз. квадрат; 3) дарадаи дуюм; 3) анат. устухонй чоркунда; 2. а чоркунда; 3. v [kwo'dreit] 1) чоргушй/ чоркунда кар- дан; 2) риёз. ба квадрат бардоштан; 3) хамсоз кардан, мутобик кардан. quadrature ['kwodratja] п квадратура, масохат: the quadrature of the circle масохати дойра. quadrilateral [,kwodri'l®tardl] 1. n чорбар, чоргуша, чоркунда, чорпахлу (чиз); 2. а чортарафа, чордониба. quadruped ['kwodruped] п чорпо, сутур. quadruple ['kwodrupl] 1. а 1) чоргона, чоркабата, чорбахша, чорчузъй, чортой, чор- карата; 2) чор баробар, чор маротиба; 2. v чор баробар кардан/ шудан. quadruplets ['kwodruphts] п pl гурухи чор- гона, чортой. quaff [kwa:f] v култ-култ нушидан, cap ка- шидан, култ кардан, дам кашидан. quag ['kwasg] ниг. quagmire. quagmire ['kwaegmaia] n 1) ботлок, лойдон; 2) мац. вазъи ногувор. quail I [kweil] v ларзидан, до хурдан, худро бохтан, тарсидан, як кад паридан. quail II [kweil] п 1) бедона (паранда}', 2) амер., жар. донишду (.духтар); 3) амер., жар. бокира. quaint [kwemtj а адиб, адоиб, галатй, ши- гифтангез, хайратовар. quake [kweik] 1. п ларза, ларзиш, замин- ларза, зилзила; 2. v ларзидан (рангами зилзила), ларза кар- дан (аз сармо, таре ва г.). quaky [kweiki] a (quakier, quakiest) ларзо- нак, ларзон, ларзанда. qualification [,kwohfi'keifn] п 1) махдудият; шарт, кайд, кайду шарт: Their proposal was accepted without qualification. Пешниходи онхо бе ягон кайду шарт кабул шуд. 2) (од. ______________________________________quarantine pl) салохият, шоистагй, лаёкат, маълумот, ихтисос, тахассус: Не has the better qualifica- tions. Вай тахассуси баландтар дорад. without qualification бидуни кайду шарт. qualified ['kwohfaidj 1. past ва р. р. аз qualify; 2. а 1) салохиятдор, боэътибор, шоиста, сазанда: a qualified doctor духтури боэътибор; 2) сохибмаълумот: a qualified teacher муаллими сохибмаълумот; highly qualified баландихтисос. qualifier ['kwohfais] и сазанда, шоиста, бадардхур (шахе ё чиз). qualify i'kwolifai] v (qualifies; qualified) 1) тайёрй дидан, тайёр шудан (for sth - ба чизе)'. Не qualified for the job by studying at night. Шабона тахсил карда, ба ин кор тайёр шуд. 2) тахассус гирифтан, диплом гирифтан: Не qual- ified as an engineer. Вай дипломи мухандисиро гирифтааст. 3) дигаргун кардан, мулоим кардан, кам кардан: She qualified her earlier remark. Вай кайдхои пешпнаашро мулоимтар кард. 4) маънидод кардан, тавсиф кардан, баён кардан, васф кардан, муайян кардан. Не qualified this policy as dangerous. Вай ин сиёсатро хатарнок тавсиф кард 5) омехтан, тагйир додан. qualitative ['kwoliteitiv] а аз назари сифат, вобаста ба сифат, сифатй, хушсифатй. qualitatively ['kwohteitivh] adv сифатан. quality ['kwoliti] n (pl qualities) 1) сифат, хосият, хусусият, хислат, вижагй: of good qual- ity дорой сифатхои хуб; 2) арзандагй, сазандагй, хубй, арзишмандй, арзиш. qualm [kwo:m, kwa:m] п 1) дилбехузурй, дилбечошавй; эхеоси ногахонии беморй ва г.; 2) изтироб, дудилагй, дилвопаей; 3) амри вичдон, эхсоси гунох, ибо надоштан. quandary [kwon'dean] п (pl quandaries) тааччуб, хайронй, хайрат, тахайюр, саргаштагй, мотй. quanta ['kwonta] pl ниг. quantum. quantitative ['kwontitativ] а микдорй, вобаста ба микдор, ададй. quantity ['kwontiti] п (pl quantities) 1) шумора, теъдод, микдор, андоза: quantity of heat микдори гармй; negligible quantity микдори ночиз; 2) микдор/ теъдоди зиёд, хангуфт, умда: in quantities ба микдори зиёд; 3) риёз. адад, ракам; unknown quantity номаълум, адади номаълум. quantum ['kwontam] лит. п (pl quanta) 1) микдор, шумора, андоза, дарача; 2) микдори муайян, сахм; 3) физ. квант. quarantine ['kwarantim] 1. п карантин (дар асл нигоуоории чилр^заи киштй дар бандар, ки эртимол касалии сирояткунанда дошта бошадд, 2. v карантин кардан, дар карантин нигох доштан; мау. хонанишин кардан.
qUafTci______________________________________ quarrel ['kworal] 1. n даъво, сктез, низоъ, мунокиша, чаячол (about/over sth - барои чизе)'. They have not been friends since that quarrel. Пас аз хамон мунокиша онхо дигар дуст не- станд. make up a quarrel оштй кардан; pick/ sick a quarrel бадоначуй кардан (барои даъво); take up another’s quarrel ба мунокишаи шахей дигар кати шудан; 2. v (quarreled; quarrelling) 1) низоь кардан, ситеза кардан; 2) хурдагирй кардан, айбчуй кардан, чанчол кардан, чангй лафзй кардан (about/over sth - аз барои чизе): They q за reeled over a trifle. Онхо аз бораи ночизе айбчуй карданд. A bad workman always quarrels with his tools. Зарб. ~ Нодон ба кори худ хайрон аст. quarrel with one’s bread and butter бар зидди манфиати худ кор капдан; quarrelsome ['kworolsom| а даьвой, ситезачУ, зудхашм, маншаталаб, арбадачу, шаттох. quarry 1 ['kwon] п (pl quarries) сайд, шикор, туъма, ганимат (дайвоче, ки мавриди шикор аст). quarry II ['kwen] 1. п (pl quarries) кони санг, кони санггирй, маъдани санг; 2. v санг истихроч кардан, кофтуков кардан. quart [kwo:t] п 1) кварт (ченаки маеъ дар Британияи Кабир = 1/4 галлон - 2,14 л; дар IUMA = 0,95л); 2) зарфи гунчоиши 1 кварт дошта; try to put a quart into a pint pot кГшиши имконнопазирро кардан. quarter ['kwo:taj 1 n 1) чоряк, яки чорум, чахоряк: a quarter of a melon чоряки харбуза; a quarter past two чоряк пас аз ду (соат); 2) марказ, махал, махалла, бахш (ша^р): residen- tial quarters махаллахои истикоматй: 3) pl хона, кароргох, манзил, маскан, махалли зиндагй: Не has comfortable quarters. Вай манзили бародат дорад 4) (од. pl) доираи шахсони муайян: influential quarters доирадои бонуфуз; 5) амер, сиккаи 25 сента. яки черуми доллар; 6) чой, тараф- from everky quarter аз дар тараф, 7) дасту шона (гушти гов. гусфанда ва г.); 8) баз;. чоряки мил; 9) дар яке аз чор тарафи кутбнамс (шимол, чану б, шарк, гарб); at close quarters аз наздик, дар фосила): кам; come to close quarters дар бадс даст ба гиребон шудан; from all quarters аз дама/ дар тараф; take up quarters хона кардан, манзил гирифтан, сокин шудан. 2. v 1) ба чор кием таксим кардан, ба чор хиссаи баробар таксим кардан, чоряк кардан; -652- 2) чор пора кардан; 3) бахш кардан, кптьа- Китьа кардан; 4) таъ. чормех задан; 5) чо/ маскан додан, чои истикомат додан (хусусан ба сарбозон); 6) бо диккат чустучу кардан, тачеис кардан; quarter-day ['kworta'dei] п рузи аввали дав- раи семода. quarter-deck ['kwo:tadek] п акиби садни киштй. quarterly ['kwo:tali] 1. п мадаллае, ки дар се мод як маротиба мебарояд, мачалаи семода: This magazine is a quarterly. Ин мачалла дар се мод як маротиба мебарояд. 2. а семода, чоряки; 3. adv як бор дар се мод, дар сол чор бор, семода: The meetings occurs quarterly. Цадасадо дар се мод як бор баргузор мешаванд. quartermaster ['kwo:ta,rna:sta] п 1) уар. сар- дори кисмати хочагй; 2) баз; ронанда. quartern ['kwo:ton] п 1) чоряк, яки чорум; 2) чоряки пинт; 3) чоряки варак. quarter-sessions f'kwo:tasej’nz] п додгоде, ки хар се мох як бор ташкил мешавад. quarto f'kwo:tou] п 1) чоряки варак; 2) ки- тоб ба дачми чоряки варак. quartz [kwo:ts] п мин. кварс, маъдан. quash [kwoj] v 1) хук. бекор кардан, ботил кардан, аз эътибор сокит кардан; бартараф кардан; 2) мач. саркуб кардан, пахш кардан. quasi fkweisat] лот. adv гуё, гуё ки, шабед, вонаму дин, зохирй, -намо. -вора: a quasi scho- lar донишманцнамо, шабеди донишманд. quaver ['kweivo] 1. п ларзиш, ларзониш; 2. v ларзидан, бо садои ларзон туфган ё хондан. quavery f'kweivon] а ларзанда. quay [ki:] п содил, девори содил. queasy ['kwi:zi] a (queasier, queasiest) 1) сует, 2) нодол, нотоб, нохуш; 3) зуддарос; мау. зуд безор. queek [kwi:k] г варёд кардан (бум). queen [kwi:n] 1. п 1) зани подшох, шодбону; 2) малика: the queen of England малика и Анг- лия; 3) мач. кафари аввал, саромад; 4) маликаи занбурдо yqueen bee уам мегуянд); 5) бибй, да- ма (варакрбозй); 6) ферз, фарзин, вазир (шоумот); 2. v 1) ба унвони малика баргузидан: 2) пиёдаро табдил ба фарзин кардан (шоумот); 3) ба унвони малика дукмронй кардан. Queen Ann is dead! Зарб. ~ Гуё Америка кушода бошад! (чавоб ба хабари деромада). When Queen Ann was alive. Зарб. ~ Дар давраи Ьобои Одам. queenly [kwi nh] a (queenlier, queenliest) шадбенувор, маликавор. queer [kwia] 1. a 1) ачиб, ачоиб ва гароиб, гайриодй, галатй; 2) гул, васвосй, девона; 3) сохтагй, гайриасил, беарзиш; 4) каме бемор,
нохуш, касал; be in queer street гуфт. дар холати ногувор будан, гирифтории моли доштан; be queer for амер. гуфт. девонаи чизе ё коре будан; feel queer бехолй хис кардан, касал будан. 2. v 1) вайрон кардан, хароб кардан, ба таъхир андохтан; 2) фиреб додан. quell [kwel] v саркуб кардан, хобондан, пахш кардан. quench [kwentf] v 1) нишонидан, фуру ни- шонидан (ташнагй), лаб тар кардан, сероб кардан; 2) хомуш кардан (оташ\, 3) обдида кардан, об додан, дар оби сард задан (о.уан, пулод ваг.). quenchless ['kwentfhs] а шоир. хомушна- шаванда; серчашаванда (аз об). querulous ['kwerulas] а сергурбат, эродгир, айбчу. query ['kwiari] 1. п (pl queries) 1) пурсиш, пурсучу, савол; 2) шак, шубха; аломати савол . ? 2, v 1) пурсидан, савол кардан; 2) шубха кардан; 3) тахкик кардан, пурсучУ кардан, quest [kwest] п 1) чустучу. дунбо.травй, пажухиш, тачеис, бозчУй; 2) сафар дар ЧустучУи мочаро, сафари иктишофй; 2. v 1) чустучу кардан, пурсучУ кардан, ттяжухидан, пурсидан, савол додан; 2) изхори шак кардан; in quest of дар чустучУи, дар талаби, ба дун- боли. question ['kwestfon] 1. и 1) савол, пурсиш: Ask me no questions. Савол чадихед. 2) мушкилот, масъала: economic and social ques- tions масъалахои иктисодй ва ичтимой; 3) шак, шубха, тардид, дудилй; beyond/ out of the question а) бешубха, бешак, бидуни шак, бидуни тардид; б) гайрипмкон, тайримумкин; beside the question номарбут ба мавзуи мавриди бахс; in question мавриди бахс, мазкур, фавкуззикр: the person in question шахсе, ки сухан дар бораи он меравад; The question is (that)... Гап дар сари он ки... without question бечуну чаро; 2. v 1) савол додан, пурсидан: The students questioned the teacher. Донишчуён ба муаллим савол доданд. 2) шубха кардан, шубха андохтан, шак овардан, дуцила будан, мавриди тардид карор додан: They questioned the sincerity of his remarks. Аз сидкй будани суханхояш шубха карданд. 3) истинток кардан, бозчуй кардан. questionable ['kwestjonobl] а шубхаангез, гайри кобили эътимод. questioner [’kwestjana] п истинтокгар, пур- санда. ___________________________________q'jiescence(cy) questionless ['kwestjnhs] 1 а бешак, бешубха, бидуни шак; 2. adv бешак, бешубха. question-mark ['kwestfanma:k] п аломати савол (?). questionnaire [,kwestJa'nea(r)] фр. п са вол- нома, пурсишнома, анкета. queue [kju:] 1. в 1) навбат, саф, радиф: Не was standing in a queue Вай дар навбат меи стод. 2) муи бофта ва овехта дар пуштй cap; 2. v 1> навбат истодан, саф бастан, радиф бастан (инч. queue up): We queued up for half an hour. Mo ним соат дар навбат истодем. 2) бофтан (лгрй). quibble ['kwibl] 1. п 1) суханбозй, лугатбозй; 2) дурравй, бахоначуй; 2. v 1) бо лугат бозй кардан; 2) хошия раф- тан, аз зери пурсиш дур рафтан, аз чавоби бевосита дур рафтан. quick fkwtk] 1. п 1) гушти хассоси зери но хун; 2) эхсосог, дил, калб; 3) the quick зиндахо (%амчун шак у. истиф. меш.) the quick and the dead зиндахо ва мурдахо; 2 а 1) тез, фаврй: a quick reply чавоби фаврй; 2) чобук, чолок. тезкор. тездаст: a quick workman коргари чобук; 3) зинда, серхаракат: a quick child кодаки серхаракат; Be quick about it! Зуд бошед! Шитоб кунед! cut to the temper ба китики касе расидан; quick temper тундмпчозй, бадчахдй; 3. adv тез. зуд: Please come quick! Лутфан. зудтар биёед! quicken "kwikn] v 1) зинда кардан/ шудан, чони тоза бахшидан, эхё кардан/ шудан; 2) чунбиши чанинро хис кардан, чон гирифтан. лагад задан (чании); 3) баран^езондан, баран- гехтан, ба хаячон овардан, хавасманд кардан; 4) шитобондан, тез кардан, суръат додан. quickie ['kwiki:] п махсулоти паст си фат (ки- тоб, филм ва г.). quicklime ['kwiklarm] п охаки ношукуфта/ нокушта, охаки зинда. quickly ['kwikli] adv тез, зуд. quickness /kwiknis] п зудй, тезй. quicksand ['kwiksasnd] п реги равон. quicksei [kwikset] п калама, даста, кабза. quicksilver f'kwik,silva] п симоб. quickwitted ['kwikwitd] а тезхуш, зудфахм, зирак. хозирчавоб. quid I [kwid] п гуфт. як фут-стерлинг, як паунд. quid II [kwic] п тика (хусусан тикаи бо хам фишурдаи тамоку, ки дар дауон мехояно). quiddity [kwiditi] п (pl quiddities) 1) мохият, чавхар, асл; 2) базла, суханбозй, кофия. quidnunc [kwidnAijk] лот. п суханчин, ха- баркаш, гайбатчй. quiescence(cy) [kwai'esnsi] п оромй, гайрифаъолй.
quiescent quiescent [kwai'esnt] а ором, сокит, гайрифаъол. quiet ['kwaistj 1. n оромй, оромиш, сукут, бесадой, ночунбой: They enjoyed the quiet of the country. Онхо аз оромии дехот лаззат мебурданд. 2. а 1) осуда, ором, хомуш, сокит, бесадо: They lived in a quiet neighbourhood. Онхо дар мухити ором зиндагй мекунанд. 2) бехаракат, ночунбо, бетакон; 3) ором, бемавч (&?хд); 4) мулоим, хоксор; 5) норавшан, хира; 6) пинхон, нихон; as quiet as mouse бе сир ва садо; комилан ором; Keep (Be) quiet! Ором шавед! Галогула набардоред! out of quiet бекарор; on the quiet махфиёна, пинхонй, махрамона; 3. v 1) ором шудан (инч. quiet down), ором кардан, осудан, оромондан: Quiet down, please. Лутфан, ором шавед; 2) таскин додан; 4. inter Ором! Хомуш! quietly ['kwaiath] adv оромона, охиста. quietness ['kwaiotnis] п оромй, рохатй. quietude ['kwaiatju:d] и оромиш, осудагй, сафо, сукут. quietus ['kwai'htas] п 1) халосй, рахой (аз масъулият ва г.); 2) марг, охир; 3) маргбор, марговар. хар чизи кушанда; 4) оромкунан ха, осудагар. quill [kwil] 1. п 1) шохпар, шохбол, пари калон (параша), бол, канот; 2) катам (аз пар сохташуда)', drive a quill пар кандан; pure quill воксан хуб, олй, асил; 2. г 1) ба калтак печондан; 2) парнуш кар- дан, аз пар пушондан; 3) пар кандан. quilt [k wilt] 1. п болопуш, шабпуш, курпа. 2. v духтан, очидан, ожидан, лихофдузй кардан, бохам духтан. quince [kwms] и 1) дарахти бихй; 2) меваи бихй. quincentenary ['kwmsen'timan] п 500 солагй, чашни 500 солагй. quinine [kwi'ni:n] п хина, гина-гина (доруи зидди варачд, ки аз пусти дарахти хина тайёр карда мешавад.) quinsy ['kwinzi] п тиб. ангина, дарди гулу. quint ['kwint] п мус. квинта. quintal ['kwintl] п квинтал (вохиоп санциши вазн: амер = 45.36 кг; анг . = 50.8 кг.) quintet ['kwintat] п дастаи панчтой, гурухи пандгона. quintuple ['kwmtjupl] 1. а 1) панчкарата; 2) иборат аз панч чиз; 2. v панч маротиба зиёд кардан. quip [kwip] п хачвия, шухй, базла, латифа. quire I ['kwaio] п 50 варак, бастаи когаз. quire II ['kwaia] ниг. chor 1, 2. 654 - quirk [kwo:k] n 1) калимабозй; 2) руйовардй, чархиш, ногохомад; 3) вижагй, хислати бахусус, хуи вижа, одати ачиб; 4) меъм. фурурафтагии борик. quirt [kwo:t] 1. п камчини дасткутох; 2. v бо камчин задан ё рондан (аспро). quit [kwit] 1. п тарк, катъ (кор); 2. а озод, бехисоб, баробар, рахо; 3. v (quitted; quitting) 1) рахо кардан, фориг кардан; 2) бозпардохт кардан, чуброн кардан; 3) тарк карда баромадан, рахсипор шудан, рафтан: Не quitted the room in anger Вай xo наро бо кахру газаб тарк кард. 4) даст каши- дан аз, партофтан, катъ кардан, бас кардан (корро). Не decided to quit his job. Вай карор дод, ки корро партояд. quitclaim ['kwitkleim] 1. п тарки даъво, са- нади тарк; 2. v аз хакки худ гузаштан. quite [kwait] adv 1) комилан, сад дар сад, бакуллй, тамоман, capocap: I quite agree with you. Ман комилан бо шумо хамфикр хастам. 2) зиёд, хеле: It took quite a long time. Ин амр вакти хеле зиёд гирифт; 3) вокеан, ба дурустй, баростй; quite a few/ bit гуфт. хслс бисёр, нисбатан зиёд; quite so хак асту рост, рост мегуед, комилан дуруст; quite the thing муд, расмшуда; quits [kwits] а баробар, интиком гирифта; be quits with баробар кардан, баробар шудан (интиром), хисобро баробэр кардан, интиком гирифтан: I will quits with him some day. Як руз интикомамро аз у мегирам. call it quits тарки дустй кардан; cry quits худро бо дигаре баробар эълон кар- дан, даст аз интиком кашидан. quittance ['kwitsns] п 1) чашмпуши аз, гу- заштан аз хакки худ, тарки даъво; 2) санади тарки даъво ё чашмпуши; 3) пардохт, подош, сазо. quitter ['kwita] п амер. гуфт. зуднавмед, бе- пушткор, касе, ки тез кореро тарк мекунад. quiver I f'kwiva] 1. п ларза, ларзиш; 2. v ларзидан, такой хурдан, ларзондан, та- кой додан. quiver II ['kwiva] и тиркаш, тирдон, найза- дон; a quiver full of children шух. оилаи калон; an arrow left in one’s quiver мац. воситахои ба- рои захира монда; quiverfull ['kwivofal] и 1) шумораи тирхое (найза), ки дар тирдон мегунданд; 2) шух. ои- лаи калон; qui vive [,ki:'vi:v] фр. п кучо меравй? Исми шаб чист? Ист? Бигу кистй? on the qui vive гушбазанг. quixotism, quixotry ['kwiksatizm, kwikston] n амали донкихотмонанд, амали хаёлпарастона,
- 655 - rack андешаи ормонй. quiz I [kwiz] 1. n (pl quizzes) амер, озмуна, озмунча, саволнома, гурухи саволхои санчишй: a sport quiz озмунаи варзишй; 2. v 1) бозчуй кардан, пурсучу карда фахмидан, мавриди пурсиш карор додан; 2) озмунча гузарондан, озмоиш гузарондан, имтихони хурд супоридан. quiz II [kwiz] 1. п 1) шухй, хазл; 2) шух, густох; 2. v масхара кардан, даст андохтан. quizzical ['kwizikl] al) шухиомез, ханда- цор, ачоиб ва гароиб; 2) шух, мазокомез; 3) пурсон, пурсишомез: a quizzical look нигохи пурсишомез. quod ['kwod] 1. п гуфт. зиндон, махбас; 2. v ба шндон партофтан, хаос кардан. quoin [koin] п 1) гушаи бино; 2) санг ё хиш- ти кундй; 3) гунбази калъа. quondam ['kwondam] лот. а собик, пешин, каблй. quorum [kwo:ram] п лот. кворум, хадди акали аъзои лозимй, quora f'kwjuto] п сахмия, сахм, квота, им- тиёз, сахм. quotation [kwou'teifn] п 1) иктибос; 2) тир фехрасти сахомог, бахои сахм (дар бозори муомилот). quotation marks [kwou’ceijnma:ks] п pl ало- мати нохунак (“ “.) quote [kwout] 1. п 1) иктибос; 2) pl алома- ти нохунак; 2. v 1) иктибос овардан, вогуй кардан, бозгуп кардан; 2) накл кардан, зикр кардан quoth [kwouS] г гуфтан (кадилш), як дахон гуфтан. quotidian [kwo'tidien] а 1) харруза, рузона; 2) рузмарра, одй. quotient ['kwoufant] п 1) риёз. хосили таксим; 2) коэффисент, адади зарбкунанда. Quran r'kuirasn] п Куръон. Rr R, г [а:] уаждауумин харфи алифбои забони англисй-, The three R's гуфт. хондан, навиштан ва хисоб (r)eading, (wlriting, (arithmetic). rabbet r'raebit] n 1) ком ва забона; 2) фок (начуорй). rabbit ['rasbit] 1. п 1) хартуш; 2) мач. шахей тарсончак, одами буздил; 2. v харгуш шикор кардан. rabbit-hole ['raebit,houl] п хона/ лонаи харгуш. rabbit-hutch ['rtebithAtfl п кафас барси харгуши хонагй. rabbit-warrenYrffiEit.woran] п лонаи харгуш. rabble [raebl] п издихом, анбухи мардум, туда; 2) авбош. rabid ['rasbid] а 1) тиб дучори бемории хорй: a rabid dog саги хор; 2) оташин, бадчахл, шурида, газабнок, пурхашм. rabidity [ra'bidui] п бадхашмй, хашмгинй. rabies ['reibi:z] п тиб. хорй. raccoon [ro'ku:n] п зоол. ракун, енот \хайеони малламуи бешазори Америка). race I [rets] 1. п 1) пойга, мусобикаи дави- дан, хамлавй (барои суръат)", a car race пойгаи автомобплронй; horse race аепдавонй; Marathon race дави марафонй; 2) ракобат, мубориза, дунбо.тагирй, шитобгирй: an arma- ment race мусаллахшавии бошитоб; a race for power мубориза барои хокимият; 3) pl пойга, аепдавонй; 4) харакат ё кадамзании тез; 5) чараёни тезй бахр; 6) рохи зиндагй, His race is run. Зиндагиаш сипарй шуд Пояш лабй гур расидааст. the races пойга; 2 v 1) мусобика кардан, давидан, тохтан, дар мусобика ширкат варзидан, хамдавй кар- дан: Let’s race to see who gets to the school first. Биёед медавем ва мебинем, ки кй якум ба мак- таб мерасад 2) босуръат гузаштан: The саг raced past the farm. Автомобил босуръат аз пеши ферма гузашт. 3) дар пойга иштирок кардан. race II [rets] п 1) нажод, пуст: the white/ black race нажоди сафед/ сиёх; an Aryan race нажоди ориёй; Ang o-Saxon race нажоди англосаксон; 2) кабила, тоифа, кавм, табака; сулола, наел, авлод: the human race кавми одамй, одамизод; race hatred адовати пажодй. race-card ['reiska:a] п барномаи пойга. racecourse r'reisko;s] п майдони аепдавонй, ипподром, майдони пойга. racehorse 'reishe:s] п аспи пойга. race-meeting ['rets.nu.nq] п р?зи пойга/ аепдавонй. racer [reisa] п 1) пойгачй; 2) автомобил/ киштии пойга; 3) аспи пойга. rachitis [rae’kaitis] п тиб. рахит. racial ['reijol] а нажоди, вобаста ба нажод. racialist ['reijahst] п кажодпараст. racism [TeisizamJ п нажодпарастй, нажодгарой, таассуби нажодй. racist ['reisist] ниг. racialist. rack [гаек] 1 п 1) чои либосовезй, рахтовез: a hat rack чои кулоховезй; 2) чо, раф. токча, рафа; Нс put his suitcase up on the rack. Вай чомадонашре болои раф гузошт. 3) чархи шиканча, галтаки шиканча; 4) панчэра; 5) ас- боби маъданшуй; 6) хар. дастгохи доштани бемба; 7) охур; 8) мау. шиканчаи р^хй, ранч; 2. v 1) шиканча кардан, азоб додан (бо шиканча); 2) озурдан, ранч додан (сахт): 3) аз
-656- racket хад зиёд кор фармудан; rack one’s brains фикри худро сахт ба кор бурдан, майна об кардан. racket I ['raekit] и 1) дан дол, галогула, хайёхуй, хамхама, магал: the racket of the students lunchroom галогулаи ошхонаи донишчуён; 2) конок, фиреб, хила, найранг: narcotics racket кочоки маводи мухаддир: 3) амер. бочгирй, базурситонй, тахдид, ришваситонй. racket II ['raskit] п чавгон (аз решай арабй) (барои бозии теннис, бадминтон ва г.), раксгка racket III ['raekit] v 1) хаети хушхолопа гу- зарондан; 2) чанчол ба по кардан, хаёхуй андохтан. rackateer [,raeki'tia] п амер., жар. кочокчй, бочгир, зургов, рохзан, тамаъкор. racketeering [gaeki'tiarirj] п рохзани, горатгарй, бочгирй (гайрихонунй), террор. rackety ['raekiti] а нургавго, бетартиб, чанчоломез, пурхаёхуй. rack-rent f'ra».krent] 1. п ичрапу.тии аз хад зиёд. 2. v ичорапулии зиёд ситондан. rack-wheel ['raekwil] п чархи дандонадор. racoon [гэ'кшп] п рокун, енот (raccoon хам навишта мешавад). acouet t'raeki t] ниг. racket, racy ['reisij a 1) хуштаъм. хушмаза: racy fruit меваи хуштаъм, 2) сархол, пуршавку завк, пуршур, богайрат, кавиирода; 3) тунд. забонсуз, тунду тез. radar ['reida:] п радар (дастгохи махсус, ки мавчхои электромагнита истифооа мебарад). radial ['reidial] а шуой, пуртобй, радчалй. radiance ['reidions| п дурахшпш, тобиш. тобандагй, рахшандагй. rad’ancy ['reidiansi] ниг. radfarce. radiant ['reidiant] 1. n физ. манбаи нур/ гармй; 2. а пурчило, дурахшаида, дурахшон, ну- рафшон, пурнур, нуронй: a radiant morning субхи дурахшон. radiate ['reidieit] v нуру мавч пошидан, шуоъ додан, тобидан, дурахшидан, мунаввар шудан. radiation [,reidt'eijn] п нурафшонй, тобиш. барк, чило, равшанй. бориш: the radiation of electromagnetic rays бориши нурхои электромагнитй. radiator ['reidieitaj n 1) радиатор, гармотоб, сардкун (автомобил ва г.); 2) мавчфирист. radical ['rtedrksl] 1 п 1) реша, бунёд, асл, 2) решабарандозй, ифротгарой; 3) риёз. реша, аломати реша; 41 си. радикал (сиёсатмадори ифротй, тарафбории ислохоти аслй); 53 хим. радикал; 2. а 1) асосй, бунёдй; реша, аслй, асосй: а radical principle як асли асосй; 2) ба реша ман- суб буда; 3) ифротй, тундрав, радикалй, решагарой. radicalism ['raedikalizm] г радикализм (равн- яй сиёсй). radii ['reidiai] pl аз radius. radio ['reidiou] 1. n радио( инч. radio set): by radio, on/ over the radio тавассути радио, аз радио. 2. v аз радио пахш кардан/ шунавондан. radio- ['reidiou] pref радио, радиой' radioas- tronomy ахтаршиносии радиой. radio-active ['reidiou,scktiv] а радиоактивй, партавзо. radio-activity [,reidiou$k'tiviti] п тобиш- гарй, партавзой. radiogam ['rcidiougraein] п 1) радиограмма; 2) акси рент генй. radiograph ['reidiougra:fj п акси рентгени, радиограф. radiolocation Lrcidioulou'kcijh] п радиоло- катсия (муайян кардани макан ва самти уаракити объектхо ба воситаирадар). radio-man ['reidioumten] п радиочй. radish [’r*di|] п редиска, турбча, турб; шалгамча, шалгамчаи сурх. radius ['reidios] п (pl radii) 1) геом. радиус, шуоъ; 2) мач. дойра, худуд: within the radius of three kilometers дар худу ди се километр; out- side the radius of knowledge мац. берун аз худудп дониш/ дарк; 3) махдуда, хад, карон; raffle (reefl] 1. п лотерея, куръакашй; 2. v лотерея бозй кардан, бозии лотереяро гузарондан. raft I [ra:ft] 1, л 1) амад, сал; 2) каики тахчахн: 2. v 1) бо амад/ каики тахпахн аз дарё гу- заштан; 2) бо амад сафар кардан. raft II [ra:f 1] п микдори зисд, як олам. raftei I ['ra:fta] п болор, дастак. rafter II ['ra'fta] п амадсоз, амадчй, амадрон. raftsman ['ra:ftsmon] п амадсоз, амадчй, амадрон. rag I [reeg] п 1) латта: Не cleaned the car with a rag. Вай автомобилро бо латта тоза кард. 2) pl жанда, чанда, либоси дарида/ чагида- чагида: The beggar was dressed in rags. Гадо либоси дарида дошт. 3) тахк. пардаи театр; пулхеи когазй; бодбон; парчам; рузнома; 4) порча, бурида, даридаи чизе; chew the rag сухбатк дустона кардан; cram on every lag хамаи бодбонхоро бардош- тан; glad rag? жор. куртаи бехтарин; rag II [raeg] 1. п ш^хии дагал; 2. v айбчуй кардан, сарзаниш кардан; 2) шухии амалй кардан; 3) барангехтан,
-657- raise шурондан. ragamuffin ['raegomAfm] n чандапуш, чулхундипуш. rag-and-bone-man [,i£egan'boun,man] n кухнафуру-ш. rag-bolt fraegboult] n тех. сунба, шёгка, rage [reidj] 1. n 1) хашм, газаб, шур, кахр, асабоният: His voice was quivering with rage. Овозаш аз газаб меларзпд. 2) девинагй, чунун; fly into a rage ба хашм,' газаб омадан; 2. v 1) хашмнок шудан, ба газаб/ хашм омадан, асабонй шудан (at/agalnst - нисбати): Не raged at the man who had insulted his friend. Аз рафтори марде, ки дусташро озор дода буд, хашмгин шуд. 2) вахшиёна амал кардан, тугён кардан (трфон. касалй ва г.): The storm has been raging for three days. Гуфон се руз боз тугён мекард. ragged f'rxgid] a 1) жанда, пора, кухна, по- ра-пора; 2) нохамвор, номавзун, сарпдастй: ragged style сабки номавзун, 3) чандапуш; 4) пахмок, сермуй; 5) шахшул, дагар-бугур; raggery f'rasgari] п жар. либос (асосан занона), «латта». ragging ['raegii)] п геол, майдакунии маъдан. ragman ['raegman] п жандафуруш, кухнафаруш. ragout ['raegu:] фр. п рагу (навъи кабоб). ragtag ['raegtaeg] и гуфт. табакахои пасти чомеа, авбошон, партовхои чомеа. ragtime ['raegtaim] п мусикии зарбй (мусикии сиёхпустони Америка, ки дар аввали карни XIX ба вучуд омада, яке аз заминахои мусикии чаз ба шумор меравад.) raid [reid] 1. п тохту тоз, юриш; хамла. хучум (ногах;ониу, 2. v тохтан, шабохун задан. raider [reida] п иштирокчии хучум. rail I [reil] v дашном додан, сарзаниш кар- дан, хурдачуй/ айбчуй кардан. rail II [reil] 1. п 1) дастандоз, панчара: Hold on to the rail! Дастандозро капед! 2) реле; 3) хати рохи охан: The train stopped because a rail was broken. Кдтора истод, зеро дар пеш рохи охан шикаста буд. 4) либосовез; by rail бо рохи охан, бо катор; 2. v 1) чудо кардан, девор кашидан, панчара задан; 2) хати рохи охан хобондан, 3) тавассути рохи охан рафтан/ бор кашон- дан/ саёхат кардан; 4) рохи охан хобондан. railing ['reilirj] п 1) марз, панчара; 2) релегузорй. raillery ['reihn] п (pl railleries) шухии со- фдилона/ халимона. railroad ['reilroud] 1. п амер, рохи охан, хати рохи охан; 2 v 1) бо рохи охан кашондан; 2) бо рохи схан саёха: кардан, 3) лати роли охан сохтан; 4) амер, бошитоб тасвиб/ тасдик кардан (конун ва г.); 5) ба амал овардан, бо шитоб анчом додан укореро). railway ['reilwei] п рохи охан, хати рохи охан. railwayman [’reilweimsn] п рохиоханчй, хизматчии рохи охан. railway-yard ['reilweija:d] п парки рохи охан. raiment ['reiment] п шоир. либос, пушок. rain [rein] 1. п 1) борон pouring/ peting rain борони сел; It looks like rain. Борон бориданй аст. 2) бориш: seasonal rains боришхои мавсими; 3) хавои борони; 4) мац. рехтан, фу- руд омадан; 2. v боридан, борон омадан: it rains; it is raining. Борон меборад. a rain of kisses бусахои пай дар дай, бусабороп; It never rains but it pours. Зарб. ~ Бигу дилро, ки гирди гам нагардад. / 4зеро гам ба хурдан кам нагардад. (РумО) It rains cats and dogs. Зарб ~ Борони сел мебо- рад. Rain at seven, fine at eleven. Зарб. ~ Рузй хафтшанбе. rain or shine чй борон бошад. чй офтоб; raindrop катраи борон; the rains фасли борон. rainbow' [Teirbou] г. рангинкамон, камони Рустам, тирукамон raincoat i'reinkout] а плащ, бсронй. rainfall ['reinfol] п 1) резиши борон, 2) бо- риш. rain-gauge [reingeidg] и боронсанч фастгоф}. rainless [Teinlis] а бебсриш, хушк, камбо- риш. rainproof! tight ['remprud, -tait] а. бороннс- гузар, обногузар. rainstorm ['reinsto:m] n борони сел, туфон. rainworm ['remwo:mj n кирми борон. rainy ['remi] a (rainier; rainiest) борони, сербэрон, сербориш, пурборон; save/ lay for a rainy day барои рузй мабодо/ ниёз/ тангдастй захира кардан. raise [reiz] 1. п 1) афзоиш, зиёдшавй (ли5лае); 2) изофаи хукук; 2. v 1) баланд кардан, боло бардоштан: She slowly raised her head Вай охиста-охиста ca- рашро бардошт. 2) боло бурдан. бардоштан, зиёд кардан: to raise wages музди мехнатро баланд бардоштан; to raise the production истехсоли махсулотро зиёд кардан, 3) парва- риш кардан (растанй, уайвонот, паранда); 4) тарбият кардан, калон кардан, фарзанд ба воя расондан' She raised five children. Вай панч фарзандро калон кардааст. 5) эъчод кардан, ба вучуд овардан: His remark raised suspicion. Кайдхои у шубха ба вучуд овардапд. 6) гирд
658 raisin овардан, чамъ кардан: to raise an army лаш- кар чамъ кардан; 7) бедор кардан, аз хоб хе- зондан; 8) бино/ барпо кардан, сохтан; 9) ба по хезондан (барои хрыоя ва г.); 10) пат баро- вардан, патдор кардан; 11) зикр кардан, хо- тирнишоп кардан; 12) бардоштан, рафъ кар- дан: to raise the siege of the city мухосираи шахрро рафь кардан; 13) зинда кардан (дубо- ра)' raise a blockade/ siege мухосираро бардоштан/ рафь кардан; raise a loan карз гирифтан: raise bread хамир андохтан/ хобондан; raise money пул ба даст даровардан; raise the devil/ hell, амер, raise the roof гавго бардоштан, хаёхуй кардан, бисёр хашмгин шудан. raisin ['reizn] п (од. pl) кишмиш. rajah ['ra:dya] п рочо (санскрит), шохзода. солор. rake I [reik] 1. п 1) чангола, чангак, хаска- шак, баргчамъкун: Не gathered the leaves with his rake. Вай баргхоро бо чангак чамъ кард; 2) мац. шахей хеле хароб; 2. v 1) чамъ кардан, хамвор кардан (бо чангак)'. Не raked the leaves into piles. Вай баргхоро туда-туда чамъ кард. 2) харошондан, тарошидан; 3) бо хокистар пушондан (оташро); 4) уар. зери оташи ша- дид гириф1ан; 4) сарэсар зери назар доштан; rake in босуръат микдори зиёди чизеро гирд овардан; rake out кашица баровардан, бароварда тоза кардан; rake up иттилоот ба даст овардан, кашф кар- дан. rake II [reik] 1. п бехудагард, айёш, харза, занбоз (мард); 2. v айёшона зиндагй кардан, rake-off ['reik,of] п 1) амер., жар. сахм, хиссае аз даромад (гайриконунй); 2) ришва, пора. raker [reiko] п 1) чангак, хаскашак; 2) шахей бо чангак кор кардаистода. rakish I ['reikif] а харза, занбоз, бадахлок, фосик, айёш. rakish II ['reikij] а 1езгард, зудгард (цаизф). rally I [rseli] v шухй кардан, истехзо/ масхара кардан. rally II ['rseh] 1, п (pl rallies) 1) чамъомад, гирдихамой: a peace rally гирдихамой ба тарафдории сулх; 2) баркароркунй; 3) муттахидкунй; 4) якчошавй, бахамой; 2. v (rallies; rallied) 1) гирдоварй ва сомондихй кардан, цубора омода шудан/ кардан, чамъ кардан/ шудан, муттахид кар- дан/ шудан, гирдоварй кардан (кушуни дар роли фирор ё акибнигиинироХ The party rallied round him. Хдзб дар атрофи вай муттахид шуд. 2) эхё кардан, аз нав чон бахшидан; 3) ба кумаки касе шитофтан. даври касеро гирфтан ва кумак кардан, гирд омадан; 4) чонй тоза ёфтан, чон/ неру гирифтан, бехбудй ёфтан: to rally from illness аз беморй бехбудй сфган; 5) дубора боло рафтан, авч гирифтан, афзоиш ёфтан (бозори сауом). ram [ram] 1. п 1) гусфанди нар, кушкор; 2) теза, тезон; 3) (the R бо харфи калон) бурчи Х,амл; 2. v 1) рахна задан, бо теза задан (кишти- ро); 2) бовар кунонадан, исбот кардан; 3) шибба задан, пур кардан, фишурда кардан; 4) бо зурй фишор кабулондан, тахмил кардан, аз тасвиб гузарондан (across, through - аз ). ramble ['rambl] 1. п сайру гашт (бе максади муайян), волгардй; 2. v 1) гаштугузор кардан, сарсарй гаштан, сайру гашт кардан; 2) бе максад ran задан, аз як фикр ба дигаре гузаштан. rambling ['ramblirj] al) бесару нуг, бемар- бут (нутф); 2) хазанда (гиёу); 3) пароканда, парешон. ramification [.ramifi'keijh] п 1) шохабандй, чандшохагй; 2) шаъба, шоха; 3) пайомад, окибат. ramify ['ramtfai] v ба шохахо чудо шудан, чандшоха шудан, шоха-шаха шудан, шохабандй кардан. rammer [’rams] п 1) шиббакунй, шиббазанй, 2) куба, кубгар, зарбазан, кубан- да. rammish ['ramif] а бадбу, буи гализдошта. ramp I [гавшр] 1. п 1) нишебй, пастхамй; 2) зинапоя (барои ба тайёра баромадан); 2. v 1) руи по истодан (асп, шер ва г.), хези- дан. даст дар хаво шудан; 2) дар газаб шудан, бехуд шудан; 3) хазидан, гавак кашидан, руи замин харакат кардан (гиёх): 4) тахкир кардан, тарсондан. ramp II [ramp] 1. п 1) тамаъчуй, озиарастй; 2) горат, тороч; 2. v 1) тамаъчуй кардан, озиарастй кардан; 2) горат кардан, таллаву тороч кардан. rampage [ram'peidj] v гурридан ва рох ряф- тан (монанди шери жаён), вахшиёна амал кар дан; be or go on rapmpage вахшигарй кардан, турктозй кардан, ягмогарй кардан. rampageous [rasm'peidjas] а бехуд, бенухта, чпннй. rampancy ['rampansi] п бадхашмй, фиребгарй. rampant [’rampant] а 1) вахшигарона, хушунатомез; 2) руи ду по истода, хезида (хайеон): 3) сахт/ комилан пахншуда (беморй); 4) бехуд, чиннй, бенухта. rampart ['rampa:t] п 1) хокрез, хоктеппа, хандак: 2) мац. истехкомот; пуштибон,
-659 - rapacious такягох. ramrod ['rasmrod] n сунба, мил (туп, милтиц ваг.). ramshackle ['rasmjeekl] а кухна, фартут. ran [rasn] past аз run 2. ranch [ramtf] 1. n амер, ранчо; хочагии калони фермеры/ молдорй; 2. v 1) ба молдорй машгул шудан; 2) дар ранчо кор кардан. rancher [ra:ntjb] п сохиб/ молики ранчо. ranchman [ramtjman] п сохиб/ молики ранчо. rancid ['rsensid] а талхшуда, талхтаъм, туршида, фосид. rancidity [iren'siditi] п талхй, талхтаъмй. randidness ['raensidnis] ниг. rancidity. rancorous ['raerjkoras] а бадкина, хашмгин rancour ['ra-gka] n кина, душмании дерина, бугз, хашм кахр, газаб, адоват random ['ramdam] 1. п амал ё равиши бидуни накша ва тасодуфй; фишори ногахонй; at random тахминан, ба таври тасодуфй, гаваккалан интихобшуда; 2. а тасодуфй, бахтй, бахтвор, бахтона, бехадафона, таваккалан. ranee [га:'пг] п хамсари рочо [англ-хиной) rang [raerj] past аз ring II 2. range I [reiiidg] 1. л 1) саф, кагор, силсила, хати марзй: a mountain range кагоркух; 2) хад, худуд, домана, радиф, дойра: a range of vision доираи назар, дид, фахм: 3) соха, ришта; дой- ра, навъ, гуна: a wide range of interests ришгахои мухталифи манфиат; a wide range of goods молхои гунготун. 4) тиррас, бурд (силах)-. The city was within the range of our artillery. Шахр дар масофаи гирраси iviixon мо буд. 5) тир, майдони машки тирпарронй; 6) дурии парвоз (тайёра); 2. v 1) саф оростан, мураттаб кардан, чидан, оростан: Не ranged the books on the shelf according to size. Вай китобхоро болои раф аз руи андозаашон чид. 2) пахн шудан, тул кашидан: The fields range miles along the river. Майдони кишт чандин мчл кад-кади дарё тул мекашад. 3) тагйир ёфтан: The child ren's ages ran from 8 to 12. ('инну соли бачахо аз 8 то 12 буд. 4) хадафгирй кардан, танзими тир кардан, нишон гирифтан; 5) табакабандй кардан, ба хепу гур^ххо таксим кардан, тас- ниф кардан; 6) муттахид гардидан, хамрох шудан; 7) дар як сатх карор доштан; 8) шино кардан, шинокунон рафтан (along, with - к;ад- кади); give somebody or sth free range ба касе ё чизе озодии амал додан, ихтиёр додан; within the rang of sth or someone дар тирраси чизе ё касе. range II [reindg] п плита (инч. kitchen range)/ range-finder ['reindj.fainda] n %ap. масофа- санд, дастгохи ченкунии масофа. ranger ['reindga] п 1) дарбадар, овора, са- калту, саргардон; 2) амер, посдорй савора, полней савора; 3) сарчангалбон; 4) pl кисми Харбин савора; 5) амер. х,ар. сарбози гурухи десантй. rangy [reindgi] a (rangier, rangiest) 1) овора, дарбадар; 2) хушандом, мавзун; 3) васеъ, пахн, кушод. rank I [rasgk] 1. п 1) саф, катор, радиф, ришта: Не joined our ranks. Вай ба сафи мо хамрох шуд. 2) рутба, маком, мартаба: Ht has the rank of captain. Вай рутбаи капитанй дорад. 3) дарача, сифат: Не is a writer of the first rank. Вай шоири бехтарин мебошад. the rank and file, the ranks сарбозон; мардуми одй; аъзоёни одй (ташкилот, хизб ва а.); 2. v 1) шумурдан, арзёбй кардан, дарача додан, карор гирифтан (дар поясу. I rank him among the world’s greatest composers. Ман уро дар радифи охангсозони бузург карор медихам. 2) ба саф овардан, саф бастан; 3) макоми бартарй доштан, иршод будан, маком доштан. rank II [r*nk] а 1) анбух, иуршоху барг, гулй (растанй)-, 2) пурмахсул, пурбор, хосилхез (замин). ranker [гагпкэ] п сарбози вазифа, сарбози зери парчам rankle [raigklj v азоб додан, азият додан, чонгудоз будан (хотира). ransack ['rtensaek] v 1) чустучу кардан, зеру ру кардан, тагу ру кардан (барои ёфтан), коф- туков кардан; 2) горат кардан, ба ягмо бурдан. ransom ['raensom] 1. п 1) фидия, сарбахо (пу- ли гарав), сархарид; 2) боч: to pay a ransom боч додан; маблаги боч; worth of kings rensom бисёр гаронбахо; for a ransom бо гирифтани фидия (гарав); 2. v 1) харида гирифтан, пул дода гирифтан, озод кардан, рахонидан (бо додани боч): 2) растагорй кардан, аз гунох рахонидан. rant [rasntj 1. п 1) нутки гушхарош; 2) чашни парсару сало; 2. v худписандонз гаи задан, баланд ran задан. ranunculus [гэ'п лг) kjulas]) п (pl ranunculi [-lai]) гиёх;. гули аруей, чинорак. rap I [veep] 1. п зарбаи сабук, так, так-так; 2. v 1) сабук зарба задан (бо кафи даст ё ангуштхо), куфтан, задан, так-так кардан; 2) амер, сухбати чиадй кардан, танкид кардан. rap II [га;р] п сиккаи нимпенй; мау. камта- рин микдор, як зарра. I don’t care a rap. Барои ман фарк надорад. not a rap як пули сиёх хам не. rapacious [ro'peifas] а 1) хасис, бахил, мум-
rapacity 660- сик; 2) даранда, жаён. rapacity [ra'paesiti] п дарандагй, дарандахуй, жаёнй. rape I [reip] я гиёу;. шалгами сахрой. rape II [reip] 1. и 1) тадовуз, чимои зурй; 2) шоир. дузцй, спркат 2. v 1) тадовузи диксй кардан; 2) шоир. дуздидан. rapid [Taepid] 1. я (од. pl) руд ё дахри тез, тезоб, обшеб; 2. а тунд, чобук, гезрав, тгзгард: rapid train катори тезгард; rapid fire оташи мусал- сал. rapidity [ra'pidtti] а суръат. тезй, тундй. rapier freipia] п рапира (навъи шамшер) rapine f'raspain] п 1) горат; 2) дуздй, рабо- иш. rapprochement [rae'profma: rj] п барка pop кардани равобити дустона, оштй, дустии ду- бора, оштин муча ддад. rapt ['rtept] а шефта, шайдо, мафтун, мадзуб. rapture ['raeptfo] п шайдой, мафтунй, вачд, дазаба, шуру шавк. rapturous ['raeptjaras] а шайдо, мафтун, пуршавку завк. гаге [геэ] I. а 1) нодир, камёб, ноёб; 2) би- сёр долиб. гайриодй, олй, истиснои, беназир: a rare scholar донишманди беназир; 3) амер. камбирёншуда, нимхом, нимпаз (гушт). 2. adv гуфт. фавкулода, махсусан, нихоят. rarefaction [,reari'faekjn] п тозакунй, сирракунй, яюнакунй. rarefy ['reanfai] v 1) тоза кардан, тунук кардан/ шудан, акик кардан/ шудан {хаво}; 2) воло кардан, олй кардан. rarely Г'геогjli] a, adv гсх-гох. кам. rarity ['reanti] п (р! rarities) нодир будан, нодир, камёбй, дерёбй: Snow is rarity here. Барф дар ин чо нодир аст. rascal ['ra:skol] п одами разил, нобакор, пастфитрат, баддинс, бадзот, бадасл. rash I [raej] п тиб. доначахо rash II [rsj] а бемулохиза, бепарво. носандида, пуршур, дурхарсрат. rashness [Taejnis] п бемулохизагй, бепарвогй, пуршурй. rasp ['ra:sp] 1. п 1) сухоки чуб, суяни чуб, чубсой; 2) садои гушхарош, гидирос; 2. v 1; сухон задан, харошидан, тарошк- дян, зуду дан, соидан; 2) озурдан (гуш, асаб ва г.). raspberry ['ra:zban] п (pl raspberries) 1) та- машк, тути заминй (малина); 2) меваи ин гиёх; 3) жар. нохушй, ногуворй; give sb a raspberry касеро рандондан/ озурда кардан. raspberry-cane ['rarzbankein] п буттахои тути заминй. rasping ['ra:spirj] п (од. pl) тех. аррамайдахо, охансов. rat [raet] 1. п 1) муши сахрой, калламуш; 2) pl гуфт. хабаркаш, досус; as wet as a rat аз cap то по тар шудан; smell a rat гумонбар шудан, пай бурдан (аз учла ва г.); Rats! Сафсата! Rats desert a sinking ship. Зарб. ~ Рафики нимарох будан; Хангоми хатар одамони тар- сончак аз хама зудтар фирор мекунанд. 2. v 1) хиёнат кардан, хабаркашй кардан, чосусй кардан; 2) мушкушй кардан, мушхоро ку гитан - ratable f'rcitabll а 1) кобили андизситонй, андозбардор; 2) арзёбииазир. rat-catcher ['reeqkattfa] п мушкап. мундир. ratch(et)['r£etj’(at)] п тех. чархи дандонадор. rate I [rcit] v сарзаниш кардан, танбех до- дан. rate II ['reitj I. п 1) нарх, бахо, кимат, арзиш, андоза: the rate of exchange нархи му- бодилаи арз; 2) сурьат, тезй: at the rate of 5 miles an hour бо суръати 5 мил дар як соат; 3) мизон, микдор: the rate of pay per month микдори нардохт дар як мох; 41 дарача, сифат, габака. чине: a second rate writer нависандаи дуюмдарача; at any rate дар хар сурат, ба хар хол; лоакал; at this rate дар ин сурат, ба ин тарик; 2. v 1) арзёбй кардан, санчидап: Не was highy rated as a poet. У хамчун шоир баланд арзёбй мегардид. 2) шумурдан, донистан: I rate him among the poets. Ман Уро аз зумраи шои- рон медонам. 3) муайян кардан (дарача. сифат ва а.); 4) андозбандй кардан rateable [renabl] ниг. ratable. ratepayer f'reit.plei?] n андозеупоранда. rather ['ra ds] adv 1) то як андоза, то андозае, нисбатан, такрибан. каме, як дарача, хеле The book is rather interesting. Китоб хеле ачоиб аст. 2) зудтар. тезтар; 3) аниктар, сарехтар, балки, бештар, аввалитар, то як ан- доза: I was running or rather, walking quickly. Ман медавидам, апиктараш, тез рох мегаш- там. 4) Албатта! Комилан! Чаро не! (дар чавоб ба пурсиш)-. Do you know him? - Rather! Шумо Уро мешиносд? Албагта! bad ratber (амер, would rather ш. кутох I’d ra- ther... бехтар медонам, бехтар мешуморам: I’d rather stay а1 home. Бехтараш дар хона меи- стам. rather than дар ивазя, ба чои; то ин ки, ба чои ин ки: They decided to walk rather than wait for the bus. Онхо ба чои ба автобус интизор шу- дан карор доданд, ки пиёда раванд. the rather that хусусан, ки..., махсусан, ки..., ба вижа ки... ratification [,r®tifi'keijh] п тасдик, тасвиб,
-661 - ravish кабул: ratification of a treaty кабули ахднома; ratification of a law кабули конун. ratify ['raetifai] v (ratifies, ratified) ба тасвиб расондан, тасвиб кардан: The parlament rati- fied the treaty. Мачлис ахдномаро тасвиб кард. rating 1 ['reitirj] n сарзаниш, танбех- rating II [Teitiij] n 1) дарачабандй, дарача, рутба, табака; 2) мизони эътибор, вазъи моли; 3) андозбандй; хачми андоз; 4) амер. бахо (дар мактаб). 5) оморгирй (шунаеанда- гон ё тамоиюбинон)', 6) табакабандии филмхои синамо. ratio ['reijiou] п таносуб, нисбат, кисмат, сахм. ration ['raejn] 1, п 1) микдори муайяни озука, сахм, сахмия, меъёр: a daily ration of bread меъёри рузонаи нон; 2) pl хурок, озука; 2. v 1) меъёр таъин карлан, сахмиябандй кардан, бахш кардан: They had to ration pe- trol. Лозим омад, ки меъёри муайяни истифодаи бинзинро таъин кунанд. 2) купон таъин кардан, сахмия додан, купон додан rational ['rajhal] а 1) акдонй, акдй, фикрй; 2) окилона, хирадмандона, сарфакорона: а rational dicision тасмими окилона; rational fraction риёз. касри дуруст. rationalism ['raejnalizm] п 1) фал. хурдгарой, асолаги акл; 2) пайравй аз акл мантикй будан. rationalist ['raejhahst] 1. п I) пайравй асо- лати акл; 2. а мантикй, акдонй. rationalistic ['rasjanahstik] ниг. rationalist 2. rationality [,raeja'naeliti} п дурандешй, хирадмандй, хирадпазирй, окилй. rationalization ['rsejnalai'zeijn] п асолати акд, далеловарй, мантикй будан, пайравй аз акл. rationalize ['rsejhalaiz] v далел овардан, да- лели мантикй овардан, акдонй кардан. ration-book ['raejnbuk] п дафтари хисоб/ сабти насия/ карз. rationing ('laefnirj] п меъёртаъинкунй. сахмиябандй (молвой озука ва саноатй). ratsbane ['raetsbein] п 1) марги муш (dopy); 2) гуфт. гиёхи захрдор. rattle f'raetl] 1. п 1) садои так-так. вар-вар, такар-тукур; чаг-чага (чизе): Не was awakened by rhe rattle of milk bottles from a milkman's van. Садои такар-тукури шишахои шири аробаи ширфуруш уро бедор кард. 2) ryjmyppoc; 3) сарву садо, хаёху; 4) бехудагуй, харзагуй; 5) чагчага, гилдирак (бозичаи кудак)', 6) чагчагаи думи мор; 2. v 1) ба садо даровардан, такар-тукур кардан, гик-тик кардан, гуррос задан, гул- дуррос задан ва г.. The windows rattled in the wind. Аз шамол тирезахо садо мекарданд. 2) геч кардан, хаёху кардан, тарсондан; 3) тез ва беист ran задан, бошитоб гуфтан ё хондан. rattle-box ['raetlboks] п 1) шакшака, шик- шика, гилдирак (кудакона)', 2) амер., гуфт. бехудагуй, харзагуй, лакй. rattlebrain ['raetlbrem] п шахей бефикр, сабукмагз, бемагз. rattle-brained ['raetlbreind] а бефикр, сабукмагз, бемагз. rattleheaded ''raetlheciid] ниг. rattle-brained. rattler ['rastlal n 1) сергап, лаккй; 2) чизе ки садои такар-тукур, так-так ва г мекунад; 3) амер, гуфт катори боркаш; 4) амер, мори зангй: 4) амер, вокеа/ ходисаи гаримукаррарй. rattlesnake ['rectlsneik] п мори зангй, шакшакамор. rattling r'raetlirj] а 1) сергавго, пурхаёхуй; 2) серхаракат, тез, сахт (боо); 3) гуфт. хуш, шод, иурнишот- a ratting time вакти хуш. rat-trap fraettraep] п 1) мушкап; 2) гуфт. дом. raucous ['ro:kos] а гушхарош, нохинчор, хирроей, хиррй (овоз). ravage [Tasvidj] 1. п 1) нобудсозй, табохгарй, инхидом, вайронй, горат, хонаса- лот, хеку гуроб; 2) амалиёти вайронсозй; 2. v ьалронагарй кардан, вайрон карлан, табохгарй кардан, аз кор баровардан, горат кардан, ба холи зер даровардан. rave [reiv] v 1) девенавор бо худ ran задан, парешонгуй кардан, нсмарбут гад задан, ба тавря номафхум гад задан: to rave one’s fate аз кисмат нолидан; 2) бе иштиёк ran задан (about - дар бораи), харорат ба харч додан; 3) шиддат гирифтан, ба ш?р омадан, гурридан (бахр, шамол, туфон ва г.). ravel [raeval] 1. п 1) дархам-бархамй, печдарпечй, гиреххурдагй; 2) гирифторй, печидагй; 3) пораи ресмон; 2. v 1) дархам-бархам кардан' шудан, печ- дарг.еч кардан/ шудан, печида кардан/ шудан; 2) дарондан, пора кардан: 3) чудо ьа мураттаб кардан, вочидан. to ravel all this matter out масьаларо халду фасл кардан, 4) вечида шу- дан, вобофта шудан. ravelin ['raevhn] п хар истедком. ravenfreivn] 1. и зоол. зог, зоги сиёх; 2 а ранги сиёх, сиёхи чило дор, киргун. ravenous "rsevonos] а 1) пурхур, баднафс, бисёр гурусна, харис; 2) дарандахуй, жаён. ravin ['rtevin] п 1) горат; 2) дарандахуй, дарандагй; 3) гуфт. ягмо, моли горат шуда. ravine [ra'virn] п дараи чукур, сой, чарй. rasing fTeivirj] 1. п pl девона хазёнгуй: а raving inad девонаи занчирй; 2. а 1) девона, хазёнгуй; 2) тахсинангез. ravish ['rsevif] v 1) ба шавк овардан, дил ра- будан. хушнуд кардан; 2) гирифтан ва базурй бурдан, дуздидан, чонидан, ба асораг бурдан,
-662- ravishing рабудан; 3) тачовузи чиней кардан, чимоъ кардан (бо зан). ravishing ['raevifirj] а дилбар, дилрабо: a ra- vishing beauty зебогии дилрабо. ravishment['ra:vij'm&nL] и 1) тачовузи чиней; 2) дуздй, рабоиш (зан); 3) завк, хушнудй. raw [го:] 1 п 1) захм, рафтагй харошидагй (пуст); 2) моли хом, ашёи хом; touch on the raw ба котики касе расидан; 2. а 1) хом, нопухта: raw meat гушти хом; raw material маводи/ махсулоги хом, ашёи хом; 2) сард, сузон, суздор (обу хаво): a raw spring day як рузй сарди бахор; 3) бетачриба, ноомухта, тозакор, хомдаст: a raw soldier сар- бози хомдаст; 4) ба амал наомада, пардохт- нашуда; 5) харошида ва хунин, рафта, хунин (пуст); 6) харза, ракик, зиёданамо (сухан ва нигориш); 71 амер, бешарафона, беномусона; raw boned логар, пуст ва устухон, хароб; raw deal рафтори ночавонмардона; a raw man марди бетачриба; raw water оби ночУшида; 3. v пуст кандан. rawhide ['го: hai d] а пусти даббогинашуда, пусти хом. rawness f'romis] и 1) хомй: 2) бетачрибагй, хомдастй; 3) нами. ray I [ret] 1. и 1) шуо, нур; gamma ray нури гамма; 2) партав: the ray of hope партави умед; 2. v 1) нурпошй кардан, шуоъ додан; 2) дар зери таъсири нур карор додан. ray II [rei] и зоол. суфрамохй. rayon ['reion] п шохии сунъй, паххои нейлонй. raze [reiz] v ба хок яксон кардан, комилан хароб кардан; пушида кухна кардан, дарон- Дан; raze to the ground ба хок яксон кардан. razor f'reiza] п тег (риштарошй), поку; safe- ty razor теги худтарош; electric razor ришта- роши барки. razor-back [Teizobask] п 1) хуки вахшй; 2) тегаи кух. razor-edge ['reiza'edj] п 1) тегй поку/ корд ва г.; 2) тарафи тезй чизе; 3) мац. вазъи хатарнок. re- [ri:] pref ба калимахо маънои такрорро медихад: боз, аз нав, аз сари нав, дубора: reread боз хондан; reappear дубора пайдо шудан; rewrite аз сари нав навиштан; rearmament аз сари нав мусаллахшавй. reach [ri:tj] 1. п 1) дастрасй, дастрас, дастёбй: within reach дар масофаи дастрас; as far as the eye can reach то он чо, ки чашм ме- расад; 2) расиш, расониш, густариш; 3) минтакаи таъсир; 4) мац. саха, дойра; as far as the eye can reach to oh 40 ки чашм мерасад; beyond reach, out of reach дастнорас; reach after майл доштан, рагбат кардан; within easy reach дар наздикй, дар дастрасй; within leacli дашрас; 2. v 1) расидан (ба цое); We reached Du- shanbe at night. Mo шаб ба Душанбе расидем. 2) дароз кардан, расондан (даст ва в.): Не reached his hand out for the book on the shelf. Вай барои аз раф гирифтани китоб дасташро дароз кард. 3) расидан ба, дастрас кардан: The boy could not reach the bell. Бача натавонист ба зан1 расад. 4) ноил шудан ба, даст ёфтан: to reach ап agreement ба ахднома поил шудан; 5) тамос гирифтан, дастрасй дошатан (бо теле- фон ва е.): Не can be reached only by phone. Уро факат бо телефон дастрас кардан мумкин аст. 6) тул кашидан, идома доштан: The forest reached for many miles. Цангал ба масофаи чандин мил тул кашида буд. 7) бардоштан: to reach a cup пиёла бардоштан; 8) даст бурдан ба тарафи чизе. reach-me-downs [ri:tfmi,daunz] 1. п гуфт. либоси дасти дуюм (ки масалан хоуари бузур- гтар ба хурдтар медиуад); 2. а омода, пешдухта (либос). react [ri:'eekt] v 1) вокуниш кардан, аксула- мал доштан/ нишон додан, рафтор кардан; 2) бозгаштан (бо уолати аввалаи худ), ба афзоиш идома додан; 3) таъсир кардан ба (on, upon); 4) уар. хамлаи чавобй дошдан; 5) хим. фаъол кардан, ба харакат даровардан. re-act [rr'aekt] v дубора амал кардан, дубо- ра анчом додан. reactance [ri:'sektans] п мукобилияти реактивй, вазиш, муковимат ва вокуниш, муковимати зохирй. reaction [ri:'aekjn] п 1) вокуниш, аксуламал, чавоб (to - нисбати): theii reaction to the joke аксуламали онхо нисбати шухй; 2) бозгашт, иртичоъ, вопасравй; 3) чавоби мутакобил, амали мутакобил; 4) бозгашт ба холати аввал, афзоиш; 5) мухолифат, зиддият; 6) уар. зарбаи чавобй. reactionary [ri/aekfanan] 1. п иртичопараст; 2. а 1) си. иртичой, истибдодй: reactionary forces куввахои истибдодй; 2) вопасгарой. reactionist [n'aekfanist] ниг. reactionary 1. reactive [ri:'aektrv] а вокунишпазир, вокунишгар, реактивй. reactor [ri:'eekta] n 1) вокунишкунанда, во- кунишгар (шахе ё чиз); 2) хим. вокунишгох, реактор. read I [ri:d] v (read [red]; read [red]) 1) хондан, кироат кардан: He read that book last week. Вай он китобро хафтаи гузашта хонд. 2) ба- ланд хондан; 3) хорич кардан: Не was read out of the organization. Уро аз муассиса хорич кар- данд. 4) огох кардан: The sign read “Be aware of
- 663 - realize the dog!” Навиштачот огох, мекард: “Аз саг эхтиёт бошед!” 5) нишон додан (дастгоууои дарача ва г.): The thermometer reads 35 degrees. Гармосанч 35 дарачаи гармиро нишон медихад. 6) (дар донишгох;) мутолиа кардан, риштаеро хондан; 7) дарк кардан, пай бурдан, фахмидан; 7) фахмонда додан; 8) гайбгуй кардан, пешгуй кардан; оянданамой кардан; read between the lines маънои пинхон ё жарфи чизеро дарк кардан; read off шарх додан, маънидод кардан; read ош бо овози баланд хондан: Не read out the football results. Вай бо овози баланд натичаи бозии футболро хонд. read sth into sth маънои хосе ба чизе нисбат додан; read through/ over аз аввал то охир хондан: Не read the letter through three times. Вай мактуб- po аз аввал то ба охир се бор хонд. read II [ri:d] п хониш, кироат, вакти ба кироат сарфшуда. read [red] 1. past ва р. р. аз read 1. 2. а 1) хонда: well-read фозил, ахли китоб ва хондан; poorely read дониши кофй надош- та; recently read book китоби чанде пеш хонда; 2) аллома, маълумотдор. readable [ri:dabl] а 1) хонданй, сазоворй хондан; 2) хоно. readable handwriting дастхати хоно. reader [ri:da] п 1) хонанда, кироаткунанда, корй: Не is a fast reader. Вай босуръат мехо- над. one of the famous readers of Koran яке аз кориёни машхури Куръон; 2) китоби хониш, китоби кироат, мачмуа, куллиёт: an English reader китоби хониши забони англисй; 3) ар- зёбии матн (касе, ки китоби ба чоп пешниродшударо мехонад ва арзёбй мекунад), рецензент; 4) мусаххех, галатгир; 5) жар. дафтари кайд. readier ['redia] ниг. ready. readiest ['rednst] ниг. ready. readily [redih] adv 1) бо мароки том, бо чону дил, бо майлу рагбат, бо шавку хавас; 2) билфосила, фавран. readiness ['redmis] п 1) омодабош, омодагй, хозир будан; 2) майл, хост, иштиёк; 3) чакконй, ухдабарой. reading ['ri:dirj] 1. pres. р. аз read: What are you reading? Чй мехонед? 2. л 1) хониш, хондан, кироат- She teaches reading at our school. Вай дар мактаби мо хо- нишро таълим медихад. 2) намоиши кироати шеър, базми адабй; 3) хисобкунак (барк,, газ, об ва г.); 4) бардошт, тафсир; 5) мизоп ё ададе, ки хисобкунак (об, газ ва г.) нишон медихад, мизони масраф; 6) мутолиа, хониш; 7) фахмиш, дарк; 8) си. хониш/ баррасии лоихаи конун дар парламент (якум, дуюм ва сеюм). reading-desk ['ri:dirjdesk] п лавх, лавхи китобмонй. reading-glass ['ri:dirjgla:s] п шишаи калонку- нанда [барои хониш). reading-lamp ['ri:dii)Isemp] п лампаи руимизй. reading-room ['ri:dirjrumJ п кироатхона, толори кироат. readjust [.rho'd^ASt] v дубора танзим кар- дан, боз сомон кардан, дубора сомон додан. readjustment [,ri:o'djAStmant] п 1) танзими дубора, бозсомонй; 2) созгории мучаддад, навсозгорй. ready ['redi] 1. a (readier; readiest) 1) омода, тайёр, мухайё, хозир: dinner is ready шом хозир аст; 2) осон, тез, зуд: to have a ready answer чавоби осон диштан; 3) дастрас; 4) чобук, тез, хозир: a ready wit хозирчавоб; 5) дар дастраси, фарохам, накд; at the ready дар холати омодабош. мухайё, омодаи амал; get ready тайёр шудан; make ready тайёр/ омода кардан, фарохам овардан; ready made тайёр (либос), духт, пешдухта; the ready money пули накд, накдина; 2. v омода кардан, тайёр кардан, мухайё кардан. ready-made ['redimeid] а 1) тайёр (либос), духт, пешдухта; ready-made clothes либоси тайёр; 2) пешпоафтода, одй. reaffirm [,ri:o'fa:m] v тасдик кардан (дубора, аз нав). reagent [rr'eidjant] п хим. реактив, шинос- гар. real [rial] а 1) хакикй, вокей, мавчуд, аслй, ростин; 2) гайри манкул (мулк): real property ё дороии гайри манкул (real estate хам мегуянд); real wages музди хакикии мехнат. realistic [rio'hstik] а хакикй, вокей. reality [n:'aeliti] и (pl realities) хакикат, вокеият, хастй, хастмандй; in reality амалан, дар хакикат. realizable ['nalaizobl] а 1) ичрошаванда, кобили ичро; 2) даркшаванда, фахмида- шаванда. realization [,nolai'zeijn] п 1) фахмиш, идрок, дарк, дарёфт, пайбарй: a full realization of one’s guilt пурра дарк кардани гунохи худ; 2) баамаловарй, амалй кардан: the realization of your hopes амалй кардани умедхои шумо; 3) фурухтан, фурущ- the realization of goods фурушй молхо. realize ['nolaiz] v 1) фахмидан, дарёфтан. дарк кардан, пай бурдан: Не did not realize his mistake. Вай хатоиашро дарк намекард. 2) амалй кардан, чомаи амал пушоцдан, ноил шудан, расидан, дар амал татбик намудан: Не
really_______________________________________ realized his dreams. Вай орзудояшро амалй кард. 3) ба даст овардан, фонда/ даромад овардан, фонда гирифтан: The sail of the house realized $100,000. Фуру ши хона $100,000 даромад ова.рд. 4) гун кардан, чамъ кардан (сарват). really ['noli] adv хакикатан, амалан, ростй. ₽alm [relm] п 1) кишвари подшохй (king- dom уам мегуянд); 2) сарзамин, нодия, каламрав, давза; сода. realty ['nalti] п мулки гайриманкул. ream I [ri:m] п як банд когаз, як баста когаз; pl когазй зиёд: reams of verses тарк. як баста шеърдо. ream II [ri:m] v 1) тех. парма кардан, бо парма сурод кардан (води нафтроу. 2) куу. чоди нафтро васеъ кардан, сурохро кушод кардан, девортарошй кардан. reamer [ri:ma] п дастгод барои васеъ кар- дани чоди нафт, девортарош. reanemate [nammeit] v эдё кардан, дубора чон бадшидан. reap [ri:p] v 1) дарав кардан, даравидан; 2) чамъоварй кардан, чамъ кардан, бардоштан (досил); 3) мау. ба даст овардан; Reap as one has sown. Зарб. ~ Аз гандум, ган- дум меру яд. reap where on has not sown мадсули меднати дигареро хурдан. reaper ['ri:pa] n даравгар, мошини дарав. reaping-hook ['n.pirj,huk] n дос. reaping-machine ['n:pmasji.n] n даравгар, мошини дарав. reappear ['п:э'ргэ] v аз нав пайдо шудан, худро нишон додан. reai I [по] v 1) бино кардан, барпо кардан, сохтан; 2) хестан (руи ду по); 3) тарбият кардан; парвариш кардан. rear II [’па] 1. п 1) адиб, пушт, пас (тараф). вопас; 2) дар/ аз акиб, дар/ аз пушт: at the rear of the building аз пушти бино; 2) у арб. адибгод, пушти чабда; 2. а адиб, кафо: a rear wheel чархи кафо; the rear door дари акиб; bring up the rear дар акиб харакат кардан, дар охир будан (саф, катар ва г.); take in the rear аз акиб дучум кардан. rear-admiral f'no'a?(lmoral] п харб. контр- адмирал (рутбаи баландтаршш nepj>u бахрй). rear-gurad ['noga:dj п арсргард, пасгом, паслашкар. rearm [ri:'a:m] v аз нав ярокнок кардан/ шудан, дубора мусаллад кардан/ шудан. rearmament [ri:'a:mamant] п ярокнокшавй, мусалладшавй. rearmost ['namoust] а одирин, акибтарин, дуртарин, дар одирин бадш (саф, катара ва rearrange [,п:э'гешбз] v дубора мураттаб -004- кардан, дубора тартиб додан, наворой кардан. rcarward(z) ['nawad(z)] 1. п уар. адибгод, пушти чабда; 2. а 1) адиб, пушт, кафо, пас; акибгодй; 3. adv ба акибгод; ба тарафи акиб/ кафо. reason fri:zn] 1. п 1) сабаб, асос, далел, ил- лат, бурдон: Не had a good reason for leaving. Вай барои рафтан далели кофй дошт. 2) акд, шуур. хирад. мантик, тадбир: Only man has reason. Факат инсон акл дорад. 2. v 1) мулохиза рондан, андешидан, анде- ша кардан, фикр кардан (about/ on - дар бораи, оидй): Не reasons like a child. Вай мисли кудак андеша меронад. 2) далел ва бурдон овардан; 3) бовар кунондан, розй кунондан; bring someone to reason каееро сари акд овар- дан, бо далел конеъ кардан; for this/ some reason аз хамин сабаб, бо сабабе; in (or within) reason мутобик ба акд ва мантик, бо далел; it stands to reason мантикй будан, акдона будан; listen to reason, hear reason ба акд гуш кардан, водор шудан; loose one’s reason девона шудан, акди худро аз даст додан/ reasonable ['rhzanabl] а 1) боакд, боандеша, хирадманд, дурандеш: a reasonable solution далли хирадмандона; 2) мантикй, одил, бодалел: a reasonable doubt шубдаи мантикй; 3) кобили кабул: a reasonable price нархи кобили кабул; on reasonable terms шартдои кобили кабул. reasonably ['rrzonobh] adv 1) хирадмандона, окилона, дурандешона: Не acts reasonably. Вай окилона рафтор мекунад. 2) маъкул, чоиз, кобили кабул; нисбатан, то дарачае: The car is in reasonably good order. Автомобил нисбатан дар холати хуб мебошад. reasoning ['ri:zomjj] 1. п 1) далел ва бурдоноварй; 2) исбот; 3) мудокима, мулодиза; 4) эзод, баён, таъбир; 2. а кобили мунозира/ андеша. reassert [,ri:a'sa:t] v дубора тасдик кардан/ далел овардан, издор кардан. reassurance [,ri:a'Juaians] п боваркунонй, итминони дубора, дилпуркунонй. reassure [,n:a'jua] v бовар кунондан, дубора итминон додан, мутмаин кардан, хотирчамъ кардан. reave [’ri:v] v (reft; reft) 1) шоир. рабудан, дуздидан; 2) пора кардан, даридан, шикастан. reaver ['ri:va] п горатгар, родзан. rebate 1. п ['ri:beit] тахфиф, арзонкунй, гу- зашт (дар нарх), паспардохт, касри кимат; 2. v [ri:'beit] тахфиф додан, арзон/ кам кар- дан, гузашт кардан. rebel I. и ['rebl] п шуришгар, шуришй, исён- гар, ёгй: a rebel army артиши шуришгарон;
2. v [n'bel] (rebelled; rebelling) 1) шуриш кардан, ёгй шудан, исён кардан, тугён кардан: The people rebelled and overthrew the dictator. Мардум шуриш кард ва диктаторро сарнагун сохт. 2) мач. муковимат нишон до- дан; 3) шуридан, ба газаб омадан. rebellion [n'beljan] п 1) шуриш, исён, тугён, ошуб, ёгигарй; 2) саркашй, муковимат, нофармонй, гарданкашй, гарданшахй. rebellious [n'beljas] al) исёнкунанда, исён- гар, шуришй, саркаш, ошубкор; 2) нофармон, саркаш, гапнодаро. rebind [n'bamd] v (rebound; rebound) аз нав муква кардан. rebirth [п'Ьэ:0] п 1) тавлиди дубора, тачдиди хаёт, боззоиш; 2) Ьоззистй, навзистй, ренессанс, 9хё. reborn [п'Ьэ:п] а навчон, эхёшуда, хаёти тоза ёфта. rebound [n'baund] past ва р. р. аз rebind. re bound [n'baund] 1. п пасчадиш, варчадиш, аксуламал, вокуниш; 2. v 1) паридан, пас чахидан, вар чахидан, зада пас гаштан; 2) амали мутакобил доштан. re buff [ri'bxf] 1. п 1) зарба, рад, пасзаниш, дафъ, пасзанй; 2) нокомии ногадонй; 2. v 1) рад кардан, наназируфтан; 2) зарба задан, чилавгирй кардан, пас задан, дафъ кардан. re buke [n'bjurk] 1. п маломат, захми забои, саркуфт, сарзаниш; 2. v маломат кардан, сарзаниш кардан, саркуфт кардан. rebus ['ri:bas] п ребус, муаммои мусаввар. rebut [n'bAt] v 1) посуди мутакобил додан, рад кардан; 2) зада гардондан, дафъ кардан. re calcitrant [n'kaslsitront] 1. п шахей но- фармон/ саркаш/ гарданкаш; 2. а нофармон, саркаш, гарданкаш, гар- даншах, беитоат. recall [rc'ko:l] 1. п 1) баёдоварй, бахотировари, хофиза, ёд; 2) бозхост, 3) х,ар. бонги бозгашт; beyond recall ислохнопазир, ислоднашаванда. 2. v 1) ба ёд овардан/ доштан, ба хотир овардан: Не could not recall her name. У ната- вонист номи духтарро ба хотир оварад. 2) пас гардондан, фаро хондан, боз гардондан. сабукдуш кардан: The ambassador was recalled. Сафир боз гардонда шуд. 3) бекор кардан (Лармонро). recant [n'ktent] v мункир шудан, инкор кардан, тавба кардан, пас гирифтан (сухан ва г.). recantation [,ri:kasn'teijan] п инкор, рад, амали мункиршавй/ инкоркунй. recapitulate [.ri:ka'pitjuleit] v хулоса/ кардан баровардан, ба ихтисор такрор кардан. recapitulation [.ri^apitju'leijn] п чамъбаст- _________________________________________receptacle кунй, хулосасозй, хулоса, кутохвор, натича. recapitulative [,ri:ko'pitjuleitiv] а такрорй, дубора. recapture ['rr'kaeptjb] п бозпасгирй, бозгирй, фатхи мучаддад. recast ['ri:'ka:st] 1. п азнавсозй, тагйир, дагаргункунй; 2. v (recast; recast) 1) шакли нав додан, ислох кардан: to recast a book китобро ислох кардан; 2) шумурдан, хисоб кардан (аз нав}. recede [n:'si:d] v 1) худдорй кардан, акиб кашидан, даст кашидан, канор кашидан, канорагирй кардан, дур шудан: recede into the background ахамияти худро аз даст додан; 2) пас рафтан, пасравй кардан, акиб рафтан, фурукаш кардан; 3) пас гирифтан (к,авл ва г.). receipt [n'si:t] 1. п 1) расид, хуччати гириф- тан (пул, мол), забонхат, дастхат, квитансия; 2) пазироиш, кабул; 3) дастур, рохнома (тайёр кардани хурока ва г.); 2. v 1) расид навиштан/ додан; 2) амер, ба- рои гирпфтани чизе забонхат додан. receive [ri'si:v] v 1) гирифтан, дарёфт кардан: The letter was received yesterday. Мак- тубро дина гирифтанд. 2) кабул кардан, кабул доштан, ба зимма гирифтан, мавриди истикбол карор гирифтан: His speech was well received by the audience. Суханронии вай аз тарафи хозирин хуб пазируфта шуд. receive attention мавриди таваччух карор ги- рифтан; recieve a wound захм гирифтан, захм бардош- тан, ярадор шудан. received [n'si:vd] а пазируфта, мавриди кабул, макбули умум. receiver [n'si:va] п 1) гиранда, дарёфт- кунанда: Не was the receiver of the football award. Вай гирандаи чоизаи футбол буд. 2) радио (инч. radio-receiver): Не has bought a new radio-receiver. Вай радиои нав харид. 3) пинхонкунандаи моли дуздй; 4) гушаки теле- фон: She picked up the receiver. Вай гушаки телсфонро гирифт. 5) ичрочии карори суд. receiving-order [n'si:vn),o;da] п хук. варакаи ичрои карори судй. receiving-set [n'si:viigsel] п дастгохи гиранда (радио, телевизион ва г.). recency ['ii:snsi] п навигарй, навин, чизи нав. recension [n'sonjn] п 1) тачдиди назар дар матн, ислохи матн; 2) матни тачдиди назар шуда. recent ['ri:snt] а тоза, чадид, охир, пасин, бозпасин, вопасин, фарчомин. recently ['ri:suth] adv ба карибй, ба наздикй, охиран, ба тозагй, дар ин авохир; until recently то ба карибй, то вактхои наздик. receptacle [n'scptakl] п 1) зарф, анбор, мах- зан; 2) гиёу. гулбапд, гулгох.
reception -666- reception [n'sepjn] n 1) кабул, дарёфг, 2) мехмонй, зиёфат, пазирой; 3) фахмидагирй, дарк, идрок. receptive [ri'septiv] а пазиро, боидрок, зудфахм, хушзехн. receptivity [ri'septiviti] п хушзехнй, фаросат, таъсирпазирй. recess I [ri'ses] 1 и танаффус (дар кор ё мацлие); 2) амер, таътил, танаффус (мактаб); 2. v таътил кардан, танаффус кардан/ до- дан, танаффус эълон кардан. recess II [ri'ses] 1. п 1) токча, ковдевор; re- cess of a cave токчаи гор; 2) кароргохи пинхонй, нихонгох, пинхонгох, махфигох, 2. v 1) токчадор кардан, токча сохтан, ковгох эъчод кардан; 2) дар нихонгох гузош- тан, нихон/ пинхон кардан. recession [ri'sejn] п 1) акибпишинй, пастравй, пасрафг: economic recession пастра- вии иктисо дй; 2) касодй, рукуд recessive [n'sesiv] а насраваъда, 6o3iain- таистода. recipe ['resipi] п 1) дастур/ рохномаи хурокпазй; 2) воситаи расидан ба чизе, дас- тур, дастуруламал; 3) тиб. дастури дорух^рй. recipient [ri'sipiont] а гиранда, дарёфтку- нанда, пазиранда. reciprocal I [n'siprakol] а амалй мутакобил, дучониба, дутарафа: reciprocal kindness мехрубонй аз ду тараф; reciprocal pronoun чэнишини мутакобил. reciprocal II [n’siprokol] п риёз. касри ноду- руст. reciprocate [n'siprokeit] v 1) амалй мутакобил кардан, мутакобилан амал кардан, аксуламал нишон додан; 2) мубодила кардан: The two countries reciproca'ed pledges of frendship. Ду кишвар ба хамдигар кавли дустй доданд; 3) тех. боло ва поён/ пасу пеш рафтан; reciprocation [ri'siprokejn] п 1) амалй мутакобил; 2) мубодилаи дутарафа reciprocity [resi'prositi] п 1) дутарафа будан, дусуягй, такобил, муомилаи ба мисл; 2) хамкорй; 3) мубодилаи дутарафа. recital [n'saitl] п 1) шархи муфассал, гузо- риш; 2) бозгуй, азбархонй, баён, достон, боз- гуфт, шарх, накл; 3) мус. танхснавэзй, саро- иш; poetry recital шаби назм. recitation [,rest'teijn] и азбархонй, зикр, кироат, баён. recite [ri'saitj v 1) аз бар хондан, аз хифз гуфтан, кироат кардан; 2) чавоб додан, накд кардан <дарс), бозгуй кардан, шарх додан; амер, шумурдан; 3) кироат кардан (дуо, шеър ва г.) reciter [ri'saita] п 1) сухангар, кироатгар: 2) китоби дарей барои тарзи кироат. reck [rek] v 1) шоир. диккат додан, ахамият додан: It recks him not. Барояш ахамият надо- рад. 2) парьо доштан, бок доштан, бим дош- тан: Не recks not of the danger. У аз он хатар бок надорад. It recks him not what others think. Парво надорад, ки дигарон чй фикр мекунанд. reckless ['rekhs] а бепарво, бебок, бедиккат, бемулохиза, беандеша. reckon [’rekan] v 1) шумурдан, хисоб кардан- Did you reckon the cost of trip? Харочоти сафарро шумурдед? 2) баровардан, тахмин кардан, хадс задан: The experts reconed that one hundred tons of cement will be needed. Коршиносон тахмин мекунанд, ки кариби сад тонна семент лозим мешавад. 3) ба хисоб овардан, хисоб кардан, шумурдан (касеро}: Не is reckoned to be a clever person. Вайро одами допо мешумурданд. 4) фикр кардан, пиндош- тан; reckon among/ in ба хисоб овардан (дар зумраи чизе}, пиндоштан, шумурдан; reckon with sb а) дар назар доштан, ба назарй эътибор гирифтан, ба хисоб овардан: Не is а man to be reckoned with. Вай шахсест, ки бояд Уро ба назарй эътибор гирифт. б) чавобгуи касе будан, ба касе сару кор доштан. reckoning ['rekonirj] п 1) шумориш, хисоб, мухосиба, чамьбаст, хисобу китоб, to my reck- oning ба хисоби ман; 2) баровард, тахмин, хадс; 3) суратхисоб, хисоб, расидагй ба хисоб; 4) подош, чазо, сазо, мукофот, товон; be out in one's reckoning дар шумориш/ хисобу китоб хато кардан; make no reckoning of ахамият надодан, ба хисоб нагирифтан. raclaim [ri:'kleim] v 1) ислох кардан, (6а розри рост} хидоят кардан; 2) дастомуз кардан, одат кунонадан; 3) обод кардан, бехсозй кар- дан. эхё кардан (замищои бекорхобидаро). reclamation [,rekla'meijn] п 1) бозгирй, бозгирии замин аз дарё, эхёи замин, ободсозй, замини шурро шуста обод кардан; 2) бозёбй, бозёфт; 3) ислох. reclame [rei'kla:m] фр. п реклама. recline [n'klam] v 1) пахлу задан, такья кар- да хобидан, дароз кашидан (руи чизе}; 2) акиб кашидан/ партофтан (худро); 3) умед бастан, такя кардан ба. recluse [ri'klms] 1. п шахси зохид, гушанишин; 2. а хилватнишин зохид, рохиб, рохиба, гушанишин. recognition [.rekag'nijn] п 1) бозшиноей, шиносой, шинохт, бозшинохт, муаррафй: Не escaped recognition. Уро нашинохтанд. 2) эътироф, пазироиш, пос, сипос, кадрдонй: to win international recognition ба даст овардани эътирофи байналмилалй; 3) барасмият- шиноей: diplomatic recognition барасмиятши-
носии дипломатй. recognizance [ri'kognaizans) п 1) эътироф. икрор; 2) увдадорй (ба суд додашауда); 3) за- монат, замонатнома. recognize [’rekognaiz] v 1) шинохтан, боз- шинохтан. вошинохтан: Не recognized him by his voice. Уро аз овозаш шинохт. 2) эътироф кардан, кабул доштан, конунй донистан, тасдик кардан: They recognized the new gov- ernment. Онхо хукумати навро эътироф кар- данд. 3) пазируфтан кабул кардан. recoil [n'koil] 1. п 1) пасравй, пасцахиш, яккахурй, акибнишинй; 2) фосилаи пасчадиш ё пас задан; 3) мац. нафрат нисбати чизе; 2. v 1) пас рафтан, худро пас кашидан, худро акиб гирифтан. якка хурдан; 2) пас задан, лагад задан (силохи оташфишон}', 3) акиб нишастан, акибнишинй кардан, пасравй кардан; 4) пас афзодан, ба акиб афтодан; 5) пас чахидан, баргаштан, ба чои нахусг боз- гаштан (бо оп/ироп). recollect [,reka'lekt] v ба хотир овардан, ба ёд овардан, дар ёд доштан: Do you recollect his name. Номагаро ба хотир оварда метаво- нед? re-collect [,ri.ka'lekt] v 1) дубора чамъ кар- дан, дубора гирдоварй кардан; 2) худро ором кардан, ба худ омадан. recollection [reka'lekjn] п 1) хотира, ёддошт, ёд; 2) бахотироварй, баёдоварй, тачдиди хо- тир; to the best of my recollection ба кадре, ки дар ёд дорам. recommend [,reka'mend] v 1) тазсия кардан, муаррафй кардан (барои анцоми коре), тавсия додан; 2) салох донистан, пешниход кардан; супориш додан; 3) ба нафък касе гуфтан. recommendation Lrekamen'deifn] п 1) супо- риш, пешниход, назария, тавсия; 2) тавсия- нома, муаррафинома, супоришнома: on sb’s recommendation бо тавсияномаи касе. recompense ['rekompens] 1. п чуброн, подош, тавон, гаромат, маблаги хисорат; 2. v товон додан, чуброн кардан, подош додан, гаромат пардохтан. reconcilable [jeken'sailabl] а ошгипазир. reconcile ['rekansail] v 1) сулх кардан, оштй додан, оштй кардан; 2) рафь кардан, бартараф кардан (ихтилоф ваг.). reconcilement ['rekonsailmont] п оштй, дустй, сулх. reconciliation [,rekansili'eij'an] п оштй, мусолиха, сулх. recondite [,ri:'kandait] а 1) бугранч, тира, нофахмо; 2) пурмаъно, жарф, амик. recondition [,ri:kan'diJnJ п 1) ислох кардан, таъмир кардан, бозеозй кардан; 2) баркарор кардан (кувва, иаломати ва г.). reconnaissance [ri'komsans] п 1) шиносой, иктишоф, тахкик. тафтиш; 2) дастаи - 667 - recover иктишофй, вобаста 5а шиносой. reconnoitre [гекэ'попэ] v иктишоф кардан, баррасй кардан, шиносой кардан, тафтиш кардан. reconsider [,ri:kari'sido] v тачдиди назар кар- дан, дубора мавриди мулохиза карор додан, дубора мавриди бахс карор додан. reconstruct [,ri:kans'trAkt] v дубора сохтан, баркарор кардан, холати аввали чизеро ба вучуд овардаь, бэзеохт кардан, ба тарзи нав сохтан, аз нав бунёд кардан. reconstruction [,ri;kans'trAkJn] п бозеозй, навсозй, азнавсозй. баркароркунй. record 1. п f'reko d| 1) сабт, хисобот, ниго- риш; 2) сура~и музокирот, сурати чаласа: The secretary kept a record of what was done at the meeting. Котиб сурати чаласаро сабт мекард. 3) рекорд (варзиш): Several swimming records were set last year. Соли гузашта якчанд рекорд дар сохаи шиноварй гузошта шуд. 4) сабт, сафха, диск: They played many jazz records. Онхо чан что сабтхои чаззро навохтанд. 5) ёддошт, сабт, нигорпш; 6) санад. навишта; 7) собика, пешина. пешомор, таърихча. омор: to have a good/ bad record собикаи хуб/ бад дош- тан; 8) бесобика, бепешина, бето, фардодй; 9) хуччати сэхибмулк будан; 2. а рекордй: Не ran the race in record time. Онхо масофаро бо вакти рекордй тай карданд. 3. v [n'ko:d] 1) навиштан, сабт кардан, ёддошт кардан, нигоштан: The teacher record- ed the test results. Муаллим натичахои санчишро навишт. 2) нишон додан (бо акрабак ва г. 3) сабт кардан: Не recorded the concert on his tape recorder. Вай намоишре дар магнито- фони худ сабт кард. 4) абадй гардондан. recorder [n'ko.da] п 1) кайдкунанда, барУйхатгиранда; 2) дастгохи сабткунанда: 3) дастгсхи сабти овоз, магнитофон; 3) мус. на- вьи кадимии флейта. record-holder [Teka d,houlda] п дорандаи рекорд. recording [n'ko:diij] п сабт, сафха, навор; санад. recount [n'kaunt] г хикся кардан, ривоят кардан, накл кардан, гуфта додан, бозтуй кар- дан, шарх додан. re-count [rii'kaunt] 1. п азнавшумории овозхо хангсми иятихобот; 2. v дубора хисоб кардан, аз нав шумурдан, боз шумурдан (хусусан оар интихобот). recoup [ri'ktnp] v 1) товон додан, чуброн кардан, эхтиёт кардан; 2) боз ёфтан, бозёфт кардан, дубора ба даст овардан. recourse [ri'kors] п дасгёзй, мурочиат барои кумак; чора. recover [n'kxva] v 1) дубора ба даст овардан, боз ёфтан, пайдо кардан (чизи аз да- страфтарб): She recovered the umbrella that she
recovered_______ _ _ __ ______ had left in the bus. Вай чагреро, ки дар авто- бус фаромуш карда буд, боз ёфт. 2) бехбудй ёфтан, сихат шудан: She recovered after a cold. Вай пас аз шамол хурдан сихат шуд. 3) чуброн кардан, бозёфт кардан; 4) цуц бар- гардондан ё чуброн кардани чизерс ё зарар- реро талаб кардан: to recover damages хисорот гирифтан: 5) матонат ё оромии худро ба даст гирифтан, чилави кдхри худро гириф- тан: to recover control of one’s temper чилави кадри худро гирифтан; 6) эхе кардан, бехсозй/ обод кардан, бозгирй кардан (замни); recover oneself бахуш омадан, бахуд омадан. re-cover [п'клуэ] v дубора пушондан, ду- бэра вакс кардан. recovered [ri'kwod] а сихагшуда, сидатёфта. recovery [п'клуэп] п (pl recoveries) 1) бозёбй, бозеитонй; баркароркунй: economic recovery баркароркунии иктиссдй; 2) сихатёбп, шифо, шпфоёбй, бехбуд, бехбудй: а rapid recovery from i-lness сихатёбии босуръат пас аз беморй; 3) эдё, бозгирй. recreancy ['reknensi] п 1) шоир. тарссчакй, буздилй; 2) хиёнат, хоинй, беьафей. recreant ['reknant] 1. п шоир. тарсончак, хоин, бевафо; 2. а тарсон, харосон, хароснок. recreate ['гекпеп] v 1) дам гирифтан, вактхушй кардан; 2) тачдиди кувва кардан (пас аз дамгирй ва истирохат). re-create [,ri:kri.'eit] v аз нав офаридан. бозфаринй кардан, навофдринй кардан. recreation [,rekri'ei[n] п 1) бозофаринй, бо- зофариниш; аз нав баркароркунй; 2) истирохат, фарогат, дамгирй, дилхушй. recreation ground [jekn'cijhgraund] п майдончаи бозихо. recreative ['rekneitiv] а 1) кувваро баркароркунанда; 2) саргармкунанда, вадтхушкунанда. recrimination [rbknim'neifn] п айбдоркунии мутакобил, тухматкунии мутакобил, айбдоркунии дутарафа. recrudescence [,ri:kru:'desnsj п бозгашт, зухури мучаддад. recruit [ri'kru:t] 1. п 1) аскари нав, сарбоз, чавсарбоз; 2) .мач. узви чадид (уизб ва г.). 2. v 1) сарбозгирй кардан, сарбоз гирифтан, ба хизмати сарбозй дарозардан; 2) корманд гирифтан, ба кор гирифтан, гирифтан; 3) мустахкам кардан (саломатиро) recruital [n'kru:tol] п сарбозгирй. recruitment [n'kru:tmant] n 1) кабули чаваскарон, сарбозгирй; 2) баркароркунй (сиуати)', 3) кормандгирй. rectangle [rek'tasrjg.] п росткунча. rectangular [rek'tasrgjub] а росткунча. rectification [jektifi'keifn] п 1) ислох, - 668 - таъмир, тасхех, сомон; 2) хим. тозакунй, софкунй; 3) бар. росткунй, муназзамсозй, яксукунй (кувваи барк,). rectifier ['rektifaia] п 1) бар. ростгар, ростсоз, яксукунанда, яксусоз, табдилкунан- даи чараёни тагйирёбанда ба мунтазам; 2) танзимкунанда. ислохкунанда (шахе ё дастгох); 3) хим. тозакунанда. rectify ['rektifai] v 1) ислох кардан, дуруст кардан, тасхех кардан, сомон додан; 2) мустаким карлан (барк,), иксу кардан (барк); 3) хим. тоза кардан, софкорй кардан. rectilineal [,rekti lmjol] а рост, мустаким. rectilinear [,rekti'lmia] ниг. rectilineal. rectitude ['rektitju:d] n бовичдонй, кушодадилй, ростгуй, некдоварй, ростандешй. rector f'rekta] п 1) ректор, раиси донишгох; 2) кашиш; кашиши калисои махаллй, кашиши донишгох. rectorhship ['rektajip] п вазифа ва унвони ректор. rectory ['rektari] и 1) хонаи кашиш; 2) даро- мади кашиш; 3) вазифаи кашишй. recumbent [ri'kxmbant] а ламида, хобида, дарозкашида, ёнбошкарда, ба чизе такя карда. recuperate [ri'kju-pareit] v чуброн кардан, (чизи аз дастдодаро) дубора ба даст овардан, кувваро аз нав баркарор кардан. recuperation [п,к)и:рэ'геф1] п 1) баркарор- кунии кувва; 2) тех. баркароркунй. recur [п'кэ:] v 1) такрор шудан, дубора руй додан, дубора падидор шудан; 2) баргаштап, бозгаштан (хотир, андеша ва г.). recurrence [n'kxians] п 1) бозгашт, бозгирй, баргардонидан; 2) такрор, бозгард, бозоянд. recurrent [п'кдгэш] а бозгаштй, такрорша ванда, такрорй, бозгашткунанда. даврй. red I [red] а 1) сурх, кирмизй, гулгун, гул- ранг: a red flag парчами сурх: Red Cross Салиби Сурх; 2) малла: red hair мачламуй; 3) хунолуд; be in the red дорой камбуди молй будан; go into the red амер, дорой камбуди молй будан; red tape расмиятпарастй, расмиятчигй, бюро- кратизм, когазбозй; see red чиннй шудан. девона шудан (аз к,аур). red II [red] п 1) ранги сурх/ кирмиз; 2) хар чизи кирмизрэнг; 3) мухраи кирмизй; 4) гуфт. тилло; the Reds pl а) сурххо, болшевикхо, коммунистхо; а) амер, сурхпустон, redbait ['redbait] v муттахам ба коммунист будан кардан. redbreast ['redbrest] п парандаи синасурхак, нору. redcoat ['redkout] п сарбозй англисй (дар уангхои шаурвандии Америка). redden [redn] v 1) сурх шудан (аз шарм ва г.),
-669- шарманда шудан; 2) ранги сурх кардан! reddish ['redif] а сурхтоб, сурхча, нисбатан кирмизй. redeem [n'di:m] v 1) пас харидан, пас хари- да гирифтан, аз нав харида гирифтан, бар- гардондан; to redeem one's good name номи неки худро баркарор кардан; 2) бозхарид кардан, боз харид кардан, боз/ аз нав ба даст даровардан; 3) чуброн кардан, товон пас до- дан; 4) гунохро шустан, аз гунох рахондан; to redeem an arror хатогиро ислох кардан; 5) озод кардан, халос кардан, to redeem a prison- er махбусро озод кардан. redeemer [n'di:ma] п начотдиханда, ночи, растагоргар, начотбахш, озодкунанда.. redemption [ri'dempjn] п 1) начот, растагорй, рахониш, рахо; 2) бозхарид, накдсозй; 3) растагоркунанда, растагоргар, рахонанда. red-handed [,red'haendid] и бо дастони ху- нин, бо дастони огушта ба хун; be caught red-handed дар чои чиноят дастгир шудан red-hot l,red'hot] а 1) тафсон, шуълабор, бисёр дог, аз шиддати гармй сурхшуда; 2) мац. ошуфта, шурида, хашмгин, хаячонзада. re-did [ndid] past аз re-do. redintagrate [re'dintlgreit] v баркарор кар- дан (ягонагй, муттауиОй). redistribute [,ri:dis'tribju t] v аз нав гаксим кардан. redistribution [,ri:,distn'bju:Jn] n азнавтак- симкунй. red-letter [,red'lctat] а фаромушнашаванда, барчаста, шод, сайд, фархунда. redness ['rcdnis] п сурхй, сурхгунй, кирмизй, гулгунй. re-do [ri:'du:] v (re-did; re-doone) дубора кардан. redolence ['redalans] n накхат, муаттарй, хушбуй, будорй. redolent ['redalant] a 1) хушбу, муаттар; 2) дорой буи мушаххас: redolent of the sea дорой буи бахр. re-done [n'dxn]p.p. аз re-do. redouble [ri.'dAbl] v 1) дучапдоп кардан/ шудан, ду баробар кардан/ шудан: to redouble one’s afforts ду баробар кушиш кардан; 2) мунъакс карлан/ шудан (садо); 3) дорой паж- вок кардан/ шудан. redoubt [n'daut] п хар. истехком. redoubtable [n'dautabl] а сахмгин, сахмнок, мудхиш, та.хдидомез. redound [n'daund] v 1) кумак кардан, афзу- дан (бо: to) (шухрат, эътибор ва г.): that re- dounds to his honour ин амал шухрати уро меафзояд, 2) бозгаштан, баргаштан (бо: оп/ upon): These crimes will redound on their au- thors. Ин чиноятхо ба сари саркардахояшон reef бармегарданд. 3) лабрез шудан, саршор шудан. redress [n'dres] 1. п 1) ислох, чорасозй, дилчуй; 2) чуброн, товон, гаромат, пардохти хисорат; 2. v 1) чуброн кардан, чора дидан, баркарор кардан, бартараф кардан, ислох кардан; 2) товон додан. reduce [rrdju:s] v 1) кам кардан/ шудан, кос- тан, кохиш додан, кохидан, кохондан, поин овардан: to reduce one’s expanditures харочотро кам кардан; Please reduce your speed! Лутфан, суръатро кам кунед! 2) сода кардан, хулоса кардан; 3) мураттаб кардан, муназзам кардан, сомон додан; 4) риёз. ихти- сор кардан, сода кардан; 5) хароб/ логар шу- дан; 6) хим. туруш шудан, туруш шуда чУшидан; 7) тиб. рост кардан (устухонро); reduced circumstances дар холати ногувор. reduction [n'dxkjn] п 1) камкунй, кохиш, кост, ихтисор, табдил, пастфурош price reduc- tion кохиши нарх; 2) нусхаи кучактаршуда; 3) риёз. ихтисоркунй; 4) тиб. росткунй (устухон); 5) хим. турушшавй; 6) азрутбафурорй; redundance/ су [ri'dxndans, -si] п (pl redun- dancies) 1) зиёдй, барзиёдй, зиёдатй, фузунй, микдори беш аз ниёз, фаровонй; 2) сергапй, пургуй, кашолгуй redundant [n'dxndont] а 1) зиёд, барзиёд, зиёда, зиёдй, беш аз хадди лозим; 2) сергап, пургап, лаккй reduplicate [n'dju:phkeit] v 1) дучанд кардан, дубаробар кардан; 2) нусхабардорй кардан, копй кардан. reduplication [n,dju:pli'kci.fn] п дучандгонй, дубаробарй, такрор. red-wing ['redwirj] п зоол. дурроч. reed [ri:d] п 1) гиёх- най, найшакар; 2) най- шакар барои пушидани бом; 3) шоир. тир, найза; 4) мус. най; 5) мус. забонак; the reeds асбобхои мусикии забонакдор; a broken reed одами беэътимод; (rood words without deeds are rushes and reeds. Зарб. ~ Воизон чун чумла бар мехробу минбар мекунанд, /Чун ба хилват мераванд, в-он кори дигар мекунанд. (Хофиз) reeded frndid] а 1) бо найшакар пушондашуда; 2) мус. забонакдор. reed-pipe f'ri:dpaip] п 1) най (асбоби мусикй); 2) лулаи орган. reedy |ri:dt] а 1) бо найшакар пушидашуда, пур аз най, найзор; 2) найй, найшакарй, со- хташуда аз най; 3) наймонанд, борик, хароб; 4) дорой садои наймонанд. reef I [ri:f] п 1) харсанги зерпобй, шахи зериобй, обсанг; 2) кух pai, бистар, кабат (маъоан). reef II [ri:f] 1. п 1) риф, бахше аз бодбон: to let out the reef бодбон кушодан; 2) киштии
-670- reek бодбондор; to take in a reef а) бодбон чамъ кардан; б) мач. эхтиётан амал кардан; 2. v бодбон фуровардан. reek [ri:k] 1. п 1) буи бад, буи тунд, бадбуй, тааффун; 2) бухор, дама; 2. v 1) дуд кардан, бухор додан; 2) буи тунд додан, буй кардан; Не reeks of tobacco. Аз у буи тамоку меояд. it reeks of murder мач. б?и куштор меояд; reek with sweat буи арак кардан; reeky [ri:ki] а 1) дудкунанда, бухордиханда; 2) дуднок, бухоршудаистода; 3) пурдуд. сердуд, дудолуд. reel I [ri:l] 1. п 1) чунбиш, калавиш; 2) даврзапй, чархиш; 2. v 1) чарх задан, чархидан, гирд гаштан: Everything reeled before his eyes. Хама чиз дар гирди чашмонаш мечархид. 2) кач хурдан/ рафтан, тобидан (аз мастй, зарба ва г.); 3) пас-пасакй рафтан, паспо шудан (аз таре); reel II [ri:l] 1. п 1) галтак (ресандаги); 2) галтак барои сим; out of rhe reel беист; 2. v 1) даври галтак печондан; 2) мач. тез/ беист накд кардан ё хондан; reel off кушодан, боз кардан (аз галтак); reel up печонда тайёр кардан, печонда гириф- тан. re-elect [rin'lekt] v аз нав интихоб кардан/ шудан. re-election [rin'lekjn] п интихоботи такрорй/ дуюмбора. re-establish [,n:is'ta:blij] v баркарор кардан, аз нав баркарор кардан. refection [n'fekjbn] п хуриш, газак, нукл. refectory [ri'fektan] п ошхона. refer [ri'fa:] v (referred; referring) 1) фиристодан (to - ба): She referred him to the library. Хонум вайро ба китобхона фиристод. 2) мурочиат кардан (to - ба): She referred to the dictionary to find the meaning of the word. Вай ба фарханг мурочиат кард, то ин ки маънои калимаро ёбад. 3) муносибат доштан, тааллук доштан, мансуб будан (to - ба): His words did not refer to me alone. Суханони вай нафакат ба ман тааллук доштанд. 4) истинод кардан/ овардан, далел овардан, такя кардан, хавола кардан, ишора кардан (to - аз): Не referred to his previous speech. Вай ба нутки пешинааш такя кард; Не referred to the book. Вай ба ин китоб истинод кард. Matter reffered to above. Мавзуе, ки дар боло ишора шуд. referee [,refa'ri:] 1. п довари. мусобикот, хакам; 2. v доварй кардан, хакам шудан: Не only referees in the Olympic Games. У факат дар мусобикоти Олимпй доварй мекунад. reference ['refrans] 1. п 1) ишора: Не made no references to his debt. У ишорае ба карзаш накард. 2) мурочиат, иктибос, истинод, далел (ба): reference mark аломати иктибос/ ишора; cross reference истиноди мутакобил; 3) маълу- мот, манбаъ, сарчашма: a reference book маълумотнома, дастурнома, рахнамо; 4) маъруфинома, тавсияпома, тавсифнома' The new engineer had good references. Мухандиси нав гавсияномахои хуб дошт. 5) шахси таьсифномадиханда, тавсиядиханда, маъруф; 6) алока, вобастагй; 7) мар ибрат, намуна; ill/ with reference to дар хусусй..., дар бораи... , дар бобати.. , дар ишора ба; make reference to иктибос овардан аз, ишора кардан ба, terms of references «аколат ва вазифахо; without reference to катъи назар аз; бе ишора ба. 2. v 1) истинод/ далел овардан; 2) ишора кардан; 3) иктибос овардан. referendum [,refa'randam] п си. референдум, раъйпурсии умумй, хампурей. refill [ri'fil] 1. п дастгохи пуркун; 2. v дубора пур кардан. refine [ri'fa in] v тоза кардан, холис кардан, бехтан, соф кардан: refined suger канди тоза- шуда. refined [ri'famd] 1. past ва р. р. аз refine: They visited a plant where oil is refined. Онхо аз кор- хонаи нафттозакуни дидан карданд. 2. а тозашуда; мач. пок: refined language за- бони пок. refinement [n'fainmant] п 1) покй, полоиш, бехсозй, бехсомонй; 2) зарофат, борикй, махинй, латофат, нозук® 3) такмил, мукаммалсозй. reifinery [ri'faman] п (pl refineries) полоишгох, полишгох, корхонаи коркард/ тозакунй [нафт, шакар ва г.). refit [,ri:'fit] I. п таъмир, бозеозй; аз нав чихозонидан; 2. v таъмир кардан, дубора чур кардан, омода кардан. reflect [n'flekt] v 1) инъикос кардан, пас тофтан, бозтобондан, бозтобидан (акс, нур ва г.): A mirrow reflects lights. Оина нурро инъи- кос мекунад. 2) мац. инъикос кардан, нишон додан, намоёндан: Does this article reflect your real opinion? Макола фикри хакикии шуморо инъикос мекунад? 3) андешидан, фикр кардан, тафаккур кардан (оп/ироп - оиди): Take time to reflect before doing that. Пеш аз он ки ин корро анчом дихед, саросема нашуда фикр кунед. reflection [ri'flekfn] п 1) инъикос, бозтоб, пастофт, бозрехт, бозтобиш, пажвок (садо); 2) хар чизи инъикосшуда, акс, тасвир: The dog kept barking at his reflection in the mirror. Car аз дидани акси худ дар оина беист аккос ме- зад. 3) андеша, фикр, тафаккур, тахаммул:
reek -670- бодбондор; to take in a reef а) бодбон чамъ кардан; б) ма^. зхтиётан амал кардан; 2. v бодбон фуровардан. reek [ri:kj 1. п 1) буи бад, буи тунд, бадбуй, тааффун; 2) бухор, дама; 2. v 1) дуд кардан, бухор додан; 2) буи тунд додан, буй кардан; Не reeks of tobacco Аз у буи тамоку меояд. it reeks of murder мач. буи куштор меояд; reek with sweat буи арак кардан; reeky [n:ki] а 1) дудкунанда, бухордиханда; 2) дуднок, бухоршудаистода; 3) пурдуд, сердуд, дудолуд. reel I [rid] 1. п 1) чунбиш, калавиш; 2) даврзанй, чархиш; 2. v 1) чарх задан, чархидан, гард гаштан: Everything reeled before his eyes. Х,ама чиз дар гирди чашмонаш мсчархид. 2) кач хурдан/ рафтан, тобидан (аз масти, зарба ва в.); 3) пас-пасакй рафтап, паспо шудан (аз таре)', reel П [rid] 1- п 1) галтак (ресандаги); 2) галтак барои сим:; out of the reel беист; 2. v 1) даври галтак печондан; 2) мач тез/ беист накд кардан ё хондан; reel off кушодан, боз кардан (аз галтак)', reel up печонда тайёр кардан, печочда гириф- тан. re-elect [rin'lekt] v аз нав интихоб кардан/ шудан. re-election [rin'iekj’n] п интихоботй такрорй/ дуюмбора. ie-establish [,ri:is'ta?bhj] v баркарор кардан, аз нав баркарор кардан. refection [n'fekjan] п хуриш, газак, нукл. refectory [n'fektari] п ошхена. refer [n'fo:] v (referred; referring^ 1) фиристодан (to - ба): She referred him to the library. Хонум вайро ба китобхояа фиристод. 2) мурочиат кардан (to - ба): She referred to the dictionary to find the meaning of the word. Вай ба фархаш мурочиат кард, то ин ки маънои калимаро ёбад. 3) муносибат доштан, тааллук доштан, мансуб будан (го - ба): His words did not refer to me alone. Суханони вай нафакат ба ман тааллук доштанд. 4) истинод кардан/ овардан, далел овардан, такя кардан, хавсла кардан, ишора кардан (to - аз): Не referred to his previous speech. Вай ба нутки пешинааш такя кард; Не referred to the book. Вай ба ин китоб истинод кард. Matter reffered to above. Мавзуе, ки дар боло ишора шуд. referee [,refo'ri:] 1. п довари мусобикот. хакам; 2. v доварй кардан, хакам шудан: Не only referees in the Olympic Games. У факат дар мусобикоти Олимпй доварй мекунад. reference ['refrons] 1. п 1) ишора: Не made no jeierences to his debt. У ишорае ба карзаш накард. 2) мурочиат, иктибос, истинод, далел (ба): reference mark аломати иктибос/ ишора; cross reference истиноди мутакобил; 3) маълу- мот, манбаъ, сарчашма: a reference book маълумотнома, дастурнома, рахнамо; 4) маъруфинома, таьсиянома, тавсифнома. The new engineer had good references. Мухандиси нав тавсияномахои хуб дошт. 5) шахси 1авсифномадиханда, тавсиядиханда, маъруф; 6) алока, вобастагй; 7) мач ибрат, намуна; in/ with reference to дар хусусй.,., дар бораи... , дар бобати..., дар ишора ба; make reference to иктибос овардан аз, ишора кардан ба; terms of references ваколат ва вазифахо; without reference to катъй назар аз; бе ишора ба. 2. v 1) истинод/ далел овардан; 2) ишора кардан; 3) иктибос овардан. referendum [,rcfo'random] п си. референдум, раъйлурсии умумй, хампурей. refill [ri'filj 1. п дастгохи пуркун; 2. v дубора пур кардан refine [ri'fam] v тоза кардан, холис кардан, бехтан, соф кардан: refined suger канди тоза- шуда. refined [ri'famd] 1. past ва р. р. as refine: They visited a plant where oil is refined. Онхо аз кор- хонаи нафттозакунй дидан карданд. 2. а тозашуда; мач пок: refined language за- бони пок. refinement [г i'famman t] п 1) покй. полоиш, бехсозй, бехсомонй; 2) зарофат. борикй. махинй, латофат, нозукй; 3) такмил, мукаммалсозй. reifinery [u'faiiiari] п (pl refineries) полоишгох, полишгох, корхонаи коркард/ тозакунй (нафт, шакар ва г.). refit [,ri:'fit] 1. п таъмир. бозеози; аз нав чихозонидан; 2. v таъмир кардан, дубора чУР кардан, омода кардан. reflect [ri'flekt] v 1) инъикос кардан, пас тс.фтан, бозтобондан, бозтобидан (акс, нур ва г.): A mirrow reflects lights. Оина нурро инъи- кос мекунад. 2) мач. инъикос кардан, нишон додан, намоёндан: Does this article reflect your real opinion? Макола фикри хакикии шуморо инъикос мекунад? 3) андешидан, фикр кардан, тафаккур кардан (оп/ироп - оиди): Take time to reflect before doing that. Пеш аз он ки ин корро анчом дихед, саросема нашуда фикр кунед. reflection [n'flekjh] п 1) инъикос, бозтоб, пастофт, бозрехт, бозтобиш, пажвок (садо); 2) хар чизи иньикосшуда, акс, тасвир: The dog kept barking at his reflection in the mirror. Car аз дидани акси худ дар оина беист аккос ме- зад. 3) андеша. фикр, тафаккур, тахаммул:
After mucii reflection he decided not to accept the offer. Пас аз андешаи дуру дароз вай карор дод, ки пешниходро кабул накунад. 4) мазаммат, сарзаниш; 5) соя, дот; 6) нишон, нишонгар. reflective [n'flektiv] а 1) бозтобгар, бозто- банда, инъикоскунанда, инъикосшаванда; 2) андешаманд, мулохизакор, ахли тафаккур, ба фикру хаёлрафта, баандешарафта. reflector [n'flekta] п физ. мавчафкан, ну- рафкан. reflex ['n:fleks] 1. п 1) инъикос, бозтоб, акс (нур ва г.); 2) физио, рефлекс, амал/ харакати t айрииродй; 4) вокуниш, аксуламал; 2. а 1) рефлексй, беихтиёрона; 2) бозтоби- да, бозтобишй (нур, ранг). reflexion [n'fleksjn] ниг. reflection. reflexive [n'fleksiv] а грам. нафсй (феъл, чонишин). reflux ['ri:flxks| п пасрез, баргашг, вошоридагй. reforest ['nfarest] v дубора табдил ба чангал капдан reform [n'fomi] 1. п ислох, сомондихй, бехсозй, тигаргунсозп, навсозй, бехбудй: to carry out social reforms ислохоти интимой гузаронидан; 2. v 1) ислохот гузарондан, аз нав сохтан, бехбудй бахшидан, сомон додан, бехсозй кардан, бехтар сохтан: to reform a bill лоихаи конунро бехтар сохган; 2) ислох кардан/ шу- дан, тарбия кардан, пексират кардан/ шудан: to reform criminals чинояткоронро гарбия кардан. refortnadon [jafa'meijn] п 1) ислох, бозсозй, бозсохтагй; 2) ислохот. Tarfctpoi, the Reformation таъ. Ислохот. чунбиши ггретестантхо, бехсозигароии калисои. reformative [n'fo:mativ] а 1) ислохкунанда, ислохй; 2) бозсозанда. reformatory [n'fo.motoii] 1. п (pl reformato- ries) муассисаи ислох ва тарбият, нексозгох; надоматтох (занона); 2. а ислохкунанда, надоматй, таьдибй. reformed [n'fo md] а 1) ислохшуда, ислохгардида; 2) дубора ташкилшуда/ сохта- шуда. reformer [ri’fo:ma] г 1) ислохотчй. ислохгалаб, ислохкунанда. бехсозгар; 2) таъ. арбоби давраи Ислохот. reformist [ri'fo:mist] п ислохотчй, рефор- мист. refract [n'fraskt] v физ. шикастан, мункаср кардан, бозшикан кардан (нур, садо, гармо ва г-). refraction [n'fraekfn] п инъикос, инкисор, бозгашт (нур, садо, гармй). refractive [n'fraekuv] а инъикосй, инъико- скунанда, инъикосшаванда. _____________________________________________refund refractory [ri'fraskten] 1. п маводи сохтмо- нии оташбардор; 2. а 1) саркаш, бензоат, нофармон, гар- даншах (инсон ё хайьон); 2) дергудоз, носуз {модда ва г.); 3) пуркувват. refrain I [ri'frem] п накарот {шеър ва суруд), банди такрорй, вогардон: After each verse eve- ryone joined m singing the refrain. Пас аз хар як банди суруд хама накарот мехонданд refrain II [ri'frem] v худдорй кардан, нигох доштан, эътироз кардан (Jrот - аз): Не re- frained from comment. Вай аз шарх худдорй кард. refresh 'n'frej] v 1) тару тоза кардан, шодоб кардан, тароват бахшидан, навчавон кардан, хуррам кардан: The rain refreshed parched plants. Борон гиёххэи ташнаро тару тоза кард. 2) ба хотири касе овардан, равшан' тоза кар- дан, зинда кардан (х,офиза ва г.): Will you re- fresh my memory about that? Хотири маро равшан месохтед? ё Оё, метавонед ба хотири ман биёред? 3) ислох кардан; refresh oneself (бо хурдан ё нушидан) кувват гирифтан, чон бахшидан, фарахманд кардан: They stopped at a cafe to refresh themselves. Онхо ба кахвахона барои кувват гирифтан даромаданд. refresher |п Trejo] п 1) нушокии тароват- бахш; нушоба; 2) бахотироварй, маводи т акрорй. refreshment [n'frejmant] п 1) нерубахшй, тозасозй, рафъи хастагй, тароватбахшй, фарахбахшй; 2) (од. pl): нушоба, нушиданй, хурок, маводи гизоии тоза. refrigarant [n'fndjarcnt] 1. п 1) моддаи ху- нуккунанда/ сардсоз; 2) тиб. таббар, кохандаи харсрат, доруи пасткунандаи табби бемор, 2. а хунуккунанда, сардкунанда, сардсоз. refrigarate [ri'fndjareit] v хунук кардан, сард кардан, хунук нигох доштан (дар яхдон ва г.). refrigaration In.fridjo'reijn] п хунуксози, хунуккунй, сардкунй. refrigerator [n'fndjareito] п яхдон, яхчол. reft [reft] past ваp.p. аз reave. refuel |,ri:'fjuol] v сузишворй андохтан/ рех- тан (6a автомобил ва г.). refuge ['refjuidyj п панох. панохгох, амон, зинхор; take refuge in панох бурдан ба. give refuge панох додан; seek refuge панох чустан. refugee [jefjui'dsi:] п 1) мухочир; 2) фирорй, гуреза, овора, панэхчуй, паноханда: a refugee camp урдугохи фирориён. refulgent [ri'fxldjant] а дурахшанда, чилохдиханда. refund 1. п f'riifxnd] пардохт, пулдихй; 2. v [r;:'fxnd] дубора буча додан, дубора
-672- refusal пардохтан, чуброн и пулй кардан, баргардон- цан (пул, мол ва г.). refusal [n'fjuizal] п рад, худдорй, нопазириш, сарфи назар, сарпечй; to take no refusal радро каубл накардан; to take the right of first refusal хукуки интихоби аввал доштан refuse I [n'fjuzz] v 1) рад кардан, чавоби рад додан, кабул накардан, худдорй кардан, сарфи назар кардан, инкор кардан, напази- руфтан refuse II ['refjuzs] п pl (%ар чизи зиёдй ва партофтанй) партовхо, пасафкандахо, кунчора, кунчола, хока, пасафт, хокруба. refutation [,rcfju:'teifn] п рад, радди истид лол, радлия, ботилсозй. refute [n'fjuit] v рад кардан, инкор кардан, исбот кардан. regain [ri'gein] v дубора ба даст овардан, бозёфтан, дубора пайдо кардан; голиб шудан; regain consciousness ба худ омадан; regain one's health сихат шудан. regal L'riigal] а 1) шохона, шохй, салтанатй; 2) бошукух. шукухманд, бохашамат. regale [n'gcd] 1. и 1) базм, зиёфат, сур, мехмонй; 2) хуроки болаззац 2. v 1) сур додан, зиёфат додан, мехмонцорй кардан (ба ифтихори касе); 2) базм оростан, тантана кардан; 3) саргарм кардан, хушнуд кардан. regalia [n'geilis] п pl 1) таъ. хукук ва им- тиёзоти подшох; 2) нишонахои подшохй (мисли точу тахт); 3) либоси олй; 4) исп. яке аз навъхои сигори хаванагй. regard [n'gazd] 1. п 1) нигох, назар; 2) мулохиза, таваччух; 3) эътино, эхтиром, иззат, хурмат: Не has no regard for others. Нисбати дигарон эхтиром надорад. 4) pl ду- руд, салом, саломрасонй: Give her my kind regards. Саломи калбии маро ба у расонсд. 5) рочеъ ба, дар бобати, дар боби, дар бораи, дар хусусй, дар мавриди: in this regard дар ин хусус; 6) гуфт. киёфа, зохир; in/ with regard to дар бобаги, дар хусусй; 2. v 1) нигох кардан, нигаристан (бо диктат): She regarded him thoughtfully. Хонум ба вай бо андеша нигох мекард. 2) шумурдан, ба хисоб/ шумор овардан: Не is regarded as the best player. Вай бехтарин бозингар шу- мурда мешавад. 3) вобаста будан ба, рочеъ будан ба, дахл доштан ба, марбут будан ба, сару кор доштан: Her question regards your future work. Саволи вай ба кори ояндаи шумо вобаста аст. 4) таваччух кардан, ахамият до- дан; 5) мавриди мулохиза карор додан; as regards агар сухан дар бораи...; то он чо ки ба ... марбут мешавад: without regards бидуни дар назар гирифтан. regardful [n'gazdful] а бодиккат, боилти- фот, боэхтиром. regarding [ri'gazdiqj prep рочеъ ба, дар мавзуи, дар хусусй, дар боби, марбут ба. regardless [n'gazdhs] а бемулохиза, бедиккат, бепарво, беэътино; regardless of сарфи назар аз, бо вучуди, катъи назар аз, ба ин нигох накарда. regatta [n'gceta] п мусобикаи каикронй. regency [hizdjansi] п ахди ноибуссалтана, мансаби ноибуссалтана, ниёбати салтанат, каламрави ноибуссалтана, шурои салтанатй. regenerate 1. a [rr'dsensnt] 1) эхешуда, боз- зода, чонёфта, навчон (аз назари мазуабй ё РУ*™); 2. v [n'd^ensreit] 1) эхе кардан/ шудан, аз нав чон ёфтан, боззода шудан (аз назари мазхаби ё рух,ан;; 2) бозеозй кардан, бехсозй кардан, бозофаринй кардан; 3) дубора руидан. дубора даромадан, аз нав рушд кардан (растанй ваг.). regeneration [rhdjens'reijn] п 1) тачаддуди хаёт, навзистй; 2) эхё, боззой, навчонй, боззо- иш; 3) эхёи рухонй; 4) бозофаринй, бозеозй; 5) тех., хим. бозруиш, баркароршавй, рушди дубора. regenerative [ri'djenareitivJ а 1) чонбахш, хаётбахш. эхёкунанда, боззо, боззоянда; 2) боззоишй, бозруишй, созанда. холик. regenerator [ri'djensreits] п эхёгар, бозофа- рин, боззодгар; 2) тех. бозёбгар, бозёб. regent ['rizdjont] п ноибуссалтана, ноиби хукмрон: prince regent шохзодаи ноибуссалта- на; 2) амер, узви шурои хомиёни донишгох regicide [’redjisaid] п 1) шохкуш, подшохкуш, котили султон; 2) шохкушй. катли султон. regime [reigizm] фр. п 1) режим, низом: fash- ist regime низоми фашисти; 2) созгон, тарзи идора, созмони ичтимой ё сиёсй: 3) хукумат. regimen ['redjtmsn] п !) тиб. режим; 2) грам. идоракунй; 3) хукумат, фармонравой. regiment ['redjimaut] 1. п 1) ханг, полк; 2) pl мау. гурухи бисёр, анбух, туда, фавч; 3) гуфт. давлат, хукумат; 4) идоракунй; 2. v 1) табдил ба ханг кардан, хангбавдй кардан; 2) тахти низом даровардан, сомондихй кардан, созмон додан. regimental [,red3i'mentl] а вобаста ба полк, фавчй, полки. regimentals [,red3i'mentlz] п pl 1) либоси низоми, либоси артишй; 2) либоси махбус. region ['rizdgan] п 1) нохияи шахр; 2) минтака, вилоят, кисмат, сарзамин, диёр, бум, хавза, кишвар; 2) мач- соха, фазо, бахш; 3) каламрав, зистзамин, зистгох, иклим (чонвар ё гиёх;); 4) бахше аз андом ё бадан: the abdominal region гирду атрофи шикам; 5) кабат (атмо- сфера). in the region of дар наздикии;
-673- reir the lower regions^3ax; the upper regions бихишт; regional ['rhdjanal] а нохиявй, вилоятй, минтакави, икдимй. register ['redjisto] 1. n 1) сабтнома, номнависй, дафтари сабт: A register of attendance is kept in out class. Дар синфи мо дафтари сабти иштирок дар даре вучуд до- рад. 2) сабт, ёддошт, сабти ном, номнависй; 3) фехрист; 4) мус. регистр; 5) тех. хисобкунак, дастгохи хисобкунй; 2. v 1) сабт кардан, нигоштан, навиштан, ба сабт расондан (Оар Оафтар, фехраст ва г.): Is the car registered? Автомобил сабт шуда- аст? 2) нишон додан, кайд кардан ^астгоху. registered letter мактуби супоришй. registration ['redji'streifn] и 1) сабт, навиш тан, хар чизи сабтшуда, хайд, кайдкунй; 2) номнависй, сабти ном. registry ['redgistri] п (pl registries) идораи сабт, шуъбаи сабти асноди холатхои шахравндй, кайдкунй, дафтари сабт; фехрист. regnant ['regnant] а 1) хукмрон; 2) васеь пахншуда. regress 1. п ['ri:gres] пасрафт, пасравй, вопасравй, бозгашт, бозрафт, бозой, бозгард, баргашт; таназзул, сукут. 2. v [ri'gres] 1) бозгаштан, бозгард кардан, пас рафтан, пасрафт кардан; 2) бозгашт ба холати пештара. regression ['rhgrejh] п 1) бозгашт, пасрафт, бозгард, бозрафт. regret [n'gret] 1. п афсус, дарег, гаассуф: То my regret I couldn’t go with them. Афсус ман бо вай рафтан наметавонистам. 2) падомат, пушаймонй; It is much to be regreted that... чои таассуфи бисёр аст, ки... 2. v (regretted; regretting) 1) афсус хурдан, таассуф хурдан, хасрат бурдан, дарег доштан, гамгин шудан, мутаассиф шудан/ будан, сугвор шудан: She regrets that she can’t come. Афсус мехурад, ки омада наметавонад. We regret the error. Аз иштибохи шудагй мутаассиф хастем. 2) пушаймон шудан: If you buy this house, you’ll regret. Агар ин хонаро харед, пушаймон мешавед regreter [n'greta] п мутаассиф. regretful [n'gretful] а пуртаассуф. regretless [n'gretlts] а бетаассуф. regrettable [ri'gretobl] а гамангез, хузновар. таассуфовар, кобили таассуф, дареговар. regrouping [,ri.'gru:pnj] п аз нав гурухбандй, гурухбандии дубора. regular I ['regjulaJ а 1) мураттаб, муназзам, басомон, мунтазам, ороста: regular army ар- тиши мунтазам; a regular session чаласаи навбатй; 2) мав1ун. тарозманд, хуштаркиб, дуруст: regular features тархи руи мавзун; 3) мукаррарй, маъмулй, хамешагй, доимй, одй: а regular procedure расмияти мукарарй; regulai customer му штарии доимй; the regular elections интихоботи одй; 4) хирфай, касбй; 5) рохибй, кашишй. regular II ['regjuh] п 1) (оо. pl) рохиб, шайх, кашиш; 2) (од. pl) сарбози артиши доимй; 3) pl кушунхои мунтазам. regularity [,regju'laerin] п (pl regularities) дурустй, ростй, мунтазамй, муназзамй, одигй. regularly [’regjulah] adv доимо, хамеша, маъмулан, муназзаман, одатан. regulate ['regjuleit] v ба тартиб даровардан, танзим кардан, мизоп кардан, дуруст кардан, низом додан, идора кардан, мувофики конуну ксида карор додан, тахти назорат даровардан. regulative ['regjuletiv] а ганзимй, ба танзи- моваранда. regulator [,regjuleira] п ганзимкунанда, сомондиханда (шахе ё дастгох;). regulation [,regju'leijn] п 1) танзим. сомондихй: the regulation of temperature танзими харорат; 2) pl мукаррарот, оинхо, конун, коида, дастур: traffic regulations коидаи харакат дар рох; 3) х,ар. оиннома, нпзомнома. rehabilitate [,ri:a'biliteit] v 1) сафед кардан (касро), бегунох шумурдан; 2) хукукхои шахсро баркарор кардан; 3) тех. тармим кардан, таъмир кардан, бозеозй кардан, бозеохтан, эхе кардан. rehabilitation [.ri.abih'teifn] п 1) сафедкунй, бегунохшуурй; 2) бозеозй. навсозй, эхё; 3) тармим, таъмир. rehearsal [n'ha:sal] и бозгуй, такрор; тамрин, тамрини намоиш, машк. rehearse [ri'ho:s] v 1) боз гуфтан, аз огоз то анчом боз гуфтан, такрор кардан; 2) тамрин кардан (намоиш ва е.). rehouse [jr'haus] v ба хонаи нав кучоидан. reign [rein] 1. и 1) салтанат, подшохй, хукмронй: during the reign of King Arthur дар давраи салтанати Шох Артур; 2) даврони хукмронй, даврони салтанат; 3) хукумат, хукмфармой: under the reign дар зери хукумронии; a reign of terror авчи таъкибот; 2. v 1) подшохй кардан: Не reigned for many years. Вай чандин солхо подшохй кард. 2) хукмфармо будан, фармонравой кардан, хоким будан; хукумат рондан Silence reigned during his speech. Хангоми суханрониаш оромй хукмфармо буд. reimburse [,ri:im'ba:s] v баргардондан, пас додан, бозпардохтан, бозпардохт кардан (пули харушуда ё пардохтошударо). rein [rem] 1. п 1) (од. pl) лачом, дахана, чилав give a horse the reins лачоми аспро cap додан; 2) мау чилав, зимом, василаи назорат, чилав. юрй, чилавгирй: the reins of government зимомк идоракунй; to keep tight rein on smb
reincarnation_______ _________________ _ назорати сахт кардан, касеро дар лачом нигох доштан; 2. v 1) ладом ба даст гирифтан, аспоо ис- тондан (бо кашиоани лауом), дахана задан, ладом задан, сазорй кардан; 2) мач. хидоят кардан, назорат кардан, чилавгирй кардан, идора кардан: to assume the reins of govern- ment зимоми хукуматро ба даст гирифтан; give free rein to ихтиёроти том додан, озодии амал додан. reincarnation ['ri:inka:'neijn] п хулу ли рух дар бадани дигар, таносух; ба шакли. нав тадассумебй. reindeer ['reindio] п гавазни шимолй. reinforce [,ri:in'fo:s] v 1) махкам шудан, махкам/ мустахкам кардан, побардо кардан, устувор кардан; 2) сох. кавитар кардан, нерумандтар кардан; reinforced concrete оханубетон. reinforcement [ri:in'fo:smont] п рар. (од. pl) кудвахои кумак й. кушунхои таквиятй, кумакхои харбй; 2) товондидй, таквият, им- дод, нерусозй; 3) сох. арматура, охан. reinstate [,ri:in'steit] v 1) баргардондан, аз нав ба макоми аввалияи худ рассндан; 2) баркарор кардан у сало.чатй). reinsurance [,ri:m'juarons] п дубора сугуртакунй, аз нав сугуртакунй. reinsure [,ri:in'jua] v дубора сугурта кардан. reissue [.ri:'iju:] v дубора пнтишср/ нашр кардан. reiterate [n:'itareit] i такрор кардан, дубо- ра гуфтан, дубора таъкид кардан. reiteration [rk'itareijn] п такрор (чандин ма- ротиба). reject I [n'djckt] v 1) рад кардан, напази- руфтан, кабул накардан: to reject an offer пешинхоцро рад кардан; 2) дур андохтан, канор гузоштан, пас гардондан; пушти по задан; 3) кай кардан, боло овардан, пас задан; 4) тарк кардан. reject II [ri'djekt] п 1) одам ё чизи радшуда; 2) молхои арзон. rejectee J [,ndjek'ti:l п амер, шахей ба хиз- мати харбй ношоям шумурдашуда. rejection [n'djekjn] п 1) инкор, рад, даст кашидан; 2) бартарафкунй; 3) ба навъхо чудокуни; 4) пасгардонй (ба иллати чизе). rejector [ri'd^ekto] п 1) шахей радкунанда/ инкоркунанда; 2) тех. ипъикоскунанда. rejects [ri'dgekts] п pl нуксон, партовхо. rejoice [n'djois] v хушй кардан, шодй кар- дан, шодмонй кардан, хушхолй кардан, шод сохтан, завк кардан. rejoicing [ri'dgoisirj] п 1) шодмонй, шодёна; 2) (od.pl) чаши. сур. rejoin [ri'djom] v 1) баргаштан; You go and I will rejoin you later. Шумо равед, ман баъдтар бармегардам; 2) хамрох шудан; 3) -674- посухи зид додан, эътироз кардан, зид баромадан, мукобилият кардан; 4) хук. ба айбдоркунй чавоб додан re-join П [,ri:'d3Oin] v аз нав муттахид кар- дан. хамбаста кардан (дубора), пайвастан, узв шудан (дубораб rejoinder [ri'dgomda] п 1) эътироз, мукобилат, посух ба чавоб, чавоби дандонши- кан. 2) хУк- чавоби айбдоршаванда. rejuvenate [n'djirvmeit] v чавон кардан/ шудан (дубора), навчавон кардан. rejuvenation [ri,dju:vi'nejn] п 1) аз нав чавонкунй, аз нав чавоншавй; 2) баркароркунй. rejuvenescence [,ri:d3u:vi'nesns] п 1) бозча- вонй, чавонии мучаддад, баркароркунии чавонй ва кувва; 2) гиёх;. баркароркунии хучайрахои нав. rejuvenescent [,ri:dju:vi'nesnt] а 1) чавон- кунанда, баркароркунанда, 2) чавоншаванда. rekindle [ri:'kmdl] v аз нав гирон кардан, дубора даргирондан. re-laid [n'leid] past ва p.p. аз re-lay. relapse [ri'lseps] 1. n баргашт, пасрафт, бозгашт. такроршавй, такрорёбй; 2. v пасрафт кардан (пас аз бехтар шудан ё пешрафт), аз нав' дубора бемор шудан. relaid [n'leid] past ва р. р. аз relay 2. relate [n'leit] v 1) гуфтан, накл кардан, хккоят кардан, ривоят кардан, шарх додан: The traveller related his adventures to us. Сайёх саргузашташро ба мо накл кард 2) муайян кардан, нисбат додан, вобаста кардан, хамбаста кардан: Не could no* relate those two ideas. У робитаи байни ду акидаро муайян кардан натавонист. 3) дахл доштан, робита доштан, вобаста будан, хамбаста будан, рочеъ будан (to - ба): How does his comment relate to what we’re discussing? Гуфтахои вай ба мавзуи мухокимашуда чй дахл дорад? be related вобаста будан. хамбаста! й доштан, нисбат доштан, хешованд будан (to sb - ба касе): Не and I are not related. Мо бо вай наса- бот надорем (вобастаи хеши надерем). related [n'leitid] а 1) мансуб, хешованд, хеш; 2) вобаста, хамбаста, марбут. relation [n'leijn] п 1) робита, алока. муноси- бат: to establish diplomatic relations робитахои дипломатй баркарор кардан; 2) хеш. вобаста, хешованд. кавму хеш: Не is staying with his relations. Вай бо хешовандхояш зиндагй меку- над. 3) шарх, бозгУй, саргузашг. достон, накл, хикоят. киссагуй: the exciting relation of his adventures in Africa киссагуихои завковари сафархояш дар Африка; 4) чимоъ, робитаи чиней: 5) нисбат, хешй, хешовандй, хешутаборй, акрабй; in/ with relation to дар хусуси, дар бораи, дар бобати. марбут ба.
-675- relieve relanonsliip ~fnTeijnJipj n 1) муносибат алока, пайванд, робита, вобастагй, иртибот: the relationship between the moon and the tides вобастагй байни мох ва мадду чазр; 2) хеши хешовандй, хешутаборй: relationship by blood каробати хунй. relative ['relotiv] 1. п хеш, хешованд, кавму хеш, мансуб' His uncle was his nearest relative Хеши наздиктаринаш амакаш буд. 2. а 1) нисбй, мукоисавй: Beauty is relative. Зебой мафхумй нисбй аст. 2) грам. нисбй relative pronoun цонишини нисбй. relative humidity рутубаги нисбй; relative to марбут ба, вобаста ба, дар бораи. relatively ['rektivh] adv нисбатан, киёсан то андозае. relativity [.rela'ti viti] п 1) нисбият; нисбига- ро; 2) назарияи нисбият. relax [n'laeks] v 1) сует кардан/ шудан, са- бук кардан/ шудан, паст кардан, охиста кар- дан/ шудан: to relax one’s расе кадами худро охиста кардан; 2) кам кардан, костан; 3) ором кардан/ шудан, оромидан, оромондан: to re- lax someone каееро ором кардан, оромондан. relaxation [,ri:Ia?k'seijn] и 1) сустсозй, пасткунй, мулоимсозй, сабуккунй, нармй, сустй: relaxation of international tension паст- шавии шицдати байналмилалй; 2) истирохат, оромиш, осудагй, фарогат аз кор: his favourite relaxation намуди дустдоштаи истирохатхои вай. relay [n'leij 1. п 1) дастаи имдодй; 2) эста- фета, мусобика (инч. relay race): Their team won the relay. Гурухи онхо мусобикаро бурид 3) ['rideij бар. реле; таквияткунанда, нсругар; 2. v 1) кумак кардан, иваз кардан, коргари кумакрасон фириетондан; 2) рад. пахш кар- дан. re lay or relay ['ridei] 1. n пахш, бозпахш, бозпахшгар (аз радио, телевизион ва г.); 2. v (relaid; relaid) 1) дубора гузоштан; 2) дубора пахш кардан (аз радио, телевизион ва г): to relay a broadcast барномаро аз радио пахш кардан. relay-race ['rideireis] п мусобикаи имдодй эстафета. relay-station ['n:lei,steifn] п маркази пахшкунй. release [n'li:s] 1. п 1) озодй, озодсозй, халоей, рахой, берунрезй: the release of politi- cal prisoners озодии махбусони сиёсй; 2) хар. озодсозй, чавобдихй (аз хизмати рарбй): 3) ХУК- забонхат/ санад дар бораи додани хукук ё амвол; 4) таскин, фурунишонй (оаро ва г.); 5) интишор, нашр, пахш (китоб ва г.); 2. v 1) кушодан, озод кардан, берун додан: They realeascd the prisoners. Махбусонро озод карданд. 2) cap додан, рахо намудан, рахо кардан: Не released the bird. Вай парандаро cap дод. 3) "баровардан. нашр кардан, мунта- |пшр сохтан (китоб, навор ва г.)’. They released a new film. Онхо фнлми нав бароварданд. 4) бахшидан, маоф кардан, озод намудан (аз рарз); 5) сарфи назар кардан. re-lease, release [ri'k z] 1. n ичораи дубора; 2. v дубора идора додан/ гирифтан. relegate f'religeit] v 1) супурдан, вогузор кардан; 2) фиристодан, равона кардан, дур андохтан, афкандан; паст кардан, фуруд овар- дан (аз рутба ва г); relegation [.reh'geifn] п 1) бадрага: 2) аз ман- саб/ рутбафурорй; 3) вогузоркунй. relent [ri'lent] v 1) нарм шудан, об шудан, мулоим шудан (чиз), 2) нарм шудан, ба рахм омадан, аз гунохи касе гузаштан. relentless [n'lentiis] а 1) берахм, цилсанг, ! сайт дил; 2) сарсахт, беамон. relevance, relevancy ['rehvans, -si] n вобас- тагй, иртибот. relevant ['relivont] а марбут, муносиб, мутобик, ворид (ба мавз^ъ), вобаста: relevant and irrelevant бамаврид ва бемаврид. reliability [n,laio'bihti] п 1) эътимодияг, эътиборнокй; 2) сахехй, дурустй. reliable [ri'laiabl] а 1) кобили игминон, кобили эъгибор; 2) муътабар, эътиборнок. reliance [r'laians] п 1) итминон, эътимод; 2) дилпурй, дилгармй, боварй. reliant [ri'laiant] а 1) ’ътимодкунанда, ит- минонкунанда; 2) худбовар, магрур. relic f'rehk] п pl харобахо, тикапорахо; 2) pl пас монда, бокимонда, барчомонда, бозмон- да (чонвар ё гиёх;, бозмонда аз оавронхои кууан, ягонаи гунаи навъи худ); 2) р! часад. турбат; 3) pl устухон ё ашё вабаста ба мукаштасин (дар кашеохои католики ва ортодокса); 4) тухфа, армугон; relied [n'laid] ниг. rely. relief I [ri'li:i] n 1) осудагй, рохат, фарогат, озодй, таскин, дилдорй, дидосой, оромиш; 2) дастгирй, кумак, имдод, пуштибонй, ёрй; 3) осонсозй, гахаммудпазирсозй, кохиш: tax relief for poor кохиши андоз барои бечорагоч; 4) ивазкунй, иваз (навбатдор ва е); 5) рапгорангй, дигаргунии мусбй; go oi come to the relief of someone ба кумаки касе рафтан ё омадан. relief II [n'liif] п 1) релеф, нобаробарихои замин аз назари пастй ва бапандй, барчастагй, 2) хусусияти махал. relies [n'iaiz] ниг. rely. relieve [n'li:v] г 1) халос кардан (аз дарду ранчл азе б), костан, ором кардан, таскин додан, сует кардан, фуру нишондан, хобондан: It will relieve your cough. Ин сулфаагонро сует мекунад. 2) озод кардан, халос кардан, бар- доштан: to relieve sb of responsibility , чавебгарии каееро бардоштан, аз чавобгарй
religion _______________ озод кардан; 3) кумак кардан, ёрй додан; 4) гуногунй даровардан, зинда кардан; relieve one's feelings дили худро холй кардан, эхсосоти худро нишон додан; be/ feel relieved осудагй хис кардан, рохат бу- дан/ шудан. religion [n'hdjn] п дин, оин, кеш, мазхаб \ишк. у. адён, диёнот): the religion of Islam дини Ислом (дар забони англисй номи адён бо \арфи калон навишта мешавад). religious [ri'lidge-s] а 1) дипй, мазхабй, рухонй, кешй; 2) диндор, порсо, худотарс; 3) торикдунё. relinquish [n'lirjkwij] v даст кашидан аз, рахо кардан, тарк кардан, сарфи назар кардан, хаво додан, афкандан: the idea or re- linguishing teachmg фикри даст кашидан аз муаллимй. relish ['reliЛ 1. п 1) мазаи хуш, маза, таъм. а relish of garlic in the soup маззаи сир дар шур- бо; 2) нишона, аср, асар a relish of hatred in her look нишонаи нафрат дар нигохи У; 3) хуриш, адвия, лаззат, иштиёк, майл, рагбат, завк, шур: to listen with relish бо майл гуш кардан; 2, v 1) лаззат бурдан, хуш омадан, дуст донная; 2) хушмаза будан, таьми хуб доштан. reload ['reload] v 1) барзиёд бор кардан, пурбор кардан; 2) дубора пур кардан, дубора бор кардан. reluctance [ri'lAktons] п бемайлй, берагбатй, бехавсалагй, дилнохохй, нсхохй. безорй; 2) бар. муковимати магнита. reluctant [ri’lxktont] а 1) бемайл, нохох, безор, нохох; 2) бо дили нохохам, нохохона, аз руи бемайлй: Не gave a reluctant promise. Вай бо дили нохохам ваъда дод. reluctantly [ii'Lxktanth] adv 6epai батона, нохохона. rely [ri'lai] v (relies; relied) такя кардан, эътимод кардан, итминон доштан, мутмаин будан, умедвор будан аз, истинод кардан (on' upon - ба, аз)\ I rely on your word. Ман ба суханхои шумо эътимод дорам. remade [ri'mcid]past вар р. аз remake. remain [n'mein] 1. п pl 1) бокимендагон, бозмондагои; 2) pl насад, турбат; 3) осори пас аз марг; 2. v 1) мондан: Не remained at home while the rest of us went for a walk. Вай дар хона монд, дигарон бошанд, ба сайру гашт раф- танд. 2) (уаиуз) вучуд доштан, боки мондан, икомат кардан, ба до мондан: The city ruin’s still remain. Харобахои шахр хануз бокй мон- даанд. remainder [n'memda] 1. и 1) бокимонда. монда, пасмонда, пасмонд, гайри кобили масраф, бакия: the reminder of the money -676- бакияи пул; 2) бокимондагон, бозмондагои; 3) китобхои фурушнарафта (ва монда дар анбор)', 2. v нашри бокимондаи китобро бо нархи арзон фурухтан. remains [n'meinz] п pl 1) мондахо, бакия, бокимондагон, пасмондахо, бозмондахо, ёдгорихо, осор: Не gave the dog the remains of the dinner Вай ба саг пасмондахои хурокро дод. 2) насади (хоки) мурда, майит; лоша: His remains were buiied in a churchyard near his home town Майити вай дар кабристони кали со, на он кадар дур аз шахри зодгохаш, ба хок супурда шуд. remake [’n:'meik] 1. п навсозй, азнавсозй, бозеозй, дуборасозй; 2 v (remade; remade) аз пав сохтан, бозеох- тан, дигаргун сохтан. remaking ['ri 'mcikii)] п навсозй, азнавсозй, бозеозй, дуборасозй. reman [,ri:'masn] v 1) yap., day. дубора бо сарбозон/ маллохон пурра кардан; 2) yap. аз нав ишгол кардан; 3) дубора мардонагй ва шучоат бахшидан. remand [n'ma:nd] 1. п 1) уук- бозфиристонй; 2) махбус (дар интизори царори суд)’, a person on remand махбус; 3) боздошти мучаддад; 2. v 1) уук- бозгардондан, фармони боз гашт додан; 2) пас фиристодан; 3) yap. хорич кардан; remand for court martial ба суди харбй супори- дан; remand home боздоштгохи муваккатй. remark [n'ma:k] 1. п 1) мулохиза, таваччух, пасдид: Не made several remarks that 1 could not catch. Вай якчанд мулохизахояшро баён кард, ки ман шунида натавонистам. 2) изхор, изхори назар. баён. сухан, гуфта, харф: His remarks were translated into English. Гуфтахои уро ба забони англисй тарчума карданд. 3) ташхис кардан; 2. v 1) мутаваччех шудан, мушохида кардан, пай бурдан, мулохиза кардан, дидан; 2) изхор кардан/ доштан, гуфтан, навиштан, кайд кардан, изхори назар кардан: Не re- marked that the weather was fine. Изхор дошт, ки хаво хеле хуб аст. remarkable [rima:kabl] а чолиб/ кобили таваччух. шоёни тахсин, фавкулода, истисной. remarkably [n'ma:kobh] adv олй, оличаноб, кобили таваччух. remediable |n'mi:dicbl] а 1) ислохпазир, ислохшаванда; 2) дармонпазир, кобили илоч, чорпазир. remt Фа! [ri'mi:diel] а 1) табобатй, муоличавй, дармонй, илечй; 2) тармимй. remedy ['remidi] 1. п (pl remedies) 1) илоч, дору, дармон, мизок, чора (for - барои), рохи хал; 2) ууу. чуброни расмй, чуброни хукуки; 2. v 1) дармон кардан, табобат кардан,
-677- remove илоч кардан; 2) ислох кардан, гармим кар зан, бозсозй кардан, чора дидан; The remedy is worse than the disease. Зарб. ~ Дарди бадро давои бад. remember [n'memba] v 1) ба хотир овардан, ба ёд овардан, ёдоварй кардан, дар хотир доштан: Не will always remember this day. Вай доимо ин рузро дар хотир нигох хохад дошт. 2) салом расондан аз, дуруд фиристондан ба: Remember me to your sister. Ба хохарат сало- ми маро расой! 3) ба хогир супурдан, фаромуш накардан; 4) ёд кардан (аз касе ё чизе); 5j тухфа кардан; б) васият кардан: to remember a person in one’s will ба касе васият кардан; remember me саломи маро расой. rememberance [n'membrons] п 1) ёддорй, ёдоварй, баёдоварй, бахотироварй; 2) хогира, ёд, хотир, хофиза, ёдовар; 3) дуруд, салом; 4) бузур) дошт. remind [ri'mamd] v ёдоварй кардан, ба ёди касе овардан, ба хотир овардан, хотиррасон карлан (of sb/sth - касе /чизе): Remind me of it Ба ёди ман биёваред! reminder [n'mamdo] п ёдоварикунанда, ёдовар (шахе ё чиз); gentle reminder кинояи нозук. remindful [n'maindful] а баёдовар, ёдовар, ёдандоз, reminiscence [,remi'msns] п 1) баёдоварй, бахотироварй, гузаштаандешй; 2) pl ёддоштхо, хотирхо. reminiscent [,remi'nisnt] а гузаштаандеш, ёдовар, хотирангез, шабех. remiss [n'mis] а бег.арво, мусохилакор, бегараз, сахлангез, фаромушкор; 2) сует, заиф. remissable [n'misibl] а бахшиданй, авфпа- зир (хусусан гунох). remission [n'mijn] п 1) бахшиш, авф, бах- шидан, гузашт, чашмп^шй; 2) озодкунй аз пардохт ё чазо; 3) фуругашт, вогузашт, кохиш (дард ва а.); 4) бехбуд (беморй). remissive [n'misiv] al) бахшиданй, авфпа- зир; 2) кохишкунанда, озодкунанда. remit [rimit] v 1) авф кардан, бахшидан. гузашт кардан, омурзидан (гумау ва а.); 2) бозпардохт кардан, пас додан, чуброн кардан (аз назари молй); 3) фиристодан, хавола кар- дан, ирсол кардан (хусусан пул); 4) фурукаш кардан, фуру нишондан, костан, бехтар шу- дан, бехбуд ёфтан (дард. беморй ва а.); 5) хук бозмондан, акиб андохтан, пас афкандан, бозгардонцан (парвандаро). remittance [n'mitans] п 1) ирсол, хавола, фиристодан; 2) маблаги ирсолй, пули фири- стодашуда. remittee [.rcmi’ti:] п гирандаи маблаги интиколшуда. remittent ['remitant] а безгаштй, бозоянд. remnant ['remnant] п 1) бодимонда, бакиямонда, тахмонда; 2) (од р[) бокиямон- дагон, бозмондагон, бако, осор, бакия, боки. remodel [rimoudal] v 1) бозсозй кардан, нгвеозй кардан, гаъмир кардан ва тагйир до- дан; 2) дубора тархрезй кардан, дубора намукасозй кардан. remonstrance [n'monstrans] и 1) эътироз, норизой, маломат, сарзаниш; 2) бозхостнома, санади эътирози. remonstrate [n'monstreit] v 1) гуфтан (эъти розомез), эътироз кардан, изхори норизой кардан, 2) сарзаниш кардан, маломат кардан. remorse [n'mo:s] п пушаймонй, афсус, на- ложат, дарег. remorseful [ri'mo:sful] а пушаймон, пазмон, налом. remorseless [n'mo:slis] а берахм, беинсоф, сангдил, дилсанг, золим, беамон, берахмона. remote [n'mout] а 1) дур, дурдаст, дурафто- да, фосилаи зиёд, хорич аз дастрасй, катъй робиташуда: a remote village дехаи дурдаст; 2) ночиз. кам, кунак: a remote possibility имко- нияти ночиз; 3) шубхаовар. аз эхтимол дур; 4) тех. дар масофае амал кардан: remote control дастгохи идоракунп аз масофа (телевизион ва г.). remount [ri:'maunt] 1. п аспи тозанафас, ас- пи эхтиётй; 2. v 1) дубора савор шудан (ба асп); дубора баромадан. removable [n'mu:vobl] а 1) бардоштанй, тагйири чо доданй, аз чо канданй, чойивазкунанда: 2) бартарафшаванда, рафъ- шаванда. removal [n'mu:vol] п 1) рафъ, кучидан, интикол, бурдан, чойивазкунй, тагйир, тагйири макон/ махал: the removal of furniture кСчондани ашёи хона; 2) аз кер холй карлан, аз вазифа озод кардан, сабукдуш кардан: the removal of the prime-ministei сабукдуш карда- ни сарвазир. remove [n'mu:v] 1. и 1) амали бардоштан. такондихй, чобачосозй, интикол; 2) фосила: at many removes дар масофаи дур; 3) дарача, гом, кадам: but one remove from факаг як кадам то; 4) интиколи кудак ба синфи дигар; 2. v 1) бардоштан, такой додан (аз чои худ), чо ба чо карданд, интикол додан, бурдан, овардан: She removed the dishes from the table. Вай табакхоро аз болои миз бардошт. 2) рафъ кардан, аз байн бурдан, аз миён бардоштан, дур кардан, бартараф кардан: to remove the danger of another war хатари чангй навро рафъ кардан; to remove all doubts тамоми шубхаро бартараф кардан; 3) гирифтан, аз чо бардош- тан, баланд кардан: Не removed his hat. Вай кулохашро аз cap гирифт. 4) интикол додан,
678 .removed бурдан; 5) к?чидан: She removed to Glasgow. Вай ба Глазго куница рафт. 6) кандан; 7) ка шэдан (пушокро); 8) аз шугл бардоштан, аз кор/ вазифа озод кардан. removed [ri'mu:vd] а Г) дур, дурдаст, ду- рафтода: far removed from дур аз; 2) фосилаи хонавсдагй, наел; once/ twice removed наели дуюм/ сеюм (дар хочавооа). remover [n'muiva] п буранда, псксоз, -бар, -кунанда: pamt remover поксози ранг remunerate [n'mjwnareit] v музд/ подош додан, пул додан, маош додан. remuneration [ri,mju:no'reijh] п 1) мукофот- дих,й, муздпардозй, подошдихй, инъом, тухфа; 2) музд, дастмузд, подош. remunerative [n'mjumorativ] а 1) судбахш, судовар, судманд, афзалиятнок; 2) подошо- вар, муздовар. renal [nnxl] а гурдай, гул£й. rename [n'neim] v номи нав додан, аз нав номгузорй кардан. renaissance [ra'neisans] п 1) тавлиди чадид, зиндасозй; 2) (бо харфи калон) Ренессанас, Эхе. renascence [n'naesns] и 1) тавлиди мучаддад, боззед, навзой; 2) (бо харфи калон} Ренессанс, давраи боззоин илм ва хунар дар Европа, боззоиш; 3) ниг. renaissance. renascent [re'naesnt] а боззо, боззоянда, на- взоянда, бавучудоянда. rencounter [.ren kaunto] 1. п 1) гуфт. дуэл, Чанги тан ба тан, бархурд; 2) вохурии ногахонй; 2. v 1) дар набард бархурд кардан, хасмо- на мулокот кардан; 2) иттифокан бархурд кардан бо касе, мулокот кардан. rend [rend] v (rent) 1) гуфт.. шоир. дарсн- дан, пора-пора кардан, чок кардан; 2) дари- дан, чок додан, шикоф кардан/ шудан. render ['rends] v 1) додан, пардохт кардан, арза кардан, 2) такдир кардан, хурмату эхтиром кардан; кардан (кумак, дастгирй ва г.): You’ve rcnderca us invaluable service. Шу- мо барои мо хизмати бебахо кардед. 3) гар- дондан, сохтан, намудан: Surprise rendered him speechless. Вай аз хаячон аз забои монд. 4) анчом додан, кардан, ба амал овардан, ичро кардан (накш)- Tne actor rendered the part of Hamlet well. Хунарпеша накши Хдмлетро хуб бозй кард. 5) таслим кардан, сарфи назар кардан, вогузор кардан: to render up the city to the enemy шахрро ба душман супорипан; 6) тарчума кардан, баргардондан (into - ба): Не rendered an English text into Та jik Вай матни англисиро ба тсчикй тарчума кард. 7) сох. андова кардан, ловидан; 8) пас додан, бозгардондан, пас фиристодан: 9) тас- вир кардан, кашидан (акс); render help/ assistance кумак кардан. rendering ['rendairj] п 1) интикол, тахвил, додан, расондан Ммак ва а.); 2) тарчума; 3) гасвир, ичроиш; 4) гачкорй, андова. rendezvous ['rondivu:] фр 1. п 1) дидоргох, ваъдагох; 2) махалли чамъшавии артиш е киштихо; 3) лидор, карор. вохурй. мулокот; 4) чой/ макони чамынавй/ вохурй/ мулокот; 2. v 1) мулокот/ дидор кардан (тибки к,арор); 2) дар як чо гирд омадан ё гирд овар- цан. rendition [ren'dijn] п 1) ичро, ико (асари мусирй ва е.); 2) тарчума, вироиш; 3) пардохт, тафсир, шарх, тахвил, баёнкунй; 3) гуфт. боз- дод, амалй гардондан, баргардониш (хусусан цинояткоронро ба кишвари дигар). renegade ['renigeid] 1. п 1) муртад, маслакфуруш, тагйири дин карда, аз дин бар- гашта (шахе); 2) паймоншикан, мардуд, хоин, нобакор; 2, а хоинона, хиёнаткорона. renew [rr'nju:] v 1) тачдид кардан, такрор кардан, нав кардан, аз нав сохтан, боз огоз кардан, аз сари нав ичро кардан; 2) тоза кар- дан/ шудан, эхё кардан, тачдид шудан, рух бахшидан, чон додан. renewal [ri'nju:al] п 1) тачдид, гамдид, бозегоз; the renewal of hostilities тачдиди ама- лиёти харбй; 2) бозеозй, навъгирй. renounce [n'nauns] v 1) сарфи назар кардан, инкор кардан, даст кашидан, канорагирй кар- дан аз, чашм пушидан аз, дигар кабул надош- тан (ба таври расмй); 2) тарк кардан (акиоа, мазуаб ва е.). renouncement [n'naunsmont] п инкор, тарк, мункиршавй, рад. renovate ['renoveitj v 1) бозеозй/ навсозй кардан, таъмир кардан; 2) эхё кардан, баркарор кардан, нав кардан, тоза кардан. renovation [,reno'veifn] п баркароркунй, навсозй, бозеозй, даъмир, ислохот. renown [n'naun] а ном, шухрат, маъруфият, некномй, овоза. renowned [n'naund] а машхур. некном, пу- ровоза, баландовоза, номдор, маъруф. rent 1 [rent] 1. п 1) ичора: The rent for the flat was more ihan they could afford. Пули ичораи хона нисбати он, ки онхо метавонистачд пар- дозанд. зиёдтар буд. 2) амер, кироя (автомобил ва г.) {for - за); 2. v 1) ичора гирифтан, ичора бастан, киро кардан: They rented a small house for a year. Онхо хонаи хурцеро ба муддати як сол киро карданд. 2) ичора додан (хона ва г.): She rents rooms to students. Вай хонаашро ба донишчуён идора медихад. 3) амер, кироя гирифтан; кироя додан rent II [rent] 1. п 1) сурохй, шикоф, рог, таркиш; 2) даридагй, поргй (рома ва е.); 3) мач. носозй, ихтилоф;
- 679 - 2. rent III [rent] v past ва p. p. аз rend. rental ['rentl] n 1) ичорапулй, даромади ичоравй; 2) маблаги киро. renter ['rents] п 1) ичорагир, ичорашин; 2) кироякунанда, кирояглр. rent-free [rentfri:] a, adv озод аз пардохти ичора/ кироя, ройгон. rentier ['rontiei] <рр. п судУр, фоидахур. renunciation [n,nAnst'eijn] п дасткашй. тарк, чашмпуй, пуштипозанй, канорагирй, катъи алока, рад, чашмпушй (of - аз}. reopen [п'оирэп] v дубора боз кардан, аз нав кушодан/ огоз кардан. reorganization ['ri:,o:ganai'zeijn] п дубора/ аз нав ташкилдихй/ ташки лк> ни. дигаргунсозй, навсозй. reorganize ['ri:'o:ganaiz] v дигаргун сохтан, дигаргун кардан, тачдиди созмон кардан навсозмон кардан, дубора муташаккил кардан, аз нав таъсис додан, боз созманд кардан. rep I [тер] п репс (навъи шох;иирахдор). rep II [rep] п kJ тох аз: 1) representative аъзои Мачлиси Намояндагон (Конгресси ИМ); 2) reputation обру, эътибор; 3) repetition такрор. repaid [ri:'peid] past ва р. р, аз repay. repair I [п'реа] 1. п (од. pl) 1) таъмир: The car repairs will take a week. Таъмири автомобил як хафта вакт мегирад. 2) бозеозй, навсозй; 3) холат; out of repair хароб, ниёзманди таъмир; under repair дар таъмир; in bad repair дар холати вайрон, носоз; in good repair дар холати хуб; repair parts киемхои эхтиётй; 2. v 1) таъмир кардан, дуруст кардан, ислох кардан, бозеозй кардан: Не had his shoes repaired. Вай пойафзолашро таъмир кард. 2) чуброн кардан, бехсозй кардан; 3) бозёфтан, бозгардондан (саломатй, неру ва г.). repair II [п'реэ] v 1) равона шудан, рафтан; 2) даст задан ба. repairable [п'реягэЫ] а 1) таъмирпазир, таъмиршаванда; 2) чубронпазир. repairman [п'реэшагп] п таъмиргар, таъмирку нанда, у сто, механик. reparation [jcpa'reijh] п 1) подошдихй, то- вон, чуброни хисорат; 2) pl гаромат. товон: heavy war reparations гароматхои сангини чанг, товонхои вазнини чанг. repartee [,repa:'ti:] п чавоби мохирона, по- сухи зиракона, чавоби дандоншикан, хозирчавобй, пешчавобй. repast [n'pa:st] п хурок, гизо, хурду хурок, нону об, хурок ва нушиданй. repatriate [ri:'paetneit] v ба ватан бозгар- дондан ё бозгаштан. ____________________________________repercussion repatriation [,ri:paetn'eijn] п амали ба ватан саргардондан ё бозгардондан. repay [ri:'pei] v (repaid; repaid) 1) пас додан, баргардондан, аз нав пардохтан, бозгардон- дан, бозпардохт кардан/ шудан (пул); 2) чуброн кардан, бозпас додан. repayable [ri/peiabl] а псдошшаванда, чуброншавакда, пардохт шавакда. repayment [ri:'peimant] п бозпардохт, пас- пардохт, музд. repeal [ri'pi:l] 1. п бекоркунй, лагь, бехудасозй; 2. v бекср кардан, бархам додан, ботил кардан, лагв кардан: to repeal a law конунро бекор кардан. repeat [n'pi:t] 1. п 1) амер, такрор, бозгуй; 2) бозкард, бозанчом; 3) хар чизи такрерй; 4) мус. кгтъаи такрорй; 2. v 1) такрср кардан, дубора гуфтан, бозгуй кардан, бозгуфтан- Please repeat your question. Лутфан саволатонро такрор кунед. 2) гуфтан (ба шахси дигар); 3) боз омадан, такрор ёфтан, боз рух додан: History repeals itself. Таърих такрор меёбад. 4) дубора анчом додан, сохтан/кардан. repealed [ri'pi:tid| I, past вар. р. аз repeat. Не repeated that he was busy. Такрор каод, ки банд аст. 2. а такрорй, чандкарата, чандбора, пай- дарпай: His repeated efforts at last won success. Кушишхои чандкаратаи вай натичаи мусбат доданд. repeatedly [n'pi:tidli] adv чанд маротиба, борхс, такрсран, паидарпай. repealer [ri'pi.ta] п 1) шахе ё дастгохи так- роркунан«а; 2) амер. дочиппуи азкурсмонда; 3) чинояткори ашадди/ гузаро (ки чанд бор махкум шуоааст); 4) амер. си. шахси такрорап овоздиханда (дар интихобот); 5) бар. дастгохи т аквиятдиканда. repel [n'pel| v 1) тела додан, дур кардан; 2) пас задан, дафъ кардан, пас рондан, паскуб кардан, зада гардондан: to repel an enemy at- tack хамлаи душмапро гардондан; 3) рад кар- дан, посухи манфй додан, на пазируфтан. repellent [ri'pebnt] а пасзапада, пасрон. паскуб, мухолиф, мукобил, зид. repent [n'pent] v пушаймон будан/ шудан, афсус хурдан, тавба кардан. repentance [ri'pentons] п пушаймонй, надо- мат, тавба, афсус. Reper lance is good, but innocence is better. Зарб. ~ Тавба хуб аст, вате бегунохй бехтар. repeatant [n'pentant] а 1) пушаймон, тавба- кор; 2) надоматомез, тавбаомез. repercussion [,п рэ:'кл|п] п 1) боздехй, ласзанй, паскуб, акибзанй, вочахиш; 2) акс, инъикос, пажвек, таъсир, бозтоб (нур ё садо); 3) (од. pl) вскуниш. пайомад, асорат.
repertoire = ====. _ repertoire ['repatwa:] фр. n репертуар, бар- нома (намоишуо ва г.). repertory ['repstari] п 1) анбор, махзан; 2) маълумотнома, мачмуа, анбори захира; 3) барнома, репертуар. repetition [,iepi'tijn] п 1) такрор, бозанчом, чандбораги, дамодами; 2) азбаркунй; 3) ама- ли такроршуда; 4) нусхаи копишуда. repetitious [,repi'tijos] а такрори, бозанчомй, пайдарнайй. repine [п'раш] г гур-гур кардан, шикоят кардан, нолидан, гила кардан. replace [ri:'pleis] v 1) чо ба чо кардан, пас гузоштан, дар чои пешин карор додав, сари чои худ гузоштан, бозпас додан, пас додан: Не replaced the book on the shelf. Вай китобро ба чояш дар раф гузошт. 2) иваз кардан, чои чизеро гирифтан, чойгузин шудан, чойнишин кардан/ шудан: John is ill and has been replaced by Tom. Ч,он касал аст ва уро Том иваз кард. replaceable [n'pleisabl] а ивазшаванда, ба- далшаванда. replacement [n'pleismant] п 1) пасгузошт, дуборагузорй, иваз, таъвиз, чойгузинй, чонишини; 2) чойгузин, чойнишин; 3) сарбо- зи эхтиётй. replenish |ri'p1en\f] v дубора пур кардан, пурра кардан, аз нав пур кардан. replenishment [r/plenijmant] п пурракунй, дубора пуркунй. replete [ri'pli:t] а 1) пур, лаболаб, пуршуда; 2) шиками пур, сери сер, комилан сер. repletion [rl'plijn] п сери, пурхурй, пурй. replica ['replik?] п нусхаи такрорй, молел. намунаи чандгона. reply [ri'plai] 1. п (pl replies) чавоб, посух: What did you say in reply to his suggestion? Ба чавоби пешниходи у чй гуфтед? in reply to дар чавоб ба; 2. v (replies; replied) 1) чавоб додан, посух додан: Have you replied to his letter? Ба мактуби у чавоб додед? 2) эътироз кардан. report [ri'po:t] п 1) хабар, огохдод, гузориш, иттилоъ: weather report иттилои боду хаво; according to press reports мувофики хабари матбуот; 2) хисобот, маъруза; 3) шухрат, овоза, ном; 4) шикоят (on - оиди)', 5) овоза: the report goes мегуянд ки; 6) садои тир/ таркиш; a servent report шикояти хизматгор; 2. v 1) гузориш додан/ шудан/ кардан, хабар додан: Не reported that everything was in order. Хабар дод, ки хама чиз хуб аст. 2) иттилоъ додан, эълом кардан, огохй додан, огохондан; 3) омадан, хозир шудан: The prin- ciple asked Said to report to his office. Мудири мактаб фармуд, ки Саид ба идорааш хозир шавад. 4) шикоят кардан аз; 5) шарх додан, баён кардан; 6) бозгуй кардан; - (-8Л It is reported that... Хабар дода мешавад, ки... report onself худро муаррафй кардан. reporter [п'роЛэ] и 1) хабаргузор, хабарни- гор, мухбир; 2) гузоришдиханда, маърузачи. repose [n'pouzj 1. п 1) истирохат, осоиш, оромй ш, фарогат; 2) дамгирй, таваккуф; 3) хоб, хуфтагй; 2. v 1) истирохат' кардан, ганудан, оромй - дан, осудан, ором гирифтан; 2) ором кардан; 3) карор доштан, мубтанй будан; 4) хуфтан (дар тобут, гур ва г.); repose of confidence/ trust in боварй кардан; He reposed too much confidencee in her promices. У ба ваъдахои у аз хад зиёд бовар мекард repository [n'pozitori] п (pl repositories) 1) анбор, махзан, хазина, гапчина; 2) муътамад, амонатдор, омин. reprehend [,repn'hend] v 1) танбех додан, 1'Ушмолй додан, сарзаниш кардан; 2) хурдагирй кардан, мазаммат кардан. reprehensible [,repri'hensabl] а ношоям, кобили эътироз, кобили сарзаниш, нохинчор, нописанд. reprehension [,repn'henfan] п танбех, гушмолй, сарзаниш, айбчуй. represent [,repn'zcnt] v 1) тасвир кардан/ шудан, нишон додан, мучассам кардан, тачассум кардан: This painting represents а storm at sea. Дар ин раем туфони бахр тасвир шудааст. 2) намояндагй кардан, намояндагй доштан: Some countries were not represented at the conference. Баъзс кишвархо дар конферен сия намояндагй надоштанд. 3) шарх додан, чилва додан, намоёндан; 4) изхор кардан, баён кардан. representation [,repnzen'teijn] п 1) намоиш, тасвир, тасвиргарй, акс, баён, таьзехи баён, арзи хол: a fair representation of their point of view баёни дурусти акидахои онхо; 2) намоян- да, намояндагй, ваколат: representation in Par- liament намояндагй дар парламент. 3) изхор, вонамуд, бознамуд, тазохир. representative [,repn'zentotiv] 1. п 1) намоян- да, вакил, хайати намояндагй: a diplomatic repiesentative намояндаи дипломата/ сиёсй; 2) аъзои Мачлиси Намояндагон; 3) намуна, навъ; the House of Representatives Мачлиси Намоян- дагон (мачлиси поёнии Конгресса ИМА). 2. а 1) хос, ба чизе хос буда, махсус, хоса: These cases are not representative. Ин ходисахои хоса нестанд. 2) интихобй, парламента, намояндагй: a representative government хукумати намояндагй (интихобй, дар асосй намояндагй); 3) вобаста ба намояндагони мар- дум. repress [ri'pres] v 1) фуру нишондан, чилавгирй кардан, фишор овардан, тахти фи- шор карор додан (дубора), дубора фишор овардан, чазо додан; 2) нигох доштан,
худдорй кардан (аз гиря). repression [n'prejn] п 1) саркубй, фишор, чазо; 2) худдорй, нигохдорй {.хиссиёт ва г.). repressive [n'presiv] и чазой, саркубгар. reprieve [ri'pri: v] 1. п 1) танаффус, дамгирй; 2) амали бекор ё иваз кардани хукм; 3) пасафкани; 4) таскини муваккатй; 2. V’ 1) ХЖ- ичрои хукмро ба таъхир андох- тан, пас афкандан, вопасондан; 2) таскини муваккатй додан. reprimand ['repnmamd] 1. п танбех, сарза- ниш; 2. v сарзаниш кардан, танбех додан. reprint [,ri:'pnnt] 1. п чопи мучаддад, боз- чоп; 2. v аз нав/ дубора чоп кардан; reprisal [n'praizal] п интикол, чораи чавобй; take reprisals чорахои чавобй дидан. reproach [n'proutf] 1. п 1) сарзаниш. айбчуй, маломат, гила: She gave him a look of reproach. Хонум ба вай нигохи айбчУёна кард. 2) нант, шармандагй. мояи нанг; 2. v 1) сарзаниш кардан, айбчуй кардан, маломат кардан, гила кардан, (for/with sth - барои чизе, аз барои чизе.): She reproached him with laziness. Хонум вайро барои танбалй сарзаниш кард. 2) беобру кардан, обрурезй кардан, мучиби шармандагй будан ё шудан. reproch someone with an offence касеро аз барои хатоие сарзаниш кардан. reproachful [n'proutfful] а 1) пурмаломат, маломатомез, таънаомез, гилаомез; 2) гиламанд. reproachfully [n'proutffuh] adv маломато- мезона, таънаомезона, айбчуёна. reprobate ['reprabeit] 1. п чаханнамй, дузахй, лаънатй (одам); 2. а хабис, бадчинс, нокас, нобакор, ра- зил, нохалаф; 3. v 1) мазаммат кардан, сарзаниш кар- дан, махкум кардан, нописанд шумурдан, мухолиф будан. reprobation [.repro'beijn] п мазаммат, сар- заниш. reproduce [,ri:pio'dju:s] v 1) дубора/ такроран истехсол кардан, дубора тавлид кардан; 2) дубора эчод кардан, дубора сохтан; 3) навзой кардан, зоидан, бозовариш кардан. reproduction [,ri:pra'dAkjn] п 1) бозсохт, аз нав бавучудоварй, дубора фарохамсозй: Is that painting an original of reproduction? Ин тасвир асл ё бозсохт аст? the reproduction of capita] бозфарохамоварии сармоя; 2) тавлиди мучаддад, навзой, тачдиди хаёт, бозовариш. reproductive [,ri.pra'dxktiv] а 1) вобаста ба тавлиди мучаддад, бозфуровар, бозеохтй, бозовар: reproductive industries сохахои са- - 681 - = repulse ноати бозфуровар/ бозистехсолкунанда, 2) таносилй, бозоваришй, навзой: reproductive organs андомхои таносилй. reproof [n'pru:f] п мазаммат, сарзаниш, ма- ломат, иптикод, танбех. reprove [n'pru:v] v 1) сарзаниш кардан, ма- ломат кардан, рад кардан, чавоби рад додан (for sth - барои чизе); 2) изхори нохушнудй кар- дан, похурсапдй нишон додан, мухолифат нишон додан; 3) махкум кардан. reptile ['reptail] 1. п 1) хайвони хазанда (мор, сангпушт ва г.); 2) мац. одами паст, одами чо- плус/ фурумоя/ гамаш]уккор. 2. а паст, чоплус, фурумоя, тамаллуккор. republic [n'pxblik] п 1) чумхурй, низоми чумхурй, хукумати чумхурй: the Republic of Tajikistan Чумхурии Точикистон; 2) мац. турУхи одамоне, ки манфиати ягона доранд; the republic of letters олами адаб. Republic of South Africa, the [ri'pAbhksv- 'sauOasfnka] л Чумхурии Африкан Чанубй. rerepublican [п'рлЬЬкэп] 1. п 1) чумхури- хох: The republicans fought with the dictator’s supporters. ЧУмкурихохон бар зидди тарафдо- рони диктатор мубориза бурданд. 2) (Republi- can) узви хизби Цумхурихохи ИМА: Не is а prominent Republican. Вай намояндаи машхури хизби Чумхурихох мебошад. 2. а 1) чумхурй: a repubican system of gov- ernment низоми хукумати чумхурй; 2) Republi- can алокаманди хизби Чумхурихохии ИМА: the Republican Party Х,изби Чумхурихох republish [n'pxbhj] v дубора чоп кардан, ду- бора интишор додан, бозчоп кардан. repudiate [ri'pju:dieit] v 1) мункир шудан, зери чизе задан, ботил кардан, ботил шумурдан, гайриконунй шумурдан: to repu- date a will васиятномаро гайриконунй шумурдан; 2) чудо шудан (аз оила), ба зан талок додан; 3) cap тофтан (аз карз, ухоаоорй ва г.), рад кардан, напазируфтан. repudiation [n,pju:di'eijh] п 1) инкор, рад; 2) талок, чудошавй; 3) амали cap тофтан ё инкор кардан (к,арз ва г). repugnance [n'pxgnans] п 1) нафрат, бадбинй, безорй, инзичор; 2) мухолифат, их- тилиф; 3) носозй, нохамхунй. repugnant [n'pAgnont] а 1) нафратангез, манфур, дилзан, зананда; 2) зид ва нокис, нохамхун; 3) мухолиф, мухолифат, ихтилоф- нок; душман, хамчанг. repulse [ri'pxls] 1. п 1) дафъ, пасрон, пасронй, акибзани, пасзанй; 2) тард, нопази- роиш, рад, возанй; 2. v 1) дафъ кардан, пас задан, пас рондан, акиб рондан, гардондан (хусусан хамлаи душманро): The enemy attack was repulsed. Хдмлаи душман пас зада шуд. 2) имтиноъ , кардан, беэътиной кардан ва аз худ рондан,
ч pulsion_____________________________________ кабул накардан, напазируфтан, рондан, рад кардан: She repulsed her neighbour’s offer of help Вай пешниходи хамсояхоро оиди кумак кабул накард. repulsion [п'рлЦп] и 1) безорй, дилзадагй; 2) дафъ, пасронй, акибронй, пасзанй. repulsive [ri'pAlsiv] а пасрон, пасзан, дур- кунанда, теладиханда, безсркунанда, дилзан. reputation [,repju:'teijn] п шухрат, эътибор, обру, ном, овоза; have a reputation for wit бо аклу заковати худ машхур будан; have the reputation of матнхур будан ба шухраги чизеро доштан, бо чизе маъруф бу- дан; live up to one's reputation шухрати худро аз даст надодан, ба боварй сазовор шудан; stab one's reputation исми иски худро аз даст додан. repute [n'pju:t] 1. п ном, шухрат, овоза; of repute овозадор, номдор: authors of repute нависандагони маъруф; bad repute баном; 2 v шухрат доштан бо, маъруф будан бо. reputed [n'pju:tid] а 1) ш^храти хуб дошта, машхур, маъруф; 2) тахминшаванда, фарзша- ванда, гуфташуда. request [ri'kwestj 1. 1) хохиш, илтимос, дархост, хоста, таманно: His request was granted. Хохиши вай ичро гардид. 2) такозо, талабот; at/ by the request of мувофики/' бино ба хохиши, тибки такозеи; 2 г хохиш кардан, такозо кардан, дархост кардан, хостор шудан: Не requested them tc take care of the child Аз онхо хохиш кард, ки кудакро нигохубин кунанд. Your presence is requested. Хузури шумо хохиш карда мешавад. require [n'waio] v 1) талаб кардан (of sb - аз касе): Не did all that was required of him. Хамаи он чизеро, ки аз вай талаб гардида буд, ичро кард. 2) лозим доштан, зарурат доштан, эхтиёч доштан, хостам: We require extra help. Ба мо кумаки иловагй лозим аст. if required дар мавриди зарурй; when required вахте зарур бошад, хангоми зарурат. requirement [n'kwaiamant] п 1) такозо. эхтиёч, ниёз, ниёзмандй, лозима, боиста гй; 2) р! шароит, пешниёзхо; хост, дархост. requisite ['rekwizit] 1. п чизи лозим чизи зарур/ даркорй. 2. а лозим, боиста, ниёзин, мавриди ниёз, зарур, даркорй, вочиб. requisition [,rekwi'zijn] 1. п 1) дархости расмй, талаби расмй. хост; 2) мусодира, ги- рифтан (бо карори суд); 2. v 1) мусодира кардан, гирифтан; 2) дар- хости расмй кардан, такозо кардан. -682- requiral [n'kwaitl] п 1) ачр> подош; 2) сазо, чазо. requite ['rikwait] v 1) ачр додан, подош до- дан, пардохт кардан, мукофот додан; 2) касос/ интиком гирифтан, сазо додан; То reguite like for like. Зарб. ~ Ба некй - некию ба бадй бадй кардан. rescind [n'sind] v бекор кардан, ботил кар- дан, лагв кардан (конун ва е.). rescue ['rcskju:] 1. п начот, начотбахшй, озодкунй, рахо, рахоиш: The rescue of lhe flood victims was accomplished rapidly. Начоти aco- ратдидагони обхезй зуд ба итмом расид. go/ come to somebody’s/ something’s rescue барои начоти касе ё чизе шитофтан, ба кумаки касе ё чизе рафтан/ омадан; 2. v рахой додан, начот додан, озод кардан, рахонидан, халос кардан: The passengers were rescued from the sinking ship. Мусофирон аз киштии гаркшудаистода начот дода шуданд. rescue mission гурухи начот. research [n‘so:tf] 1. п 1) пажухиш, тахкик, тачхиз, ковиш, тахкикот. кори илмй- гахкикотй: a research worker корманди илмй, мухаккик: 2) кофтуков, чустучу; 2, v 1) тахкик кардан, тадкик кардан, пажухидан, пажухиш кардан; 2) кофтуков кардан, чустучу кардан, чизеро мавриди тачхиз ва ковиш карор додан, бозраей кардан. researcher [п'»э:1[э] п тахкикотчй, олим, пажухишгар. resemblance [n'zemblans] п шабохат, хаммонандй, хамсонй, хамдией, ташбех, хамшаклй, мукоиса, хусусиятп зохирй; bear the resemblance шабохат доштан. resemble [n'zembl] v 1) хаммонанд будан бо/ кардан бо, шабохат доштан, хамдис будан, ташобех доштан, монанд будан бо: Не resem- bles his father. Вай ба падараш рафтааст (мо- нанд аст). 2) ташбех кардан, мукоиса кардан бо. resent [ri'zent] v ранчидан, хуш надоштан, изхори ранчиш кардан, дилхур шудан/ будан, хафа шудан. озурда шудан. resentful [n'sentful] а озурдахотир, ранчида, дилхур, нохушнуд, хафа, малул. resentment [ri'zentmonr] п ранчиш, дилхурй, нохушнудй, хашм, хашморанч; to have no re- sentment against somebody нисбати касе хиссиёти хафаю малулй надоштан. reservation [,rezo'veijn] п 1) хифз, захира, нигохдошт, нигохдорй: the reservation of rights and powers нигохдории хукук ва кудрат; 2) амер, одатан pl нигохдории чой, таъини чой аз пеш, пешгирифт, пешгузин, бандкунй, канерагузерй: Hotel reservations were made. Ч,ойхо дар мехмонхона нигохдорй шудаанд. 3) Кайду шар г, шарх, эзох, банд: The plan was accepted without reservation. Накша бе ягон
кайду шарт пазируфта шуд. 4) кароргох, кучгох, кучнишин, нохияи хифозатшуда. доштгох, резерватсия: an animal reservation нохияи хифозати хайвонот; a military reservation кароргохи низоми; Indian reservation кучнишини хиндухои сурхпусти Америка; make or cancel a reservation пешгирифт кардан ё ботил кардан, аз пеш чой захира кардан, ё захирачойро ботил кардан. reserve [n'zsiv] 1, и 1) захира, пасандоз, пасгузошт, пасдошт, андухта: The city’s re- serve of water was low. Захираи обии шахр кам буд. 2) мамнуъгох, минтакаи хифозатшуда, парки табий, кароргох, кучгох, доштгох: This park is one of the national forest reserves. Ин бог яке аз мампуъгоххои чангалхои миллй мебошад. 3) худдорй, викор, эхтиёт, матонат; 4) сайд ухи эхтиётй; 5) бозингари эхтиётй; 2. v 1) пасандоз кардан, андухтан, нигох доштан, эхтиёт кардан, захира кардан, пасдошт кардан: Не reserved his strength for the climb. Вай барои ба кух баромадан кувва захира мекард 2) чо захира кардан, аз пеш чо гирифтан, пешгирифт кардан, банд кардан, пешакй фармоиш додан: to reserve a seat чойхоро пешакй банд (чудо) кардан (оар театр ва г.); 3) хифз кардан, пос доштан. посдошт кардан, махфуз кардан; reserve bank банки марказй: the Federal Re- serve Bank Банки Марказии Федерагии ИМА; reserve funds сармоя/ захираи эхтиётй; reserve the right to do sth хукуки худро барои анчоми коре нигох доштан. reserved [n'zo:vd] I. past вар. р. аз reserve 2. 2. а 1) захира, эхтиётй, пасдошт, пасгузошт, андухта, захира шуда, пешакй фармоиш додашуда, нигохдошташуда, пешгирифташуда, аз кабл гирифташуда, аз кабл чудо кардашуда: a reserved seat чои нигохдошташуда (дар театр ва а.); 2) хомуш, камхарф, камгап, бовикор, худдор (одам): Не was very reserved on the subject. Оиди ин масъ- ала вай хеле камгап буд. reservist [ri'zo:vist] и аскар ё маллохи эхтиётй. reservoir ['rezavwa:] п 1) обанбор, обдоштгох, манбаи об, обгох, обгир, хавз; 2) мач. манбаъ, анбор, махзан, захира, доштгох, ганчина. reset [,ri 'set] 1. п 1) бозчинй, бозорой, мурагтабсозй; 2) хар чизе ки дубора мураттаб шуда бошад; 2. v 1) дубора барпо/ баркарор кардан, дубора чидан, аз нав оростан; 2) чойгузин кардан, ба чо даровардан, андохтан (устухон ва е.); 3) дубора танзим кардан. reshuffle [,n:'jA.fl] 1. п навсомонй, наворой, _______________________________________ resist тармим; тагйпрот: the reshuffle of the Cabinet тагйпрот дар дафтари вазирон; 2. v 1) дубора сафед кардан (оевор ва г.), тармим кардан; 2) дубсра созмон додан, аз нав муназзам кардан. reside [n'zaid] v икомат доштан/ кардан, муким будан, сукунат доштан/ кардан, зиндагй кардан, икомати конунй ихтиёр кар- дан, хона доштан, муким будан, маскун шу- дан. residence ['rezidans] п 1) сукунат, икомат; 2) хона, манзил, маскан, истикоматгох, махалли икомат/ сукунат, икоматгох; 3) кох, хонаи бу- зург; take up one’s residence in a city дар шахр сокин шудан. resident ['rezidont] n 1) сокин, муким, бо- шанда: the resident of Dushanbe мукими Ду- шанбе; 2) парандаи мукимй. residential [,rezr'denjbl] а маскунй, икоматй, истикоматй, махаллй, вобаста ба сокинони доимй. residua ['reztdju:] р! аз residuum. residual [n'zidjuol] 1. n риёз. бокй, бакия; 2. а бозмонда, пасмонда. residue ['rezidju:] n 1) бакия, монда. бокимонда, пасмонда; 2) тахшин, тахнишин; 3) мероси аз карзхо ва андоз тозашуда. residuum [n'zidiuam] п (pl residua) 1) бокия, бокимонда; 2) риз. хатопи номаълум; 3) риз. бакияи тарх. resign [ri'zam] v 1) истеъфо додан, даст ка- шидан аз, мустаъфй шудан. канорагирй кар- дан; 2) вогузор кардан, супурдан; 3) таслим кардан, сарфи назар кардан, даст бардоштан, гсбеъ кардан; resign oneself тан дар додан, таслим шудан. resign [ri:'sam] v аз нав/ дубора имзо кардан. resignation [jezig'neifn] п 1) истеъфо, канорагирй; 2) аризаи истеъфо: 3) кабул, па- зириш, таслим; hand in/ send in/ submit/ one's resignation аризаи истеъфои худро додан. resigned [n'zamd] a 1) таслим, розй, му- теъшуда, сархам; 2) халим, бурдбор. resilience [n'zihsns] п кашеонй. вочадиш, вопариш, баргаштпазирй, чандирй, тарангй, каишй. resiliency [n'ziliansi] ниг. resilience. resEient [n'ziliant] a 1) кашеон, ьочаханда, вопаришй, баргаштпазир, чандир, ёзанда; 2) зиндадю:. хаётдуст. resin "rezin] 1. п резин, ангум, катрон, кир, зифт; 2. v катрон/ кир молидан. resinous [’rezrnos] а сершилим, серсагм. resist [n’zist] v 1) исгодагй кардан, муковимат кардан, пойдори кардан; 2) мухо-
resistance ______ ___ лифат кардан, тан дар надодан, монеъ шудан, мамониат кардан, чилавгирй кардан; 3) худдорй кардан, чилави худро гирифтан; Не never can resist making a jcke. Аз шухй кардан худдорй карда наметавонад. resist an attack хамларо зада гардондан. resistance [n'zistans] п 1) тоб, сахтй, пойдорй, муковимат; 2) мухолифат, мукобилият, зидцият; resistance movement харакати мухолифат; offer resistance мукобилият кардан. resistant [ri'zistont] а пойдор, тобовар, поя, устувор, махкам. resistless [n'zisths] а гайри кобили муковимат, муковиматнопазир, рафънопазир. тобнаоварданй. resoluablc [ri'zoljubl] а халшаванда, Халшуданй, таксимшаванда. resolute ['rezalurt] а часур, катъй, матин, устувор, бочуръат. resolution [,reza’lu:jn] п 1) карор, рохи хал, карордод: The resolution was adopted a*, the last meeting. Ин карор дар мачлиси гузашта кабул шуда буд. 2) азм, ирода, субот, часорат, чуръат, бебокй: Не lacks resolution. Вай азми кавй надорап 3) касд, ният, хост, тасмим; 4) чудосозй, чудоиш, ба киемхои таркибй чудокунй, тахлил, вокофт; 5) рафъ, хал, бартарафсозй (мушкилот); conflict resolution халли ихтилофот; 6) таб. бартараф шудани нишонахои беморй, бехбуд. resolve [rfzolv] 1. п 1) карср, хат; 2) суботкадам, собиткадамй, катьият, часурй; 2. т 1) тасмим гирифтан, ирсда кардан, азм кардан: Не resolved to work harder Тас- мим гирифт, ки зиёдтар кор кунад. 2) хал кардан, равшан кардан, рафъ кардан, барта- раф кардан, дафь кардан: to resolve all doubts хамаи шубхахоро бартараф кардан; 3) тахлил кардан, вокофтан, чудо кардан; 4) тиб бар- тараф/ рафъ шудан, бехбуд бахшидан/ ёфтан. resolved [ri'zolvd] я ниг. resolute. resolvent [ri'zolvent] п 1) хим махдуд; 2) омосбар, фурунишен (дору); 3) гирехкушо, халкунандаи мушкилот. resonant ['rezenont] а садобароранда, садодиханда, пуртанин. resort [ri'zc:t] 1. п 1) панохгох, махалли доимй; 2) истирохатгох, фарогатгох, ромишгох (инч. health/ holiday resort): They went to a seaside resort. Онхо ба истирохатгохи лабй бахр рафтанд. 3) чора, ночи, мушкилкушо, гирехкушо; 2. v 1) руй овардан, мурочиат кардан, даст ба домони касе шудан; 2) рафтан, омаду рафт кардан, тардид кардан. as a last resort ба унвони чораи охирпн: Не turned to her as a last resort. Хдмчун чораи охирин ба зай мурочиат кард. -684- resound [ri'zaund] v 1) дубора садо додан, танинафкан шудан, такрор кардан (овоз); 2) садои баланд эъчоц кардан, аз садо ба ларза даровардан ё даромадан, наъра задан; 3) ово- зафкан Шудан, печидан, сари забонхо шудан; 4) лшу. маъруф/ машхур кардан resource |ri'so:s] п (од. pl) 1) манобеъ, андухтгон, захирахо, андухтахо: natural re- sources, манобеи табий; financial resources захирахои молй; 2) захира, манбаъ, дорой, сарват, манбаи даромад, моя, сармоя; 3) ибти- кор, чора, рохи хал, тадбир, чораёбй; 4) воси- таи вактгузаринй resourceful [ri'soisflj а кордон, чорачу, хушфикр. respect [n'spekt] 1. п 1) эхтиром, иззат, гиромидошт: Не was treated with great respect. Ба у бо эхтироми бузург муносибат мекарданд. 2) чихат, чанба, назар, хусус, бора, лихоз, хол, сурат: In many respects, he is more capable than his brother. Аз бисёр цихатхо вай нисбат ба бародараш боистсъдодтар аст. 3) pl эхтиром, адои эхтиром; салом: Give my respect to your brother. Саломи маро ба бародаратон расонед in respect of, with respect to дар бораи, дар мавриди, дар нисбати, нисбат ба, марбут ба; in ah respects аз хар чихат; Не that respecs not is not respected. Зарб. ~ Дар чавонй дор пиронро азиз, / То азизи цигарон гарди ту низ. (Аттор) Respect yourself, or no one will respect you. Зарб. ~ Хурмат нигох дор, то мухтарам гардй. 2. v эхтиром/ гиромй доштан, эхтиром/ из- зат кардан, эхтиром гузоштан: I respect your opinion. Ман фикри шуморо эхтиром меку- нам. respectability [гis,pekts'bilrti] п (pl respectabil- ities) 1) обру, обрумандй, хурмат; 2) ашхоси мухтарам, мухтарамон respectable [ris'pektcbl] а 1) кобили эхтиром, мухтарам. арчманд; 2) некном, хушном, муътабар, иззатманд; 3) боэътибор, бовикор, боэхтиром, шухратманд, обруманд. respectful [,ns'pektfl] а мухтарам, боодоб, мутавозеъ. respectfully [ns'pektfuli] adv эхтиромона: yours respectfully бс арзи эхтиром (пеш аз имзо дар мактуб). respecting [ns'pektrrj] prep нисбати, дар бо- раи, дар хусуси. respective [ri'spektiv] а хос, марбута, марбут ба. respectively [ri'spektivh] adv батартиб, мувофикан, дар навбати худ, ба таври мувофик, ба таври муносиб. respiration [respi'reijh] п 1) нафаскашй, дамзанй; 2) нафас. respirator ['respireito] п респиратор (асбоб
- 685 - restore барои мухофизати узвхои нафас аз чангхои захрдор). respiratory [n'spiratn] а нафасй, нафаскашй, вобаста ба дамзаяй, дамзанй. respire [ri'spaia] v 1) дам задан, нафас ка- шидан, нафас гирифтан, нафасй рохат каши- дан; 2) ба хуш омадан, ба худ омадан. respite ['respait] 1. и 1) таъхир, пасафканй (хусусан мухлати катл); 2) мухлат, фурча, фосила, соати танаффус, замони истирохат, истирохати кутох дар байни кор, фарогат; 2. v 1) акиб/ ба таъхир андохтан, пас аф- кандан (хусусан хукми к,атлре); 2) истирохат додан, соати танаффус додан. resplendence, resplendency [ris'plendans, -si] n тооиш, чило, дурахш. resplendent [n'splendant] а рахшон, дурах- шон, пуршукух, хиракунанда, фурТзон, тобон. respond [n'spond] 1. п 1) посух. чавоб; 2) i харакати мутакобил, аксуламал; 2. v 1) посух додан, чавоби пас додан, чавоб додан (to sth - ба чизе); 2) аксуламал нишон додан, вокуниш кардан, эьгино кар- дан, таъсир расондан; 3) вокуниши мусбат нишон додан; 4) хук. масъул будан, чавобгу/ чавобгар будан. response [n'spons] п 1) посух, чавоб, харакати мутакобил; 2) вокуниш, аксуламал; 3) посух ба дуо; in response to дар чавоб/ посух ба, дар воку- ниш ба. responsibility [n.sponsa'bihti] п (pl responsi- bilities) 1) чавобгарй, масъулият: I take full responsibility for this action. Ман барои ин амал чавобгарии пурраро ба зиммаи худ ме- гирам. 2) масъулият, вазифа, кор дод, ухдадорй, замонат: Не has many responsibili- ties. Вай вазоифи зиёд дорад. at one’s own responsibility бо ташаббуси худ. responsible [ri'sponsabl] а 1) масъул, чавобгу, мутасаддй, уададор; пурмасъулият, масъулиятдор (to sb - дар пеши касе; for sth - барои чизе)-. a responsible job вазифаи пур- масъулият; 2) вазифашпнос, кобили эътимод: a responsible citizen шахрвандп вазифашинос. responsive [ns'ponsiv] а посухгуй, чавобдиханда, мехрубон, мушток. rest I [rest] 1. п 1) хоб: six hours of rest шаш соат хоб; to take a rest хоб/ истирохат кардан 2) истирохат, рохат, осоиш, фарогат, танаф- фус: The hikers stopped for a brief rest. Сайёхон барои истирохати кутох истоданд. 4) кат, чои хоб; 5) марг, гур, кабр, лахад; 6) ма- кони истирохат ва фарогат, истирохатгох, таваккуфгох; 7) такягох, пигохдор: 81 мус. сукут, аломати сукут; 2. v 1) истирохат кардан, дам гирифтан, хобидан: She rested for half an hour. Вай ним соат дам гирифт. His arms rested on the table. Дастхояш болои миз мехобиданд. 2) истирохат додан, дам додан, хобондан: Не stopped for an hour to rest his horse Вай ним соат истод, то ки аспашро дам дихад. 3) такя кардан, истинод кардан, карор доштан, муттакй будан: The case rests on the following facts. Парванда ба санадхои зерин такя меку- над. 4) хобидан дар бистари марг; 5) мурда будан, дар гур осу дан; 6) ором шудан/ кардан, оромидан; 7) аз кор бозистодан/ бозистондан; 8) рахо кардан, ба холи худ гузоштан; at rest а) хоб; б) дар холи истирохат, осудахо- тир; в) мурда; lay to rest хок кардан, дафн кардан; set at rest осу да кардан. rest II [rest] п the rest бакля, монда, бокимонда: The rest of the students are taking the trip next week. Донишчуёни бокимонда ба саёхат хафгаи оянда мераванд. Rest assuared! Мутмаин бош! Хаёлатон рохат бошад! restate [ri'state] v дубора зикр кардан, ба шакли дигар гуфтан. такрор кардан. restaurant ['restororj] фр. п ресторан, тараб- хока: restaurant саг вагон ресторан. rest-cure ['reslkjuo] п оромишдармонй (бе- мории равонй). rest-day ['restdei] п рузи истирохат. restful ['restfl] а оромбахш. ором, тасалло- бахш, хотирчамъкунанда, ором, осуда. restful colours рангхои оромбахш; a restful sleep як хоби рохат. rest-house [Testhaus] п осоишгох (хусусан барои пиронсолон). resting-place ['restujpleis] п 1) макони истирохат; 2) мац. гур. restitution [,resti'tjuTn] п 1) пасдод, пасгардонй, баргардондан, бозгардонй, боздихй: the restitution of the confiscated prop- erty бозгардонии амволи мусодирашуда; 2) Хуц. хисорот, товон, чуброни хисорот/ зарар, бозпардохт; 3) аз нав баркароркунй. restive ['restiv] а вором, бадлачом, бекарор, ноором, раманда (асп ва г.). restless ['resths] а ноором, бетоб, бекарор, норохат: restless sleep хоби ноором. restock [,ri:'stok] v захирахоро баркарор кардан: tc restock a river fish мохихои дарёро баркарор кардан. restoration [.rcsta'rcij'n] п 1) бозгардонй, пасдод, боздод. баркароркунй; 2) истикрор, баркароркунй, тармим, бозсохт, бозеозй, ба шакли кадимй ё аввала баргардондан. restorative [ri'sto:rotiv] а нерубахш, салома- тиовар. эхёг ар, бозовар, бахутовар (дору ва е.). restore [ri'sto:] v 1) баргардонидан, пас гардондан, пас додан, боз гардондан (чизи
restorer__ _____ ________________________ гирифтаро)'. to restore the borrowed books китобхои гирифтаро пас гардондан; 2) баркарор кардан: to restore the status quo ваъзияти мавчударо баркарор кардан; 3) ба шакли аввала баргардондан, таъмир кардан, тармим кардан: to restore ап old picture акси кадимаро таъмир кардан; restore to health шифо додан, дармон кардан; restore to life зинда кардан. restorer [ri'sto:raj п 1) таъмиргар, баркароркунанда. restrain [n'strem] v 1) нигох. доштан, боз- доштан, чилавгирй кардан: to restrain from act of violance аз амали зУроварй боздоштан: 2) худдорй кардан, чилави худро гирифтан: I could not restrain my laughter. Аз ханда худдорй карда натавонистам. 3) махдуд кар- дан, махор кардан, лагом кардан. restraint [n'stremt] п 1) худдорй, боздорй, нигохдорй; 2) чилавгирй, мамониат; 3) манъ; 4) фишор, тазик; 5) мардумгурезй, гушанишинй. restrict [ri'stnkt] v махдуд кардан, дар тангно карор додан, марзидан, хад гузоштан. restriction [n'stnkfn] п махдудият, тангно, марзиш, махдудсозй, хад ду худ уд restrictive [n,stnktiv] а махду дкунанда, хадгузопанда. result [ri'zxlt] 1. п 1) натича, пайомад, чавоби масъала: Не was pleased with the re- sults. Вай аз натичахо розй буд. 2) одат. pl самара, хосил, роховард, самар, натичаи хуб; 3) бурд; 4) риёз. чавоб; as a result of дар натича, дар паемад; with the result that бо ин натича ки; 2. v 1) натича додан, ба натичае расидан: Nothing resulted from his efforts. Кушишхои вай натичае надоданд. 2) буридан, пирузй шудан; 3) анчомидан, мунчар шудан; It results from the above that... Аз гуфтахои боло чунин натича баромеояд, ки... result in анчомидан ба, мунчар шудан, ба поён расидан, натича додан: It resulted in a quarrel. Ин амал бо чанчол ба поён расид. resultant [n'zxltont] 1. п натича, пайомад, самара, бозовард; 2. а хосила, пайоянд. resultful [n'zAltfal] а натичабахш, бонатича. resultless [n'zAltlos] а бенатича, бесамар. resume [ri'zju:m] v 1) бори дигар идома до- дан, аз нав огоз кардан, аз cap гирифтан; 2) хулоса кардан, хулоса баровардан, кутохвор кардан, чакида тахия кардан (хисобот ва г.). resume ['rezu:mei] фр. п 1) резюме, хулоса, кутохвор, чакида; 2) хулосаи шархй хол, корнома, тарчумаи хол. resumption [n'zAmpjn] п азсаргирй, идома, огоз, шуруъ, тачдид, дунболагирй: the ге- -686^ _________________________________________ sumption of peace talks идомаи музокироти сулх resumptive [ri'zAmptiv] а чамькунанда, ху- иосакунанда. resurgent [n'so.dj&nt] а пайдошаванда, боз- хез, эхёшаванда, растохезгар. resurrect [,reza'rekt] v 1) гуфт. зинда кардан (дубора), эхё кардан; 2) бозхезондан, хезондан (аз олама мурдагону, 3) кандан (муроаро аз гур)- resurrection [,reza'rekjn] п 1) растохез, умри дубора, бозхезй; 2) зинда/ эхё кардан, эхё, бозоварй, тачдиди хаёти чизе (урфу одат ва г.). resuscitate [n'sAsiteit] v 1) бахуш овардан, чон бахшидан, начот додан; 2) эхё кардан, навчон кардан. retail 1. п ['ri:teil] 1. п хурдафурушй, чакана: retail prices нарххои чакана; retail dealer чаканафурУш; at retail бо нархи чакана; sail by retail чакана фурухтан; 2. adv ['ri:teil] чакана, ба тарзи чакан; 3. v [ri:'teil] 1) чакана фурухтан/ фурухта шудан; хурдафурушй кардан; 2) хикоя кардан, бозгуй кардан, такрор кардан: to retail gossip овоза пахн кардан; 3) ба киемхо таксим кар- дан. retailer ['rirteila] п 1) чакана фуруш, хурдафуруш; 2) овозагар. retain fri'tcm] v 1) нигох доштан, хифз кар- дан, аз даст надодап, мухофизат кардан; 2) дар хотир доштан, ба ёд овардан/ доштан; 3) аз пеш киро кардан (мууофизатгарро). retaliate [n'taelieitj | 1) сазо додан, чазо до- дан, касос гирифтан; 2) интиком гирифтан, хунхохй кардан. retaliation [n,ta;li'eifn] п чазо, касос, интиком, хупхохи. retaliatory [n'tasliatari] а чавобй, касосй, интикомй, чазой. retard [ri'ta:d] v таъхир кардан, ба таъхир андохтан, акиб андохтан, кунд кардан/ сохтан, паст кардан [пешрафт ва г.). retardation [,ri:ta:'deijh] п акибмонй, таъхирандозй, акибандозй, кафомонй, кундсозй (инкишоф). retch [retf] 1. п ук, кай, кайкунй, партоиш; 2. v ук задан, кай кардан, партофтан, оруг додан, зур задан (рангами кайкунй). retention [n'tenfnj п 1) нигохдорй, боздо- риш, нигохдошт; 2) тиб. нигохдорй (пешоб). I retentive [n'tentiv] а нигохдор, нигахдор, нигохдоришаванда: a retentive memory хофизаи хуб. reticence ['retisons] п хомушй, камхарфй, камгуфторй, худдорй, тахаммул, дамдуздй. reticent ['retisont] а камхарф, камгуфтор, сокит, хомуш, камгап, ботахаммул, ботамкин,
-687 - return дамдузд. retinue ['retinju:] n ахли рикоб, хамрохон, дунболаравхо, надимон. retire [n'taia] 1. и %ар. фармон барои акибнишинй; 2. v 1) рафтан, панох бурдан \ба цои хил- вит ва оурафтода); 2) пас рафтан, акиб раф- тан- Не retired to his own room. Вай ба хонааш пас гашт. S') ба нафака баромадан, ба истеъфо баромадан: Не retired at the age of 60. Дар синни 60 солагй вай ба нафака баромад (е ба истеъфо баромао). 4) канорагирй кардан, канора гирифтан; 5) \ар. акибнишинй кар- дан, пасравй кардан; 6) икт. аз муомилот баровардан, аз гардиш хорич кардан (пулра); 6) ба бистар рафтан: 7) пас додан, баргардон- дан (маблаги карзро). retired [ri'taiad] а 1) дурафтода, танхо, тока, хилват (уо); 2) баистсъфобаромада, банафакабаромада; 3) бесарвусадо, дур аз чанчол, ором: a retired life зиндагии ором. retirement [n'taiomant] п 1) танхой, гушанишини. хитватдуй, бознишаста! й: Не lived in retirement. Вай гушапишипй мекард. 2) истеъфо, нафака, амали ба нафака/ ис- теъфо баромадан: His retirement was regretted by the University. Тамоми донишгох аз баро- мадани вай ба нафака афсус мехурад. 3) син- ну соли ба нафака баромадан. retiring [ri'taianrj] а 1) бохаё, шармгин хоксор, фурутан; 2) гушагир, силватгарой, ба истеъфо баромада истода. retort [n'to:t] 1. п посух, пешчавобй, чавоби дандоншикан, эътироз, мукобилат. чавоби мохирона; 2. v посух додан, чавоби хозир ва омода додан, пешчавобй кардан (бо хашм ё таъна). retouch [,п:'шД 1. п 1) хак ва ислох, виросторй, вироишгарй; 2) рангубор (муй, мижгон ва е.); 2. v 1) хак ва ислох кардан, виростан (акс, матн ва г.); 2) рангубор кардан (.муй, мижгон ва г.). retrace [n'treis] v 1) бозгаштан (аз хамон рох,), тай кардан (рохи калбиро); 2) омухтан (чизеро); 3) аз ёд гузарондан, аз хотир гуза- рондан (дар звучи худ). retract [ri'iraeki] v 1) кашидан. гирифтан (ак,иб), чамъ кардан; 2) пас гирифтан, инкор кардан, гакзиб кардан (сухан ва г.). retreat [n'tri:t] 1. п 1) акибнишинй, акибрави, пасравй, кафогардй, паснишинй: а hasty retreat акибнишинии шитобкорона; 2) панохгох, хилватгох, хилват, осудагох: а mountain retreat панохгох дар куххо; 3) канорагирй, гурез, фирор; 2. v 1) акибнишинй кардан, баргардондан, акибрави кардан, акиб задан, пас гирифтан: The troops had to retreat. Ба киемхои харбй лозим омад акиб нишинанд. 2) пас раертан, пасравй кардан, бозгаштан. beat a retreat хар. задани табли акибнишинй, бошитоб акибнишинй кардан. retrench [n'trentf] v кам кардан, костан, бу- рида кам кардан, катъ кардан. retrenchment [n'trentjmani] п 1) камкунй, ихтисоркунй, кохиш, сарфачуй; 2) истехкомоти заминй, чопанох. retrial [,ri:'traial] п баррасии дубораи пар- вандаи судй. retribution |,retn'bju:Jn] и сазо, чазо, подош. retrievable [ri'tri:vsbl| а бозпасназир, бозёф- тпазир. retrieval [n'tri:vl] п 1) бозпасгирй, бозёбй, безоварй; 2) имкони бозёбй, имкочи бозпасгардонй; 3) бозёфт. retrieve [n'triiv] 1. п 1) бозёбй, бозёфт, бозгардонй, бозоварй, бозпасгирй: beyond/ past retrieve бебозгашт; чуброннопазир; 2. v 1) бозёфтан, бозёбй кардан, дубора ба даст овардан, дубора ёфтан, бозпас гирифтан; 2) баркарор кардан, баргардондан, пас овар- дан; 3) бозовардан; 4) чуброн кардан, ислох кардан, эхе кардан; 5) сайди тирхурдаро ёфтан ва овардан (саги шикорй); retriever [n'tri:va] ч саги шикорй. retroaction [,retrou'®kfn] п 1) вокуниш, пас- куниш, аксуламал; 2) хук. таъсири барьакси конун; 3) алокап мутакобил (радио). retroactive [n'troaektiv] ниг. retrospective. retrograde [retrougreid] 1. a 1) пасрав, акибраваида, пасгард: a retrograde step кадам ба акиб; 2) дар холи акибнишинй; 3) воруй, воруна: a retrogate alphabet алифбои аз рост ба чап; 2. v 1) ба кафо харакат кардан, паспасакй рафтан, пасрафт кардан; 2) мац. таназзул кар- дан, бад шудан. retrogression [.retrou'grejh] п 1) пасрафт, пасравй, пасгардй, таназзул, акибрави; 2) харакати мутакобил. retrogressive [,retrou'gresiv] а 1) бозгардан- да, пасгарданда; 2) пастраванда, ру ба таназ- зул. retrospect I'rctrouspekt] п 1) нигох ба гузаш- та, андешаи гузашта, паснигар; 2) бознигарй, гузаштаандешй; in retrospect бо нигох ба гузашта, аз дидгохи имруза ба гузашта. retrospection [,retrou'spekfn] п гузаштани- горй, гузаштаандешй, паснигорй, пасандешй. retrospective [.retrou'spektiv] 1. п паснигарй, бознигарй; 2. а 1) гузаштаандешона, гузашт анигарона, паснигарона, пасандешона; 2) паснигар, па- сандеш, гузаштаандеш. return [n'ta.n] 1. п 1) бозгашт, баргашт: On his return he found her asleep. Хангоми бар-
reunion гашт вайро хобида ефт. 2) (од. р!) натича, барояид: election returns натичахои ичтихобот; 3) бозгардонй, пасдихй, баргардондан; 4) гардиш, фонда, даромад: small profits and quick returns фоидаи хурд, зале гардиши зуд; 5) хисобети расмй, хисобот: tax return изхороти андоз; Many happy returns of the dayI Рузи таваллуд муборак! Мавлуд муборак! in return дар чавоб, ба ивази; return ticket билети рафту баргашт, 2. а 1) бозгашт, баргашт, бозгаштй: a re- turn address сурогаи бозгашт; 2) чавобй: а return match вохурии чавобй; 3. v 1) баргаштан. бозгаштан, бозгашт кардан, боз омадан: They did not expect him to return soon. Онхо интизор набуданд, ки у зуд бармегардад. 2) баргардондан, бозгардондан, пас додан, акиб додан. Не returned the book to the library. Китобрэ ба китобхона баргардонд. 3) чавоб додан, посух додан: "No!r he returned crossly. «Не» - чавоб дод вай бо кахру газаб. 4) хукм додан, эъломи хукм кардан; 5) гузорнши расмй додан, рас- ман гузориш додан: 6) интихоб кардан (ба парламенту, 7) фонда-' даромад овардан. reunion [ri:'ju:nian] п 1) муттахд-дцпавй, бо хам пайвастшазй, 2) гирдихамой, тачдиди васл; a family reunion гирдихамоии оила. reunite [,ri:ju:'nait] v 1) муттахид кардан/ шудан; 2) чамъ/ якчо шудан. rev [rev] 1. п гардиш, чархиш, давр, 2. v 1) суръати харакати гардиши мухаррикро зиёд/ кам кардан; 2) газ додан {моторро дар ^о); rev up суръат гирифтан/ додан, зиёд кардан: to rev up production истехсолро зиёд кардан. reveal [ri'vi:l] v 1) ошкор кардан, хувайдо кардан, зохир кардан: Never reveal my secret. Хеч гох сирри маро ошкор накун. 2) маълум кардан, иброз кардан, нишон додан: His con- duct reveals great intelligence. Рафгораш акли расо дошганашро нишон медихад. revealed religion мазхабе, ки ба василаи пайгамбаре барои мардум нозил шу дааст. reveille [n'vaeh] п рарб. бонг/ табл/ шайпу- ри бедорбош, бедорбош. revel [revl] 1. п 1) хурсандй, шодкомй. хушхолй; 2) pl чаши ва сур, шодиёна, сур; 2. v шодмонй кардан, шодй кардан, хушк кардан, чашн гирифтан, базм кардан, айшу ишрат кардан. revelation [.reva'leijn] п 1) намоёнсозй, хувайдосозй, ошкорсозй; 2) розкушой, ифшо, иброз, пардабардорк; 3) (илохиёт) вахй, илхоми илохй, тачаллй; the Revelations (яке аз китоброи раоими Насрония;. revelry ['revalnj п 1) чашн ва сурур, шодиё- на, сур за шодй; 2) айшу ишрат. . 6ЯЯ. revenge [п'vends] 1. п 1) интиком, касос, хунхохй, кинварзй, кинаварзй: There was re- venge in his heart. Вай ташнаи интиком буд. 2) амалй интикомчусна; 3) рухй интикомчуй, паркинй; 4) фурсати интикомгирй (дар мусобикрт); in revenge барои касос; take retenge касос гирифтан, интиком гирифтан (on sb - аз касе: for sth - барои чизе); give sb his revenge имтиёзи такрории касосгирирс додан (ба касе). 2. v интиком гирифтан, касос гирифтан, хунхохй кардан, кина варзидан: They swore to revenge the injustice. Онхо касам хурданд, ки барои беадолатй касос мегиранд. revengeful [n'vendsfl] а интикомч^ёна, никорталаб. revenger [ri'vendsa] п интикомгиранда, касосгиранда. revenge-seeker [ri'vendj'si:ka] п интиком- гиранда, касосгиранда. revenue ['revinju:] и 1) даромади солона; 2) боздехи сармоягузорй, суди сахм; 3) даромади давлат (аз аноозро, гумрук ва a.): state revenue даромади молиёти цавлатй; 4) pl манбаъхои даромад: revenue officer корманди гумрук. reverbarate [ri'va:bareit] v 1) акс кардан/ шу- дан, инъикос кардан/ шудан; 2) танин андох- тан, танинафкан шудан, печидан (caoo); His voice reverberated in the cave. Овозаш дар гор печид. reverbaration [п,Уэ:Ьэ'геф1] п 1) инъикос; 2) танин, бозтоб, бозтофт, овоза reverbaratory [n'va:baretari] а инъикоску- нанда, инъикосшаваьда, инъикоей, бозт обгар, бозтобишй. revere [n'vio] v эхтиром/ иззат кардан, хурмат гузоштан: A poet revered by all. Шоире, ки мавриди эхтироми хамагон аст. Revere your parents. Хурмати волидини худро нигох дор. reverence ['revaransj 1. п 1) эхтиром, хурмат, гиромидошт; 2) гуфт. таъзим, адои одоб, из- зат; 3) (бо рарфи калон ва бо vour, his, her) хазрат; 2. v мавриди иззат ва эхтиром карор додан, такдим кардан. reverend ['reverend] п (бо the) чаноб, падарй рухонй, зотй пок. хазрат: the reverend Dr. Paul Ramsay чаноби доктор Паул Рамсей. reverent [reverent] а бохурмат, боиззат, фурутан, эхтиромомез. reverential [,reve'renjl] ниг. reverent. reverie [Tevari] n орзу, хобу хаёл; be lost in the reverie ба хобу хаёл фуру рафтан. reversal [ri'va:sl] n баргашт, бадбиёрй, вожгунй, вожгунгй. reverse [ri'va:s] 1. п 1) баръакс, амалй акс: Не did the reverse what we expected. Вай баръ- акси он, ки мо интизор будем, амал кард. 2)
- 689- revolution пушт, тарафи мукобил, тарафи чаппа, воруна: the reverse side of the moon тарафи нонамоёни мохтоб; the reverse of the medal тарафи пушти медал; 3) акиб (афтомобил ва в.); 4) дигаргунй (ба тарафи бад)', 2. а чаппа, пушт ба ру, акиб ба пеш, боло ва поён, вожгуна: reverse order тартиби ьожгуна; 3. v 1) баргардондап, акиб гардондан, кафо рондан: lie reversed the саг. Вай автомо- билро кафо ровд. 2) дигаргун сохтан, пуштуру кардан, вожгуна кардан баръакс кардан, ворун кардан/ шудан. They revetsed their policy. Онхо сиёсаташонро дигар кар- данд. 3) бекор кардан, аз эътибор сокит кар- дан; 4) тех. ба кафо харакат кардан [дастгох ва г.). in reverse ба акиб, воруна, ворун. reversible [n'vo.-sobl] а пуштур? кардани, ворунпазир, бозгардапда, баргаштпазир; 2) дурУ, якранг аз ду тараф (либос). reversion [n'vaijn] п 1) бозгашт, баргашт, ворунравй (ба холати пештара)', 2) хук,, бар- гардопдани амвол ба такдимкунанда ё вори- сон; 3) табордисй. revert [ri'va:t] v 1) ба холати пешина бар- гаштан, пасгаштан, пасгашт карда п; to revert to the ranks ба сарбози каторй фуровардан; 2) ХУК- ба сохибмулк баргаштан. revery ['revan] ниг. reverie. revet [n'vet] v 1) рукаш/ руйбаст кардан; 2) пуштбандй кардан, махкам кардан (бо девор ва г.). revetment [ri'votmant] п 1) рукаш, рубает; 2) девор, сангдевор. review [n'vju:] 1. п 1) баррасй, тачдиди назар, боздид, бознигарй, бозбинй, мутолиа, тарх, хулоса, тафсир: the review of current events баррасии хабархои чорй; 2) такриз, накд: a favourable review of a book такризи мусбати китоб; 3) мачаллаи даврй (такризи) мачаллаи хунарсанчй; 4) ХУК- тачдиди назар, баррасии такрорй (парванда)', 5) паснигарй, нигохе ба гузашта; 2. v 1) бори дигар дидан, боздидан, аз мадди назар гузарондан: Не reviewed his notes. Вай кайдхояшро бори дигар аз мадди назар гузаронд. 2) боздид кардан, тачдиди назар кардан, дубора баррасй кардан: to re- view the situation вазъиятро тачдиди назар кардан; 3) такриз навиштан, хунарсанчй кар- дан (хусусан дар рузнова ё мацаллау The book has been reviewed favourably in several newspa- pers. Дар чанде аз рузномахо оид ба ин китоб такризи мусбат интишор шуд. 4) паснигарй кардан; be/ come under review тахти баррасй будан/ карор гирифтан; keep sth under review доиман тахти баррасй карор додан. reviewer [ri'vju:o] п мунаккиди адабй, хунарсанч, мукарриз. revile [ri'vail] v тахкир кардан, озурдан, гашном додан. revise [n'vaiz] 1. п намунаи галатгиришуда/ тасхехшуда, 2. v 1) ислох кардан, тачдиди назар кардан, бозбинй кардан, бознавией кардан, бозвиро- стан: Не revised his opinion. Вай акидаашро ' тачдиди назар кард. 2) такрор кардан, бори дигар хопдан. She is revising for the examina- tion. Вай барои имтихон тайёрй мебинад. reviser [n'vaiza] п тасхехгар, галатгир (матн). revision [ri'vijn] п 1) боздид, бозбинй, бознигарй, тачдиди назар, ислох.’ a radical revision of their policy тачдиди назари куллии сиёсати хеш, 2) такрор,- Нс did some revision for the test. Пеш аз санчиш вай мавзуьхоро такрор кард. 3) чопй тоза, чопй ислохшуда, нусхаи тачдиди назар шуда. revisory [n'vaizeri] а тафтишотй, вобаста ба бозбинй. revival [ri'vaivl] п эхё, навчонй, чони тоза, неруи тоза, тачдид, таквият. revive [n'vaiv] v 1) зинда шудан. неруи тоза гирифтан; зинда кардан, неруи тоза додан: The photos revived many memories. Суратхо хотиротамро зинда карданд. 2) ба хуш омадан, ба худ омадан: The fresh air soon re- vived him. Хавои тоза вайро тез ба худ овард. 3) дубора баркарор кардан (кувва ва г.); revivify [ri:'vivifai] v зинда кардан/ шудан, дубора баркарор кардан/ шудан. revocable ['nvakabl] а бекоршаванда, бо- тилшаванда. revocation [,reva'keijn] п ботил, ботилсозй, бекоркунй (конун ваг.). revoke [ri'vouk] v 1) бекор кардан, ботил кардан, лагв кардан (конун ва г.); 2) бозги- рифтан (ваъдаро). revolt [n'voult] 1. п 1) ошуб, шуриш, исён, киём, сарпечй: They roused the people to revolt. Онхо мардумро ба исён хезонданд. 2) нафрат, бадбинй; 2. v 1) шуридан, шуриш кардан, исён бар- доштан: The people revolted against the cruel dictator. Халк ба мукобили диктаторй берахм бархест. 2) тугён кардан; 3) безор кардан/ бу- дан, дилзада кардан/ будан; 4) ру гардондан, ру тофтан, ругардон шудан аз. revolting [ri'voultirjJ а манфур, нафратангез. revolution I [,reva'lu:jn] п 1) инки лоб, вогашт, харакати инкилобй: the scientific and technological revolution инкилоби ипмй- техникй; 2) табадуллот. revolution II [,reva'lu:jn] п гардиш, вогашт, замени гардиш: the revolution of the moon
- 690 - revolutionary round the earth гардиши мах, дар атрофи замин. revolutionary [.reva'lujsun] 1. и (pl revolu- tionaries; инкилобчй: The revolutionaries at- tacked the dictator’s palace. Инкилобиён ба касри золим хучум карданд. 2. а инкилобй, вогаштй, фуругардй: revo- lutionary ideas акидахои инкилобй. revolutionist [.revo'lujomstj п инкилобчй. revolutionize [,reva'lu:janaiz] v 1) комилан дигаргун кардан, тагйироти асосй ворид кардан, ба куллй тагйир додан; 2) шуриш/ инкилоб кардан. revolve [ri'volv] v 1) чархидан, чарх задан, гяштан, гардидан, гардиш кардан, давр задан, гирд гаштан; 2) тавра ба давра бар- гаштан иваз шудан; 3) андешидан, андеша кардан. revolver [n'volva] п 1) револвер, хафттир, таппонча; 2) гардон, чархон (шахе ё чиз). revolving [n'valviij] а 1) чарханда, чархон, гарданда; 2) икт. гардон, давраи гаридиш (capмоя). revue [ri'vju:] п фр. намоиши омехта. revulsion [ri'vAljn] п 1) акибнишинй, паскашй; 2) тагйири ногахонй, дигаргунии ногахонй (уиссиёт. акиоа ва г.). reward [ri'wo:d] 1. п 1) сазо, ачр. подош; 2) мукофот, инъом, чоиза, муждагонй: The sol- dier got a medal as a reward for valour. Аскар барои часорат медал мукофот шрифт. 2. v 1) подош додан, ачр додан, муждагонй додан; 2) мукофотонидан, инъом додан, чоиза додан, ба назар гирифтан: His patience was rewarded. Суботкориаш ба назар гирифта шуд. rewarding [n'wo:dnj] а пурарзиш, пурпо- дош, пурсазо, арзанда. reword [n'wad] v 1) ба сурати дигар баён кардан, вожахоро иваз кардан; 2) айнан так- рор кардан. rewrite [ri'rait] v (rewrote; rewritten) 1) аз пав нигоштан/ навиштан, бознавией кардан; 2) хак ва ислох кардан, навнавией кардан, виро- стан; 3) ба сурати дигар баён кардан. rewritten [n'ntn] р. р. аз rewrite. rewrote [n'rout] past аз rewrite. Reynard ['rened, 'rema:d] n Рейнард (лакаби рубох, дар фолклор). rhapsody ['raspsadi] п 1) достон, ривоят; нутки дабдабанок, нутк ё навиштан пуртумтарок; 2) мус. рапсодия. rheostat ['riastaet] п 1) бар. реостат (дастгох, барои ба тартиб даровардани уараёни барк,)', 2) бар. муковимат, муковимати ивазшаванда. rhetoric ['retonk] п илми бадеъ, маонй, сухандонй, сухансанй, суханшиносй; rhetorical [n'tonkl] а 1) бадей, маонй ва баён; 2) сухансанчона, сухандонона. rheumatic [ru:'mae1ik] а тиб. Г) вобаста ба ревматизм, ревматизмй, тарбодй; 2) pl мубта- ло ба ревматизм, гирифтори тарбод; the rheumatics бемории ревматизм/ тарбод. Rhine, the [ram] п д. Рейн. rheumatism ['nrmotizom] п ревматизм/ тар- бод. rhino ['rainou] п жар. кутох, аз rhinoceros. rhinoceros [rai'nosaras] п каркадан. rhombus, rhumb ['combos] n геом. ромб. rhyme [raim] 1. n 1) кофия: He could not find a rhyme for this word. Вай ба ин калима кофия пайдо карда натавонист. 3) шеъри кофиядор: She made up a little rhyme. Вай шеъри хурде навишт. 4) вожаи хамкофия; Neither rhyme nor reason. Зарб. ~ На дуздй бо- зор, на шайхи мазор. without rhyme and reason бе маънй ва тартиб; 2. v кофия сохтан, шеър гуфтан, ба назм даровардан, ба кофия даровардан; 2) хамкофия будан/ шудан, кофиядор будан: The word "leg" rhymes with "egg". Калимаи "leg" бо калимаи "egg" хамкофия аст. rhythm [’пбэт] n 1) мус. зарб, ритм, навохт: tango rhythm зарби ракси танго; 2) (шеър) вазн, кофия, мизон; 3) мач. оханг, раванд: the rhythm of country's economic life раванди хаёти иктисодии дехот. rhythmic(al) ['ndmik/ol)] а вазн, усул, ваз- ндор, мавзунй. rib [rib] п 1) кабурга; гушти кабурга, short/ false rib 2) иСух. хамсар, завча, аёл, зан; 3) сокаи пар I парандагону, 4) par (боли хашарот); 5) рагбарт, рагчэи барг (гиёх); 6) борикаи за- мин миёни ду чУй. ribald ['ribald] 1. п 1) бадзабон, бадлафз, дахон царила, (шахе); 2) гуфт. занакабоз, 2. а ношоиста, зишт, кабех, пописанд, хориц аз чазокат, беназокат: a ribald joke шухии зишт. ribaldry ['nbaldri] п 1) беназокатй, бадзабонй, баддаханй; 2) гуфт. фиску фасод. бад ахлокй. riband I, II ['riband] ниг. ribbon. ribbon [’riban] 1. и 1) навор (лента), борика, навора; 2) гуфт. pl жанда, пора-пора, тасма; 3) чилав, лачоми дароз; to handle/ take the ribbons хукумат ронадан; 2. v зинат додан, оро додан (бо навор, бо- рика); rice [rais] п биринч, буттаи биринч. rice-paper ['rais,peipa] п 1) когазй биринчй; 2) когазй нозук. rice-water ['rais,wo:ta] п биринчоба. rich [ntj] 1. п pl the rich (бо ф. шак. у. меояд) давлатмандон, сарватмандон, пулдорон, тавонгарон, дороён: the rich and the poor сарватмандон ва камбагалон;
-691 - rifle One law for the reach, anfanother law for"tEe poor. Зарб. ~ Барои сарватмандон як конун, барои камбизоат дигар 2. а 1) доро, сарватманд, пулдор, тавонгар; 2) фаровон. бисёр азим, бой (in sth - аз чизе): The country is rich in forests. Мамла- кат аз цангал бой аст. 3) пурарзиш, гаронбахо, арзишман j: a rich jewel гавхари гаронбахо; 4) хосилхез, пурхосил, пурмахсул, борвар: rich fields заминхои хосилхез; 5) пу- роб, сероб (мева); 6) пуртанин, чавхардор. riches ['ritjizj п pl (бо ф. шак. ц. меояд) сар- ват, дороии зиёд, ашёи пурарзиш, пул, мол, чавохипот, василаи сарватмандй. richly ['rtt.pi] adv 1) бошукух, бохашамат; 2) устувор, чиддй. richness ['ntfnis] п 1) бойгарй, сарват, дорой; 2) мац. баландй, барчастагй; 3) пуробй, серобй (мева). rick [nk] 1. п тарам, тудаи кох ё хас ё хо- шок; 2. v тарам кардан, туда кардан (коу ва г.) rickets [’rikits] п тиб. рахит, нармустухонй, нармии устухон (танцо бо шакли цамъ истиф. меги). rickety [’nkiti] а тиб. 1) рахитдор, дучори бемории нармии устухон; 2) шол, лак, сует. rickshaw [’nkfo:] п рикша (аробактие, ки бо аробаи дучарха одам ё бор мекашао). ricochet I'nkajei] 1. фр. п 1) камона, бар- хурд; 2) пажвок (садо); 2. v камона кардан, ба чизе бархурда па- ридан. rid [nd] v (rid, ridded; rid, ridded) халос кар- дан, paxo кардан, озод кардан, бартараф кар- дан (of - аз); 2) халос шудан, рахой ёфтан; get rid of халос шудан, озод шудан. riddance [ndns] п рахой, халоей, начот. ridden [’ndn] р. р. аз ride 2. -ridden [ndn] pref -зада: fear-ridden дахшатзада, вахшатзада. riddle I ['ridl] 1. n чистон, муаммо, рамз; шахси асроромез; to read the riddle ба чистон чавоб додан; 2. v 1) муаммоеро хал кардан, ба чистон чавоб додан; 2) муаммовор харф задан; 3) чистон пурсидан. riddle II ['ridl] 1. п галбер, гарбол, сабадча; 2. v 1) бехтан, безидан, злак кардан, галбер кардан/ задан; 2) сурох-сурох кардан (мисли галбер); 3) зид баромадан, сахт танкид кардан ride [raid] 1. п гардиш, савори, гардиши савора, аспсаворй; (автомобил; велосипед ва г.): On Sundays we take a ride into the country. Рузхои якшанбе мо савора ба сайри берун аз шахр меравем. give sh a ride касеро савор кардан; go for a ride, have a ride сайр кардан, гардиш кардан, гаштан; 2. v (rode: ridden) 1) аспсаворй кардан- Му father taugnt me to ride a horse. Падарам ба ман аспсавориро смузонд. 2) савор шудан, савор будан (ба паь;::иёт). рондан: Не jumped on his car and rode away Вай ба автомобилаш савор шуда рафт. 3) харакат кардан, паймудан, рафтан. The moon road in the night sky. Мох дар осмони шаб дар харакат буд. 4) савор кардан; 5) саворкорй кардан; 6) вобаста будан, бастагй доштан; ride al anchor дар лангар истодан. ride at равона кардан ба; ride down а) ба чиза задан/ бархурдан (хангоми саври); б) аз нафас андохтан (аспро). ride for fad корхои хатарнок кардан, худро дар марзи хатар карор додан, бепарвоёна амал кардан; ride out бидуни хисорати зиёд шиновар мондан (киштй); rider ['raido] п а) савор. аспсавор, рикоб; б) тавзехи изофй, шарх. riderless [’raidahs] а бесавор, бесавора (асп). ridge [ridj] 1. п 1) нуг; тегаи кух; каторкух, силсилакух: the Pamire ridges каторкуххои Помир. 2) харсанги зериобй; 3) конгураи бом; 4) чУяк, ковак, падла; 2. v марзбандй кардан. ridged, ridgy ['ridjd, ndji] а нугтез, тезадор, нуг дароз. ridicule [Tidikjud] 1. п ришханд, истехзо, кори хандаовар, масхарагй, бемаънигй; 2. v хандидан, ришханд кардан, истехзо кардан, масхара кардан, логпдан, мавриди истехзо карор додан; expose to public ridicule мавриди тамасхури хамагон карор додан. ridiculous [ri'dikjulas] а масхара, маохарао- мез, хандаовар, бехуда, пуч. riding [’raidirj] п аспсаворй, сагоркорй. riding-breeches "raidirpbritfiz] п pl шалвори саворкорй, шатвори аспсаворй. riding-habit [’raidirphaebit] п либоси занона барои асг.саворй. riding-hag [raidir'hasgj п жар. хоби дахшатовар, сиёхй, rife [rad] а 1) одй, мукаррарй: an area where crime is rife нохияе, ки дар он чо чиноят ходисаи мукаррарй аст. 2) пахншуда, фарсвон, бисёр, пур саршор. rife with error пур аз галат. riffle [rtfl] и тех. новача, нова. riff-raff ['rifraeT 1. п унсурхои нохалафи Чомеа, партовхо: to mix with riif-raff бо унсурхои нохалафи чомеа омехта шудан; 2. а гуфт. ношоям, нодаркор (шахе). rifle I [raifl] v гуфт. горат/ рохзанй кардан, ба зурй кашида гирифтан. rifle II [’raifl] 1. п 1) милтик, туфанг, камоч; 2) уар. кисми тирандози; 3) тирандоз;
692 - nfleman rifleman ['raiflmsnj n харб. тирандоз, ту- фангдор, туфангчй. rifle-range [’raiflreindj] п тир, майдони машки тирпарронй. rifle-shot ['raiflfot] п 1) тирпарронии милтик; 2) масофа/ дурии тирпарронии милтик; 3) тирандоз аз милтик. rifling ['raiflii)] п буриш, рахпеч (милтик). rift [rift] п 1) харош, ковокй, шикосЬ, сурох, чок, даридагй, буридагй, таркиш; 2) дара; 3) мац. ихтилоф, чудой, нифок, тафрика: the rift in the lute мац. вазъи ночиз, ки ба чудой овар- да мерасонад; огози пошхурй ё беморй. rig I [ng] 1. п 1) тачхизот, созу барг, чихозоти мохигирй; 2) тартиби бодбонхо, навъи бодбонхо (дар киштиии бодбондор); aquare rigs бодбонхои чоргуша; 3) либос (ба- рои кори мушаххас), костюм, намуди зохирии одам; 4) дастгох/ манораи чохков (барои ёф- тани нафт ва г.) 2. v 1) тачхизонидан, чихозонидан, мучаххаз кардан, созу барг додан; 2) либос пушондан ё додан; 3) кандани чохи нафт ва г.; 4) барпо кардан, карор додан, дуруст кар- дан; rigged out луч, барахна; rig out/ up муваккатан сохтан, сархамбандп кардан, саросемавор сохтан/ мучаххаз кар- дан. rig II [ng] 1. п 1) фиреб, найранг; 2) гуфт. пайрангбоз, фиребгар; run the rig фиреб кардан; run the rig upon sb касеро ба доми фиреб ан- дохтан; 2. v 1) нохак амал кардан; to rig the market тиц. касдан нарххоро наст ё баланд кардан. rigger prig?] п 1) коргари чехи нафт; 2) бодбонафроз, танобгир (дар киштй). rigging [‘rigig] п 1) танобу занчир ва г. (дар киштй); 2) гуфт. тачхизот; либос. right I [rait] 1. п 1) хак, хукук: the right of free speech хакки озодии сухан; civil rights хукуки шахрвандй/ маданй; property rights хукуки моликият; copyright хаки инхисорй/ чоп, the right to work хукуки мехнаг; the right of veto хукуки боздоштан ё манъ кардан; to demand/ maintain one's right хукукхои худро талаб карлан/ хифз кардан: rights and duties хукукхо ва вазифахо; under a right in interna- tional law бар асосй меъёрхои хукуки байналмилалй; 2) хакикат, адолат: to know right from wrong хакро аз нохак чудо карда тавонистан; 3) тарафи рост ё дастй рост: Please sit on my right. Мархамат, аз тарафи , рости ман шинед. 4) (the Right) куввахои рост; 5) pl хакикати хол; тартибот; the rights and wrongs санадхо ва хаёлот; 2. а 1) рост: his right hand дастй росташ; 2) рост, мустаким: a right line хати рост; a right : angle кунчи рост; to take the right road бо рохи рост рафтан; 3) дуруст, сахех: the right answer чавоби сахех; 4) хакикй, одил; 5) солим, дуруст: right as nails комилан солим; in one’s right mind дорой акди солим; 6) лозим: right person шахей лозим/ зарурй; 3. v 1) мураттаб кардан, муназзам кардан, ба тартиб даровардан, сомон додан: to right the room хонаро сомон додан; 2) ислох кардан, рост кардан, дуруст кардан; 4. adv 1) ба тарафи рост, дар самти рост: Не turned right. Вай ба тарафи рост гашт. 2) рост: Go right into the house. Рост ба хона дароед. 3) махз, айнан, аник: Не was standing right in the middle of the hall. Вай аник дар мобайнй хона меистод. 4) гуфт. хеле; be right хак будан; be/ feel all right худро сихат ва саломат хис кардан; by rights of аз руи адолат; on the right side of thirty (forty) хурдтар аз сисола (чилсола); on the right аз тарафи рост; put/ set right чо ба чо кардан, ба низом даровардан, мураттаб кардан, ислох кардан; right here махз дар хамин чо; right now/ away/ off фавран, махз хозир, билфосила; That's right. Дуруст аст. Бале. Оре. Хак ба чониби шумост. Рост мегуед. to the right ба тарафи рост; right-about ['raitabaut] 1. п тарафи мукобил; light-about face мац. гардиши калон; right turn гардиш ба рост; 2. adv ба тарафи мукобил (180 дараца), ба пуш, дар пушт. right-angled ['rait,aengld] а росткунча. right-down ['rait'daun] а комил, баркамол, мукаммал. righteous ['raitfos] а накукор, дурусткор, росткор, бохак, салохй, хайрандешона, адо- латнок. rightful ['raitful] а одил, боинсоф, одилона, дуруст; конунй, бархак, босазо, сазовор right-hand [,rait'hacnd] а 1) дар тарафи дастй рост, ба суи рост. 2) ласти рост, ёрдамчй, мав- риди итминон: the right hand of the president шахей мавриди итминони президент. right-hander [,rait'haendo] n 1) ростдаст (дар мукобили чапдаст); 2) зарба бо ласти рост. rightly ['raith] adv 1) айнан, дуруст, ба таври сахех: You acted rightly. Шумо дуруст амал кардед. 2) одилона, софл гчона: Не was pu- nished, and very rightly so. Уро чазо доданд ва хеле одилона. right-wing [,rait'wirj] а си. рост: right-wing forces куввахои рост (реаксионй). rigid ['ndjid] а 1) хамношуданй, хамнаша- ванда, качнашаванда; 2) сахт, махкам,
-693- ripv мустахкам, побарчо, устувор; 3) сахтгир, чиддй, мукарраротй. a rigid professor устодй сахтгир. rigidity [n'djiditi] п 1) хамнопазирй, салобат, сахти, дуруштй, мустахкамй; 2) сахтгирй, чидцпяг. rigmarole ['riginaroul] п гапхои бехуда, ёвагуй, кори бехуда, сафсата, харза. rigorous ['rigaros] а 1) сахтгир, сахтмуоми- ла; 2) сахтй (гармо ё сармой шадид). rigor L'nga] п 1) сахтгирй, хушунат; 2) сахтй, гармо ё сармой шадид; 3) тиб. ларза, варача. rigorism ['rigonzm] п сахтгирй, беамонй, диддият, серталабй. rigorous ['rtgoras] а 1) сахт, чиддй; 2) аник, дуруст; 3) сард, хунук (ииргим). rigour ['ngo] п I) сахтгирй, чиляияг, шид- дат, салобат; 2) pl чорахои катъй/ сахт. rile [rail] v I) рандондан, озурдан, оташин кардан, асабонй кардан; 2) тира кардан, лой- олуд кардан (обро). rill [nl] п шоир. чуй, чуйча, борикоб. rim [rim] 1. п чанбар, чанбарак, канора, лабба: the rim of a coin лаббаи сикка. 2. v лаббадор кардан, ихота кардан. rime I [raim] ниг. rhyme 1,2. rime II [raim] 1. n кирав, яхбаст, шабнами яхзада. 2. v шоир. яхбаст/ кирав пушондан. rimer ['гаппэ] ниг. reamer. rimless ['raimlis] а бечанбар, беканора. rimmed ['rimd] а чанбардор; gold-rimmed чанбари тиллой дошта. rimy ['raimi] a (rimier, rimiest) пушида аз шабнами яхзада, яхбастй. rind [ramd] п 1) пуст, пустлох, пуста; 2) кишр (замин). ring I [riTj] 1. п 1) халка, ангуштарин. дойра: She wears a wedding ring. Вай халкаи арусй дорад. 2) давра, халка. They formed а ring. Онхо халка гирифтанд. 3) майдон, арса, сахна, ринг (муштбозй): The clowns ran into the ring. Масхарабозон ба сахна баромаданд. 4) муттахидшавии сохибкорон барои назора- ти бозор; 5) даста, гурух, чирга, зумра: a ring of smugglers дастаи кочокчиён; 6) мач мусобика, ракобат; 2. v 1) табдил ба халка кардан; 2) ихота кардан, гирдогирд гирифтан (бо халка). мухосира кардан; ring II [rirj] 1. п 1) садои занг, садо, чаранг, динг: Did you hear a ring? Шумо заигро шу- нидед? 2) овоз: the ring of one's voice овози касе; 3) мач. таассурот; have the ring of truth, have the true ring росгмо- нанд, ба хакикат наздик; 2. v (rang, rung; rung) 1) занг задан, ба садо даровардан/ даромадан, садо кардан/ баро- вардан: The bell is ringing 3am зада истодааст. 2) (инч. ring up) телефон кардан, бо телефон занг задан: ГП ring you (up) tomorrow. Ман ба шуме пагох занг мезанам. 3) эълон кардан, такрср кардан (бо садои баланд); ring for бо садои занг талаб кардан ё даъват кардан; ring in/ out пешвоз гирифтан/ гусел кардан, ring up the curtain пардаро кушодан (дар те- атр), огоз кардан. ring-dove [Trngdxv] п кабутари вахшй. ringer fringe’ п 1) зан! зан (шахе ё асбоб); 2) зангй телефон; 3) амер., жар. шахсе, ки гайриконунй чанд бор овоз медихад riing-fence ['rigfens] п панчара, девор. ringing [’nngig] 1. п садои занг; чиринг- чиринг; 2. а чарангдор, садодор, чараккоей: a ring- ing frost сармой сахт. ring-finger [ng.firgs] п ангушти сеюми даст (ангушти беном). ring-leader ['ngliida] п (манфй) сэрдасга, саркор, сардунбон, сабабгор (дуздон ва г.). ringlet ['right] и 1) дойра ё халкаи хурд, чанбарча; 2) зулф, халкаи муй, тоби гесу. ringworm ['ngwo:m] п тиб. шукуфа, майхурак. rink [rir;k] 1. п майдони яхбозй/ яхмолакбозй; 2. v бо чарххо бозй кардан. rinse [nns] 1. п обгардон, чайкониш, обгирй, шустушуй; 2. v бо об шуштан, ба об пок кардан, зери об гирифтан, шустан, шустушу кардан/ додан. riot [Taiot] 1. п 1) ошуб, балво, шуриш, исён; 2) фитна, гавго, деду бедод. хангома, галогула; 2. v 1) ошуб бардоштан, ошуб/ шуриш ба по кардан, балво андохтан, исён кардан; 2) галогула бардоштан, гавго кардан, доду кол андохтан, хангома задан. rioter fraiato] п ош^бгар, исёнгар, балоь- гар. riotous [Taistas] а чанчолй, сергавго, пурмагат. rip I [пр] 1. п таркиш, рог, cjpox; 2. v (ripped: ripping) 1) пора шудан, даридан, чудо шудан, чок додан; 2) дарондан, пора кардан, чудо кардан; 3) кафондан, шикастан )хез;мро); rip off дуздидан, канда гирифтан, суистифода кардан; rip out задан, лат кардан, мачрух кардан, rip up кук кандан, дарондан, чок кардан. rip II [пр] п 1) аспи логар; 2) бадахлок, фосик. ripe [raip] а 1) расида, пухта (мева ва г.); а ripe wheat галлаи расида; 2) амали омода, кобили истифода, чоафтода: a ripe wine шаро-
rips» _ би кобили истифода; 3) комил, окил, кобил, болиг, баркамол, пуртачриба, пухта: a ripe scholar як олими баркамол, a ripe wisdom акли комил. ripen ['raipar:] v расидан, пухтан, омода шудан, рушд кардан, болиг шудан, ба камол расидан. ripeness ['raipms] п 1) расидагй, пухтагй; 2) пуррагй, тамомият. riposte ['n'poust] 1. п хучуми чавоби (дар шамшсрбозй); 2. v зарбаро гардондан. ripping ['при)] а гуфт. бошукух, бохашамат, олй; tipple [ripl] 1. п 1) мавчхои хурдй р?и об, обларз, резамавч, обчин, чин-чини р?и об, хезобча; 2) шилдир-шилдири об, садои гиар- шари об; 2. v обларз эчод кардан/ доштан, мавч за дан, мавчдор кардан/ шудан; 2) шилдиррос задан, бо садои шилдир-шилдир рехтан. ripply ['при] a (ripplier, rippliest) 1) мавчдор, мавчнок, дорой мавчхои хурд; 2) обиларуй, парзадаруй. riprap ['пргагр] п сангпора, норасан,. rip-saw ['npso:] п тех. арраи тахтаоурй, арраи дуруштдандон. rise [raizj 1. п 1) баландй, барчастагй (за- мин), теппа, кутал, пушта: a rise in the road баландии pox; 2) пешрафт, тараккй, афзоиш. a rise in wages афзоиши музди мехнат; 3) сар- чашма, огоз, шуруъ, манбаъ. сарзанй, пайдо- иш, зухур: The river takes its rise among the hills. Дарё сарчашмаашрэ аз байни куххо мегирад. 4) тулуъ: moonrise тулуи мох; give rise огоз бахшидан, ба вучуд овардан (to sth - чизе); be on the rise а) афзудан (нарх); б) .way. 6a муваффакият ноил шудан; 2. v /rose; risen) 1) хестан, ба по хестан, ба- ланд шудан: She was unable to rise from her seat. Хонум наметазонист аз чоящ хезад. 2) тулуъ кардан (офтоб, мохтоб ва г); 3) зиёд шудач, кувваг гирифтан: The wind rose rapidy. Шамол тез кувват мегирифт. 4) киём кардан, бархостан, шуриш кардан: The slaves rose against their masters. Гуломон боз зидди сохибочашон бархостанд. 5) огоз кардан, cap задан, огоз гаштан: The difficulties rose from a misunderstanding. Мушкилот аз нофахмихо огоз гардиданд. rise to the occasion аз ухдаи кор баромадан, дар адои вазифа муваффак будан, кори худро хуб анчом до дан; rise in arms ярок ба даст бархостан, исен кар- дан. risen ['nzn] р. р. аз rise 2. risibility [,nza biliti] n хандонруй, шухтасъй -694- risible [’nzobl] а кодир ба ханда, хандон, хандонру. rising ['raisirj] 1. п 1) хезиш, тулуъ (офтоб); 2) шуриш, киём, тугён; 3) барчастагй, баландй; 2. а 1) афзоянда, наърас; 2) хезгар, хезанда, болораванда; 3) сарболо; 4) дар холи рушд, балогшаванда; the rising generation наели чавон, наели наврас, наели оянда. risk [risk] 1. п риск, хатар, хавф, эхтимоли хатар: The water is not deep, so there's no risk of your drowning. Об чукур нест, пас хавфи гарк шудани шумо хам нест. at one's own risk, at the risk of one's own life бо дар хатар андохтани чони худ, бо эхтимоли хатар барои худи шахе; run/ take risks/ a risk ба хатар андохтан, ба марзи хатар фуровардан; 2. v дар хагар андохтан, дил ба дарё задан: Не risked his life to save the child. Ч,они худро дар хатар андохта кудакро пачот дод. risk one’s neck худро ба хатар андохтан; risk failure хатари нокомшавй. riskiness fnsknis] п хатар, хатарнокй. хавфнокй. risky ['nski] a (riskier; riskiest) хатарнок, пурхатар, хавфнок, дорой эхтимоли хатар. rite [rait] п раем, оин. маросим (чамъ), одоб; the rites of hospitality оини мехмондорй; funeral rites маросимп дафн. ritual ['ritfusl] 1. n расму русум, маросим; 2. а маросимй, ташрифотй, оинй, rival ['taival] 1. п 1) ракиб, хариф: Не was my strongest rival. Вай пуркудраттарин ракиби ман буд. 2) хамкор. хамкатор; 2. а ракобаткунанда, ракобатомез, раккбона: rival imperialist powers кишвархои импералистии ракиб; 3. v (rivalled; rivalling) ракобат кардан, хамчашмй кардан, баробарй кардан, харифи касе будан, бартарй чустан: Nobody can rival his strength. Х,сч кас бо вай кувваозмой карда наметавонад. rivalry [’raivaln] п (pl rivalries) ракобат, хамчашмй, бартарихохй, хамовардй. rive ['ra:v] 1. п шпкоф. таркиш, рахна; 2. v (rived; rived, riven) чок додан, даридан, царондан. riven ['nvn]p.p аз. rive 2. river f'rivs] n дарё, руд; to cross the river аз дарё гузаштан. river-basin ['nvabeizn] n обгири дарё. river bed ['nvobed] n мачрои дарё. river-horse ['nvaho:s] n бахмут, аспи обй. river side ['rivssaid] n канори дарё, сохили дарё. rivet ['rivit] 1. n мехпарчин, парчмех, парч; 2. v 1) парч кардан, парчмех кардан, бо ме- хи парч васл кардан; банд задан (чини ва г.); 2)
-6^5- rocket мац. духтан, мутамарказ кардан (чашм^о, таввачух ва г.-ро ба чизе). road [roud] п 1) рох,, хиёбон, чода: the road to Dushanbe pox ба тарафи Душанбе; 2) куча: to cross the road аз куча гу заштан; at the road side вокеъ дар канори рох; by road бо рохи мошинагард. бо мошин; get in one’s road дар сари рохи касе истодан, рохи касеро гирифтан, садди рох шудан; on the road дар рох, дар сафар, дар харакат; road capacity кудрати гузаштани накдиёт аз pox- road bed ['roudbed] п сангфарши рох, бис- тари рох- road-book ['roudbuk] п маълумотномаи рох- road-hog ['roudhog] п ронандаи бсэхтиёт, Далери беакд. road-bonse ['roudhaus] п ошхонаи сари рох. road metal ['roudmctl] п сангреза, шагал. roadside ['roudsaid] 1. п канори рох, рохканор; 2, а рохканорй. roadstead ['roudsted] п бах. лангаргох. roadster ['roudsto] п 1) автомобили кушода иборат аз ду чой; 2) сайёхи хакикй, сайёхи мохир. roadway ['roudwei] п бахши мошинрави рох, саворарох, шохрох. roam [roum] 1. п гашт, гардиш, парсазанй, сайр, саргардонй, оворагардй (about 7о ver - дар)', 2. v гаштугузор кардан, овора гаштан, бехадаф гаштан, парса задан. roan [roun] 1, в 1) кирмиз моил ба хахвай (ранг); 2) аспи кизил. 2. а кирмизй. roar [гэ:] 1. п гурриш, наьра, фарёд, бонг the roar of ocean waves гурриши мавдхои укёнус; a roar of laughter кох-кох/ ха-хаи хан- да; 2. v 1) гурриш кардан, гурридан, наъра кашидан, хурушидан; 2) хаёхуй кардан, гавго кардан, галогула кардан, дод задан, фарёд задан; to roar with pain аз дард дод задан; to roar with laughter бо садои баланд ва давом- дор хандидан, кох-кох зада хандидан; set in и roar аз ханда рудакан шудан; roast [roust] 1. а бирён; roast chicken мурги бирён; to rule the roast рохбарй кардан, лачомро ба дасти худ гирифтан; 2. v 1) бирён кардан, пухтан, кабоб кардан, сурх кардан дог кардан: They roasted meat and potatoes. Онхо картошкаро бо гушт бирён карданд. 2) гарм будан/ шудан, дог будан/ шудан; 3) амер, танкид кардан, маври- ди танк.ид карор додан; roaster [rousts] п 1) кабобпаз. манкал; 2) зарф барои кабоб кардан ё буридани кабоб; 3) кабоей (барра, мург ва г.). rob [rob] v (robbed; roboing; горат кардан, дуздидан, задан, рабудан, гасб кардан, зуран аз касе гирифтан, махрум кардан, рохзанй кардан; То rob one’s belly to cover one’s back. Зарб. ~Аз риш канда ба бурут пайвастан. robber ['robs] и горатгар, дузд, рохзан, ра- боянда. robbery ['robori] п (pl robberies) дуздй, горатгарй, рохзанй. robe [raub] 1. п 1) (од. рГ> либоси хесту гашт, либоси хаммом; 2) чома; 3) амер, либоси зано- на; либоси кудакона; 2. v пушидан, чома бар тан кардан. robin ['robin] п зоол. синасурх, нору (паран- да). robot ['roubot] п 1) робот, автомат, одамво- ра, о.цамак; 2) мац. одаме, ки бефикр ва аз руи одат кор мекунад. robust [ra'bxst] а 1) бакувват, тануманд, тахамтан, рустам, тандуруст, солим; 2) неруманд, пурзур, зурманд. кавй; 3) сахт, душ- вор (кор ва г.). roc [rok] араб, п рух (парандаи афсонавй). rock I [rok] п 1) санг, тахтасанг, порасанг: They watched the rocks roll down the side of the mountain. Онхо галтндани сангхоро аз кух диданл. 2) санги хоро, чинси кухй: The ship was wrecked on the rocks. Киштй ба сангхой хоро бархурда ба халокат дучор шуд. 3) амер (oo.pl) пул; 4) жар. алмос, чавохир. be on the rocks мач- варшикаста будан, бепул мондан; run upon lhe rocks ба садама дучор шудан (дар бахр); see the rocks ahead хатарро дао пеш дидан. rock II [rok] v 1) чунбидан, чунбондан, такой додан, такой хурдан, пасу пеш рафтан: The boat rocked on the water. Каик болои об мечунбнд. 2) яавозиш кардан, хобондан; rock the baby to sleep бо чунбондан кудакро хобондан: rock the boat вазъро бадтар кардан. rock III [rok] n чархи ресмон реей. rock IV [rok] n рок (навъи мусиции маъмули рак,си). rock-botlom [,rok'botam] п 1) мач. тахкурсии мустахкам; 2) жар. поёнтарин/ пасттарин нарх. rcck’n’rol, rock-ana-roll [,rok?n'roul] n рок-н- рол ё рок (навъи мусикии мардумии Америка, ки аз blues баромадааст ). rocker [гокэ] п 1) алвончкурей, курсии алвончхуранда; 2) гахвора; 3) галбор /барои шустани тилло); 4) хаводори мусикй ва ракси рок. rocket ['rokit] п 1) ракета, мушак: space rocket мушаки кайхонй; multistaged rocket
-696- rocketry__________________________ мушаки чандзинадор; 2) мац сарзаниш. танбех; give sb a rocket касерс сарзаниш кардан. rocketry ['rokitn] п мушакшиносй (илми сохтани му шак). rock-hewn [,rok'hju:n] а аз санг гарошида- шуда. rocking-chair ['rokiij,tjea] н алвончкурси, сандалии чунбон, чунбона. rocking-horse ['rokigho sj п асиаки чунбон (бозичаи кудакона). rock-oil ['rokoil] п нафт. rock-salt ['roksodt] п намаксанг. rock-tar frokta:] п нафти хом. rocky ['roki] a (rockier; rockiest) 1) пурсанг, санглох, сангнок, серсачг: a rocky shore сохили санглох; 2) сахт, мушки i, душвор: а rocky road to success рохи душвор ба комёбй; 3) чунбон, лак,, сует, шал, ларзен: a rokey stone санги лаккок. rod [rod] п 1) шоха и навраста, калама, нихол; 2) химча; 3) мац. танбех, г^шмолй, чубкорй; the rod химчакорй; 4) ченаки дарозй = 5 метр; 5) амер, таппонча, туфангча; 6) анат. микроби чУбчашакл. make a rod for one’s own back барси худ дарди cap эчод кардан; rule with a rod of iron бо дастй оханин ситамкорй/ хукумат/ хукм рондан; Spare the rod and spoil the child. Зарб. ~ Бо на- возит кудакро эрка кардан. rode [roud] pas! аз ride 2. rodent ['roudant] n зоол. хоянда, хоишгар, чаванда (муш ва г.). rodeo [rau'deiau] n 1) амер, намоиши кавбойхо (саяоркорй, камонафканй ва г.); 2) огил барои догзании черво. roe I [гаи] п зоол. газол, газо.та, оху. roe II [гои] п тухми мохй Roentgen ['rantjan] п физ. рентген; р! шуоъхои рентгенй. rogue ['roug] п 1) разил, бешараф, нокас, пастфитрат, каллоб; 2) хилагар, хуккабоз; to play the rogue хилабозй кардан 3) шух. хушчавчак. roguery ['rougari] п (pl rogueries’! разилат, нокаей, бешарафй, макру хила, хуккабозй. roguish ['rougifl а нокасона, р.чзилона, каллобона, хилагарона. roil [roil] v 1) тира кардан, лойолуд кардан (обро); 2) ангезондан, ба хаячон даровардан/ даромадан. roily ['rorli] а т ира, хира, лойолуд. roister ['roisto] v бедодгарй кардан, бадкирдорй кардан, хаёхуй кардан. roistering ['roistorir] 1. п бадкирдорй, бедодгарй; 2. а чанчолй, арбодакор. role [raul] фр. п накш, рол (намоиш ва г.). roll [raul] 1. п 1) лула, туп, печида: rolls of paper печидаи когаз; 2) фехраст, руйхат, даф- тар, дафтари хозир ва гоиб. Не called the roll to find ou1 who was absent. Вай руйхатро хонд, то ки набудагихоро муайян созад. 3) лагжиш: The dog had a roll on the grass. Саг болои алаф мелагжид 4) гулдуррос, гурриш, вопажвок (овози тундур ва е.): We heard a distant roll of thunder. Mo садои гурриши тундурро аз дур шунидем. 5) кулча, гирдак, гирда. Не had а сир of coffee and rolls for breakfast. У бо кахваю кулча нахорй кард. Ь) амер. гуфт. пул, як дас- та пул; 7) нонфуруш, нонпаз, нонвой; 2. v 1) гелидан, гелондан, лагжидан, галтидан, галтондан: The ball rolled down the hill. 1уб ба тарафи нишебй гелида рафт. 2) галт задан/ хурдан: The dog rolled in the mud. Cai дар хок галт мезад. 3) гардондан, печондан, бар задан, чунбондан ('инч. roll up): Не rolled up his sleeves. Вай остинхояшро бар зад. 4) чунбидан, чунбондан: The ship was rolled heavily. Киштиро сахт мечунбонд. 5) гулдуррос задан, гуррос задан, гурридан, гакар-такар кардан: Thunder rolled. Тундар гулдуррос мезад. Ь) варака кардан лоуан): The workers rolled the meral into thin sheets. Корга- рон оханро тунук варака мекарданд. 7) пеш рафтан, пешрафт кардан: The project is rolling along well. Пружа хуб пеш меравад. a roll in the hay гуфт. чимоъ; call the roll хозиру гоиб кардан; heads will roll сархо бурида хоханд шуд; чандин касон танбех хоханд гирифг: roll away пароканда шудан; roll back а) пас рафтан; б) нарххоро поин овардан; roll in омадан, зохир шудан (ба микдори зиёд); roll on гузаштан I вакуп) roll out пахн кардан, густурдан; roll over дубора сармоягузорй кардан; roll up печидан, луту кардан, чамъ кардан; Roll my log and I'll roll yours. Зарб. ~ Даст даст- po мешуяд. the Rolls бойгопй. roll-call ['raul koi] n хозиру гоиб, сабти хузур ва гоиб. roller ['raula] п 1) галтак, галтона, гардунча; 2) нагард, гардон, гардунгар: 3) банди захмбандй; 4) мавчи галтон/ хезон (руи сорил); roller-skate ['raulaskeit] 1. п кафши/ пойаф- золи чархавдор; 2. v бо кафши чархакдор гаштан/ харакат кардан. rollick ['ralik] v шодй/ хурсандй кардан, хушй кардан, цимогчокй кардан, частухез кардан. rolling I ['rouinj] п 1) галтон, галтиш; 2) галтон, гадтиш; rolling II ['roulnj] а сертеппа, тепа-тепа.
- 69” - roost rolling-mill ['roulir|mil] n дастгохи филизваракакунй, дастгохи навард. rolling-pin ['roulnj'pin] n тираки ош, тирак; галтаки хамир. rolling-stock [rouliristok] п (ро:$и оран} локомотивхо ва вагонхо. roly-poly [jault'pah], 1. и (pl roly-polies) пу- динги мураббой; 2. а фарбех, фарбеху мулоим. Romaic [rau'menk] 1. п гуиши юнонии имруза; 2. а юнонии имруза roman ['гэитэп] фр. п роман (дар англисй: novel). Roman ['гэитэп] 1. п 1) румй, ахли Рум; 2) пайравй мазхаби католикй; 3) хуруфи росту равшан; When at Rome, do as the Romans do Зарб. ~ Хохи нашавй расво. хамранги чамоат шав. 2. а 1) забони Руми кадим, забони лотинй; 2) вобаста ба калисои католикй, католикй. Romance ['raumans] 1. п забонхои романй/ римй; 2. а романй, римй. romance [ro'masns] 1. л 1) достони манзум дар бораи яккасавор/ чавонмард (knightJ ва мочарохои у (оар аср^ои миёна)', 2) достони чавонмардй, романс, романй ишкй: Their romance began in college. Достони ошиконаи онхо дар коллеч огоз гардид. 3) мочарои ишкй, ишкбозй, робитаи ошикона; 4) гулув, дуругпардозии адабй, хаёлпарастй: They tra- velled seeking adventure and romance. Онхо дар чустучуи мочаро ва хаёлот ба саёхат ба- ромаданд. 5) мус. китъаи ишкй/ лприкй. 2. v 1) достони гулувомез офаридан; 2) дар бораи мавзуоти ошикона харф задан; 3) хостгорй кардан; 4) робитаи ишкй до лтан. romantic [ra'maentik] 1 п хаёлпараст, ишки, ишкбоз; 2. а вобаста ба ишку ишкбозй, ошикона, шоирона, хаёлпарастона. romanticism [ra'masntisizm] п 1) равиш вз рухияи ошикона, ишкгарой, шайдой, 2) пайравй аз сабк ё мактаби романтисизм romanticist [ra'maentisist] п пайравй макта- би романтисизм. Romany ['roman i] 1. п 1) лулй, чугй; the Romanies лулихо, чУгихо; 2) забони чулихо {ба забани уиндй вобастагй дорад)', 2. а лулй, чугй. Rome [roum] п ш. Рим (пойтахти Ита- лия), императории Рум, Рум (бостон). Rome was not built in a day. Зарб. ~ Шахри Румро дар як руз насохтапд. romp [romp] 1. и 1) частухез; 2) бозии пур- садо/ пурхаячон; 2. v шодй кардан, шухй/ бозй кардан, часту хез кардан, гавго бардоштан (бача^о, кудак). rompers ['rompoz] п (од. pl) пирохан ва шалвори сархам (кудакона). rood [ru:d] п 1) гуфт. салиб; 2) порчаи за- мин; 3) кад. вохиди андозагирии замин ( = ба чоряки акра). roof [ru:f] 1. п 11 пушиш, бом, сакф, 2) мач. хона, маскан, манзил, cap, сарланох; 3) ком, сакф: the roof of the mouth коми дахон, ком; 2. v бомпуш кардан, сакф задан, бомдор кардан; have no roof over one’s head бехона будан, чои зиндагй надоштан; the roof ol he world боми дахон, чои баланд. roofer ['rufaj и устои бомпуш, бомсоз (усто ва таьмиргари бом). roofing ['ru:fig] п 1) бомсозй; 2) масочехи бомпушй; 3) бом, ток roofless ['tu.flis] а 1) бебом, бесакф; 2) бехо- чумон, бемакон, бехона. rook I [ruk] п рух, калъа (дар шохмот, аз решал форси - ичатранф). rook II [ruk] 1. п зоол. 1) зог, турнул; 2) мач. фиребгар, каллоб, хуккабоз; 2. v хуккабозй кардан, фиреб кардан. rookery ['rukari] п (pl rookeries) 1) таваллудгохи пингвинхо ва тюленхо; 2) махалли зоидани чонвархои гурухй; 3) паран- дабзор; 4) фасодхона, дуздхона; 5) махалли ноободи камбагалон. rookei [ruki] п жар. наваскар, сарбози чавон. rooky [ruki] «мер. ниг. rookie. room [ru:m] 1. п 1) хона, уток: Не left the room. Вай аз хона баромад. 2) махал, чой, чои кофй, гунчой, фазо: Не left room for the books. Вай барои китобхо чой монд. 3) имкон, чо: There is no room for argument. Ч,ои бахс нест. 4) pl маскан, чои зиндагй, манзил, хена, истикоматгох; make room for чой додан, маскан гузидан, чо тапёр кардан; room and board хурок ва чои хоб; 2. v хонаро ба ичора гирифтан, ишгол кар- дан, зиндагй кардан (дар мауалпи ичора). roomer ”'ruma] п бошанда, ичоранишин. roomful L'rumful] п як хонаи пур, ба андозаи як утоки пур. roominess ['ruminis] п гунчоиш, зарфият. rooming-house ['rumirjhaus] п амер, хонае, ки утокхси онро чудо-чудо идора медиханд. room-mate ['ru:mmeit] п хамхона, хамуток. roomy ['ru:mi] а амер васеъ, кушод, пахновар, фарох. loost ['ru:st] 1. п 1) ходачаи катаки мург; 2) хонаи хоб, бистар; at roost дар ходачаи катаки мург; go to the roost хоб рафтан; rule the roost сарварй кардан, идора кардан;
rooster _______ = 2. v 1) дар болои катаки мург нишастан (мургхо ва г.); 2) гуфт. хона гирифтан, чойгир шудан (дар мехмонхона ва г.). rooster [Tu:sta] п хурус (cock хол/ мегуянд). root I [ru:t] 1. n 1) гиех,. реша, бун, бех, бела: the roots of a tree решахои дарахт; 2) иан pl решай хоназодагй, насаб, табор, 3) бунёд, асл, ноя, асос, сарчашма, замина: They got at the root of the matter. Онх,о ба асли масъала расиданд. 4) риёз per па' a simple root решай сода; squrc root решай квадрагй; take/ strike root реша давондан, реша гирифтан; root and branch комилан, пурра ва катъй; 2. v 1) реша мондан/ давондан, чойгир со- хтан, реша гирифтан, реша задан: Some plants root easily. Баъзе растанихо гез реша медаво- нанд. 2) чустучу кардан, кофтуков/ ковиш кардан; 3) амер, дастгирй кардан, хавасманд кардан; 4) бо фук заминковй кардан (хук); root out,' up аз реша кандан, решакан кардан, махв кардан' to pull a plant out of the root гиёхро аз реша кандан; to root out prejudices хурофотро решакан кардан. root II frurt] v заминро кандан, нузамолй кардан, ковидан (замичро); 2) ковиш кардан, чустучу кардан; root for мухлией кардан, химоят кардан: We’re all rooting f or you. Mo мухлиси шумо хастем. root out чустан, ёфтан, пайдо кардан rooted ['ru:tidj а решадавида, решадавон да. rootlet ['ru:thtj п решача, решак. па~акре- ша. rope [roup] 1. п 1) аргамчин, банд, таноб, расан; The rope is stronger than a thread. Та- ноб аз нах мустахкамтар аст. 2) ресмон, банд; a rope of pearls ресмони марворид; a rope of onions як банд пиёз; 3) гуфт. р/ чолокй, чобукй; be at the end of one's rope хамаи имкониягхоро истифода бурдан; know the ropes pox ва чоиро донистан, ба равиши кор ouiho будан; rope of sand мустахкамии назарфиреб; the ropes аргамчинхои гирду атрофи майдони муштзанп; 2. v 1) бастан, бс таноб бастан, танобпеч кардан, бо ресмон бастан; 2) худро бо ресмон ба хам бастан (кухнавардон); 3) жар. овезон кардан, 4) гавс шудан (обгуча): rope-dancer ['roup.damsT и дорбоз. rope-ladder ['roup,lards] п зинапояи артамчинй (дар киштй}. rope-walker ['roup,wo:ko] п дорбоз. re ре-way ['roup, wet] п рохи таноби. ropy ['roupi] a (ropier, ropiest) таноби, та- нобмонанд. rosary ['rouzn] п (pl rosaries)!) тасбех; 2) 69ь гулзор, гулбог; 3) гулчин. rose I [rouz] п 1) садбарг, гули сурх. This rose has a beautiiul smell. Ин гули садбарг буи хуш дорад. 2) ранги сурх, кирмиз; 3) сари об- пош, обафшон; a rose without a thorn гули сурхи бехор; мач. born under a rose харомзода; gather life's roses гулхои фарогагро кандан. not all roses на хама хуб; under the rose махфиёна; There is no rose without a thorn Зарб, ~ Беша бе шер песту дарё бе мохй. rose II [rouz] past аз rise 2.: They rose early in the morning. Субх онхо барвакт хестанд. roseate ['rouziit] a 1) кирмизй, сурх; 2) хуш- бинона, .дурахшон. rose-bud ['rouzbxdj п 1) шукуфаи садбарг; 2) гунчаи гули садбарг; 3) духтари сохибчамол. rose-coloured ['rouz,kxlad] а 1) сурх, гулй, гулранг; 2) дурахшон; 3) шод ва хуррам. rose-leaf ['rouz,li :f] п барги садбарг. rosemary [Touzmon] п гиёх. шакарсеб, роз- марин. roseola [rou'zrola] п тиб. сурхак, сурхча. rose-tree ['rouz,tri:] п буттаи садбарг. rosewater ['rouz,wo:ta] п 1) гулоб; 2) хиссиёти бардурУг. rosewood [ rouz,wu:d] п сурхчуб, навъи чуби киматбахо. rosier [Touzta] ниг. rosy. rosiest ['rouznst] ниг. rosy. rosin ['razin] 1. n катрон, зифт. 2. v бо зифт молидан. roster ['roust о] п 1) фехрасти афрод, фехраст, лист; 2) дафтари сабти навбатчигй. rostrum [Tastram] п I) минбар; 2) хитоба, суханронй, нутк; 3) нуг/ пеши минкор- монанди киштй; 4) нул, минкор. rosy [rouzi] a (rosier; rosiest) 1) гулгун, сурх, кирмизй; хушбу, шукуфта; 2) дорой ояндаи дурахшон, умедбахш, дурахшон, равшан: а rosy future ояндаи дурахшон. rot [rat] 1. и 1) пусиш, тосиш, гандидагй, фасод; 2) хар бахш ё чизи пусида; 3) бемории чигар (гусфандон); 4) пусидагй; 5) завол, нокомй (дар мусобикот); perfect/ tommy rot бемаънигй, бехудагй; don't talk rot сафсатагуй накун; 2. v (rotted; rotting) 1) пусидан, вайрон шудан, гандидан, зоеъ шудан, хароб шудан, фосид шудан: rotten apples себхой пусида; 2) гандондан, фосид кардан, пусондан. 3) пусидан ва афтидан, пусидан ва аз байн рафтан; 4) мац. пусидан, ру ба завол ниходан; 5) ахлокан фосид шудан; rotary ['routori] 1. п чоррохаи гирд/ гардон; 2. а даврзан, гардон, гарданда, чархон, чарханда;
-699- round Rotary Club (бо уарф/и калон) Анчумани Рота- ри. rotate [rou'teit] v 1) давр задан, чарх задан, чархидан; 2) чархондан, дубора гардондан; 3) табдил ёфтан, иваз шудан. rotation [rau'teifn] и 1) чархзанй, даврзанй, чархиш, гардиш: rotation of crops гардиши зироат, киштгардонй; 2) табдилёбй, ивазшавй; by/ in rotation дар гардиш, навбат ба навбат. rotational [rau'teijnal] а 1) тагйирёбанда, ивазшаванда; 2) чархзананда, даврзананда. rotative [rau'tci tiv] п ниг. rotational. rotatory [rau'teitri] а гардон, даврзан. rote [rout] п садои бархурдани амвоч ба сохил. rotor ['route] п мех. хар бахши чарханда (масалан чархуои гардандаи турбин), ротор. rotten ['rotn] а 1) пусида, фосид, хароб, гандида, зангзада; 2) мач. аз кор афтоца, бад, фосид, номатлуб; 3) бадшакл, бадкор; A rotten apple spoils the barrel. Зарб. ~ Як гови рихин тамоми подари рихин мекунад. rottenness ['rotnnisj п 1) пу сид аги, фасодй, гандидагй; 2) бадахлокй, бадкорй; rotter ['rota] а гуфт. паитфиграт, нобакор. rotund [rou'tand] а 1) фарбех, гафс; 2) гирд ва каламба; 3) пуркашиш (садо), садодор, чарашдор. rouble f'ru.bl] п рубл, вохиди пули Россия, rouge [’ru:j] фр. 1. п сурхгуна, сурхй; 2. v сурхгуна задан, сурхй кашидан. rough [гл!] 1. и 1) нохамворй, ластиву баландй, замини нохамвор/ пасту баланд; 2) тархи аввалия; нусхаи сиёхнавис; корхои но- тамом; 3) дагалй, дуруштй, хушунат; 2. а 1) дагал, дурушт: a rough game бозии дагал: a rough boy бачаи дагал; 2) нософ, нохамвор, пасту баланд, пурпастиву баландй: a rough road рохи пасту баланд; a rough sur- face сатхй нохамвор, нотарошида; 3) пуртугён (бахр); тез (шамол), сахт (боду хаво): a rough sea бахрй пуртугён; 4) похинчор, гушхарош (садо); 5) бад, дахонхарога (хурок); 6) нота- мом, огозин, ибтидой, псшнавис, сиёхнавис: а rough сору нусхаи сиёхнависй; a rough note- book дафтари сиёхнависй; 7) такрибй, тахмичй, саридастй, хомакй: This will give you a rough idea about his plan. Ин ба шумо тасав- вуроти саридастй оил ба накшахояш медихад. 8) нотарошида, пардохтнашуда, сайкалй нашуда (гавхар ва г.): a rough dirnond алмоси нотарошида; 9) тахминй. такрибй, гайридакик, мухосибанашуда, камсанчида: rough data иттилои камсанчида; a rough house чанчол, кашмакашй; in the rough дар шакли нотамом, нотарошида, сайкалнашуда, дар шакли сиёхнавис; 3. v 1) бо хушунат рафтор кардан, ба дагалй рох додан; rough in/ out буридан, тарх кардан, сохтан, сиёхнавис кардан (бе санчиши кам, бо беди^атй). rough it токат кардан; rough up б о хушунат рафтор кардан. roughly ['глПт] adv 1) дагалона: Не pushed her roughly away. Вай хонумро дагалона тела дод. 2) тахминан, такрибан: There were roughly 200 people there. Тахминан 200 нафар он чо буданд. rough-and-tumble ['глГэпЧлтЫ] а бетарти- бона, пурхушунат, номуназзам, бенизом. roughage ['rxfidg] п амер. хошоки дурушт. roughcast ['rxfka:st] 1. п андоваи дурушт; 2. а андовакарданашуда; софкориношуда, пардохтношуда (бино); 2. v андова кардан, гачкорй/ лойкорй кар- дан, ловидан. roughen ['rAfn] v шахшул шудан, дагал шу- дан, харошида кардан/ шудан. rough-hew [.rxfhju:] v ба таври дурушт та- рошидан, буридан. rough-house ['rxfhaus] v амер. жар. дуруштй кардан, хушунат кардан, 1авго/ чанчол кар- дан. rougn-neek ['r<\fnek] п авбош, бадахлок, чокукаш. rough-rider ['rAfraida] п аспромкун, мураб- бии аспи вахшй. roughshod ['t Affod] а дорой нал и иошнадор (асп); ride roughshod over бо бемулохизагй/ хушунат/ густохй рафтор кардан, дурушт рафтор кар- дан. rulette [ru:'lat] фр. п 1) бозии рулет (циморбозй); 2) чархи дандонадор. Roumania [ru:'memia] п Руминия. Roumanian [rufmeinian] 1. п 1) румин; the Romanians руминхо; 2) забони руминй; 2. а руминй. round [raund] 1. п 1) гирд, давра, халка, дойра, лунда; 2) давр, лавра: the third round of talks даври сеюми музокирот; a new round of talks давраи нави музокирот; 3) гардиш, чар- хиш, гашт: the round of seasons гардиши фаелхои сол; the Earth's yearly round гардиши солонаи замин; 4) (од. pl) муддати кор, давраи хизмат, соати кор, гашт; 5) раунд, давр, лавра (муштзанй ва г.); 6) тир, тирпарронй; 7) гири туп; 8) зина: 9) харакати давравй/ даврй; 2. а 1) доирашакл, доиравир, мудаввар, хамила, гуйсон, чархон: a round tabic мизи доирашакл; an old man with round back марде бо пушт хамида; 2) комил, тамом ва комил, тамом, ба поён расида: year round тамоми сол; 3) бисер, зиёд (маблаг ё андоза): a round sum on money маблаги зиёди пул; 4) мулоим, паст (овоз); 5) форам (май); 6) гирдашакл, лунда,
-700- roundaboui мудаввар; 3. v 1) давр задан, гирд задан, даври чизе гаштан; гирд кардан, гирд овардан; 2) мухосира кардан, ихота кардан; 4. prep 1) дар гирди, аз хар су, аз хар та- раф: round the world дар гирди дахон; round the corner пас аз гардиш; 5. adv 1) гирд, давр: The wheels went round. Чарххо давр мезаданд. 2) такрибан, худудан, дар худуди, наздик: round two o'clock дар ХУДУДИ соати ду; a round of cheers/ applause кафкубии дурудароз; a round peg in a aquare hole лгг?д. тиахсе, ки дар дои худ арзанда нест; all the year round тамоми сол, соли дароз; round off/ out гирда кардан, тамом кардан, ба итмом расондан, хатм кардан; round on гуфт. хабаркашй кардан; round trip ticket билета рафту омад; round up хай кардан, рондан; гирдоварй кар- дан, фаро хондан. roundabout [Taundsbaut] 1. п 1) карусел, чархофалак: I want a run on the roundabout. Ман мехохам ба чархофалак савор гиавам. 2) рохи пахдуй; 3) амер, нимтана, камзол. 2. а 1) бо хилаю найранг, ношоиста, гайримустаким: Не learnt about it in a rounda- bout way. Вай дар бораи ин бо рохи хилаю найраш иттилоот дарёфт. 2) гурсзомсз, пур- печу хам. roundellay ['raundilei] п 1) таронаи сода, ки бахшхои он такрор мешаванд, шеърча; 2) мусикии ин тарона; 3) хониши паранда. roundhead [Taundhed] п хаводорй гуруххои пуритачхо (таърихи Англия). roundhouse f'raundhaus] п 1) таъмиргохи рохи охан, бозсозгохи локомотивхо; 2) зар- баи чархон/ донона (дар муштзанй); 3) утоки акиби киштй. roundish ['raundif] а гирдвора, доирашакл, гирд. roundly ['raundh] adv 1) гирдвор, ба сурати гирд; 2) самимона, руирост; 3) комилан, та- моман, му ба му. roundsman ['raundzman] п маъмурй киштй. round-trip ['raundtnp] а пасгарданда, боз- гашт, рафту баргашт. round-up ['raund'xp] п 1) амер, молхонаи чорво; 2) гирдоварии галаи гов; 3) галаи гов; 4) ихота, мухосира; 5) гирдоварй, боздошт. rousabout [rauzobaut] п амер. 1) коргари лангаргох, коргари борандоз; 2) коргари сода. rouse [rauz] v 1) аз хоб бедор кардан: The noise roused the baby. Магал кудакро аз хоб бедор кард. 2) барангехтан, ба шур овардан: The incident roused the people to protest. Ин вокеа мардумро ба эътироз барангехт. 3) сайдро тарсондан. rout I [raut] 1. п торумор, маглубият; to put to гош торумор кардан; 2. v торумор кардан, ба замин яксон кар- дан. rout II [raut] 1. п 1) базми хоса, зиёфатча; 2) базм, зиёфат. rout III [raut] v 1) бо фук кандан (хук), решаковй кардан; 2) ковидан, чустучу кардан; rout out а) ошкор кардан, падидор кардан; б) ранда кардан, хак кардан, кандакорй кардан; в) (касеро аз аз W) берун овардан, водор ба берун омадан кардан; tout up а) ёфтан (аз рохи ковши ва зеру ру со- хтан), чустучу; б) бархезондан (аз хоб ё дароз кашидан). route [ru:t] 1. и 1) дода, рох: the shortest way to Dushanbe рохи кутохтарин то Душанбе; 2) масири одй, хати харакат; 3) муштариён (хусусан масири одй); en route [a:rj'ru:t] дар рох хангоми харакат; 2. г баъзан [raut] амер. 1) равона кардан (бо кати раракати муайян); 2) таксим кардан. routine [ru:'ti:n] п 1) кори одй, кори Хамеша! й, чараёни оддй, барномаи рузмарра; 2) х,ар. низоми руз; 2. а рузмарра, одй, хамешагй, маъмулй, рохвора. rove [rouv] v 1) овора гаштан. дар гарибй будан; гаштан (бе^адаф)'. to rove the woods дар бсша гаштан; 2) назарпарронй кардан, чашмпаронй кардан, чашмй нопок доштан. row I [rou] п катор, саф, радпф: Не sat in the front row. Вай дар катори аввал менишаст. in a row мудом, пай дар пай, радиф: three days in a row се руз пай дар пай; in rows катор ба катор; have a hard/ long row to hoe амер. мац. кори токатфарсо, кори хастакунандае, ки бояд анчом шавад; Not to amount to a row beans. Зарб. ~ Ба пули иучак намеарзад. row II [rou] 1. n 1) белзанй, каикронй; 2) сайругашт бо каик; go for a row каикронй кардан; 2. v 1) бел задан (дар криц), рондан: Can you row a boat? Шумо каик рочда метавонед? 2) бо каик гузаштан/ буридан (аз дарё ва г.); 3) дар мусобикаи каикронй иштирок кардан. row III [rau] 1. п 1) доду бедод, низоъ, чанчол, чанг, сару садо: What’s the row? Ин чй доду бедодгарй? 2) чанг ва даъво, бигу магу; 3) сарзаниш, танбех; get into a row танбех/ сарзаниш гирифтан; 2. v чанг ва даъво кардан, чанчол ба по кардан, ошуб кардан. rowan ['гаиэп] п шот. губайро (дарахт). row-boat ['roubout] п каики белдор. rowdy ['raudi] 1. п (pl rowdies) одами разил
-"01 ва чанчолбарпокун; 2. а ( rowdier, rowdiest) чанчолй, ошубгар, чанчол эфарин (одам); арбадакор. rower ['rauwa] п завракрон, каикрон (бо бел). rowing I ['rouirj] п каикронй, завракронй. rowing II f'tauin] ч сарзаниш, танбех,. rowlock ['rolak] п кулфи бели каик, чойгохи бели каик, хачча. royal ['ratal] а 1) шохона, подшохй, султонй, шоханшохй: royal crown точи шохи; 2) вобаста ба кишвари султонй/ подшохй, 3) дорой макоми салтанат; 4) бошукух, бохашамат, олй; 5) таьсисшуда тавассути подшох, тахти сарпарастии подшох, Royal Exchange бинои биржаи Лондон; British Royal Society Ч,амъияти улуми табиии шохии Британия. royalist ['rotolist] 1. п 1) шохпараст; 2) хаводори низоми подшохй; 2. а шохгарой, вобаста ба шохгарой. royalty [Taialti] п (pl royalties) 1) хокимияти подшох, макоми салтанат, кишвари подшохй; 2) аъзои хонадони шох, шох, шохзодагон; 3) оо. pl хукук ва имтиёзоти шох; 4) ичорапулй барои коркарди маъдан; 5) хакки муаллиф, хакки калам, хакки ихтироот. rub [гдЬ] 1. п 1) соиш, молиш, мушту мол; give a rub суфта кардан; 2) мушкилй, монеа, масъала, дарди cap; 3) танбеха, гушмолй; There is the rub! Зарб. ~ Мана ran дар кучост! 2. v (rubbed; rubbing) 1) молидан, молиш додан, молондан, мушту мол додан, бармосидан (against - ба): The dog rrtbbed its head against the boy's legs. Саг сарашро ба пойхои бача мемолпд. 2) соидан, бо хам молидан (together - бо хам)-, 3) занондан, обила кунондан: The new shoe rubbed his heel. Пойафзоли нав пояшро занонд. 4) пардохт кардан, сайкал додан, барок кардан, чилва додан (бо соиш); 5) молидан, кашидан (руи чизе); дарднок кардан, харошидан (бо харо- шондан); 6) молида шудан (ба чизе); мучиби хашм ва озурдагй шудан; rub along унс гирифтан, одат кардан, созиш гирифтан; rub away/ out/ off а) зудудан, пок кардан, тоза кардан: Rub out this word. Ин калимаро пок кунед. б) тоза/ зудуда/ пок шудан, rub down а) муштумол додан, массаж кардан; б) тоза крдан (то холати хушкшавй); в) аспро тоза кардан; rub in а) молидан (равган ва г.); б) мау. водор кардан; rub salt on someone’s wounds руи захми касе намак пошидан, дарди каееро бештар кардан; rub someone up in the wrong way хилофи майли касе кор кардан ва мучиби озурдагй ё хашми У шудан; rude rub up а) барок додан, чилвагар кардан; б) мац. ба хотир овардан; rub-a-dub [ддЬг'блЬ] п драм-дам-дам, трам- там-там (монанди саоои табл). rubber ['гдЬа] 1. п 1) молишгар, моланда, соянда (шахе ё дастгох); 2) муштумлокунанда, массажист масаждиханда; 3) резина, ластик; rubber gloves дастпушакхои резинй; 4) каучук: 5) поккун (инч. India-rubber): a pencil with а rubber at the end калам бо пеккун; 6)pl галош, кал^ш; 2. а тастикй, резинй; каучуки; 3. v 1) резинпуш кардан; 2) мац. амер, гар- дан дароз кардан (аз кунуковй, марок). rubberized [ТлЬэ.-atzd] а резинй, резинадор. rubberneck [’глЬэпек] 1. п гуфт. 1) шахси чашмчарон/кунчков; 2) турист, тамошогар; 2. v гардан кашидан, ба атроф нигаристан. rubber-tree ['глЬэит] п дарахти каучук. rubber-vine ['rAbavam] ниг. rubber-tree. rubbish ['rxbij] n 1) ахлот, хокруба, хасу хошок: Не picked up the rubbish and burnt it. Вай хасу хошскро чамъ карда сузонд. 2) сафсата, ёза, харза: He's talking rubbish. Вай харзагуй мекунад. rubbishy [’глЬ1[1] а бад, ганда, намеарзидагй. rabble [глЫ] п 1) сангреза, шагал; 2) пора- сан: , хурдасанг. rube [ru:b] п амер. гуфт. дехкон, «дехотй». rubicund l'ru:bikand] а сурх, лолагун, гулгун. rubric ['ru:bnk] п 1) сарлаьха, сарфасл, сарлавхаи фасл (боб ва г.); 2) сархат, абзатс; 3) мин. маъданй охани сурхтоб. ruby ['ru:bi] 1. п (pl rubies) 1) ёкут, ёкути сурх; 2) лаъл: ruby spinelie лаъл, ёкути кирмизй, лаъли Бадахшон; 3) хар чизи аз ёкут сохташуда; 4) ранги ёкутй, ранги кирмизй; above rubbies беарзиш, киматбахо; 2. а ёкутдер, лаългун, ёкутй, кирмизй. ruche ['ru:j] фр. п навори турй, навсри чин- дор (барои саростини занона). ruck I [глк] 1. и чин (ру), тарх (либос). 2. v чин кардан, чин додан. ruck II [глк] 1. п хир-хир, хиррос; 2. v хир-хир кардан, хиррос задан. rucksack [’ruksaek] нем. п рюкзак, борхалта. ruction ['rukfn] п 1) гуфт. балво, чанчол ва шуриш, ошуб; 2) эътироз, норозигй. rudder ['глйа] и 1) рул, зимом (хавопаймо ё киштй); 2) василаи хидоят, рохнамун, рохбар rudderless ['rAdalis] а безимом; бе василаи хидоят, бе рохбарият. ruddy ['глд1] a (ruddier, ruddiest) 1) сурх, сур- хранг, сурху сафед, гулгун, лоларух; 2) комил. tude [ru:d] а 1) дагал, беадаб, густох, бе- шарм, бемаърифат; bad verses шсърхои дагал; 2) бадиамо, бадкавора, бадшакл, бадсохт: а
rudeness_____________________________ rud hut кулбаи бадсохт; 3) нотарошида, но- суфга, 4) гусюхона, беадабона, бешармона: а rude reply посухи бесдобона, 5) гушхарош, зананда, нохиндор (саОо, овоз). rudeness ['ru.dnis] п 1) беадабй, бетартибй, густохй; 2) бешармй; 3) бемаьрифатй, ноомухтагй. бадавият. rudiment ['ru:dtmant] п (од. pl) мабдои ав- валия, беххо, пояхо, бунёдхо. rudimentary [’ru:dimentan] а 1) бунёдй, усулй, мабдой; 2) ибтидой, огозин, кам. rue I [ru:] 1. и 1) гуфт. пушаймонй, афсус, таассуф; 2. v 1) афсус хурдан, пушаймон шудан/ бу- дан, таассуф хурдан; 2) гамгин будан. rue П [ru:] п гиёу;. исгганд, хазориспанд. rueful ['ru:ful] а гамгин, маъюс, хазин, мо- тамзада. ruefully [ru:fuh] adv махзунона, аламанге- зона. ruff I [rxf] п пирчи холдор (навъи моу,ии хурди обхай ширин). ruff П [глт] п гиребони пар-пар/ чин-чин. ruffian ['rxfjon] п бадахлок, шурапунп. ruffle [гай] 1. п 1) чинхои об, чин-чинии руи об, обларз, хезебча, мавди кудак; 2) чин- чин; пар-пари либос; 3) мац. озурдагй, ранчиш, рандидагй; 4) жар. зандири даст- банд; 2. v 1) хезобдор кардан, нософ кардан, мавчдор кардан: 2) муйхо ё пархои худро сих кардан (бар асари таре ё хашм), афрехта кар- дан/ шудан; 3) озурдан, ранчидан, раниондан, норохат кардан.' шудан; 4) тез варак задан; 5) чиндор / рахдор кардан, чин додан. ruffler [rxflg] п 1) лофзан, худсито; 2) дангара, дандолй, арбададу. rug [rxg] п колипча, колин, гилем, зеран- доз. Rugby ['rxgbi] п бозии регби (инч. Rugby football) футболи америкой. rugged ['rAgidJ а 1) каду-китеб, нохамвор, пасту баланд, пурпастиву баландй, санглох: а rugged ground замини нохамвор; 2) диддй, сахт, шадид, сахтгир; 3) туфонй, номулоим (уаво); 4) нохиндор, гушхарош; 5) неруманд, кавй, пурзур, тахамтан, ruin ['rum] 1. п 1) сукут, харобй, вайронй, нобудй, фано, инхидом: It was the ruin of all her hopes. Ин сукути тамоми умедхояш буд. 2) (оо. pl) харобахо, вайронахо: We visited the city ruins. Mo харобахои inaxppo дидем. 2. v 1) хароб кардан, фане кардан, варши- каста кардан/ шудан: Не was ruined. Вай вар- шикаста буд. 2) нобуд кардан, хароб капдан. ба халокат расондан: The frost ruined the crcp. Хунукй хосилро нобуд кард. ruination [rui'neijn] п гуфт. халокат, талаф. ruinous ['ruinos] а 1) харобиовар, -702 • табохкунанда, вайронкунанда, барбодкунан да: ruinous floods селхои харобиовар; 2) хароб, вайрон. rule [ruJ] 1. п 1) коида, конун, 2) pl мукаррарот, дастур,: the rules of conduct дас- тури рафгор; to obey the rules мукарраротро идро кардан: 3) хукм. хукми додгох; 4) хукумат, хукмронй, хокимият, фармонравой, нуфуз: foreign rule хукмронии хоридй; 5) ни- зомномаи мазхабй, мукаррароти хонакох ё бунёдй мазхабй; 6) раем, одат, карор, ахд; 7) хар дизи одй ё мавриди интизор; 8) хаткаш, хаткашак; 9) тарзи рафтор, рафтор; against the rules хилофи мукаррарот; as a rule ода тан, маъмулан, коидатан, ба таври купли; break the rules конуншиканй кардан; by rule аз руи коидахои мавдуда; make it a rule одат кунондан; rule of thumb усули косибй/ кухнашуда; the rule of 1аи волоияти конун: There is no rule without exception. Зарб. ~ Xap конун ба худ истисное дсрад. 2. 1) хукмронй кардан, хукмрон будан, фармонравой кардан: to rule the country мам- лакатро идора кардан; 2) хат кашидан, рах- рах кардан, хатдор кардан: to rule the paper когазро pax-pax кардан; 3) хукм додан, карор кабул кардан < додгох); 4j зери нуфуз доштан, тахти таъсир карор додан; rule out истисно кардан, истисно шудан, напазируфтан: That is a possibility that cannot be ruled out. Ин имконияте аст, ки истисно шуда наметавонад. ruler ['ги:1э] п 1) хоким, хукмрон, фармонраво: the ruler of a country хокими кишвар; 2) хаткаш, дадвал: Не drew a line with a ruler. Вай бо хаткаш хат кашид. ruling ['ru:hrj] l.pres. р. аз rule 2.: Не is ruling the paper. Вай когазро pax-pax хат мекашад. 2. п хукм, назр, хукумат, фармонравой, хукмронй; 3. а хукмрон, хукмфармо, голиб, хоким: the ruling classes синфи хукмрон. rum I [глт] п ром (н$шокии алкулй); амер. нушокии алкулй. rum II [глт] а 1) гуфт. ачиб, ачоиб. галатй; 2) бад. бемаза: a rum joke шухии бемаза. Rumanian [ru:'meinisn] ниг. Roumanian. rumble ['глтЫ] I. п 1) гурриш, садои гулду- рос, гулдурросзанй {садои тундур, туп ва г.); 2) сандуки акиб ва сандалй (калясказ;ои крдим); 2. v 1) грумбидан, гурридан; 2) бо садои баланд харакат кардан ё ба харакат даровар- дан; 3) наъра задан. ruminate ['rummeit] v 1) нишхор кардан, нишхор хурдан: camels ruminate шутур ниш- хор мехурад; 2) гапро хоицан, ба фикр рафтан, дар фикр будан, гарки тафаккур будан.
- 703 - runlet ruminatation t,ru:mi neitjn] n 11 нишхор; тафаккур. rummage ['rAmidj] 1. n 1) кофтуков, чустучуи чакик, ковиш; 2) ашёи мухгалиф, хурт ва пурт, майда-чуйда; 2. v 1) кофтан, тагу ру кардан, чустучу кардан (дакркан, барои ёфтани чизе\ 2) ка- шида баровардан. rummage-sale ['ramidg'seil] п амер, фуруши ашёи хонагй (барои харочоти хайрия). rummer ['тлтэ] п чом, кадах, паймона, согар (барои майхурй). rummy ['глли] ниг. rum I. rumour, амер, rumor ['ги:тэ] 1. п овоза, хаёху; there is a rumour овозае аст; 2. v овоза пахн кардан, хаёху кардан; it is rumoured that овозае аст, ки ... rump [глтр] п 1) сагрй, кафал; 2) гушти болои рон. rumple |глтр1] v гичим кардан, фишурдан, пахмол кардан. rumpus ['rampus] п гуфт. ошуб, кол ва кил. магал, тупаланг. run Гглп] 1. и 1) амали давидан: Не was very tired after that long run. Пас аз давидан бисёр монда шуда буд. 2) сайри кутох: They had а run in the car. Онхо бо автомобил сайри кутохе карданд. 3) равиш, гашт, харакат: the nm of events равиши вокеият; 4) кор, амалиёт (мошин ва г.); 5) туда (жоуй); 6) талабот; 7) чои панчаракашидашуда, молхона, огил (ба- рои уайвонот); 8) дарёча, чуй; 9) ичозатнома барои истифодаи чизе; 10) самт, тараф, рохи харакат; 11) дарозй (сим ва г.); go for a run давидан; in the long run бо мурури замон, бплохира, натичаи нихой; in the short run дар огоз, дар ибтидо, дар муддати кутох; 2. v (ran; run; pres р. running) 1) давидан, босуръат харакат кардан: Не ran to catch the bus. Вай давид, то ки ба автобус расад. 2) мунтазам рафтуомад кардан. This bus runs between London and Oxford. Ин автобус бай- ни Лондон ва Оксфорд харакат мекунад. 3) тул кашидан, дароз кашидан: The road runs up the hill. Ин pox ба тарафи теппа тул мека- шад. 4) чорй шудан: This river runs smoothly. Х,амин дарё оромона чорй мешавад. 5) баён кардан: The letter ran thus. Дар мактуб баён шудааст. 6) идора кардан, кудрат ба кор бур- дан: to run a factory корхонаро идора кардан; to run а саг автомобилро идора кардан, 7) .давом ёфтан: The play ran for a whole season. Намоиш тамоми фасл давом ёфт. 8) кор кардан (таууизот): That engine has not run well from the first. Ин мотор аз ибтидо хуб вор намекард. 9) барои мухлати муайян амал кардан; 10) намоиш додан; 11) амер, номза- дии худро дар интихобот пешниход кардан; run about таъкиб кардан, дунболгирй кардан; run across ногахон вохурдан: I ran across my old friend last week. Х,афтаи гузашта ногахон бо дусти деринаам вохурдам. run after таъкиб кардан, дунболгирй кардан; run against дучор шудан, дакка хурдан; run aground дар тунукоба дармондан; run at ба касе дарафтодан; run away гурехтан, фирор кардан: She got frigh- tened and ran away. Вай тарсида гурехт. run counter мухолиф будан; run down аз кор истодан; run dry/ low хушк шудан, кок шудан, пасттар шудан; run for номзадии худро пешниход кардан: to run for President номзадии худро барои макоми президента пешниход кардан; run into бархурдан: Не ran into a lamp-post. Вай ба сутуни барк бархурд. run off а) бо шитоб гурехтан; б) аз рохи охан баромадан; run on а) давом додан; б) зуд-зуд ба мавзуе баргаштан. run out а) давида аз хона баромадан: She ran out in great excitement. Бо хаячони сахт вай аз хона Давида баромад. б) тамом шудан, ба охир расидан: Soon they ran out of food. Ба зудй хуроки онхо ба охир расид. run over зер/ пахш карда куштан: The dog was run over by a bus. Сагро автобус зер карда кушт. run through а) халондан, халонда сурох кардан (бо чизи тез); б) харч кардан, масраф кардан; run to расидан, комёб шудан; run up а) рафтан (ба ша.ур); б) зуд ба воя раси- дан; run up to/ down to/ over to зуд рафта омадан; To run with hare and hunt with the hounds. Зарб. ~ Х,ам лаъл ба даст ояду хам ёр наранчад. runabout ['глпоЬаш] 1. и 1) каики матории сабук; 2) автомобили хурд; 3) каляскаи сабук ва рубоз; 2. а дарбадар, овора runaway ['ranawei] 1. п 1) гуреза, фирорй (инсон ё уайвон); 2) сарбози фирорй; 3) фирор, гурез; 2. а махорчошуданй, хорич аз контрол, боздоштнашванда. run-down [’rnndaun] 1. п хулоса, кутохвора; 2. а 1) ру ба вайронй, ниёзманд ба таъмир; 2) ранчур, хеста ва бехол (одам). rung I [глг|] р р. аз ring II 2. rung II [глр] п зинаи норбон, паллаи нор- бон, дастак; 2) мархала, дарача, зина, рада, палла. runlei I ['runht] п 1) руди кучак, нахрча, чуйбор; runlet II ['runht] п бочкача аброи май.
runnel -704- runnel ['runal] n чуй, чуйча, сой, дарёча. runner ['глпэ] п 1) даванда, гарданда; 2) тсзрав, тезгард; 3) подав, паёмрасон, пайк (барои банк ва агентии са^мфуруш); 4) гуфт корманди полис; 5) кочокчй; 6) тех. давак. runner-up [,глпэ'лр] п иштирокчии мусобика, ки чойи дуюмро гирифтааст. running ['глш1)11. pres. р. аз run 2.: Where is he running? Ба кучо медавад? 2. п 1) дав, давиш, даводав; 2) равиш, кор, амалиёт; 3) чудошавй, таксимшавй; be in the run ба бурд имконият доштан; be out of the run ба бурд имконият надоштан; make good one’s run акиб/ кафо намондан; take up the run ташаббус ба даст гирифтан; 2. а 1) чорй: running water оби чорй; 2) пайихам, мунтазам, пайдархам: for three days running се руз пайихам; 3) хамзамон, хамрохй матн: a running translation тарчумаи хамзамон. running-board ['rAnnjboid] п поймонаки ав- томобил. running-title [jAnirj'taitl] п тип. сарлавхаи сахифа, колонтитул. run-out ['rAnaut] п 1) кухнашавй фарсудашавй; 2) баромад, нашр, барориш. runt [’гAnt] п 1) хайвонй кадпаст; 2) гуфт. одами пакана. runway [Txnwei] п 1) фурУдгох (чойи фуруд ва парвози тайёра^о); 2) бистар (дарё, шщр ва г.); 3) гузаргох, борикаи рох, рохча ioxry ва е.); 4) рохи охан. rupee [ru:'pi:] п анг.-х;ин. рупия, рупй : воради пули Хино ва кишвархои дигар). rupture ['rAptjbj 1. п 1) поргй, гусастагй катъ, порашудагй, шикоф; the rupture of the wire пора шудани сим; the rapture of the blood-vessel порагии раги хун; the rupture of friendly relations катъи робитахои дУстона; 2) шикает; 3) тиб. фатак, дабба; 2. v 1) чудо кардан/ шудан, шикастан, по- ра кардан; катъи робита кардан; 2) гусастан, даридан, чудо кардан/ шудан; 3) дучори даб- ба ё фатак шудан/ кардан. rural ['moral] а 1) дехотй, рустой, раиятй: rural songs сурудхои рустой; 2) рустозй, рус- тонишин, дехотчишин; 3) кишоварзй, зироатй, зирой: rural reforms ислохоти кишоварзй. ruse [гиг] п хила, макр, фанд, найранг. rush I [taJ] 1. п 1) шитоб, харакати боши- тоб; 2) хучум, издихоми мардум: the rush of city life харакати бошигоби хаёти шахр; 3) гакопу, талош, тирифгорй, пуркорй; 4) хамла, тохтутоз; 5) рафту омади мардум ба воситаи наклиёт: rush hours соатхои авчи харакат (мардум ва наклиёт)'. 2. v 1) шитофтан, шитобидан, гузаштан/ харакат кардан, давидан, давон-давон гузаш- тан, омадан, рафтан (босуръат)'. Не rushed by. Вай аз пеши мо босуръат гузашт. 2) хамла кардан, гафлап пр кардан, тохтан {ногахон ва босуръат) (маъмулан бо: on, upon)', 3) амер, бо туп давидан, бо туп пеш рафтан; 4) бурдан, расондан (бошитоб): We rushed him to the hospital. Босуръат уро ба беморхона бурдем. rush at the enemy ба душман хучум кардан. rush into conclusion хулоса и бошитоб баровар- дан; rush of armaments мусаллахшавии бошитоб. rush II [rxf] п гиёх;. 1) най, кимиш, камиш; 2) анвои гиёххои наймонанд; 3) attr. найй ё камишй; it is not worth a rush ба пули пучак хам намеарзад; not to care a rush бепарво будан, шавк надоштан; not to give a rush for ахамият надодан. rushy [taJi] a (rushier, rushiest) 1) наймонанд, найсон; 2) пушида аз най, найзор; 3) сохташуда аз най. russet [’rASit] 1. и 1) ранги кахваи моил ба зард ё кирмизй; 2) себи зимистонй; 3) матои зардй пашмй; 2. а 1) сурхи малларанг, кахваи моил ба зард ё кирмизй; 2) кад. дехотй, сода. Russia ['га]э] п Россия. Russian ['гл[эп] 1. п 1) рус, россиягй; забони руей; the Russians русхо; 2. а руей, уруей. rust [rxst] 1. и 1) занг, зангор (оран. пулод); 2) гиёх,. занги гиёхй; 2. v 1) занг задан, зангор гирифтан; 2) аз кор афтидан, вайрон/ хароб шудан. rustier ['rxstia] ниг. rusty. rustiest ['rAStnstj ниг. rusty. rust-free ['rAst,fri:] а зангногир, эмин аз занг. rustic ['rAstikJ 1 n рустонишин, рустой, дехнишин, дехкон; 2. а сода, бетакаллуф, кишлокй, камодоб, дагал, камтарбия. rusticate ['rAStikeit] v 1) дар деха/ кишлок зиндагй кардан; 2) ба дехот рафтан, рустони- шин будан, ба айлок рафтан; 3) муваккатан аз донишгох хорич кардан, ихроч кардан; 4) арх. рустоинамо кардан: a rusticated wall девори рустоинамошуда. rusticity [rxs'tisiti] п 1) содагй, табий, мукаррарй; 2) урфу одати дехотй. rustle ['rAsl] 1. п хиш-хиш, садои мулоим: They heard the rustle of mice in the straw. Онхо садои хиш-хиши мушхоро дар дарунй алаф шуниданд. 2. v 1) хиш-хиш кардан, садои мулоим эчод кардан: The dead leaves rustled underfoot. Баргхои хушк дар таги пой садои мулоим ме- бароварданд. 2) амер. гуфт. такопу кардан,
талош кардан; 3) дуздидан, саркут кардан (гов ё аспро). rustler ['rAsla] п аспдузд, одаме, ки ба дуз- дии чорпо машгул аст. rustless [TasIis] а зангногир. rustproof ['rAstpr u:f] ниг. rust-free. rusty I [rAsti] a (rustier; rustiest) 1) зангзада. зангоргирифта; 2) ранги занг; 3) мац. азко- рафтода; 4) рангуру рафта, кухна шуда (пушок); 5) зангоргун, кахваи моил ба кирмиз (ранг); turn rusty мач. дамида н. rusty П ['rAsti] а талх, талхтаъм. rut [rAt] 1. п 1) изи ароба, чои чарх; 2) одат, Ss S, s [es] п нузоахумин уарфи алифбои англисй. *s [z, s] гуфт. кутох аз: 1) has дар шакли Present Perfect: he’s done it = be has done it; 2) is дар шакли Continous ё феъли ёриоиханоаи хабари таркибй: He’s going to Dushanbe to- night = he is going to Dushanbe tonight. It’s time to go to school.= It is time to go to school. 3) us чонишини шахей: Let’s speak English. - Let us speak English. 4) does. What’s it matter? = What does it matter? Чй ахамияте дорад? saber I, II ['seiba] амер. ниг. sabre I, П. sable I [seibl] n 1) зоол. самур; 2) пусти са- му p. sable II ['seibl] а шоир. сиёх, торик, тира, киргун; могамй, азогй sabotage ['saebota:3j фр. 1. п харобкорй, вайронкорй, коршиканй ва харобкорй: acts of sabotage амалхои харобкорй; 2. v харобкорй кардан, зиёнкорй кардан, зиён овардан, коршикачй кардан; халал расондан: to sabotage talks ба музокирот халал расондан. saboteur [,sieba'ta:J фр. п вайронкор, кор- шикан, зараррасон. sabre ё saber f'seiba] 1. п шамшер (каме ха- миоа), шоф; the saber гуфт. а) аспсавор; б) хар аскари савора, кавлерист; rattle the saber тахдиди чанг кардан; 2. v бо шамшер задан/ куштан. saccharin ['saekarm] п хим. сахарин (пайва- сти органики, к,анди сунъй). saccharine ['saskaram] а сахариндор, сахаринй. бисёр ширин ва часпон, кандин, канднок. sachem ['seitfom] п 1) саркабила (бархе аз кабилахои сурхпустони Америкой Шимолй); 2) шахей бузург/ муътабар sack I [seek] 1. п горат, тороч; 705 - sadden 2. v горат кардан, тороч кардан, ба ягмо бурдан: The soldiers sacked tbe city. Аскарон шахрро горат карданд. sa ck II ['seek] 1. п халта, хурчин, турба, канор, чувол; An empty sack cannct stand upright. Зарб. ~ Чу во ли холй рост камеистад. ger rhe sack гуфт. хорич шудан, сабукдуш шу- дан; give the sack берун' озод кардан (аз кор), сабукдуш кардан; Nothing comes out of the sack but was in it. Зарб. ~ Бпсёр талаб макун ба кам ёр шаги. 2. v 1) гузоштан, рехтан (ба халта); 2) хорич кардан, озед кардан (аз кор). sackcloth ['saskkloS] п матои хашин, кандир, палое, катон; in sackcloth and ashes дар сугворй. sackful [’saskful] n ба андозаи як хатга/ як чувол; микдори зиёд. sacking ['saekiii] п 1) матоъ барои халата; 2) амали рехтан ба халата; bombshell sacking сабукдушкунии ногахонй. sacrament ['saekramontj п 1) расмй динй, ои- ни мазхабй, фарзи мукаддас; 2) фарз, сир, роз; 3) касам, ахд, савганд. sacramental [.saekra'mantl] а 1) вобаста ба маросими аслй мазхабй; 2) мукаддас; 3) савтакдй, касамй. sacred ['seucrid] а 1) мукаддас, рУхонй, мазхабй, динй: sacred history таърихи мукаддас; 2) мухтарам, хумоюн, анохито; 3) масъун, амн; sacred music мусикии рухонй. sacrifice ['saekrifaisj 1. п 1) курбонй, забх, курбонй барои шафоат, хайвон за ё хар чизи курбонй: She made many sacrifices for her child- ren. Хонум барои фарзандхояш курбочихои зиёд кард; 2) фидокорй, амали фидокорй, чонбозй, чонфишопй, фидосозй; 2. v 1) курбонй кардан, курбон кардан, забх кардан: lie sacrificed his life to save the child Барои начоти кудак вай хаёташро курбон кард. 2) фидо кардан, нисор кардан, чонбозй кардан, фидокорй кардан; make sacrifices чонбозй кардан, фидокорй кардан. sacrificial [,saekn'fiJal] а курбонй, фидоко- рона, вобаста ба фидокорй ва курбонй. sacrilege ['saekrihdj] п тачовуз ба мукаддасот, хурматшиканй, тахкири мукаддасот, беэхтирсмй ба мукаддасот. sacrilegious [.saekn'lidjas] а вобаста ба тачовуз ба мукаддасот, хурматшикан, мутачовуз ба мукаддасот. sad [saed] a (sadder; saddesi) а гамгин, андухгин, дилтан." афсурда ва малол; хузная-ез, гаассуфэвар. sadden rssedn] v гамгин кардан/ шудан.
sadness андухгин кардан/ шудан. sadness ['sa?dnis] п гам, андух. saddle ['saedlj 1. п зин, пуштй асп (уое ки зин мемонанд), гурда, камар; put the saddle on the right/ wrong horse одилона/ беадолатона касерс айбдор кардан; 2. v 1) зин кардан/ задан, зин кардан ва са- вор шудан; 2) мач. бори касе кардан, бар д^ши касе гузоштан, ба гарданч кас г гузош- тан (масъулият ва г.); in the saddle нишаста бар зин; мау. дар сари кудрат, сохиби кудрат. saddle-bag f'sacclbxg] п 1) хурчин; 2) мато барои духтани хурнин. saddle-bow ['sasdlbou] п камони зин. saddle-cloth f'saedlkloQ] п порча ё намади зери зин. saddle-horse ['saed’ ho:s] п аспи савори. saddler ['sasdb] п сарроч, зинсоз sadness ['saednis] п гам, апдух, хузн, атам. safe [seif] 1. п 1) сейф, чевони бехатар: Не put the documents in the safe Вай хуччатхоро ба даруни сейф i узошт. 2) яхдон; 2. а 1) бехатар, эмин, амн, омон, ами ва амон: a safe place чои бехатар, 2) кобили эътимод, кобили итминон, мутмаин: in safe hands дар дастони боэътимод; 3) боэхтиёт, эхтиётомез, эхтиёткорона; 4) химоятназир, хифзталаб; safe and sound сихату саломат, амну омон; it is safe to say that...6c боварии комил мета- вон гуфт, ки... safeblower [’seif.bloua] п сейфшикан. safebreaker ['seif,breika] п сейфшикан. safeguard ['seifga:d] 1. п кафолат, мухофизат, хифозат, посдошт, посдорй, эъ.миндошт, замонат: a safeguard against fires кафолат аз сухтор; 2. v 1) кафолат додан; 2) хифз кардан мухофизат кардан, посдошт кардан, нигохбонй кардан: to safeguard peace сулхро мухофизат кардан. safely ['seifli] adv бодиккат, боэхтиёт; беха- тар, бомуваффакият: to drive safely боэхтиёт рондан; one can safely say бо боварии комил ме1авон гуфт safety ['seifti] п (pl safeties) 1) амният, бехатарй, посдошт, хифозат, мухофизат; 2) амну амон, амнй, амндошт, таъмин; кобили эътимод. safety-pin с?занак; safety belt камарбанди начот; safety match гугирди бехавф; safety razor теги бехавф: safety valve даричаи эхтиётй. safety-catch [‘seifkaetj] ниг. safety-lock. safety-lamp ['seilsemp] n лампаи бехатар (барои истифода дар зери замин). - 706_-_= ___________________ _ safety-lock ['seiftilok] п кулфи эхтиётй. sa ffron ['saefpm] 1. и гиёх. (аз решай арабй) 1) заъфарон, заъфар; 2) ранги заъфаронй; 2. а заъфаронй. sa g [seeg] 1. п шикамдоцагй, нишаст, сустй. 2. v шикам додан, варам кардан, фурурафтагй пайдо кардан saga ]'sa:ga] п хамосаи скандинавй, сага, хамоса, размнома, пахлавоннома, достон. sagacious [so'geijas] а доно, окил, хирад- манд, фаросатманд, зирак, хушфахм, зудда- рёб, фарзона. sagacity [sa'gaesiti] п (pl sagacities) доной, фаросат, акл, хирад, зиракй, фарзонагй. sage ) [seid^J п гиёх;. мармарак, марямгулй, бахмани сурх. sage II [scidj] 1. п донишманд (шахе); 2. а доно, фарзона, хирадманд, зирак. до- нишманд, окил. sahib [sahib] п (аннг.-^инд) 1) сохиб (унеоне, ки дар Хинд ба номи шахсони олимартаба илова мешавад)-. Raja Sahib, 2) саиб, аврупой. sa id |sedl past ва р. р. аз say 2; the said мазкур, фавкузикр, дар боло зикршуда. saiga ['saiga] п зоол. сайгак. sa il [sell] 1. п 1) бодбон: to hoist/ lower the sails бодбонхоро бардоштан/ чамъ кардан; 2) киштии бодбонй; 3) шино. шиноварй; 4) му- софирати бахрй, гардиши бахрй; 5) киштй; 6) бол, канот, пар (рсиёби боди); 2. v 1) шино кардан, бо киштй харакат кардан: This boat is sailing too slowly. Киштй бо суръати хеле паст харакат мекунад. 2) ба рох баромадан: The ship sails at midnight. Киштй шаб ба рох мебарояд. 3) киширонй кардан, каикронй кардан; 4) дар хаво харакат кардан, бо бод ба харакат дарома дан; 5) пар- воз кардан (бол начунбонда); in full sail бо хамаи бодбонхо шино кардан; make sail бодбонхоро бардоштан/ аврохтан; sail against the wind а) ба мукобили вазиши бод киштиронй кардан; б) 5а мушкилот рубару будан. sail in чорахои чиддй дидан; sail into дарафтодан, хамла кардан 1 бо мушт ё барф). set sail ба саёхати бахрй баромадан, сафари бахриро огоз кардан; take in sail бодбонхоро гирифтан/ чамъ кардан; sail-hoal ['seilbout] п каик/ киштии бодбонй. sail-cloth ['seilkloS] п матои катонй барои бсдбон, карбоси бодбонй. sailer f'seih] киштии бодбонй, каики бсдбонй. sailing ['seilirj] п 1) киштиронй, каикронй, харакат бо киштй; 2) варз. рондани каики бодбонй; 3) варз. мусобикаи каикронй; 4)
707- salt огози мусофират бо киштии бодбонй; sailing ship [seihrjj'ip] ниг. sailing-vessel. sailing-vessel [seilnjvesl] n киш гии бодбонй. sailor [’sella] n маллох, дарёнавард: сарбози неруи бахрй. he is a bad sailor у гирифтори касалии бахрист. saint [semt] п мукаддас; чамъ. омурзидагон; 2) (бо ^арфи калон) шахсе, ки расман аз тарафи калисо "мукаддас" шинохта шудааст' шакли куто^и он: St., ё S. мебошад): St. Paul Павели Мукаддас; All are not saints that go to the church. ?арб. ~ На хар зап зан бувад, па хар зода фарзанд,/ На хар гул мева дихад, на хар най канд (Низоми) sake [seik] п for the sake of, for one’s sake аз барои, аз бахрй, ба хотири, барои хотири, чихати: 1 did it for your sake. Ман ин корро ба хотири шумо кардам. for God's sake аз барои худо; for the sake of ба хотири ..., аз барои ... for conscience sake барои тасаллои дил/ вичдон. sake [sake] п сакс (нушобаи алкулии японй, ки аз биринч тайёр карда мешавао.) sal [sael] хим. намак. salable [’seilobl] а бозоргир, серхаридор, кобили фуруш, фурухтанй, фурушй. salad [’saelod] п салат; (инч. green salad) са- лати сабзавот; to dress the salad салатро омех- та кардан (бо чизе). salad oil [’saelodoil] п равгани зайтун, равгани наботот. salamander [’saelomeendo] п 1) зоол. калта- калос, саламандра; 2) манкал. salaried [’saelarid] а танхохур, вазифахур: salaried position вазифаи мошдор. salary ['saslori] п [pl salaries) музди мехнат, маош, мохона. sale [sell] п 1) фуруш: The sale of narcotics is forbidden. Фурушй маводи мухаддир мамнуъ аст. 2) музояда (auction %ам мегуянд); 3) фуруш бо нархи арзон; spring/ summer sail фурушй арзонп бахорй/ тобистонй; be on/ for sale дар фуруш, фурухта шудан, ба- рои фуруш; put up for sale ба тарики музояда фурухтан. saleable [seibbl] ниг. salable salesclerk [’seilzkla:k] n фурушанда (дар фурушгох;о). salesgirl ['seilzga. 1] n фурушанда (духтар). saleslady [’seilz,leidi] и фурушанда (зан). salesman [’seilzman] n (pl salesmen) фурУшанда (мард). salesmanship [’seilzmanfip] n 1) махорати фурушанда гй. роххои фуруш, махорати ёф- тани харидор; 2) махорати водоркунй. махорати баррасии мавод. salespeople ['seilzpi.pi, п pi амер фурушандахо. saleswoman ['seilz,wuman] п [pl saleswomen) фурушанда (зан). salience [’seiljans] п барчастагй. saliency ['seiljansi] ниг. salience. salient "seiljant] 1. n барчастагй. 2. а берун баромада, берун зада, пеш ба- ромада, барчаста. saline 1. п [so'lam] 1) замини шур; 2) хим намак; 2. a I'seilam] намакин, шур. saliva [sa’laivo] п оби дахон. sallow I [’sffilou] а зардчатоб, касал, нотоб, зардранг. зард ва рангпарида. sallow II ['saelou] п бот. мачнунбед. sally f'sacli] 1. п 1) хамла, хучум, тохт; 2) са- фар, сайругашт, саёхат; 3) чавоби мохирона, посухи дандоншикан, чавоби басанда; 2. v уарб. 1) шабохун/ хамла кардан, хучум кардан; 2) ногахон хорич шудан, берун задан, берун чахидан. salmon [’ssemon] 1. п (pl. ив наме). зоол. озодмохй, мохии озод, солмон. 2. а зардй гулобй, сурхчараш. salon ['saelon] фр. п 1) салон; 2) утоки мехмонхона; 3) гирдихамоии хунари ё адабй; 4) толори намоишгох; 5) намоишгох; 6) магоза. saloon [so'luin] п 1) толор, хонаи калон; 2) амер, бар, кахзахона; 3) майхона; 4) вагони дарачаи якум; 5) автомобили чордара. salt [so:lt] 1. п 1) намак: There is not enough salt in the soup. Шурбо камнамак аст. 2) мач- хушмазагй, латофат; 3) гуфт. дарёнаварди кухнаи пуртачриба, «гурги бахрй»; 4) хозирчавобй, хушфахамй; 5) иамакдон: Pass me the salt please. Лутфан намак ( намакдон)-ро ба ман дароз кунед. above/ below the salt макоми баланда хоксорона дар чомеа; cast salt on The tail of болои сухта намакоб; earn one’s salt бо мехнати халол зиндагй кар- дан; eat sb"s salt а) мач- мехмонй касе будан, нону нэмаки каееро хурдан; б) аз касе вобаста бу- дан, мутеъй касе будан; I am not made of salt. Ширин нестам ва об на- мешавам. old salt гурги бахрй, Sall water and absence wash away love. Зарб. ~ X,ap ки аз дида дур - аз дил дур. 2. а 1) намакин, намакдор, намакй, шур; 2) намакзада, дар намак хобонда: sail beef гушти гови намакзада: salt marsh шурзамин, шуразамин; 3. v 1) намак кардан, намак задан, намак дор кардан, намакин кардан, намак пошидан; She forgot to salt the potatoes. Хонум намак
salt-cellar кардани картошкаро фаромуш кард. 2) дар намак хобондан, дар оби на мак хобондан; 3) мач. бомаза кардан, чошнй кардан, хушмаза кардан; 4) арзиши дуругин додан (ба чизе): to salt prices нархи гарон мондан; salt-cellar ['so:lt,sela] и намакдон salted ['so:ltid] а намакзада, намакин, шур. salt-marsh ['so.ltmatj] п ш^рзамин шуразамин. saltpeter, saltpetre ['so:lt,pi:ta] п хим. селит- ра. saltwater ['so:lt,w.itaj а оби бахрй ё шур. saltworks ['sa:ltwo:ks] п корхонаи намакгирй. salty ['so:lti] a (saltier; saltiest) шур, сернамак, намаккардапгуда, намакин. salubrious [sa'lu:bnas] а солим, шифобахш. давой; фон дано к salutary ['saelj atari] а эхеон, фоидабахш, саломатбахш, давой, давобахш. salutation [sadju/teijn] п дурудгуй, салом, дуруд, тахният, адои эхтиром. salute [sa'lu:t] 1. п 1) салом, дуруд, эхтиром; Не acknowledged their salutes with a bow and smile. Ба чавоби саломи онхо таъзим ва га- бассум кард. 2) саломи низомй: to fire a salute ба василаи гуп салом додан; 3) гуфт. буса; 2. v 1) салом кардан, салом додан, тахният гуфтан, хушомад гуфтан: They saluted him with cheers. Онхо бо овози баланд ба вай са- лом доданд. 2) саломи низомй дсдан: to salute with twenty guns бс бист туп саломи низомй додан; 3) гуфт. буса кардан. salvage ['saelvtdj] 1. и 1) амали начотдидй (дар б аур ё аз оташ\ 2) инъом, подош, рахомузд (барои начат доданы киштй ё сар- нишинони он)-, 3) амволи начотдодашуда; 4) бардоштани киштии гаркшуда, 2. v 1) начот додан (кимтй, мулк ва г. аз оташ}: 2) уар. жар. дуздидан, тасарруф кар- дан. sa lvation [sael'veijh] п начот, растагорй, рахой, рахо, рахоиш; Salvation Army сиподи начот (созмони хайрияи мазуабй дар ИМА) salve I [sael v] ниг. salvage. sa lve II [sa:v] 1. n lj шоир. мархам, мархами шифобахш, давой; 2) лиг1/- мавод барои ором кардан; 2. v 1) молидан (мархам): 2) тасачло додан (вичоон, дард); 3) аз байн бурдан (муижилй): 4) бартараф кардан (шубуаро). salver ['saelvaj п лаълй (нуурагй). sa lvo ['saelvou] п ууу. 1) бахона, апбпушй; 2) шиллики тупхо, 3) мавчи кафкубихо. same [seim] 1. а якссн, якхела, якчур, мо- нанд, хаммонанд, ба як дарача; 2. prep, хамон, хамин. хамон тавр, хамон гуна (кор, шахе, чиз): -708 - all the same дар хар сурат” at the same time хамзамон, бохам, дар айни хол, зимнан; just the same хамон як; much the same кариб як хел; one and the same story, the same old story хамон ошу хамон коса sameness ['seimnis] n 1) айният, шабохат; 2) якчурй, якнавохтй. sample |'sa mplo] 1. n намуна, мастура, нусха: up to sample мувофики намуна; 2. v намуна гирифтан, намуна нишон до- дан, намуна овардан, намунабардорй кардан. sampler ['sa:mpl| п намунабардор, намуна- гир, мачмуаи намунахо, колаби гулдузй, кашидадузй, намуна. sanative ['sasnativ] а дармонбахш, илочкунанда, дармон! ар, доруй, шифой. sanatorium |,stena'te.ri9m] п (pl sanatoria [- пэ]) шифохона, санатория. sanatory ['sacnatcr 1] ниг. sanative. sanctifcd ['stepktifaid] a 1) мукаддас; 2) та- баррук. sanctify fsasrjktifai] v 1) мукаддас эълон кардан, табаррук гардондан, вакф гардондан; 2) аз гунох зудудан. бахшидан, такдим кардан; 3) ичозат додан, тасдик кардан. sanctimonious [,s®r)ktt'maunjas] а 1) мазха- бинамо; 2) риёкорона, мунофикона. sanctimony ['saeijktimom] п риёкорй, мунофикй. sanction ['sterjkjn] 1. п 1) тасдик, тасвиб, ичозат, рухсат, равокарл: to give sanction to sth чизеро тасдик кардан; 2) pl мучозот, чораи чазо: to apply economic sanctions against sb ба мукобили касе чорахои чазо (мучозот) исти- фода бурдан; 2. v тасдик кардан, ба тасвиб расондан: to sanction the law конунро тасдик кардан. sanctity ['sae-gktiti] п (pl sanctities) мукаддас, хар чизи мукаддас. sanctuary ['sasi)kuar)] п 1) парастишгох, маъбад, ибодатгох; 2) калисо; 3) панох, панохгох; 3) мамнУъгох. sanctum ['sasrjktom] п 1) дин. мукаддаси мукаддасхо, махалли мукаддас, харам, кудс; 2) хилватгох, махалли тафаккур ё ниоиши фард. sand [saend] 1. п per: sand dunes теппахои регй; built on sand мач. ноустувор; 2) pl сохили ре:дор, карона, регзор; 3) pl мач. лахза, сония, замон, вакт, дам. The sands are running out. Лахзахс босуръат мегузаранд. 4) гуфт. амер. ирода, азм, дилу чуръат; 5) ранги регй, ранги кирмиз монанда ба зард; plough the sand бехуда захмат кашидан, ба ко- ри бехуда машгул шудан. 2. v 1) per рехтан' чошидан, регпош кардан; 2) хамвор кардан (бо рег). sandal 1 ['saendl] п сандал (навъи дарахт).
-709- sandal II [’saendl] n сандал, кафши беруя, кафши рохатй. sandalwood [’sasndlwud] п дарахти сандал. sandbank [’saendbasrjk] п пастоб, ту дай per. sandblast [’saendbla:st] v регпошй кардан, регборон кардан. sandglass [’saer.dgia:s] п соати pent. sandier ['saendro] ниг. sandy. sandiest ['sasndnst] ниг. sandy. sandpaper [’seend,peipa] n когазй сунбода. sandstone ['seendstounj n регсанг, санги регй. sandstorm [’saendstom] боди самум, регбод, ту фони регй. sandwich [’ssnwidg] 1. п сандвич (пораи нон бо уасиб): a lamb sandwich пораи нон бо гушти барра. 2. v байни ду чиз ё шахе карор додан/ гу- зоштан/ до кардан. sandwich-man [’sienwidjmaen] п 1) саяд- вичфуруш; 2) шахсе, ки сандвичро реклама мекунад. sandy [’saendi] a (sandier; sandiest) 1) регй, регдор, регзор, регпуш: a sandy beach каро- наи регй; 2) зардина; 3) хиноиранг. sane [sem] al) солим, дорой акди солим, окил, хирадманд; a sane person шахси солимакл; 2) маъкул, маъкулопа, боакдона, хирадмандона; a sane decision карори хиридмандона. San Francisco [.saenfrnn'siskou] п ш. Сан- Франсиско. sang [sasr; J past аз sing. sang-froid [saeqfrordj n хунсардй, матонат. sanguinary ['satrjgwinanl a 1) хунин, хунгирифта, хамрох бо куштор ва хунрезй; 2) хунхор, хунхур. sanguine f'sasrjgwin] а 1) сурху сафед, гуландохта (ранги черра), сурхчехра; 2) зин- дадилона, некхох, хушбин, умедвор. шоду дуррам, хамешашод (мизои) sanguineous [eeerj'gwinias] а вобаста ба ё дорой хун, серхун, хунй, хунин, хунранг, сурх sanitaria [’sanitaria] ниг. sanitarium. sanitarian [’saeni'teanan] 1. n санитар, кор- манди идораи бехдоштй, 2. а бехдоштй, санитарй sanitarium f's®nitanam| п (pl sanitaria) ромишгох, шифохона, осоишгох. sanitary [’saenitan] а санитарй, бехдоштй. sanitation [,s?eni'teifn] п бехдошт, бехтар кардани хизмати санитарй. sanity ['sasniti] п 1) саломат ии акл, саломатии равонй/ рухй; 2) хирад, тамиз. sank [seerjk] past аз sink II. Sanskrit [’saenskrit] 1. n забони санскрит (Sanscrit рам менависанд): 2. а санскритй. Sa la nism San Marino [ saenma'ri.nouj n Сан-Марино (кишваре дар дох или Италия). Santa Claus ['sasnta'klo:z] n Санта Клаус, Бобои Барфй San Tome and Principe fsourjtir'meaend- ’pri:nsi:pi] n Сан-Томе ва Принсипи (кишвар). sap I [ssep] 1. n 1) шира, шираи гиёхй, гиёхшира; 2) мач. шираи чон, неруи хаёт; 3) шоир. хун; 4) жар. ахмак; 2. v 1) шираи чизеро кашидан, хушк кардан; 2) шираи касеро кашидан аз кудрат андохтан, бемадор кардан, хароб кардан. sap II [saep’ 1. п накб, долони зери заминй. зампнкан; 2. v уарб. накб задан, аз зер/ таг/ кандан, заминкан сохтан, saphead [saephed] п гуфт. одами ахмак, нофахм, бешуур. sapheaded [saep.iedid] а ахмак, нофахм, бе- шуур sapid ['saepidj а 1) бомаза, хушмаза, хуш- таъм; 2) ачоиб, пурмазмун, хушоянд sapience ['seipians] и хнрадмандй, хикмат. sapient f'seipiant] а 1) доно, окил, хирад- манд, ахди тамиз; 2) вобаст ба нажодй башар (Homo sapiens). sapless ['saepiis] а 1) нимчон, хароб; 2) мач. камшира, каммазмун. sapling "ssephtj] п 1) калама, нихол; 2) мач 1авон, кавчавон. sapper I’saspo] п х,арб. сапёр, сарбози накбзан, сарбози охунгар. sapphire f'saefaio] 1. п ёкути кабуд, сапфир; 2 а кабуди баланд, кабуди сиёхтоб. sappy [’saspi] a (sappier, sappiest) 1) сершира, ширанок. се роб; 2) мац. пуркувват, чавон; 3) жар. ахамк, бешуур. sarcasm [’sa:ktezm] п 1) таъна, киноя, таънаи истехзоомез, писханд, лог; 2) ришханд, тамасхур. sarcastic [sar'karstik] а таънаомез, кинояо- мез, истехзоомез, масхараомез. sarcophagus [sa:'kafagas] п (pl sarcophagi) кабр ё тобути аз санги якпорча. sardine [sa:'di:n] п зоол. сардин, саморис; packed like sardine тиккаву танба. sardonic [sa:'domkl а киноядор, захромез, истехзоомез, гаънаомез sash I [s®[] п (аз решай арабй) шоли камар, шарф, камарбанд, гарданпеч. sash II ['sseJd п кэб/ чорчубаи тиреза/ панчара, коби дар; sash-window панчараи поён ва боло раванда. sai [saetj/,aj/ ва р. р. аз sit. Satan [’seitan] п (аз решай арабй) шайтон, иблис. satanic [sa'taenik] а шайтонй, ахриманй. Satanism [sa'tsenizm] а шайтонпарастй, ахриманпарастй.
satchel _ .. _ . . satchel ['saetjalj n борхалта, борхалтаи донишгохй, киф. sate [seit] v конеъ кардан, хобондан, баровард кардан фуру нишондан (гуруснагй, ташнагй, майл). sateen [s<e'ti:n] п сатин, чит {навъи матоъ). satellite ['saetalait] и 1) хамсафар, хамрав, хамрох, хамрадиф, камар: mau-made satellite хамсафари сунъй; a communications satellite хамсафари алока; 2) тобеъ, дастнишонда; мац. думрав, дунболарав, пайрав, мулзам: а satellite state кишвари думрав. satiate f'seifieit] 1. а сер, пур, 2) возада дил- зада; 2. v 1) сер кардан/ шудан, пур кардан, фуру нишондан; 2) возада кардан, дилзада кардан (аз серй). satiation [,8еф'е1^п] п 1) серй, пурй, сершавй, пуршавй, фурунишонй; 2) дилзадагй, возадагй. satiety [sa'taiati] ниг. satiation. satin ('saetm] n (аз решай арабй) сатин, ат- лас. satire f'sastais] п хадв, хачвнома, хачвнависй. satiric(al) [so'tink(al)] а хачвй, хачвомез. satirist ['sastanst] п хачвнагис, хачвнигор, хадвпардоз. satirize ['saetaraiz] v масхара кардан, хачв кардан. satisfaction [,s®tis'faekj,n] п 1) ризоият. ризоманди, каноатмандй, хурсандй, хуганудй; It would be satisfaction for me. Ман аз ин каноат мешудам. 2) пархохти карз, ичрои ухдадорй; 3) хисорат, товон, чуброн; demand satisfaction хушнудй талаб кардан; (собирай) даъват ба дуэлро пазируфтан; give satisfaction хурсанд кардан, хушнуд кар- дан; satisfactory [,sastis'fecktari] а каноатманд, каноатбахш, ризоиятбахш. satisfy ['saetisfai] v (satisfies; satisfied) 1) розй кардан, хушнуд кардан, хурсанд кардан, писанд омадан, конеъ кардан: His explanation satisfied her. Тафсироти вай хонумро конеъ кард. 2) рафъ кардан, шикастан, баровардан (гуруснагй, ташнагй): A glass of water satisfied his thirst. Як пиёла об ташнагиашро рафъ кард. 3) пайравй кардан, ичро кардан (крнун ва г.)’, 4) адо кардан (карз)-, 5) бартараф кар- дан (шубха ва г.); be satisfied розй будан, конеъ будан (with sth - аз/бо чизе): Не is satisfied with his work. Вай аз кораш конеъ аст. satisfy oneself каноатманд шудан. saturate ['sastfarei t] v сер кардан, сероб кардан, саршор кардан, огуштан, олудан. saturated ['saetjareitid] а сероб, серобшуда, саршор. -JIO- Saturday ['saetodi]« шанбе. saturnine ['saeismain] а торик, тира, КУргошимранг, сурбранг. satyr ['sasto] п сатир, шахватпараст, одами харза, бадахлок, фосик. sauce [so:s] 1. п 1) (хурокпазй) соус, чошнй; 2) хуриши таом аз сабзавот; 3) лшу. таомавзоъ, маззаовар; 4) густохй, дагалй; the sauce амер, машруботи алкулй; What is sauce for the goose is sauce for the gander. Зарб. ~ Хдр чизе, ки барои як нафар мачоз (гузаргох) аст, бояд барои дигарон хам мачоз бошад. 2. а хушмаза, мазаовар, таомавзоъ, 3. v I) мазадор кардан, хуштаъм кардан; 2) мац. густохй кардан, пурруй кардан, пешчавобй кардан, хозирчавобй кардан. sauce-boat ['so:sbout] п кайладон. saucebox ['so:sboks] п бачаи беодоб, бачаи Хозирчавоб. saucepan ['so:span] п дегчаи дастдароз, кумочдон. saucer fso:so] п таксимча, табакча. saucy ['so:si] а 1) беодоб, густох, пешчавоб, хозирчавоб, бебок; 2) зинда, шух, хушхол, шод; 3) жар. озода, проста, хушлибос. Saudi Arabia [sa:udia'rcibial п Арабистони Саудй. saunter ['so:nto] 1. п сайругашт, гардиш; 2. v сайругашт кардан, хиромидан, чаро- мидан. парса задан. sausage ['sosidg] п хасиб, анвои хасибй. sausage-meat ['sosidg'midj п гушти кима, гушти куфта (барои к, а сигу savage ['suevidy] 1. п 1) одами вахшй: Savag- es lived in forests. Одамони вахшй дар чангал зиндагй мекарданд. 2. а 1) вахшй, ромнашуда, нором, худруй: savage tribes кабилахои вахшй; 2) вахшй, худруй savage forest чангали худруй; 3) бсрахм, сангдил, золим, хунхор, дарранда: а savage tiger паланги даранда. 4) бадавй, бета- маддун, барбарй: a savage tribe як кабилаи бадавй. 3. v 1) вахшиёна хамла кардан ба; 2) муно- сибати дагал кардан. savagery ['saevidgon] п (pl savageries) 1) вахшигарй, дарандагй; 2) бадавият, барбари- ят. savanna(h) [sa'vasns(h)] п саванна (дашти 1 чшида аз алаф ва дарахтони тока-тора). savant ['saevant] и донишманд, олим, доно. save I [seiv] v 1) начот додан, рахой бахши- дан, рахонидан: Не saved her life. Вай хаёти хонумро начот дод. 2) нигох доштан, хифз кардан: Save your strength. Куввататонро нигох доред. 3) пасандоз кардан, захира кар- дан, андухтан (инч. save up): Не has saved up for a summer holiday. Вай барои таътили тобисто-
на пасандоз кард. 4) рахой ёфтан, рахой до- дан, рафъ кардан: This saved him much trouble. Ин амал вайро аз чандин мушкилот рахой дод. 5) сарфачуй кардан, сарфа кардан; 6) чилавгирй кардан, костан, кам кардан; save (one's) face шухрати худро начот додан; save for a rainy day барои рузи мабодо захира кардан; Save my trouble. Захмати маро кам кунед. save the appearance вонамуд кардан; save the day or situation кори мушкилро бамуваффакият анчом додан. save up пасандоз кардан. save II [seiv] prep, cj ба истиснои, магар он ки, чуз он ки, холо он ки, факат, танхо, чуз, ба чуз он ки: Не answered all the questions save one. Вай ба хамаи саволхо чуз якто чавоб дод. saver [seiva] п Г) амонатгузир; 2) сарфагар, сарфакор, сариштакор, эхтиёткор; 3) хар чизе, ки барои сарфа кардани пуп ё мехнат кумак мсрасонад. saving I ['seivnj] 1. п 1) рахо, начот, рахоиш; 2)pl пасандозхо, апдухтхо; 2. а 1) начогбахш, начотдиханда, рахокор; 2) сарфагар, сарфакор; saving II ['seivirj] prep чуз, ба чуз, ба истис- нои. savings-bank ['seivirjzbaiijk] п банки пасандоз. saviour f'seivja] п начотдиханда, ночи, рас- тагоргар. savour L'seivsi] 1. п 1) маза, таъм, ачобат: savour of the fruit мазаи мева; 2) буй, бу (хусу- сан б^и хурок)-. the savour of fish буи мохй; 4) вижагй, холат, хосият, рангу бу, хислат; 5) гирой, чазаба; 2. v 1) бу доштан, бу додан, бу кардан; 2) мазаи чизи бахусуро доштан, таъм доштан; 3) ранг ва буи чизеро доштан, далолат кардан ба; 4) лаззат бурдан, хуш омадан аз. savoury ['seivari] 1. п хуриш/ хуроки тунд; 2. a (savourier. savouriest) 1) бомазза, хуш- маза, хуштаъм; 2) хушбу; 3) шур, тунд. savoy [sa'voi] п карами савой. savvy ['sasvi] 1. п зиракй, зарангй, доной, фаросат, хушфахмй. акл, хирац; 2. а заран!, зирак, доно, окил, хирадманд; 3. v фахмидан, сарфахм рафтан, донистан, дарёфтан. saw 1 [so:] past аз see: I saw her yesterday Ман вайро дина дидам. saw II [so:] n масал, зарбулмасал, макол, хикояти панцомез, дарси ибрат. saw III [so:] 1. п арра: handsaw арраи дастй, hacksaw арраи оханбур, crosscut saw арраи дусар, дусарра; Could 1 borrow your saw? Ар- ра атонро гирифтан мумкин? 2. v (sawed; sawn, sawed) арра кардан: Не - 711 - scab sawed the log in half. Вай кундаро ду нисф арра кард. sawdust ['so:dAst] п аррамайда. sawhorse ['so:ho:s] п харак (барои арра кар- дани резум). sawmill ['so:mil] п корхонаи чуббурй, дастгохи чуббурй. sawn [so:n] past аз saw III 2. sawyer ['so:jo] n чуббур, арракаш, тахтабур. Saxon ['sasksn] 1. n таъ. 1) сакс, англис; 2) саксон; 3) забони саксонй; 2. а англо-саксонй, германй. saxony ['steksom] п пашмй махин, матои пашмй махиндор. saxophone ['saeksofoim] и саксофон (асбоби мусикй). say [sei] 1. п 1) матлаб, сухан, харф, изхор, навбати харф задан, фурсати баён: Не has had his say. Вай аллакай суханашро гуфт. It is now my say. Акнун навбати сухани ман асг. 2) их- тиёр, кудрат; 2. v (said; said) 1) сухан гуфтан, гуфтан, изхор доштан/ кардан, харф задан: What did he say? Чй гуфт? 2) баён кардан, хикоят кардан, зикр кардан; 3) фарз кардан, ба унвони мисол зикр кардан; I say! Гуш кунед! I shoud say ба фикрам; It goes without saying. Хочати гуфтан нест. Ниёз ба гуфтан надорад. it is said = they say мегуянд ки, Let’s say масалан, барои мисол, фарз кардем; never say die умедро аз даст надсх, умедвор бош; No sooner said than done. Зарб. ~ Гап якто. худо якто. say good bye хайру хуш кардан; say no more хап кардан; say out руирост баён кардан; say over такрор кардан; that is to say яъне, бо ибораи дигар; they say, it is said мегуянд, ки ...; You don't say so! Наход! Ачаббо! saying ['senrj] 1. pres. p. аз say 2.: What is he saying? Чй мегуяд? 2. n макол: a collection of proverbs and say- ings мачмуаи зарбулмасал ва маколхо; as the saying goes/ is мисоле хает машхур; there is no saying гуфтан душвор: Saying and doing are two things- Зарб. ~ Гуфтан дигар) ичро кардан дигар. say-so ['seisou] п 1) кавл, харф; 2) акида, на- зар. scab [skeebj 1. и 1) дилла (захм), пусти захм; 2) тиб. хорпшак, кутур. касалии хориш; 3) гуфт. атсобшикан; 4) гуфт. одами пастфитрат; 2. v 1) атсобшиканй кардан; 2) дилла/ пуст бастан.
^.bbaiL_______________________ . ---- scabbard ['skatbad] 1. n гилоф, ниём; 2. v дар ниём гузоштан, гилоф кардан. scaffold [’skaefsld] п 1) чуббандй, чуббаст, тахтабандй, дорбаст, 2) кундак катл, дор; to send to the scaffold хукми катл додан. scaffolding f'skaefoloig] n чуббандй. чуббаст, тахтабандй. scalawag ['skael&waeg] n гуфт. одами разил, фиребгар, нобакор. scald [sko ld] 1. п сухта, сухтагй, амалй сухтан. 2. v 1) сузондан. сухтан (бо оби дог ё бу хору 2) пар кардан ( бо дар оби чуш уарор додан). scalding water оби дог/ чуш; The scalded dog fears cold water. Зарб. ~ Дар шир сухта дугро пуф карда мехурад. scale I [skeii] п 1) хачм, андоза, микёс, масштаб: What is the scale of this map? Андо- заи ин харига чй кадар аст? the scale to be 1:50 ООО ба андозаи 1:50 000; 2) меъёр, мизон: the scale of taxation меъёри андоз; 3) зила, нор- дбон, хар василаи боло рафтан; 4) табакабандй, дарачабандй, зинабандй, дастабандй: social scale табакабандии ичтимой; 5) чацвал, ченак: This ruler has а scale in inches. Дар ин хаткаш чадвал бо инч дода шудааст. 6) мус. гамма, каторовоз: She practiceo her scales all day. Рузи дароз даторовозхоро машк мекард. be high on a social scale дар чомеа мавкеи баланд ишгол кардан; on a large/ small/ vast scale ба андозаи калон/ хурд/ васеъ; on a world scale дар микёси чахонй; 3. v 1) боло баромадан (бо зинапоя); 2) санчидан, андоза гирифтан, мукоиса кардан, андоза доштан; 3) дарачабандй кардан, зинабандй кардан scale down кам кардан (аз циуати андоза); scale up зиёд кардан (аз чиуати андоза); scale II [skeii] 1. и пулакча, фале, пуста, пусти бадани баъзе чонварон: This fish has shiny scales. Ин мохй пулакчаи (пустаи) зар- рин дорад. 2. v пок кардан, кандан, тарошидан, бури- дан ( пуст, пулак ва г.). scale ИТ [skeii] 1. п 1) кафа, вазн, паллаи тарозу: to turn the scaie(s) паллаи тарозуро гардондан; to hold the scales even xoписона дозарй кардан; 2) од. pl тарозу: She weighed some meat on the scales. Вай гуштро бо тарозу бар кашпд. 3) pl (бо харфи кален) Мизон (бурчи осмони). 2. v бо тарозу бар кашидан/ санчидан: to weight the watermellon харбузаро бар каши- дан; the scales of justice тарозуи адолат. scaled [skeild] а ниг. scaly. -712- scalene [‘skeilim] а нобаробар. нобаро- барпахду: a scalene triangle сскунчаи кобаробарпахлу. scallywag ['skaehweeg] ниг. scalewag. scallop f'skolap] 1. n 1) зоол. точ, скалой, конгураи дутарафа (нармтан); 2) гушти точ; 3) садафи точ; 4) зарфи кунгуралор (монандй садаф); 5) башкоби садафй; 6) pl дандонак; 2. v кунгурадор кардан. scalp [skaelp] 1. п 1) пусти cap, буридани пусти сари душман; to take one’s scalp маглуб кардан; 2) нишони пирузй; 3) пусти сари гург, рубох ва г.; 2. v 1) пусти cap бурида хушк кардан, пусти cap кандан (сурхпустони Америка); 2) мач- сахт шикает додан, маглуб кардан; 3) хариду фуруш кардан (барои фоидаи фаврй). scalpel '[sktelpal] п тиб. чокуи чаррохй, скалпел. scaly ['skeih] а ("scalier, scaliest) 1) пулакча- дор; 2) шуразада (пуст); 3) пуст-пуста; scamp I ['skaemp] п одами пастфитрат, но- бакор, бадзот, бадчинс, хабис; a thorough scamp нобакори гузаро. scamp П ['skasmp] v бад ичро кардан, бобедиккатй сохтан/ анчом додан, бо дили нохохам кор кардан. scamper ['skaempc] 1. п 1) харакати бошитоб, даводавй; 2) фирор, гурез; 3) хони- ши бошитоб; 2. v 1) шитофтан, бошитоб рафтан, давон- давон рафтан; 2) фиро кардан, гурехтан scan ['skten] v 1) баррасй кардан (Оакикак); 2) нигох кардан [бодиккат,); 3) (компютер ва г.) скан кардан, аксбардорй кардан scandal ['skamdlj 1. п 1) (дар асл) амалй но- шоистаи одами мазхабй; 2) расвой, обрурезй, нанг, бадномй, кори расвовунанда, 3) чанчол, гавго; 4) гайбат, бадгуй; 2. у 1) тухмат задан, бадном кардан; 2) беобру кардан, обрурезй кардан, нанг ба бор овардан. scandalize ['sktendalaizj г дар хичолат моно- ндан, хичил кардан. scandalmonger [’skacndl.niAngo] п суханчин, гайбатчй. scandalious ['skeendahs] а нанговар. нанго- мез, расвокунанда, гоармовар, нангин, хичолатовар, чанчолй. Scandinavia [,skaendi'neivia] п Скандинавия, нимчазираи Скандинавия. Scandinavian [,skaendi'neivion] 1. п 1) ахди Скандинав; 2) забони скандинавй; 2. а скандкнавй. scant [ekaent] а нобасанда, кам, нокифоя, нокофй, андак (андоза ёмикрор). scantling ['skaentliij] п намуна, колаб, андо- за scanty ['skaer 11] а (scantier; scantiest) кам, ан-
-713 - дак, нокофй, махдуд, нобасавда: seamy of money кампул, бепул. scape ['skeip] ниг. escape II. scapegoat ['skeipgout] n сипарп бало, бало- гардон (касе, ки гунох,и дигаронро ба гароани у меандозанд), «буз». scapegrace [’skeipgreis] п бгкорхуча, танбал, одами пает. scar I [ska:] 1. п чои захм ё сухтагй, нпшо- ни захмгох, буридагй, харошидагй; 2. v чои захм ё сухтагй боки гузоштан; ба дам омадан, бех шудан (зах/и). scar II [ska:] п шах, хорсаш. scaramouch ['skeeramautj'J п 1) гуфт. масха- рабоз, шайтон, найра нгбоз; 2) тарсончаки лофзан. scarce [sktas] 1. а 1) кам, андак: Apples аге scarce this year. Имсол соли себ нест. 2) нодир, камёб, ноёб: Very old coins are scarce. Сиккахои кадима нодир хастанд. 3) хасис, тангчашм (одам). 2. adv акнун: scarcely ['skeasli] adv 1) акнун, андаке, каме: Scarcely had he entered the room when the phone rang. Акнун ба хона даромад, ки телефон занг зад. 2) дар гумон аст, эхтимол на, шояд на: Не can scarcely have said that. Дар гумон аст, ки ин гапро туфта бошад. Эхтимол, ип гапро нагуфта бошад. 3) хатто. хануз хам... на, факат, камтар... аз: Не is scarcely fifteen years old. У хануз понздахсола хам пашудааст. 4) хатман... на, аслан... на: We could scarcely interfere into their affairs. Mo аслан наметавонистем ба корхои онхо дахо- лат кунем. scarcely ever на хама вакт, на он кадар. scarcity ['skeasitij п (pl scarcities) камёбй, ноёбй, нодир будан, камбуд, камдошт. scare [skca] 1. п таре, харос, вохима, гарей ногахонй, дахшат; 2. v тарсондан, харосондан(инч. scare away/ off) тарсондан ва дур кардан, гурезон- дан, рамондап; Нс was scared out of his seven senses. У кариб талхакаф мешуд. he scared тарсидан, харос кардан, бим кардан. scarecrow ['skeakrou] п хуса, матарсак, одамаки сари хирман, хароса; мач. мояи таре ва харос. scaremonger ['skea,mAnga] п вохимачй, тар- сончак. scarf [ska.f] п (pl scarves) гарцантбанд, шо- ли гардан, русарй, сарандоз, шапф. scarify ['skeantai] v 1) (чаррохй) харошгузорй кардан, харошондан (пестро); 2) мач. сахт танкид кардан; 3) киш. чангак задан (барои нарм шудани замин)', 4) пай ан- дохтан, харошидан. scarlet ['skadit] 1. п 1) ранги кирмизии равшан, ранги махмалй; 2) либоси кирмизи _________________________________ __________scenery равшан. 2. а сурх, махмалй, кирмизй: scarlel fever тиб. касалии махмалак; scarlet woman фохиша. scarp [ska:p] п нишебии пуштаи рох. scarves ['ska:vz] pl аз scar. scary ['skeari] a 1) гуфт. вохиманок, дахшатнок; 2) тарсончак, буздил. scathe ['ske:d] 1. п зарар, зиён, осеб, садама; without scathe безарар; 2. v зарар/ зиён кардан, садама овардан, осеб расондан. scatheless ['skeifllis] а бенуксон, безарар. scatter ['skaeto] v 1) бенизом партофтан, пошидан, афшондан, ба хар чо афкандан, чо- шидан: Не scattered his things all over the floor. Вай чизу чораашро бенизом болои фарш пар- тофга буд. 2) пошида шудан, пароканда шудан: The police scattered the crowd. Полис издихсмро пароканда кард. 3) физ. ба таври номуназзам пароканда кардан. scatter-brain ['skatat-rein] п одами паре- шон фикр, одами сабукфикр scatter-brained ['sktetabremd] а парешон- фдкр, сабукфикр. scatterd ['skattod] а сабукфикр, сабук, паре- шон. scaur I'sko:] ниг. scar II. scaunge ['skaevindj] v заголарубй кардан, хокрубй кардан, руфтан (дар куча). scavenger ['sksevind^aj п кучаруб. заголагар, фаррош; 2) лошзхур. scavenge f'skaevindj] v 1) заголарубй кардан, фаррошй кардан; 2) лошахурй кардан. scenario [si'nainou] п филмнома, хулосаи барнома, шархй мухтсар. scene [si:n] п 1) парда, сахца, махалли руй додан, сахнаи намоиш: The scene is laid in New York. Амали парда дар Нию-Йорк рух медихад. 2) чои вукУь (вок,еа, садама ва г.)', 3) шароит, мухит: Не needs a change of scene. Вай бояд мухитро дигар кунад. 4) манзара, дурна- мо, чагамандоз, намуд: Не likes to paint winter scenes Вай каши дани манзарахои зимистона- ро дуст медорад. 5) намоиш: The hero appears in the first scene. Кахрамон дар намоиши аввал пайдо мешавад. 6) иау. хархаша, данчол; 7) сахна ‘.театр)-, behind the scenes дар паси парда; мач махфй, пинхонй, дур аз назар; соте ок the scene зохир шудан, фаро расидан, хувайдо шудан, ворид шу дан; the scene of operations уарб. майдони амалиёти харбй; quit the secce 1) сахнаро тарк кардан; 2) мач. мурдан, фавтидан. scene-painter ['si n.peinto] п рассом, орсишдиханда (сахна). scenery ['si:nan] п (pl sceneries) 1) манзара,
scene-shifter чашмандоз, дурнамо, нигаргох.: They stopped to admire the scenery. Онхо бозистоданд то аз тамошои маязара халоват гиранд. 2) васоили ороиши сахна, сахнапардсзй, сахкаорой: That performance had very unusual scenery. Он намоиш ороиши сахнаи гайриодй дошт. scene-shifter ['si:n,Jifta] п коргари сахна. scenic ['si:'nik] а сахнабэб, сахнапардозй, намоишй. scent [sent] 1. п 1) бу: the scent of roses буи садбарг; 2) атр- a bottle of scent шишаи атр; 3) пай, из, пайгирй: to follow the scent аз паси пай рафтан; мац. бо рохи рост рафтан; 4) хисси сомеа, буйёбй; 5) истеъдоди фа хм ва дарёфг; 2. v 1) бу кашидан, бу кардан, буидан: The dog scented a rabbit and -an after it. Саг буи заргушро пай бурда аз пасаш Давид. 2) да- рёфган, пай бурдан, бу бурдан: to scent danger эхсоси хатар бурдан; 3) бо накхат фаро ги- рифтан, буи хуш пахн кардан; 4) хушбуй кар- дан, атр задан; put/ throwsomebody of the scent гумрох кардан, боиси гум картани пай шудан (хусусан бо доданы иттилооти галат). sceptic ['skeptik] п шакандеш, шакгаро, шакгарой. sceptical f'skeptikal] а 1) шаккокона, нобо- варона, шубхаомез; 2) шаккэк, тардидангез, шакканда. skepticism ['skeptisizm] п шаккокй, шаккокгарой, нобоварй, шакаьдешй. дербоварй. sceptre ['septa] п кавкаба, гурзи шохон, макоми салтанат. schedule ['jedju:l, амер. 'skedju:l] 1. п 1) барнома, чадвали харакат, барномаи харакат (катор ва а.), суръати харакат: The train is behind schedule. Катор аз назвал дер меояд. 2) руйхат, фехрист; 3) накша, план; before the schadule пеш аз чадва.1. пеш аз мухлат; on schadule амер, дар вакти муайяншуда; 2. v 1) чадвал тартиб додан, барнома таъин кардан, накша кашидан: The next meet- ing is scheduled for Tuesday. Чаласаи навбатй рУзи сешанбе ба накша гирифта шудааст. 2) замонабандй кардан, дар чадвал ворид кар- дан, муайян кардан, мукаррар/ таъин кардан scheme [ski:m] 1. п 1) тарх, накша. барнома, тадбир, накшаи амал: a scheme for а new road system накшаи низоми рохи нав; 2) pl макр, фитна, найраш, хила, дасиса: shady schemes корхои нопок; 3) ороиш, тартиб, ни- зом: 2. г 1) накша тарх кардан, тадбир андеши- дан, тарх кардан; 2) фитнагарй кардан, даси- са бофтан, дасисабозй кардан, хукка задан: They are scheming to get rid of him. Барои аз -7'4 вай халос шудан онхо фитна ангехта истода- анд. schemer ['ski:mo] а маккор, найрангбоз, хуккабоз. schism [sizm] п нифок, шифок, мунофика, мунофикот, тафрикаафканй, ихтилоф (хусусан дар мазх,аб). schismatic [siz'mastik] 1. п мулкид, бидъатй, мухолифатандоз (шахе); 2. а нифокй, вобаста ба тафрикаи мазхабй, мунофик, мулхид, бидъатй, мухолифатандоз. scholar ['skolo] а 1) донишманд, донишьар, хаким, фозил, мухаккик, олим, илмчУ (од. фанзой улуми гуманитара). 2) гуфт. илмдУст. донишдуст, ахли илму омузиш, зудомуз. scholarly ['skolali] а олимона, мухаккикона, донишмандона, хаким, фозил. scholarship [’skobfip] п 1) дониш, илм, фазл, фазилат, пурдонй, олимй, савод: This work shows deep schoarship of the author. Ин acap фазилати баландй муаллифро нишон медихад. 2) идрор, бурей омузиши, стипендия, кумак ба донишчуёни мумтоз: to win a scholarship кумак гирифтан, ба кумак сазовор шудан. scholastic [ska'lasstik] а омузиши, тахсилй, омузишгохй, вобаста Ьа тахсили Мадраса ё донишгох. sholasticism [sko'ltestisizm] п мацрасагарой, дунбиши мадраей (аерхои X-XV милодй). school I [sku:l] 1. п 1) мактаб, Мадраса: high/ secondary school мактаби имёна: Не did well at school. Дар мактаб хуб мехонд. 2) омузишгох, донишгох, донишкада: a dancing shool омузишгохи раке; the schools of higher learnig мактабхои/ макотиби омузиши олй: 3) тахсил, омузиш (дар мактаб): School is over. Тахсил ба охир расид. 4) мактаб (дар илм, адабиёт, санъ- ат ва г.); 5) синф; b) pl the classes цонишгоххои аерхои миёна; 7) ахли мактаб (шогирдон ва устодон); 8) бинои мактаб; a school library китобхонаи мактаб; a school year соли хониш (оармактаб); law school донишкадаи хукук; school age синни мактабй; 2. v 1) омузондан, ёд додан, омухтан, тад- рис кардан; 2) тахсил кардан; 3) ба худ даре додан, ба худ ёд додан; go to school ба мактаб рафтан, тахсил кардан; quit school or drop out of school тарки тахсил кардан, мактабро партофтан. school II [?ku:l] 1. п даста, гала, гурух (мохй ва цонварони бахрй); 2. V галавор харакат кардан, гирд омадан. schoolboard ['sku:lbo:d] п шуро/ анчумани мактаб. schoolboy ['skmlboi] п мактаббача, шогирди мактаб. schoolfellow ['sku:l,felou] п хаммактаб, дусти мактабй, хамдарс.
-.715- scrwe schoolgirl ['sku:lgo:l] n духтари дар мактаб тахсилкарда, толиба, шогирд (духтар). schoolhouse ['sku:lhaus] п бинои мактаб. schooling ['sku:lnj] п тахсил, омузиш. school-ma’am ['sku:lma:m] п амер. гуфт. муаллима. schoolman ['sku:lmsen] п ypl schoolmen) му- аллим, омузгор, устод. schoolmaster ['sku:l/na:sta] п мудири мактаб; муалдпм, устод, омузгор schoolmate [’sku:lmeit] п дусти мактаби, хаммактаб, хамдарс. schoolmistress ['sku:l,mistnsj п муаллима, омузгор (зан). schoolroom ['sku:lrum] п синф, синфхона, утоки даре. schooltime ['skirltaim] п давраи тахсил, солхои тахсил, солхои мактаби. schoolbook ['skuilbuk] п китоби царей/ омузишй. schoolyard ['sku:lya:dj п хавлии мактаб. schooner ['sku.ns] п 1) киштии бодбонии дудикла, скунер; 2) амер, стакани баланд ба- рои нушидапи оби цав; 3) амер, ароба. science ['saians] п 1) дониш, илм, фарханг: natural sciences улуми табий; applied sciences улуми амалй; 2) фан, махорат, шева; 3) дарк; man of science олим; science fiction [,saians'fikjn] n романй илмй, достони тахайюлй-илмй, афсонаи илмй. scientific [,saion'tifik] а илмй, вобаста ба илм, фарханги: scientific method равиши/ усу- ли илмй. scientifically [,saian'tifikali] adv илман, ба 1аври илмй. scientist ['saiontist] п олим, донишманд (ооатан улуми табий ва дакрк,); top scientists олимони дарачаи авввал. scimitar ['simita] п (аз решай форси) шам- шер, шамшери хамида. scintilla [sm'tila] п 1) зарра, гард; 2) шарора, ахгар, барка; not a scintilla of заррае хам не, хеч. scintillate ['sintileit] v дурахшидан, тобидан, чашмак задан. scintillation [,sinti'leijn] п дурах ш, чило, то- биш, чашмакзанй. sciolist ['saiahst] п камсаводй, дониши сатхй. sciolistic ['sai&'listik] а камсавод, дониши сатхй дошта. scion ['saian] п гиёх. навда, шохчаи наврас, шоха, паврасза, пайвандак. калама scissors ['sizaz] п. pl кайчй, микроз ё нукроз (a pair of scissors уам мегуяно). scobs ['skobz] п pl аррамайда, охансов. с7янсов. scoff ['skof| 1. п масхара, тамасхур, истехзо, тасхир, ришханд; 2. v масхара кардан, тамасхур кардан, тас- хир задан, ришханд кардан, писханд кардан. scoffer ['skofa] п масхаракунанда, истехзокор. scold ['skould| 1. п зани чанга ра/ чанчолй/ бад дахон; 2. v 1) сарзаниш кардан, маломат кардан, эрод гирифтан, айбдуй кардан; 2) баддахонй кардан, носозсгуй кардан дашном додан. scolding [’skouldiij] 1. pres р. аз scold. 1. п 1) сарзаниш, танбех; 2) дашном, хакорат. sconce I [skons] п кандил чилчарог, шамъ- дони деворй. sconce П [skons] 1. п 1) чонпанох, цажи кучак, сангар; 2) као. айвон, кошона, кулба, хонача; 31 жар. cap, кала; 2. v чонг.анох сохтан, сангар бастан. scoop [sku:p] 1, п 1) хокандоз; 2) обг ардон, чойгардон, кафлез, кошуки калон; 3) чумча; 4) кошук (чаррохй); 5) сох. качбел, белча; 6) эска- ватор, хокбардор; 7) ба андозаи як хокбардор, 8) ба андезаи як чумча; 9) (рузноманигорй) ха- бари дасти аввал (ки хануз ба дасти рацибон нарасидааст), хабарй хусусй; 2. v 1) бо кошук бардоштан; 2) бо эскава- тор бардоштан; 3) хабареро интишор кардан (пеш аз ракибон): 4) гундоштан, чамъ кардан; scoop in чамъ кардан, гундоштан; scoop out кандан, баровардан; scoop up чамъ кардан, гирифтан. scoot ['sku:t] v жар. Давида рафтан, боштоб рафтан, тохган, гурехтан. scooter [’sku:ta] п 1) рУдравак, велосипеди безанчири куцакон; 2) мотороллер (инн. motor scooter). scope ['skoup) n 1) фахм. дарёфт, андарёфт, имконият: The task was beyond his scope. Ba зифа берун аз имкогияташ буд. 2) фурсат, вусъат, кушолй, озодии амал: to offer scope for one's activities барои фаъолияти касе фурсат фарохам овардан; 3) чахонбинй: Не broadened his see ре by reading. Чдхонбиниашро тавассу- ти хондан васеъ мекард. beyond his scope берун аз салохияти у. scorbutic [sko:'bju:tik] 1. п тиб. касали ги- рифтсри цинга; 2. а тиб. гирифтори цинга. scorch [sko:tf] 1. п 1) чои сухта, сухтагии сатхй, дудзадагй; 2) пажмурдагй, палосидагй; 2 v 1) сузондан, дуд зада кардан (сатуи чи- зеро); 2) лажмурда кардан ё шудан (аз гармй ва е.); 3) к,ад. бо суръати зиёд рондан ё саворй кардан (аспро); 4) гуфт. ;анкид кардан (ба таври шадид вс дардовар). score [sko:] 1. п 1) хат, харош, харошидагй, буридагй, нишон: the scores of the whip on a slave’s back нишонахои камчин дар пушти гулом; 2) хисоб: They won by a score of five to
scorer -716- three. Онхо бо хисоби 5:3 /олиб омаданд. 3) бист (нафарГ. A score or more were present. Бист нафар ё зиёдтар иштирок карданд. 4) pl чандин, фаровон, шумораи зиёди одамон, анбухи одамон: Scores died in the epidemic. Шумораи зиёди одамон дар давраи пахншавии касалй фавтиданд. 5) далел, и плат, восита; 6) имтиёз (мусобика); 7) хол, ракам, номра (имтихон ва г); go off at scores бо холдо голиб омадан; keep the score хисобро бурдан; on that score дар ин муносибат; pay off old scores аз касе интиком гирифтан; quit the scores with хисобро баробар кардан; scors of the time якчанд маротиба; 2. v 1) аломат гузоштан, дои захм гузош- тан, хародшдан; пай гузоштан; хат кашидан. a face scored with scars руи изи тег дор; 2) хисоб кардан, хисоб бурдан {дар бозй), шу- мурдани холхо. Who will score? Хисобро кй мебарад? 3) буридан, холхо гирифтан: го score 10 points 10 хол гирифтан. score a goal гол задан; score a victory галаба ба даст овардан; score an advantage бартарй ба даст даровардан; score it under зери он хат кашед; score off дастболо шудан, баргарй ёфтан; score out хат задан, кур кардан; score the first place чои азвалре сохиб шудан; score under ба зери чизе хат (калам) кашидан, таъкид кардан; Score twice before you cut once. Зарб. ~ Хафт бор чен куну як бор бур. scorer ['sko:ra| п хисобгар, хисобчи {дар бозй). scoreboard ['sko;bo:d] п тахтаи сабти хисоби бозй. scorn [sko:n] 1. п тахкир, тамасхур, беэътиной, бадбинй, нафрат, хакорат: You could see the look of scorn on his face. Дар руяш аломати бадбинй хувайдо буд. 2. v истехзо/ тахкир кардан, беэътиной кардан, беэътино гузоштан: Не scorned her advice. Мард ба маслихаги у беэътиной кард. scornful ['skomful] а истехзоомез, хакоратомез. нафратомез, тахкиромез: а scornful smile табассуми тахкиромез. scorpion ['ske;piar] п 1) зоол. каждум; 2) (бо рарсЬи калон) Акраб (бурц). Scot [skot] п скетландй (мард ё зан). scot [skatl п андоз, бод; pay scot a ad lot 1) андозхсро пардохтан; б) жад. якчоя харочотро ба душ гирифтан. Scotch [skotj] 1. и: the Scotch (бо ф шак. у. меояд) 1) скотландихо; 2) скотландй (забони скотландй); 2, а скотландй scot-free ['skot,fn:] а 1) маоф аз андоз, беандоз, маоф аз чарима; 2) Ьеосеб, безарар, дар амон. Scotia f'skotia] п шоир. Скотланд (Шотлан- дия). Scotland ['skotlond] п Скотланд (Шотландия). Scotland Yard f,sketlond'ja:d] п 1) Скотланд- ярд (номи хиёбон дар марказй Лондон, ки идо- раи марказии полисы Британия Кабир дар он цо карор дорад; 2) марказй полней Лондон. Scottish ['skeiijj а скетландй (шотландй). scoundrel ['skaundiel] п разил, номард, нобакор, нозин. scour I ['skaue] 1. п шустушу. тозакунй; 2. v пок кардан, тоза кардан (бо собун ва г.), шустан (бо оби пурфишор) scour II ['skaua] v дунболи чизе ё касе гаш- тан, хама чоро гаштан, хама чоро зери по гу- зоштан; to scour the woods чангалро кофтуков карждан. sccurge [ska:d3] 1. п 1) тозиёна, камчин; 2) бало, фалэкат, офат, мусибат; 2. v бо тозиёна задан, камчинкорй кардан; 2) балозада кардан, офат фиристодан. scout I Iskaui] 1. л 1) чустучу, кофтуков; 2) пешоханг (инч. boy scout); 3) шахе, одам; 2. v 1) бо чустучу ёфтан ё ба даст даровар- дан; 2) дунболи чизе гаштан, чустучу кардан; 3) чосусй кардан scout II [skaut] v рад/ инкор кардан (хамчун як чизи бемаънй). scouting [skautirj] п пешохангй. scow [skau] п киштии тагпахни боркаш scowl [skaul] 1. п тахдид, нигохи таадидомез, турушруй; 2. v нигохи тахдидомез кардан. scrabble ['skrablj 1. п 1) такопу, чангзанй; 2) хати качукилеб; 2. v 1) ханчол кардан, харошидан, чанг за- дан (барои ёфтани чизе); 2) (бо хати бад ё нофахмо) навиштан, 3) бошитоб тахия кардан (х^рок ва г.). scrag ['skrscg] п 1) ycrvxoHH, логар, пусту устухон, одами нихоят логар; 2) рушднакарда, кучак ва мурданй (гиёх); 3) гардап (инсон ва цонвар). scraggy ['skrsegi] а хароб, кокина, логар, кампуст. scramble ['skrcembl] 1. п 1) талош, чунбу чуш, хучум; 2) тудаи дархам бархам, гурУхи ночур; 2. v 1) бо дасту по боло рафтан, часпида баромадан, хазидан {босуръат); 2) мац. бо захмат ба пеш рафтан, кушиши зиёд кардан; 3) талош кардан, дасту по задан, сару даст шика- стан, хезидан (барои ба даст даровардани чизе); 4) бо хам задан ва пухтан, хогина кардан (тухми муре). scrambled eggs L'skraembld'egz] п (бо ф. ишк
-717- screen у. меояд) хогина, тухмбирен". scrannel ['skraenl] а 1) г\'фт. логар, хароб, борикандом; 2) мус. гушхарош. scrap I [skraep] 1. и 1) тика, пора, реза, хурда: scrap metal оханпора; She wrote it on a scrap of paper. Вай онро болои когазпорае навишт. 2) pl пасмондахо, шабмондахо (хурок); Не gave the scraps to the dog. Вай пасмондахоро ба саг дод. 3) хулоса, кутохнавишт, 4) кунчора; 2. v 1) дур андохтан, канор гузоштан, бо хам задан; 2) аврок кардан, аз хисоб баро- вардан: to scrap the battleship киштии чан гиро аврок кардан. scrap II [skra;p] 1. и даво, мурофиа, задухурд, занозанй. 2. v даъво кардан, мурофиа. кардан, чанчол кардан, задухурд кардан scrap-book ['skraepbuk] п албоми акс ва бу- ридаи рузномахо. scrape f'skreip] 1. п 1) тарош, харош, харошидагй; 2) садо, хиш-хиш (дар асари ха- рош); 3) амали хориш/ поккунй; 4) мушкилот, гирифтори; 5) даъво, катаккорй, бархурд; get into a scrape ба мусибат афтодан; 2. v 1) тарошидан, харошидан, харошон- дан (бо чизи тез), 2) пок кардан, зудудан, тоза кардан (бо кашидан ё харошидан); 3) кашида шудан ё кашидан, тарошидан (бо хорош); 4) чамъ кардан, чамъ ва чур кардан; scrape away/ down/ off харошида/ тарошида тоза кардан; scrape out зудудан; scrape through ба зурй аз имтихон гузаштан; scrape together/ up чамъ кардан (аз ин 40 ва аз он 40 кам-кам, базфр). scrape-penny ['skrcip,peni] п хасис, мумсик. scraper [skreipa] п 1) дегтарош, тахтарош; 2) хасис, мумсик; 3) зогнул, каланд. scrap-heap ['skr®phi:p] п тудаи иартовхо/ пасафкандахо. scrap-iron/ metal f'ski гераюп/ metl] п ту дай оханпора. scrappy ['skrsepi] a (scrappier, scrappiest) 1) номураттаб, дархам-бархам, магшуш; 2) аз бокимондахо иборатбуда scratch fskraetfl 1, и 1) чои ханчол, изи ханчол, харошида: It’s only a scratch! Ин факат харошида аст! 2) гичиррос, гарч: хориш, тарош: We heard only the scratch of his pen on the paper. Mo факат садои хориши каламашро болои когаз шунидем. 2. а 1) тасодуфй, ногахонй; 2) гуногунранг, ранг ба ранг, хар хел, гуногун; 3. v 1) харошондан, харошидан, панча за- дан, чанг задан (гурба ва г.), панча кашидан. бо нохун кандан: The dog was scratching at the door. Саг дарро мехарошид. 2) харидан: He scratched his head. Вай сарашро хорид. 3) xo- рондан, хориш додан: "She asked herTnotherTo scrach her back. Аз модараш хохиш кард, ки пушташро бихорад. from the scratch аз огоз, аз аввал, аз хеч, бидуни пул ё манобеъ. scratch along як навъ руз гузарондан. нуг ба нуг расондан, scratch off/ out хат задан, зудудан, тоза кардан: She scratched his name out. Номашро хат зад ( аз руйхат ). scratch together/ up чамъ/ гун кардан (кам-кам); Scratch my back and. I'll scratch yours. Зарб. ~ Даст дастро мешуяд scratchy ['skratji] a 1) бад ё бошитоб анчомшуда; 2) дорси садои харош ё хиш-хиш. scrawl [skroJ] 1. и хати качу килеб, хати бад. 2. v качу килеб навиштан, нохоно наьиш- тан. scrawny ['skromi] а хароб, серустухон, логар, пусту устухон. screak ['skri.k] п садои гиж-гиж, садои тор- музи мешин; 1. v садои гиж-гиж эъчод кардан. scream ['skri:m] 1. п 1) фарёд, фиг он, нола, чег: A scream for help came from inside rhe building. Фарёди кумак аз дохили бино омад, 2) кох-КОХ (хайда); 2. v 1) фарёд кардан, чег задан: They beard someone scream with fright. Онхо аз таре фарёд задан и касеро шуниданд. 2) кох-кох хандидан; 3) фарёд баровардан, дод гуфтан, наъра каши- дан (аз хашм ва г.); 4) чегзанон гуфтан. screamer ['skri:ma] п 1) одами гавгогар, чангара, чанчолй, 2) амер, сарлавхаи хангоманок/ бахсангез; 31 аломати тааччуб (!); 4) чорчй. screaming ['skri:tnir)] а 1) чегзананда, чорзап; 2) такондихапда, чашмгир; 3) хандао- варанда, хандаовара. screamy ['skri:mi] а сергавго, гашдор, гунундор. screech |skri:lf] 1, л 1) фарёд, доду вой, фигон, галогула; 2) (садои гушхарош) 1 идиррос, гарч, гарчас, гиж; 2. v садои гушхарош эчод кардан; гиж-гиж кардан. screech-owl [skriitjaul] п 1) зоол. бумй чорзан; 2) мяу. шахсе, ки касофатро пешгуй мекунад. screed [skri:d] п 1) пургуй. бехудагуй; 23 су- ханронии дароз ва хастакунанда screen [skri:n] 1. п 1) парда, руйп^ш, девора: The bed was hidden by a screen. Аз пеши кат парда кашица буданд. 2) парда: a smoke screen пардаи дуд; 3) пардаи синамо: I don't like to sit too close to the screen. Ман пеши парда наздик шиштанро дуст намедсрам. 4) мач. синамо, филм; 5) мач. кифоз, сипар, девер; 6) элак, гилбор, парвезин; 6) монеа. садд; 7) тур (барои
screw -718- уашарот), 2. v 1) пушидан, пушондан, панох. додан, сипар шудан: Ths sun was screened by clouds. Офтоб бо абрхо пушида шуда буд. 2) бехтан, злак кардан, аз галбер гузарондан; 3) наворбардорй кардан; 4) намоиш дсдан, руи парда зохир кардан; 5) филм нишон додан. screw [skru:] 1. п 1) мехи гечдор, печ: амалй печондан ё печ додан, тоб: This screw needs tightening. Х,амин мехи печро сахт бояд кард. 2) мач. одами хасис; 3) аспи вомонда, ёбу; 4) мач. хасис, мумсик; 2. v 1) печондан, тсб додан, бо печ махкам кардан: Не screwed the lid on the jar. Вай сарпуши куттирэ печонд. 2) зер/ пахш кардан, фишор додан; 3) хасисй кардан, мумсикй кардан; 4) мачбур кардан, водор кардан; put a screw on sb водор кардан, тахти фишор карор додан (бо таудид ва г.); screw around вакт талаф додан; screw sth out of sb тамаъ кардан, даркашидан ба зурй гирифтан \бо уила ё таудид, пул, розигй)', screw up корро хароб кардан; screw ар one’s courage, чуръат пайдо кардан ба худ дилу чурьат додан, куввати калб додан; screw up one's eyes чашмони худрс нимпуш кардан. screw-ball [skru:bc:l] 1. п туби бейсбол; 2. а мац. девонаавзоь, беакл. screw-driver ['skru:,craiva] п печкаш, печгушй. screwed [skru:dj а 1) тобида, печдор; 2) жар. мает. screw-nut [skrumxt] п гайка. scribble [skribl] 1. п хати качу килеб, хати нохоно, хаги бад; 2. v нохоно навиштан, бо хаги бад яавиш- ган, бо шитоб навиштан. scribbler [sknbla] п одами бадхат; нависан- даи бад. scribe ['skraib] п 1) котиб, нусхабардор, руйнавискунанда, хатнавис; I am not a great scribe. Ман нависандаи хуб нестам. 2) руйнавискунандай Таврот, 3) муншй, дабир. scrim [sknm] п порчаи нозук, порчаи астарй; пардаи фаронамо (театр). scrimmage [skrimidj] п задухУрд, занозанй, чанг. scrimp ['sknmp] v кам харч кардан, махдуд кардан, сарфа кардан, сарфачуй хардан. scrimpy ['sknmpi] а 1) кам, нскифоя; 2) сарфачу, сарфачуёна; 3) мумсик. scrimshank ['skrtmjsnkj v yap. аз ичрои вазифахои худ саркашй кардан. script [skript] п 1) намоишнома, матни на- моиш, навиштан кутох <театр ва а.); 2) даст- хат, хат, навьи дастхат: Chinese script хати чини; blasta’leeqh script хати настаълик; 3) нус- хаи дастнавис, нусхаи хаттй, дастнавишта. scriptural ['sknptjoral] а инчилй. Scripture [sknptjb] п 1) китоби мукаддас. Инчил, китоби осмонй, китоби кобили эъти мод; 2) бахше аз инчил, сураи инчил. script-writer ['sknpi,raito] п намоишномана- вис, филмноманавис. scrivener fskrivna] п 1) мирзо, котиб, муншй; 2) судхур. scrofula ['skrofjulo] п тиб. ширинча (дог). scroll [skroul] п 1) тумор; 2) фехраст, фехрасти номхо; дастнависи баста; 3) хар чизи туморшакл. scroop [skru:p] 1. п 1) гичиррос, гарчас, rape; 2. г гичиррос кардан. scrouge ['skru:d3] v чаппондан, чапидан. scrounge [skraundg] v 1) чустучу кардан, дунболи чизе гаштан; 2) (бо захмат) гирдоварй кардан. scrub I [skr.xb] п 1) дарахти камрушд, да- рахти нимахушкшуда; 2) замини пушида аз хору хошок, хордашт; 3) камрушд, логару устухонй (чонвар); 4) пастнажод (одам). scrub II [skr/.b] 1. п молиш, соиш, шустушу (уамроу бо соиш) тозакунй; 2. v (scrubbed; scrubbing) 1) пок кардан, по- киза кардан, тоза кардан, шустан (бо латта, бурс ва ё чизи дигар); 2) молг.дан, соидан. scruber [зкглЬа] и белча. scrubby ['skrxbi] а 1) пурхору хошок (замин); 2) беарзиш, камрушд; 3) паст, кадпаст, пастак, пакана. scrubwoman ['skrAb'wumon] п фаррош. scruff [skrr.f] п паси гарцан, гурм: take/ seize by the scruff of the neck аз гиребони касе каши- дан. I scrummage ['skrxmid^] ниг. scrimmage. scrumptious ['skrxmpjas] а жар. бехтарин, аъло, бошукух; лазиз, бисёр хушмаза. scrunch 1. [skrAntj] п гарч-гарч, кирс-кирс; гичиррос, гарчас. 2. г гарчас задан, гичиррос кардан. scruple [skru:p1J п нидои вичдон, шубха, дудилагй, шак; to have a little scruple каме шубуа доштан: make no scruples to do sth ягон корро бе шубха кардан; man of no scruples марди беибо; 2. v ибо надоштан, ибо кардан, шак дош- тан, хичил шудан, худдорй кардан; he doesn’t scrumpie to say ибо на карда мегуяд, ки ... scrupulosity ['skru:pju'l?siti] п бови«донй, дакикй, нозуктабиатй. scrupulous ['skrmpjulss] а бовичдон, дурусткор, дакик, нонихалолхур. scrutineer [,skru:ti'nio] п нозир, назоратчй (дар интихобот).
-719- seal scrutinize ['skru:tinaiz] v дакикан дида баромадан, дакикан муоина кардан, бодиккат имтихон кардан. scrutiny ['skru:tmi] п (pl scrutinies) 1) нигохи мушикофона, жарфнигарй, нигохи амик; 2) тафтишкунй, баррасй, ворасй, мушикофй. scud [skAd] 1. п давиш, паймоиш, вазиши ногахонии бод; 2. v (бо суръати зиёд) лагжидан, давидан. паймудан, сурридан (абр, каик мушак). scuff [sk\f| 1. п садои соиданн кафш, чои соидагй; 2. v 1) молидан, харошидан, помол кардан (бо кафш)', 2) соидаги пайдо кардан, соидан (кафш)-, 3) кафш е пойро руи замин кашидан. scuffle [skA.fl] 1. п занозанй, задухурд, дастбагиребонй; 2. v занозанй кардан, даст ба гиребон шу- дан. scull [skAl] 1. п белаи акиби киштй; 2. v бела задан, каик рондан (бо як бел), пеш рондан. scullery ['skxlarij п (pl sculleries) п хона ба- рои шустушри дегу табак. sculptor ['skAlpta] п мучассамасоз, хаччор, пайкартарош. sculptress [’skxlptris] п хайкалтарош, пай- кар гарош (зан). sculptural r'skftlptfsral] а хайкалй, пайкарй, мучассамавй. sculpture ['skAlptja] 1. л 1) мучассама, пай- кара, тандис; 2) хайкалтарошй, пайкдртарошй, мучассамасозй; 2. v хайкал тарошидан, пайкартарошй кардан, мучассама сохтан, тандисгарй кар- дан. scum ['skxm] 1. п 1) кафк, каф, сарчуш, ка- фоб; 2) мац табакаи паст: the scum of the so- ciety табакахои пасти чомеа. 2. v кафк кардан, кафгирй кардан, полу- дан. кафк гирифтан, руя бастан. scummy ['зклпи] а серкафк, пуркафк; ка- фобмонапд, сарборамонанд. scurf [ska:f| п 1) сабусаки cap (мри), пуста; 2) занги филизот. scurrile ['skxnl] ниг. scurrilious. scurrility [skA'nliti] n (pl scurrilities,) 1) баддахонй, носозогуй, дашномгуй; 2) дашно- момез. scurrilous ['skxnlas] а дурушт. тагал, баддахон. дахондарида. scurry ['skAti] 1. п давугеч, дав, дави кутох. 2. v 1) давидан, дав задан; 2) исмоилдавон кардан. scurvied l'ska:vid] а искорбутй. scurvy I ['sko:vi] п тиб. синга, искорбут, нарасидани витамини С. scurvy II ['ska.vi] а паст, разид, беномус, номард. scutage [’skAtidg] п маблаге, ки ба чои хиз- маги аскарй пардсхта мешавад. scutcheon ['skAtfan] п сипари нишон/ герб. scutch ZskAtj] 1. п камони пахта занй; 2. т задан, пахт азанй кардан; загер тит кардан. scutcher ['skAtja] п 1) камони пунбазанй, 2) гешаи набкканй scutter ['skAta] v бо шитоб гурехтан, дав за- дан, биёю бирав кардан, равуо кардан (боши- тоб). scuttle I [skxtl] п сатил ё куттй барои ан- гиштсанг, сатили зуголгирй. scuttle II [skxtl] п дахонча, равзан, дарича, равзанпуш. scuttle III [skAti] 1. п гашти саросемавор, гурези босуръат; 2. v ба хам задан, аз миён бурдан. scuttle IV [skxtl] v гарк кардан ' киштиро). scythe [said] 1. п дос, доси дароздаста: scythe and hammer дос ва болга; 2) дарав кар- дан, бо дос буридан. sea [si:] п 1) бахр; 2) мавчи бузург: 3) мац. микдори зиёд; at sea дар бахрй кушод; be ai sea, be all at sea чй кор карданро надони- стан; beyond or over the seas дар он суи бахр; by sea тавассути бахр, бо рохи бахрй; by the sea дар сохили бахр; go to sea. follow the sea маллох шудан; on the sea дар канори бахр, дар карона, sea-bear гурбаи обй; seacoast капори бахр, сохили бахр; take the sea ба бахр баромадан. sea-board ['si:ba:d] п сохили бахр, миптакаи сохили бахр. sea-born ['si:bo:n] а таваллудкардаи бахр. sea-borne [’si:bo:n] а бахрй, ба воситаи бахр интиколшаванда: sea-borne trade тичорати бахрй sea-calf [’si:ka:f] п зоол. тюлен. sea-dog L'si:dog] г зоол. тюлен. seafarer ['sifeara] п шоир. дарёнавард, бахрнавард, маллох, бахрпаймо, бахргард. seafaiing ['si:,feanij] п дарёнавардй. бгхрпаймой, бахргардй. sea-front [’si:frxnt] п кисмати канорибахрии шахр, сохтмони ру ба бахр. seagirt ['si:fgo:t] а шоир. бо бахр ихэтакардашуда. sea-going ['si:,goutng] п сафари дур (дар киштй). sea-gull ['si:,gx,'] п мохихурак Iпаранда). sea-noise [’si:ho:s] п 1) зоол. аспаки бахрй; 2) чонвари нимаспу ниммохй (афсонавй). sea-king ['si:kiij] п сакандинавиягй. викинг. seal I [si:l] 1. п мухр: a round seal мухри доирашакл; under seal мухрзада; Great Seal,
-720- seal State Seal мухри давлатй; 2) лок ва мухр, мухр ва мум: a letter with the seal of the king мактубе бо лок ва мухри шох; 3) сим ва мухри сурбй, пломб; 2. v 1) мухр кардан, мухр задан, тасдик кардан: The envelope was not sealed. Лифофа мухр надошт. 2) бастан, махкам кардан, час- пондан (бо мухр ё мум кардан); 3) тасдик кар- дан, таид кардан, тазмин кардан, муътабар кардан; 4) махкам кардан/ пушондан; 51 мац. хал кардан: His fate is sealed. Кисматаш маълум шудааст. seal ones’s fate сарнавишти касеро маълум кардан; seal up a window таркишн тирезарс махкам кардан; it is a sealed book to mt ин китоб барои ман дастнорас аст. seal II [si:l] 1. л сил, хуки обй, сагмохй; чармй хуки обй; 2. v хуки обй шикор кардан. sealer ['si:la] и 1) шикорчии хуки обй, сайё- ди хуки обй; 2) киштии махсуси сайди хуки обй. sealerj ['si:lan] л (pl sealaries) шикоргохи хуки обй, махалли сайди хуки обй. sealing-wax ['si:lii)wseks] л сургуч, лок, мум (барои м$%р ва мум кардан). sealskin ['si:lskin] л пусти гурбад обй, чомаи аз пусти гурбап обй сохташуда. seam [si:m] 1. и дарз, шикоф, хат, хамдарз; 2. v духтан, духта часпондан, дарздузй кардан, кук задан, хамдузй кардан. seaman ['si:man] и (pl seamen) маллох, да- рёнавард, бахрчй, бахрнавард. seamanship ['si:manfip] л санъати дарёнавардй. seamark ['si:ma:k] л минок бахрй (фонуси рохршмои дарёи); хати об (ки \ади болотарини сатуи обро нишон медиуао), нишонаи сохилй. sea-mew ['si:mju:| и амер, мохихурак (ла- рандау, (анг seagull). seamstress fsnmstns] л чокдуз, порадуз, дузанда (зан). seamy ['si:mi] а пурдарз, мац. нохушоянд, харза Seanad Eireann ['Jsena^'earan] л сенат (мац/шси болоии Чумуурии Ирландия). seance ['scions] п фр. 1) мачлис; 2) сеанс. seaplane ['si:plein] л тайёраи бахрй, тайёраи дарёншпин. seaport ]'si:po:t] л бакдар, бандаргохи киштихо, шахри сохили бахр. sear [sis] 1. п чои сухтагй; 2. а пажмурда. хазоншуда, хушкшуда; 3. v хушк шудан, кок шудан, палосидан, пажмурдан (барг ва г.), хушкондан, хушк кар- дан; сузондан, кунд кардан. search [sa:tj] 1. л 1) чустучу, тачассус, Ьозрасй, чуиш: They moved to the capital in search of employment. Дар чустучуи кор онхо ба шахр кучидапд. 2) кофтуков, ковиш: Не ordered a search made. Фармон дод, то ки коф- туков кунанд. 2. v 1) чустуч) кардан, тачассус кардан, чуидан, чуё шудан, чустан (for sb/ sth - касе/ чизе): They searched the wood for a lost child. Онхо барои кудаки гумшуда. тамоми чангалро чустучУ карданд. 2) кофтуков кардан: They searched the house, but found no clues. Онхо хонаро кофтуков карданд, аммо санаде наёфтанд. 3) тахкик кардан, пажухиш кардан, пажухидан, тафтиш кардан, дида ба- ромадан, аз назар гузарондан (барои исботи чизе); 4) чайб/ киссахоро кофтан, баррасии баданй кардан; in search of дар чустучуй; search out ёфтан, пай бурдан (бар асари кажууиш). search-light ['sa:tjlait] л прожектор, нураф- кан, нури шадид. search-warrant ['sa:t[,worant] л х,уу. хукми тафтиши хона, ичозати бозрасй. sea-scape ['si:skeip] л манзараи бахр, дурна- мси бахр. seashore ['si:'Jb:] л сохили бахр, канори бахр. seasick ['si:sik] а касалии бахрй, бахрзада: to be seasick касалии бахрй доштан. seaside ['si:'said] л сохили бахр, карона, за- мини сохилй season ['si:zn] 1. л 1) фасл (сол): the four sea- sons of the year чор фасли сол; 2) айём, даврон, мавсим, мавкеи муносиб барии анчоми кор: hunting season мавсими шикор; the Naurooz season айёми Навруз; 2. v 1) тачриба андухтан, такмил кардан, варзидан; 2) хушк кардан (маенуоти цангалро); 3) ху додан, одат додан, одат кунан- дан; 4) чолибтар кардан, гиротар кардан. seasonable ['snzanabl] а 1) мувофик, муносиб, дархур, чУР, айни муддао; 2) бамавкеъ, бахангом, бачо. seasonal ['sfcranaj] а фаслй, мавсимй, seasoning ['shzanii)] л хуриш, чошнй, адвия, забуда. туршй. seat [si:t] 1. л чо (барои нишаст), нишастгох, нишемангох: Не jumped from his seat, Вай аз доят парид. 2) сандалй, нимкат, тахт; 3) чойгох, маснад. махалли нстикрор: a seat of power маснади кудрат; 4) хона, икоматгох, манзилгох, кох; take one's seat чои xj дро гирифтан; take a seat or be seated а) нишастан, чой гириф- тан; б) амер. бифармоед, бинишинед, бинишин; 2. v 1) чойгузин сохтан, нишондан, чо до- дан, ба курсы нишондан: They seated her in a
-721 - secretion chair. Хонумро болоикурсй нишондандГЗУчо гирифтан, чо гузоштан, чо доштан, гунчоиш доштан: This theatre seats 1,000. Дар ин театр 1000 нафар чо мегирад. 3) бар маснади кудрат (ва г.) нишондан, бар тахт нишондан. seat-belt [si:tbelt] п тасмаи бехатарй/ начот (автомобил, хавопаймо ва г.). seawall fsi:'wo:l] п девори лаби бахр, мавчшикан, сарбанд, банди об, садд. seaward ['si:wad] a, adv ба суи бахр равон- шуда, ба суи бахр, ру ба бахр. seaweed ['si:wi:d] п обсабзи бахрй, гиёхи бахрй. seaworthy fsi:,wa:di] а кодир ба шино дар бахр (киштй), омодаи дар бадр шино кардан, барои шино хуб чихозоадашуда. secant ['si:kanij 1. п риёз. секанс (яке аз функциях; ои тригонометрй); геом. хати хамбур, хати котеъ; 2. а бурранда, хамбур. secede fsi'si:d] v чудо шудан (аз созмон кишвар ва г.), канда шудан, пароканда шудан; акиб гаштан, канорагирй кардан seceder [si'si:da] п 1) мухолифатандоз, ихтилофкор, чудоиандоз; 2) муртад, хоин, маслакфуруш. secession [si'sejn] п 1) чудой, чудошавй (аз созмон, кишвар ва г.), амалй чудо шудан; 2) баромад (аз). seclude [si'khud] v чудо кардан, чудо гу зоштан, гушагирй кардан, гуша гирифтан: to seclude oneself from society худро аз чомеа чудо кардан. secluded [si'klu:did] а танхо, чудо, як каву танхо. seclusion [si'klu:3n] п гушагирй, чудогузорй; чои дурафтода, хилват. seclusive [si'klu:siv] а дурафтода, хилват. second I ['sekond] п 1) сония: Just a second! Як сония! 2) дам, лахза. second II ['sekand] 1. п 1) ёрдамчй, ёвар; 2) pl молхои дарачаи дуйум; 3) чоизаи дуюм; 2. а 1) дуюм, дувум, дуюмин: the second largest city дуюмин шахри калонтарин; 2) дуюмдарача; be second to none ба касе тан надодан, аз хама бехтар будан: Не is second to none. Дуюм на- дорад. Вай беназир аст. Бемонанд аст. on second thoughts бо мулохизаи пухта, second teeth дандони доимй (гайришири); 3. ad~ дуюм ин ки, сониян, сони, дуюм; 3. . ёрй додан, дасггирй кардан; I second your mo'ion Пешниходи шуморо дастгирй мекунам. secondary [’sekandan] а 1) дуюмдарача, навъи дуюм, иловагй; 2) миёна; secondarv school мактаби миёна (номи yavta гуна маз дар Британияи Кабир ва ИМА, ки шее иотимиёна ба к_ дакони аз 16 то 18 сола медиуанд): secondary modern school мактаби миёнаи муосир (мактаби давлатй дар Британияи Кабир барои ку дакони аз 11 то 16 сола, ки таълимоти тафрикавй дорад). second-best ['sekand'best] а навъи дуюм, дас- ти дуюм; to come off second-best маглуб шудан. second-class ['sekand'kla:s] а дарачаи дуюм, дасти дуюм. second-hand ['sekandhaend] а 1) истифода- шуда, аз дасти дуюм харидашуда: a second- hand саг автомобили кухна; 2) аз дасти дуюм гирифташуда, гайримустаким (ахбор ва г.): а second-hand report ахбори аз дасти дуюм гирифташуда. secondly ['sekandh] adv сониян, дуюман, илова бар ин, дуюм ин ки, дар макоми дуюм, second-rate ['sekand'reit] а дуюмдарача, чизи паст, камахамият. secrecy ['si:knsi] п (pl secrecies (бо ф. шак. Ч меояд) 1) ихтифо, пинхонй будан, махфият, нихонкорй: Complete secrecy surrounded the meeting. Цаласа дар ихтифои комил баргузор гардид. 2) махорати махфй нигох доштан; 3) дарундорй, роздорй, розпушй. in secrecy пинхонй, махфй, нихонй, дар нихон. secret ['si:krir] 1. п сир, роз, пинхон, пушида, сиррй, асроромез: It is no longer a secret. Дигар махфй пест. in secret пинхонй гуфтан, махфй хабар додан; keep a secret махфй нигох. доштан, розро пинхон доштан; secret parts андомхои таносулй; 2. а 1) нихон, махфй, пинхон: Не went there on a secret mission. Вай ба он чо бо супориши махфй рафт. 2) пинхонй, сиррй, розин, нихонй, махрамона; 3) нихонкор, нихонсоз, махфикор. secretaire [,sekri'tea] фр. п мизи хатнависй. secretarial [,sekrs't£snsl] а вобаста ба дафтардорй, вобаста ба муншигарй, котибй. secretariate [,sekrg'teanal] п 1) хайати коти- бон; 2) дабирхопа. secretary ['sekratri] п (pl secretaries 1) дабир, дафтардор, котиб, муншй: UN Secretary Gen- eral Дабири кулли СММ; 2) амер, вазир: Secre- tary of State котиби давлатй ё вазири умури хоричй (дар ИМА); Foreign Secretary вазири умури хоричи (дар БК); the Home Secretary вазири умури дохилй; 3) дип. котиб: the first secretary of the Embessy котиби аввалй сафо- рат; 4) котиба: private secretry котибаи хусусй. secretaryship ['sekratri [ip] n дабирй, муншигарй, дафтардорй. secrete [si'kri:t] 1) пинхон кардан, нихон доштан, махфй нигох доштан; 2) гаровиш кардан, таровидан, чудо кардан (гадудуо ва г.). secretion [si'krijn] п 1) пинхонкунй, пинхонсозй, махфидорй, махфисозй; 2) таро-
secretive виш. secretive [si'kriniv] а пинхонй, нихонкорй. нихонкор. sect [sekt] n фирка, мазхаб, та рахат: a reli- gious sect фиркаи мазхаби. sectarian [sek'tearian] 1. п 1) ахди мазхаб, пайравй фирка; 2) муртад, аз дин баргашта; 2. а вобаста ба фиркат, фиркай, фиркагаро. sectarianism [sek'tearisr.izm] п фиркагарой, мазхабпарастй, тарикатгарой. section ['sekjn] п бахш, кисмат, шуъба, китъа, даста. rypjx, фасл, бахш и чузъ; 2. ба кисматхои мухталиф таксим кардан, кисмат--кисмат кардан. sectional ['sekjcnal] а вобаста ба бахш, бахшй, бахш- бахш. тика-тика. sector ['sektaj п сектор, соха, бахш- public sector бахши давлатй/ умумй; private sector бахши хусусй. secular ['sekjulo] а 1) дунявй, оини чахонй, моддй; 2) дунявй, гайрирухонй, урфй, гайримазхабй: secular shook мактабхои дунявй/ гайримазхабй; 3) карнй, аерй, дар хар Карн як бор (мукрбили даври), пурдавом, пурбако; the secular power давлат (дар бароба- ри калисо за р^оният). secularise ['sekjubraiz] v 1) гайримазхабй кардан, аз холати мазхаби баровардан; 2) гайрикалисой кардан; 3) пайравй дунёигарой кардан, гетигарой кардан/ шудан. secularism [sekjulanzm] п дунявият, дупёпарастй, секуляризм, эътикод ба умури дунявй. secularitj ['sekjukriti] п моддият, дунёпарастй, урфият, секуляризм. secure [si'kjua] 1. а 1) хотирчамъ, бехарос, мутмаин, имонбахотир, бебск: to feel secure about the future аз оянда хотирчамъ будан; 2) эмин, бехатар, дар амон, дорой амният, амн ва амон: to make a country secure амнияти кишварро таъмин кардан; 3) махкам, мустахкам, боэътимод, кобили эътимод: а secure lock кулфи мустахкам; 2. v 1) махкам кардан, махкам нигох дош- тан, устувор кардан, псбарчо кардан: to se- cure the doors and windows дархо ва тирезакоро махкам кардан; 2) хифз кардан, махфуз доштан, таъмин кардан, to secure peace сулхро таъмин кардан; 3) ба даст овар- дан, фарохам кардан, ба чанг овардан: to secure a treaty бастани шартнемарэ ба даст овардан; 4) боздошт кардан, махкам нигох доштан, дасту по баста кардан. security [si'kjuanti] п (pl securities) 1) амни- ят, амий: to ensure international security ам- нияти байналмилалиро таъмин кардан; 2) хотирчамъй, бехароей, пуштгармй, итмимони хотир, таъмин: to feel great security хотирчамъ -722-________________ ______________________________ будан/ итминон доштан; financial sicurity dur- ing retirement таъмини моли дар давраи нафакагирй. 3) васика, гарав • What security will you offer against this loan. Ea ивази карз чй васика хохед монд? security man корманди идораи амният; the Security Council of UN Шурои Амнияти Созмони Милали Муттахид; securities [si'kjuantiz] п когазхои киматбахо/ баходор. sedate [si'deitj а ором, мат ин, некрафтор, ботахаммул, ботамкин. sedative f'sedativ] а тиб. оромкунанда, оромбахш, хар чизи тасаллибахш, оромишо- вар. sedentary ['sedntari] а 1) нишаста, ночунбон, нишеманд, камхаракат: a sedentary job кори нишаста; 2)номухочир, сокин(паранда ваг.). sedge [sed.y] и гиёу най, кампш. sediment ['sediment] п тахшин, тахнишин, тахнишаст. sedimentary ['sedi'monton] а тахшинй, тахнишинй. sedition [si'difn] п фитиаангезй, ошубангезй, балвоандозй, даъват ба исён. seditious [si'dijss] а исёнкунанда, фитнаан гез, балвоангез, ошубангез. seduce [si'djirs] v аз рох бадар кардан, аз рох задан, гумрох кардан, фирефтан. водор кардан: She claimed that that man had seduced her. Хонум даъво мекард, ки ин мард уро аз рох зада буд. seduction [si'dvkjn] п 1) гумрохй, игво, фи- реб, фиребхурдагй; 2) дилкашолй, майл; 3) амали гумрохй, чизи гумрохкунанда. seductive [si'dxktiv] а васвасакунанда, вас- васаангез, дилфиреб, фиребанда, фиребо. sedulity [si'dju:liti] п гайрат, кушиш, саъй, чиддият, лаёкат. sedulous ['sedjulas] а богайрат, ссргайрат, кушо, чиддй, лоик. see I [si:] v (saw: seen) 1) дидан, нигох кар- дан: to see well хуб дидан; to see a film филм нигох кардан; 2) дарёфтан, фахмидан, пай бурдан, дарк кардан, мутаваччех шудан: to see a joke шухиро фахмидан: Do you see what I mean? - Yes, now I see. Фахмидед, ман чиро дар назар дорам? Х,а, акнун фахмидам. 3) ди- дан кардан, ба дидани касе рафтан: When will you come and see us? Кай шумо омада аз мо дидан мекунед? 4) хамрохй кардан, расондан: Не saw me to the gate. Вай маро то дарвоза расонд. 5) тасаввур кардан, кабул кардан: I can't see him as a president. Ман уро президент тасаввур карда наметавонам. 6) маслихат кар- дан/ пурсидан (аз духтур ва е.); 7) гамхорй кардан, назорат кардан (ичрои корро): to see the work done ичрои корро назорат кардан; as far as I can see ба акидаи ман, ба назари ман,
-723 - ба кадре, ки ман мефахмам, то он чое, ки ман мебинам; come to see ба мехмонй омадан, омада дидан; go to see диданй рафтан, мехмон шудан; Не has seen services. Корозмуда аст. I see мефахмам; Let me see. Ичозат дихед фикр кунам. see a doctor/ lawyer ба духтур/ хукукшинос мурочиат каодан; see about фикр кардан; see after нигахбон/ парасторй кардан, поидан; see for oneself муътакид шудан, фахмидан, эътимод пайдо кардан; see in пешвоз гирифтан; see into тахкик кардан, бозрасп кардан, таф- тиш кардан: see off гусел кардан: Many of my friends saw me off. Дустони бисёр маро гусел карданд. see over аз назар гузарондан; see sb home касеро то хона гуселонидан; see sb through зохиру ботини касеро дидан; see sth through мохияти чизеро пай бурдан/ дарк кардан; see to нигох кардан, нигохубин кардан, гамхорй кардан: I’ll see to it. Ман инро меби- нам See you or see you soon/ larer! To боздид! To дидан! Худо нигахдор! Ба умеди дидор! То see a mole in your brother's eye. Зарб. ~ Ма- кун айби касон, то метавонй,/ Ки ту эй дуст, айби худ надонй (Н. Хусрав). see И [si:] п 1) макоми поп ё матрон; 2) :<ад. маснад. seed [si:d] 1. п 1) дона, тухм: seed grain тухм барои кишт; to scatter seeds допа пошидан; 2) тухмй; 3) мау. сарчашма, сарогоз, ибгидо (чизе)'. to sow the seeds of discord тухми адоват коштан; 4) табор, наел, фарзанд, авлод; 5) мархаллаи гухмгузорй/ тухмрезй; 2. v 1) тухм коштан/ пошидан, корядан; 2) кишт кардан; 3) донаи чизеро чудо кардан, бедона кардан; 4) дорой тухми расида шудан, тухм рехтан; go/ run to seed а) тухм рехатан, дорой тухми расида шудан (гиёх); б) ру ба харобй ё табохй гузоштан seedbed ['si:dbed] п 1) гулхона, гармхона; 2) паллаи нихоли шинондашуда. seedcorn ['si:dko;n] п дона (еаллаи) тухмй. seeder [si:do] д 1) тухмпош, барзгар, бар- зпош (шахе ё аастгоХ); 2) дастгохи чудо кар- лани дона аз мева seeding-maschine ['siidnjmojim] п дастгохи тухмпошй. seedling ['si:dlit)] п гиёхи киштй, гиёхи чавоп, дарахти чавон, нихол. seedsman [skdzmanj п тухмифуруш барзфуруш; барзгар. seed-pearl ['si:dpa:l] п марвориди реза. ____________________________________ seingniory seed-time ['si:dtaimj п вакти/ мавейми киш- тукор/ кишт. seedy ['si:di] а 1) сертухм, пурдона, пуртухм, дорой тухми бисёр; 2) гуфт. фарсуда, ру ба вайрснй, умри худро барбод карда. seeing ['si:it)] 1. и дид, басира, биной; 2. conj бинобар, ба сабаби, чун, ба хотири он ки, назар ба он ки: Seeing as be was late, I went home. Бинобар дер омаданаш, ман ба хона рафтам. seek [si:k] v (sought; sought} 1) чустучу кар- дан, чуё шудан, чуидан, дар пайи чизе будан: They sought shelter from the ram Онхо аз бо- рон панох мечустанд. 2) харакат кардан, саъю кушиш кардан: Не sought fame. Барои шухрат саъю кушиш мекарц. seek after sth, seek for sth муваффак шудан, пурсучУ кардан; seek and you shall End чУянда ёбанда аст. seek through кофтуков кардан, чустучУ кардан. seem [si:] v ба назар расидан, ба назар ома- дан, намудан: It seems to me that... Ба назарам мерасад, ки... It seems cold today. Чунин ба назар мерасад, ки имруз хунук аст. seeming ['si:m:r] а зохирй, менамудагй, намудй, вонамудй, сохта, сохтакорона. seemingly ['si:mirjli] adv зодиран, дар зохир. seemly ['si:mh] а 1) хушзохир, хушкиёфа, хушру, боадаб; 2) дархур, зебанда, муносиб, сазовор, шоён. seen [si:n] р. р. аз see. seep [si :р] v таровиш кардан, таровидан. seer ['si:a] п 1) пайгамбар, расул, валй; 2) нешбии, бино, бинанда, гайббин, авлиё. seesaw ['si:so:] 1. п 1) алвончхурй, пасу пешравй, боло ва поёнравй; 2} аргунчак (бозй); seesaw policy сиёсати ноустувор; 2. v чунбидан, ноустувор будан, пасу пеш рафтан. seethe [si d] v чушидан, чуш задан, шуридан, кул-кул кардан. segment ['segmant] п хисса, чузъ, бахш, по- ра, кием. segrigate I. a ['segrigit] чудогона, алохида, таихо, тока: 2. v ['segngeitj чудо кардан, таксим кардан (аз нуктаи назари нажоди ё мазхабй), мачбур ба чудой кардан; чудо шудан. segregation [,segn geijn] п сиёсати чудосозй (нажод ё маз.уаб). тафрикаандозй, чудой, чудокунй. seigneur [sein'ja:] ч ниг. seignior. seignior ['simja] п таъ. хукук ва ихтиёроти феодалй. seigniorage ['simjandj] п 1) таъ. хакки подшох, хдкки арбоб, хакки лорд; 2) даромади давлат аз хисоби сикка. seingniory ['si:npn] п I) мулкп феодалй; 2) хокимияти феодал.
Seine -724 Seine, the (sem] n д. Сена. seine [sein, si:n ] n тур, тури мохигирй. seismic ['saizmik] а вобаста ба заминларза, зилзилавй. seize [si:z] v 1) забт кардан, мутасарриф шудан: They seized the town after a short battle. I lac аз мухорибаи kJtox шахррс забт карданд. 2) мусодира кардан, боздошт кардан, дастгир кардан, капидан; 3) мач. фахмидан, дарк кардан, пай бурдан, бу бурдан: to seize a criminal динояткэрро капидан, to seize an idea акидаро фахмидан: 4) истифода бурдан, фонда бурдан; 5) базурй ба даст овардан, зургирй кардан; 6) махкам ги- рифтан, капидан, даррабудан; seize an opportunity аз имконият истифода бурдан, ганимат шумурдан. seizure ['siiga] п !) забт, хамла, тасарруф; 2) мусодира, дастгирй, боздошт; 3) хамла (бемори). seldom ['seldom] adv бисёр кам, камтар, ахён-ахён, гох-гох. select [si'lekt] 1. а гузида, баргузида, мум- тоз, дастчин, гулчин, мунуахаб; 2. v гузидан, баргузкдан, чудо кардан, ин- тихоб кардан, хоста гирифтан, гулчин кардан, дастчин кардан. selection [si'lekfn] п 1) интихоб, гулчин, дастчин, гузин, гузиниш: natural selection ин- тихоби табий; 2) pl мунтахабот: poetry selec- tion. гулчини назм. selectionist [si'lekjnist] п селексионер. мута- хассиси селексия. selective [si'lektiv] а хостагирй интихобй, яккачинкунй, гузиниш self [self] 1. п (pl selves) худ, хеш, хештан, зот, хусусият ва сифати шахей: his better self хусусият ва сифати бехтарини вай; Не has по thought of self. Дар бораи худ хеч гох фикр намеку над. one’s better self хусусият ва сифати бехтарини шахе; Self is a bad counsellor Зарб. ~ Акдхсро аклхо ёрй дихад,/ Машварат идроку хушёрй дихад. (Руми) 2. а якхела, яклухг, якранг. self- [self] pref 1) худ-: self-defence худмухофизат; selfgovernment худидоракунй; self-service худхиз.матрасонй; Не is self-taught. Вай худомуз аст. 2) худ ба худ; self-acting [,selfseknr)] а худкор, худрав, автомата, беихтиёр. self-centred [.selfsentad] а худпараст, худхох, худписанд, худмарказ. self-collected [,selfko'lektid] а ботамкин, вазнин, матин. self-conceit [,selfksn'si:t] п худбузургдонй. гурур, худписандй, манманй, худфирефтагй. self-conceited [,selfkon'si:td] а хгвобаданд, магрур. self-confident [,selfkanfidant] а худбовар, худэътимод. self-confidence [,selfkonfid3ns] п худбоварй, эътимод ба худ, худустуворй. self-conscious ['selfkonjas] а шармгин, бохаё, худогох- self-contained [,selfkan'teind] а худдор; ко- мил, бениёз. self-control [,selfkan'troul] п худидори, худлагомй. self-criticism ['selfkritisizro] п худтанкид- кунй, интикод аз худ. self-denial [,selfdi'naial] и дасткашй аз манфиатхои шахей, аз худ гузаштагй. self-determination [,selfdito:mi'neijn] п худ- муайянкунй: the right of peoples to self- determination хукуки худмуайянкунии халкхо. self-determined [,selfdita:mmd] а мустакил, сохибихтиёр. self-educated [,selfedjukeitid] а худомухта. self-governed [,self gxvnd] а худидорашаван- да, худидоракунанда. self-governing [,self gxvnnj] n худидоракунй. self-government [,self gxvanmant] n худидора- кунй, худмухторй, истикдол, худфармонй. self-importance [,selfiinpo:tans] n худпи- сандй, манманй. self-induction [,selfin'dxkfn] n бар. худилко, илко ба худ, худиндуксия. self-interest [,selfmtrist] п хешкомй, нафъи шахей, худбинй, худпарастй. selfish L'seliiJ] а худписанд, худпараст, худ- бин, худхох. selfishness ['selfijms] и худписандй, худпараст й, худбинй, худхохй. selfless [’selfhs] а фидокор, аз худ гузашта, чонфишон. self-loading [,selfloudiij] а худкор, худпур- кун (сило у;). self-love [,selflxv] п худписандй, худбинй, худхохй, худпарастй. self-made [,self meid] а худсохт. self-opinmon ['selfa'pinjan] а худбовар, магрур, якрав. self-opininoned ['selfo'pmjaneitid] а худбовар, аз худ розй, худхурсанд. self-praise [,selfpreiz] п худтаърифкунй; Self-praise is но recommendation. Зарб. ~ Худро таъриф кардан пунба хоидан аст. self-portrait [,selfpo:tnt] п худнигора (тас- вире, ки кас аз худаю кашида бошад), авто- портрет. self-possessed [,selfpa'zesd] а хунсард, ботам- кип, вазнин. self-possession [.selfpa'zejh] п худдорй, хунсардй, матонат, тамкин, вазнинй. self-preservation ,self,preza'veijn] п худмухо- физаткунй, худнигахдорй, хештанпой.
-725- senate self-propelled [,selfpra'peld] а худкашиш, худпарвоз. self-recording [,selfra'ko:dirj] а хуцнигор, худсаб ткунанда. self-regard [,selfn'ga:dj n худписандй, худбинй. self-reliant [,selfn'laiant] а мутмаин бо худ, эътимод ба худ. self-respect [.selfns pekt] п иззати нафс, эхтиром ба худ, хурмати нафсн худ. self-restraint [,selfris'treint] а пархез, худдорй, худлагомй self-sacrifice [,selfsaekrifais] п худфидокуни, цонфишонй, худкурбонкунй, фидокорй. selfsame [,sclfseim] а хамон, худаш, айн, айнан хамон. self-seeking [,selfsi:kig] 1. п тамаъ, озмандй; 2. а тамаькор, судну, озманд. seff-senice [,self so: vis] n худхизматрасонй, худоварй (dap тарабхона ва г.). self-starter [,selfsta:to] n худогоз, худко- рандоз, худ ба худ шуруъшавлнда. self-study [,selfsUdi] п худомуз, худомузиш. self-styled [,self staild] а худномида, хулхопда. self-sufficient [,selfso'fijont] а худкифо, худбасанда, худписанд. self-sufficing [,selfso'faisin] а мустакил, зо- тан мухим. self-suggestion [j.selfso'dgestfon] п худтал- кинкунй, худпешниходкунй. self-supporting [,selfso'po:tii)] а мустакил, пардохти хазинахои худ, сохибихтиёр. self-teaching [,selftilfirj] ниг. textbook, self-will [,selfwil] n худсарй, худраъйй. self-willed [,self wild] худсар, худраъйй. self-winding [,self waindin] а соати худкер. sell [sei] v (sold; sold) 1) фурухтан, ба фуруш расондан, фурухта шудан: That store sells shoes. Дар ин магоза пойафзол фурухта ме- шавад. 2) хиёнат кардан: A man who sold his country Map де, ки ватанашро фурухтаст. 3) фиреб додан, фирефтан; 4) фурушандагй кар- дан; 5) барбод додан, аблахона аз даст додан; 6) таслим кардан, додан; buying and selling хариду фуруш; Don’t sell the bear’s skin before you’ve caught it. Зарб. ~ Бача дар шикам, номаш Рустам, sell off арзон фурухта; sell out фурухта гамом кардан, хама чизро фурухтан: The tickets are sold out. Х,амаи билетхо фурухта шуданд. sell up амволи шахси карздорро дар музояда фурухтан. seller ['sela] п фурушанда (кас), дорой бо- зори тез, пурхаридор (.мол); best seller моли бозоргир, китоби бозоргир. sell-out ['selaui] п 1) амер. гуфт. фурушй куллии билетхо; 2) комилан ба фуруш рафтан; 3) хамаи сахмияхоро фурухтан. selvage, sehedge [selvidg, 'selvedx] п хошия, кансра, гирдбоф, рах (либос) selves [seivzjp/ аз self. semantic [si'maentik] а семантики, маънои, вобаста ба маънй. semantics [si'meentiks] п pl заб. семантика, маъношиноей (як сацаи илми забоншиноей). semaphore [’sernofo:] 1. п семафор, чароги рахнамо (ро:ри ох;ан); мухобира ба парчами дастй (бар бащр); 2. v нишонсонй кардан, бо парчами дастй мухобира кардан. semasiology [si.rr.eisi’oladji] н семасиология, маъношиноей (як сиуаи илми забоншиноей). semblance [’semblons] п 1) монанди, хаммонандй, шабохаг, шабех; a feeble sem- blance of хаммонандии ночиз; 2) киёфа, симо; under the semblance of дар симои, бо бахонаи; 3) нусха, рУгир, тасвир, акс; 4) вонамуд, та зохир, шакли зохирй, намуд, киёфа, афту андом: to put on a semblance вонамуд кардан. semester ['sernasto] и 1) нимсола, давраи шашмоха, 2) нимсолаи тахсил, нимсолаи омузиш (давраи тахсили 16 хафтау. semi- [’'semi] pref ним-, нима-, нисф-: semi- circle нимдоира; semi-conscious нимахушёр, нима огох- semicircle [,semi,so:kl] п нимдоира. semicolon [,semf koulon] п нуктавергул. semicolonial [,semi'kouloniol] а ниммус- такил, зохиран озод, вале амалан тобеъ. semifinal [rsemi'fain31] п ниманихой, нимфиналй (мусобикр ваг.). semiindipendent [,semi'mdipendont] а ним- мустакил. seminar [,semi'na:] п машгулияти амалй, се- минар. seminary [Чепнпэп] п (pl sem.riar.es) 1) до- нишкадаи илохиёт; 2) мадрасаи хусусй; 3) киштгох, парваришгох, гармхена барои гиёххо. semiofficial [,semia'fifal] п нимрасмй, нима- вобаста (ба оавлат ва г.). Semite ['si:mait] п нажоди сомй (монанди яхуоиён. аоаб^о, ашуроауо ва фишикихо) Semitic [si'mitik] 1. п забонхои сомй (ибрй, арабй ва г.). 2. а аз нажоди сом, вобаста ба нажоди сомй. semivowel [,semi'vauol] п фон. нимсадонок. semolina [,sema'li:no] п кашк. sempshess [,semps’tns] ниг seamstress. senate ['senitj n l) сенат (дар асл шурои рши- сафедон), шурои илмии баъзе дочишгоххои ИМА; 2) шурои олии давлатй (Рими Кадим):, 3) чаласаи сенат;
senator the US Senate Сенати ИМ (номи яке аз ду маулисуои цоиунбарор дар Конгресса ИМА ). senator ['senate] п сенатор, узви мачлиси сенат; намояндаи мачлиси сенат. senatorial [,sena'to:rial] а сенатора, вобаста ба сенаторхо. send [send] v (sent; sent) (for - барии) 1) фи- ристодан, равона кардан, ирсол доштан/ кар- дан; 2) тухфа кардан; 3) партофтан (тубро); send away фиристодан, равона кардан, ирсол доштан; send back пас фиристодан, баргардондан; send down хорич кардан (аз динишгоу); send for даъват кардан, фаро хондан, дунболи касе ё чизе фиристодан; send forth пахн кардан, баровардан, берун додан (садо, дуд ва е.), дод задан ё кашидан; send in додан, фирситодан; send off фиристодан, ирсол кардан, пеш кар- дан, рондан; send one to Coventry бо касе муошират катъ кардан; send out мунташир кардан, пароканда кардан; send to the chair da воситси курсии барки катл кардан; send up а) боло фиристодан, фарозондан; б) махкум ба зиндон кардан, аз озодй махрум кардан; в) масхара кардан; send word хабар додан, огох кардан; То send owis to Athens. Зарб. ~ Филро ба Хиндустон бурдан. sender [sends] п ирсолкунанда, фиристо- начда. send-off ['sendo:f] п 1) маросими падруд, гусел; 2) маросими огоз; 3 ташаббус; мач. огоз, кушоиши кор: give a send off ташаббус нишон додан. Senegal [,scni'go:l] п Сенегал. senescent [se'nessnt] а солхурда, рубапирй, дар холи пиршавй. seneschal ['samjal] п таъ. сармубошир, сар- пешхизмат. senile ['simail] а пирона, вобаста ба пирй. senility [si'mhti] п пирй, кухансолй. senior ['si:'njs] 1. п 1) иршод, калонтар (дар синну сол); шахей бузургтар, шахей собикадор; 2) (бо харфи калон) падар (дар баробарй писар Junior): Robert Brown, Senior Роберт Браун, падар; 3) донишчуи соли охир, хатмкунанда; (senior) high school амер, мактаби миёна (барои кудакони аз 14-15 то 18 сола); 2. а солхурда, пир, пиронсол, кухансол. seniority [,si:ni'oriti] п (pl seniorities) 1) ир- шодият, мехтарй, пурсобикагй; 2) калонй, солмандй, пиронсолй, бознишастагй. sensation [sen'seijn] п 1) эхсос, хиссиёт, хис, таъсир: She had a sensation that something was wrong. Чунон хис мекард, ки вокеае pyx дода- '26 - аст. 2) хангома, шур, галгала, чушу хуруш, шур ва хаячон: News of the first man-made sa- tellite caused a sensation. Хабари парвози на- хустин хамсафари сунъии замин боиси хангома шуд. sensational [sen'seijnal] а хангоманок, хангомаомез, гулгулапгез, хаячонангез. sensation-monger [sen'seijn,mAijga] п пахн- кунандаи овозахои хаячонангез. sense [sens] 1, п 1) эхсос, хис, хуш: Нс has а keen sense of humour. Вай хисси нозуки хачв дорад. 2) pl хуш: Не came to his senses at last. Окибат ба хуш омад. 3) маънй, мафхум: There was no sense in doing that. Ин корро кардан хеч маънй надошт. 4) акл, хирад, мантик; a man of sense марди маъкул; common sense акли солим; Не is out of his sense. Хушаш парешон аст. in a sense то андозае, ба иборае, аз як назар; make sense маънй доштан, кобили дарк будан, маъкул будан; talk sense мантикй ran задан; 2. v 1) дарк кардан, фахмидан; 2) эхсос кардан, пай бурдан, хис кардан- Не sensed that someone was m the room. Хис кард, ки касе дар хона аст. senseless ['senshs] а 1) бехис, бехуш, азхушрафта: Не lay senseless. Вай бехуш мехо- бид. 2) бемаънй, гайримантикй, аблахона, ахмакона: That was a senseless thing to do. Ин корро карлан бемаънигй буд. sensibility [,scnsi'biliti] п (pl sensibilities) хиссиёт. хассосият. эхеосот, нозуктабъй. sensible ['sensebl] а 1) кобили мулохиза, боакл, дорой акди солим, дарккунанда, хассос; 2) акдона, маъкул, хирадманд, мантики: a sensible suggestion пешниходи мантикй. sensitive ['sensitiv] а 1) хассос, зудангез, ан- гезпазир: a sensitive ear гуши хассос; 2) зудосеб, зудранч, зулдард; 3) осебпазир, хассосият нисбат ба чизе: sensitive to moisture осебпазир нисбат ба рутубат; sensitive to eggs хассосият нисба-r ба тухм; 4) дакик, зариф, резакор: a sensitive thermometer хароратсанчи дакик. sensitivity [,sensi'tiviti] п кобилияти хис, хассосият; зудранчй. sensitivness ['sensitivms] п хассосй, хассосият. sensory ['sensari] а хиссй, хассосй, сенсорй. sensual ['sensjual] а 1) чисмй, танй, нафсонй, баданй; 2) шахвонй, шахватангез, шахватпараст. sensuality [,sensju'aehti] п шахвоният, шахватпарастй. sensuous ['sensjuas] а хиссй, вобаста ба эхсос, эхеосангез, пурэхсос, эхеосотй. sent [sent] past ва р. р. аз send.
-727- sergeant sentence [sentans] 1. n 1) чумла: copies sen- tence чумлаи мураккаби тобеъ; compound sentence чумлаи мураккаби пайваст; I didn’t understand the last sentence. Чумлаи охирро нафахмидам. 2) хукм, фатво, раъй: The judge passed a severe sentence. Додрас хукми сахт баровард. 3) гуфт. хикмат, андарз, панду насихат; 2. v хукм кардан, махкум кардан, хукм со- дир кардан: Не was sentenced to a fine. Уро ба чарима хукм карданд. sentenced to death хукми катл гирифтан; under the sentence of death ба хукми катл махкум шудан. sententious [sen'ten] as] а фишурда, кутох ва иурмагз, пур аз панду амсол, насихатомез, пандомез sentient ['senjant] а хиску нанда. эхсос- ку нанда. sentiment ['sentmiantj п 1) эхсос, эхсосот, хиссиёт: patriotic sentiments хисси ватандустй; 2) pl фикр, акоид ва афкор: public sentiments афкори чомеа; 3) тамоил, гароиш. sentimental [,senti'mentl] а риккатовар, рахмдил, эхсосоти. sentimentality [,sentimen't<Ehti] п (pl senti- mentalities) тамоюл ба гулув дар баёнй эхсосот, ох ва нолаи гулувомез, риккат. sentinel ['sentinel] п аскари каровул, по- сдор, нигахбон, посбон. sentry [,sentri] п (pl sentries) yap. нигахбон, каровул, сарбози дидбон, посдор: stand sentry нигахбонй кардан. sentry-box ['sentri,bnks] п каровулхона, сарпанохи каровул/ нигахбон. separable ['separablj а чудоицазир, чудокарданй, цудошуданй. separate 1. a ['sepnt] 1) чудо, чудогона, алохида: Jack and his two sisters had separate rooms. Чек ва ду хохараш хонахои алохида доштанд. 2) махсус, гайриодй, шахей; 3) танхо, яккаьу танхо, тока; 2. v ['sepnreit] 1) чудо кардан, бахш кардан, таксим кардан- These two towns are separated by a river. Ин ду шахрро дарё чудо мекунад. 2) чудо шудан, бахш шудан: They talked until midnight, then said goodbye and separated Онхо то нимашаб сухбат карданд ва баъд хайру хуш карда чудо шуданд. 3) алокаро кандан, аз кам чудо шудан (зану шавуар); 4) дастчин кардан, чудо гузоштан, чудо кардан; 5) баромадан, аз чо баромадан (устухон ва г.); separate the sheep from the goats мау. одамхои хубро аз бад чудо кардан. separation [,scpa'rei(n] п 1) чудой, чудосозй, таксимот: a separation into two parts чудой ба ду кием; 2) чудой аз хамдигар: after a separa- tion of five years пас аз чудоии панчсола. separatist [’separatist] п чудоихох, чудои- талаб, чудоигаро. separative ['separativ] а чудогар, чудо- кунакда, чудоиангез. sepoy ['si:poi] п (аз решай форси: сипоуй) хиндии дар хизмати артиши англисй. September [sep'temba] п сентябр l.i.wj; by September то мохй сентябр. septennial [sep'tenjal] а хафтсола, хар хафт сол як бор, хкфтсолй, дар давоми хафт сол як бор septic ['septik] 1. п гандобдон, хавзи гандоб; 2 а септики, чиркй, гандишй. septicaemia ['septi'si:mia] п тиб. полишти хунй, вайроншавии хун. sepulcher ['sepalka] ниг. sepulchre. sepulchre [ sepalka] n 1) гур, кабр, макбара, эромгох; 2. v ба хок супурдан. sequel ['si:kwal] п натича, окибат. sequence ['si:kwans] п 1) тартиб, ришта, сил- сила, занчира; 2) грам. мутобикат, тобеият: sequences of verbs мутобикати шаклхои феълй. sequent ['si:kwant] а оянда, навбатй, пай дар пай. sequential [si'kwanfal] а 1) батартиб, мурат- таб, пайьаста; 2) давомдихандаи чизе. sequester [si'kwesto] v чудо кардан, мачзоб кардан, аз назар дур кардан, мусодира кардан \амвол). sequoia [si’kwoia] п гиёх,. дарахти сурх, да- рахти калон. sera [si are] pl ниг. serum. seraph f'serof] n (pl seraphs or seraphim) my. сероф, малак, фаришта (чамъ серафим). Serb [so:b] ниг. Serbian Serbian [sa:bjanJ n 1) ахли Серб, миллати Серб; 2) забони серой; 2. а сербй. sere [sis] а хушкида, хушк, пажмурда. serenade [.sen'neid] 1. мус. п овоз ё охан1и шомгохй ва ошикона, серенад, мусикй/ оханги серенад; 2, v серенад хондан/ навохтан. serene [si'rfcn] а соф, беабр, равшан (хусусан осмон): a serene sky осмони соф; 2) ором, матин, сроста: a serene lake кули ором. sereneness [si'rimis] п 1) софй, равшанй; 2) мау. оромй, матонат. serenity [si'reniti] п (pl serenities) 1) оромй, софй (об ва осмон), беабрй; 2) матонат, бузургворй, оростагй, оромиш. осудагй (инсон); 3) бо уарфи калон ва пас аз Your, His, Her: Your Serenity Чаноби Олй. serf [ga;f] n гулом, раият, ранчбар, одами захматкаш; крепостной\дар Россия). serfdom ['so:fdom] п хукуки крепостной, ни- земи феодалй, гуломй. sergeant ['sa:djont] п yap б. сержант.
serjeant-at-arms - 728 - serjeant-at-arms |'sa:djantat‘a:mz] n маъму- рп хифзи низоми и ал аса, маъмурй интизомот (пар гамент ва г.). serial ['siarigi] 1. п 1) роман, филм (аз чанд k,uim иборат бу да), 2) фаслнома, мохнома, нашрияи гох-гохй; 2, а чандгона, чандбахшй, сериал, дунбо- ладор, мусалсал: a serial film филми мусалсал ва чандбахшй; 2) навбатй, даври, тардибй: serial mumber радами тартиби. sericulture ['sen,kaltfaj п кирмакпарварй, парварипти кирми абрешим за истедсоли аб решим. series ['siaritz] п (pl ив намеш.) ришга, зандира, катор, гурух, силсила, радиф, соф, мачмуа, .даста, фехрист: a senes of lectures як силсила лексияхо serious ['sianas] а 1) чиддй, бешухй; 2) мухим, вахим, чонфасо, хатарнок: a serious illness бемории вахим; a serious wond захми хатарнок; Are you serious? Чидцан мегуед? serious minded дорой фикри чиддй. seriously ['siaricsh] adv чиддан, ба таври чиддй. seriousness ['sianosms] п чиддият: Do you realize the seriousness of the situation. Оё шумо чидлияти вазъро дарк мекукед? sermon ['sa:manj и хутба, сухалрочй, ваъз, нутк, хитоба, гуфтор. serpent ['sa pant] п 1) мор, мори афъй; 2) мац. одами хилагар, шайтон, иблис. serpentine ['sa:pantam] 1. а 1) моршакл. морсон, морй, мормонанд; 2) хилагар, мор- сифат; 3) морпеч, печ андар печ, печопеч, пурпеч; 2. v печ хурдан, морпеч шудан. serried ['send] а чафешуда (кшпф ба китф), бо хам фишурда, хамфишурда. serum ['siaram] п (pl sera) физио зардоба. servant ['sa vant] п 1) хдзматгор, навкор, пешхизмат, капиз: They kept servants. Онхо хизматгор доштанд. 2) корманд муассисаи давлатй): public/ civil servants кормавдонп идораи давлатй; курсикишин: your obedient servant камтарини шумо, бандаи шумо. servant-girl [’sa:v9ntga;l] п каниззк, хизмат- гордухтар. servant-maid ['sa:vantmeid] п хпзматгер (зан). serve [sa.v] v 1) хизматгорй кардан, навкарй кардан, чокарй кардан, пешхлзматй кардан; 2) хизмат кардан, хизматгузорй кар- дан, анчоми вазифа кардан: This box will serve as a table. Ин куттй хамчун миз хизмат мекунад. Не served his country well. У ба ватанаш хуб хизмат карда буд. 3) хизмати низомй кардан, хизмати низомиро анчом додан: Не served in the army for twenty years. Вай бист сол дар хизмати низомй буд. 4) кро. хостгорй кардан; 5) хизмат расондан: The bus serves the villages in 1he hills. Автобус ба дехахои кухй хизмат мерасонад. 6) овардан, кашидан, додан (хурок ва г.): She served the soup. Вай шурбо овард. 7) ба дард хурдан, ба кор хурдан, ба чои чизе ба кор бурдан; 8) зиндонй будан, дар зиндон гузарондан; 9) ба дард хурдан, ба кор хурдан, ба кор рафтан (ба чои чизе)', If my memory serves. Агар иштибох накунам... If the occasion serves агар хофизаам ёрй расо- над... It serves him/ her right! Хдккаш хамин! Сазояш хамин! Дазояшро ёфт! serve a sentence мухдати чазоро буд кардан; serve as ба сифати чизе хизмат кардан, ба чои чизе кор бурдан; serve for барои чизе короям будан, кор омадан; serve out додан, гаксим кардан; serve round давр зада хизмат кардан (дар хурокхурй . serve two masters хизматгорй ду хода будан. serve up овардан, кашидан, додан (хррок eat.): serve with таъмин кардан, додан; service ['so:vis] 1. п 1) дафтар, дастгох, вази фа, хизмат, кор: the diplomatic service вазифахои аипломатй; communication service дастгохи алока: intelligance service дафтари чосусй; 2) идора, созмон; 3) National Security Service Идораи Амниятп Миллй; 4) хизмат- расонй: The service in this hotel is excellent. Дар ин мехмонхона хизматрасонй ба дарачаи аъло аст. 5) хизмат: I am at your service. Ман дар хизмати шумо. Can I be of service to you? Ягон хизмат карда метавонам (барои шумо)? 6) навкарй, пешхизмати, хизматгорй, чокарй. 7) хизмати низомй, хизмат дар артиш: 8) таъмир, сервис: auto sale and service фуруш ва таъмири автомобил; 9) хизмат ба худо, ниёиш, маросми мазхабй; 10) сервис (дастаи зарфхои хурок- хурй), 11) ХУК- огохномаи суд; 2. v 1) хизмат кардан, хизматгорй кардан; 2) таъмир кардан; at one’s senice дар хизмати касе; in service мавриди истифода; машгули хизмат; of ervice муфид, кумаккунанда; service charge кормузд, музди хизмат. serviceable ['so:visabl] а 1) кобили истифода, бадардхур, муфид; 2) мустахкам, бодавом, поё, устувор. serviceman ['sa:vismten] п (pl servicemen) 1) хизматчии низомй/ харбй; 2) таъмиргар, меха- ник. serviette [,so:vi'et] фр. п дастмоли сари миз, сачок, дастмоли суфра. senile ['sc:vail] а навкарона, гуломона, чо- ка рона.
servility [so:'viliti] n (pl servilities) хушомадгуй, лаганбардорй, гуломй. servitor ['so:vita] n хизматгор, петхизмаг, чокар, навкар. servitude ['so.vitju:d] n бандагй, гуломй; навкарй, чокарй, истисмор. sesame ['sesorni] п 1) гиёх. кунчид; 2) донаи кундид. session ['se[n] п 1) чаласа, мачлис, нишаст, Чирга: a plenary session чаласаи навбатй; 2) давра, нимсола (омузши): spring session ним- солаи бахорй; 3) ичлосия: an extraordinary session ичлосияи фаврй; in session боз. дар чараёп. set 1 [set] п 1) даст, даста, дойра, як даст: а set of books дастаи китобхо; a complete set of Shakespeare мачмуаи пурраи осори Шекспир; 2) радио (инч. radio set); телевизор (инч. televi sion set): Is your set (television) working? Теле- визори шумо кор мекунад? 3) гурухи одамон; dinner set як даста табакхо; literary set доирахои адабй. set II [set] v (set; set; pres. p. setting; 1) мондан, нишондан, гузотшан: He set the lamp on the table. Вай чарогро болои миз гузошт 2) додан/ супоридан (вазифа, кор): The teacher set the children a difficult problem. Муаллим ба кудакон вазифаи мушкил дод. 3) нишастан (рфтоб, мох;): The sun has set Офтоб нишаст. 4) таъин кардан, муайян/ маълум кардан: They set the time of their meeting for 6 o’clock Онхо чаласаро дар соати шаш таъин карданд; 5) насб/ васл кардан; 6) оташ задан, оташ ги- рифтан; 7) мухр задан; 8) шинондан, коштан (гиёх;ро); 9) ба самти муайян харакат кардан; 10) тез кардан, кайрок кардан (асбобро); 11) мукаррар кардан (нарх ва г.); 12) танзм/ ми- зон кардан; 13) ба чо андохтан, бастан, устухонбандй кардан; 14) руи тухм нишастан (паранда); set a razor покуро тез кардан; set a saw дандонхои арраро гардондан; Set a thief to catch a thief. Зарб. ~ Дуздро каракчй мезанад. set about огоз кардан, cap кардан, шуруъ кар- дан: Не set about building a boat. Вай ба со- хтани каик огоз кард. set against мукоиса кардан, мукобил гузоштан, тарозбандй кардан; set an example мисол шудан, мисол нишон додан; set арап ба киемхо чудо кардан; set ashore ба сохил фуровардан; set aside чудо кардан, канор гузоштан, як су мондан, канор андохтан; пасандоз кардан: I’ve set aside some books for you Ман чанд китоб барои шумо чудо кардам. set at ease тасалло додан, ором кардан; set at liberty/ free озод кардан; - 720 - set-down set back акиб андохтан \пешрафтро); set before баён кардан, изхор кардан; set by як cj мондан, нигох доштан, эхтиёт кар- дан; set down а) гузоштан (ба замин); б) навишта гирифтан, нигоштан, ёддошт кардан; в) фуро- вардан (мусофиронроУ г) нисбат додан, пин- доштан; set eyes on дидан, нигарондан; set forth тасвия кардан, изхор кардан, равона шудан; set forward пешниход кардан, пеш бурдан; set ft ее озод кардан; sei in motion ба харакат даровардан; set in order ба тартиб даровардан; set in омадан, даромадан (фасли сол): Winter has set in early this year. Зимисгон имсол барвакт омад. set off/ out ба pox баромадан: They set off on a trip. Онхо ба саёхат барсмаданд. sei on fire дарги рондан, алов мондан, оташ задан; set on игво кардан, гавго андохтан, таргиб кардан; set one’ teeth дандон ба дандон фишурдан: set one's face against катъиян зид баромадан. мухолифат кардан; set out ба фуруш/ тамошо баровардан; set over дар мадди аввал гузоштан, set sail ба шино баромадан; set store by бахои баланд додан; set the table миз оростан; set to music ба оханг даровардан; set to work корро огоз кардан; set up а) бардоштан. афрохтан: A monument to the victims of the war was set up there. Ёдгорй ба курбонихои чанг дар он чо афрохта шуд. б) таъсис кардан, ташкил кардан: A special com- mittee was set up. Кумитаи махсус таъсис гар- дид. set up a blockade дар .мухосира гирифтан; set upon хучум кардан; set 111 [set] 1. п 1) самт, тараф, чараён (ша- мол ва г.); 2) тарх, намуд; 3) навда, буриш, нихол; 4) мачмуъа, даста; 5) даст, сервис (зарф); 6) дастгох (телевизион ва е.); 7) гурух; 8) катама, нихол; 9) тарзи буриши либос, 10) гуруб; 2. а 1) бехаракат, карахт; 2) беандеша, бемулохиза (максад); 3) маълум, муайян, мукаррар; 4) омода; 5) часур, бочуръат; 6) буридагй, буридашуда, турушшуда (шир); 7) сахтшуда (семант ва г.); 8) нишаста, фуруд омада (офтоб ва г.). setback ['set'bask] п 1) монеа, боздошт, аксу- ламал; 2) пасравй, акибнишинй, бозгашт, ши каст (нарх ваг.); suffer a setback ноком шудан. set-down ['set,daun] п 1) зарба; 2) таъна ма-
set-off -730 ломат. set-off f'set'o:f| n 1) ороиш, ородихй. зинат дихи; 2) таззод, зиддият, акс. set-out ['set,autj п 1) огоз, ибтидо; 2) намоишгох. settee [se'ti:] п кати хурд, нимкат. setter ['seta] п саги шикорёб, саги паранда- ёб. setting ['setirj] 1. pres. р. аз set II: The sun is setting. Офтоб мешинад. 2. n 1) мухит, вазъ, манзара: Their house is in a beautiful setting. Хонаи онхо дар мухити хеле зебо чойгир шудааст. 2) манзараи намоиш, ороиши сахна, сахна: a wonderful setting for a play ороиши аълосифати намоиш; 3) танзим, мизонсозй; 4) чойи нигин; 5) зами- на, руйдодгох, замон ё махалли руйдод (филм ва а.); 6) тухмхое, ки паранда руи он хобида- аст. settle ['setl] v 1) сокин шудан, маскан гирифтан, нишастан, мухим шудан, карор гирифтан (инч. settle down): Не settled in Chi- cago. Вай дар Чикаго сокин шуд. 2) нишастан: Не settled himself in the chair. Вай болои курсй нишаст. 3) ба тартиб даровардан, сарву сомон додан/ бахшидан, танзим кардан, рафъ кардан: They have settled their difterences. Онхо ихтилофоти худро рафъ карданд. 4) хал кардан, халлу фасл кардан: Nothing has been settled yet. Х,сч чиз хануз хал нашудааст. 5) карор додан, чойгузин кардан/ шудан; 6) куч кардан, кучидан, кучондан, мухочират кардан; 7) фуру нишондан, хобон- дан; 8) такшин кардан, тахнишин кардан; 9) соф шудан, тахшин шудан; 10) ором кардан/ шудан, таскин додан; 11) пойдор кардан, побарчо кардан, устувор кардан; 12) пази- руфтан, кабул кардан; settle a question масъаларо хал кардан; settle down зан гирифта хонавода ташкил додан; ором гирифтан; settle down to work ба кор огоз кардан; settle for конеъ будан бо, розй будэн; settlement ['setlmontj п 1) танзим, банизомдарорй, тавофик, халлу фасл, расидагй, рафъ (масъала): a negotiated peace settlement танзими мусолиматомез бо рохи музокирот; 2) кучгох, мочдгох, махалли истикрор, нишем: New York was a Dutch set- tlement. Нию Йорк махалли истикрори голландихо буд. 3) маскан, дехкада, зистгохи дурафтода: a settlement in the woods маскан дар чангал; 4) кароргирй; 5) пардохт; 6) фурунишинй, амалй нишастани хок; 7) амер. шахрак (дар иёлатхои уанубии ИМА). settler ['setlo] п 1) сокин, бошанда, мухочир, кучгар, муким (дар цои нав); 2) дале- ли катъй/ асоснок; 3) сепаратор (дастгоу). settlings ['sethpz] п pl такшин, маводи такшиншуда. set-to ['set'tu:] п (pl set-tos) 1) муштчанг; 2) задухурд, кашмакаш. set-up ['setxp] и 1) андом, комат; 2) амер. сохт, тарз, таритиб, созмон; 31 вазъ, вазъият. seven fsevn] пит хафт, адади хафт, шумо- раи хафт sevenfold ['sevnfould] 1. а хафткаратй, хафтчанд; 2. adv хафт баробар зиёд. seventeen [,sevn'ti:n] пит хабдах; sweet seven- teen гул-гулшикуфии чавонй. seventeenth [,sevn'ti;n0] а хабдахум, хабдахумин. seventeenth [,sevn'ti:n0] n кисмати хабдахум. seventh ['sevn0] а хафтум, хафтумин. seventh ['sevn0] n кисмати хафтум. seventieth fsevntii0] а хафтодум, хафтодумин. seventieth ['sevntn0] n кисмати хафтодум seventy ['sevnti] num хафтод; the seventies солхои хафтодум. sever ['sevo] v 1) чудо кардан/ шудан, аз хамдигар чудо кардан, дур афтодан; 2) катъ кардан/ шудан, буридан, пора кардан/ шудан, гусастан, канда гирифтан, даридан, дарондан. several ['sevrol] 1. pron чанд, чандин, бешу- мор: several new books чандин китобхои нав; 2) якчанд, бархе аз, чандто, баъзе, махдуд: only several months факат якчанд мох; 2. а 1) чудо, чудогона, алохида, мушахлас, хос; 2) мухталиф: several opinions акидахои мухталиф. severally ['sevroh] adv чудогона, чудо-чудо, ба танхой. severance ['sevoransj п катъ, буридагй, чудошудагй. severe [si'via] а 1) тез, чидди: a severe look нигохи чиддй; 2) вазнин, шадид, сахт (касалй); severe competition ракобати шадид; токатфарсо (дард): a severe illness касалии сахт; 3) душвор, мушкил, чонфарсо: under severe difficulties дар шароити мушкил; 4) истехзоомез, захролуд, нешдор. severely [si'Visit] adv чиддан, сахт, шадидан. severity [si'venti] п 1) сайт дили, берахмй, сахтгири; 2) чилдият (интизом, маракауо ва г.); 3) шиддат, сахтй, душворй, токатфарсой. sew [sou] v (sewed; sewed, sewn) 1) духтан, кук задан, кик задан; 2) дузанцагй кардан, бо дузандагй даромад ба даст овардан; sew down бо хам пайваст карда духтан, ни- шондан (тугмаро); sew in духта часпондан; sew on духта часпондан, шинондан; sew together бо хам духтан; sew up духта пушондан; sewn up жар. азобкашида, азобдида, монда, азиятдида.
-131 sewage ['sjundg] и оби ганда, гандаоб, харзоб, поргин, лашоб, коррез. sewer I ['sous] п дузанда, духтгар (шахе ё дастгох;). sewer II ['sjua] п коррез, кубури коррез. sewerage ['sjuandg] п гандаоббарй (аз рохи захкашй ё кубур), шабакаи гандаоброххо, коррез, канализатсия. sewing ['souii)] п дузандагй, духт, духт ва дуз, чокдузй, дабоедузй. sewing-machine ['souil)ma'Ji:n] п мошини дузандагй. sewn [soun] р. р. аз sew. sex [seks] п био. 1) дине, чинсият; нару модагй (дар уонварон); the fair sex чинси ла- тиф, занон; 2) гуфт. хаёти чиней, робитаи таносулй, димоъ. the sex шух. занон; the weaker sex чинси латиф; sextant ['sekstant] п секстант, чоёб (дастгохи сануидани баландии хуршед ва си- торагон). sexton ['sekston] и 1) хизматгори калисо; 2) турков. sexual ['seksjusl] а чиней, таносулй; вобас та ба нару мода будан наринагй, модинагй. Seychelles, the [sei'J’elz] п чазирахои Сейшел. shabbiness ['Jasbmis] п кухнагй, жандагй; жулидагй, касифй. shabby ['j’aebi] a (shabbier; shabbiest) 1) кухна, жанда, пора-пора; 2) жанцапуш, жулида, касиф; 3) паст, пастфитрат, нокас, бешарм. shack [Jaek] п амер, кулба, кошона, хонача. shackle [faekl] п (од. pl) 1) гул ва занчир, ишкел, дастбанд, побанд, занчири побанд ё дастбанд; 2) мау. монеа, домангир, махдудият; 2. v 1) занчир кардан, дастбанд ё побанд (ё Харду) задан, бо занчир махкам кардан; 2) .мау. махдуд кардан, монеъ шудан, боздоштан (озодии сухан ва г.). shade [feid] 1. п 1) соя (чизе): Не was sitting in the shade of a big tree. Вай дар сояи дарахти бузург менишаст. 2) тобиш (маъно), тобиши чило, навъи ранг: all shades of green тамоми тобишхои ранги сабз; all shades of opinion акидахои гуногуп; 3) соябон; 4) торикй, тирагй, сиёхй; 5) тафовути чузъй; 6) андак, кам, зарра; 7) шабах, рУх, арвох, тимсол: the shades of nights шабахи шаб; the shades of death арвохи мурдагон; 8) амер пардаи тире- за; 9) шишаи мухофизатй; 2. v 1) соя афкандан/ андохтан, тира кар- дан, тор кардан; 2) сояцор кардан, соярав- шап кардан; сиёх кардан, сурма кашидан, тор кардан (чашмро); 3) чилавгирй кардан, нушидан, пушондан, хифз кардан, пинхон ___ _ shaggy кардан (аз нур харорат ва г.): Не shaded 1ns eyes with his hand. Вай чашмонашро ба дасташ пушонд. 4) тагйири бисёр кам додан; 5) ба тадрич табдил/ иваз шудан (ранг); 6) амер. каме/ андак арзон кардан (нархро); cast/ put/ throw into the shade соя афкандан/ ан- дохтан; the shades дунё/ арвохи мурдагон. shadier ['jeidia] ниг. shady. shadiest ['jeidiist] ниг. shady. shading ['jeidirj] n 1) сояГндоз, соябон; 2) соязанй, соядоркунй (тасвир); 3) тагйири кам. тафовути кам. shadow ['Jaedou] 1. п 1) соя (хусусан сояи инсон ва чиз), акс, сояи шаклдор, тансоя; there is not a shadow of doubt заррае хам шубха нест; 2) pl мац. торикй, тирагй: nights shadows торикии шаб; 3) рух, шабах, арвох, тардис, назр; 4) андух, хузн, гам, 5) тасвир, инъикос (дар оина ва г.); 2. а 1) камтарин, камина, зарра, бисер кам: beyond a shadow and doubt бидуни камтарин шак ва тардид; 2) дилгир, андухофарип, гамовар; 2. v 1) соя афкандан, тира кардан, торик кардан; 2) дилгир кардан, ачдухангез кардан, гирифта кардан; 3) дунболи касе афтодан, каееро таъкиб кардан, аз пайи касе афтодан; 4) ба сурати шабах ба назар омадан; 5) дигар- гун шудан (ба тадрич); cast shadow догдор/ бадном кардан (каееро/ чизеро); in the shadow of sth or sb дар зери таъсири сахтй касе ё чизе. shadowy ['saedoui] а 1) соядор, соянок, пур- соя; 2) тира, торик, хира; 3) хаёлй, гайривокей. shady ['jeidi] a (shadier; shadiest) 1) соядор, сояафкан, пурсоя, соя: a cool, shady corner як гушаи салкини соядор; 2) тира, торик, сиёх, шабранг: a shady night шаби тира; 3) пинхон, нихон, сиррй; keep shady ноаён истодан; shady eggs тухмхои вайрон; on the shady side of беш аз (синну сол): She is on the shady side of fifty. Синни у аз панчох боло аст. shaft [Ja:fl] п 1) баданаи тир, хаданг (тиру камон); 2) тир, найкон; 3) найза; 4) сурохй, бадана (чох): the shaft of the well сурохии чох; 5) кон- coal shaft кони ангиштсан,, 6) дурахш, шуо, партав: shafts of sunlight партави офтоб; 7) сока, поя, тана (гиёх); 8) сока/ сутуни пар (парандагон); 9) пояи шамъдон; 10) меъ. танаи сутун; 11)д\дкаш shag ['Jajg] а намадин, жолида, намадмо- нандшуда (муй, пашм). shaggy ['Jsegi] а парешонмуй, пахмок, паш- молуд, пурмуй. пурпашм, жулидамуй, сер- пашм: a shagy dog саги серпашм.
shagreen____________________________________ shagreen [fs'gnm] n согарй, кемухт, чармй асп ё улог. shake [feik] 1. и 1) такой, харакат, чунбиш, ларз, ларза, ларзиш. зарба: Не gave the apple tree a shake. Вай дарахти себро афшонд. 2) харакати пасу пеш, лакй; 3) амали даст додан, дастфишонй, дастфушурй, даст додан; 4) сарчунбонй; 5) шикоф, таркхурдагй, дои ка фида (иарахт); 6) гуфт. лахза, дам; 7) гуфт. зилзила; the shakes габларза; 2. v (shook; shaken) 1) гакон додан, такон- дач, афшондан' to shake a mulbery tree дарах- ти тутро афшондан; 2) ларзондач, ларзидан, чунбидан: Не was shaking with fear. Вай аз таре меларзид. 3) чунбондан: She shook her head in answer to his queslion. Дар чавоби ca- волаш вай сарашро ба аломати инкор чунбонд. 4) афшондан, пошидан (намак ва г.); 5) мач. такони рухи додан, ошуфта кардан/ шудан, ба ларза овардан, ба ларза дарсвар- дап: The news shook him. Хабархо уро ба лар- за оварданд. 6) сует кардан/ шудан; 7) вайрон кардан (хонаро); 8) андохтан, пахн кардан, гуетурдан (дастархон ва е.); 9) мус. садоро ларзондан, чах-чах задан, КВ такой хурдан; I am shaken. Мач дар хайрат (изтироб) кастам. in a couple of shakes зуд, дар як лахза; no great shakes маъмулй, на мисли оши дахонсуз; shake down а) афшондан, такондан, фуруд овардан (мева ва г.); б) вайрон кардан (хонаро); в) пул аз касе кашидан; shake hands дастфишурда всхурн кардан, даст додан; shake off а) афшондан (чангу губор); б) бархам задан, халос шудан аз: I can't shake off my cold. Ман аз зуком халос шуда наметавенам shake one’s head cap такой додан, cap чумбондан (бо аломати инкор); shake one's finger/ fist at sb бо ангушт/ мушт касеро тахдид кардан; shake out кушодан (бодбон ва г.); shake somebody ар ба хаячон овардан (касеро); shake sth чр шиппондан, такой додан, махлут кардан (бо такондан); shakedown [’jeik'daun] и 1) бистари норохат, бистари кохй. тахти хоби саридастй; 2) гуфт. базурситонй (пул ва г.). shaken ['Jeikn]р р. аз shake 2. shake-un ['jerkop] п тагйири сиёсат, ивазкунп (шах сони мансабдор). shako ['Jaekou] п кулохи низомй. shaky ['jeiki] а 1) ларзон, ~ашаннич; ликконак, чунбонак, 2) луд, ноустувср, гайри добили итминон, гайри мустанад; 3) асабй, ошуфта, нигарон; 4) гайри добили итминон, заиф: shaky evidence санади гайри кобили - 732 - итминон. shale ['Jeil] п мин. вараксанг, паламсанг. shall Lfacl] aux v (should) 1) ф. ёр. барои со- хтани замини сяноаи шахей 1 тануо ва ц.: а) хохам-, хохем-: I shall probably go tomorrow. Эхтимол фардо хохам рафт. We shall have fi- nished it by ten. To соати дах ин корро тамом хохем кард, б) метавинад низ бо феъли замони хозира-оянда ифода шавад'. I shall come to- morrow. Ман пагох меоям. Shall we be back in time? Mo дар вакташ бармегардем? 2) ф. моОалй дар шахей 2 ва 3 шак. тануо ва ц. маънои: а) фармоиш, ваъда, тахдид ва уатъиятро ифода мекунад'. Не shall not catch me so easily next time. Дафъаи дигар у маро бо осони канидаи намставопад. You shall pay for this! Ту чавоби ин корро медидй! б) уатмият ва боистанро ифода мекунад бояд, мачбур асг, мачбурй, хохй, хохад: They shall be on the spot at nine. Онхо бояд соати панч дар чо хозир бошанд. You shall do this immediately. Шумо ин корро фавран ичро хохед кард. You shall listen to my advice. Шумо ба маслихати ман гуш хохед дод (ё мачбер уастед гуш диуед). We shal see what we shall see. Зарб. ~ Хобатро ба об гуй. shallop ['Jaelop] n шоир. за врак, каик, shallow ['Jselou] 1. п камобй, пастобй. туну- коба, 2. а камоб, пойоб, пастоб, тунукоб; мац. сатхй. зохирй, сабукпоя, кутохбин; Shallow streams make most din. Зарб. ~ Гови беширро овозаш баланд. 3. v пастоб шудан. фуромадан (об), камумк кардан/ шудан. shalt [fselt] гуфт. шахей 2 шак. тануо зам. уозира аз shall. sham [faem] 1. п 1) сохтакорй, хуккабозй, фиреб; 2) одами риёкор, вонамудгар, мутазохир, хуккабоз. 2. а сохтакор. хиллагар, сохтагй, бадал, дуругй, маснуй. вонамудин; 3. v риё кардан, тазохир кардан, вонамуд кардан, худро бардуруг ба холате андохтан. shamble I [fasmpl] 1. п рафтори танбалона (лаванд); 2. v пойро базур кашола карда рох рафтан, базур гаштан, бо танбалй рох рафтан. shambles [faemblz] п pl кушторгох, салоххо- на, кассобхона, дукони кдссобй; мац. махали одамкушй, дат лгох- shame [feint] 1. п 1) шарм, хаё, хичолат, русиёхй: Have you no shame! Хичолат намекашй! What a shame! Шармандагй! 2) нанг, op, хаё, шармсорй, беобруй, сарафкандагй, шармандагй: She is completely without shame. У комилан нангу op надорад. 2 v 1) шармгин кардан, хичолатзада кар-
-733 - sharpener дан, хичолат додан, шарманда кардан, шар- манда сохтан, расво кардан, нангин кардан, шарм доштан; 2) обрурезй кардан, беобру кардан, нанг боло овардан; For shame! Шарм доред! Хичолат намекашед! Shame on you! Шарманда! Хичолат бикаш! shamefaced ['Jeimfeist] а шармгин, шарм- сор, изокаш, шармовар. shameful ['Jeimful] а шармовор, нангин, нанговар, хичолатовез. shameless ['jeimlis] а бешарм, бехаё, чаш- мсафед, лулй, бешармона, нанговар, гайриокилона. shammer ['fasma] п риёкор, сохтакор, вона- мудгар. shammy п (pl shammies) замша, чир (чарми нармй бахмалмонано аз nlcmu гавазн, гусфанд ва г.). shampoo [fasm'pu J 1. п (аз решай уинди) шампу, саршуй, мушуй; 2. v cap шустан, шампу кардан, саршуй задан, шустан. shamrock ['Jaemiok] п бот. туршак, шабдар (номи растании турушмаза). shanghai ['Jaeq'tiai] п номи мурги хонагии сафедпар, мургй чинй. shank [Jsegk] и соки пой, пой, тамоми пой; go on the shank’s mare пиёда pox рафтан, гом задан. shan't [J'amt] гуфт. кутох; аз shall not. shanty 1 [famti] n (pl shanties) гуфт кулба, кошона. shauty IIIjarnti] n (pl shanties) гуфт суруди маллохон (дар киштихои к;адим). shape [J'eip] 1. и 1) намуд, шакл, рехт, дис, таркиб; 2) сурат, колаб, хайбат, кавора, андом; 3) шабех, намо, соя, нигора, симо; 4) тан, бадан, хайкал; 5) вазъ, хол, холат; get into shape сару сурат ёфтан, худро варзида кардан, чусту чолок кардан (бо варзиш); in shape варзида, сархол: хол: You will never be in shape untill you eat less. Агар хурданатонро кам накунед, хеч гох варзида нахохед шуд. out of shape аз шакл афтода, бадшакл; take shape колаб гирифтан, шакл гирифтан, созмон ёфтан: The project was taking shape in his mind. Барчома дар каллааш шакл мегирифт; 2. v 1) шакл додан, ташкил додан, тарх кардан, ба шакли чизе даровардан: It is shaped like an egg. Вай ба шакли тухм сохта шудааст. 2) сохтан; 3) шакл гирифтан, дисдор шудан; 4) колабгирй кардан/ шудан. shapeless f'jeiplis] а бешакл, бадшакл, шак- ли муайяне надошта, бакавора, берехт. shapely ['jeipli] a (shaplier, shapliest) хушкаду комат, мавзун, хушандом. мохпайкар, парипайкар, хушрехт: shaply girls духтарони парипайкар. sE l'ja:d] п 1) пора/ хурдаи сафол, сафол- пора; 2) зоол. пешбол (гамбусак ва г.). share I [fsa] п поза, позаи плуг, оханй си- пор (плуг). share II Цеа] 1. п 1) хисса, сахм, бахш, бахша, кисмат: the lion’s share хиссаи бузург; Do your share of ihe work. Кисмати кори худро анчом дихед. 2) сахми ширкат ё корхона: to hold shares in a company дар ширкате сахм доштан; 2. v 1) бахш кардан, буридан, таксим кардан, ба хиссахо чудо кардан, кисмат кар- дан: to share an opinion бо касе хамфикр будан; io share a common frontier сархадй муштарак доштан; to share a room дар як хона (бо касе) зиндагй кардан, муштаракан истифода бурдан; 2) сахим будан, шарик бу- дан, хамсуд будан, хамбахра будан. sharecropper ['Jeakropa] п амер, чоряккор, хичоракор. shareholder ['Jca,houlda] п сахомдор, сохиби сахм; pl сахмдорон, сохибони сахм. shark [ja:k] 1. п 1) зоол. кусамохй, саг мохй (акула); 2) мац. амер, забардаст, тардаст, чира- даст; 3) мац. тамаъчуй, тамаъкор, каллоб, маккор; 2. v 1) харисона хурдан; 2) фиребгарй/ каллобп кардап sharp I [Ja:pj 1. а 1) тез, буррон, тунд: а sharp knife корди тез; sharp eyes биниши тез; 2) нуктез, сартез: a sharp needle сузани нуктез; 3) дорой 1уша ё лаббаи тез, буранда, лаббатез; 4) сахт. якбора: a sharp turn хамгашти сахт; а sharp cry фарёди сахт; 5) бурро, возех, сахех, аён, ошкоро, хувайдо, мушаххас: a sharp con- trast фаркияти ошкоро; 6) нофорам, гушхарош, гушкаркунанда (муешфл еа г.); 1) тез, тезбин, дакик, хушёр, хушёрона: a sharp look нигохи дакик; sharp ear гуши тез; 7) не- шдор, тунду тез, дардовар, талх, тунд: sharp words суханони талх; 9) тезбин, дакик, хушёр; 10) шадид, сахт, пурхушунат: sharp pain дарди сахт; 11) фаъол, нурхарораг, чолок; 12) тунд, сузон (бод. сармо); 2. adv 1) расо, айнан, дакикан, сари соат: at ten o’clock sharp расо дар соати дах; 2) хушёропа; 3) бо тундй, бо шадид, бо тезй; look sharp! эхтиёт бош! sharp-eyed а тезбин, резбин; мац. зирак. sharp II [fa: р] и 1) мус. диез, нимпарда зер- тар; 2) гуфт... каллоб, фиребгар; 3) амер, гуфт. донишманд, кордон, устод; sharp III [fa:p] v фиреб додан, хила/ макр кардан, каллоби кардан. sharpen |/Уа:рэп] v тез кардан, нуктез кардан; мац. тезу тунд кардан, хилабозй кар- дан. sharpener ['Ja.pnj] п каламтарош (инч. pen- cil-sharpener).
sharply______________________________ sharply ['J a;pl i] adv тез, ба тезй, ba зуди. sharper f'ja:pa] n каллоб, тиром (риморбозй); sharpshooter ['J'a’.pJuzts] n мерган, тирандо- зи мохир. shaip sighted ['fa:p,sa.ttd] a 1) тезчашм, тез- бин; 2) хушёр, зирак. sharp-witted [’fa:p,witd] а тездуш, зирак. shatter ['Jaets] v 1) шикастан: The glass shat- tered. Шиша шикает. 2) хароб кардан/ шудан (асаб, саломатй), догун кардан/ шудан; 3) барбод додан, вайрон кардан (умед), ноумед кардан. His hopes were shattered. Умедхои у барбод рафтанд. 4) барбод додан, вайрон кардан (нацшауо ва а.). shuttering ['fastanrj] l.pres. р. аз shatter: The vase fell to the floor, shattering into a dozen pieces. Цом ба замин галтида пора-пора шуд. 2. а халокатовар: a shattering blow зарбаи халокатовар. shave [feiv] 1. п риштарошй, тарош: Не went to the barber’s for a shave. Вай ба сарта- рошхона барои риштарошй рафт. close/ near narrov shave гуфт. хатаре, ки бо захмат паси cap шуд; Не missed it by a close shave. He had a close shave of it. У ба кил овезон буд. 2. v (shaved; shaved, shaven) (риш ё муй) 1) тарошидан, гирифтан, задан (муй, пашм ва г.): Father shaves every morning. Надарам хар пагох риш мегирад. 2) даравидан (алаф); та- рошидан, ранда кардан (чуб ва г.); 3) хароши- дан, аз наздикй рад шудан, молидан ва гу- заштан: The bullet shaved his shoulder. Тир китфашро харош ид. shaven ['jeivnjp. р. аз shave 2. shaver ['Jei va] n 1) касе, ки риш метарошад; 2) риштярош (дастгох;); 3) гуфт. писарбача. shaving brush ['jcrvirjbrxf] п собунмола, бурс барои молидани собун. shaving ['Jeiviij] п риштарошй, ришзанй, ришгирй; 2) пешранда, тароша, параха, бо- рика. shawl [fo:l] п (аз решай форси) шол, шоли гардан, дастмоли гардан. she [fi:] ргоп У, вай, он духтар, он зан: She is my daughter. У духтари ман аст. she- [fi:] pref зан, донвари мода: a she-bear хирси мода; a she-ass мочахар; a she-goat бузи мода. sheaf [fi:f] 1. п (pl sheaves [fi:vz]) 1) банд, бофа, дарза (гандум ва г.): sheaves of wheat дарзахои гандум; 2) баста, даста, бугча (когаз ва г.); 2. v дарза (банд) бастан. shear [ftо] 1. 1) п амали тарошидан ё кайчй кардан; 2) pl кайчй, микроз; 3) пашмчинй; 2. v (sheared, shore; shorn, sheared) (бо к,айчии богбонй) 1) кайчй кардан; бо кайчй -734- задан/ тарошидан (муй ва г.); 2) буридан, чок кардан; 3) бо дос дарав кардан, дос задан; 4) тарк бардоштан, дарида шудан (бар асари фи- шор ва г.). sheath [fi:0] п (pl sheaths [fiOz] гилоф, наём (шамшер ва а.); 2) анат. гилоф, пушиш, парда; 3) пирохани танги занона; 4) либоси часпон. sheathe [fi:d] v ба гилоф андохтан; рукаш кардан, пушондан. sheathing [fi:dirj] п рукаш, наём, пушиш, пушона, пушо. sheave [fi;v] ниг. sheaf. sheaves [fi:vz] pl аз sheaf. shed I [fed] n айвон, соябон, канор; анбор, дезумхона: Не kepi his garden tools in the shed. Вай асбобхои богдориро дар хезумхона нигох медошт. shed II [fed] v (shed; shed; pres. p. shedding) 1) рехтан, партофтан (муй, пашм. дандон, пуст): Some snakes shed their skin each year. Баъзе морхо хар сол пуст мепартоянд. 2) берун рех- тан, дорй сохтан, рехтан (агик, хун): to shed blood хун рехтан, хунрезй кардан; мац. равшан кардан, маълум кардан. T hat sheds a new light on the events. Ин амал вокеаро аз нав равшан месозад. 3) тулак рафтан/ кардан (паранда), пар партофтан; 4) тухм партофтан/ рехтан (мох;й ва г.); 5) тухм рехтан/ афшондач (гиёх;)', 5) барг рехтан, хазонидан (дарахтон); bloodshed хунрезй, куштор. she'd [fi:d] гуфт. кутох; аз she had ё she would. sheen [fi:n] 1. n шоир. дурахш, дурахшиш, барк, баркй, тобиш, партов. чило; 2. а дурахшанда, барок, зебо, тобон; 3. v дурашидан, чило додан. sheeny ['.fi:m] а шоир. дурахшанда, чилодихаида, тобанда. пурчило sheep [fi:p] п (pl sheepjl) гусфанд, гусфандон; чарми гусфанд; 2) мац. одами бео- зор, одами бедифоъ; One scabby sheep will mar я whole flock. Зарб. ~ Касофатии як ба хазор, хазор ба одам. sheep-dog [’fr.pdog] п саги чупонй. sheepfold ffi:pfould] п огили гусфандон, кура, хел. sheepish [fi:pif] а 1) тарсончак, бечуръат, шармгин; 2) беаклнамо. ахмакнамо; 3) камо- зор, мулоим, беозор; sheep’s head одами бе- калла, каллакаду. sheepskin [’fi:pskm] п чарм/ пусти гусфанд, пусти даббогидашудаи гусфанд, пустин. sheepwalk ['Ji:pwo:k] п чарогохи гусфанд. sheer I [fia] а 1) сирф, махз, холис: a sheer waste of time сарфи сирф бефоидаи вакт; 2) рост, саррост, амудй, мустаким: a sheer rock санги хорой рост; 3) фаронамо, нозук, бадан- намо, таннамо: sheer nylon stockings чуробхои нейлонии понамо.
- 735 - shift sheer II [Jia] v аз pox. баромадан, кач раф- тан (киштй)', sheer off мац. дур шудан, канорагирй. кардан. sheet Lfi:tJ 1. п 1) чойпуши рахти хоб: She changed the sheets on her bed. Хонум чойпуши каташро иваз кард. 2) варак, варака, барг, сафха ! когаз, шиша, охан)'. The book was wrapped in a sheet of newspaper. Китобро дар вараки рузнома печонданд. 3) гуфт, рузнома, 4) тасма, рах, хат; 5) чадвал, руйхат, фехрист; б) руйоб, сатх; 7) варак (охан); a clean sheet г узаштаи бенукс; as white as sheets рангпарида; between the sheets дар рахти хоб; sheet iron тунука, охани варак; stand in a white sheets расман тавба кардан; 2. v 1) пушидан, бо сафха пушондан, варакиуш кардан, аз бопои чизе кашидан; 2) варака варака кардан. sheet-anchor ['Ji:t,senka] п 1) базу. лангари эхтиётй; 2) мач. умеди охирин, пушту панох. sheeted [frtidj а рупушшуда, рукашшуда. sheeting [fi:tig] п рупуш, рукаш. sheik(h) [feik] п шайх, рухонй. shelf [felf] п (pl shelves) 1) раф, токча: empty shelves рафхои холй; 2) тахгасаш, тсппаи зери об, калоти зери об, обсанг; put on the shelf а) болои раф гузоштан; б) мау. аз кор холй кардан; ба бойгонй супоридан. shell [fel] 1. п 1) гушмохй, садаф: They col- lected many shells on the beach. Онхо дар сохили бахр садафи бисёр чиданд. 2) пуст, пуста, пучок, пука, кишр, коса ё локи мухофизатии чонварон: chicks in the shell чучахои аз тухм набаромада; a walnut shell пучоки чормагз; 3) тири туп, гулулаи туп: The shell hit the building. Тири туп ба бино зад. 4) хар чизи пустамонанд: чорчуби сохтмон, устухонбандй ва г.; 5) тэбут; 6) кафаса, колаб; 7) гуфт. pl пул; 8) амер, каики хурд (барои мусобика); 9) жакет/ булузи беостин (закона)', 2. v 1) бо тири туп паррондан, гулулаборон кардан: The enemy shelled the town. Душман шахрро гулулаборон кард. 2) тоза кардан (аз пуст, пучок), аз пуст царозар- дан, сабус гирифтан: to shell barley сабусп чавро гирифтан. 3) пуста ё садафп чизеро гирифтан; 4) гушмохй чамъ кардан, садафгирй кардан; shell off пуст партофтан, рехтан (ранг). she'll [fi:l] гуфт. кутох аз she will. shellfish ['Jeifij] n (pl shellfish) сахтпуст, чонвари бахрии дорой садаф ё лок ё пустаи сахт. shell-pioof ['Jelprud] а 1) паногохи аз гулулаборон хифзшуда; 2) зирехпуш. shell-shock [‘jelfokj п размранчурй, равонранчурй (зарб ва пат хурданй тамоми бадан ё кисми он дар натиуаи таркиши тири туп ё гулулау shell-shocked ['JelJokt] а размранчур, равенаранчур. shelter ['Jelta] 1. п 1) панохгох, гурехтгох, сарпанох, чонгакох, мухофизат, хифозат, химоя, маскани муваккатй додан: They gave him shelter for the night Онхо барои як шаб ба вай сарпанох доданд. 2) панох, гурез, чокпанохи табий; рупуш: They found shelter from the rain. Онхо аз борон панох ёфтанд. 2. v 1) мухофизат кардан, хифз кардан, амн доштан, масъун доштан: 2) химоят кардан, панох додан, зери боли худ гирифтан: They sheltered the refugees. Онхо ба гурезахо панохгох доданд. 3) панох бурдан, панох чустан. take shelter панох шудан. shelve [felvj v 1) токчадор кардан, токча гу- зоштан; 2) болои раф мондан, руи токча гу- зоштан, дар кафса гузоштан; 3) мач. ба таъхир/ ба баъд андохтан, канор гузоштан. shelves [felvz| pi аз shelf. shenanigan [fi'nasnigan] n гуфт. pl чаранди- ёт, фиреб, масхарабозй. shepherd ['jepsd] 1. n 1) чупон, шубон, галачарон, галабон; 2) кашиш, рохбари рУхокй, шубони калисо; 2. v 1) чупонй кардан, га лаб они кардан, шубонй кардан; 2) рохбарй кардан, рохнамоии ахлокй ё мазхабй кардан, гамхорй кардан. shepherd-dog ['Jepaddag] п саги чупонй. shepherdess ['Jepodis] п чупондухтар, шу- бондухтар. sherd [fa:d] ниг. shard. sheriff ['Jerif] л шериф (мансабдори давлатй ва додраей дар ИМА ва Британию Кабир ва а.). sherry ['Jen] п шери (навъи шароби сурхран- ги испанй). she's [fi:z] гуфт. кутох аз. she is ё she has. shew [Jou] v (shewed; shewn) гуфт. аз show 2. shewn [foun]p. p. аз shew. shield [fi:ld] 1. n 1) сипар, пушиш, чонпанох: She raised her hand as a shield against the glare. Bail дасташро мисли сипар бардошт, то аз нурхои офтоб эмин бошад; 2) мач. хофиз, нигахдер, пуштибон, хомй; 2. v 1) хифз кардан, мухофизат карлан, ди- фоъ кардан: Не raised his arm to shield himself from the blow. Вай дастй худро бардошт, то аз зарб худро мухофизат кунад. 2] пинхон кар- дан, пушондан. shift [fift] 1. и 1) тагйири равиш, дигаргунй, дигарсуй: A shift in the wind brought rain. Тагйири равиши шамол боиси борон гардид. 2) навбати кор, басти кор, кор: Не works on the night shift. Вай дар басти шабона кор ме- кунад. 3) хила, тарфанд, фанд, найранг; 4) чобачой, тагйири макон, интикол; 5) восита,
-736- shiftless васила; 6) курта, куртаи таг; 7) тагйири ли- бос; 2. v 1) тагйири равиш додан, дигарсу кар- дан ё шудан: the wind shifted again. Бод боз равиши худро тагйир дод. 2) тагйири макон додан, чобачо кардан, интикол додан: to shift furniture анчоми хонаро тагйири макон до- дан; to shift responsibility чавобгариро ба каси дигар интикол додан; 3) тагйир кардан ё до- дан, дигаргун кардан ё шудан, мутаваччех кардан ё шудан; 4) тех. тагйир додан, иваз кардан; 5) тагйири либос кардан; shift off a burden ба гардани каси дигаре бор кардан (мушкилй, вазнинй ва г); shifting sands регй харакаткунанда (регй ра- вон). shiftless ['Jifths] а бетачриба, бемахорат, бедаступо, танбал, кохил. shift-over ['fiftouva] п гузариш: shiftover to a shorter work day гузариш ба рузи кори кутохтар. shifty ['Jifti] a (shiftier, shiftiest) 1) маккор, айёр, чолок, чаккон, хилагар, мугамбир; 2) шубхавар, ноустувор, беэътиод. shilling (71111)] п шиллинг (тангаи англисй то соли 1971 сикка мешуд, ки 1/20 фунт стер- лингро ташкил мекард); cut off with a shilling аз мерос махрум кардан; every shilling of то сиккаи охир; long shillings маоши хуб; take the King’s (ё Queen’s) shilling ба хизмати харбй дохил шудан. shilly-shally ['fill,fash] 1. п бечурьатй, дудилагй; 2. а бечуръатона, дудила; 3. v шубха кардан, тардид кардан, дудила шудан/ будан. shimmer ['fimo] 1. п рушноии ларзон, дурахшиши паст, милт-милт, чунбиш, ларзиш; 2. v милт-милт кардан, равгаании ларзон доштан, пароканда дурахшидан. shimmery ['fiman] а ларзон, дурахшон, милт-милткунанда. shimmy ['fimi] п 1) курта (кудакона); 2) тех. ларзиш. shin 1 [fin] л соки по, калами по. shin II [fin] v бо соки по задан, соки поро куфган. shin-bone [fmboun] п устухони калопи сок. shindy [findi] п 1) чанчол, кашмакашй, гавго, магал; 2) тупаланг, занозанй, афтуда- рафг. shine I [fain] 1. п 1) тобиш. дурахш, дурах- шиш; 2) шуоъ, фурУг, фурузиш, нур (офтоб)', 3) барк, чило; 4) мац. шукух, хашамат, азамат; 5) жар. чанчол, галогула; put a good shine музаро барок кардан; rain or shine дар хар гуна боду хаво; 2. v (shone; shone) 1) дурахшидан, фурузидан, тобидан, нур афшондан, нурафшонй кардан; The snow is shining in the sun. Барф дар офтоб медурахшац. 2) чилва кардан, гул кардан (завкр инсон ва. г.)', 3) ошкор шудан, намудор гардидан, намудор шудан: Love was shinig from her young face. Ишк чар чехраи чавони у намудор буд. shine II [fam] v (shined; shined) тоза кардан, чилодоо кардан, вакс зада барок кардан, барк задан (пойафзол)'. Не is shining his shoes. Вай пойафзолашро чилодор мекунад. shiner ['.fams] п 1) танга/ сиккаи тиллой; 2) pl пул; 3) амер. жар. чашми мачрухшуда. shingle I [fiijgl] 1. п 1) pl бомпуш; 2) амер. навиштачот; 2. v 1) кайчй кардан, рах-рах буридан; 2) тарошидан. shingle II [firjgl] п per, регй лаби дарё ё кул, сохили регй. shining ['Jain it)] а дурахшанда, рахшон, то- бон, фурузон. shinny [fim] п навъи бозии хоккей. shiny ['Jami] a (shinier, shiniest) 1) дурахшон, пурнур, нуронй, офтобй, тобон, фурузон, равшан: a shiny night шаби равшан; 2) барок, пурчило: a new shiny coin сиккаи нави барок. ship [fip] 1. п 1) киштй: The ship leaves at five. Киштй соати панч ба шино мебарояд. 2) амер, киштии кайхонй, хавопаймо, тайёра; A great ship asks deep waters. Зарб. ~ Боми хар кас беш - барфаш бештар. by ship тавассути киштй, бо киштй; 2. v (shipped; shipping) бо киштй фиристодан (бор), бо киштй хамл кардан, савори киштй кардан/ шудан, ба киштй бор кардан: They shipped the cases to Australia. Онхо куттихоро ба Австралия бо киштй фиристоданд. shipboard ['fipbo:d] п сахни кишгй, аршаи киштй: on shipboard болои аршаи киштй, бо- лои сахни киштй. shipbuilder [Jip'bilda] п киштисоз. shipbuilding [Jip'bildii)] п киштисозй. shipman ['fipman] п (pl shipmen) ниг. shipmas- ter. shipmaster ['fipmu:sta] n хучаин ё капитани киштии тичоратй. shipmate ['fipmeit] n хамсафар дар киштй, хамкиштй. shipment ['fipinont] n 1) боркунй (ба кишти), кашондан: international shipment хамлу накди байналмилалй; 2) бор, хамл; 3) ирсол, хамл, shipowner ['Jipouna] п сохиби кишгй. shipper ['Jipo] v шахе ё агентии фиристонан- даи бор, расонандаи бор, муассисаи таробарй. shipping ['JTpirj] п 1) боркунй, хамл, амалй бор кардан (ба киштй); 2) боркашонй; 3) киштихои тичоратй (шумораи муайянй киштихо); 4) киштиронй.
- 737- shoo shipsnape fipjeip'j а мухайе, омода, хозир ва омода. shipwreck ['jiprek] 1. п 1) амали шикает (еарцшавй, фалокат, нобудгиавй) киштй; 2) киштии шикасгагй, лошаи киштй; 3) шикает, барбод (умед); 2. v 1) шикаста шудан ё гарк шудани киштй; 2) барбод ефтан, шикаста шудан (умед). shipwright ['Jiprait] п киштисоз, устои киш тисоз, мутахассиси киштисозй, таъмиргари киштй. shipyard ['Jipja:d| и махалли киштисози, корхонаи киштисозй, таъмиргохи киштй. shirk [fa:k] v дур рафтан, шона холй кар- дан, кутохй кардан, cap печидан, саркашй кардан, руй гардондан, худро канор кашидан (аз зери бори масъулият, еазифа ва е.); shirker [j э:кэ] п шахсе, ки худро канор ме- кашад (аз зери бори масъулият, еазифа ва г.). shirt [Jo:t] п курта, пирохан (мардона); have/ get one's shirt out инони ихтиёрро аз даст додач, ба газаб омадан; have not a shirt on one’s back пули сиёх хам надоштан; keep one’s shirt on амер. гуфт. хучсардии худ- ро хифз кардан, ором мондан; loose one’s shirt гуфт хастии худро аз даст додан, муфлис шудан; shirting ['Jo:tii)] п матоъ барои куртаи мар- дона. shirt-sleeve ['Jo:tsli:v] а гайрирасмй, худмонй: a shirt-sleeve party мехмонии гайрирасмй. shiver I ['Jiva] 1. п ларза, ларз, ларзиш (бар асари таре, сармо ва г.); 2. v ларзидан (аз таре, сармо ва г.), ларза бар андом афкандан: shiver with cold аз сармо ларзидан. shiver II [’Jiva] 1. п (од. pl) 1) (тикаи уар чи- зе ки ишкастааст) тикаи чизе, хурда, майда, шишамайда, пораи сафол; 2) шифер, сафол. 2. v тика-тика кардан, пора-пора кардан, хурду-хокистар кардан. shivery I ['Jivori] а 1) зудшикан; 2) заиф, сует, нозук, нафис. shivery II ['Jivori] al) ларзон, ларзанда; 2) тарсовар. shoal I [foul] 1. п 1) села, гала, дастаи ка- лон (мохй); 2) гурух, туда, анбух (мардум); 2. v села-села гун шудан (мо%и), ба сурати даста ё гурухи калон харакат кардан (мо.хй). shoal II [foul] 1. п 1) чои пастоб, чои камоб (дарё ё бахр), 2) мач,. (одат. pl) хатари нихон; 2. а пастоб, камоб; 3. v камоб шудан. shock I Цок] 1. п 1) такой, такона, такони сахт, чунбиш; earthquake shocks чунбиши заминларза; 2) такони равонй, равонкуб, зар- баи рухи, шок: His death was a terrible shock’to her. Марги вай барои хонум такони рухии сахт буд. 3) харб. зарбаи сахт, куб, кубиш, бархурди шадид; 2. v 1) такони сахт додан/ хурдан, равонкуб кардан, шок кардан: They were shocked at the news Ин хабар онх.оро такони сахт дод. 2) дучори хароси сахт шудан, равонкуб шудан, шоки шудан. shock II [fok] 1. п хирман, галлаи дараьшу- да ва тудашуда, тарам; 2. v хирман кардан, тарам кардан, бастак кардан. shocking ['Jokiij] l.pres. р. аз shock 2. 2. а такондиханда, мудхиш, равонкуб, дахшатангез, бисёр бад, кабех, зишт: a shock- ing accident вокеаи мудхиш; 3. adv хеле, бисер, зиёд. shock-absober ['Jokobzobo] п тех. зарбагир, кубагир, таконатир (амортизатор). shocker ['Joko] и 1) хаячонангез (шахе ё чиз); 2) романй фачу бемаънй; 3) чизи бадсифат. shocking ['Jokirj] а 1) такондиханда; 2) за- нанда, бисёр бад, нописапд, зишт. shod [fod] past ва р.р. аз shoe 2. shoddy [fodi] 1. п (pl shoddies) 1) нах ё пашмй сунъй, маснуй, сохта; пашмй бозришта; 2) ма- тов, ки аз пашмй бозришта сохта мешавад; 3) мац. матои бад; 2. a (shadier, shadiest) вонамудин, сохта, калбакй, зохирй: shabby gentility начобати зохирона. shoe [Ju:] 1. п 1) пойафзол, кафш: a pair of shoes як чуфт пойафзол; 2) наъл: horse shoe наъли асп; be in another’s shoes дар чои каси дигар будан; know where the shoe pinches аз тачриба сабабй душвориро донистан; lick sb’s shoes чоплуей кардан; that is another pair of shoes кор тамоман ранги дигар мегирад; waite for dead men’s shoes ба умеди гирифтани мерос пас аз марги касе шудан; 2. v shod ё shoed [fud] 1) кафшдор кардан, кафш пушондан; 2) наъл кардан; 3) филизпуш кардан, рукаш кардан: A blacksmith was shoe- ing a horse. Охангар аспро наъл мекард. shoeblack [fu:blcek] п локчй, пардозгар (пой- афзол). shoelace ['Ju:leis] п банди пойафзол. shoemaker ['Ju:meiko] п кафшдуз, кафшеоз, музадуз; The shoemaker's kids always go barefoot. Зарб. ~ Кузагар аз кузаи шикаста об мехурад. shoestring ['Ju:strir)] п банди пойафзол. shoetree ['ju:tri:] п колаби кафш. shone [Jon] past ва р. р. аз shine 2. shoo [Ju:] 1. v тарсондан, рамондан, рондан, турондан (парандахоро);
-738- shook 2. Inter (нидое, ки барои дур кардани мург, саг ва г истифода мешавад) Бирав' Киш; Чих! ва г. shook Lfuk] past аз shake 2. shoot [fu:t] 1. n 1) чазона, калама, неш, фи- рор, чуш; 2) муссбикаи тирпарронй; 3) тирандозй, оташфишонй, 4) шикор. сайд; 2. v (shot; shot) 1) паррондан, тир холй кардан, тир задан; Не shot but missed. Вай тир холй кард, аммо ба нишон нарасид. 2) шикор кардан; 3) тез/ босуръат гузаштан, монанди тир рафтан, тез харакат кардан: The саг shot under the bridge. Автомобил босуръат аз таги купрук гузашт. 4) босуръат ба харакат доро- вардан, бурдан; 5) берун задан, афкандан, партоб кардан; 6) рангоранг кардан, рангомезй кардан; 7) филмбардорй кардан, аксбардорй кардан, филм бардоштан: The film was shot in California. Филм дар Кали- форния аксбардорй карда шудааст. 8) ба дар- воза задан (гуй, туб): Who shot the pluck? Кй гуй зад? 9) чавона задан, даровардан, шукуф- тан (гул, барг ва г.); 10) холй кардан, рехтан, партофтан (партов ва г.); shoot away тирхоро паррснда тамом кардан; shoot down галтондан. ба зер афтондан, сар- нагун кардан (бо тирУ Two aircraft were shot down. Ду тайёра галтонда шуд. shoot forth шукуфтан, чавона задан, shoot in тирпарронй машк кардан; shoot out паридан, чахида баромадан; shoot up тез калон шудан/ сабзидан. shooter [ju ra] п 1) тирандоз, мерган; 2) таппонча, туфангча. shooting ['Ju:tit)] п 1) тирпаррснй: 2) ши- кор, сайд; 3) хукуки шикор. shooting-range ['juhitjretndg] п хар. машкгохи шрандозй. тир. shop LfopJ 1. л 1) магоза, дукон, фурушгох: a clothing shop магозаи пушоки духта; а butcher’s shop дукони кассобй; 2) коргох, таъмиргох: a carpenter's shop коргохи дуредгарй; an assembly shop коргохи ваелкунй; 2. v (shopped; shopping) 1) харид кардан, ба магоза рафган, барои харид рафтан, магозагарцй кардан: We’ll shop for a watch tomorrow. Пагох барои харидани соат мера- вем. 2) гуфт. хабаркашй кардан, ба полис гузориш додан; 3) гуфт. зиндонй кардан, боздошт кардан. shop around аз як магоза ба магозаи дигар рафтан, чустучу кардан; talk shop дар боэаи шугли худ харф задан. shop-assistant ['Jopa.sistont] п фурушанда. shop-girl [Jopgs:!] п фурушанда, молфур^ш (духтар). shopkeeper ['Jop,ki:pa] п дукондор, магозадор. shopman |'Jopm?n] п фурушанда, молфур^ш (мард). shopper ['J эрэ] и харидор, муштарй. shopping ['fopirj] 1. pres. р. аз shop 2.: While shopping for shoes I met an old friend of mine. Хангоми магозагардй барои пойафзол ман бо дусти деринаам вохурдам. 2. v to do shopping харид кардан; to go shop- ping барои харид рафтан, бозоргардй кардан. shoppy ['.(эрг] а касбй (суубат). shopwalker ['Jop,wo:k3] п маъмурй навбат- дори магоза. shore 1 [Jo:] п 1) сохил, канора, канор, лаб (дарё, бахр, кул); go on shore ба сохил фурома- дан; 2) хушкй. shore II [fo:]past аз shear 2. shore III [fo:] 1. n танба, тиргак; хода; 2. v танба мондан, танба задан. shoreline [*fo:lam] п хати сохилй. shoreward ['Jo:wed] a, adv ба самти/ тарафи сохил, ба суи сохил. shorn I [fo:n] р. р. аз shear 2. shorn II [[о:п] а бурида, таришида. short [jo:t] 1. п 1) хичо ё садоноки кутох; 2) аломати кутохй; 3) pl шалвори кутох, шорт: sport shorts шалвори варзишй; 2. а 1) кутох: a short distance масофаи кутох; 2) паст: a short man марди кадпаст; 3) кутохмуддат; 4) гайрикифоя, гайрикофи, нокис; камбудиошта; 5' нима, нисф, нотамом; 6) гусаста, канда-канда, чудо-чудо; at short cut notice фавран; be short of кифоя набудан, нарасидан; to be short of time вакт нарасидан. We are shot of rime. for short ба таври мухтасар, мухтасаран' Call me Tim for short. Номамро ба таври мухтасар Тим гуед. Не is very short with me. V бо ман дар муноси- бат нихоят тез (дагал) аст. in short, to make the long story short хулоса, алкисса, кутох карда гуем; run short of харочот кардан, масраф кардан, сарф кардан: to turn short of money хамаи пулхоро харч кардан; short cut масофаи кутохтарин; short for шакли мухтасар, шакли кутохкардашуда: Tim is shorl for Timothy. Тим - шакли мухтасари Тимоти мебошад. short story новелла, хикоя; take a short cut рохи кутох гаринро интихоб кардан; time is short вакт танг аст; 2. adv ногахон, нохост, тасодуфан. якбора: Не stopped short. Вай ногахон пстод. Не cut me short. Вай ногахон суханамро бурид. short of а) ба истиснои; б) нарасида (то ба we); в) ба максад нарасида. shortage ['Jortidg] п камбуд, камдошт, каср,
-739 - shoulde1- камй, норасой, камомад. shortbread [Jo:tbred] п бар. нони кумоч, кулча, кекс. shortcake ['jb:tkeik] ниг. shortbread. short-circuit [fo:t'so:kit] n катъй барк, pa- сиши куток. shortcoming [Jo:t'kAmii)] n норасой, нукс. нуксон, айб, кости, камбудй. shorten ['jb:tn] v куток кардан/ шудан, кам кардан, муктасар кардан. shorthand [Joithamd] 1. п кутокнависй. тезнависй, тунднависй, муктасарнависй: shorthand course фанни муктасарнависй (сте- нография); 2. а кутохнависишуда. shorthanded ['Jbh'haEndid] а кутокнавис- шуда, тунднависшуда. shortish ['j'o.’tif] а нисбатан куток, то андо- зае куток. short-lived f'J'ot'hvd] а нопойдор, зудгузар, гузаро, камдавом, кутокмуддаг, кутокумр. кутокзй: short-lived love ишки зудгузар. shortly [Jo:th] adv 1) ба зуди, ба тезй, дар ояндаи наздик: He’ll be back shortly. Вай ба зудй бармегардад. 2) куток, мухтасар, ба тав- ри кулоса: Speak shortly! Куток ran занед! 3) каме, андаке: shortly before noon каме пеш аз зукур; shortly after чанде пас, андаке баъдтар; shortly before чанде пеш, андаке нештар; shorts |jb:ts] п шалвори куток, нимшалвир, шими куток. short-handed [,jb:t'hendid] а цасттанг, дасттанхо, дорой камбудй коргар. short-sighted [Jal'saitid] а паздикбин (чашм); мач,. кутохандсш, кутохназар. short-spoken [Jol'spoukan] а 1) густох; 2) камсу хан, кам харф. short-tempered [Joh'teinpad] а тундмичоз, тундху, бадчахл. shortterm [,jb:t'ta:m] а кутохмуддат, кутокмухдат. short-wave [Jo;t'we>v] п 1) физ. мавчи куток; 3) радиои мавчи кутох. short-winded [,jb.t'windid] а камнафас, ду- чор нафастангй, гирифтори зики нафас. shot I [jot] 1, и 1) тир, садои тир; Не fired three shots. Вай се тир холй кард. 2) гулулаи туп; 3) тирандозй, афканиш; 4) масофа (тай кардани тир ва г.), 5) тирандози мохир, мер- ган; Не is a good shot. Вай тирандози хуб аст 6) pl сочма; 71 раем, сурат: This is a good shot of our house. Ин расмй хуби хонаи мо мебо- шад. 8) варз. кулула, вазна (барои партофтан)', 9) зарба (футбол)', 10) аме.р. як култ май/ шароб; 11) кух. таркиш. инфичор; by a long shot бисёр; myste- like a shot тез, ба зудй, босуръат; not a shot in the locker мац. бе пули пучак дар киса; 2. v 1) паррондан. афкандан; 2) тир пур кардан; 3) вазнин кардан. shot II [Jot] past вар. р аз shoot 2. shot III [Jot] n хисоб: to pay one’s shot хисоби мехмонхонарс пардохтан. shoi-gim "Jo:tgAn] n сочма • навъи милтик;). should Jud] v aux 1) past аз shall; 2) ф. ёр.; шахси 1 шак. танхо ва чамъй замони Fuiure-in- the-Past-po месозао: ] saio that I should be back soon. Гуфтам, ки ба зудй бармегардам. 3) ф. ёр ; шахси 1 шак. танхо ва чамъй сигаи шарпгй- хохишмандро месозад: I should say that he is right. Мегуфтам. ки у хак аст. I should not do that if I were you. Агар ман ба чои шумо мебу- дам, ин корро намекардам. If 1 nad known your telephone number I’d have phoned you. Arap раками телефсни шуморо медонистам, ба шу- мо заш мезадам. Не suggested that we should begin at once. Пешниход кард, ки якбора кор- ро cap кунем. 4) хамчун феъли модалй маслихат, гешниходро мефахмонад: You should be here by 5 o’clock. Шумо бояд соати ланч дар ин чо бошед. 5) пас аз калимауои саволй норозигй, зътирозро ифода мекунад. Why should I do it? Чаро ин корро кунам? 6) бо шакли масдари перфект нишон медихад; а) дар Чумлаи тасдикй амал ичро нашудааст: You should have come earlier. Шумо бояд барвактар меомадед. (аммо шумо наомадед; б) дар чумлаи инкорй амал ичро шудааст, аммо ин амал но- матлуб нест: You shouldn’t have come so early. Ин кадар барвакт омадан лозим набуд (аммо шумо омадео). Не should be at home. У бояд дар хона бошад. I should like... Мехостам, ки... Whom should I met there but John himself! Me- донед киро дар он чо дидам Худи Ч,онро! shoulder [joulda] 1. п 1) китф; шона: а broad-shouldered man марди чорпахдУ; 2) гуши шона (гусфанд\ 3) хар чизи шонамонанд; 4) кар яке аз ду кагора и асфалтнашудаи рох; cry on someone's shoulder дарди дил кардан (ба касе), мушкилоти худро дар миён гузоштан. dislocate/ put out one’s shoulders китфи худро баровардан; give/ turn sb the cold shou'der касеро дилу беди- лон кабул кардан, бо сардй рафтор кардан, кам л)тф кардан, head and shoulders як сару гардан (баландтар); put/ set one’s shoulder to the wheel чидлу чахд кардан, бо чиддият коре кардан; rub the shoulders with бо касе робита' а чока доштан; shoulder to shoulder китф ба китфи хамдигар; бо кушиши якчоя; straight from the shoulder руйрост, фикр/ анде- ша накарда; 2. v 1) ба китф гузоштан, бор кардан: 2)
-740- shoulder-belt___________ ___________ мау. ба ухда гирифтан, ба гардан гирифтан (цавобгарй, кар); 3) тела дода гузаштан, бо китф рох кушодан. shoulder-belt [*j ouloaoelt] п тасмаи китф. shoulder-blade ]'jouldoble;d] п анат. усту- хони китф, шона, белак. shoulder-strap ffouldastrsep] п уар погон, шонаовез, душовез shouldn’t f'judnt] гуфт. ниг. should not. shout [faut] 1. n фарёд, дод, фигон, дор, чег; амр фармон: They heard a warning shout. Онхо фарёди огохикунандаро шункданд. 2. v 1) фарёд задан, чег задан, дод задан: Не shouted for help. Вай барои ёрй фарёд зад. 2) бо садои баланд гуфтан; shout for амер, сахт дастгирй кардан, shout down каееро хомуш кардан (бо доду фигон), баландтар дод задан. shouting ['jautirj] п доду фигон, фарёд: а shouting distance фосилаи садорас. shove Цау] v 1) бо з5фй пеш бурдан, бо фишор пеш рендан 2) бо фишор дохил кар- дан/ даровардан. андохтан: Не shoved the papers into his pocket. У когазхоро ба кисааш андохт. shove off роди шудан, азимат кардан. shovel ['JavI] 1. и качбел (гилгир); хокандоз, белча; scoop shovel заминкан. экскаватор 2. v 1) бел задан, б о бел бардоштан, руф- тан (барф); 2) хурдан (бошитоб), ба дахон гаппондан. show [jou] 1. и 1) изхор, ифода, иброз: а show of goodwill изхори ризомандй; 2) намо- иш: Did you enjoy the flower show? Ба шумо намоиши гулхо маъкул шуд? 3) намоишгох: an agricultural show намсишюхи кишоварзй; 4) намоиш, хунарнамой, шоу (театр, телевизион): What television shows do you usually watch? Кадом намоиши теливизиони- po шумо одатан тамошо мскупсд? The next show starts at 11.00. Намоиши иавбагй соаги 11.00 огоз мегардад. 5) намуди зохирй, симо; 6) хашамаг, такта] ia; 7) жар. муассиса, соз- мон; 2. v (showed; showed, shown) 1) нишон додан, намоиш додан, ба намоиш гузоштап: Не showed us his collection of books. Вай мачмуаи китобхояшрэ ба мо нишон дод. 2) иброз кардан- She showed great kindness. Вай мехрубонии зиёд иброз дошт. 3) рахнамой кардан, бурдан: She showed me into the room. Хонум маро ба хона рахнамой кард. She showed him to his seat. Хонум вапро то чои нишаст бурд (дар театр ва г.). 4) намудор шудан/ кардан, аён шудан/ кардан: Once again the sun showed. Офтоб боз намудор шуд. 5) собит кардан; 6) рохнамей кардан, ёд додан; show (a)round/ over нишен додан, тамошо до- дан: I’D show you around the town. Ман ба шумо шахрро нишон медихам. show a leg аз бистар хестан; show in даровардан. ба дарун даровардан; show off намоиш додан: Не likes to show off his knowledge. Вай намоиш додани дониши худро дуст медорад. show one’ teeth дандон гиз кардан, ба гурриш cap кардан, ошкор кардан (уиссиёт); show гр пайдо шудан, омадан, намоён шудан, пайдо будан. ба назар омадан: Не did not show up at the party. Вай дар шабнишинй ба назар намоён нашуд. show-boat ['Jbubout] п амер, театрй шино- кунанда (дар болои киштй). show-case ['joukeis] и тирезаи магоза (барои намоиши молиёт). show-down ['Jbudaun] п 1) амали кушодани варакахо (дар варацабозй); 2) мач. зурозмоии сарнавиштсоз. shower [Цаиэ] 1. п 1) борони сел: I was caught in a shower. Ман ба борони сел дучор шудам. 2) мац. фаровонй, бисёр, микдори фа- ровон: She received a shower of letters on her birthday. Еайро дар рузй таваллудаш мактуб- борон карданд. 3) хаммом, оббозй, душ: Не took a shower. Вай оббозй кард. 2. v 1) боридан: It’s started to shower. Борон cap шуд. 2) пошидан, рехтан: They showered her with gifts. Онхо ба вай тухфахои бисёр до- данд. shower-barh ['Jauoba'0] п душ, шовар. showman [Цоишэп] п барандаи намоиш (сирк ва г.), шоумен. shown Цоип] р. р. аз show 2. show-off ['jou'ofj п фис, худнамой. show-room ['Jouruin] п уток/ толори намоиш. show-window ['Jou'wmdou] п тирезаи на моиши молхои фуруш. showy [Цош] a (showier, showiest) таъсирнок, таъсирбахш, гиро, чашмгир, пурнамо, равшан. shrank Цггедк]рал аз shrink. shrapnel [frsepnal] п гулулаи сочмапарон. shred [fred] 1. п 1) пора, тикка, рез, хурда, зарра. порча, бурида, тароша; 2) мац. зарра: without shred of truth бидуни зарраи ха кика г; cut to shreds ба порчахо буридан; tear to »hreds ба порчахо дарондан; not a sbred of evidence бидуни зарраи санаде; 2. v (shred, shredded) борик-борик реза кардан, рез-рез кардан, чок-чок кардан (пиёз, сабзй ва г.); shred away пароканда шудан (dyd). shrew [jru:] п 1) занаки чанчолй; 2) зоол. муши сахрой. shrewd [fru:d] а 1) зирак, бахуш, заранг; 2) хилагар, бадсират, бадчинс, нобакор; 3) тез, бурранда.
-741 - shrewish ['Jru:iJ] а (зан) чанчолй, чангара, шаттох, бадхулк, лачора, юрга. shriek [fri:k] 1. п чег, фарёди дилхарош/ чонкох, вангас, виззос: Нг gave a shriek of pain. Аз дард фарёди дилхарош кард. 2. v чег задан (мисли баъзе аз парандагон), фарёди дилхарош задан, вангас/ виззос задан: She shrieked with horror. Аз таре фарёди дил- харош зад. shrill Lfnl] 1. а тез, гушхарошкун. гушхарош, баланд; бошиддат; бодпдкат; 2. v баланд дод задан, бо садои баланд виззос задан. shrimp [frimp] 1. и 1) зоол. харчанги хурди бахрй, гамбусак; 2) маэ. одами беахампят; 2. v харчанг капидан. shrine [fram] п 1) намозхонаи кучак; 2) маъбад, маркад; 3) макони мукаддас, зиёратгох; 4) бинои мухим (аз нигохи таърихи ва г.). shrineduin ['framdam] п дустдорони ёдгорихои таърихи. shrink [frnjk] v (shrank, shrunk; shrunk, shrunken) 1) хурд шудан, об рафган (матоъ либос ва г.): If you wash these trouses they will shrink Агар ин шимро шуед он хурд мешавад. 2) акиб гаштан/ кашидан, худдорй кардан, дур шудан: to shrink from society аз чамоат дур шудан; I shrink from telling her. Дилам намешавад ба у хабар дихам. 3) кохиш ёфтан, кам шудан, нуксон ёфтан (микОор, ар- зиги ва г.): The company's income has shrunken. Даромади ширкат кам шуд. shrinkage ['jnijkid^J п кутохшавй, ихтисоршавй, хурдшавй. shriw fjraiv] v (shrived, shrove; shrived, shri- ven) омурзидан. омурзиш хостан. shrivel [frivl] v чиндор шудан, бурма шудан, пажмурдан, ба худ нечида шудан, хушк шуда тоб партофтан shriven ['jrivanj p.p аз shrive. shroud [fraud] 1. n 1) кафан; 2) руйпуш, парда, пушиш, пуст, лифоф: behind the shroud of secrecy паси пардаи махфияк 2. v 1) бо кафан печондан, кафан кардан. 2) пушондан, панох кардан, нопадид кардан руст кардан. shrove [frouv] past аз shrive. Shrovetide ['jrouvtaid] n рузи кабл аз чор- шанбеи тавба (насрония). shrub [frxb] п бутта, дарахтча, гулбутта, бех. shrubbery ['JrAbon] п I) буттазор, паттазор, дарахтчазор; 2) гул ва бутта, дарахтчахо. shrubby [фглЫ] a (shrubbier, shrubbiest) пушида бо дарахт, пурбутта; 2) буттамонанд дарахчасон. shrug [frxg] 1. п китфчунбонй, шонаболо- андозй; shut 2. v i.shi rigged; shrugging; китфхоро/ шенаро чунбондан, китфхоро/ шонаро боло бардош- тан (бо нишони тардид, тахкир ё беэътиной еа г.). shrunk [frAr)k]pasz ва р. р. аз shrink. shrunken ['Jrxrkar.] д. р. аз shrink. shuck [fxk] 1. п 1) гилоф. пушбарг; 2) садаф, сахтпуст; 3) пуст, пуста; 4) гуфт. гоз; not worth a shuck як гоз хам намеарзад; 2. v 1) гилоф кандан, аз пуст даровардан; сахтпуст кандан; 2) гуфт. кандан, даровардан. shudder ['fxdo] 1. п ларза, ларзиш, тарсу вохима, вахшат: A shudder ran through him. Тамоми баданаш ба ларза даромад. 2. v ларзидан, ларзиш хурдан, ба ларза даромадан, ба тахшат афтодан (аз таре ва е.): She shuddered at the sight of the snake. Аз дида- ни мер ларзид. shuffle [fxfl] 1. л 1) шап-шапкунй (овоз); 2) тагурукунй (картау, 3) чойивазкунй; 4) хила, найранг; 2. v 1) пойро руи замин кашола карда рох рафтан, лах-хах кадам задан; 2) аз чой ба чои дигар бурдан, тагйири макон додан, чо ба чо кардан, чой иваз кардан; 3) санадхоро тахриф кардан, найрангбозй кардан, хилабозй кардан: Do not shuffle, tell us the truth. Найрангбозй накарда хакикатро ба мо гуед 4) либосхои худро кашидан ё нушидан (бо шитоб)', 5) аралаш/ омехта кардан (варацауоро\. sbuffler ЦлАэ] п киморбоз, варакабоз. shun [fxn] v дурй кардан аз, эхтироз кардан, эхтиёт шудан аз, пархез кардан, пархезидан, руй гардондан: Не decided to shun all alcoholic beverages. У карор дод, ки аз хамаи нушокихои алкулй пархез кунад. ‘shun [[ап] int (кутох. аз: attention) хар. гуфт. хозир! shunt [fxnt] 1. п гузариш ба рох/ хати эхтиётй (дар рох,и оран); 2. v 1) ба рохи эхтиётй гузарондан, хат иваз кардан, даррохи о%ан)\ 2) канор гузоштан, пас задан, мавриди беэътиной карор додан; 3) катъ кардан (чараёни баркро)-, 4) рафт ва бар- гашт кардан (мураттабан). shut [fxt] v (shut; shut; pres, shutting) 1) бас- тан. баста шудан: He shut the door. Вай дарро бает The box shut quite easily. Куттй ба осонй баста шуд. 2) рафту омадро катъ кардан; 3) махбус карлан, зиндонй кардан; 4) таътил кардан; shut down пушондан, бастан, пушидан. корро катъ кардан (дор завод); shut in кулф кардан, махкам кардан; shut into пахш/ мачак кардан; shut off катъ кардан ( об барк, ва г.): The gas was shut off. Газро катъ карданд. shut out pox надоцан, ичозат надодан, нагу-
shut-down зоштан; shut up гуфт. дахон бастан, сокит кардан: Tell him to shut up Гуед дахонашро бандад. shut-down ['jAtdaun] n бастани корхона ва г, shut-in ['Jatm] 1. п амер, бемори бистарй; 2. а бистарй. shut-off [fAtaf] п банд вар. shutter ['[Ata] 1. л 1) дари пуштй тиреза, пуштидарй; to put up the shutters мау. корхо- наро бастан, 2) галака, сарг.уш, дахана; 2. v дорой пуштидарй кардан. shuttle ['Jatl] 1. п 1) моку -дастгохи дарздузй); 2) дарвозаи даргот; 3) амер. накдиёт, ки дар масири муайян рафту омад мекунад, шаттл: shuttle train/ bus катор/ авто- буса рафту омад; space shuttle кишти кайхонии рафту омад; 2. v пасу пеш рафтан, рафту омад кардан. shy I [fai] 1. a (shyer, shyest) 1) шармсор, шармгин, камру, хичолатй, зудшарм: a shy young woman зани чавони шармгин; 2) тар- сончак, тарсангез. буздил; 3) тарсу (уонвару. а shy horse аспи тарсу, 4) боэхтиёт, эхтиёткор; be shy of шарм доштан, хичолат кашидан: I am too shy to ask him money. Руям намешавад аз у пул пурсам. 2. v 1) аз чо паридан, Дакка хурдан (асп): The horse shied at the gunshot. Асп аз садои тир аз чояш парид. 2) кам овардан, кам дош- тан: We are still ten dollars shy. Хдн^з дах доллар кам дорем. shy II fjai] 1. п 1) гартов; 2) озмоиш; 2. v 1) андохтан. партофтан; 2) гуфт оз- мудан. Siamese [,saia'mi:z] Lol) к,ад. сиамй, ахди сиам; имруза Thai; 2) забони симами; 3) гур- баи сиамй; 2. а сиамй; Siamese twins дугониххои сиамй. Siberia [sai'biona] п Сибир. Siberian [sai'bianon] 1. п ахли Сибир. 2. а сибирй. Siberian dog саги сибирй, лай- ка. sibilant [’sibilant] 1. п садои шавшувдор; хуштак; 2. а садой, фашшосй, шавшувдор, хуштакй, дорой садои хуштак (овоз). sibilate ['sibileit] v бо садои чирросй (хуштак) харф задан, бо хуштак талаффуз кардан. sick [sik] а 1) бемор, мариз, нохуш: Не vi- sited his sick uncle in hospital. Вай а маки бемо- рашро дар беморхона хабар гирифт. 2) дилтанг, заиф, цилбехузур, дилбечо. The sea was rough and he began to feel sick. Бахр но- ором буд ва мард дилбехузурй хис кард. 3) камфаъолият, касоц, pj ба таназзул (бозор); make sb sick а) дилбехузур <дилтанг) шудан; It -742- makes me sick. Аз ин дилбехузур мешавам. б) бсзор кардан, ба дил задан: You made me sick. Шумо маро безор кардед. be sick (and tired) of безор ва хаста будан. аз хад зиёд безор кардан, ба дил задан: I’m sick and tired of all this rain. Ин борон маро аз хад зиёд безор кард. sick-bed [’sikbed] п бистари бемор. sicken [sikn] v 1) бемор (нотоб) кардан/ шу- дан, мариз кардан/ шудан; 2) безор кардан, норохат кардан; 3) нафрат пайдо кардан, наф- рат овардан; 4) пажмурда шудан (гиёх). sickening ['sikannj] а беморкунанда, ноху- шиовар. sickle [sikl] п дос. sick-leave ['sikli: v] п рухсатии беморй. sick-list ['sikhst] п 1) руйхати беморон; 2) варакаи корношоямй. sickly f'sikli] a (sicklier; sickliest) 1) касал- манд, дардманд, нотоб, ночур, ранчур; 2) но- форам (боду хаво); 3) кайовар, дилбехузуркунанда, дилбечокунанда. sickness ['siknis] п 1) беморй, касалй, маризй: They were absent because of sickness. Онхо аз сабаби касалй хозир набуданд. 2) дклтангй, дилбехузурй, нохушй: Не felt a wave of sickness come over him. Вай авчи дилбехузуриро хис мекард side [said] 1. п 1) тараф, су, самт, чониб, пахлу, даст: a shaip pain in the side дарди сахти пахлу; 2) пахлу, канор, назд; 3) харифи мусобика: the home side сохибони майдон; Which side does he play for? Вай аз тарафи ка- дом гурух бозй мекунад? 4) сохил, канора, пахлу, канор: riverside сохили дарё; 5) домана (кух, тепа ва г.'); 6) сахифа, пахлу; 7) чанб, чихат, вижагй; by the side of sb, by one's side дар пахлуй касе; fiom side to side аз як тараф ба тарафи дигар; from/ on every side, from/ on all sides аз хар тараф; on both sides аз хар ДУ тараф; on the side of тарафдор, хаводор; on the wrong side of forty аз чпл сол зиёдтар; side by side пахлу ба пахлу; take someone’s side тарафи касеро гирифтан, касеро чонибдорй кардан; То know on which side one’s bread is buttered. Зарб. ~ Заррар ва фоидаи худро донистан. 2. v side with тараферо чонибдорй кардан, тарафи касеро гирифтан, тарафдорй аз касе кардан. Не always sided with the poor. Вай доимо камбагалонро тарафдорй мекард, 3, attr side issue масьалаи дуюмдарача. sideboard f'saidba:d] п чевони зарфхо (дар ошхона). side-car ['saidka:] п коляскаи мотосикл. side-long ['saidlop] 1. а пахлуй, кач, ба с?и канор. яксуя;
-743- 2. adv кач, уреб, яктарафа. side-saddle ['saidsasdl] п зини занона. side-slip ['saidslip] 1. п лагжиши пахлуи, лагжиш; 2. v ба як тараф (пахлу) лагжидэн, ба як су дашондан. side-splitting ['said.splitirj] а рудакафкунанда (хандаУ a side-sphting show намойте, ки аз ханда одамро рудакаф меку- над. side-step ['saidstep] 1. п каноргирй. яксуравй, чохолй; 2. v 1) (худро) канор кашидан, ба як су рафтан, канор рафтан, чой додан; 2) мац. кабули карорро ба таъхир андохтан. side-track ['saidtrtek] 1. п рохи эхтиётй (дар ро%и охан); 2. v 1) ба рох/ хати эхтиёгй гузарон дан (''day? рохи охан); 2) мац. аз мавзТи аслй дур шудан, баррасии лоихаи конунро ба таъхир андохтан. side-view ['saidvju:] п нимрУх, профил (на- муди чизе аз пахлу). side-walk ['saidwa:k] п амер. пиёдя.рох, рохй пиёдагард. sidewards, sideways ['saidwodz, 'saidweiz] a, adv 1) яктарафа, яксУя, кач, яклаба, якпахду; 2) аз як тараф, аз як суй; (sideway, sidewise хам мегуянд). side-wind ['saidwmd] п 1) шамоли пахлуи; 2) мац. таъсири беруна. side-winder ['saidwmda] п зоол. мори качрав. siding ['saidirj] п 1) рукаши деворй хонахои чубин, деворпуш; 2) хати фаръй (рохи охан). sidle [saidl] v якварй рафтан, яктарафа харакат кардан, аз канор рафтан. sidy ['saidi] а гуфт. такаббур, худписанд. siege [si:d3] 1. п 1) мухосира, ихота; 2) дав- рони сахтй, даврони шиддати беморй. lay siege to мухосира кардан, гирдгирй кар дан, печонда гирифтан; raise the siege мухосираро бардоштан; stand a siege ба мухосира истодагарй кардан. 2. v мухосира кардан. siege-gun ['si:d3gAn] и тупи мухосира. sienna [si'enaj п ханой, ранги кахвай. кахваранг. sierra ['siara] п иеп. кагоркух, силсилаи кух. Sierra Leone [,sierali'oun] п Серра-Леоне. sieve [siv] 1. п 1) галбер, злак; have a memo- ry like a sieve хотираи заиф доштан; 2) лаккй дуруггу; То draw water in a sieve. Зарб. ~ Бо галбер об кашондан. 2. v злак кардан, галбер кардан. sift [sift] v 1) бсхтан, злак кардан, галбер кардан, бехта чудо кардан; 2) рехтан, резон- дан (берун ё дарун); 3) бодиккат баррасй/ _ _____________.___,_____________________«И1 тахкик кардан (санадхо, иттилоот ва г.). sigh [sai] 1. п нафас, ох, садои охмонанд, дарег: a sign of relief нафаси рохат; Не gave а sigh of relief. Вай нафасашро рост кард. 2, v 1) ох кашидан: We heard her sigh. Ox кашиданн уро шунидем. 2) афсус хурдан, охи хасрат кашидан; 3) садои шабех. ба ох эчод кардан; sight [salt] 1. п 1) биной, биниш, босира, на- зар, дида. чашм, дид: keen sight чашмтез; The old man lost his sight years ago. Мусафед кайхо боз бипоиашро аз даст додааст. 2) pl диданихо, чохои диданй: see the sights of чойхои шоёни диккатро тамошо кардан: 3) манзара: It was a beautiful sight. Ин манзараи ачоиб буд. 4) нишопаёб, хадафёб (руи миллаи силах); 5) нишонгирй; al (the) sight of хангоми дидани... at first sight бо аввалин нигох, дар назари ав- вал, бо як назар, бо нахустин дидор; catch the sight of дидан, бо як назари зудгузар дидан; come into sight (of) намоён шудан, ба назар расидан; in sight дар мадди назар. наздик; know sb bj sight каееро шахсан донистан; loose the sight of гум кардан, аз назар гум кар- дан, дигар надидан: фаромуш кардан; rear/ shot sight наздикбинй; out of sight дур аз мадди назар, нопайдо, но- падид, ноаён; Out of sight out of mind. Зарб. ~ Mexp дар дида (дар чашм) Аз дил биравад, хар он чй аз дида равад. second sight дурандешй, бориксанчй; 2. v 1) дидан, мушохида кардан; 2) хадафгир кардан, ба нишон гирифтан sightless ['saitlisj а кур, нобино, зарир, аз чашм махрумшуда. sightly ['saith] a t sightlier, sightliest) хушман- зар, хушманзара, зебо, хушандом, хушкавора, дилписанд. sight-seeing ['sait,si:nj] п тамошои диданихо (махал), боздид аз чохои диданй: to go sightsee- ing чойхои шоёни диданро тамошо кардан. sightseer ['sait,si:o] п сайёх, саёхатчй, чахонгарц. sign [sain] 1. п 1) аломат, ишора: Wait until I give a sign. To ишора карданам интизор шавед. 2) нишон, нишона, рамз: The first robin is a sign of spring. Норуи нахустин - рамзи бахор ме- бошад. 3) эълон, тахтаи эълон: The sign said: No smoking! Дар тахтаи эълон гуфта мешуд: Сигор накашед! 4) иззи пой (цонварон); 5) то- леьнома; 2. v 1) имзо кардан, дастина ниходан, ба имзо расондан: Нс signed the letter. Вай мак- тубро имзо кард. I had it signed. Онро ба имзо расопдам. 2) номи худро навиштан: Не signed
s^ai _ _ , _ . his name with red pen. У номи худро бо калами сурх навишг. 3) ишсра кардан, бо забони ишора фахмэндан; 4) ишора гузоштан; 5) карордод имзо кардан, ба ухда гирифтан; sign away хонунан ё расман мулк ё чизеро ба касе интикол цодан^Не signed away his prop- erty to his brother. У амволашро ба бареда- раш интикол дод. sign off поёни барномарс эълон кардан; sign on ба кор гирифтан; sign up номнавией кардан, сабти ном кардан, ба хизмати артиш даромадан. signal ['signal] 1. п аломат, нишон, хабар рамз: Не gave the signal for the attack. Барои хучум кардан ишорат кард. 2. а барчаста, саромад, чашмгир, кобили таваччух: a signal achievment муваффакияти чашмгир/ назаррас; 3. v (signalled; signalling; хабар додан, ишо- ра кардан, мухобирот кардан, бо аломат иблог кардан, бо ишора расондан: The bell signalled the end of the class period. Занг аз ба охир расидани даре хабар дод. signal-book fsignalbuk] и китоби рамз; нус- хаи аввалини чопй (.китоб). signal-box ['signalboksj п хоначаи мухоби- рот (ро.уи охан}. signal]., [’signoil] adv ба таври чашмгир, ба таври бояду шояд. signalman ['signalman] п (pl signalmen) мухобиротчй, мутасаддии мухобирот. signatory [’signatn] 1. и (pl signatories) им- зокунанда, сохиби имзо, имзой; дониб/ гара- фи имзокунандаи ахднома; 2. а имзогузошта, дастмонда (шартнома}. signature f'signitjoj п 1) имзо, дастина, со- ядаст: notorized signature имзоч тасдидшуда; 2) хар чизе, ки ба чои имзо истифода шавад (мухр ва г.); 3) амали имзо кардан; 4) аломати мушаххас, аломат, нишон. signer ['sama] п 1) имзокунанда; 2) амер, таъ. (бо харфи калон) яке аз 5b нафар, ки Эъломияи Истикдолияти ИМА-ро дар соли 1776 имзо кардаанд signboard ['sainbmd] п лавха, сарлавха, тах- таи эълонхо, эълон, огохй signet ['signit] 1. п мухри имзо, мухрча, хо- там, тамгача; 2. v мухр гузоштан. significance [sig'nifikans] п Г) маъио. маънй, мохият, максад, мафхум: the real significance of his words маънои хакикии суханхои вай, of no significance бемаъно, бемаънй, беахамият: 2) ахамият, кадр, боистагй: a matter of great significance масъалаи ахамияти бузургдошта. significant [sig'mfikont] а 1) пурмаънй, маънодор; 2) мухдм, кобили таваччУк, умда; 3) ифоданокй. . 744. signification [.signtfi'keijn] п 1) маънй, маъно, мавхум; 2) нишон, аломат, далолат. significtive [sig'mfikativ] а шаходатдиханда, гувохдиханда. нишондиханда (чизе). signify [’signifai] v (signifies; signified) 1) дахолат кардан, изхор кардан, бо ишора фахмондан: Не signified his agreement by nod- ding. Розигиашро бо чунбондани cap изхор кард. 2) ахамият доштан, маънй додан, маънй бахшидан, зълон доштан, маъно доштан: It signifies much. Ин ахамияти зиёд дорад. signpost ['sainpoust] п рахнамо, сутуни ало- мати харакати рох. silage ['saihdj] 1. п силос; 2. v силос хобондан, силос кардан. silence ['sailons] 1. 1) оромй, сукут: The si- lence was broken by a loud cry. Оромиро фарё- ди балавд вайрон кард. 2) хомушй; 3) фаромушй, аз назар афтодагй; pass into the silence ба боди фаромушй додан; Silence gives ccnsent. Зарб. ~ Сукут - аломати ризост. 2. v 1) сокит кардан, хомуш кардан, хомуш шудан: Не tried to silence his opponents. Вай ракибонашро хомуш карданй шуд. 2) саркуб кардан, хафа кардан, мачбур ба сокит кардан; 3) ором кардан; break silence хомуширо вайрон кардан; keep silence хомуш шудан/ будан; silence is golden сукут тиллост. 3. int хомуш! оромй! silencer ['sailanss] п 1) тех. сокиткунанда, хомушеоз (овоз); 2) садогир, пахшкунандаи садо, садонишов. silent ['sailant] а 1) хомуш, сокит, хамуш, бе- садо: Why are you silent? Чаро хомушед? 2) ором: They went into the silent forest. Онхо ба чангали ором даромаданд. 3) камхарф. камсу- хан, камган, сомит; 4) гунг, безабон, бетавзеъ; 5) камсадо; 6) хобида, гайрифаъол; A silent fool is counted wise. Зарб. ~ ХдР беша гумон мабар ки холист, / Шояд, ки паланг хуфта бошад (Саъдй) keep silent хомуш будан, хомуш шудан; silent film филми сомит, бсовоз. silhouette [,silu:'et] 1. п тарх, тасвири сояча- мо, сиёхнамо; 2. г ба шакли соянамо тасвир кардан. silica ['siliko] п хим. санги чахмок, оташза на. silicon ['sihkon] п хим. силикон. silk [silk] 1. п 1) абрешим; 2) тухми абрешим, 3) нахи абрешимй; 4) порчаи абрешимй, шохй: This dress is made of silk. Ин курта аз шохй духта шудааст. 2. а абрешимй: She was wearing a silk scarf. Вай гарданбанди абрешимй дошт. silken ['silkanj а 1) шоир. абрешимй, абре- шиммонанд; 2) мач. нарм, барок, пурчило; 3)
-745 - ма^. мулоим, латиф. silk-mill L'silkmil] п корхонаи абрешимрссй. silkstoking ['silk'stokiq] п 1) чуроби абрешимй (занона); 2) шахси сарватманд. silkworm ['silkwo:rn] п кирми абрешим кирмак. silky ['silki] a (silkier; silkiest) а абрешим монанд, шохимонанд; 2) мулоим, нарм, ла- тиф, барок. sill fsil] п остона, поя, тирпоя: windowsill остонаи тиреза. silly ['sill] 1. п (pl sillies) одами камакд, нодон, аблах; 2. a (sillier; silliest; 1) сода, содалахв, беозор, маъсум, бечора, 2) камакд, нодон, аблах, бефикр, сабукмагз. silo ['sailou] п 1) силос; 2) чохи силосхобонй, чошдон, хунба. silt [sill] п лой, гплу лой, хока, тахшин тахнишин. silvan ['silvan] а чангалй, чангалсон. silver ['silva] 1. п 1) нукра. сим: The handle of the knife is made of silver. Дастаи корд аз нукра сохта шудааст. 2) суккяи нукра; 3) мач пул. сарват, мол; 4) зарфхои нукрагй; 2. а аз нукра сохташуда, нукрагй: This ring is silver. Ин ангуштарини нукрагин аст. Every dark cloud has a silver lining. Зарб. ~ Бадй некй хам дорад. Be born with silver spoon in one’s mouth. Зарб. ~ Некбахт зоида шудан. 3. v симандуд кардан, нукра давондан, оби нукра додан, бо нукра рукаш кардан. silver-foil ['silvafoil] п варакаи нозукй нукрагин. silver-fox ['silvafoks] п рубохи сиёхи малла. silversmith ['silvasmiS] п нукрасоз, симгар, нукракор. silver-tongued ['silvatAgd] а хушоханг, су- ханпардоз. silverware ['silvawea] п молхои нукрагин. silvere wedding ['silvawedi rj] n чашни биступанчумин соли издивоч. silvery [’silvan] а 1) нукрафом, нукрагун, симгун, нукрадор, нукрагй; 2) тоза, фахмо, нарм ва возех (овоз). similar ['simila] а монанд, мутобик, шабех, хаммонанд, яксон, мушобех (to sth - ба чизе). similarity [,simi'ltenti] « (pl similarities) монандй, шабохат, мутобикат. similarly ['similah] adv ба ин тарз, хамин тавр, хамчунин. simile ['simih] п адаб. ташбех, санъати ташбех, истиора, хамсонпиндорй. similitude ['si'militjuidj п 1) хаммонандй, шабохат, хамдией, якчурй, шабехй: to assume the similitude хаммонандй фарз кардан; 2) ташбех; 3) сурат, шакл, зохир, рамз: devil in simulator the similitude of a man шайтон дар шакли ин- сон. simitar ['simito] ниг. scimitar. simmer ['sima] 1. и нимчуш, чуши мулоим; 2. v 1) ба чуш омадан, нимчуш шудан, му- лоим/ паст чушидан ё чушондан; 2) худдорй кардан (аз хашм, норизой ва г.). ба ш?р раси- дан; simmer down а) аз чушидан мондан; б) фурУ нишондан, мулоим шудан (аз хашм ва г.). simon-pure [’simanpjua] а асил, вакеъй, ноб, холис. simoom [si'mu:m] п боди самум (аз решай арабй). simp [simp] п амер. гуфт. одами сода, содалавх. simper ['simps] 1. л лабханди сохта, лабхан- ди ахмакона, писханд. 2. v магрурона табассум кардан, писханд кардан, лабханд задан, неш боз кардан. simple ['simpl] а 1) одй, сола: simple issue масьалаи сода; 2) содадил, содалавх; 3) хом, ноозмуда; 4) осон, гайрипечида, сахд: a simple examination имтихопи осон; 5) махз, сирф, мутлак; 6) холис, ноб, номахлут; simple equation риёз. баробаркунии дарачаи аввал; simple fraction риёз. касри дуруст; simple intrest фоизи сода; simple quantity адади якракама; simple sentence чумлаи сода; simple hearted/ minded ['simpl'ha:tid, - 'maindid] а содадил, софдил, содалахв. simpleton ['simplton] n одами сода, содалахв, ахмак- simplicity [sim'phsiti] n содагй, беолоишй, гайримураккабй, осонй. simplification [,simphfi'keijn] п мухтасарсозй, содасозй, ихтисор, осонсозй. simplify ['simphfai] v (simplifies; simplified) сода кардан, осон кардан, мухтасар кардан, ихтисор кардан: to simplify a task кореро осон кардан. simply ['simph] 1. adv бо содагй, хамин кадар, ба таври сода, ба осонй: to live simply бо содагй зиндагй кардан; 2. part факат, чун, сирфан, вокеан, хакикатан, комилан: It is simply beautiful. Ко- милан зебо аст. simulant ['simjulant] а понамудгар, вонамудгарона. stimulate ['simjuleit] v вонамуд кардан, тазохир кардан; сохтакорй кардан: to simulate anger кахру газаб вонамуд кардан. simulation f'simjn'leifn] и вонамуд, тазохир, таклид,сохтакорй. simulator [’simjuleita] п шабехсоз, хамгунсоз, вонамудгар: a flight simulator шабехсози парвоз.
simultaneous simultaneous [,siml'teinias] а хамзамон, дар як вакт зокеъшаванда: simultaneous transla- tion тарчумаи хамзамон/ синохронй. simultaneity [umlta'niati] п хамзамонй, дар як вакт вокеъ шудан(и). sin [sin] 1. п 1) гунох, хато: deadly/ mortal sin тунохи азим; to commit a sin гунох кардан; 2) мац. ё шух. хато, иштибох; 2. v гунох кардан, сахв кардан, ба галат рох додан; as ugly as sin бисёр зишт; live in sin бидуни издивоч бо хам зиндагй кар- дан. since [sms] 1. prep баъд аз, пас аз, аз вакте ки, аз он замон: I haven’t seen him since yester- day. Ман вайро аз дина боз надидаам. ever since, since then аз он замон, аз хамон боз, аз он хангом; Since Adam was a hoy Зарб. ~ Аз давраи Бо- бои Одам. Аз давраи куд-кудус. since when? аз кай° 2. adv то кунун, аз он замон, аз он хангом (инч. ever since) Не went to Oxford in 1967 and has lived there ever since. Соли 1964 ба Окс- форд рафт ва аз хамон боз дар он до сукунат дорад. 3. cj 1) аз, аз он замон, аз замоне ки, аз вакте ки, то кунун (инч. ever since): We’ve been friends since we met at school. Аз вакте ки дар мактаб вохурда будем, дуст хастем 2) аз ин ру, чун, аз он чо ки, холо ки, аз баски, модоме ки, чунки, зеро ки: Since you feel tirea you should rest. Чун шумо монда шудаед, бояд дам гиред. sincere [sin'sio] а самими, содик, бериё, ро- стнамо. sincerely [sm'sioli] ady самимона, холисона, соф дилона. содикона. Yours sincerely аз самими дил !дар охири мак туб). sincerity [sin'senti] п сидку сафо, бериёй, холис, самимият, садокат, ихтос, ростгуй. sine [sam] риёз. синус. sinecure [’samikjua] п шугли курда ромад ва бедарду cap. sinew ['smju:] 1. п анат 1) зардпай, рагу пай; 2) pl мушакхо, рагу пай; 3) зур, тавоной, кувва, нерУ; 4) pl кувваи харакат диханда/ пешба ранда, василаи нерумандй, ар гон; 2. v махкам кардан, неруманд кардан. sinewy ['smju:i] а 1) сермушак, махкам, по- раношав, дергусастанй, неруманд, пурзур; 2) зардпаймонанд, шабехи зардпай; 4) пуррагу пай, гаирилахм (гушт). sinful ['sinful] а гунэхомез, гунахкорона, гайриахлокона, густохона. sing [sir)] 1. п 1) овозхонй, сурудхонй, газалхонй, хофизй, овоз, тараннум; 2) виззос (тир); 3) гирдихамой барои овозхонй; -746 2. v (sang; sung) 1) сурудан, овоз хондан, су- руд хондан, нагмасарой кардан: to sing lullaby лалай/ алла хондан; We were singing songs. Mo суруд мехондем 2) таъриф кардан, сутудан, сароидан; тараннум кардан; 3) садо кардан, ба садо даромадан. хуштак кашидан, виззос кар- дан Учойник самовар, занбХ'р ва г.); 4) шод кар- дан, ба тараннум даровардан; sing another song/ tune а) овоз (охана)-ро дигар кардан; б) мац. сухан/ рафтори худро дигар кардан, аз гуфтахои худ даст кашидан; sing out фарёд задан, дод задан; sing small оханг (своз)- ро кам (паст) кардан; Singapore [.singo'po:] п Сингапур (кишвар ва пойтахти он). singe [smcg] 1 п сухтан сатхй, чои сухтагй, гиз; 2. v парсуз кардан, ба таври сатхй сузондан, бу додан, гиз додан; singe one’s reputation номи некй худро догдор кардан; singe one’s feathers/ wings мац. пархои худро сузондан. singer ['sirjo] п 1) хонанда, овозхон, сароян- да, нагмасаро, муганнй; 2) парандаи овозхон; 3) шоир, сароянда. Sinegal (,sins gal] п Сенегал (кишвар). single ['sirjgl] 1. п 1) билети рафт (рохи о хану. 2) нафар, фард, як: every single citizen хар на- фар шахрванд; 2. а 1) якто, танхо, муфрад a single red rose якто гули сурх, 2) танхо, бекас, якка; якнафарй, барои як нафар: a single room хучраи яккаса; a single ticket (амер, one-way) билети рафт; 3) факат, танхо; 4) ягона, танхо, бешавхар, издивоч накарда (зан), безан, мучаррад (маро): Не remained single. Бай мучаррад монд. 4) вохид, яюна, умумй: a sin- gle currency пули умумй; not a single хеч кадом, хеч як, хеч кас, хатто, хагто яке, хам: Не did not understand a single word she said. Аз гуфтахои вай хатто калимае- ро хам нафахмид. 3. v чудо кардан, пнтихоб кардан, баргузи- дан: Не singled out a book. 1 як китоб интихоб кард. single combat чангй тан ба тан; single figures яз як то нух (шумора); singles мучаррвдхо, безанхо. бешавдархо. single- ['sirjgl] pref як: single eyed якчашма. single-seater ['sir)glsi:to] n тайёраи якнафара. single-breasted ['sirjgl'brestid] а якбара, якта- рафа [рохи оран). single-handed ['sirjgl'haendid] a 1) якдаст, як- даста; 2) бе кумаки дигарон ичрогардида. single-hearted ['s±i)gha:tid] а софдил, бегараз, покдил, бовафо. single-minded ['sujgl'maindid] а ниг. single- hearted.
-747- sit singleness ['snjlgnis] n танхой, бекасй, токагй. single-phase ['snjgl'feiz] а якфазй [барк). singlet ['sirjght] n нимтанаи пахтадори ла- ганда, пирохани беостин. singly ['sirjgh] adv 1) танхо, ба танхой, як- як; 2) бе кумаки дигарон. Sing-Sing ['sirjsmrj] п зиндони Синг-Синг (дар иёлаты Нию Йорк). singsong ['snjsorj] 1. п хониш/ шеъри якна- вохт, оханги якнавохт; бадеха, бадехагуй; 2. а якдур, хастакунапда, якнавохт. singular ['sirjgjuls] 1. п грам. муфрад, шакли танхо: "Trousers" has no singular. Калимаи "trousers" шакли танхо надорад. 2. а 1) якто, ягона, бехамто, ягона, нодир. вохид, баргузида, беназир: a woman of singu- lar beauty зани дорой зебогии якто; a singular phenomenon як падидаи нодир; 2) истисной, фавкулода, чашмногир, шагарф: 3) ачиб, гайриодй, шигифт singularity ['sirjgju'lseritiJ п (pl singularities) 1) аслият, шагарфй, ачибй, гаробаг; 2) хусу- сияти фавкулода, хусусияги истисной. sinister ['simsta] а 1) гумрохкунанда, бадхох, бадчинс, нобакор, шайгонсифат; 2) кач, нодуруст, хато, фосид; 3) мусибатбор, чонгудоз, ногувор sinistious ['smistrasj а ниг. sinister. sink I [sirjk] n 1) дастш^як, чои зарфшуй: The sink was full of dirty dishes, Дастшуяк аз косаи ношуста пур буд. 2) дастшуй; 3) мач. марказй фасод; sink II [sir|k] i (sank; sunk) 1) фуру рафтан, ноин рафтан, ба зер раф ran, кам шудан: The water in the pond sank three feet last summer. Тобистони соли гузашта оби кул се фит кам шуда буд. 2) гарк шудан, тах рафт air The sliip sank. Киштй гарк шуд. 3) гарк кардан: The submarine sank two ships. Кишгии зериобй ду киштиро гарк кард. 4) мучиби шикасти касе шудан, табох кардан; 5) фуру нишастан; 6) дам гирифтан. ганудан, осудан; 7) поин бур- дан, фурУ афкандан; 8) гуруб кардан: 9) сует/ заиф шудан, эътибори худро гум кардан: мурдан: Нс is sinking, У мурда истодаасз. sink in фуру афтолан, рехтан; мац. гамгин шудан: афсурда шудан: His cheeks have sunk in. Рухсорахояш фуру афтоданд (гамгин шуд). sink one's difference ихгилофоти худро канор гузоштан; Sink or swim! Зарб. ~ Х,аёт ё мамот! Ё тир ме- кафад ё чувоз. sinking ['sirjkirj] п фурУравй, гаркшавй, тахравй. sinking-fund ['snjkirjfxnd] п сармояи амор- тизатсионй, сармояи каноргузошташуда. sinless ['sinhs] а бегунох, бехато, маъсум. sinner ['sins] п гунахкор, хатокор (хусусан аз назари мазхабй) Sinn Fein ['jin'fein] п Шин Фейн (созмони озооихори ИрланРияи Шимолй). siniologist [si'nolad^ist] п чиншинос, хитой- шинос, синолог. siriology ['smolodgi] п чиншиноей, хптойшиноей, синология. sinter ['smlo] п дажгол, тафолаи охан, тудаи дархам чушидаи охан. sinuous ['smjuas] а печ дар печ, качу килеб, печида, хаму' рост. Sioux [su:] п сиу (яке аз кабилахои шимолии су рхпу стони Америкам Шимолй). sip [sip] 1. п култи хурд, чашиш, мазмаза; 2. v (sipped; sipping) нушидан. чашидан (бо кутпцои хурд-хуро), кам-кам ошомидан, маз- маза кардан siphon ['saifon] п сифон, зонуй. sippet ['sipit] п 1) бурдан нон, нони тардидй; 2) хурда, кпгьа. sir [so:] п 1) сэр, ого, огои мухтарам, чаноб, шахей мухтарам, шахей воломаком, арбоб, сохиб, султон (го.уо бо уарфи калон навишта мешавао): Sign here, Sir. Ин чо имзо гузоред, ого. 2) (бо у;арфи калон) сэр, унвопе, ки пас. аз исми night ё baronet меистад: Sir Laurence Oli- ver Сэр Лоренс Оливер; 3) мухтарам (Оар игози немалой расмй)'. Dear Sir, you are hereby infor- med that...Мухтарам, ба иттилои шумо мера- сонем, ки... sire [saio] п 1) одимаком, марди кудратманд/ баландпоя; 2) (бо харфи калон) аълохазрат; 3) шоир. падар, чад, табор. siren ['saiann] п парии обй; мац. зани дил- фиоеб за афсун гар. sirloin ['sa:loin] п лалм (гушт). siskin f'siskml п зоол. саъва. sissy [’sisi] п (pl sissies) 1) амер. гуфт. занси- фат, духтарвор; 2) одами тарсу, буздил; 3) тахк. куни, хамчипсбоз. sister ['sista] и хохар, хамшира, хохархонд; sister-in-law [’sistsrinlo:] п (pl sisters-in-law) хохари зан, хохари шавхар, зани бародар. sisterly [’sistah] а хохарона, хохарвор. sit [sit] v (sat; sat; pres, p sitting) 1) нишастан. He sat at his desk working. Вай сари миз нишаста кор мекард. 2) мачлис кардан, чаласа доштан (додгох; парламент)-. Parliament will sit in the autumn. Парламент тирамох мачлис мегузаронад. 3) карор гирифтан, ни- шастан, руи тухм хобидан (паранда); 4) аъзо/ узв будан (Конгресс ва a.): to sit in Congress аъзои Кснгресси Америка будан; to sit on rhe board of directors узви хайати мудирпя будан; sit fcr дар пеши рассом нишастан, модел шу- дан; sit down нишастан: Won’t you sit down? Мархамат шинед. sit in ширкат кардан, хузур доштан;
sit-down -748- sit on/ upon у ЗВ будан (х,айати мунаира ва г.); sit out то поин мондан, го охир давом ёфтан; sit through то охир нишастан; sit up а) рост нишастан: Can’t you sit up? Ma- гар шумо рост ниша ста наметавонед? б) ним- хез шудан, дар бисгар нишастан: She sat up in bed and looked at the clock. Аз бистар нимхез гщда ба соат нигох кард, в) хоб нарафтан, бедор нишастан: She sat up all night waiting for her son to come home. Хонум шаби дароз хоб нарафга интизори омадани писараш буд. sit-down ['sitdaun] 1. п атсоб/ корнартоии нишаста; (sit-down strike *ам мегуянд). 2. а нишасга. sit-downer ['sitdauna] п агсобчй, иштирок чин корнартоии нишаста site [salt] п 1) чо, махал, -гох, макон, будгох: landing site фуругох; the site of the battle размгох; 2) замини зери сохтмон, китъаи замин, кавора, мавзеъ: building site мавзеи сохтмон. sitter [sila] п 1) нишинакда (инсон ё \айвон); baby-sittei доя; 2) мурги курк; 3) жар. кори осон. sitting ['situ)] 1. pres. р. as sit: The court is sitting. Додгох мачлис дорад. 2. n 1) чаласа, читает, ичдосия. гирдихамой: the sitting of a committee чачасаи кумита; 2) чои нишаст, кишемангох; 3) бор, дафъа, мархала, навбат; at a sitting дар як нишаст: 1 read the book at three sitting. Дар се нишаст кктобро хондам. sitting-room ['«itrrjrum] n утоки нишаст, мехмонхона (дар хона). situate ['sitjueit] v чо гирифтан, чо таъин кардан, карор додан, чойгир кардан: They decided to situate the hospital on a hill. Онхо карор доцанд, ки бемористснро болои тепла чойгир кунанд. be situated чойгир будан; thus situated дар ин вазъи ят/ холат. situated ['sitjueitid] а вокеъшуца дар, вокеъ дар, карор гирифта: Their house is situated near the river. Хонаи онхо дар назди дарё вокеъ гаштааст. situation [,sitju'eijn] п 1) чо, мавзеъ: Their house has a beautiful situation on a hill. Хонаи болои теппа чойгиршудаи онхо мавзеи зебо дорад. 2) вазъ, вазъият, холат: an awkward situation вазъияти нокулай; the international situation вазъияти байналмилалй; 3) шугл, кор: She is trying to find a new situation. У кушиши ёфтани хори нав дорад. a chicken-and-hen situation муаммои мокиён ва тухм, муаммои сарбаста. six I [siks] пит шаш. six girls шаш духтар. six II [siks] n шагэгона, шумораи шаш, адади шаш; at sixes and sevens гуфт. 1) мухолифи якдигар: The two friends are at sixes and sevens. Ин ду дуст мухолифи якдигаранд. 2) бетартиб, бени- зом, сардаргумй, хичолат: I haven’t had time to airange everything, so I am at sixes and sevens Дар хичолат хастам, зеро вакти омода карда ни хама чизро надоштам. Six of one and half a dozen of the other. Зарб. ~ Ду понздах, як ей. sixfold ['siksfould] a, adv шаш баробар, шашкарата, шашчанд, шашгона. six-footer ['siks'futo] п 1) одами кади шаш- фута дошта, кадбаланд; 2) тобут. six-pence ['sikspens] и 1) шаш пенс; 2) сиккаи нукрагин шашпенса (собикан). it doesn’t matter a six-penee ахамият надорад; not a six-pence to scrach with як пули сиёх наме- арзад. six-sbooter ['siks'Ju:t?] п таплончаи шашти- ра. sixteen ['siks'ti.n] пит шонздах, адади шонздах. sixteenth ['siks'timO] а, пит пюнздахум, шонздахумин. sixth I [siks0] а, пит 1) шашум, шашумин: the sixth grade синфи шашум; 2) шишякум. sixth II [siks0] п мус. нотаи шашум. sixties ['sikstiz] п pl солхои шастум. sixtieth I ['sikstn0] а. пит шастум. шасту- мин. sixtieth И ['sikstn0] л яки шастум. sixty ['siksti] пит шаст, адади шаст, шумо- раи шаст; Eke sixty амер, босуръат, фаврй; the sixties солхои шастум. sizable ['saizobl] al) бисёр/ хеле калон; 2) мухим, кобили мулохиза, ахамиятнок; 3) та нуманд: sizable man марди тануманд. size [saiz] 1. п 1) андоза, колаб, хачм: the size of the shoes андозаи пойафзол; take the size of андоза гирифтан, чен кардан; 2) шумора, ми- зон. теъдод, микдор; 2. v 1) ба андозаи хос даровардан; 2) му- раттаб кардан, радиф кардан (азруи андоза}; of a size хамандоз, ба як андоза; size up а) санчидан; б) барандоз кардан; ба андоза мувофик кардан. sizzle [sizl] 1. к фашшосзанй, фашшос; чиз- чиз (садои сурх кардани мохй)', 2. v чиз кардан, дог кардан/ будан; фашшос задан. skate I [skeit] и суфрамохй, скат. skate II [skeit] 1. п кафшхои яхбозй: Get your skates; the lake is frozen. Кафшхои яхбози- атро барор, ки кул аллакай ях кардааст. 2. v якмолакбозй кардан: Не could skate well Вай болои ях нагз бозй мекунад. skateboard ['skeitbo:d] п скейтбод (тахтаи чархдор барои савори/ бозй). skater f'skeito] п яхбоз.
-749- skin-diving skating ['skeitirj] n яхмолапарй, яхмолок- бозй. skating-rink [’skeitirjrnjk] n майдони яхмол- акбозй. skedaddle [ski'dasdl] v фирор кардан, гурех- тан. skein [skein] n калоба, тубча, кулу.та (нах). skeleton ['skehtn] n 1 ) скелет, устухонбандй; 2) тарх, замина, равиши матлаб; 3) pl аркон, чорчуб; 4) мач, одами логар, пуст ва устухон; skleton key кулфкушо (асбобе, ки ба чои калид бо он кулф кушодан мумкин аст)', family skeleton, skleton in the closet/ cupboard сирри оила, асрори магу; Skleton of one and half a dosen of the other. Зарб ~ Кар додари кур. skeptic ['skeptik] а шакандешй, шакгарой, ахли шак, шаккок, шакангез. sketch [sketj] 1. п 1) тарх, ангора, накшаи сода, накши саридастй, шолуда: Rembrandt’s sketches for his paintings шолудахои Ребранд барои расмхояш; 2) шархй кутох, хулоса, кайд, порча, очерк: travel sketches in a maga- zine кайдхои сафар дар мачалла; 3) скеч, китъа (асари адабии хурдй мазхакавии шоо); 2. v саридастй кашидан ё навиштан, му саввада тайёр кардан: She often goes into the country to sketch. Вай одатан барои кашидани мусавзада берун аз шахр меравад. sketch-book ['sketjbukj п дафтарчаи наккошй, дафтар барои расмкашй. sketchy [’sketji] a (skechier, skechiest) саридастй, сарсарй, нотамом, кутох, сатхй, тархй. skew [skju:] 1. п качй, печиш; 2) хар чизи кач ё якварй; 2. а 1) кач, якварй, уреб, хамида; 2) ноба- робар, номутаносиб; 2. v 1) кач нигох кардан ба; 2) кач рафтан, якварй рафтан; 3) печ хурдан, чарх хурдан; 4) тахриф кардан. skewbald [’skju:bo:ld] а ало, холдор, хол- хол. skewer [’skjua] 1. п сих (кабоб), хар чизи сихмонанд; 2. v ба сихи кабоб гузаронидан, ба сих кашидан, ба сих махкам кардан. skew-eyed [’skju:aid] а олус, олусчашм. ski [ski:] 1. п (pl skis ё иваз намешавад) лижа: I’ve broken my ski. Ман лижаамро ши- калам. 2. v (skied, sked; skied, sked) руи барф лижабозй кардан (инч. go skiing): Let’s go skiing. Биёед лижабозй кунем. ski’d [ski:d] past ва p. p. аз ski 2. skid [ski:d] 1. n 1) болиштаки тормоз: 2) тахтаи борфурорй; 3) лагжиш (хусусан хангоми махкам гирифтани тормоз)', 2. v 1) лагжидан. кашидан, суррондан; 2) хати тормоз гузоштан; be on or hit the skids гуфт. шикает хурдан; put the skids to гуфт. ноком кардан, мучиби шикает шудан; skid mark чои чархи автомобил (бар асари лагжидан ё тормоз кардан). skier ['ski:a] п лижатоз, лижагард, лижабоз. skies [skaiz] ниг. sky. skiff [skif] n каик, заврак. skilful [’skilful] а мохир, забардаст, ухдабаро, хунарманд, чирадаст. skilfulness [’skilfulnis] п махорат, чолокй, чакконй, ухдабарой, чирадастй. skill [skilj п махорат, устодй, забардастй, хунармандй, кордонй, салика. skilled [skild] а бомахорат, босалика, бохунар, мохир, кордон, боихтисос, пуртачриба. skillet [skilit] п 1) мохитова; 2) товаи даста- дор skim [’skim] v 13 ру гирифтан аз, сарширй гирифтан, каймоки чизеро гирифтан, сарбо- раро гирифтан; 2) бо суръат хондан, барандоз кардан, варак задан, сарсарй хондан (китоб ва г.); 3) лагжидан, суридан, дар баландии кам парвоз кардан (руи об ё оар хаво); 4) паррон- дан, лагжондан (сангро болои об); skim milk каймоки ширро гирифтан. skimmer [’skims] п 1) кафигир; 2) руёгир, сарширгир, чарбугир (шахе ё чиз); 3) зоил. мурги мохихур; skimming [’skirotij] п 1) лагжиш, гечиш, 2) хониши руякй; 3) pl ахлот, партовхо. skimp [’skimp] v 1) нокифоя таъмин кардан, кам додан; 2) сарфа кардан, кам харч кардан. skimpy [’skimpi] a (skimpier, skimpiest) но- кифоя, нокофй, нобасанда, андак, кам. skin [skin] 1. п 1) пуст: soft skin пусти муло- им; the skin of an apple пусти себ; 2) чарм, чилд; нус с, рупуш; 3) парда, пардаи берунй; 4) амер. жар. мумсик; фиребгар; skin and bone логар, пусту устухон; wet to the skin комилан тар шудан; 2. v (skinned: skinning) I) иуст кандан, пуст кардан: The hunters skinned the fox. Шикорчи- ён рубохро пуст канцанд. 2) пуст даровардан/ гирифтан (захм ва г.); 3) жар. горат кардан, change one’s skin хеле дигаргун шудан; have thick/ thin skin хассос будан/ хассос набу- дан; save one’s skin чон ба саломэт бурдан, худро начот додан. skin-deep [’skin'dhp] 1. а то зери пуст, сатхй, руякй, зохирй, каммоя: Beauty is skin-deep, it soon wears out. Зебогй факат сатхй аст ва зуд аз байн меравад. 2. adv сатхй, сатхан, руякй, зохиран. skin-diving ['skin,daivirj] v гаввоей кардан, 1ери об шино кардан.
-750- skin-diver skin-diver ['skin,daiva] n гаввос. skin-flint ['skin,flint] а хасис, мумсик, зихна, чашмганг. skin-game [skin'geun] n 1) амер. гуфт. хила (дар бозй)-, 2) мац. мубориза барои хаёт ё ма- мот; 3) амер, каллоби, фиребгарй. skin-grafting [skin'gia:ftnj] п пайванд кардани пуст, пустро бурида ба дои дигар часпондан. skinless f'skinlis] а бепуст, пустканда, берукаш. skinner ['skins] п пустиндуз, пусть ан, чарм- соз, чармгар. skinny ['skim] 1. п гуфт. логарак: 2. a (skinnier; skinniest) логар, пусти, чилдй, пустмонанд, гушт ва устухон; мац. хасис: a skinny woman зани логар. skip [skip] 1. п 1) чахиш; 2) партоиш (хангоми хондан)-, 2. v (skipped; skipping) 1) частухез кардан, чахидан, паридан: Не skipped over the brook. Аз болои чуй парид. Не skipped from one sub- ject to another. Вай аз як мавзуъ ба мавзуи дигар мечахид. 2) партофтан. Let’s skip the next paragraph. Биёед як параграфро партоем. 3) аз руи таноб паридан, таноббозй кардан; scip across/ over чахидан (аз болои чизе)-, scip it! Бас аст! Мухим нест! skip school аз даре мондан. skipper ['skips] п 1) капитани киштии тичоратй; 2) сардаста, рахбар, мудир. skipping-rope f'skipiriroup] п частак, ресмон барои частан. skirmish ['sko.mij] 1. п задухурд, тирпарронй, нпзоъ, чанчол, корзор, пазм: border skirmishes задухурдхои сархадй; 2. г бо гурухои хурд задухурд (низоъ) кар- дан, размидан, даргир доштан, ситез кардан. skirr [ska:] 1. п магал, галогула, шав-шув; 2. v 1) босуръат харакат кардан; 2) чустучу кардан. skirt [ska:t] 1. п 1) юбка, доман; 2) pl кано- ра, хошия, атроф, домана; on the skirts of the wood дар канори беша; 3) хар чизи домана- монанд; 4) гуфт. духтар, зан; clear the skirts of sb доги лаънатй касеро шус- тан; 2. v 1) цомандор кардан; 2) давр гирифтан, ихота кардан, моил будан, хошиядор кардан; 3) давр задан, аз канори чизе гузаштан, ба канор рафтан, миёнгир кардан; skirt along рафтан (кад-кади сохил, девор). skirting-board ['ska:tii)bo:d] п плинтус (зер- тахтаи рогуои байни фарш ва девор). skit ['skit] п шухй, намоиши хачвии кутох. skittish ['skitij] al) шух, бозингар; якрав; 2) рамук, раманда: a skittish horse аспи ра- манда. skittle ['skitl] 1. п pl варз. боулинги чаманй, скитлбозй; Skittles! Сафсата! Х,арза! beer and skittles дилхушй ва бозй; 2. v: skittle away гуфт. исроф кардан, харч/ харочот кардан. skittle-alley ['skitl,sell] п майдони бозиии бо- улинги чаманй. skulk [skxlk] 1. п 1) одами нобакор; 2) гуфт. галаи рубох; 2. v 1) пинхон шудан, пинхон кардан, ка- мин гирифтан; 2) дуздакй харакат кардан, махфиёна икдом кардан; 3) аз кор гурехтан, тан ба кор надодан. skull [skxl] п 1) устухони cap, коса и cap; 2) шух. кала, cap: a thick skull кштлаи хар; мац. ахмак; an empty skull каллаи пуч; skull and crossbones косаи cap ва ду устухон (нишонаи руи парчами рохзанони бахрй). skull-cap ['skAlksep] п туппй, токй, каллапуш. skunk [skAnk] п 1) зоол. росуи ганднок, хинги бадбуй; 2) муи росу; 3) гуфт. одами нохушоянд, разил, ганду; 2. v амер, сахг шикает додан, мац. торумор карлан (дар бозй). sky [skai] п (pl skies) п 1) осмон; 2) фалак. гардун, сипсхр, арш: Fame raised him to the skies. Шухрат уро ба фалак бардошт; 3) хаво, вазъи боду хаво: stomy skies боду хавои туфонй. out of clear/ blue sky ногахон, мисли барк, бемукаддима; praise to the skies ба осмон бардоштан. to the skies бисёр-бисёр, то арш; sky-blue ['skai'blu:] а лочвардй, нилгун. sky-high ['skai'hai] а нихоят баланд, то ос- мон, cap ба осмон кашида, cap ба фалак. skylark ['skaila:k] 1. п зоол. чур, чаковак; 2. v дилхуши капдан, андармон шудан, хазлбозй кардан, частухез кардан. sky-light ['skailait] п тирезаи ру ба бом/ ос- мон. skyline ['skailam] п 1) хати уфук. уфук, ка- рой; 2) номсоя, сурат, шакл. skyrocket ['skai,rokit] v 1) боло рафтан, бо- суръат зиёд шудан (нарххо, махсулот ва г.); авч гирифтан. skyscraper ['skai,skreipo] п осмонхарош; би- нои баландошёна. skyward(s) ['skaiwad(z)] adv ба самти/ тара- фи осмон, ба суи осмон. sky-writing ['skairaitirj] п нигориши хуруф бар осмон (аз тарики дуди хавопаймо), рекла- маи хавой. slab [slaeb] п 1) лавха, порча, пора, тахта, тахтасанг; 2) тика, тилим, порча (нон ва г.); 3) пушттахта. slack I [slsek] п пасмондаи ангиштсанг, хо- каи заголсанг.
-751 - slate stack il [sla;k / ) касодй, камфаъолияти (бозор); 2) камхарзкатй, бехаракатй; 3) pl шалвори кушод, шим. slack III [slaek] 1. п 1) хар чизи шул ё овехта; 2) шулй, сустй; 2. а 1) кувд, кунддаст, охистакор, танбал, бепарво, бехол: a slack расе карами охиста; а slack student донишчуи ганбал; 2) сует, тарант накарда, шул {сим, таноб во г.): a slack горе ресмони сует кашидашуда; 3) касод, кам- фаъолият: a slack market бозори касод; 4) камхэракат, такрибан бехаракат, сует (об ва г.): slack water оби бехаракат; slack control назорати сует; 5) бедиккат, бставаччух; 3. v 1) кушодан, шул кардан, сует шудан/ кардан (таноб ва г.); 2) танбалй кардан, вакт галаф додан; 3) охиста харака! кардан: Нс slacked his paces. Ь^адамхои худро охиста кард; 4) касод шудан; slack off касод шудан; slack up харакатро паст кардан. slacken [slackn] v 1) шул/ сует кардан/ шу- дан, кушодан. боз кардан, cap додан; 2) касод шудан; 3) кам кардан/ шудан, костан. slacker ['steka] п 1) гуфт. танбал, бекорхуча; 2) одами вазифашинос, камкор. slacklime ['steklaim] п охаки чушида. slag [si35g] и сарбораи охан, дажгол, нахчад (гудозкорй); мац. чизи беарзиш. slain [slein] р. р. аз slay. slake [sleik] v 1) фурУ нишондан (ташнагй, шахват ва г.); 2) куштан, об рехтан (охал-); 3) хомуш кардан/ шудан, кам кардан.' шудан (оташ). slam [stem] 1. п 1) садои зарба ё баста шудани дар, шараккосзанонй: the slam of the car door садои баста шудани дари автомобил; 2) интикод, сарзаниш (шаОидан); 2. v (slammed; slamming) 1) бо садо ва шиддат бастан (дар'}, бо хам куфтан; ззрбаи сахт ва сангин задан; 2) сарзаниш кардан, мавриди интикод карор додан; slam down сахт/ бо шиддат пушидан/ пушондан. slander ['sla:nda] 1. п тухмат, бухтон (шифоны), дуругбандй; 2. v тухмат/ гайбат кардан, тухмат задан, slanderous ['slamdaras] а тухматомез. slang [stet]] 1. п лахча, забони гайриадабй, забони бозори/ кучагй, забони вижа, забони синфи, истилохи омиёна; 2. v сарзаниши сахт кардан, захми забои задан, баддахонй кардан, фахшй кардан. slangy ['steqi] a (slangier, slangiest) жаргопй, гайриадабй, лахчавй. slank [sleerjk] гуфт. кутох, аз slink. slant [slamt] 1. п 1) нишебй, пастхамй, качй, урсбй, яксуй; 2) тахриф. сугирй. тарафдорй, гараз; 3) амер, нуктаи назар, ни- гориш, дид: You have the wrong slant of tne problem. Нигориши шумо дар бораи ин масъ- ала галат аст. 2. а уреб, хамида, кач, шебдор, моил, якварй; 3. v 1) хам/ моил кардан/ шудан, ба тарафе гардондан, кач будан/ шудан, сарозер шудан, шебдор шудан; 2) тахриф кардан, сугирй кардан, яктараф нишон додан. slanting [slamtirj] а уреб, хамида, кач, шеб- дор. slantwise ['slamtwaiz] 1. а уреб, хамида, кач, шебдор; 2. adv ба тарафи шебдор, уребдор. slap [step] 1. и шаппотй, торсакй, шападлок; a slap in the face шаналлок ба руй, торсакй ба руй: 2. adv гуфт ногахон, мустакиман, рост; 3. v (slapped; slapping) задан, торсакй задан, бо даст задан, куфтан, кашида задан (бо кафи даст): A teacher who slaped the student was fired. Муаллиме, ки донишч$ po торсакй зад, аз кор холй карда шуд. slap-bang ['step'baeng] adv бошиддат, гафлатан, фавран. slapdash ['stepdaej] 1. а шитобкорона, зуд, саросемавэр, 2. adv шитобомез, саросемавор. slapjack ['stepdgaek] п амер, чалпак. slash [stej] 1. и зарба (бо чоку ё шамшер); 2) буриш, чок, буридагй, шикоф; 3) чоки либос, чоки сина, чоки доман; 4) махалли боз дар чангал; 5)///дарахтони афтода (дар чангал); 2. v 1) реза кардан, буридан, пора кардан; 2) сахт лат задан, тозиёна задан, шаллок задан (сахт); 3) чокдор кардан, чок додан; 4) амер. костан, бисёр кам кардан: to slash prices нарххоро бисёр кам кардан; 5) мавриди танкид карор додан; slashing criticism танкиди тез (сахт), интикоди сахт. slashing [stejirj] 1. п чоки либос; 2. а 1) шадад, пурхушунат; 2) пуршур, пурхарорат; 3) гуфт азим, бузург. slat [stet] 1. п 1) дастак, хода, чуби кундаланг; 2) зарбаи шадид; 2. v кашида шудан ва садо кардан (бод- бон). slate [sleit] 1. п 1) варакаи санг, тахтасанг, лавхасанг; 2) сафоли бом, бомпуш, шифер; 3) амер, фехрасти номзадхо дар интихобот; clean the slate аз ухдадорихои гузашта халос шудан; have a slate loose нокисулакл будан; 2. v 1) бомпуш кардан, бо сафол пушондан; 2) гуфт. сахт танбех додан, сахт сарзаниш кардан; 3) амер, дар фехрист гузоштан, ба су- раги фехрист эълон кардан (номзадх;оро);
slattern slattern ['slaetan] n зани оетартиб (бесомон), зани беафт. slatternly ['sla;ta:nli] а 1) номураттаб, бад- либос, чиркин, бесомон; 2) кучагй (зан). slaughter ['slo:ta] 1. п 1) забх (х;айвин), куш тан; 2) куштори зиёд, катл, катли ом, хунрезй (инсон)\ mass slaughter of civilian population катай оми ахолии гайринизомй; 2. v 1) забх кардан, куштан, cap буридан (цайвонро барои хурок)-, 2) катам ом кардан, одамкушй кардан, куштор кардан: All the villagers were slaughtered. Сокинони хамаи деха катай ом гардиданд. slaughter-huuse [’skctshaus] п салоххона. кушторгох. slave [sleiv] 1. п гулом, банда, зархарид; асир, раияти зархарид; 2. v хамчун гулом кор кардан. slave-driver ['sleiv,draiva] п 1) назоратчй бар махбусон (еуломон); 2) мач. истисморгар. slave-holder ['sleiv,houldo] п гуломдор. slaver I ['slseva] 1. п 1) оби дахон; 2) мач. чоплусии дагал; 2. v 1) оби дахон равон кардан (равондан); 2) мач. чоплуей кардан. slaver II ['slcivaj и 1) гуломчаллоб, гуломфуруш, точирч гуломфуруш; 2) киштии гуломфуруш. slavery ['slcivari] п 1) гуломй, бандагй; 2) мач- асорат, гирифторй. slavey f'slaevi] п канизак, хизматгор. Slavic ['sla:vikj 1. п 1) аз нажоди славянй, славян; забони славянй; the Slavs славянхо; 2. а славянй. Slavonian [sla'vounian] 1. п 1) словен, ахли Словения; 2) славян; 2. а словенй; 2) славянй. slavish ['sleivij] а гуломона, гуломмонанд. бандавор. slay [slei] v (slew; slain) куштан, ба катл ра- сондан, куштор кардан, забх кардан \уайвон), нобуд сохтан, кушта шудан, ба катл расидан. slayer [sleia] п амер, котил. sleazy [shzi] a (sleazier, sleaziest) бадсохт. sled [sled] n ниг. sledge. sledge I [sledj] 1. n чана; go sledging бо чана харакат кардан; 2. v бо чана харакат кардан, чанабозй кардан. sledge II [sledg] п болгаи охангарй, боскон, пулк, путк. sledge-hammer ['sledg.haema] ниг. sledge II. sledge-hammer ['sledj.htemo] 1. а пурзур, бокувват; sledge-hammer blow мац. зарбаи халокатовар. 2. v бо болга/ путк задан. sleek [sli:k] 1. а нарм ва барок, ялаккоей; шик, кашанг; тару тамиз; 2. v нарм ва барок кардан, молида хамвор 752- кардан, лесида ялаккоей кардан. sleeky [sli:ki] а нарм ва барок, ялаккоей. sleep [sli-p] 1. п 1) хоб: I didn’t get much sleep. Нагз хоб накардам. 2) мац. хоби гафлат; 3) марг; 4) шаб; 5) фосилае, ки дар як шаб ме- тавон тай кард; 6) хоболудй, хумори хоб; go to sleep хоб рафтан: Не couldn’t get to sleep. Хобаш намебурд. Have a sleep on it. Зарб. ~ Кори шаб, хандаи руз light sleep хоби сабук; sound sleep хоби сахт; the last sleep марг, вафот; 2. v (slept; slept) 1) хоб кардан, хобидан, хоб рафтан, куфтан: Не sleeps lightly. Вай хушёрхоб аст. 2) бехуш шудан, сует шудан; 3) дар бистари марг хобидан, ба хоби абадй рафтан; 4) гафлат шудан, ноогох будан/ шудан, ба хоби гафлат фуру рафтан; 5) ба хоб фуру рафтан, гайрифаъол шудан (табиат); 6) хамхобй кардан, чимоъ кардан; 7) ч°и хоб ё гунчоиш доштан (ме^монхона ва г.)-. The hotel can sleep 200 men. Мехмонхона 200 нафар гунчоиш дорад. sleep away бедор нашудан, дир тамоми мудда ти чизе бедор нашудан; sleep in дар чои кор хоб рафтан; sleep like a log/ top сахт хоб рафтан; sleep off аз хоб сер шудан. бо хобидан рохат шудан; sleep on/ over/ upon баррасии чизеро то сахар ба таъхир андохтан; sleep the clock round шабонарУз хоб кардан; sleeper ['sh:pa] п 1) доруи хоб: a light sleeper доруи хоби сабук; 2) чуб ё охан, ки хати рохи охан ва г. болои он мехобонанд; 3) амер, ваго- ни чоихобдор; 4) либоси хоби кудак. sleepier ['slrpia] ниг. sleepy. sleepiest ['sli:pnstj ниг. sleepy. sleepiness ['sli:pinis] n хоболудагй, серхоби. sleeping-bag ['sli:pirj bceg] n качори хоб. sleeping-car ['sli:pirjka:] n купеи бистардор, купеи дарачаи аввал (poyu ох,ан). sleeping-draught ['sli:pii),dra:ft] п доруи хоб. sleeping-sickness ['sli:pirj,siknis] п тиб. каса- лии хоб, хамешахобй. sleepless ['slfcphs] п бехобй, шабзиндадорй, бедорхобй. sleep-walker ['sli:pwo:ka] п шабгард, хобгард. sleepy ['sli:pi] a (sleepier; sleepiest) 1) хоболуд, хомуш, хобовар: She is sleepy. Хобаш омадааст; 2) сует, бе чунбу чуш; 3) ором, камфаъолият: a sleepy little town шахри хурдй ором; 4) хобовар; 5) вобаста ба хоб. sleet ['sli:t] 1. п яхборон, борону барф, бо- роне, ки хангоми резиш ях мекунад; 2. v яхбор кардан, яхборон омадан: It sleets. Борон бо барф (ё жола) меборад.
-753 - slink sleeve]siEvfl. n 1) остин: 1 always roil up my sleeves. Ман доимо остинхсямро бар мезанам. 2) рукаш plastic sleeve рукаши пластики; Every man has a fool in his sleeve. Зарб. -Tap дилам дар ишки ту девона шуд айбам макун, / «Бадр бенуксу зар беайоу гул бехор нест.» (Саъдй) laugh in one’s sleeve пинхонй хандидан, пис- ханд кардан/задан; have sth in one’s sleeve чизе пинхон, вале омода барои истифода доштап; 2. v остиндор кардан, рукашдор кардан. sleigh [slei] 1. п чана, чанаи аспи. 2. v савори чана шудан, чана ронадан. sleigh-bells ['sleibelz] п зангулахои аспи ча- на. sleight-of-hand ['slaitov'hamd] п чашмбандй, тардасгй, шуъбадабозй. slender ['slendoj а 1) зариф, борик ва ба- ланд, нозукандом, каламй; 2) микдори кам ва ночиз, андак: a slender income маоши ночиз; 3) заиф, сует, бепоя: a slener hope умеди беа- сос. slept [slept] past вар. р. аз sleep 2. sleuth [slu.9] 1. п 1) саги найгир, саги гозй, саги шикорёб/ шикорй; 2) амер, гуфт корогох; 2. v корогохй кардан. sleuth hound ['slu:9haund] ниг. sleuth. slew I [slu:J past аз slay. slew II [slu:] 1. n гардиш, гардиши pox; чархзанй; 2. v 1зриондан, давр занондан. slew III [slu;] n амер. жар. шумораи зиёд. slice [slats] 1. n 1) тика, пора, порча, бурида, гилим: Нс ate two slices of lemon. Вай ду пора и гаму хурд. 2) корд, корди дамдор; 2. v 1) буридан, борик-борик/ тунук-тунук буридан, варак-варак буридан: She sliced lam. Вай гушти гусфаидро борик-борик бурид 2) бахш кардан, таксим кардан, сахм додан: to slice the profit фоидаро таксим кардан. slick [shk] 1. а 1) соф, хамвор, барок, сай сайкалй; 2) бохунар, заранг, боибтикор; 2- adv бомахорат, бозабардастй, тарда- стона, зарангона, мохирона; 3. v slick up мураттаб ва муназзам кардан, оростан, тару тамиз кардан. slicker [silks] п 1) амер, боронй; 2) одами хилагар, найрангбоз. slid [slid] past ва р. р. аз slide 2. slide [slaid] 1. п 1) лагжиш, гечиш: The саг went into a slide on the ice. Автомобил болои ях лагжида рафт. 2) теппачаи кудакона барои лагжидан: There are swings and slides in the children’s playground. Дар майдончаи бозй аргунчахо ва теппачахо сохта шудаанд. 3) сурат, акс: They showed their holiday slides. Онхо суратхои давраи таътил гирифта- ашенро нишон доданд. 4) сел, резиш (ранг, барф ва г.); 5) тех. кисмати лагжандаи дастгох; 2. v (slid; slid) 1) лагжидан, пасу пеш рафтан: Не slid down the hill. Вай аз болои теппача сарозер лагжид. 2) дучори лагжиш шудан (ахлокй ва г.); slide away гечида рафтан; slide over sth нодида гирифтан; sliding scale меъёри мутаносибсоз. sliding-rule [,slaidity'ru:l] п чадвали логарифмй. slight [slait] 1. п беэътиной, бехурматй, беписандй, нописандй; 2. а 1) сабук, .микдори ночиз, кам. андак: а slight cold андаке шамол кашидан; without the slightest difficulty бе мушкилоти ночиз; 2) заиф, логар, камзур, ка.и1авон, зудбемор; 3) бори- кандом, резаакдом, реза, хурд: a slight girl дух- тари резаандом; 3. v ночиз шумурдан, ахамият надодан: They slighted our offer. Онхо пешниходи моро ночиз шумурданд. I haven’t the slightest idea. Аслан намедонам. Иттилое надорам. in the slightest аслан, абадан, ба хеч вачх slightly ['slaitli] adv андаке, каме, то андо- зае. slim [slim] 1. a (slimmer; slimmest) 1) нозук, логар, борикандом, камарборик; 2) андак, кам. ночиз, махдуд: a slim hope умеди ночиз; 3) сабук: slim breakfast надории сабук. 2. v логар шудан/ кардан, вазн кам кардан. slime ['slaim] 1. п лой, гил ва лой, гилоба; 2. v бо тиркипй рупуш намудан. slime-pit [’slaimpit] п ботлок, лойказор, ши- варзамип stimsy [’slaimsi] а ( slimsier, slimsiest) 1) аи- дак, кам; 2) бадсохг, сует. slimy ['slaimi, a (slimier, slimiest) 1) ботлокй, шурбатнок, часбиок; 2) сард ва часпнок; 3) луобдор, луобй. sling [shi]| 1. л 1) тасма, таноб, расан, банд, махор: Не has his arm in a sling. Дасташ ба гарда наш бо банд овезон буд. 2) мач. зарба: 3) партоб, афканиш, 2. v (slung; slung) 1) партофтан, паррондан (сана): The boys were slinging stones into lhe river. Бачахо сангхоро ба дарё мепартофтанд. She slung her bag over the shoulder; 2) боло ё поён кардан, баланд кардан, боло ё поён кашидан (бо ресмон, таноб ва г.); 3) андохтан. партофтан, партоб кардан (бошитоб ё бедиукатсна). slingshot ['sliijjot] п тирукамон (бачагона). slink [slirjk] v (slunk) поида-поида гаштан, дуздакй харакат кардан, вармолидан (аз таре, гунох ва г.); sling away/ of/ by нсаён баромада рафтан,
-754- slip пинхони гурехтан; 2. v (slung; slung) овезон кардан, бо чанчир ё таноб баланд кардан, партофтан: The lady slunk her bag on her shoulder. Хонум сумкаро болои китфаш овезон кард. slip I [slip] 1. п 1) лагжиш, гедиш: Не had а nasty slip on the icy path. Вай дар рахрав сахт лагжид. 2) хато, сахв, иштибох, галат: a slip of the tongue сахви сухан; a slip of the pen лагжиши к,алам дар навиштан; 3) зерпуш (за- кона), синабанд, 4) руболиштй; 5) тасодуф, ходиса; there's many a slip between the cup and the lip. Зарб- ~ Бача дар шикам, номаш Рустам. Бача дар сафар, номаш Музаффар. 2. v (slipped: slipping) 1) гечидан, лагжидан- She slipped on the ice and hurt her hand. Болои ях лагжид ва дасташ лат хурд. 2) гурехтан, (инч. slip away), гоиб шудан, халоей ёфтан (инч. slip off/out): She slipped out of the room. Вай аз хона гурехт. 3) харакат кардан (ба осени), дохил ё хорич шудан; гузоштан, дохил крдан; 4) пушидан/ кашидан (либосро ба осонй) (bo: of, on, out of, into)', 5) босуръат гу- заштан, сипарй шудан (вакту. 6) лагжида афтодан: 7) иштибох/ сахв кардан, 8) поин рафтан. касод/ кам шудан. The production sliped. Истехсолот касод шуд. 9) аз ёд рафтан/ бурдан: It has sliped my attention. Аз ёдам раф1ааст. 10) рахо/ кушода шудан (аз банд ва г.)-. The dog peded the chain. Car аз занчир рахо шудааст. slip away фирор кардан, хайру хуш накарда рафтан: slip by (дар бораи вач;т) зуд/ тез гузашта раф тан; мац: аз дил гузаштан/ гузарондан; slip in (дар бораи хатой) тасодуфан пайдо шудан, тасодуфан руй додан; slip off/ on пушидан/ кашидан < либосро); slip II [slip] п 1) киш. навда, шохчаи наврас, шоху барги тоза, калама, каламча; bastard slip каламчаи аз реша баромада; мач. фарзан- ди гайрииздивочй, сунц; 2) чавони борикан- дом; a slip of a girl як духтари борикмиён; 3) навора, навор; 4) тикаи когаз, барг, барга; 5) нимкати калисо, нимкати борик; 6) хараки дароз; slip rejection радномаи хаттй (нашриёт ба му- аллиф); get the pink slip мач- аз кор холй шудан. slip III [slip] v киш. пайванд кардан (да- рахт ва г.). slip-on ['shpon] 1. п либоси озод/ кушод; либос (кафш ва г.) осонпуш, рохатй; 2. а озод, кушод (либос). slip-over ['shp,ouvo] п полувер, свитер. slipper ['slips] п кафши рохатй, кафши хонапуш. slippery ['shpon] a (slipperier, slipperiest) 1) лагжанда, лагжон; 2) мац. гайри кобили эъти- мод, бесубот, фиребкор; 3) бесубот, тагйирпазир, дигаргунпазир. slippy ['slipi] а гуфт. лагжанда, лагжон. slipshod ['shpjod] а 1) дорой кафшхои фарсуда; 2) мач. бетартиб, чиркин, бесомон, бадсохт, сарсарй. slipslop ['slipslop] п 1) хуроки обакй; 2) гапхои бехуда, сафсата; 3) кори чиркин. slip-up [’shpxp] п амер, сахв, хатогй, лагжиш. slit [slit] 1. п чок, шикоф, дарз, буридагй; 2. v (slitted; slit) ба дарозй буридан ё дар- рондан (cap то cap). slither [*sli0o] v гуфт хазидан (монанди мор), морпеч харакат кардан. sliver ['slivo] 1. п 1) тароша, бурида, параха, хурда: Give me a sliver of cheese, please. Лутфан буридае аз панирро ба ман дихед. 2) як кабза муй, як даста муй; 2. v 1) шикаста/ кафида чудо шудан, кафи- дан, чок шудан; 2) борика-борика шудан/ кар- дан, тароша кардан, хурд кардан. slobber ['slobs] 1. п 1) шахе/ нигориш/ амали гулувомез; 2) оби лабу дахон; 3) таровиш аз гушахои дахон; 2. v 1) оби дахон ё хурок берун додан (аз лабуои загон); 2) мач. ба гиря даромадан. ши- ква/ нола кардан (аз чизе); 3) бусаи тар кардан, бусидан; slobber over smb харф задан, навиштан. амал кардан (бо эхеосот беш аз хад ё гулувомез). slobbery f'slobon] а даханяла, оби дахон рафта, дахонбоз. sloe [slou] п олуиабандак, олучаи чангалй. slog ['slog] v 1) сахт задан; 2) сахт кор/ мехнат кардан; slogan f'slougan] и шиор, даъват, арм, ар- мон. sloop [slu:p] и бах. слуп (киштии бодбонии якдикла). slop [slop] п 1) барфоб, барфи обакй; 2) гил, гилоб, лой; ханд); 3) pl. оби чиркин, чиркоб, чолоб, магзоба, пасмондахои ошхона (ки ба уайвонуо медих.анд): slop pail сатили партовхо; 2. v резондан, рехтан, пошидан; slop over мач. гиря кардан, нолидан, шикоят кардан. slop basin ]'slop,beisn] п зарфи чойнику пиёлашуйй. slope [sloup] 1. п нишебй, нишеб, замини сарнишеб, тунда: а 20 degree slople нишебии 20 дарача; 2. v 1) хам (моил, поин) кардан, хамидан, фарозу нишебдор кардан; 2) гуфт. гурехтан, фирор кардан. slops ['slops] п pl шалвори кушод; 2) либоси духта ва арзон. slop-shop ['slop fop] п магозаи либоси духта
-755 - slur ва арзон. sloppy ['slopi] a (sloppier, sloppiest) 1) пушида бо гил ва лой ё барф, тар ва лойолуд/ чиркин, лойдор, серлой, лойолуд, гилолуд; 2) лачар, бадлибос, шуртй, бедиккат: a sloppy student донишчуи лачар; 3) гуфт. дорой эхсосоти гулувомез, пуроху пола slot [slot] п сурох, шикоф, дарз, сурохии чои калид: I put a coin into the slot. Ман сик- каро ба шикофй даровардам. sloth [slouO] п 1) танбалй, танпарварй; 2) зоол. танбал (пистондори бумй Америкой Маркази). slothful |slo0tul] а ганбал танпарвар, тано- со. slot-machine ['sbtmajim] п мошини киморбозй, мошини пули. slouch [slautf] 1. п 1) одами танбал, лаванд, лайда чур; 2) одами беарза; 3) овехгагй, овсзонй; 2. v комаг хам карда рох рафтан, хамида рох рафтан. сару китфхоро пеш гирифтан: Не walks a slouch. У хамида рох мегардад. slough I [slau] п 1) ботлок, варта, лойдон; 2) андухгинй. навмедй, ноумедй, сархурдагй. slough II [slxf] 1. п 1) пусти нартофташуда (мор); 2) тулак, пуст (андохташуда), муй (рехташуда), пуст, пустак. 2. v партофтан (пуст), афтодан ё андохтан (пуст, пар, муй ва г.). Slovak ['slouveek] 1. и 1) сокин ё ахди Сло- вакия; the Slovaks словакхо; 2) забони словакй; 2. а словакй. Slovene ['slouvi:n] 1. п 1) ахди кишвари Словения, словен, словензан; 2) забони словенй; 2. а словенй. sloven ['slxvn] п одами номураттаб/ бесо- мон/ бедиккат/ сарбахаво/ шуртй. slovenly ['slxvnh] а бетартиб, чиркин, бе- сомон, сарбахаво, номураттаб. slow [slou] 1. а 1) охиста, сует, кунд: a slow dance ракси мавзун, slow man танбал; 2) сустхаракат, камхаракат, камсуръат: Не is very slow. Вай хеле сустхаракат аст. 3) кундфахм, кундхуш, кундзехн, дерфахм, деромуз: a slow student донишчуи деромуз; he slow акиб мондан, дер мондан (соат): Му watch is 10 minutes slow. Соати ман дах дакика акиб мемонад. 2. v охиста рондан/ кардан/ шудан, охиста рафган/ шудан, аз суръат костан, кам’ кардан/ шудан (инч. slow down): Не slowed down at the crossroads. Дар чорраха автомо- билро охисга ронд. go slow как-кам кор кардан, зиёд ба худ фи- шор наовардан; 3. adv сует, охиста: a slow-moving train катораи камсуръат; Slow and steady wins the race. Зарб. ~ Гуянд, ки санг лаъл гардад дар макоми сабр. (Хофиз) Slow but sure. Зарб. ~ Ба. пасти метавонй гашт ба бом охиста-охиста. slowcoach ['sloukoulf] п 1) одами кундзехн/ бефаросат/ аблахнамо; 2) одами кафомонда. slowdown ['sloudaun] п кундсозй, кохиш, костани суръат ё мизон, касодй, сусткунй, пасткунй, сустй. slowly ['slouh] adv густ, охиста, охиста охиста, тадричан, ботадрич. slow-poke ['sloupouk] п гуфт. кундкор. фисфисй, дерхозир. slow-witted ['slou'witid] а камхуш, бефаро- сат, кундфахм, кундзехн, деромуз. sludge ['slxdj] п 1) гил ва лой, лой (дар тахи об); 2) равгани кухна, равгани сухта (автомо- бил). sludgy ['slAd3i] a (sludgier, sludgiest) лойолуд, чиркин, равганй. slue [slu:] ниг. slew П. slug I [slxg] n 1) тика, китьа, пора; 2) хар. гулула, сочма; 3) зоол. нармтан, шикампо, мо- люск. slug II [slxg] ниг. slog. sluggard ['slxgad] а танбал, танпарвар, та- носо, дерхозир. sluggish ['slAgif] а танбал, кунд, охистарав, бехол, камкор, лош; камсуръат, кунд, охиста. sluice ['slu:s] 1. л 1) обрав, обгира, новдон, рохоб; 2) даричаи сад, обдар, даргот (банди дарвозадори дарё); 2. v 1) дарготдор кардан; 2) ба воситаи даргот обро cap додан; 3) шустан, шуста бур- дан. sluice-gate ['slu:sgeit] п дарвозаи обпарто, даргот. slum [slxm] п (од. рГ) махаллаи факирнишин, гадомахалла, махаллоти камбагалон. slumber ['slAmba] 1. п 1) хоб, пинак, ганаб; 2) хоби гафлат, камкорй; 2. v 1) пинак кардан, хоб кардан, хобидан, хуфтан, дар хоб будан; 2) дар хоби гафлат будан; slumber away дар хоб мондан. slump [slxmp] 1. п 1) пастшавии ногахонй (нарх, талабот); 2) касодй, кохиш, офат, та- наззул, рукуд: the worldwide slump in the sail of oil кохиши умумичахонии фурушй нафт; 2. v 1) афтодан, фуру афтодан (нарх, тала- бот): The ice broke and he fell into the river. Ях шикает ва у ба дарё афтод. 2) касод шудан, ба таназзул дучор шудан, офат кардан [ногахон): slung [sUg] past ва р. р. аз sling 2. slunk [slxijk] past ва р.р аз slink. slur I [slo:] 1. n 1) талаффузи номуайян (но- равшани овозхо, калимауо); 2) мус. легато {ало- мати камоншакли болои нота, ки пайвастша-
-756- slur ____________ вии нотауоро мефаумонад); 2. v 1) норавшан/ номуайян/ нофахмо та- лаффуз кардан, баъзе овозхо ва калимахоро ФУРУ бурдан; 2) мус. нотахоро бо ин аломат (легато) мушаххас кардан; slur II [sis:] 1. п таъна, маломат, сарзаниш. тахкир. кохиш, гила, айбдоркунй, дог дар номи нек (ифзцзат); 2. бадном кардан, чиркин кардан, тахкир кардан; bring/ cast/ put a slur upon sb касеро бадном кардан. slush [slxj] 1. n 1) барфи об шудаистода, барфоб, яхоб, лой, чирк; 2) бокнмондахои равган, парговхо; 3) сафсатаи риккатовар, гапхои бехуда; 4) мех. равгани зидди занг; 2. v 1) аз миёни барф ва лой рох рафтан; 2) оавганмолй кардан slushy ['slxfi] а чиркин, лойолуд, серлой. slut ['slxt] л шулухта, шуртй, валангор, бе- тартнб, бесомон (зан). sluttish ['slAtij] а бетартиб, шулухта, бесо- мон, чиркин, ифлос (мард). sly [slai] a (slyer, slyest) 1) мохир, хушёр, айёр, зирак, забардаст: sly skill махорати за- бардаст; 2) хилагар, фиребгар, маккор, ноба- кор: a sly fox рубохи маккор; on the sly махфиёна, ба тарзи махфй, пинхонй: They met on the sly. Онхс махфиёна вохурданд. slyness ['slainis] n маккорй, хилагарй, айёрй. smack I [smaik] 1 n 1) аср, буй, ранг: a smack of racisim асри нажодпарастй; 2) маза, таьм, буй, мазаи бегона, бую лаззати дигар; 3) микдори кам: a smack of wine микдсри ка- ми май; 2. v 1) маза (буй) доштан, таъми чизеро доштан; 2) рангу буи чизеро доштан, хокй аз чизе будан. smack II [smask] п киштии яксутула, каики хурди бодбопй, завраки мохигирй. smack III [smaek] 1. п 1) буса. моч, бусаи садодор; 2) зарба. таигушй, шаллок, шаппотй, чалпосзанй (бо кафи даст ва ё чизи дигар); 2. v 1) буса кардан, лаб мазза кардан, бусаи садодор кардан: smack one’s lips лабхоро бо хам фишурдан ва сипае бо садо аз хам чудо кардан; 2) торсй карда задан, шаллок задан, чок задан; 3. adv дакикан. дуруст, рост, бавосита, мустакиман: Не run smack into wall. Вай рост ба девор бархурд. small I [smo:l] v 1) майда, хурд, кучак: а small shop магозаи хурд, дУкон; 2) ночиз, камахамият: a small matter чизи камахамият; 3) хурдсол, камсол: a book for small children китоб барои кудакони хурдсол; 4) андак, ка- ме; 5) кутохфикр, назартанг; 7) мулоим (овоз ва садои шахе); 8) (машруб) заиф, омехта (бо об ва г.) small ale обчави заиф; 9) маъмулй, одй; a small fortune пули зиёл; look small а) киёфаи ахмакона доштан; б) ка- марзиш, ночиз; small change пули хурд/ майда; small hours соатхои авват баъд аз нисфишаб, соатхои а ввали субх; small of the back камар. миён; Small tain lays great dust. Зарб. ~ Дидем басе, ки об зи сарчашмаи хурд,/ Чун бештар омад шутуру бор бибурц. (Саъдй). small talk гуфтугуи бсфоида (холй); small II [smo:l] л the small of the back камар, миён small III [smo:l] adv to beat small куфтан. small-arms ['smo:la:mz] n силохи сабук (таппонча ва милтик). smallholder ['smo:l,houlda] и кишоварзй хурд. smallish [smodif] а хурдакак, майдаяк, хурд- тарак. small-minded ['smo:l,maindid] а 1) кутсхназар, кутохандеш, мутаассиб, худхох; 2) интикомчуй. smallpox ['smo:lpoks] п тиб. нагзак, обила. smart [sma:t] 1. п 1) дарди сузишнок; 2) заррангй, зиракй, хуш: If I had your smarts. Агар зиракии шуморо медоштам. 2. а 1) сахт, сузон (дард), дардовар, дард- нок; 2) сахт, пуразият (чазо); 3) зур, пурзур, пуркувват (зарба ва г.); 4) гаюр, чолок, чаккон; 5) густох, хозирчавоб, окил, боакл, бофахм, бохуш, хирадманд: Не is a smart boy. Вай бачаи хозирчавоб мебошад; 6) бофаросат, нуктасанч, зирак; 7) зиёд, фаровон; 8) хушли- бос, хушнамо, базеб, зебо, муди руз. Не looked smart in his new shirt. Бо куртаи нав вай хеле зебо менамуд. 3. v 1) дард кардан, дард хис кардан, дарди сахт расондан; 2) дард кашидан, дард овардан, еузиш доштан: light smart of бисёр, тсъдоди зиёд; smart for sth барои чизе чазо дидан (зарар ди- дан, цафо кашидан); 3. adv зиракона, бо зиракй. бо заковат, гус- тохона. хушёрона. smarten [’sma:tn] v 1) оростан/ зинат додан, тару тамиз кардан; 2) заранг кардан, бахуш кардан, хушёр кардан. smartly [sma:th] adv бо зиракй, бо заковат, зиракона. smartness ['sma:tnis] л зиракй, олуфтагй, зарангй, густохй, зебой, зинат, ороиш, оростагй. smash [smaef] 1. п куфтан(и), зарбу лат, зар- баи сахт, мушти чонона; 2) торумор, шикает (душман); 3) вайронкунй, харобкунй, муфлис,
- 757 - SHlOCk варшикастагй (зарар ва г.); 2. v 1) шикастан, пора-пора кардан (бо са- до): to smash a tea cup пиёларо шикастан; 2) шикаста шудан, хурд шудан, пора-пора шу- дан: The plate slipped from his hand and smashed Табак аз дасташ лагжид ва ба замин чада пора-пора шуд. 3) торумор кардан, ши- кает додан: The revolt was smashed. Шуриш торумор гардид. 4) муфлис шудан, табох шу- дан, варшикаста шудан (бо - up): The compa- ny was smashed up during the crises. Дар дав- раи бухрони иктисодй ширкат варшикаста шуд. smasher ['smaej'aj п 1) зарбаи сахт; 2) далели эътимоднок. sinashing [Чтафг)] а гуфт. хаячоновар, хьйратангез, фавкулода, хуб, олй. ama'-h-up ['smsejApj п зарбаи халокатовар. smarter ['smarts] v ба таври сатхй омухтан/ донистан. smatterer [’smartara] п махмаддоно, акдак. smattering ['smastariq] п маълумоти руякй, цониши сатхй. smear [smia] 1. п дог, нишон; 2. v 1) молидан, пушондан, огуштан; 2) амер. гуфт. торумор кардан, шикает додан, smeary ['smiari] a (smearier, smeariest) 1) огушга, олуда, ифлос, чиркин, лойолул; 2) тар, касифкунанда. smell [smel] 1. и 1) кувваи сомеа, буёбй: а keen sense of smell кувваи сомеаи нозук; 2) бу, буй: a smell of flowers буи гулхо: 3) буи бад: the smell of burning rubber буи резинаи сухта; 4) каме, заррае, як зарра; 5) мау. бу, нишона; 2. v (smelt, smelled; smelt, smelled) 1) буй хис кардан, буй эхсос кардан, буй кашидан, буидан: Do you smell smoke? Шумо буи дудро хис мекунец9 2) буй кардан, буй додан, буи чизеро доштан: The flowers smell very nice. Ин гулхо буи нагз мекунанд. 3) бу гирифтан, буи ганда додан, ганда шудан: This meat is begin- ning to smell. Ин гушт бу мекунад. 4) хабар- дор шудан, бу бурдан; smell a rat эхсоси чизи номатлабе кардан, пай бурдан; smell about пай бурдан; smell at бу кардан; smell out пай бурдан, кашф кардан (бо бу кар- дан); smell sweet хушбу будан. take a smell at бу кардан, санчидан; The best fish smell when they are three days old. Зарб. ~ Мехмон азиз аст, то се руз. smelling-salts ['smehi)sa:ltsj п намак барои бу кардан. smelly [smeh] a (smellier, smelliest) бадбу, г андида, бунок. smelt I [smelt] past ва p. p. аз smell 2. smelt II [smelt] 1. n 1) гудозиш, обкунй; 2) охани гудохташуда; 2. v гудохтан, гудозидан, об кардан (с.уаиро). smell III [smelt] п шамшермохй. smelter [smelts] п 1) схангудоз, филизгар, гудозгар; 2) кура, дастгохи гудозгарй. smeltery [smeltn] п бинои охангудозй. smile [small] 1. п табассум, лабханд, шакар- ханд: give a smile табассум кардан; She met her friends with a smile. Дустонашро бо табассум пешвоз гирифг. forced smile табассуми мачбурй, табассуми сохта, timid/ sarcastic smile табассуми масхараомез; be all smiles дурахшидан; 2. v 1) хандидан, лабханд задан, бо лабханд пазируфтан, табассум кардан: Why are you smiling? Чаро лабханд мезанед? 2) истехзо кар- дан, масхара кардан, тамасхур кардан, логидан: The students smiled at his behaviour. Донкшцуён рафтори уро мавриди тамасхур карор доданд. smirch [sma:tf] 1. п 1) дог, чиркинй; 2) нанг, бесбруй; 2. v 1) чиркин кардан, ифлос кардан: 2) мац. дог мондан, беобру кардан, нангин кар- дан (номи нек, шухрат ваг.). smirk [sma:k] 1. п табассуми сохта ё аблахона. тамасхур (беуп); 2. v писханд кардан/ задан, табассуми зуракй карцан, неш боз кардан. smi t [smit] ниг smite. smite [smait] v (smote: smitten) шоир. w.vx. 1) зарба задан, кубидан, кубондан (бо шиддат), задан ва куштан; 2) ба хайрат андохтан, ба тааччуб овардан, тахти таъсир карор доштан, махву мот/ моту мабхут кардан: Everybody was smitten by her beauty. Хама тахти таъсири зе- богии у карор доштанд. smith [smi0] п заргар, охангар, филизеоз, филизкор (маъмулан дар таркиб): silversmith едмгар, заргар, goldsmith заргар, тиллокор, locksmith челонгар, кулфсоз. sirJthereer.s [.smida'rimz] п pl резахо, хурдахо, сафолпорахо, шикастпорахо, порчахо, китъаоти шикаста; break into smithereens шикаста реза-реза кардан smithery fsmiden] п (pl smit her les) охангарй, филизкорй. smithy ['smi6i] n (pl smithies) 1) коргохи охангарй, схангархона, дукони охангарй; 2) охангар, филизкор, наълсоз, челонгар. smitten 1 [smitn] p.p аз smite. smitten II [smitn] a 1) фалачшуда, шалшуда (аз беморй); 2) бахаросафтода, харосида; 3) гуфт. зеркуш (занона). smock [smok] 1. п рупуши кор, либоси кор; 2. v рупуш пушидан, рупуш ба бар карцан.
smock-frock __________ _____ smock-frock [,smok'frok] n рупуши кор, ли- боси кор. smoke [smouk] 1. п 1) дуд: The room was fuil of smoke. Хона пури дуд буд. 2) дуда, сиёхин дуд; 3) амали кашидан (тамоку ва г.), тамокукашй, сигоркашй; 4) жар. тамоку, сигарет, спгара, печ; 5) ранги дуди, хокистарй; have a smoke дуд додан, сигор кашидан; rise a big smoke галогула бардоштан, чандол cap кардан; There is no fire without smoke. Зарб. ~ To ша- мол набошад, барги (шохи) дарахт намедунбад. end in smoke бенатича тамом шудан; like smoke гуфт. дар як лахза даррав, дар як дам, фавран; 2. v 1) дуд кардан: The stove smoked too much. Танур сахт дуд мекард. 2) дуд додан, сигор кашидан, чилим кашидан: Don’t smoke here, please. Лутфан дар ин чо сигор накашед. 3) дуди кардан, дуд додан, цудзада кардан (мохй ва г.): smoked fish мохии дуди; 4) си гори будан, хуморй будан; 5) эхеос кардан; 6) гу- монбар шудан; smoke out бо дуд аз паногох ё пинхонгох ё сурохй ва г. берун рондан ё туридан. smoke-ball [smoukboh] п бомбад дудкунан- да/ дудзо. smoke-dried ['smoukdraid] а дудкар дашуда. smokeless ['smoukhe] а бедуд, камдуд. smoker ['smouka] п сигерй, ахли дуд, тамо- кукаш: be a heavy smoker, бисёр (аз хсо зиёд) тамоку кашидан. smoke-screen ['smouksktr.n] п пардаи дуд smoking-carrige ['smouk it), kaendj] n вагон барои гамокукашон. smoke-house ['smouk,haus] n хонаи махсуси дуд додани гушт ё мохй. smoke-room [’smoukrum] п хонаи тамокукашй, тамокухона. smoky ['smouki] a (smokier, smokiest' пур- дуд, сердуд, дудгпркфта, дудхУрда, пур аз дуд. smooth [smu:6] 1. п 2) сатхй хамвор; 2) амали молишдихй; 2. а 1) суфта, хамвор (бе пастию ба.шндйУ соф. This stone is quite smooth. Ин санг хеле хамвор асг. 2) ором, соф, бемаьч: The sea was very smooth. Бахр хеле ором буд. 3) дорой садои нарм ва мехрубон: smooth voice овози нарм; 4) бедарди cap, бедагдага, ером, бета- кон: a smolh sailing шинои бетакон дар киштй; 5) бему; 6) равон (об): a smooth strem чашмаи равон; 7) мач. равон: smooth verse шеъри равон; 8) нарм, латиф: a baby’s smoth skin пусти нарми кудак; 9) хуштаъм, мулепм: a mooth whisky виски хуштаъм; a smooth life зиндагии якнавохт ва рохат; -758- a smooth man одами мехрубон ва мулоим; 3. v 1) хамвор кардан, бечин кардан, софкорй кардан: to smooth out the wrinkles in a dress катхои куртаро хамвор кардан; 2) ором кардан, таскин додан; 3) рафь кардан, барта- раф сохтан (инч. smooth down/ out): to smooth differences фаркиятро рафъ кардан; 4) бему кардан, тарошидан; 5) равон кардан; smooth away/ over differences фаркиятхоро бар- тараф сохтан {рафъ кароану, smooth somebody's ruffled feathers шахси озур- даро навозиш кардан. smootheu ['smu:6n] v хамвор кардан, нарм кардан, соф кардан. smoothfaced ['smu:dfeist] а 1) риштаро- гаида, русоф; 2) мац. дуруя. риёкор; 3) хушзохир. smoothly [smuidli] adv оромона, ором, бета- кон, равон. smoothtongued ['smu:dtAijd] а хилагар, на- рмзабон, забонбоз, хушомадгуй, чоплус, ши- рамол; smote [smoui] past аз smite. smother ['зтлба] v 1) хафа кардан, аз хаво махрум кардан, нафас гардондан, гулугир кардан; 2) мац. дилгир кардан, дучори хафкон кардан, дучори нафасгангй кардан; 3) пинхон кардан, хомуш кардан, бартараф кардан (ха- мёза, хис сие ту. 4) шикасг додан, саркуб кар- дан; 5) пушондан (комилан). smoulder f'smoulda] 1. п оташи курсуз, оташи дарунсуз; 2. v 1) бидуни шуъла сухтан ва дуд кардан, зери хокистар сухтан, охиста сухтан, 2) дар табу тоб будан, аз дарун сухтан (инч. мац ): Не smouldered with jealousy. У аз хусумат месухт. smoulding discontent норозигии пинхонй (махфй). smudge [smxd.x] 1. п хол, сиёхй, доги чиркин; 2. v касиф кардан, лакка андохтан, чиркин кардан/ шудан: You have smudged my picture. Сурати маро чиркин кардед. smug [smxg] а худписанд, магрур, аз худ розй. smuggle ['smAgl] v кочок кардан, кочок во- рид ё хорич кардан, аз гумрук гурезондан: Smugglers have smuggled tons of heroin into the country. Кочскчиён чандин тонна героинро ба кишвар кочок карданд. smuggle in бо рохи кочок содир кардан; smuggle out бо рохи кочок ворид кардан. smuggler [’smAglo] п кочокчй. smut ['smAt] 1. п 1) дуда, сиёхии дег, курми мурй, чирк; 2) киш. сиёхак, занги сиёх; 2. г 2) чиркин кардан, бо дуда ифлос кар- дан, касиф кардан; 2) киш. занг задан, сиёхак гирифтан. smutch ['smxtf] 1. и 1) чои касиф/ чиркин; 2)
-759- sneak дуда, касофат. 2. v касиф кардан, чиркин кардан. smutty ['smAti] a (smuttier, smuttiest) сиёхи гирифта, чиркин; 2) бетартиб, бесомон. кабех,, шармовар, нанговар. snack [sntek] п 1) хуроки сарипой, хуроки сабук: I only have time for snack. Ман фака г барои хуроки сабук вакт дорам. 2) бахш, хисса, кисмат, сахм, насиб; have a snack хуроки сабук хурдан: go snacks бахш/ хисса кардан. snack-bar f'snaekba:] п магозаи фурушй хурокаи тезхуранда, ошхонаи сендвичфурушй, бистро. snaffle ['snaefl] 1. п ладом, чилав, дахона ва афсор; ride sb on the snaffle мач. касеро тобеи худ кардан. 2. v 1) ладом/ афсор кардан; 2) жар. дуз- дидан. snag [snaeg] п 1) шохдаи саршикастаи да- рахт, теза, тезй; 2) танаи дарахт ё шохаи ши- касташуда дар зери об (ки ба каикронй халал дорад), кундаи гурмдор, 3) гуфт. монеа, ма- мониат, гирифторй, дарди сари пинхон. snagged, snaggy ['snsegd, 'snxgij a 1) гурм- дор, гезамонанд; 2) шоху барг гирифта, пур аз танаи дарахт шуда (мачрои даре). snail |sneil] п тукумшуллук; .чад. одами танбал ва камфаъоличт/ кундкор/ кундрав; at a snail’s расе сангпуштвор рох гаштан, бо суръати сангпушт рох рафтан, базур думбидан. snail-paced [sneilpeisd] а кунд, охистарав, кундрав. snake [sneik] 1. п 1) зоол. мор; 2) мач. одами хоин; a snake in the grass мац. хатари пинхон, дусти хиенаткор, гург дар пусти меш; a snake in one's bosom дусти хиёнаткор; see snakes in one’s hoots то мурдан нушидан; raise/ wake snakes дапдол хезондан; 2. v хазидан, морпеч рафтан (монандй мор)\ snake out бо дахишхои тунд харакат кардан. snap [snaep] 1. п 1) шикает, садои тараку турук, садои шараккй. The Jock shut with a snap Кулф бо садои шараккй махкам шуд; 2) сармой ногахонй ва кутохмуддат, дигаргунии хаво: an unexpected cold snap сармохи кутохмуддати гайридашмдошт; 3) галакаи дар, галакача, забонак; 4) амер, кори осон; 5) суратгирии фаврй; 6) газ, газгирй, амалй капидан; 7) шикает, порашудагй; 8) гуфт. харорат, иштиёк; 2. а 1) газгир, газанда; 2) гуфт. осон сахл; 3. adv 1) шитобомез, насандида. шитобко- рона; 2) ногахон, бо садои тарак (шиксатан ва п); 4. v (snapped: snapping; 1) газидан, газ задан, чангол задан: The dog snapped at his hand. Cai дасташро чангол зад; 2) капидан, кап задан, подай касеро гирифган: The dog snapped the meat in the air. Саг гуштро бо дахон дар хаво капид. 3) бо саде шикастан, пора кардан/ шу- дан. The branch snapped and I fell to the ground. Шохй дарахт шикает ва ман ба замин галтидам. 4) кирс-кирс кунондан, карсос за- нондан: Не snappea his fingers. Вай ангушташ- ро кирс-кирс кунонд. 5) акс гирифтан, сурат гирифтан; 6) гирифтан, пазируфтан; 7) задан; net a snap ба хед вадх, аслан, абадан, на хатто як зарра; Put some snap into it! Бидунб! Зуд бош! snap back бехбуд хосил кардан, бехбуд ёфташ (д» беморй ва г.); snap one s fingers at беэътиной нисбати касе кардан. snappish ['snaepif] а 1) газгир, гиранда, га- занда (саг ва г.); 2) зудранд, зудхашм, тундмидоз, тез, кахролуд, тунтху. snapshot ['snaepjbtl 1. п 1) акси/ сурати фаврй; 2) тирпарронй (бидуни нишонгириф, take a snapshot акси фаврй гирифтан, 2 v акси фаврй гирифтан. snare fsnesj 1. п дом, капкон, пойдом: a rab- bit snare доми харгуш; to lay a snare for sb ба- рои касе дом андохтан; 2. v ба дом афтондан/ андохтан, бо капкон капидан, гирифтор кардан. snarl I [sna:l] 1. 1) наъра, гурриш, хур-хур, дандоннамой- They heard the snarls of the lions. Онхо наъра и шерхоро шуниданд. 2) изхори хашм ва газаб, сухани тахдидомез, сухани хашмемез, хуруш; 2. v 1) наьра задан, гурридан, хур-хур кар- дан, неш нишон додан {саг, хирс ва г.); 2) бо хашму газаб иброз кардан, сарзаниш кардан, бо хашму газаб тахдид кардан: Не snarled at the noisy children. Вай бачахои шавкункардаро сарзаниш кард. snail II [sna:l] п нобасомонй, ошуфтагй, харчумарч, гирифторй. snatch [snaetj] 1. п 1) капзанй, чангандозй. даррабой, рабоиш; 2) пора, бурида, тикка, зарра, хисса, кием, чузъ, китъп (шеър, гуфтугфф, 2. v 1) капидан, кап задан, гирифтан: Не srappec the letter out of my hand. Мактубро аз дастам кал зад; 2) рабудан, буридан, ба чаш овардан, ба кере махкам часпидан (инч. snatch out); 3) аз фурса~ истифода кардан, бахраманд шудан; 4) инссндуздй кардан, одамрабой кар- дан. snatchy ['siiaetfi] a (snatchier, snatchiest) кян- да-какда, чудо-чудо, бурида-бурица. нопайва- ста. sneak [sni:k] 1. п тарсончак. буздил; 2) су-
sneer - 760 ханчин, гайбатгар, хабаркаш; 3) одами хилагар, ахли амали дуздона, нихонкор; 2. v 1) дуздакй даромадан, дуздакй харакат кардан, дуздона омадан ва рафтан, охиста рох рафтан, хазидан: Не sneaked into the house after everyone was asleep Вакте ки хама хоб рафтанд, вай дуздакй ба хсна даро- мад. 2) хабаркашй кардан, гузориш додан (хусусан ба муаллим): Не is always sneaking. Доимо хабаркашй мекунад. 3) дуздона/ пинхонй амалеро анчом додан: to sneak а look дуздакй нигох кардан; 4) дуздидан, бар- доштан: The girl was caught sneaking a dress from the shop Духтаррс хангоми дуздидани курта аз магоза капиданд. on the sneak ба таври пинхонй, дуздона. sneer [sms] 1. п ришханд, нешханд, захрханд, истехзо, масхара, тамасхур: She answered with a sneer. Вай бс тамасхур чавоб ДОД. 2. v 1) писханд задан, нешханд задан, захрханд задан, ришханд кардан; 2) бо тамас- хур баён кардан, бо тамасхур ва ё тахкир нигох кардан, мавриди истехзо карор додан: She sneered at his speech. Хонум кэтикро мав- риди истехзо карор дод. sneeze [sni:z] 1. п атса; 2. v атса задан; sneeze at хахир шумурдан, нс чиз шумурдан; Не is not to be sneezed at. Наметавон уро но- чиз/ камарзиш шумурд. snicker [ 'smka] 1. п 1) хандаи зерилабй, хир-хир, хандаи нимаошкор; 2) шиха, шихакашй; 2. v 1) зери паб хандидан, хир-хир ханда кардан; 2) шиха кашидан. sniff [smf] 1. п садои хур-хур кардан, биниболокашй (таукиромез), хур-хур, буиш, фирк- фирк кардан(и); 2. v 1) бо димог нафас кашидан, хаворо бо садо ба бинй кашидан хур-хур кардан (Оар хоб): The boy who had a cold was sniffing. Ба- чаи зуком дошта бо димог нафас мекашид. 2) буй кардан, буй кашидан (at sb/sth - касеро! чизеро), бинй боло кашидан (хангоми буй кашидан): The dog sniffed at the visitor. Car мехмонро буй кашид. 3) мац. sniff oat бу бур- дан, хабардор шудан, кашф кардан, дарёф- тан: The police were determined to sniff out the robbers. Полис бозарй дошт, ки горатгаронро меёбанд. sniffle [sntfl] v оби бинй боло кашидан (хангоми гиря ва г.), фун-фун кардан. sniffy ['sntfl] а гуф. тахкиромез, пурнахват. snigger ['snigs] 1. п хандаи зерилабй, хпр- хир, хандаи нимошкор; 2. v зери лаб хандидан, хир-хир ханда кардан. snip [snip] 1. п 1) пора, порча, бурда, бори- ка, саркайчй, резги; 2) р] кайчии оханбурй; 2. v бо кайчй буридан, чок кардан. snipe [snaip] 1. п 1) абё, мурги лойхурак; 2) амер, пасмондаи сигор; What a snipe you were in that matter! Чй ахмакие шумо дар ин кор кардсд! 2, v 1) аз камингох тирандозй кардан, мурги лойхуракро шикор кардан; 2) ба касе хамла кардан, бадгуй кардан. sniper ['snaipa] п мерган, тирандоз (аз камингох), тирандозй пинхон. snipper [‘snips] п 1) оханбур (шахе)', 2) че- вар. snippet ['smpit] п 1) борикии кайчишуда, бурриш, тика: 2) pl бахшхои кучак (аз китоб, макала ва г.), маълумот/ дониши канда-канда. snippy [snaipi] а 1) пора-пора, канда-канда, нопурра, нотамом; 2) гуфт. густох. snivel [snivll 1. п хик-хиккунй, хиккосзанй, гиряи зорй, нола ва зорй; 2. v гиряи зорй кардан, зор-зор гиря кар- дан, хиккосзанон гиристан. snob ['snob] а нозпарвард, дунёдуст, зохирписанд, худписанд. snoberry ['snobari] п (pl snoberries) нозпарвардй, худхохй, худписандй, бодсарй. snood ['snu:d] п тури гесу, гесубанд. snook ['snuk] п бинии дароз, «бинй». snoop ['snu.p] 1. п 1) одами кунуков, одами чосустабиат; 2. v 1) амер. гуфт. ба кори дигарон дахолат кардан; 2) таусис кардан, кунууковона нигох кардан snoot ['snut] п 1) одами кунуков, одами чосустабиат. snooze [snu'z] 1. п гуфт. хоби кутох, чурт, хоби нимруз; 2. v чурт задан, пинак рафтан: to snooze in front of the TV дар пеши телевизион ппнак рафтан. snore [sno:] 1. п хуррок, хуриш, хур-хур, хур-пуф; 2. v хуррок кашидан (дар хоб), хуру пуф кардан. snort [sno:t] 1. п биниафшонй, фин, сафири бинй, нафири бинй, садои хорич шудани бод аз бинй; 2. v 1) бинй хорич кардан (бо фишор ва са- до), фир-фир кардан, чафир кашидан, сафир кашидан (асп ва г.); 2) мач. бссабрй ё хашм нишон додан, бод дар димог андохтан, гур- гур кардан. snorter [sno:to] п 1) як чизи хайратангез, моткунанда; 2) туфон/ бурони шадид. snotty [sno:ti] а тахо. фисин, фисаш овезон; 2) густох, беодоб. snout [snaut] и 1) фук, тумшук (дагал), афт, башар; 2) бинй, димог. snow [snou] 1. п 1) барф: There was a heavy
-761 - so fall of snow yesterday. Дина барфи зиёд борид. 2) гуфт. кокаин; 3) шоир. сафедй, баёз, сафе- дии муй; 2. attr. snow man одами барфин; 3. v барф боридан/ омадан: it snows, it is snowing барф меборад; It did not snow yester- day. Дина барф наборид; be snowed in/ under гирифтор будан/ кардан: I am completely snowed under my work. Ман пурра гирифтори кори худ кастам. snowball ['snoubod] п гулулаи барф. гулулаи барфбозй. snow-bound ['snoubaund] а барфгирифта, дучори рахбандон бар асари барф, бо барф пушидашуда, барфбандшуда, барфзада. snowelad fsnouklaed] а барфпуш, бо барф пушондашуда snow-capped ['snouktept] а бо барф п^шондашуда, барфпуш (куллауои кухуо). snowdrift ['snoudrift] п барфтуда, барфи бод оварда. snowdrop ['snoudrop] п гиёх. гули хасрат, бойчечак. snowfall L'snoufo:!] ч бориши барф, резиши барф, барфборй, мизони боридани барф. snowflake ['snoufleik] п барфак, барфреза, донаи барф. snowman ['snouman] п (pl snowmen) одамаки барфи; одами барфй. snow-plough ['snou'plauj п барфгозакун, барфруб (мошине, ки барф тоза мекунад). snow-shoes ['snoufu:s] п pl пижахо, кафши барф. snow-strorm ['snousto:m] п туфони барф, бурон, бурони барфй. snow-slide ['snouslaid] п тарма. snows-slip ['snoushp] ниг. snow-slide. snowier ['snouia] ниг. snowy. snowiest ['snounstj ниг. snowy. snowstorm r'snousta;m] n туфони барфолуд, бурон. snow-white ['snouwait] а барфмонанд, барфсон. snowy ['snow] a (snowier; snowiest) 1) сафед хамчун барф, барфй, барфмонанд, барфсон; 2) бо барф пушида, пур аз барф, пурбарф: а snowy peak куллаи пурбарф. snub I [snxb] 1, п сардй, тахкир, беэътиной: Не was hurt by the snubs of the teachers. Беэътиноии муаллимон уро азоб медод. 2. v 1) сухани каееро буридан, харфи касе- ро катъ кардан; 2) нисбат ба касе сардй/ беэътиной кардан, бо тахкир ва ё гараз раф- тор кардан, чавоби салом надодан. snub II ['snA.b] а сарболо, кашида, кутох ва рУ ба боло (бини). snub nosed ['snxbnouzd] а бинипучук, бинипачак, дорой бинии кутох ва ру ба боло. snuff I ['snxf] 1. п гул, сухта, гули шамъ; 2. v 1) гули ыамъро гирифтан, сарфатилаи шамъро кайчй кардан; 2) шамъро хомуш кар- дан; 3) гуфт. куштан, ба катл расондан. snuff II ['snxf] 1. п тамокуи буиданй, тамоку барои бу кардан; to take snuff тамоку кашидан; 2. v бу кашидан, бу кардан, буидан, аз рохи бинй боло кардан (тамоку)', Не is up to snuff жар. Уро фиреб карда наме- шавад snuff-box [’snAfboks] п тамокудон, носкаду. snuifers ['snxfaz] п pl кайчии фаг ила, гулги- рах, кайчй барои гирифтани гули шамъ, шамьхомушкун. snuffle [snAil] 1. и 1) садои таги димог; 2) хур-хур; 3) pl зуком, сармохурдагй. 2. v 1) хур-хур нафас кашидан, хур-хур кардан (бо садоу, 2) мац. таги димог харф за- дан, хис-хискунон ran задан, хур-хур карда ran задан. snaffy [snxfi] a (snuffier, scruffiest) 1) бар аса- ри тамоку зардшуда; 2) гуфт. бадкахр, бадчаъл. snug [snxg] 1. а 1) рохат, барохат, бахузур, бохаловат: a snug little house як хонаи хурдй бохаловаг; 2) часпон, каме танг (чомау. 3) гуфт. басанда, кофй (даромад)', 4) омода ва хушеохт, омодаи сафар (киштй)', 5) пинхон, нихон, коимшуда, махфй; 2. v гарм ва нарм кардан, чамъу чур кар- дан; хифз кардан; be as snug as a bug in a rug хеле рохат будан. snuggery ['snAgari] n хонаи рохат, хонаи нарм ва гарм snuggle [snxgl] v ба огугаи касе панох бур- дан, худро ба касе часпопдан (барои гарм шу- дан), чои гарму нарм чустан; snuggle down in the bed пахлу зада пинак раф- тан. so [souj 1. adv 1) чунин, чунои, ончунон, инчунин; ин тавр: I hope so. Умедворам чунин аст. 2) ин кадар, он кадар, чандон: Don't be so silly! Ин кадар сода набош! 3) хамчунон, хаминчур, хамин гавр, бадинсон, бадиннахв: Не is tired and so am I, Вай монда шудааст ва ман хам хамчунон. 4) бисёр, хеле: I am so hap ру to meet you. Аз мулокоти шумо бисер хур- сандам. 5) ияак. пас, яъпе: So you’re back. И.чак, шумо баргаштед. 6) бинобар ин. дар натича, ба ин иллат: I had cold so I went to the doctor. Сармо хурдам, бинобар ин пеши дух- тур рафтам. 7) барои такрор накардани сифат ба кор меравад: Не is intellegent. much more so than his brother. У бахуш аст, хеле бахуштар аз бародараш. even sc дар хар сурат, бо вучуди ин; like so ин тавр, ба ин сон, ба ин чур; not so... as на он кадар: Не is not so tall as his brother. Вай мисти бародараш на сн кадар
-762- soak коматбаланд аст. or so тахминан, кариб, такрибан, худудан: 1’11 be home in an hour or so. Ман такрибан пас аз як соат дар хона мешавам. so as to, so that ки... , то ки..., то ин ки. ба хотири он ки, барои он ки; Come early so that we can discuss our plans. Пагох барвак биё, тс ки накшахоямонро мухокима карда -авокем. so help me God! Ба худо касам! so long! Худо хофиз! Руз/ шаб ба хайр! so many ин кадар зиёд; so to say/ speak гуфтан мумкин; 2. cj пас. бинобар ин: Не was ill, so he stayed at home Бемор буд, бинобар ин дар хона монд and so on, and so forth ва гайра, ва хоказо; Т do not think so Гумон намекунам. so much the better харчи бехтар; so so гуф. як нав о, хамту; so that is that ana барои хамин. They сак if they wish so. Агар майл дошта бо- шанд, метавоианд ин корро кунанд. 3. inter Хуб! Майл! Кофй! soak [souk] 1. и 1) амали хисондан ё хис кардан; 2) хисй, тарй; 3) гуфт. майхур, машрубхур; 2. v гар кардан, хис кардан, жафидан (ко- милан}-. to soak bread in milk нонро дар шир тар кардан; 2) ба худ кашидан, чазб кардан, дарошомидап {маъмулан ба - up): Cotton can soak up spilled water. Пахта метавонад оби осхташударо ба худ кашад; 3) мац. касб кар- дан. ба даст овардан, омухтан {дониш ва г.): to soak up knowledge дониш касб кардан; 4) худ- ро дар коре гарк кардан, худро вакфи коре кардан; be soaked to the skin 1) комитан тар шудан; 2) чаббпда. гирифтан. soaker [souks] п 1) гуфт. борони сел; 2) майзада. so-and-so ['souonsou] п (pl se-ar.d-sos) фа- лон, фалонй, фалон ва бемадон, фалон касе (ба цои номи одам}. soap [soup] 1, и 1) собун: liquid soap собуни моеъ; 2) мац. пул, ришва; 2. v собун задан, собун молидан; 2) гуфт. мац. ришва додан, ширамолй карцан. soap-box ['soupboks] п 1) собундон, чаъбаи собун; 2) амер. гуф. минбари саридастй. soap-bubble ['soup.b.*_bl] п гг.факи собун, кафи собун; хар чизи зудкаф. soap-opera ['soup.opera] п амер. гуфт. на- моиши пурэхсосот ва боварнокарданй, soap-stone ['soupstoun] п санги собун, талк. soap-suds ['soupsxdz] п pl оби кафки со- бундор, кафи собун, хубоби собун. soapy ['soupij a (soapier, soapiest) 1) собундор, пушида бо кафи собун, собунй, кафдор, хубобдор, сэбунмонанц; 2) гуфт. вобаста ба намоиши пурэхсосот ва боварнокарданй soar [so:] v 1) авч гирифтан, боло рафтан (Оар хаво); 2) бидуни болзанй парвоз карцан, баланд парвоз кардам, дар хаво лагжидан, чарх задан. sob [sob] 1. п хак-хак, хик-хик, зорй, бугзи гиря: The sobs choked her. Бугзи гиря дилашро танг мекард. 2. v (sobbed; sobbingj бугзи худро таркондан, гиряи бугздор кардан, нафас- нафас задан ва зоридан: She was sobbing bitter- ly. Хонум гиряи бугздор мекард. sober ['soubaj 1. а хушер, бахуш (Оар баро- бари мист); 2) кирадманд, окил, боакл, хушёр, хушманд; 2. v хушёр кардан/ шудан, бахуш омадан/ кардан, аз мастй даромадан/ даровардан; 2) ба сари акл омадан ё овардан, sober-minded ['souba.maindid] а 1) хушёр, майнохур; 2) матин, чиддй, бовикор. sobriety [sou'braioti] п 1) хушёрй (дар баро- бари масти), шаробнохурй, майбезорй; 2) викорй, окилй, хушёрй sobriquet ['soubnkeij фр. п лакаб, номи мус- таор, тахаллус. so-called ['sou'ko:ld] а ба истилох, ба ном, маъруф ба, он тавре ки мегуянд: a so-called president як шзхси ба истилох президент. soccer ['soko] п гуфт. амер, футбол. sociability [,soufa'bihti] п улфатй, одамдустй. муошират. sociable ['soufabl] а ицтимой. муоширатй, кобили муошират, хушмуошират, ширинсухан. social [soufol] 1. п чамъомад, вохурй, гирдихамой, шабнишичй (барои аъзоёни клуб, цамоат); 2. 1) а ичтимой, чамъиягй. чамоатй, мардумгонй: a social event руйдоди ицтимой; social science сотсиология, чомеашичосй; social security хифзи ичтимой; 2) хамзигонй, гурухгонй; 3) улфат, одамдуст. хушхулк; 4) вобаста ба табакот ё фаъолиятхои ичтимой; 5) вобаста ба хадамотп ичтимой; social sciences фанхои чамъиятй; social system сохторй чамъиятй; social welfare таъминоти ичтимой; social-democacy ['souj’oldi'mokrasi] п сотси- ал-демскратй (хизб ва г.). social-democrat ['soufol.demakrat] п сотсиал- демократ. social-democratic ['soujgbdema'kraetik] а сот- сиал-демократй. socialism ['soufahzm] п сотсиализм, чомеагарой. socialist ['soufahst] 1. п сотсиалист: Socialists joinea communists in the election campaign. Дар маъракаи интихоботй сотсиалистхо бо
коммунистхо якчо шуданд. 2. а сотсиалистй: socialist theory назарияи сосиалистй. socialistic [,soujo'hsttk] а сотсиалистй socialite ['soujolait] п шахси макоми ичтимоии намоён дошта sociality [,souji'aehti] п (pl socialities) ичтимой будан, хамгингарой, хамзигонгарой, чомеъчуй. society [so'saiati] п (pl societies) 1) чамъпят, чомеа, ичтимоъ: an agrarian society чомеаи кишоварзй; 2) анчуман, хамгонгох, хамгингох, созмон ва ташкилотн ичтимой/ фархангй: a youth society анчумани чавонон; 3) Хузур, хамнишинй: We seek the society of those we love. Mo дар пайи хамнишинй бо касоне хастем, ки дусташон медорем. socioeconomic [,souj'ioui:ka'nomik] а ичтимой-иктисодй. sociologist [,sousi.olod3ist] п сотсиолог, му- тахассиси чомеашинос. sociology [.saust'oladji] п илми ичтимоъ, чомеашиносй, хомашиноий, сотсиология. sock 1 [sok] и чуроби кутох; the buskin and the sock мач. фочиа ва мазхака. sock II [sok] 1. n зарба, мушт: pull up one’s socks тамоми кувваро чамь кардан; give sb a sock касеро мушт задан, зарбу лат кардан; 2. v задан (хусусан бо мушт), куфтан; 3. adv руйрост, ошкоро, кушоду равшан. socket ['sokit] п 1) коса, косаи чашм, чашм- хона, лона: eye socket косаи чашм; 2) сурох, чо, хуфра, хона. socle [sokl] п меъм. баромадагии поя, сутун ё пойдевор; пояи мучассама. sod 1 [sod] I. п 1) рухок, сиёххок, хоки сиёх, хоки руя, решахок (торф хам мегуянд); 2) кулуха, кулухаи решадор. 2. v бо рухок пушондан, бо хоки алафдор пушондан; the old sod ватан, михан, зодгох; under the sod дар кабр/гур. sod II [sod] гуфт. кутох, аз seethe. soda ['soudaj п хим. сода (аз решай арабй), карбоната сода, оксиди сода. soda-pop ['soudapopj лимонад. soda-water ['soudawota] п оби сода. sodden [sodn] 1. а 1) таршуда, нам, намнок, тар, мартуб; 2) хуб пухтанашуда, нимхом. 2. v тар шудан/ кардан, нам гирифтан/ кашидан, рутубат гирифтан. sodium ['soudjom] и хим. натрий; sodium chlorate намаки ошй sofa ['soufo] п суфа (аз решай арабй), ним- кати миллй. Sofia ['soufio] п ш. София. soft [soft] 1. а 1) нарм, фурурав, мулоим, нозук: a book with a soft cover китоби бо муковаи нозук; a soft light равшании ором; as ’’бЗ - sojourn soft as butter мисли равган мулоим; 2) гайриалкучй: soft drinks нушокихои нарму ширин, нушокихои гайриалкулй. 3) мехрубон, нармдил, латиф, халим; a soft smile табассуми ширин; a soft summer evening шаби латифи тобистон, шаби гарму нармй тобистон; 4) мулоим, дилпазир, форам, муътадил дилчасп: a soft breeze насими форам; 5) сует (шамол); 6) каме, андак, кутохмуддат (борон)-, 7) гарм (шушм); 8) тасаллобахш, хайрхохона, дилсузона (сухан); 9) хассос, мутассиршаванда (одам); 10) осон, сахд, бедардумиён (кор, пул ва г.); 11) ноустувор, нопойдор, беирода, сусти- рода; a soft man марди халим, soft menev пули когазй; soft w ater оби тоза; 2. adv. мулоим, охиста, мехрубонона, A soft answer turns away wrath Зарб. - Ба пармй барояд аз сурох мор Scft fire makes sweet malt Зарб. ~ Сухани неку сайёди дилхост. soft in hand ахмак, каллахушк, аблах; 3. int Ором!, Охиста! soften ['safn] v 1) нарм кардан/ шудан, му- лоим кардан/ шудан; 2) кам кардан/ шудан (арзиш), бесу бот шудан/ кардан (бозор). soft-headed f'saft'hedid] а нодон, бефаросат, сода, ахмак, бешуур. soft-hearted [,soft’ha:tid] а нармдил, рахмдил, мехрубон, рахим, дилсуз. softly ['softh] adv 1) нозукона, мулоимона, мехрубонона, навозишкорона, боэхтиромона, эхтиёткорона: She softly pressed his hand. Хо- нум мехрубонона дасташро фишурд. 2) ором, охиста: Speak softly. Охиста ran зансд. soft-spoken I'soft'spoukin] а хушбаён, хушеухба г, мулоим, ором (сфхбат). softy ['safti] п (pl softies 11) одами эхсосоти, зудгиря; 2) камтокат, зудасаб. soggy C’sogij a (soggier, soggiest) 1) нам, тар, хис, обкашида, 2) намнок, рутубатзада; 3) ха- мирмонанд, нарм. soil I [soil] и 1) хок. sandy soil хоки регдор; the man of the soil марди дехкон; 2) кишвар, замин: on foreign soil дар кишвари хоричй, дар кгшвари бегона; 3) ватан, михан, сарзамин. soil II [soil] 1. п дог, ифлоей. чирк, касофат, бахши касифи хар чиз; 2. v 1) ифлос кардан/ шудан, олуда кардан/ шудан, чиркин кардан/ шудан, касиф кардан/ шудан: Не soiled his hands. Дастонашро олуда кард. 2) нангин кардан, обрурезй кардан. soil-pipe [’soilpaip] п гулба/ кубури ахлот- парто, коррез. sojourn [’sadjam] 1. п сукунат, истикомати муваккатй; 2. v муваккатан сукунат/ зиндагй/ икомат кардан.
sol_________________________________________ sol [sol] n мус. нотаи сол. панчумин нотаи мусикй. solace ['solas] 1. п тасалло, дилдорй, дилбардорй, дилосой, тасаллй. таскин; 2. v тасалло/ тасаллй додан, дилдорй/ дилбардорй кардан, таскин додан. solar ['souls] а вобаста ба хуршед. хуршедй, офтобй, шамсй: the solar system манзумаи (солшумории) шамсй, низоми офтобй; a solar calendar таквими шамсй. solarium [sa'leriom] п (pl solaria [sa'lena]) офтобхона, хонаи офтобруя. sold [soula] paw ва р. р. аз sell. solder ['solds] 1. п тех. 1) ладим, кафшер; сими ладим; 2) бастагй, хамбастагй, пайванд; 2. v лахим кардан, кафшер кардан, ч?ш додан, пайванд кардан; to solder sheets of metal together заракахои оданро бо хам лахим кардан; 2) мау. пайванд кардан, хамбаста кардан, тахким кардан: a friendship soldered by common interests дустие, ки бо манфиати тарафайн тахким гардида буд. soldier ['souldjo] 1. п 1) сарбоз, чанганда, сипох: a Tajik soldier сарбози тоник: 2) сарбо- зи каторй; 3) низоми; 4) сарбози кс-ргашта; soldier of fortune низомии чуёи ном ва мол; мочарочуй; 2. v 1) сарбозй кардан, дар артиш хизмат кардан; 2) аз зери кор даррафтан. soldierly ['souldjsh] adv сарбозвэр, мардо- на, часурона, далерона. soldiery fsould^an] п 1) сарбозон, лашка- риён, низомиён; 2) гурухи сарбозон. sole I [soul] 1. и 1) кафи пой, кафи чУроб, кафи кафш: There was a pain in the sole of his foot. Кафи пояш дард мекард. 2) зера, тах, тахти пойафзол, тахгарми пойафзол: Не had new soles put on his old shoes Пойафзоли кухнаашро тахгармии нав заданд. 2. v тахт/ тагчарм андохтан (кафш. ууроб ва а.). sole II [soul] а 1) танхо, ягона: They were the sole survivers from the wreck. Пас аз гарк шудани киштй онхо ягона зиндамондагихо буданд; 2) мучаррад, бешавхар. solecism ['sahsizmj п 1) ишгибохи дастурй, галати грамматикй; 2) лагжиш, иштибох. solely [souh] adv танхо. факат, ба танхой: You shouldn’t judge someone solely by their appearance. Ба шахе набояд факат аз намуди зохириаш бахо дод. solemn [’solam] а 1) содикона, самимона. аз тахти дил, аз самими калб: a solemn promice кавлп самимона; 2) расмй, конунй: a solemn ceremony маросими расмй; a solemn writ хукми конунии додгох; 3) чиддй: a solemn face р£и чиддй; 4) мазхаби, шаръй: a solemn festiv- al иди мазхаби. solemnity [sa'lemniti] п (pl sohnenities) 1) -7ь4- тантананокй, бошукухи, дабдабанокй, расми- ят: 2) pl ташрифотй расмй; 3) хук. ташрифотй конунй. solicit [so'lisit] v 1) дархост кардан, хохиш кардан, илтимос/ таманно кардан, такозо кар- дан [самимона ё оризона): to solicit aid кумак дархост кардан: to solicit money from sb аз касе пул хохиш кардан; 2) мутавассил шудан ба, даст ба домони касе шудан, ба чон расондан, дилбазан кардан (оиди фоиша); 3) васваса кар- дан, гумрох кардан, игво андохтан. solicitation [sa'hsi'teifn] п 1) илтимос, дар- хост, хохиш, пурсиш. такозо, таманно; 2) та- каббур, гурур. solicitor [sa'hsita] п 1) хук. химоягар, мушо- вири хукукй (хусуан оиди фурушй замин ё бино); 2) амер вакили додгустарй. Solicitor-General [so'lisito'dsenorel] п 1) амер. муовини вазири адлия; 2) муовини прокурори генералй (дар баъзе иёлатуо). solicitous [so'hsitas] а 1) алокаманд ба, дар фикри, мушток, хохон; 2) нигарон, гамхор, дилсуз: be solicitous about sb’s health нисбати саломатии касе гамхор будан; 3) эхтиёткор. solicitude [sa'Jisi tju:d] п нигаронй, дилвопаей, изтироб, гамхорй: show solicitude (for) гамхорй кардан. solid ['solid] 1. п 1) физ. чисми сахт: Ice is sol- id. Ях чисми сахт аст. 2) чисми геометрй; 2. а 1) сахт (дар баробари моеъ ва газ): solid muscles мушакхои сахт; to become solid on cool- ing хангоми хунук кардан сахт шудан; 2) ус- твор, мустахкам, кавй, сангин: a solid wall де- вори мустахкам; 3) асосдор, асоснок, чиддй, амик: a solid argument далели асоснок. 4) том, комил: solid satisfaction ризоияти том; 5) пай- васта, пур, бидуни буридагй: a solid line of fortification хати пайвастаи истехкомот. solid geometry риёз. стереометрия, геометрияи фазой. solidarity [,soli'da:riti] п ягонагй, якпорчагй, муттахидй, хамбастагй, вахдат, хамраъй, хампайвастагй, манофеи муштарак, иттифоки назар. solidify [so'hdifai] v 1) сахт шудан/ кардан, мустахкам кардан/ шудан; 2) махкам кардан/ шудан, устувор кардан/ шудан. solidity [sa'hditi] п сахтй, шахй, устуворй, матонат, мустахкамй, салобат. soliloquize [sa'hlakwaiz] v бо худ гуфтугу кардан (дар театр), монолог хондан. soliloquy [sa'lilokwi] а 1) гуфтугу бо худ; 2) монолог solitary ['soliton] 1. п (pl solitaries) зохид, гушанишин. оцамгурез, торикдунё; 2. а 1) танхо, якка ва танхо, махрам, гушанишин; 2) дурдаст, канорафтода, дураф- тода, дур аз ёр ва дуст, хилват. solitude ['sohtju:d] п 1) танхой, гушанишинй;
- 765 - somewhere 2) цои дурафтода, кунди хилват, хилватгох. solo ['souloul 1. п мус. соло {асари мусикй ё як к,исми он барои яккахонй ё якнавози)', яккахонй,якканавозй, яккараксй; 2. а якнафарй, якнафара, яктана, инфиродй. soloist ['soulouisr] п яккахон, якканавоз, яккараккос. solstice ['solstis] п нуу. инкилоби офтоб, дарозрузй: summer solistice дарозр?зии тобистонй, инкилоби тобистонии офтоб; win- ter solistice дарозрузии зимистонй, инкилоби зимистонии офтоб. solubility [,solju'bihti] п (pl solubillies) хялпазирй, обшавандагй, халшавандагй, кобилияти хал. soluble E'soljubl] а 1) халшуданй, кобили хал; 2) обшаванда, халшаванда: Salt is solua- ble in water. Намак дар об хал мешавад. solution [ss'lu:jh] п 1) хал, рохи хал, рави- ши хал кардан, чавоб: the solution of a prob- lem халли мушкилог, роди халли мушки.тот; 2) махлул: a weak solution of salt and water махлули ками намак ва об: 3) тиб. авч/ бухрони беморй, 4) тиб. поини беморй; 5) тиб. доруи махлул. solve [solv] v 1) хал кардан, рафъ кардан (вазифа, мушкилот ва г.), кушодан, боз кардан, рохи хал пайдо кардан, чавоб пайдо кардан; 2) чорачуй кардан, рохёбй кардан, илоч ёфтан. solvency ['solvansi] п кобилияти адо карда- ни карз (лак), тавоноии пардохти карз. solvent I ['solvant] 1. п обкунанда, халкунанда; 2. v об кардан, хал (маулул) кардан. solvent II ['solvant] а кобили адо кардани карз (дек)- Somalia [sou'madia] а Сомали. sombre ['samba] al) тира, горик, тира ва торик, сиёх; somber sky осмони тира; 2) гамангез, таассуфангез, дилгир; a man of somber character марди гамангез. sombrero [som'brearou] исп. n сомбреро (на- въи кулоуи паунбар). some [sahi] а, ргоп 1) якчанд, чанд го, чанд адад, теъдоде (пеш аз исмуои шумурдашаеан- да): Не bought some newspapers Вай якчанд рузнома харид. 2) каме, андаке, кадре, як зарра (пеш аз исмуои шумурданашаванда тарчума намешав му Give me some water, please. Лутфан об дихед. 3) бархе аз, чанде аз, баьзе аз: I liked some of these books. Бархе аз ин китобхо ба ман маъкул шуданд. 4) ягон, ягон то. ягон хел: There must be some way of doing it. Ягон рохи ичроаш бояд бошад. 5) кадом шахсе, шахее, касе: Some fool has locked the dooi. Кадом як аблах дарро кулф кардааст. 6) голибан, такрибан, худудан. кариб ба: There were some fifteen people mere. Дар он чо такрибан понздах нафар буд. 7) амер. гуфт. хеле, як олам, 8) чолиби таваччух, чашмгир; 9) амер. гуфт. бархе аз мардум, баъзехо, бархехо and then some илзва бар он; хатто аз он хам бештар; some day рузе, як рузе; some more боз каме, андаке; some other day ягон рузи дигаре, some other time ягон вакти дигаре somebody I ['sxmbadi] ргоп касе, шахсе, як касе, як шахсе, нафаре. somebody П ['sAmbodi] п шахей мухим, зоти муътабар. someday ['sAtndei| adv рузе, як рузе, як руз. somehow [’sAmhau] adv бо тарике, як навъе, ба навъе, хар тавре. someone ['sAtnwAn] ргоп касе, шахсе, як касе, одаме. somersault l'sAmaso:lt] 1. n 1) пуштак, калламуаллак, муаллак; 2) тагйири ногахонй ва шадид (акида ёравиш); 2. v муаллак задан, пуштак задач. something ['s.vm9iq] 1. и 1) чизе. як чизе, чиз, як чиз; something else чизи дигаре; 2) чизи зохиран мухим; 2. adv 1) то дтрачае, тс андозае, чанде; 2) тахминан: It must be something like six о clock. Соат бояд тахминан шаш шуда бошад. 3) олй, оличаноб: That is something like a hit. Ин аст зарба. be up to something ба кори баде даст задан; or something гуфт. ё чизи дигаре, чизе аз хамин кабил, аз хамин монанд: Не is writing a novel or something. У рсман ё чизе аз хамин кабил ме- нависад. something like то андозае, кадре, як кадре, нис- батан; something of то андозае, кадре,: Не is something of a painter. У то андозае рассом хает. there is something in it дар он хакикате вучуд дорад: There is something in what you say. Дар он чи ки шумо мегуед хакикате хает. sometime ['sxmtaim] 1. а пеш, собик, пешта- ра, гузашта; 2. adv як вахте, як замоне, мудцате, замоне, рузе: sometime next week вакте хафтаи оянда; собикан. sometimes ['sAintaimz] adv гохе, баъзе вактхо, дар баъзе мавридхо, гох-гохе, баъзан. someway ['sxmwei] adv ба тарике, ба ьачхе. somewhat ['sAinwot] adv то андозае, кадре, ба миадоре, каму беш, то андозае, каме, андаке, нисбатан: I was somewhat surprised Man андаке дар хайрат мондам. somewhere ['sAtnwea] adv як чое, дар махаллае, чое, махалле, маконе; somewhere about/ around/ between 1) замоне,
somnambulist вакте, давроне: somwhere about ten o'clock вакте дар худуди соаги дах; 2) такрибан, худудан: somewhere between five and six mil- lion voters такрибан байни пани ва шаш мил- лион раъйдаханда. somnambulist [som'nsembjulist] п шабгард. рохрав дар хоб, хобгард. somniferous [som'nifaros] а хобовар, хобан- гез somnolence, somnolency ['somnolans, -si] n хоболудй, серхобй somnolent ['somnolent] а хобовар, хоболуд, хоболу дкунанца, чуртй. son [san] п 1) писар, фарзанд. валад, зод, мавлуд; son and heir писари калонй; 2) ппсар- хонд, 3) мач. фарзанд, зода, кавчавон: the sons of Tajikistan фарзандони Точикистон; 4) пи- сарам, фарзандам (хитоб); son of the bitch (дагал) палид, нобакор, сагбача; son of the gun одами паст ва разил; son of the shame писари чимой, сунд; son of the soil фарзандй махаллй, тахчой; барзгар, зампнкор; son of the toil махнаткаш; the prodigal son писари нохалаф, окк падар; the son of men навъи башар; the Son (бо харфи калон) ину. хазарати Исой Масех. sonant ['sounent] а фон. хамсадои чарангдор. song [sop] п 1) суруд. нагма, тарона, оханг: a pop uar folk song суруди халкии машхур; song and dance раксу суруд;; 2) овозхонй, садо, ово, овоз: famous for his song машхур ба хотири овозаш; 3) овози паранда: the song of a nightingale овози булбул; burst/ break forth into song сурудан, ба сурудхонй даромадан; get/ sell for a mere/ an old song арзон харидан/ фурухтан; No song, no supper. Зарб. ~ Мехнат бе рохат намешавад. not worth an old song ба пули пучак намеарзад, set a song to music ба шеър мусикй павиштан. sing another song суруди дигар хондан; мац. song-hird [sopba:d] n 1) парандаи овозхон, мурги нагмасаро; 2) овозхон (зан). songster ['sorjsta] п 1) хонанда, овозхон, су- рудхон, хофиз, мутриб, нагмасаро, сарсянда: 2) таронаяавис. songstress ['sopstris] п овозхон (зан). son-in-law ['злшпДо:] п (pl sons-in-law) ['sAnzin,lo:] домод, язна (ш. ц. домодхо, язнахо). sonless ['sxnlis] п бефарзанд, безурёг, бепи- сар. sonnet ['sonit] п соннет, газал /навъи шеъри 14 сатрй). -766- sonny fsanij п гуфт. \pl sunnies) писарчон, писарам. sonority [so'nonti] п \pl sonorities) расой, пуртанинй, садонокй. чарангдорй. хушохашй (садо). sonorous [so'no:ros] а 1) садозо, садотавли дкун, садонок, чаранг дор, овоздиханда; 2) хушоханг, хушнаво. soon [sum] adv 1) ба карибй, ба зудй, зуд, фаврй, ба наздикй: come soon зуд биё; 2) энкариб. карибан, билфосила: as soon as хамин ки, на дертар аз: Не left as soon as he heard the news. Хамин ки хабарро шунид, баромада рафт. bow scon? Кай? Чй хангом? Чи кадар зуд? I’d sonner go there than stay at home. Ман аз дари хона истодан дида ба он чо рафтанро афзалтар мешумооам. No sooner said than done. Зарб. ~ Гап якто - худо якто. Гуфтан хамон, анчом шудан хамон, nc sooner ... thai хамин ки, фавран, билфосила; sooner or later дер ё зуд, ягон руз: You should tell her, because she will find out sooner or later. Шумо бояд ба хонум инро гуед, зеро дер ё зуд у инро фахмида мегирад. the sooner the better хар кадар тезтар/ зудтар хамон кадар бехт ар; soot [sut] 1. и дуда, хокистар, 2. v бо хокистар пушондан. sooth [su :0] п гуфт. роста, вокеият: sooth to say ба роста, вокеан. soothe [su:d] v 1) ором кардан, дил ба даст овардан, навозиш кардан, дилчуй кардан (бо забон ва г.): The mother southed her crying child. Модар писари гирякардаистодаашро таскин медод. 2) таскин додан, тасаллй додан, фуру нишондан (дард ва г.): The presence of friends soothed her grief. Хозир будани дустон t амашро сабук мекард. soothsay ['su:Usei] v (soothsaid) толеъ дидан, пешгуй кардан, фол дидан. гайбгуй кардан. soothsayer ['su:9,seia] п гайбгуй, фолбин, толеъбин. раммол. sooty ['suti] a (sootier, sootiest) дуда гирифт а, дудазада, бо дуд сиёх кардашуда, дудгприфта, дудхурда, сиёх. sop [sop] 1. п 1) нони таридшуда (дар шир ё оби гушт), тарид; 2) ришва; 2. v тарид кардан, хисондан, тар кардан: to sop bread in soup нонро дар шурбо тар кардан; тухфа, лукма (барои дили касеро ёфтан.) sophism ['sofizm] п софизм, фа тсафаи сафса- та (мавууме, ки зо^иран дуруст менамояд, ам- мо дар хакикат ботил ва беасос аст), сафсата. sophisticate [ss'fistikeit] г 1) фирефтан, гумрох кардан; тахриф кардан, сафсата хон- дан; 2) сохтакорй кардан. sophisticated [sa'fistikeitid] а 1) мураккаб, пурмоя. пешрафта, пурмагз (фикрй ва
-767- sough фар^ангиу, 2j коргашта, ворид, пухта, чашму гуш боз, пироста, огох, бофарханг, бомаъри- фат, латиф, боназокат, болатиф: а sophisticated journalist рузноманигори бофарханг. sophistication [sq^sti'keijn] п ба кор бурда- ни сафсата, муголата, калбакисозй, калбакикорй, сохтакорй. sophmore ['sofamo:] п 1) амер. донишчуи сопи дуюм; 2) донишомуш синфи дахум (мактаби миёна). soporific [,soupo'rifik] 1. п нашъа, доруи хоб, доруи хобовар; 2. а нашъадор, хобовар, хоби. sopping ['sopirj ] а комилан хис/ тар. soppy ['sopi] a (soppier, soppiest) 1) тар, нам, хис (комилан), боропй; 2) гуфт. эхсосотй, рахмдил; be soppy on sb ба касе ошик будан. soprano [sa'pra:nou] п (овоз) сопрано (овози баландтарини занона), садо/ овози сопрано. sorcerer ['so:sora] п чодугар, сохир, афсун- гар. soreceress [ so:soris] и зани чодугар, сохира. sorcery ['so.son] п (pl sorceries) чодугарй, сехр, сехру чоду, афсун. sordid ['so:did] а (дар бораи манзил ва г.) 1) олуда, касиф, нопок, камбагалона факирона: a sordid slum гадомахаллаи касиф; 2) паст, разил, беномус, худпараст, паст, номард, но- бакор, маздур. sore [sc:] 1. п 1) захм, чарохат, дард, реш. чои захм: The sore on her arm has not yet healed. Захми дасташ хануз сихат нашудааст. 2) мояи ранч ва дарди cap; an open sore мау. суистифода аз; re-open old sores мач. аламхои куханро тоза кардан; 2. а 1) дарднок, ранчовар, мачру’х, зара- мида: a sore wound захми дарднок; I have а sore throat. Гулуям дард мекунад. 2) андухгин, гуссадор, гамзада, мотамзада, но- хуш, мариз: Не is sore at missing the game. Аз он ки бозиро надид, андухгин аст. like a bear with a sore head мисли хпрси за- хмдор; a sore poim мац. нуктаи дардманд, чизе, ки дар бораи он шахе гуфтан намехохад. 3. adv 1) вазнин, сахт, душвор, дарднок, аламнок, токатфарсо, мусибатбор; 2) ранчовар дардовар: a sore subject мавзуи ранчовар/ дарднок; 3) ранчида, озурда. sorrel 1 [’soral] п гиёх;. шилха, гиёхи туршак. ков. sorrel II ['sorol] 1. п турук, газанд, куранг (асп); 2. а кахваи моил ба сурх, ханой (ранг). sorrow ['sorou] п 1. 1) гам, гаму андух, хузн, гусса, таассуф, афсус: feel great sorrow at sb’s death аз марги касе сахт андухгин шудан; 2) мояи таассуф, мояи гусса; 3) мусибат, сугворй, фалскат, бало; 2. v гам хурдан, гиря ва зорй кардан, зори- дан. сугворй кардан, гамгин шудан, таассуф хурдан. soriowful [’sorouful] а 1) гамгин, андухгин, гамзада, махзун, афсурда; 2) чонгудоз, таассу- фангез, агдухбор, гамангез. sorry ['sori] a (sorrier, sorriest) 1) мутаасиф, афсусманд, гамгин, пушаймон, бадбахт; 2) гамангез, хасратбор, хузнангез: the sorry truth хаки кати хузнангез; be sorry афсус хурдан: We are very sorry to hear that your father is ill. Хеле афсус мехурем. ки падарй шумо мариз аст. I’m sorry that I won’t be able to come. Афсус мехурам, ки омада на- мета вонам. be/ feel sorry for sb гами каееро хурдан, дилсузй кардан барои касе, дили касе ба холи касе сухтап, I am (so) sorry! Sorry! Ман гунахкора.м1 Бубах- шед! sort [so:t] 1. п 1) навъ, чур, кием, гуна, кабил, ракам, табака, чине: all sorts of things хар гуна чизхо; remarks of this sort ин кабил изхорот; 2) сифат, хислат, хусусият; 3) тарз, тарик, услуб; 4) одам, шахе, фард; 2. v 1) чудо кардан: She sorted the large eggs from the small ones. Вай тухмхои капонро аз хурд чудо мекард. 2) даста-даста кардан, дастабандй кардан, табакабандй кардан, хамчур кардан, чур кардан; all sorts and conditions ol men мардумони гуно- гун; of a sort пастсифат: We had a coffee of a sort. Mo кахва хурдем, аммо чй кахвае? Ба ном кахва буд. of sorts намудхо/ навъхои гуногун, гунахои мухталиф; out of sorts бадхулк, асабонй; sort of каме, то андозае, нисбатан; sort our ба хелхо/ навьхо чудо кардан, хел-хел кардан, чудо карда гирифтан. what sort cf... ? Чй гуна...? Чй хел... ? SCS [,asau'es] п кутох; аз. Save ош ship. Киштии моро начот дихед; 1) рао. нишони байналмилалии хатар ва ниёз ба кумаки фаврй; 2) рао. гуфт. дархости кумак. sortie ['soti] п 1) ха/:. хамла, хуруч; 2) парво- зи амалиёти, ларвози размй (тайёра). so-so [sousou] а на бад ва на хуб, миёна, мутавассит. sot [sot] а майзада, хамешамаст, доималху- мор. sottish ['sotijj а мастмонанд, маствор. soubriquet ['soubrikci] фр. п ниг. sobriquet. sough [sau] 1. п 1) садои нарм ва замзамамонанд, замзама; 2) хишир-хишир,
sought шибир-шибир, шавшав (шамол). 2. v ин садоро эчод кардан, хишир-хишир кардан. sought [so:t] past ва р. р. аз seek. soul [soul] п 1) pyx, чои, равон (оар бароба- ри чисм ё бадан): De you believe in the immor- tality of the soul? Шумо ба абадияти pyx боварй доред? 2) шахе, одам, инсон, фард, нафар; нонцор, мавчуда зинда; Be a good soul and help me. Инсонй хуб бош ва ба ман кумак кун. 3") мау. тинат, ниход, вучуд, табиат; 4) мазхар, тачассум. бахши аслй, асл: She is the soul of generosity. У мазхари саховат acr. 5) шавк, завк, харорат; A penny soul never came to twopence. Зарб. - Мумсик ба максад намерасад. bless my soul! Худое! Ё Худо! унидои хайрат). dear soul чура, дуст, ошно; Нс can not call his soul his own. У сохибихтиёр нест. honest soul одами бовичдон; kind soul дили нарм, poor soul бечора, саосахт; posses one's soul худро ба даст гирифтан; simple soul одами содадил; unbosom/ unbutton one's soul дили худро холй кардан; upon my soul! ба рухам (касам меху рам)-, worthy soul одами мухтабар. soulless ['souths] а бе шавку завк, беандеша, бефикр. бепарво sound I [saund] 1. п 1) садо, овоз, савт: Soon he heard the sound of footsteps. Дере нагузаш- та овози кадаммониро шунид. 2) сирру садо, таку тук, хаёхуй; 2. v садо додан, садо эчод кардан, навохтан: His voice sounded loud enough. Эво- заш сахт садо медод. sound II [saund] а 1) солим, дуруст, бенукс. беайб, бсхатар: a sound fruit меваи селим; 2) асоснок, бодалел, мантикй, хирадмандона, дуруст: a sound argument санади асоснок; 3) устувор, махкам, мустахкам; 4) мутмаин, бо- су бот, кавй, неруманц: a sound economy иктисодиёти неруманд; be sound asleep дар хоби сахт будан. sound III [saund] п гулФгох, танга, бори- коб sound-film ['saundfilm] и кинои овоздор/ гуё. soundless ['saundlis] а беовез, бесадо. soundproof ['saundpru:f] а садоногузар, са- догир soup [su:p] п шурбо, гуштоба, ебгушт: chicken soup мургшурбо. soup-plate [su:ppleit] п табак барои каши- дани шурбо. sour ['заиз] 1. а 1) турш, тунд, гизои турш- шуда: a sour milk шири турш; 2) бадхулк, зуд- - 768 - хашм, камхавсала, качхулк, бадахлок, турушху; 3) камхосил, каммахсул (замин); 4) нохинчор, номавзун, иьазй, галат; 5) амер. беманфиат, бенафъ, бефоида: a sour contract ахдномаи хартарафа фикркарданашуда; sour cream каймок; 2. v 1) турш шудан/ кардан, туршидан: Let the dough sour a little. Бигзор, хамир каме турш шавад. 2) турушру шудан/ кардан, бадбин шудан/ кардан. source [so:s] п 1) сарчашма, чашма; source of information сарчашмаи иттилоот; 2) манбаъ, моя, асл, мабдаъ, зодгох: source books китобхои мавриди истифода, маъхазу манобеъ. souse I [sans] 1. п 1) обу намак, обу намак ва сирко (барои туршй андохтан): 2) амер. гуфт. майхора. бадмаст; 3) чахиш ба об; 2. v 1) туршй андохтан; 2) намак кардан, дар намак» >б тар кардан/ хисондан, дар намак хобондан; 3) комилан хис кардан/ шудан. 4) гутидаи, гута задан. souse II [saus] 1. п харакат ба тарафи ни- шеб; 2) парвози сарнишеб; 3) хамлаи боз (ши- кор бо боз); 2. v 1) сарнишеб парвоз кардан; 2) хамла кардан (боз дар хаво). south [sau0] 1. п 1) чануб: in the south дар чануб; 2) the south кишвархои чануб; 2. а чанубй, ру ба чануб, аз суи чануб: а south wind шамоли чанубй; 3. adv ба суи чануб, вокеъ дар чануб: They travelled three miles south. Онхо се мил чануб рафтанд. 4. v 1) ба тарафи чануб харакат кардан; 2) хати тул/ меридианро бурида гузаштан: South Pole Кутбй Чднубй; South, the (бо харфи калон) 1) Кутбй Чанубй, Нимкураи Чанубй; 2) амер, иёлатхои чанубй. south-east [’sauO'i:st] 1. п чанубй шарк; 2. а. чанубй шаркй: south-east wind шамоли чанубй шаркй 3. adv аз самти чанубй шаркй, ба тарафи чанубй шаркй; south-easterly ('sauO'itstah] 1. а аз суи чанубй шаркй. ба суи чанубй шаркй (вазида). 2. adv аз суи чанубй шаркй, ба суи чанубй шаркй. souther [sau0a] п боди сахти чанубй. southerly [sauSali] а чанубй. southern ['sxdan] а чанубй. southerner ['здбэпэ] п ахли чануб. southernly ['sxdonli] adv ру ба чануб, ба та- рафи чануб. southernmost ['sxdanmoust] а чанубтарин, дуртарин махалли чануб. southing [sauSig] л фосилаи тайшуда ба суи чануб, харакат ба чануб (бо киштй). southmost [sauOmoust] а чанубтарин,
-769- дуртарин махалли дану б. southward(s) ['sau0wad(z)] 1. п чанубсуй (иморати ру ба тарафи чануб); 2. а чанубсуй; 3. adv ба тарафи чануб, ба суи чануб. southwardly ['sauOwadli] 1. а ба суи чануб, аз суи чануб (вазида); 2. adv ба суи чануб, аз суи чануб. south-west ['sauS'west] 1. п чануби гарб; 2. а чануби гарбй; 3. adv ба/ аз тарафи чануби гарбй, ба сам- ти чануби гарбй. south-wester ['sauQ'westa] п шамоли сахти чануби гарбй. south-westerly ['sauO'westali] 1. а ба суи ё аз суи чануби гарбй (вазида); 2. adv ба суи ё аз суи чануби гарбй. souvenir ['su:vynia] фр. п 1) ёдгорй, савгот, ёдбуд, хотира, раховард, армугон; 2) у ар. тир sovereign ['sovnn] 1. п подшох, шох, шахриёр, султон, хусрав точдор: to depose а sovereign подшохро аз тахт галтондан; 2. а 1) олй, олитарин, болотарин, вологарин; 2) мустакил, сохибистиклол, худ- мухтор, худустувор: a soveieign state давлатй сохибистиклол; 3) олимак.ом, абаркудрат, дорой кудрати олй: sovereign power хокимияти олй. soveieignty ['savrann] п (pl soveieignties) истиклолият, истиклол, худустуворй, худмухторй. Soviet ['souviet] 1. п совет, шуро (рукни ^окимият дар собик Итти^оди Шуравй): So- viets of People’s Deputies Шурохои намояндахои халк; 2. а совегй, шуравй: the Soviet Power Хукуматй Шуравй; the Soviet Peace Commit- tee Кумитаи сулхи шуравй. Soviet Lnion, the ['souviot'ju:nisn] Иттиходи Шуравй. sow I [sou] v (sowed; sown, sowed) коштан, киштан, кишт кардан, тухм пошидан, пошидан: the best time to sow бехтарин давраи киш1, As you sow, so shall you reap Зарб. ~ Худкар- даро даво нест, вовайлои пинхонй. Sow one’s wild oats. Зарб. ~ Дар чавонй айшу ишрат кардан. sow П [sau] п хуки мода, модахук; to take/ get the right sow by lhe ear ба чиз/ шах- си лозимй хучум кардан, ба хадаф расидан. sowed [soud] past ва p.p аз sow I. sower ['soua] n барзгар, тухмпош, дехкон, заминкор. sowing ['sounj] n кишт, киштукор; sowing campaing маъракаи кишт/ киштукор; sowing time вакти кишт; sowing-machine дастгохи тухмпошй. sown [soun] р. р. аз sow I. __________________________________________span ’ "soy ['soiPl) соя (як навъи лубиё); 1) донаи гиёхи соя; 3) шира ё соуси соя. spa [spa:] п 1) чашмаи оби маъданй, фарогатгох бо обхои маъданй; 2) хавзи оби гарм; 3) амер, чои фурушй нушокихои ошомиданй. space [speis] 1. п 1) фазо, сипехр, гардун, фарози осмон: There was a narrow space be- tween their house and the next. Дар байни хонаи онхо ва хамсоя чои танг буд. 2) чой, макон, фароха: space for the new table чой барои мизи нав; 3) фосила, масофа, дурй: for the space of two miles дар масофаи ду мил; 4) фосилаи замони, муддат; 5) кайхон, фазой кайхон: the conquest of space забт и кайхон; 6) гуфт. озо- дии амал, хилват; 7) риёз. фазо, спейс; 8) фо- сила (байни калимаро ё миёни campуо дар матн); empty space чои холй, макони холй, фазой холй; open space чои кушод; space out дорой фосилаи пештар кардан, фоси- ла додан; 2. а кайхонй, фазой, сипехрй, фарозмонй: а space Hight/ shot парвози кайхонй; 3. v 1) фосиладор кардан, фосила гузоштан; 2) фосилабандй кардан (компютер); spacecraft ['speiskra:ft] п киштии кайхонй, фазинаво, кайхонпаймо. spece-flight ['speis'tlait] п парвози кайхонй, фазопаймой. space-laboratory ['spei sla'bontn] п лаборато- риям кайхонй. spaceless ['speislis] п бемарз, бехудуд, бе хадду канор, бечой, бемакон; бефазо. spaceman ['speisman] п (pl spacemen) кайхоннавард, фазонавард, сипехргард. spaceship ['speisjip] п киштии кайхонй, фазонаво, кайхонпаймо. spacious ['speijbs] а 1) чодор, пахно, васеъ, кушод, фазодор, гунчо, пургунчоиш, фарох: а spacious suitcase чомадони гунчо; 2) васеъ, густурда, нахновар, бузург: a spacious house хавлии васеъ spade I [speidj 1 п бел, белча. качбел: 2. v бо бел кандан, бел задан; Call a spade a spade. Зарб. ~ Шаф-шаф нагуфта шафтолу гуфтан (хакикати суханро гуфтан). spade II [speid] холй, зоги сиёх, пик (дар картабози). spadger ['spasd^a] п жар. гунчишк, гунчишкак. spake [speik] гуфт. р. аз speak. Spain ['speinl п Испания. spall [spo:l] п тароша (санг), сангреза; 2. v тароша кардан, чанлпора кардан, пус- та-пуста кардан ё шудан. span I [spam] 1. п 1) масофаи хурд, вачаб; 2) масофа байни ду сутуни купрук, фарохно,
дахона; 3) му адат, даврон: a span of a person's life даврони зиндагии шахе; 4) ду хайвон, чуфт (xazieow); 5) дарозии пул; 6) васеъгии дарё; 7) дарозии канотхои тайёра; 2. v 1) андоза/ чен кардан (бо вачабуо), вачаб кардан; 2) мач. чен кардан; 3) даври чизеро гирифтан, ихота кардан, печонда ги- рифтан; 4) пушондан (бом ва г.); 5) пайваста- ни сохилхо (бо пул); 6) бау бо ресмонхо ка- шидан. span II [spaen] v past аз spin. spangle ['spaqgl] 1. n (од. pl) 1) пулк; 2) заррахои дурахшон, яулакчахои рахшон; 3) хар чизи пулкмонанд вя баррок; 2. v 1) бо пулакчахои дурахшон оро додан; 2) дурахшидан. Spaniard ['spaeniac] я испанй, ахли Испа- ния. spaniel ['spaenial] и 1) спаниел (навъи саги оарозгуши овехта); 2) мау. одами чоплус, чакмалес. Spanish r'spaenif] 1. и 1) ахди Испания; 2) забони исианй; 2. а испанй; the Spanish испанихо, мардуми Испания. spank [spacri k] 1 я шаллок,, шаппотй; 2. v 1) бо даст задан, бо кафи даст задан; 2) пеш рафтан, харакат кардан. spanking [sptegkirj] а 1) тез, зуд, тезрав, тезпо; 2) тунд (насим); 3) гуфт. олй, бузург. фавкулода. spanner ['врагпэ] п мухракушо, калиди ду тарафа (автомобил); (амер. wench мег^янд). spar I [spa ] я Г) дикл, дирк, тир (киштии бодбонй)-, дастак, хода; 2) хае. лонжерон; 3) бах, рангоут. spar II [spa:] I. п 1) муштзанй; 2) чангй ху- русоч; 3) мач- бахс. мушочира; 2. v 1) муштзанй кардан, мушт задан; 2) бо пой ва чанголу махмези махсус чангидан (хуруси чангй); 3) мау. мунокиша-' хархаша кардан. spar II [spa:] пмин. шпат. spare [spea] 1. я 1) захира; 2) кисми эхтиётй; 3) варз. бозигари эхтиётй; 2. а 1) эхтиётй, зиёдатй, изофй, озод, холй: spare parts киемхои эхтиётй; a spare pencil калами зиёдатй; spare time вакти холй/ фарогат; 2) логар, дароз, кашидаандом: a tall spare women зани баландкомат ва логар; 3) кам, ночиз, нокифоя (гизо); 1. v 1) сарфа/ сарфачуй кардан, эхтиёт кардан; 2) дарег доштан: Не spared no trouble. Вай захмати худро дарег намедошт. 3) амон додан, рахо кардан, озод кардан: Spare me the details. Маро аз чузъиёт халос кунед. 4) гу- зашг кардан, чудо кардан, маоф кардан бахшидан (гунох,, вакуп, диктат): Can you spare me a few minutes? Шумо ба ман чанд дакика вакт чудо карда мет авонед? 5) ато кар- дан, додан, арзонй доштан; 6) изофа доштан, зиёдй доштан; 7) озурда/ норохат шудан, асабонй шудан; Не will spare your trouble Захмати шуморо кам хохад кард. sparing ['speairjJ а 1) бахшоянда; 2) сарфчуй; 3) кам, ночиз; 4) каммоя. spark I [spa:k] 1. я 1) шарора, барк, барка, чарка: Rubbing two stones together producess sparks. Аз соидани ду санг шарора ба вучуд меояд. 2) мач. зарра, нишона аломат: Не showed not a spark of interest on. У заррае хам таваччух зохир накард. 3) pi радиёчй, муга- саддии радио; the vital spark хаёт; strike sparks out of иттилои мухим даровардан; 2. v 1) якбора даргирифтан, аланга гириф- тан, шуълавар шудан; 2) ангехтан, мучиб шу- дан; 3) дурахшидан; 4) мач- шарора кашидан. spark 11 [spa:k] 1. я 1) чавони хушкиёфа ва мугавозеъ, олуфта, хушлибос; 2) ошик, ошикпеша; 2. v 1) хостгорй кардан; 2) ишкбозй кардан. sparkle ['spa.kl] 1. я 1) чурахш, чило, барк, шарора; 2) чилва, барчастагй, чУшу хуруш; 2. v 1) шарора задан, дурахшидан, барк за- дан, тулуъ доштан, чирка задан, чашмак задан, ахгар парондан icumopa); 2) газ доштан, каф задан: 3) мач. чилва кардан; spark something off гуфт. иллати чизе шудан, сабаб шудан, мунчар шудан ба.: His comments sparked off a qaurrel between them. Изхороти у мучокишаеро байни онхо барангехт; sparkling ['spa:khrj] а 1) дурахшанда, баррок; 2) кафкунанда, газцор; sparkling wine шароби газдор. sparklet [’spa:kht] И шарора (ча), зарра (ча). sparrow ['sprerou] я зоол. гунчишк; анвои парандагони гунчишкмонанд. spariow-grass ['spaerougra:s] я гиё. морчуба sparse [spa’s] а каму паст, тунук, кушод, па- роканда: a sparse population ахолии пароканда. Spartan ['spa.ton] 1. я ахли Спарта; 2. а спартанй spasm [spaizm] я рагкашй, ихтилоч, спазма, ташанч. spasmodic [spaez'modik] а ихтилочй, гайриихтиёрй, беихтиёрона. spat I [spast] я 1) чанчол, хархаша; 2) зарбаи гушнавоз, 2. v 1) чанчол кардан, чанг кардан, хамдигарро дашном кардан; 2) куфтан, лат кардан; spat II [spset] pl од. ш.ч. сокпуш (театр). spat III [spset] past ва р.р аз spit I. 2. spate [speit] я 1) сел/ обхезии ногахонй, туфон; 2) борони сели ногахонй, селоб, селоба.
-771 - specify spatial ['speijalj а кайхонй, фазой, вокёъ дар фазо. spatter ['spaeta] 1. и 1) катра, чакра, чакка 2) бориш, резиш, садои бориш, садои чак- чак; 2. v 1) пошидан, пош додан, рехтан (об, гил ва г.); 2) боридан (гулула ва г.); 3) мау. бадном кардан, сиёх кардан, лакадор кардан. spawn [spam] 1. п 1) тухми мохй, тухм; 2) тахкир. нахе, палид, махлуки бадхайбат. манфур; 2. v 1) тухмрезй кардан, бачазой кардан (хусусан мохй)', 2) наел зиёд кардан, бор овардан. speak [spirk] v (spoke; spoken) 1) гуфтан, харф задан, ran задан, сухбат кардан, лаб кушодан: Do I speak clearly enough? Ман фахмо гаи мезанам? 2) сухан кардан, суханронй кардан, нутк эрод кардан (дар паласа ва г.): Не is going to speak at the meeting tonight. Имшаб вай дар чаласа сухан мекунад. 3) мау. шунида шудан (дар бораи асбобуои мусш'йу. 4) баён карцан, ошкор кардан: Her eyes spoke volumes. Чашмонаш баёнгари мат- лаби фаровоне буд. 5) хабар додан, огох кар- цан, эълон кардан; Actions speak louder then words. Зарб. ~ Дусад гуфта чун ними кпрдор нест. be on speaking terms: равобити хасана доштан; We are not on speaking terms. Бо хам равобити Хасана надорем. Бо хам кахрй хастем. so to speak ба истилох, то андозае, тавре ки мегуянд; speak for onesell аз номи касе ran задан; speak of кобили зикр (одатан дар уумлахои манфй); Speak of the devil and he will appear. Зарб. ~ Гапи дев занй, дев пайдо мешавад. speak one’s mind, speak out озодона/ ошкоро ran задан, акидаи худро баён кардан: Не was not afraid to speak out. Вай аз озодона гаи задан наметарсид. speak to а) бо касе сухбат кардан; б) дар бо- раи чизе сухбат кардан, мавзуеро мавриди бахс карор додан; speak пр а) баландтар харф задан/ гаи зацан: Speak up so I can hear you. Баланд ran занед, то шуморо шунавам. б) озодона акидаи худро баён кардан; speak well/ highly of сутудан, таъриф кардан аз; speaks for itself возех аст, ошкор асг, ниёз ба тавзех надорад. speak-easy [spi:k,i:zi] п амер. жар. майхо- наи махфй. speaker ['spi.ka] п 1) нотик, суханвар, суханрон: Не was the first speaker at the meet- ing. Вай нахустин нотик дар чаласа буд. 2) (the Speaker) (бо харфи калон) спикер, Раиси Мачлиси Умумй (дар парламенты ьританияи Кабиру, Раиси Мачлиси Намояндагон (дар Конгресса ИМА)', 3) диктор (радио у, 4) баландгуяк. speaking [spitkwj] а 1) гуяьда, гуишгар, ба- ёнгар; 2) вобаста ба ran задан, харф задан: French speaking Canadians канадагихое, ки ба забони франсавй харф мезананд. 3) сухангуй, такаллум. speaking-: jbe ['spi kiijtu b] n кубури садора- сон (собицан ба you телефон ба кор мер афт). spear I [spia] 1. п 1) найза; 2) хар чизи най- замонанд; 3) найзаи шикори наханг; 2. v 1) халондан, сурох кардан, бо найза халонда сурох кардан; 2) бо найза гирифтан ё шикор кардан. spear II [spto] п 1) неш, навда, шохчаи на- врас; 2) барги борику дарозй алаф; 2. v неш задан, навда задан. spearhead [’spiohed] и сарнайза, ну к и найза. spearman ['sptomanj п найзадор, найзабар- дор. spearmint ['spiammt] п гиёх. пудина, наъно, хулбуй, хулбу. special ['spefolj 1. п 1) рузномаи нашри фаврй; 2) кат ори таъчилй; 3) чизи хос; 4; чопи вижа; 2. а 1) фавкулода, хоса. вижа, истисной: а special interest таваччухи фавкулода; 2) махсус, истисной, бахусус, хос: our special correspon- dent мухбири махсус; a special friend дусти хоса, дусти наздиктарин. specialist |'spefabst] п мутахассис, устодй кор, корварз. speciality [,spejYaeliti] п (pl specialities) 1) их- тисос, тахассус; 2) хусусияти хос/ фарккунанда; to make a speciality of тайёрии гахассусй дидан. specialize ['spejolaiz] v 1) ихтисос пайдо кардан, тахассус доштан; 2) вижакорй карцан: вижа кардан, махсус кардан. specialty ('spejoltt] п 1) вижагй, хусусият; 2) ихтисос, риштаи тахассус, риштаи вижа. specie ['spi:jk] п 1) сикка, пули филизй; in specie бо пули накд, накдина; 2) арз, асъор. species ['spi:Ji:z] п (pl ив. наме.) биол. навъ, гуна, кием, чине, нажод, намуд, чур. specific [spt'sifik] а 1) мушаххас, равшан, возех. дакик: a specific plan накшаи мушаххас; 2) бахусус, вижа, махсус, хоса: a specific distinc- tion фаркияти махсус; in each specific case дар хар як мавриди хоса; 3) нисбй, киёсй, хос: spe- cific gravity/ weight вазни хос. specification ['spesifi'keijn] п 1) ихтисосй, вижагй, хоей, 2) pl таенпфот, мушаххасот, чузъиёт: specifications of a new contract мушах- хасотп ахдномаи нав specify T'spesifai] v (specifies; specified) 1) мушаххас кардан, муайян кардан; 2) нишон
specimen_________________________________ додан, таъин кардан, маълум кардан; 3) тас- вир кардап/ шудан; 4) каламдод кардан. specimen ['spesiman] 77 1) нусха, намуна, мастура, чизе, ки ба унвони намуна ба кор равад; 2) гуфт. одам, фард, шахе: a queer spe- cimen одами сода. specious ['spiefos] а 1) хакикатмонанд, дуру стнамо, ростнамо; 2) гуфт. хушманзар, чашмнавоз; 3) намунавор. ибратом^з; specious excuse бахонаи нагз. speck Fspek] 1. п 1) хол, холча, лак, нукта, лакка ё холи мева: a green speck on the paper нуктаи сабз дар руи когаз; 2) нукс, айб: His reputation is witout speck. Шухрати у нукс надорад. 3) зарра, чузъ, бисёр кам, реза: specks of gold заррахои тилло; 2. v догдор/ холдор кардан, лаккадор кар- дан, лак андохтан, нокис кардан. speckle [spekl] 1. п лакка, хол, нишон; 2. v лаккадор/ холдор кардан; рангоранг кардан. speckled f'spekld] а 1) холдор, хол-хол; 2) ало-було (мург). spectacle ['spektokl] п 1) сахнаи тамошо, манзара, нигоргох, чашмандоз: It was a fine spectacle. Як манзараи ачиб буд. 2) намоиши пуршукух, маросими хиракунанда: a naval spectacle намоиши пуршукухи нерухои бахрй; 3) тамошо, мазхака, манзараи хандаовар ё риактбор; 2) pl айнак (од. бо pair of): She bought a new pair of spectacles. Вай айнаки нав харид. spectacled ['spektbkldj а айнакй, айнакдор, айнакзада. spectacular [spek't<ekjula] а чолиб, чаззоб, диданй, шукухманд, пуршукух, пурчилва, намоишй; spectacular view манзараи диданй/ пуршукух. spectator [spek'teita] п тамошобин. тамо- шогар, дидвар, бинанда; нозир; specter ['spekta] амер ниг. spectre. spectra ['spektra] п pl аз spectrum. spectral ['spektral] a 1) физ. спектралй; 2) шабохй, тимсоли. spectre ['spektaj n 1) рУх- шабах, тимсол; 2) хар чизи тарсангез; 3) тувохии дил. хисси кабл аз вукуъ. spectrum ['spektram] п pl spectra ['spektra] 1) физ. спектр, биной, манзар, ранг: spectrum analysis тахлили спектралй; 2) густурда. силсила, занчира: a wide spectrum of opinion силсилаи васеи нуктахои назар. specular ['spekjula] а 1) оинасон, оинавор; 2) вобаста ба ё тавассути оина. speculate ['spekjuleit] v 1) андешидан, андеша кардан, фикр кардан, тахмин кардан, гумонпардозй кардан, пешбинй кардан (about/upon - дар бораи): Не refused to speculate about the possible winner. Вай дар бораи -772- голиби имконпазир андеша карда нро рад кард. 2) хариду фуруш кардан, арзон харида кимат фурухтан, даст ба кимор задан; эхтикор кардан (in sth - бо чизе): to speculate in oil shares сахмхои ширкатхои нефтро арзон хари- да кимат фурухтан. speculation [.spekju'leijnj п 1) гумонпар- дозй, гумоназанй, хадс ва киёс, андеша, пешбинй, тахмин, фарз, гумон: It is a pure speculation. Ин амал факат тахмине аст. 2) муомилот, хариду фуруш, хариди арзон ва фурушй кимат (in sth - дар чизе): speculation in gold хариду фурушй тилло; 3) чаллобй, касд/ нияти бад, ханнотй. speculative ['spekjulativ] а 1) гумонй, гумонпардозона, назарй; 2) киморомез, пур- мухотира. speculator ['spekjuleita] п 1) ханнот, чаллоб; 2) бозингари мол (дар бозорй сацомот). sped [sped] past ва р. р. аз speed 2. speech [spi:tf] п 1) суханронй, сухангуй, гуфтор, забонварй, нутк, хитоба: His speech is not very clear. Нуткаш он кадар фахмо нест. Не made a splendid speech. Вай суханронии аъло кард. 2) муколама, сухбат, гуфтугу; 3) суханварй, суханшиносй, нутк ва хитоба (риштаи тахсил дар донишгох); 4) забои, гуиш, шева, лахча: Не wrote mainly in his own native speech. У асосон ба забони махалли худ менавишт. 5) тарзи суханронй, тарзи харф задан; Speech is silver but silence is gold. Зарб. ~ Хомушй кирдори окилон аст. Дахони баста сад тилло. speechless f'sprtflis] а 1) лол, безабон, забонбаста: a speechless animal хайвонй безабон; 2) хомушона, сокитона, оромона; 3) камгап, хапак; 4) васфнопазир, ногуфтанй. speed [spi:d] 1. п суръат, тезй, тозиш; high speed суръати баланд; to put in the first/ second speed бо суръат якум/ дуюм харакат кардан; The airplane flew at a speed of 500 miles an hour. Тайёра бо суръати 500 мил дар як соат парвоз мекард. at full speed бо суръати тез (том); Full speed ahead! Ба пеш! Зуд! Тез! gather speed суръат гирифтан; 2. v (sped, speeded; sped, speeded 1) бо суръат рафтан, бо суръат харакат кардан: The cars were speeding along the road. Автомобилхо дар pox босуръат харакат мекарданд. 2) тезонидан, суръат бахшидан, шитобондан, тозондан, тозидан (инч. speed up): to speed the work корро тезонидан; to speed up the arms race мусаллахшавии бошитобро тезонидан. speed-boat ['sphbout] n каики тезгард (мо- тордор). speedily ['spi:dih] adv тез, зуд, бошитоб, ши- тобкорона, чобукона, чолокона.
speediness ['spi:dims] n тезй, чолокй, чобукй, шитобкорй. speedometer [spi:'domito] n суръатсанч (дастгох). speedway ['spi:dwei] n рохи тезгард, pox ба рои мусобикаи автомобилхо ва г. speedy f'spi:di] a (speedier; speediest) босуръат, тез; чобук, чолок' I wish his speedier recovery from illness. Ман хар чи тезтар сихат шудани уро хохонам. spell I [spel] п чоду, афсун, сехр, тилисм: to break the spell чодуро шикастан; under a spell: сехршуда, цодушуда, тилисмшуда, афсуншуда: Не was under the spell of the music. Мусикй дилашро бурд. spell II [spel] v (spelled, spelt; spelled, spelt) 1) дуруст навиштан ё гуфтани калимахо: How do you spell your name? Номи шумо чй хел навишта мешавад? 2) дарефтан, кашф кардан, пай бурдан, фахми тан: It was difficult to spell out his meaning. Фахмидачи максади J душ- вор буд. spell out харф ба харф хондан, бурида-бурида хондан, канда-канда хондан. spell III [spel] 1. и 1) давра, даврон, замон, мулдат, муддати хизмат: a cold spell давраи хавои сард; 2) танаффус, фосилаи кам; 3) бает, навбат, навбати кор; 2. v амер. 1) ба чои дигар кор ё хизмат кардан (барои истирохат додан), ба навбат кор кардан, навбат иваз кардан; 2) истирохат додан/ кардан. spellbind ['spelbamd] v (past, р.р. spellbound) афсун кардан, тилисм кардан, сехр кардан. spellbinder ['spel,bamda] п афсунгар, чодугар. spellbound ['spel,baund] 1. past ва р.р.аз spellbind; 2. а афсуншуда, мафтуншуда, тилисмшу- да, шефта. speller I [spelo] п нависанда, имлокунанда. speller II [spelo] п китоби омузиши имло. spelling ['spehiy] 1. п имло: spelling rules коидахои имло; a spelling test машки имлой, санчиши имлой; 2. pres. р. аз spell II: The children repeated after their teacher, spelling the new words. Кудакон аз паси муаллим им дои калимахои навро такрор мекарданд. spelling-book ['spehijbuk] п китоби Коидахои имло (хат). spelt [spelt] past ва р. р. аз spell II. spencer [spenso] п спенсер (курткаи кутох). spend [spend] v (spent; spent) 1) сарф кардан, масраф кардан, харч кардан, ба поён расондан: Не has spent all his money. Вай хамаи пулхояшро сарф кард. 2) гузарондан, сипарй кардан, сарф кардан (вахт): Не spends a lot of time in the library. Вай дар китобхона 773 - _ _ _ ___ spigot вакти зиёд мегузаронад. 3) ба поён расондан, тамом кардан, фидо кардан; spend itself тамом шудан, ором шудан, хомуш шудан {туфон ваг.). spender [spends] п шахси исрофкор, харчкунанда. spending ['spendirj] 1. pres. р. аз spend гузаронда: Не studied the subject thoroughly, spending a great deal of time in the library. Вай вакти зиёд дар китобхона сарф карда, мавзуъро харматарафа омухт. 2 п харочот. military spending харочоти харбй. spendthrift [‘spendOnft] I. n гуфт. одами ис- рофкор, бадхарч; 2. а исрофкор, бадхарч. spent I [spent] past ва р. р. аз spend. spent II [spent] а хаста, монда, фарсуда; 2) масрафшуда. sperm ['spo:m] п био. нутфа, манй. нароб. sphere f'sfio] п 1) курра, куррашавл: The earth is a sphere. Замин куррашакл аст; 2) дой- ра: sphere of education доирап маълумот; 3) соха, худуди фаъолияг, нуфуз, хавза. каламрав: a sphere of influence минтакаи нуфуз; 4) мухит, мартаба, маком; 5) нуц. фазо, олами болой, фалак, гардун, сипехр, осмон; That is out of my sphere. Ин амал берун аз их- тиёри ман аст. spherical ['sfenkol] а 1) курашакл, лунда, лула, кулул, гуйсон, мудаввар; 2) вобаста ба сайёрагон ва ситорагон. sphinx [sfirjks] и (pl sphinges ['sfindjiz]) сфинкс (бо харфи калон) тандиси дорой танаи шер ва сари инсон дар Миер). spice ['spais] 1. и 1) адвия; 2) таъмафзо, ма- забахш, чошнй; 3) буи адвия; 4) мац. хар чизе, ки гирой ё зебоиро бештар кунад; 2. v гиротар кардан, хушмазатар кардан, дорой рангу бу кардан (хурока). spicery ['spaisari] п (pl spiceries) адвиячот, адвияхо, дегафзорхо. spick [spik] а амер, spick and span наппа- нав, охарй. spicy ['spaisi] a (spicier, spiciest) 1) тунд, тез, пурадвия (хррок): Indians like spicy food. Х,индухо хуроки тезро дуст медоранд. 2) чолиб, гиро, хаячонангез; 3) занада (каме); 4) амер, тундмичоз. spider ['spaida] п 1) зоол. анкабут, тортанак: spider’s web тори анкабут; 2) сепоя, дегмонак; 3) тех ситора; 4) аньои обзихи дорой чандин- по. spidery ['spaidorij а тортанакмонанд, тор- ганакшакл, анкабут монанд. spiffy ['spifi] a (spiffier, spiffiest) зебо, нафис, бонафосат. тару тамиз. spigot ['spigot] п чуби пунба, гова, чуб, сурохгир, тупй, дахантиккй.
spied ___ spied [spaid] ниг. spy 2. spies [spaiz] ниг. spy 1. ва 2. spike ['spaik] 1. n 1) нуг, cap, сарнайза; 2) мехи баланд ва тез, гулмех; 3) хор, милла; 4) мехи рохи охан; 5) пошнаи баланд ва тез (кафши занона); 6) гиёх;. хуша (ганоум ва г.); 2. v мех задан, мехдор кардан, гулмех за- дан. spiky ['spaiki] a (spikier, spikiest) нугтез, нугдароз, тез, гулмехдор. spile [’spall] п 1) туппй, тикконч, дахонбанд, сурохгир, пука; 2) поя, сутун; 2. v 1) бо туппй бочкаро махкам кардан; 2) поясозй кардан, сутун мондан. spiling ['spailii)] п пояхои чубй, бунлоди чубй. spill I [spil] 1. п 1) амали афтидан; 2) амали рехтан; 3) микдори рехтагй; 4) чизи рехташу- да; 2. v (spilt, spilled; spilt, spilled) 1) рехтан, андохтан,_холй кардан: Не spilled the milk on the floor. У ширро болои фарши хона рехт. 2) рехта шудан, шоридан, лабрез шудан, саррез шудан; 3) афтидан, афтодан, амали афтидан; There is no use crying over the spilt milk. Зарб. ~ Бар гузашта салавот. spill И [spil] и парахаи чуб, борикаи когаз (барои гирондани оташ), пешдаргирон, гиро- на, параха. spilt [spilt] past ва р. р. аз spill 1.2. spin [spin] 1. п амали чархондан ё чархидан, чархиш, иечиш, даврзанонй, чархзанонй; 2. v (spun, span; spun; pres p. spinning) 1) ресидан, ресандагй кардан, нахреей кардан, танидан, тор танидан: They spin flax at their factory. Дар корхонаи онхо канаб ресида ме- шавад. 2) чарх задан, чархондан, тобидан, чархидан: The earth spins as it moves in its or- bit. Замин хангоми дар мадораш харакат кардан дар гирди мехвараш чарх мезанад. 3) мач. бо хам бофтан, сароидан; 4) бо тул ва тафсил шарх додан; кашол додан (хикояро); 5) чархондан. чархидан ё чалондан (мошини либосшУй); 6) мохй гирифтан. spinach, spinage ['spinidj] п гиёх. (аз решай форси) исфаноч, испанок, испаног. spinal ['spainal] а анат. мухрай, хорй, во- баста ба сутунмухра ё магзтира: spinal column сутунмухра, spinal cord магзи сутунмухра. spindle [spmdl] 1. п тех. 1) мехвар, тир, осаи гардон; 2) дуки мошини нахрезй, мосура, риштамон; 3) амер, сузанак барои халондани когаз; 2. v дароз ва борик шудан, кашида шудан. spindlelegs ['spmdl.legz] гуфт. ниг. spindle- shanks. spindle-shanks ['spmdl,Jaegks] n 1) похои логар ва дароз; 2) одами каддароз. spindling ['spmdlirjJ а дароз ва борик, дароз ва логар, дуксон, дукдис. spindrift ['spindrift) п обфишон, мавч ва кафки об, ки бод онро ба сохил мепартояд. spine [spam] п 1) тег, хор, сузан (растаниуо); 2) теза, хора, сутунмухра \мох,и:;о ва г.). spineless ['spamhs] п 1) зоол. бесутунмухра, бемухра, дорой мухраи сует; 2) мач. бедилу Чуръат, беирода, сустирода, ноустувор, бешахомат. spinner ['spina] п 1) ресанда, ресмонрес; 2) дасгохи ресандагй. spinney ['spini] п (pl spinneys! бешаи хурд, буттазор. spinning ['spmig] 1. п ресандагй, нахреей; 2. а чархон, гардон, чарханда. spinning-jenny ['spimipdgeni] п мошини нахреей. spinning-wheel ['spimnijwi.’l] п чархи ресандагй, чархи дастй. spinster ['spinsta] п гуфт. 1) духтари хона- монда, бокира, пирдухтар; 2) нахрес, ресанда (зан). spiny ['spaini] a (spinier, spiniest) пушида аз хор, хордор, хорнок, пурхор, тегадор, хорсон. spiracle [’spaiarokl] п хавогир, хавокаш (нах,анг), равзана, хавобаро, бодгир, мухрй. spiral ['spaioral] 1. л 1) спирал, печо, печа, морпеч, печопеч; 2) хар чизи морпечмонанд (халка. чанбара ва г.); 2. а морпеч, печдор; 3. v 1) морпеч рафтан, морпечвор харакат кардан; 2) печ хурдан ва боло ё поён рафтан. spirant ['spaiorent] 1. п фон. хамсадои фрикативй; 2. а соишй, пошида, полишхуранда, фрикативй. spire f'spaio] п 1) манор, манора, сарбурч, сокаи борик (калисо ва г.); 2) нуки кух, кулла, кухсар. spirit I ['spirit] п 1) чон (дар баробарй чисм); 2) рух, равон, дам, лохут: These tales reveal the spirit of the country. Ин афсонахо рухи киш- варро инъикос мекунанд. 3) pl рухия, хол, холат, димог, кайфият: public spirit рухияи чомеа; Не is in excellent spirits. Вай рухияи хеле баланд дошт (димогаш чок буд). 4) шавк, шур, дилхохй, дилбастагй; 5) рухи хабис, шабах, чон, парй; 6) рух (мурдагон); 7) инсон, шахе, фард: one of the great spirits of his day яке аз бузур! гарин шахсони давраи хеш; 8) мач- мохият, маъно, чавхар, рух (замон, мактаб ва г.): the spirits of Renaissance Ч,авхари Ренессанс. be in high/ low spirits рухбаланд/ димогсухта будан; out of spirits гамгин, гирифта, бедилу димог. 2. v чон бахшидан, рух дамидан, зинда кардан.
-775 spirit II [ spirit] n (од. pl) спирт, арак, машруботи алкулй. spirited ['spintid] a 1) пуршавк ва завк, пурхарорат, пуршур, дог: a spirited debate як бахси дог; spirited answer чавоби пурхарорат; 2) далерона, часурона, шучоатомез; 3) чолок, бочуръат. spiritual ['spiritfuol] а 1) рухй, равонй; 2) маънавй, ирей; 3) рухонй, гайримоддй, мазхабй, кешй: spiritual songs сурудхои мазхабй. spirituous ['spiritjuos] а спиртдор, дирой алкул, алкулй. spiry I ['spaiarij a (spirier, spiriest) морпеч. spirj II ['spaiari] a (spirier, spiriest) бурдмонанд, манорсон, бурчдис, бурчй, манорй. spit I [spit] 1. n 1) оби дахан, туф; 2) нимча- борон, нимчабарф; 2. v (spat; spat; pres. р. spitting) 1) туф кар- дан, оби дахон андохтан, боло овардан, аз дахон берун додан; 2) гуфтан (бо хашм ва догони кафкарда); 3) чиз-чиз кардан, пис-пис кардан, хие-хпе кардан; 4) ним-ним боридан, охиста бароф/ борон омадан; 5) афкандан, андохтан (берун). be a spitting image of someone бисёр ба касе шабохат доштан; spit and image шабохати комил, айнан, хаммонанд; spat at мац. ба касе нафрат доштан; spat out аз дахон берун афкандан, партофтан: spat it out! Баландтар ran зан! spit II [spit] n геог. борика, забона, димога, постоб. spit III [spit] 1. п сихи кабоб; 2. v ба сих кашидан; халондан, сурох кар- дан. spite ['spaitj 1. и кина, хашм, газаб, бугз, гараз, бадхохй, адоват, озурдагй, касд: to say sth out of spite аз руи гараз чизе гуфтан; out of spite, from spite баркасд, касдан. бадкасдона, бо ра гм. in spite of бо вучуди, сарфи назар аз: in spite of the fact that бо вучудп ин ки; 2. v касдан безор кардан, ба танг овардан, бадй кардан, гаразварзй кардан. spiteful ['spaitful] а хашмгин, бадкахр. газаболуд, гаразварз, бадхох: spiteful! anemy душманй каттол; spiteful man одами бадкина spittle [spitl] п оби дахон, туф, аху туф. spittoon [spi'tum] п туфдон, сулфдон. spiv [spiv] п каллоб, фиребгар, мак кор. splash [spleej] 1. п 1) лаппас, шалпас, шалаппас: We heard the splash of waves against the boat. Mo овози шалаппаси ба каик бархурдани мавчхоро шунидем. 2) дога, лак- ка, нишон, кашка; 3) каме, як зарра, як катра: just a splash of wine факат як катра май; splint 2. v 1) пошидан, шалаппас задан, об пошидан, об рехтан: The children were splash- ing water on each other. Кудакон ба хамдигар об мепошиданд. 2) ранг кардан/ молидан; 3) рох рафтан, харакат кардан (бо садои шалап- шалап). splashboard ['splaejbo:d] п гилгир, чархпуш (автомобил ва г.). splashdown ['splaefdaun] п фуруд ба руи об, ба руи об фуромадан (киштии кайхонй). splashy ['splaeji] a (splashier, splashiest) 1) до- рои садои шалап-шалап/ шулуп-шулуп; 2) пушида аз хар чизи пошидашуда ё молидашу- да; 3) гуфт чашмгир, пурсир ва садо, splay ['splei] 1. п 1) дахона; 2) густурдагй, яксуфарохй; 2. а 1) пахн, густурда; 2) кач, хамида ба суи берун; 3. v 1) пахн кардан/ шудан, густурда кардан/ шудан, аз хам чудо кардан; 2) шабехдор кардан, фарохтар кардан (аз як су); splay-foot(ed) ['splei,fut(id)] а дорой кафи похои соф, качпанча. Spleen [splim] п анат. 1) испурч, сипурз, талхадон: enlarged spleen сипурзи калоишуда; 2) гараз, бадхохй, зудранчй, тундмичозй; 3) хуш; act out of spleen бо кахру газаб амал кардан, vent one’s spleen upon sb хашму газаби худро болои каси дигаре холи кардан. spleenful ['spliinful] а бадхулк, бадунк, качхулк. splendent [’splendant] а дурахшон, барок, нуронй. splendid ['splendid] а 1) бошукух, шукухманд: a splendid palace кохи бошукух; 2) боазамат, беназир; 3) дурахшон, тобон, му- наввар; 4) олй, чашмгир, бисёр хуб, аълоси- фат, бехтарин. splendiferous ['splen'diforas] а пуршукух, чашмгир, бошукух. splendour, амер, splendor ['splenda] п 1) шукух, хашамат, шавкат, азамат, шахомат; 2) дурахшонй, дурахшандагй, тобнокй. splenetic [spb'net'k] а 1) тиб. сипурзи, 2) бадхулк, тундмичоз, зудхашм, зудранч, хяшм- 1ин. кахролуд. splenic ['splenik] а вобаста ба сипурз, сипурзй. splice ['splais] 1. и 1) пайвасткунй, ваелкунй, пайвандкупй; 2) бает, хамбаст; 2. v 1) бо дархам танидани ришахои ду та- ноб онхоро бо хам васл кардан, бофта пайваст кардан, бофтан (охири аргамчинро), бо хам тобидан. сархам тобидан; 2) бо хам васл кар- дан, бо хам пайвастан, пайванд кардан (ду тахта ва е.); 3) бо хам часпондан (филм ва г.); get spliced гуфт. издивоч кардан. splint [splint] 1. п тиб. тахтача, тароша, тах-
-776- SPlinter таи шикастабандй; 2. v 1) бастан (бо тахтаи шикастабандй), устухонбандй кардан; 2) охиста нафас каши- дан (барои чилавгирй аз дард). splinter [splints] 1 п 1) пора, порча, бсри- каи чуб, тароша; 2) хурдаи шиша, шишамай- да; 2. v шикастан, чок кардан, тарошидан, та- роша кардан, борик-борик кардан. split [split] 1. л 1) шикоф, шикофиш, ка- фиш, чандпорагй; 2) чок, тарк, дарз, поргй; 3) мач. нифок, чудой, ихтилоф, мухо.тпфат. а split in a board шикофии чуб; a split in the cab- inet ихтилоф дар хукумат; 3) гуфт. сахм. хисса; 4) хурда, тароша, чуби шикаста; 2. v (split; split; pres. р. splining) 1) шика- стан, аз хам чудо кардан, дуним кардан, ка- фидан: to split logs for fire барон алов хезум шикастан; 2) кафондан, кафонда шудан, ши- каста шудан (ба риссауо таксим шудан)-. Не split the log with an axe. Bail чубрэ бо табар кафонд. 3) хисса кардан, бахш кардан, кисмат кардан; 4) тарк бардоштан, шикоф пайдо кардан; splitting headache сардарди сахт; split sb’s ears вориди чузъиёти камахамият шудан, мушикофй кардан; split olje’s sides аз ханда рУдакан шудан, аз ханда рудабур шудан. spitting [sphtirj] 1. п аз хам чудошавй, таксимшавй: atom spliting таксимшавии атом. 2. а 1) шикофанда, шикофгар; 2) сахт, ша- дид, саршикоф (дард); 3) мухолифагкунанда. ихтилофкор, аз хам чудокунанда. splodge ['splod3] v чиркин кардан, олондан, лакадор кардан, догдор кардан. splodgy f'splodgi] а чиркин, олуда. splotch ['splotf] v ниг. splodge. splurge [’splo:d3] 1. n лофзани, худситой, худтаьрифкунй, манманй; 2. v худситой кардан, хавобаландй кардан, splutter ['splxtaj ниг. sputter. spoil [spoil] 1. n 1) (од. pl) дастоварди чангй, ганимати чангй (замин, сарват ва г.); 2) нокиссозй, маъюбсозй; 3) горат, ягмо; 4) садама, хисорат; 2. v (spoilt, spoiled; spoilt, spoiled) 1) вайрон шудан/ кардан, табох кардан, аз байн бурдан; 2) пусидан, пусондан, фасод шудан/ кардан, гандидан, ганда шудан: The apples are beginning to spoil. Себхо ба пусидан огоз кар- данд. 3) эрка карлан: Не was their only sen and they spoilt him. Вай ягона писари онхо буд ва Уро эрка кардаанд, 4) чопидан, тороч кардан, дуздидан, горат кардан; be spoiling for something омода будан, бесабрй кардан (барои чизе); be spoiling for fight ба чанг омода будан; spoilage [spoilidj] п 1) гандидгй, фасодшудагй, пусидагй; 2) гандида, фосид, хароб. spoilsman [’spoilrmon] п амер, касе ки ба умеди дастёбй ба маком ва кудрат ба хизб кумак мекунад. spoilt [spoilt] 1. past ва р. р. аз spoil 2. 2. а эрка: a spoilt child кудакй эрка. spoke I [spouk] п 1) порам чарх (дучарха ва г.): One of the spokes is missing. Яке аз порахои чарх намерасад. 2) дастгира, чодастй (киштй ё автомобил), палла (норобон); a spoke m onece wheel монеа; Pirt a spoke in sb’s wheel Зарб. ~ Санги сари рохи касе шудан. spoke II [spouk] past аз speak: He spoke for ar. hour. Вай як ссат ran зад. spoken ['spoukan] 1. p. p. аз speak: He had speker. to her about it before she left. Пеш аз рафтан дар ин бора ба у сухбат карда буд. 2. а гуфтугуй: spoken English забони гуфтугуии англисй. spokesman ['spouksman] п (pl spokesmen) 1) котик, сухангу, сухандор; 2) намоянда, вакил. spoliation [,spoul)'eifn] п 1) ягмогирй, дуздй, гораткунй, мусодира; 2) осебгарй, хисоратоварй; 3) уук. амали ба таври гайриконунй вайрон кардан ё нобуд кардани санад. sponge ['spxndg] 1. п 1) зоол. исфанч; 2) мач. одами муфтхур; 3) жар. аракхури ашаддй; chuck/ throw up the sponge худро маглуб шинох- тан (оар муштзанй), таслим шудан; have a sponge down бо исфанч пок кардан; pass the sponge over мач. фаромуш кардан; 2. v 1) бо исфанч шустушу/ пок кардан, хис кардан; 2) аз хисоби одами бег она зиндагй кардан, муфтхУрй кардан; 3) исфончгирй кар- дан (дар .дарё); sponge away/ off/ out аз миён бурдан, кандан, зудудан, рабудан. sponge-cake ['spxndjkeik] п кекси пуфкарда. sponger ['spxndja] а муфтхур, даром хур, резахур. spongy ['spxndsil a (spongier, spongiest) исфанчй. исфанчмонанд. sponsor ['spansa] 1. п 1) кафил, баухдагиранда; 2) хомй, бонй: 3) спонсор, барпогар, барпокунанда; 4) падархонд, мо- дархонд; the sponsor of a resolution муаллифи карор. 2. v 1) кафил шудан, ба ухда гирифтан; 2) тарафдорй кардан, нигох доштан; 3) ташкил кардан, барпо кардан; 4) ёрии молй/ пулй ра- сондан. sponsorship [‘sponsofip] п кафолат, баухдагирй, спонсорй. spontaneity [,sponta'ni:ti] п (pl spontaneities) пайдошавй (худ ба худ), беихтиёрй, худ ба худ ангехтагй, худбахудй, худчушй.
-,777 - sfiot spontaneous [spon'temjias] а худ ба худ, xy- доянд, худангез, худангехта, худчуш, беихти- ёр: spontaneous laughter хандаи худоянд. spontaneously [spon'temjiasli] adv худ аз худ, беихтиёрона. spoof [spu:f] 1. п маккорй, фиребгарй, каллобй; 2. v фиреб додан, фанд кардан, ахд шика- стан. spook [spu:kj п шух. рух, хаёлот, шабах, сиёхй. spool [spu:l] 1. п галтак, чархтоб, бобин; 2. v ба галтак печондан, галтакпеч кардан. spoon I [spu:n] 1. п 1) кошук, чумча, кафча- teaspoon кошуки чой; мац. одами содалавх, ахмак, нодон; 2) бели заврак; 3) намуди чазгон (барои бозии голф)’, Be born with a silver spoon in one’s mouth. Зарб. - Дар хонаводаи пулдор зоида шудан. Не should have a long spoon that sups with the devil Зарб. ~ X,ap ки бо бадон нишинад, некй набинад. 2. v бо кошук бардоштан/ гирифтан/ хурдан; 2) ишкбозй кардан. spoon И [spu:n] v гуфт. ишкбозй кардан, аз хад зиёд навозит кардан, лутфу мархамат/ мехрубонй кардан (дар бораи ошикрн). spoon-fed ['spumfed] а 1) аз кошук хурок хуранда (мариз)-, 2) амер, эрка; 3) ба таври суньи дастгиришуда (саноат). spoonful ['spumful] а ба андозаи як кошук: teaspoonful ба андозаи як кошуки чой. spoony ['spu:mj а ошик, дилдода. spoor [spuo] 1. п пай, чои по, накши по, из- зи по (хайвон)-. a wolfs poor иззи пои гург; 2. v аз пайи иззи по афтодан, пай бурда ёфтан. sporadic(al) [spa'rsdik/al)] а гох-гахе, чанд вакт як бор, гох-гох пайдошаванда, парокан- да, нопайваста, гайримунтазам: sporadic gun- fire тирпарронии пароканда. spore [spo:] п гиёх. тухм, дона. sport [spo:t] 1. и 1) варзиш: Не is good at sport. Вай варзишгари хуб аст. 2) саргармй, шухй; 3) pl мусобикаи варзишй, бозй, набард, хамдовй: school sports мусобикахои варзишии мактабй; 4) мазхака, мояи ханда, мояи истехзо; 5) бозича; 6) варзишгар, бозпкунанда; 7) гуфт. киморбозй; 8) гуфт чавонмард, нозанчн: His brother is a real sport. Бародараш вокеан чавонмард аст. 9) гиёх ё чонвари гайриодй; 10) ишкбозй; 11) бодй. олуфта, озодапуш; 2. я 1) варзиши, спорта; 2) вобаста ба вар- зиш; 3. v 1) бозй кардан, часту хез кардан; 2) шухй кардан, хурсандй кардан, мавриди та- масхур карор додан, даст андохтан; 3) масха- ра/ хачв кардан; 4) пушидан; 5) худнамой кардан, лоф задан, бодигй кардан; in or for sport бо шухй (на циддй); indoor sports варзишхои дохили толор; make sport of мавриди тамасхур карор додан; outdoor sports варзишхои хавои кушод; winter sports варзишхои зимистонй. sportdom ['spo:tdam] п олами варзиш. sporting ['spo:tir|] а 1) варзишй, набардй, вобаста ба варзиш: sporting equipment васоили варзишй; 2) варзишдуст; 3) варзишгар; 4) вар- зишгарона, чавонмардона. sportive ['spo:tiv] а Г) шух, шухчашм, бозидуст; 2) варзишй. sports [spo:ts] а варзишй, вобаста ба варзиш: sports clothers либоси варзишй. sportsman ['spoilsman] п (pl sportsmen) 1) варзишгар, пахлавон; 2) чавонмард, варзишдуст. sportsmanlike ['spo:tsraanlaik] а 1) варзишй; 2) ростгуй, далер. sportsmanship ['spoitsmaujip] п махорати варзишй, варзишкори, пахдавонй, Чавонмардй. sportswoman f'spoitswumon] п (pl sportswo- men; ьарзишгарзан. sporty [spo:tij a /sportier, sportiest) 1) вар- зишкорона, чавонмардона; 2) чашмгир, спорта (либос). spot [spot] 1. п 1) дог, лак, лакка: What аге those spots on your new shirt? Дар куртаи нави шумо ин чи догхое хастанд? 2) чо, мавзеъ. ма- кон, махал: This is a good spot for a picnic. Ин чойи хубе аст барои цамгирй. 3) хол, нукта; 4) варакбозй, корт; 5) нукс, айб; 6) амер, вазъи ногувор; 7) каме, кадре, як зарра: a spot of rest каме истирохат; 8) шугл, маком, кор; 9) огохии кутох, эълони кучак; be present on the spot шохид будан; hot spots моддахои тафсони сайёра; on the spot а) фавран, таъчилан; б) дар хатар, дар хатари марг. put on the spot дар холати сахт/ ногувор гузош- тан; raw spot чои нозук; soliterу spot чои хилват; tender spot чои хассос; touch the spot ба нишон задан/ расондан. weak spot иллат, айб; The leopard cannot change his spots. Зарб. ~ Гургзода окибат гург шавад, гарчи бо одами бузург шавад. 2, я 1) омода, хозир; 2) холдор, хат ва хол- дор; 3. v (spotted; spotting) 1) лак андохтан, чир- кин кардан, лакдор кардан; 2) нокис кардан, маъюб кардан; 3) дидан, ёфтан, шинохтан: Не spotted a mistake in my homework. Вай дар ко- ри хонагиам хатой ёфт. 4) лаккагирй кардан, зудудан; 5) маълум кардан, таъин кардан,
spotless хадафгирй кардан; 6) нуктадор шудан, хол- дор шудан, лакка афтодан. spotless ['spoths] а 1} белакка, пок; 2) беайб, бенукс, беиллат, бекамукост. spot light ['spotlait] 1. п 1) амер, прожектор, нурафкан, лампаи иурафкан; 2) .мау таваччУхи хамагон: be in the spotlight мавриди таваччухи хамагон будан, дар мадди назар будан; 2. v 1) зери нурафкан карср додан, бо ну- рафкан мунаввар кардан; 2) марказй таваччух кардан. spotted ['spotid] а 1) хол-хол, холдор; 2) лахдор. чиркин, холзада. spotter ['spots] п 1) ^ар. дидбон, дидавар; 2) амер, ёвари мураббй. spotty f'spoti] a (spottier, spottiest) 1) лакдор, холдор, хол-хол; 2) рангоранг, сернакшу ни- гор. spousal ['spauzai] а издивочй, никохй. spouse ['spauz] и зан, дамсар, шавхар, завда, шарики издивоч spout ['spaut] 1. п 1) чумаки чойник, пула, дахона; 2) фавворазанй, чахиш (об ва г.); 3) тарнов, нова дон, чуй; 4) обфишена, фаввораи об (ки аз бинии нагане фишонда мешавао); put up the spout дар гарав мондан; up the spout дар гарав; 2. v 1) фаввора задан, шоридан, берун па- ридан, бо фишор берун додан (об); 2) гуфт. пургуй кардан, харзагуй кардан, суханпардозй кардан. sprain [sprstn] 1. и кашиши par, васеъшавй (дарозшавии) par (пай), 2. v кашида васеъ/ дароз кардани par (пай); par кашидан. sprang [sprang] past, аз spring I, 3. sprat [spraet] n 1) шпрот <як намуди мохй>; 2) консерва аз ин мохй; 3) хар навъи мохии хурди ба шпрот монанд; Risk/ throw a sprat to catch a whale. Зарб. ~ Бо таваккали ночиз сохиби бойгарии зиёд шу- дан. sprawl [spro:l] v 1) хазидан, бо захмат харакат кардан; 2) гуфт. пахн/ парешон шуда нишастан; 3) такалкунон кореро анчом до- дан. sprawly [spradi] а 1) хазанда, гаваккашан- да; 2) пахн туда хсбрафта, пахн шуда чой гирифтя spray I ['sprei] п шохча. шохаи гул, шохаи гул ва барг, навда, шохчаи борик ва хурд: а spray of lilac шохчаи ёс spray II [’sprei] 1. п катра, чакра, резгй, нурхои пароканда, чангй обй; 2. v пошидан, афшондан. задан (дору ва г.): Не was spraying the fruit-trees. Вай дарах- тони мевадорро дору мепошид. sprayer [’spreia] п дастгохи пошакда. -778- spread [spred] 1. п 1) пахншавч. густариш, ривоч- to stop the spread of nuclear weapons катъ кардани пахншавчи яроки ядрой; 2) дарозй, васеъгй, пахной (канат ва г.); 3) зами ни густурда: the wide spread of the country за- мини густурдаи кишвар; 4) гуфт. зиёфат, мехмондорй; 5) тафовут; 6) румизи, суфра, рутахтй, дастархон; 6) хар чизе, ки руи нон мемоланд (мураббо ва е.); 7) се ё чанд вараки чур (дар кортбозй); 8) гуфт. хуроки рангоранг, хуроки чандгона; 2. v (spread; spread) 1) густурдан, кушодан, пахн кардан, аз хам боз кардан, аз хам кушодан: She spread the blanket. Вай дастар- хонро кушод. The desert spread for hundreds of miles. Биёбон ба масофаи садхо мил тул ка- шида буд. 2) нишон додан, ба марзй намоиш гузоштан. намоёндан; 3) таксим кардан, пахш кардан, бахш кардан, пошондан: to spread the payments over three months пардохтро ба се мох таксим кардан; 4) молидан, пушондан: She spread butler on his bread. Хонум болои нонаш равган молид. 5) пахн шудан: The news spread quickly. Хабар тез пахн шуд. 6) мизи хурокро чидан, руи миз хурок гузоштан; 7) ёддошт кардан, сабт карцан, вориди тафтар кардан; 8) густурда шудан, пахновар шудан, васеъ шу дан; spread out а) кушодан. пахн кардан; б) поши- цан. spread-eagle [,spred'i:gl] а ба шакли укобй густурдабол. spree [spri:] п гуфт. 1) шодй, шодмонй, чашну шодй, хурсандй, хушхолй; what a spree! Чи хурсандие! 2) даврони бебандуборй; go/ Ъе on the spree айшу ишрат кардан. sprig [sprig] п 1) шохча, навда, навшоха, шоха, шохаи наврас; 2) гулчанбар; 3) чавонмард, чавон, наврас; 3) /ийч наел, фар- занд. зот, авлод, зурриёт; 4) мехи бесар. sprightly ['spraith] 1. a (sprightlier, sprightliest) зиндадил, хандон, хушхол, хурсанд, шод, пурнишот; 2. adv хуреандона, хушхолона. spring I [spriri] 1. п 1) чахиш, част, хез: The dog made a spring towards us. Саг ба тарафи мо хез кард. 2) чашма, сарчашма: They went to the spring for water. Онхо барои об ба чашма раф- танд; a mineral spring чашмаи оби маъданй; 3) рессора \пружинаи вагон ё мошин ва г.), кувваи харакатдиханда/ мухаррика, мухаррик; 4) чандирй, тарангй, ёзаццагй; 5) сарчашма, ан- геза. асл. са рогоз; 2. а бахерй, бахора; 3. v (sprang; sprung) 1) паридан, чахидан, хез задан, част задан: The cat sprang toward the mouse Гурба ба тарафи муш чахид; 2) бархостан, баланд шудан, хезидан (ногахон): Не sprang to his feet. Вай ногахон аз чояш бар-
хост. 3) ба вучуд омадан, ба вукуъ пайвастан. хастй ёфтан (инч. spring up): A friendship sprang up between them. Дар байни онхо дустп ба вучуд омад. 4) тарсондан, хусондан, ра- мондан, паррондан, туррондан (сайд): to spring a dock of birds як даста парандахоро туррондан; 5) аз укоб с наели касе будан; 6) тоб хурдан, хамида шудан.' кардан; 7) cap ба осмон кашидан, кад кашидан, баландтар шу- дан; 8) таркондан, инфичор кардан (мина во а.); 9) аълон кардан, гуфта додан (ногахону. 10) фаввора задан, чушидан, захидан, таро видан, чорй шудан; spring a leak сурох шудан, дарз пайдо кардан; spring at/ upon дарафтидан; spring from something аз чизе сарчашма гирифтан; spring up ногахон падидор шудан, гафлатан зохир шудан; 4. aur. 1) вобаста ба бахор, бахорй бахора: spring flowers гулхои бахорй; 2) вобаста ба чашма, захобй, чашма: spring wa- ter оби чашма; spring II [spnn] п бахор- Spring has set in. Бахор омад. in spring бахорон; spring-board ['sprir)bo:d] n тахтаи париш, тахта барои паридан (варзиш). springhead ['sprujhed] п 1) чашма, сарчаш- ма; 2) манбаъ, маъхаз. springride ['spnrjtaid] п шоир. бахорй умр, Чавонй. springtime ['spnjjtaim] п 1) фасли бахор, бахорон; 2) сарогоз, сарфасл. sprinkle ['eprirjkl] 1. п 1) реза, хурда, хока, дона, зарра, микдори кам, каме: only a sprin- kle of sugar факат як зарра шакар; a sprinkle of snow барфреза; 2) резаборон, борони кам, нам-нам борон; 2. v 1) пошидан, задан, афшондан (об): Не sprinkled the dusty path with water. Вай ба рохи чанголуд об пошид. 2) рехтан, чошидан: Не sprinkled sand along the icy path. Вай кад- кади пайрадаи яхкарда per чогаид. sprinkler ['spnrjklo] п. дастгохи пошидан, обпош. афшонгар. sprint ['sprint] 1, п амали давидан ба масо фаи кутох, тозиш, спринт; 2. v (дар) ба масофаи kJtox босуръат да видан, тозидан, тохтан. sprinter ['sprints] п даванда ба масофаи кутох, тезпо, тозгар, спринтер. sprite [sprait] п чин, пари, сохира, мавчуди хаёлй. sprout [spraut] 1. п чавона, шоха, нихол, навраста, шукуфта; 2. v 1) сабзидан, чавона задан, руидан, сабз шудан; 2) расидан, калон шудан, ба воя расидан; 3) рушд кардан, пешрафт кардан. 779 - spy т равнак гирифтан (босуръат). spruce I [spru:s] п гиёх,. санавбар. spruce П [spru:s] 1. а хушлибос, покиза, олуфта, зебо, бошукух. босалика, базеб. 2. v оростан, зинат додан. sprung [sprxi)] р. р. аз spring 1 2. spry [sprat] а чусту чолок, чаккон. чобук, бархаёт (пирамароу spud [spxd] п 1) качбел, катанд; 2) гуфт. картошка. spume [spju:m] 1. п кафк, каф, кафки руи бахр: 2. v кафк кардан, пуркафк шудан. spun [spAn]past ва р. р. аз spin 1. spunk [spxrjk] п гуфт. мардй, мардонагй, часорат, чуръат, шахомат, диловарй, далерй. spunky [spxtjki] а богайрат, гаюр, серхаракат. spur [spa:] 1. п 1) сих, махмез, нугтез: Не set spurs to his horse. Вай аспашро махмез зад. 2) мац. ангеза, мухаррак; 3) ходиш, ният; 2. v 'spurred; spurring; 1) махмез задан; 2) мац. водор кардан, ангезондан, барангехтан, шавкманд кардан: Не was spurred on by ambi- tion. Шухратпарастй Уро барангезопд. on the spur of the moment дар лахзаи хассос; win one's spurs ба макоми шухрат расидан. spurious ['spjua'iasj а калбакй, сохта, сохтагй, дуругин, каллобй: spurious coin тан- гаи калбакй. spurn [spa:n] 1. и 1) лагад; 2) радсозй; 2. v 1) рад кардан (бо нафрат ё та^ир), напазируфтан; 2) бо лагад берун кардан. spurt [spo t] 1. п 1) фаввора, чахиш, резиш, хеззанй; 2. v 1) фавора задан, шоридан, берун додан фавворавор); 2) хез задай; spurt out/ up фаввора зада баромадан. sputnik ['sputnik] п (руей) спутник, хамсафари сунъй, хамсафари маснуй, мохвора. sputter f'spAto] 1. « 1) пат-пат, тарак-турук; 2) катра, чакра; 3) сухани берабт; 2. v 1) оби дахоп пош додан, бо оби дахон пош дода харф задан, туф паррондан (аз хаячонУ, 2) бо хаячон гуфтан. бошитоб харф задан; 3) пат-пат кардан; тарак-туруккунон харакат кардан. spy [spai] 1. п (pl spies) 1) чосус, маъмурп махфй, 2) василаи чосусй: They had a spy among them. Дар байни онхо чосус буд. 3) во- баста ба чосусй, иктишофй: a spy plane тайё- раи чосусй; 2 v (spies, spied) 1) чосусй кардан, тахкики пинхонй бурдан, кашф кардан: His job was to spy on the enemy’s movements. Вазифаи вай тахкики пинхонии харакати душман буд. 2) иктишоф кардан, дарёбй кардан, бозшиноей кардан; 3) поидан, розчуй кардан, зоги сиёхи
spyglass ____________________________________ касеро чуб задан, spy into нихонй дидан, чосусй кардан. spyglass ['spaigla:sj к дурбин. squab [skwob] 1. п 1) бачаи кабутар, кабутари лона, чу ча л кафтар; 2) чучаи бепар/ пардарнаоварда, чуча; 3) пакаиа, калтаи галча, пастак (одам); 4) нимкат; 5) болишти таранг пуркардашуда; 2. а кутох, калта, хамида. squabble ['skwobl] 1. и доду бедоц, мушочира, гуфтугуи тунд, як ба ду; 2. v як ба ду кардан, мушочира кардан (сари чизуои нимпула), бо хам дарафтодан. squabby ['skwobl] a (squabbler, squabbiesf) кутох ва чок, пакаиа. галча. squad [skwod] п 1) yap. гурухи хурд, даста: a police squard дастаи полис; 2) амер, дастаи харбй (як кисмати взвод); 3) гурухи варзиши, тим; 4) гурухи ксргарон; squadron ['skwodian] и yap. 1) гурухи бу- зург ва созмондор, хар навъи дастаи мута- шаккил, гурухи низоми; 2) гурухи Харбин аспсавор; 3) эскадрилия, гурухи хавой; 4) бау. гурухи кишшхои харбй, эскадра. squalid ['skwohd] а 1) чиркин, касиф, мухточи таъмир, рангурурафта; 2) бадбахт, фалокатзада. squall I ['skwo:l] 1, п 1) туфони шадид ва кутох, боду бурон, регбэр, боду бориш, гун- дбод; 2) гирифторй, дарди cap, балво; look out for squall мац. эхтиёт бошед, аз хатар эхтиёт бошед. 2. v боди сахт вазидан, боду борон шудан, туфон шудан. squall II [’skwo:l] 1. п вангос, зиззос. чкр- рос; 2, v чиррос задан, вангос/ виззос задан. squally ['skwo:h] а 1) пуртуфон, бошиддат, босуръат ‘дар бораи туфон); 2) гуфт. хатар- нок , хавфнок, хатарагкез. squalor ['skwob] п I) чирк, лой, касофат. рангурУрафтагй: 2) факирй, кашшокй, бенавой, камбагалй, нотавонй. squander ['skwondo] 1. п исроф, харч; 2. v исроф кардан, бехуда сарф' харч кар- дан, зозь кардан, харом кардан: Do not squander your time and money. Пулу вакти худро хдром накунед. square [skwso] 1. п 1) чоркунча, чоргуша: Не drew a large square. Вай чоркунчаи калон кашид. 2) мураббаъ (андозагирии сату): square kilometer километри мураббаъ, five square meters панч метрй мураббаъ; 3) майдоя, хиёбон (шахр): A band was playing in the town square. Дар майдони шахр гурухе мусикй менавохтанд 4) риёз. квадрат; 5) махалла (шаур); 2. а. 1) чоркунча, мураббаъ, росткунча, пахн: This piece of paper is not square. Ин -780- варак чоркунча нест; 2) рост, одил, боинсоф, боьичдон, ростгу: a square deal карордоди одилона; 3) дуруст, аник, мусовй: to gets one’s account square хисоби худро дуруст кардан, 4) паралелл ё па pi ,ен дикляр (нисбат ба чизе): the picture is not square with the celling раем бо кач овезон шудааст; 3. adv 1) рост, мустакиман; 2) одилона, бо инсофона, содикона, аз руи вичдон, аз руи адл; 4. v риёз. 1) росткунча ё квадрат кашидан; ба шакли чоркунча даровардан; 2) риёз. ба квадрат бардоштан; 3) соф нигох доштан, рост нигох доштан, коим кардан; 4) баробар кар- дан, мутобик кардан, тартиб додан, мусовй кардан/ шудан, cap ба cap кардан; 5) гуфт. харидан; 6) каноатманд кардан. 7) мувофик омадан; get square with smb аз касс интиком гирифтан; have a square meal серу пур/ бисёр хурок хурдан; on the square мураттаб, ороста; мац. содикона; out of square номурэгтаб, моил, кам rap аз 90 дарача; square account интиком гирифтан; square root риёз. решай квадрата; square lhe circle кори зохчран гайри мумкинро анчом додан, ба кори гайриимконпазир даст задан. square up to a person хакки касеро ба дасташ додан; squre up ба тартиб овардан. square-built ['skweabilt] а пахнкитф, ва- сеъкитф. шонапахн. square-toes ['skwea'touz] п расмиятпараст, расмиятчй, хурдагир. squash I [skwoj] 1. п 1) анбухи пачакшудагй, зершудагй, нармкардагй; 2) издихом, мардум, одамон; 3) тела-тела, тикматикон; 2. v 1) кубидан ва нарм/ хамир кардан, хурд кардан; 2) чолондан. фишурдан, чапондан; 3) сокит кардан, фурУ нишондан; 4) дархам кубидан, саркуб кардан, дархам шикастан: to squash a rebellion шуришро саркуб кардан. squash II [skwof] п гиёу. каду. squashy [skwo.fi] a (squashier, squashiest) 1) нарм ва обакй, зиёдпухта, расида (мева); 2) мулоим, ба осонй пачакшаванда; 3) гуштдор, сергушит (мева). squat I [skwot] п ама.ти ба ду по нишастан. squat II [skwot] 1. а 1) хафкарда, кавзкарда; 2) кутох, пакана; 2. v 1) сари ду по нишастан, диккак ниша- стан (уайвон), кавз кардан, хаф кардан; 2) кул- ча зада хобидан, тоб хурда хобидан (уайвон); 3) дар мулке сокин шудан (бидуни ичозат ё ууууки конунй), хонаи холиро гайриконунй ишгол кардан; 4) амер, бе ичозати давлат дар замини давлатй сокин шудан.
-781- stab squatter ['skwots] n 1) сари ду по нишастагй. циккак нишастагй; 2) шахей хо- наи холиро гайри конунй ишголкарда; 3) шахей бе ичозати давлат дар замини давлатй сокин шуда. squaty [skwoti] a ('squattier, squattiestJ ла- кана, паитак, галча, кутох ва кулфат. squaw [ska:] п амер, аёл, зан, завча; Хиндузани мукими Америка. squawk ['skwo:k] 1. п 1) фарёди гушхарош, чир-чир, чег, КУД-КУД-КУДО, куд-куд (монанди бонги мурги тарсида); 2) эътироз, шикоят; 3) ходиса, вокеа, тасодуф, фурсат; 2. v 1) кот-кот кардан, чег задан, куд-куд- кудо кардан: the hens squawked in terror мургон аз таре куд-куд-кудо мскарданд; 2) эътироз кардан, шикоят кардан (бо садои ба- ланд в а харорати зиёд). squeak [skwi:k] 1. и 1) чик-чик, чик; 2) гичиррос, гарчас (садои дар); 2. v 1) чик-чик кардан, чик кашидан (мо- нанди муш); 2) чир-чир кардан, гич-гич кар- дан. гичиррос/ гарчас задан (садои дар)-. The new shoes squeaked. Пойафзоли нав гич-гич мекард. 3) мау. хабар кашидан, хабаркашй кардан, хабар додан. 4) кабул шудан (оар имтихон); 5) гузаштан /аз чои танг); have a narrow/ near squeak гуфт дар масофаи як муй (аз марг ва г.) будан. squeaker ['skwi:ko] п 1) чик-чик кунанда (инсон ё уонвар), дорой садои чирроей; 2) чУча (одатан кабутар); 3) жар. хабаркаш. squeaky ['skwi:ki] а чирроей, чиросзананда гирёнчак. squeal [skwi:l] п вангас, виззос, чиррос; шиха; 2) садои гушхарош; 2. v 1) бо садои гушхарош дод задан, вин- гас/ виззос задан; шиха кашидан; 2) шикоят кардан, эътироз кардан; 3) хабаркашй кар- дан, хабар додан: Не squealed on his friens. У аз дустонаш хабаркашй мекард. squeamish ['skwi:miy] а 1) нозукмичоз, зудхарос, зудднлошуб, зудбезор; 2) сергалаб, нозуктаъм (махсусан нисбати хурок); 3) дард- нок, сует (меъда); I feel squeamished. Дилам бехузур шуда истодааст. squeezable ['skwi:zabl] а фишурдашазанда нарм, мулоим; 2) зудтаьсиршаванда (шахе); squeeze [skwi:zj 1. п 1) фишурдагй, фишор (аз уано уо), тазик: financial squeeze фишори молиявй; 2) багал, огуш; 3) микдори кам бар асари фишурдан, афшурда, чанд чакра, чанд катра: a squeeze of lemon чанд катра обп ли- му; 4) гуфт. ришваситонй; 5) вазьи ногувор, 6) тангно, тангчо; 7) камбуд, камдошт, тангдастй; 2. v 1) фишурдан, фишор додан, бо хам фишурдан: to squeeze a hand даст фишурдан; to squeeze a sponge исфанчро фушурдан; 2) чапондан, бо фишор дохил кардан; 3) бо фи- шор дохил шудан, бо сахтй рохи худро боз кардан: They squeezed through the crowd. Онхо аз байни издихом бо сахтй рохи худро боз карда гузаштанд. 4) тахти фишор карор додан, дар тангно гузоштан: put a squeeze on someone касеро тахти фишор карор додан; 5) тела дода гузаштан, тиккида аз чое 1 узаштан/ ба чое даромадан; 6) ба огуш гприфын squelch [skweltj] 1. п 1) садои чалап-чалап (дар лой ва гил): a squelch in the mud садои ча- лап-чалап дар лой; 2) т$даи лойшуда; 3) зар- баи халокатовар; 4) мау. посух/ чавоби дан- доншикан; 2. v 1) чалап-чалапкунон рох рафтан (маса- лан дар гил ва лой); 2) лойолуд кардан; 3) бо пой зер кардан, хурд кардан; 4) мау. хомуш кардан, саркуб кардан (бо кудрат ё фишор; 5) ба хомуш будан мачбур кардан, сукут кардан. squib [skwib] 1. п 1) тарака, фисфиса; 2) на- моиши кутох, хачвия; 3) хабари кутох; 2. v 1) бо садои хис инфичор шудан; 2) тарака ё фисфисарс даргирондан; 3) хачвия назиштан, хачв кардан. squiffy [sicwifi] a (squiffier, sqidffiest) жар. каме нушидагй. squint [’skwmt] 1. п олуей, чапчашмй; 2) нимнигох, нигохи зери чашм. нигохи кач. нигохи сарсарй; 2. а олус. чапчашм: squint eyes чашмони олу с; 3. v 1) чашмонре хам кашидан/ нимрог кардан (масалан аз таъсири офтоб), курмакур нигох кардан; 2) зери чашм нигох кардан, яхварй нигох кагдан, бо гушаи чашм нигох кардан, кач нигаристан, кач-кач нигох кардан. squint-eyed ['skwintaid] а 1) олусчашм, чап- чашм, каччашм; 2) мау. бадчинс, бадхох, ки- напараст. squire ['skwaio] п 1) ого, чаноб, унвони эхтиромомез барои бузургони махалхои рустой; 2) сквайр, мулкдор, заминдор. sqirireling ['skwaiahg] п заминдори хурд. squirm [skwo:m] v 1) печутоб хурдан, мор- печ шудан, ба худ печидан, 2) дасту по гум кардан. squirrel ['skwiral амер. 'skwa:roll п санчоб; like a squirrel in a cage мисли санчоб дар кафас. squirt [skwo:t] 1. п 1) фаввора, чараён, обпаронй, обпошй; 2) гуфт. худписанд; 2. v пошидан, пош додан, обпаронй кар- дан. Sri Lanka ['sri:'laenka] п Шри Ланка. St [snt, sent, smt] ниг. saint. stab [staeb] 1. n 1) зарба (бо корд, хануар); захми ханчар. шамшер ва г.: a stab in the back зарбаи ночавонмардона аз акиб, хиёнат ба дуст; 2) дард, дарди ногахонии тез; азоб (виудон);
-782- stability 2. v (stabbed; stabbing; 1) ханчар задан, захм задан, сурох кардан, халондан (бо кора, ханчар), чоку задан; 2! мау, касерс озурдан, зарбаи хоинона задан; stab in the back аз пушт ханчар задан, хиёнат кардан. stability [stabiliti] л устуворй, субот, пойдорй, побарчон, барчой: political stability суботи сиёсй stabilization [,steibilai'zeijn] к устуворшавй, пойдоршавй, истикрор. stabilize ['steibilaizj v 1) дорой субот кар- дан/ шудан, барчо кардан/ шудан, побарчо кардан; 2) устувор кардан, мустахкам кардан, устувор шудан. stabilizer ['steibilaiza] тех. тасбитгар, барчосоз, субо товар • шахе ё чиз). stable 1 ['steibl] 1. п саисхона, ахгахона: Не fed the horses in the stable. Вай aenxopo дар ахтахона ем дод. 2. v дар саисхона нигох доштан. stable II ['steibl] а 1) собит, босубот, побарчо, барчо, ночунбо; a stable government хукумати побарчо; 2) гойдор, баркарор усту- вор, махкам, кавй: a stable peace сулхи пой- дор; a stable шан одами собит ва устувор stableman ['steibiman] а саис, аепбон. stack [staekl 1. п 1) каппа, даста, баста, хирман, пушта (хезум, ipx>f за г.): a stack of dry wood як пушта чуби хушк; 2) туда, гой, ан- бошта, ку’ха: a stack of books китобхои рупхамчида; 3) гуфт. як олам. бисёр, хеле (ооатан бо of): a stack of work кори бисёр; 2. v каппа кардан, туда кардан/ шудан, руи хам чидан; stack up гири овардан, чамъ кардан, анбош- тан. stadium ['sceidiam] и варзишгох, майдони варзиш, стадион. staff I [sta:f] 1. п 1) хайат, коркунон, кор- мандон: the staff of a hospital кормандони беморисз он; 2) ситод, вобаста ба ситод, сито- ци артиш: the General Staff Ситоди куллй ар- гиш; the staff of life мояи зиндагй. нон; on the staff дар хайат; 2. v чамъ намудани кормандон (кадров). staff II [sta:fj п (pl staffs, staves) 1) чуб, таёк, асо, чуб дастй: the shepherd's staff чубдасти шубон; 2) шашпар, гурз, ёху. каданг, 3) асои султонй, купол; 4) такягох, пуштибон; 5) мач. ёрй, мадад. staff-room ['sta:frum] и хонаи муаллимон (кормандон). stag [staeg] 1. и 1) гавазни нар; 2) хайвонй нар; 3) гуфт. мучаррад, марди такка, гакка- мард; марде, ки танхо ба мехмонй меравад; 4) мехмонии мардона, гирдахамоии мардена; 2. а амер. гуфт. мучаррадй, мучаррадона; мардона, вижаи мардона; 3. v дуздакй каееро таъкиб кардан, чосусй кардан. stag-beetle ['staegbi:tl] п зоол. гамбусаки шохдор. stage I [steidj] 1. п 1) сахн, сахна, сахнаи намоиш, намоишгох: There were two actors on the stage. Дар садна ду хунарпеша буданд. 2) театр, хунари театрй, хунарпешагй, бозигарй; 3) маркази таваччух; 4) манзил, таваккуф! ох, манзилгох (дар сафаруои тфпонй); 5) махалли карор додани намуна дар зери микроскоп; 2. v 1) ба сахна гузоштан, руи сахна овар- дан, намоиш додан: The play was very well staged. Намоиши нагз ба сахна гузошта шуда буд. 2) анчом додан, икдом кардан, даст задан (мувофики накша); be/ go on the stage хунарпеша будан/ шудан; go on stage ба сахна баромадан, дар сахна хозир шудан; on the stage дар холи амап, руи сахна; set the stage for something барои чизе замина мухаё кардан; stage manager коргардони намоиш; stage II [steid^] п 1) давра, мархала, гома, дарача: at an early stage дар мархалаи аввал, 2) арса; 3) маърака; stage by stage мархала ба мархала. stage-coach ['steidxkoutf] п аробаи почта (собикан). stagecraft ['steid3kra:ft] п хунари театарй, махорат дар ншориш ва басахнаоварии на- моиш stagedoor ['steidjdo:] п цари акиби сахна stagehand ['steidyhacnd] п коргари сахна. stage-manager ['steidj.masmdja] п сахнаоро, мудири сахна, коргардон, режиссёр. stager ['steidga] п шахси ботачриба/ рузгордида. stagger f'staego] 1. п 1) чунбиш. чунбонак, ноустувср; 2) pl. гарднши cap (бештар касалии гусфандон)', 3) чобачокунй (ба тартиби шохмот); 2. v 1) чунбидан, ларзидан, калавидан, рох рафта чунбидан; 2) тахти таъсир карор додан, аз по андохтан, саросема кардан; 3) дудила шудан. шубха кардан; 4) ба тартиби шохмот чо ба чо кардан. stagnancy ['stasgnansil п карахтй, касодй, бефаьолиятй. stagnant ['stagnant] а 1) гайри равон, нора- бон, истода, бехаракат (дар бораи об); 2) касод, карахт, беравнак, бефаъолият: stagnant busi- ness касби касод. stagnate ['staegneit] v рукуд шудан, касод шудан, ба холи рукуд даромадан. stagnation [staeg'neijn] п рукуд, касодй. stagy ['steidji] а (stagier, stagiest) театрй, намоишй, мисли сахнаи театр, гайритабий.
-783 - stamp staid [steid] а хушёр, солимакл. дурандеш, ботамкин, собиткадам. stain [stein] 1. п 1) дог, олудагй, олоиш: а stain on his reputation доге ба номи неки у; 2) нанг, обрурезй, айб, лакка: a stain on one's reputation лакка бар шухрати касе; 3) ранг, рангеза; 2. v 1) олудан, лаккадор кардан, лак андохтан, ифлос кардан, чиркин кардан: How did you stain your dress? Куртаатонро чй хел ифлос кардед? 2) мац. бадном кардан, обрурез кардан, наш ба бор овардан, беобру кардан; 3) раш задан, ранг кардан. stainless ['steinhs] а 1) беайб, бенуксон, бе- иллат, белак; 2) зангнопазир, зангнозан, зангногир; stainless steel пулоди зангногир. stair [stea] п 1) зина: Не tripped on the bot- tom stair and almost fell. Вай дар зинаи охир пешпо хурда, кариб буд ки афтад. 2) pl зина- поя: She always runs down the stairs. Вай хамеша аз зинапоя Давида мефарояд. staircase ['steakeis] п нордбон, зина, зина- поя; widing staircase зинаи доирашакл; prin- cipal staircase зинаи асосй. stairway ['steawei] ниг. staircase. stake [steik] n 1) сутуни чубй ё сангй, чуб, мехчуб, тир, тирча; 2) (бо the) чубаи марг, чубаи зиндасузй; тавки лаънат; зиндасузй: be burnt at the stake дар чубаи марг сузондан; 3) сахм, маблаги пардохтшуда, маблаги сармоя- гузоришу.да- Не had taken 10% of the business. У дах фоизи сахми ин бизнесро дар даст до рад. 4) пули кимор (дар пойга, гарав); 5) сахми сароя дар корхона; 2. v 1) ба чуб ё мехчуб ихота кардан, махкам кардан; 2) ба чуб ё мехчуб нишон кардан; 3) таваккал кардан, ба марзи хатар андохтан; 4) чуръат кардан; at the stake дар марзи хатар; be at stake дар марзи хатар чойгир шудан, дар марзи бурд ё бохт будан: The future of this company is at stake Ояндаи ин ширкат дар марзи хатар аст. pull up stakes амер, махалли зиндагй ё касбу кори худро иваз кардан; put at/ set on stake дар марзи бурд ё бохт мон- дан; stake down бо мехчубхо махкам кардан, мустахкам кап дан; stake in бо мехчубахо ихота кардан; stake off/ out сархад/ марзи чизеро муайян кардан; stake чр бо мехчубахо деворбандй кардан. stalagmite [staelaegmait] п геол, сталагмит. stale 1 [steil] 1, а 1) монда, кухна, касиф: а stale bread нони монда; 2) мац. чизи кухнашуда ва таъму мазан худро аз даст дода, мазабаргашта: a stale coffee кахваи бадмазашуда; 2. v кухна кардан/ шудан, бемаза шудан; stale bread нони кок; stale news хабархои кухна. stale II [steil] п пешоб, мезак, шош (хайвонро). stalemate ['steilmeit] 1. п 1) пот (шахмат); 2) бунбаст; 3) мац. ночорй, ноилочй, вазъи беилоч; 2. v 1) пот кардан/ шудан (дар шохмот): 2) дар вазъияти ноилоч монондан, ба рохи сар- баста/ бунбаст дучор шудан. stalk I [sto:k] п 1) поя, тир, сутун; сок, сока; 2) зоол. пой; 3) дудкаши корхона. stalk II [sto:k] v 1) пинхонй/ махфиёна на- здик шудан, поида-поида наздик шудан, таъкиб кардан (сайд ё оушман); 2) бо гурур ва викор гом бардоштан, бо кадамхои калон харакат кардан, бо ифтихор кадам задан. stall I [sto:l] 1. п 1) чои истодани асп, охур, утокаки асп: The horse was missing from its stall. А.СП дар охур набуд. 2) дукони хурд, дуконча, киоск: a book stall дукончаи китоб; а vegetable stall дукончаи мева. 3) pl чой, чойхои аввал дар театр: They had seats in the front stalls Онхо дар каторхои аввал чой доштанд. 2. v 1) дар охур/ саисхона бастан; 2) дар саисхона охур сохтан; stal1 II [sto:l] 1. п 1) таваккуф, ист, хомушй (мотор); 2) афт, афти суръат (хавопаймо); 2. v 1) хае. афти суръат пайдо кардан, аз суръат афтидан; 2) хомуш шудан/ кардан, боз- доштан, аз харакат кардан монондан (мотор ва г.). stallion ['stffilian] п айгир, аспи нар, нарин. stalwart ['stodwat] 1. а 1) тануманд, тахамтан, кадбаланд, каддароз; 2) часур, да- лер, шучоъ, шерамард, диловар, тобовар; 2. п тарафдори собиткадами хизб. stamen ['steiman] п бот. гардбарга, парчам. stamina ['staemina] п тобоварй, токатоварй, тахаммул, истодагарй. stammer [’sttcma] 1. и лакна'ь гир, тита-пита (забоя); 2. v 1) лакнат пайдо кардан, лакнаг дош- тан, тита-пита кардан, забонгир кардан: She stammers when she feels nervous. Х,ангоми асабй шудан лакнат пайдо мекунад. 2) (инч stammer out) норавшан (нимгурма) гуфтан: Не stammered apologies. Вай нимгурма узр хост. stammerer ['stsemora] п сакав, забонгирифта (шахе). stamp [sta?mp] 1. п 1) мухр, накш, колаб, босма, чоп: There was no stamp on the docu- ment. Дар хуччат мухр набуд. 2) нишон: Не stuck a stamp on the envelope. Вай болои ли- фофа нишон часпонд. 3) пойкубй, позанй, са- дои по; 2. v 1) мухр задан/ кардан: Не stamped the
stamp-collector_________ document. Хуччатро мухр зад. 2) нишондор карцан: Не stamped the letter. Вай лифофаро нишондор кард. 3) куфтан (бо пой), пой куфтан (бар замин): Не stamped his feet to keep warm. Вай пойхояшро ба замин мекуфт, то хунук нахурад. Stemp it on your mind. Хуб дар зехни худ нигох Дор. stamp out саркуб кардан, фуру нишондан, нес г кардан. stamp-collector [st$mpks,lektoj п филате- лист, чамъкунандаи маркахои почта. stamp-duty ['stasmp,dju:ti] п мухрпулй. stampede |staem'pi:d] J. п фирори хамагонй, тохти хамагонй, гурез, 2. v пароканда гауда гурехтан, ба фирор/ гурез мачбур кардан, рамондан, тарсопдан ва фирор кардан. stanch [stamtf] ё staunch а содик, вафодор, бовафо, собиткадам. stanchion [stamjn] п танба, тиргак, хода, поя, такя, сутун. stand [steend] I. п 1) маком, чой, мавкеъ, ист: to take a decisive stand on an issue оиди ягон масъала мавкеи халкунанда гирифтан; 2) истгох, капоргох, та вакку фгох: a cab-stand карорюхи такси; 3) либосовезак: a hat-stand овезак барои кулох, 4) дукон, дукопча: a fruit stand дукончаи мезачот, a news stand дУкончаи рузнома; 5) нишастгох, чойгохи тамошобинон: The stands were crowded. Нишастгоххо пур аз одам буданд. 6) мизи паст: Put the tea pot on the stand.Чсйникро болои миз гузоред; bring to a stand истондан, come to a stand истодан; make a stand for sth/sb ба тарафдории касе/ чизе сухан кардан; of good standing муътабар, дорси шухрати калон; 2. v (stood; stood) I) истодан: The box stands over there. Куттй дар он чс меиетад. 2) хестан. бархостан, аз чои худ батанд шудан (инч, stand up): The audience stood up and applauded Тамошсбинон хеста кафкубй карданд. 3) мондан: Stand the box here. Куттйpo дар ин чо монед. 4) бардоштан, токат кардан, худдорй кардан: Не could not stand it any longer. Дигар ин амалро токат карда наметавонист. it stands to reason комилан фахмост, бешак. бебахс; stand aginst мубориза бурдан ба мукобили, мукобилият нишон додан; stand aloof дар канор истодан, ба кере дахо- лат накардан; stand apart каме дуртар вокеъ бу дан; stand aside дар як тараф истодан; stand back акиб рафтан/ гаштан; stand behind акиб/ дер мондан; -784- stand between миёнаравй кардан, дар байн да- ромадан; stand by а) истодан ва тамошо кардан; б) омо- да будан, хозир истодан; в) кумак кардан, пуштибонй кардан; stand for а) чонибдорй кардан: to stand for eco- nomical and cultural cooperation хамкории иктисодй ва фархангиро чонибдорй кардан; б) пуштибонй кардан: We condemn fascism and all it stands for Mo фашизм ва чизеро, ки он пуштибонй мекунад, махкум мекунем. в) дов- талаб будан, номзад будан: to stand for parlia- ment довз алаби парламент шудан; stand in awe тарсидан, харошидан, бим доштан; stand in goog stead фоиданок/ муфид, судманд будан; stand one's ground мавкеи худро хифз кардан; stand out фирк кардан: His work stood out from that of others. Кори вай дар байни дигарон фарк мекард. stand over ба таъхир андохтан, мавкуф гузош- тан; stand someone a drink пули машруботи касеро додан; stand the test аз санчиш/ озмоиш гузаштан; stand up for химоя кардан, ба химоя бархостан, чонибдорй кардан, пуштибонй кардан: Не stood up for his friend Вай ба химояи дусташ бархост. stand upon истодагарй кардан. standard ['stasndad] 1. п 11 сатх, меъёр, ми- зон, намуна: a high standard of living сатхй ба- ланди зиндагй; standards of weight ченакхои вазн; standard of education сатхй таълим; 2) парчам, байрак, ливе, дирафш: to raise the standaid of revolt парчами киёмро бардоштан; the standard of the president of the Republic of Tajikistan! дирафши президента Чумхурии Точикистон; 31 ик. меъёри санчиши арзиши пул: 41 поя. сутун, тир; 5) нишон; 6) санча, та- на (гиёх); fall short of accepted standartds ба мсъёрхои кабулшуца мувофикат накардан; much under the standard of мау. пайравй касе будан; up to/ blow sta ndard ба меъёри кабулшуда мувофикат кардан/ накардан; 2. а 1) мукаррарй, намунаи кабул шуда, муайян, маъмул: a standard size хачми мукаррарй; standard English language забони англисии намунавй; 2) муътабар, арзишманд, хамапазир, пазируфта: standard reference books китобхои мурочеии муътабар; 3) поядор; 4) танадор (гиёх). standard-bearer ['stasndod,bears] п 1) байракбардор, парчамбардор; 2) мац. пешво, рахбар. standard lamp ['staendadlaemp] п чароги поядор.
-785 - staiHiraize’l'stEenSaHaizJ v хамгун кардан, якцур кардан, якнавохт кардан, ба стандарт даровардан. stand-by ['staendbai] п омодаи кор, омодаи корбурд, хамешахозир (шахе ё чиз), захира. кумакй. standee [stasn'di:] п мусофирп истода [дар афтобус); муштарии истода (дар театр). stand-in ['sten'in] п иваз, бадал (хунарпеша ва г.). standing ['stasndnj] 1. п 1) маком, мартаба, рутба, чох, иршоцият: a scholar of high stand- ing олими мартабаи баланд дошта; 2) чои истодан, истгох; 3) давомнокй, давомот, тул, муддат; 4) чойгиршавй; 2. а 1) рост, ростистода, коим, истода, меистодагй; 2) истода, ночунбо: a standing water оби ночунбо, 3) уар. доимй; 4) мукаррарй, доимй (хурока ва г.). stand-offish [,st<fnd'o:fij] а сард, ноч}ш, хушк (одам). standpoint ['staendpanni] п назар, дидгох, нуктаи назар. standstill ['sttendstil] п истиш, бозистй, таваккуф, рукут, карахтй; be at a standstill бидуни харакат истодан, начунбидан; bring to a standstill истондан, ба холати рукут овардан; come to a standstill истодан; мац. ба холати ногувор овардан; stand-up ['stsendxp] а рост, афрошта, рос- тистода (дар бораи гире^бон); stand-up fight муштзанй. stank [ staetjk ] past аз stink 2. stannary ['stacnori] n (pl stannaiies) нохияи конхои ка.гьагй, stannic ['staemk] а калъагй. stanza i'stasiiza] n банд, китъа (шеър), ду- байта staple I ['steipl] J. n 1) маводи асосии тичорат: Cotton is Tajikistan's export staple. Пахта махсулоти асосии содироти Точикистон аст. 2) махсулоти асосй; 3) таъ бозори у мда фурушй; 4) кисмат/ унсури асо- соии чизе; 5) ашъёи хом; 6) ришта (пахта ва г.); 2. а асоси, умда, бунёди, мухимтарин, фоиданок, муфид; 3. v ба навъхо таксим кардан (пахта, пашм ва г.). staple II [steipl] 1. п мехи дусара, мехи ха- мида (барои духтани когаз ва г.). stapler ['stopla] п степлер, когаздуз, духтгар. star [sta:] 1. п 1) ситора, ахтар: The sky is full of stars tonight. Осмон имшаб пур аз сигорахо аст. 2) ситораи бахг, кавкабй, толеь, икбол, бахт, сарнавишт; 3) одами баочаста, star-spangled шахе? чехраи дурахшон: movie stars ситорахои спнамо; star cf Bethlehem инц. ситораи Бетелхайм (ки аз тавлиди Исо хабар дод); star of David ситораи Довуд, ситораи шашгуша, нишони давлатй Исроил. 2. v (starred; starring) 1) накши асосй бозй кардан: She starred in that play Дар ин намоиш вай накши асосй бозй мекард. 2) маъруф шу- дан, машхур шудан, ситораи намоиш ва сина- мо шудан/ будан; see stars барк аз чашмсни касе паридан. starboard [’sta:bo:d] 1. п бах;, дасти ростй киштй, самти ростй киштй; 2. v ба суи рост рафтан, рулро ба тарафи рост чар хондан. starch [sta:tj] 1. и 1) крахмал, охар, охор; 2) хуроки пурахор; 3) мац. хушкй, хамишно- пазирй, такаллуфй: 2. v охор кардан, охар задан, суфта кардан, starchy ['sta:tfi] а 1) охор кардагй, охордор; 2) мац. сертакаллуф, хушк (одам); the starchy lady хонуми сертакаллуф stare [stea] 1. п нигохи хайрат омез/ хира, нигохи иштиёкомез, чашмдузй: She looked at him with a cold stare. Хонум бо нигохи хайратомез ба вай нигох кард. 2. v 1) чашм духтан, бо хайрат нигох кардан, хира нигох кардан, бо иштиёк нигох кардан, бс тааччуб нигох кардан- Не stared at the newcomer. Вай ба шахси навомада бо хайрат нигох кард. 2) чашмгир будан, намоён будан, ба чашм хурдан. starfish "sta:fij] п зоол. ситораи бахрй. star-gazer ['sta:,geizal п 1) ситорашинос, муначчим; 2) ситорахоч, толеъбин; 3) ифх. хаёлпарвар, хаёлпараст. staring ['steanrjJ а тобон, рахшон, дурахшон. stark [sta:k] 1. а 1) сармохурда, карахгшуда, шахшуда; 2) пур, комил: stark nonsense дуруги махз; 2. adv тамоман, комилан, мутлако, махз, сирф: stark naked комилан урён starlet | sta lit п ситорача. starless ['stadis] г беситора starlight fsta.lait] л нури ситорахо: by star- ligh: мучав вар бо нури ситорагэн. starling ['sta:b г J п зоол сор. соч. starlit [’stadit] а нуронй, мунаввар бо нури ситорагон. starred ['sta:d] а 1) ситоранишон; 2) бо ситорахо орододашуда; 3) дорой ахтари мах- сус (ситорабини). starry ['sta:n] а гурситора, ситорадор, кав- каб: starry sky осмонй пурситора star-spangled f'stayspaeijgld] а ситорадор, си- торанишон; Star-Spang:ed Banner Парчами Милиии ИМА.
star-studded star-studded ['sta:,stAdid] а пурситора, си- горадор. start [sta:t] 1. n 1) огоз, шуруъ: The start of the film was quite exciting. Огози. филм хеле хайратовар буд. 2) харакати ногахонй; 3) як- ка, такой, хавл; 4) (бо the) махалли огози мусобика, огозгох, старт (мусобика ва г): at the start дар махалли огози муссбика; 5) бартарй, афзалият, имтиёз; 6) кумак. фуроат (дар огоз кардани коре' make a start огоз/ шуруъ кардан (кореро)', 2. v 1) шуруъ кардан, огоз кардан, огозидан: She has started doing her homework. Вай ба ичро кардани вазифаи хонагй шурУъ кард. 2) рахсипор кардан, огози сафар кардан (for a place - ба ч.оеу. The train started in time. Кагора дар вакташ рахсипор шуд. 3) ба кор андохтан, огоз кардан, cap додан (инч. start up): Не started the engine of his car. Вай мото- ри авгомобилро ба кор андохт. 4) якка хурдан, як кад паридан, аз до паридан: She started in surprise. Хонум аз хайрат як кад парид. 5) кумак кардан (дар огози коре)’, 6) туррондан. тареондан (цонварро аз лона ё ниронго^)', 7) таъсис додан (рузнома ва г.); for a start аввалан, кабл аз хама чиз, мукаддаман; start back огоз ба бозгашт кардан; start in гуфт. cap кардан; start out кореро карданй шудан; start from the scrach аз хеч шуруъ кардан; start off on the right (or wrong) foot санги аввалро дуруст (ё кач) гузоштан; аз огоз ду- руст ё галат огоз кардан, start on a journey азми сафар кардан; start up як кад паридан; start with аввалан. дар огоз, дар ибтидо. starting-point ['stalujpoml] п чои огоз, огозгох. starter [stalls] п (дар моторкой дарунсуз) ст ар 1 ер, корандози мухаррик, кора ид оз, рохандоз. starting [sta:tlirj] а 1) хаячоновар, хайратангез; 2) изтиробовар. startle [‘stall] v 1) тарсидан, ба вахшат афтодан, вахшатзада кардан, дучори хавл ва ташвиши ногахонй кардан; 2) аз хоб паридан ё паррондан, аз хоб бедор шудан (аз таре). startler ['stalls] п закон, хангома, хабар ё изхороти хангомаомез. starvation [sta:'veijh] и 1) гурустнагй, кахтй, гушнагй; 2) ранчу захмат; 3) марг аз сабаби гуруснагй; starvation wages музди бихур ва намур (ночиз). starve [sta:v] v 1) аз гуруснагй мурдан/ куппан, 2) гуруснагй кашидан, гурусна мо- нондан: Feed the cows, they are starving. Ба говхо хурок бидех, онхо гуруснагй кашида истодаанд. 3) сахтй кашидан, ранч додан ва - 786 - куштан, ранч бурдан ва мурдан. staneling [’sta:vliij] п гуфт. гурусна. гушна. state I [steit] 1. п 1) холат, маком, вазъ, шароит: the state of affairs вазъи корхо; the state of cmergancy вазъи фавкулода; She is in a poor state of health Вазъи саломатиаш хуб нест. 2) маком, зина, мартаба, дарача; 3) со- хтор, сохтмон, структура: 4) шукух, хашамат, шавкат, азамат; 2. а иди. вдона, бошукух, тантанавор; 3. v 1) таъин кардан, муайян кардан, мукаррар кардан: No date was stated in your invitation. Дар даъватномаи шумо таърихи руз муайян нашуда буд. 2) баён кардан, изхор кардан, кайд кардан, изхор доштан, шарх додан: Не stated his position. Вай мавкеашро баён кард. state II [steit] 1. п 1) давлат, хукумат, кишвар, мамлакат, чумхурй: Many foreign states were represented. Намояндахои кишвархои мухталиф иштирок доштанд. 2) иёлат: The United States of America consists of 50 states. Иёлоти Муттахидаи Америка аз панчох, иёлат иборат аст. 2. а 1) давлатй, хукуматй: a state boundary сархадй давлатй; State Department Департа- мента давлатй (Вазорати умури хоридй дар ИМА}. 2) сиёсй, расмй, вобаста ба маросими расмй, ташрифотй, пуршукух; 3) иёлатй, во- баста ба иёлат. state farm ['steitfa:m] п совхоз, хочагии давлатй. statecraft ['steitkra'ft] п сангати идоракунии давлат, давлатдорй. stated L'steitid] а таъиншудшуда, мукаррар, кайдшуда, эъломшуда. stately ['steitli] а бовикор, бошукух, шукухманд, пуршукух, шохона. statement [’steitmant] п 1) изхор, баён, гуфта; 2) эъломия, изхорот, изхория, баёния; 3) резхисоб, суратхисоб. гузориш (банкдорй). state-room ['steitrum] я 1) толори намоиш; 2) утоки хусусй, утоки дарачаи аввал (дар киштйу, 3) купеи дарачаи аввал (катори рохи оран). вагони бистардор. statesman ['steitsman] п (pl statesmen) арбо- би давлатй, сиёсатмадор, ахди сиёсат. station ['steijh] 1. п 1) истгох, чойгох, махалли таваккуф: a railway station истгохи рохи охан; 2) марказ, чо, махал, мавзеъ: radio station марказй радио; 3) пойгох, кароргох, посгох: attack stations пойгоххои хучум; 4) мавкеъ, маком, мартаба, рутба, поя; 5) амер. шуъбаи почта; 6) авст. фермаи чорвопарварй; чарогохи гусфандон; 7) пойгохи харбй-бахрй; 8) зоол. зистгох. махали зисти ин ё он чонвар; dressing station мавзеи чарохатбандй; life boat staton марказй (истгохи) начотдиханда;
-787 - steadier wireless station марказй радио; 2. v 1) мондан; 2) чойгир кардан, чойгир кунондан, карор додан: to station weapons ярок чойгир кунондан. stationary ['steijnori] а 1) бехаракат, мустахкам, ночунбон; 2) хобида, хомуш, оромида; 3) гайри кобили хамл; 4) собит, поё, исто. stationer ['steijno] п 1) савдогари/ точири асбобхои хатнависй; 2) китобфуруш. stationery ['steijnan] и (бо ф. шак. танх,о меояд) 1) лавозимоти хатнависй; 2) магозаи савдои лафозимоти хатнависй. station-house ['steijhhaus] п истгохи оташнишонй. station-master ['steijnma:sto] п сардори/ раиси истгохи рохи охан. statist ['steitist] п мутахассиси омор statistic(al) [sta'tistik(ol)J а омори, вобаста ба омор. statistician [,staetis'tijh] п оморшинос, му- тахассиси омор. statistics [sta'tistiks] п pl (хамчун т. истшф. меш.) омор, фанни оморшиносй. statuary ['staetjuon] 1. п (pl statuaries) лдйкалтароши, мучассамасози, хунари мучассамасозй; тандисгарй, пайкартарошй; 2) тандисгар, хайкалтарош, мучассамасоз, найкартарош; 2. а тандисй, хайкалй statue ['stajtju:] п мучассама, хайкал, пай- кара, тандис. statuesque bstastju'esk] а 1) мучассамамонанд, тандисмонанд; 2) мач. хушкомат, хушхайкал, раъно, хушрехта (зан). statuette [,stsetju'et] п хайкалча, хайкалй майда, тандиса, тандисак: a china statuette тандисаи чинй. stature ['staetj’a] п 1) кад, комат; 2) арч, маком, поя, рутба: a poet of great stature шоири бисёр арчманд; grow in stature тараккй кардан. status ['steitas] n 1) вазъи хукуки, вазъияти конунй; 2) холат, хол, поя, маком, мартаба, манзалат, чо, эътибор, мавкеият grant sb refugee status ба касе макоми гуреза додан. statute l'staetju:t] п 1) конун, хукм: federal statute конунй федералй; 2) дастур, асоснома, оиннома, кондахои маъмурй; statute law конунй чавишташуда, гурухи конунхо оид ба ягон соха. statute-book ['stastju:tbuk] п мачм^и конунхо. status quo f,steitos'kwou] п вазъи мавчуд, вазъи кунунй, холати табий. statutory ['stastjuton] а аз тарафи конунй муайяншуда: statutory rights хукукхои аз та- рафи конун муайяншуда. staunch I [stomtf] а 1) содик, вафодор, бо- вафо, собиткадам, "устувор,”” риоякунандаи конун, боодоб, хушмуомила; 2) устувор, катъй, матин; 3) ногузар, махкам. staunch II [stomtf] v нигох доштан, боздош- тан, бастан (резиши хун ва г.). stave [steiv] 1. п 1) тахтаи бочка; 2) тахтаи нардбон; 3) чуб дастй; 2. v (staved, stove) 1) шикоф кардан, сурох кардан, рахна кардан, шикастан; 2) тахта за- дан ба; stave in шикоф/ сурох кардан (бочка, киштй ва а); stave off пешгири кардан, ба таъхир андохтан, чилавгирй кардан, дур сохтан, аз миён бар- доштан. staves [steivz] pl ниг. staff. stay I [stei] 1. n 1) нигохдор, банд, пуштбанд, пуштор; 2) ист, таваккуф, сукунат: Не had a short stay there. Сукунати вай дар он чо дароз давом накард. 3) таъхир, акибандозй, дарозкунй; 4) pl шикамбанд, корсет; 5) пушту панох, хомй, нигохдор; 2. v 1) мондан: Не stayed in town. Вай дар шахр монд. 2) зиндагй кардан, мехмон шудан (with - бо): She is staying with her aunt. Вай дар хонаи холааш мехмон шудааст. 3) химоят кар- дан, пуштибонй кардан, пушту панох будан; 4) боз истодан, боз истондан; 5) тоб овардан, идома додан; stay away гоиб будан, дур будан/ набудан: Не stayed away a long time Вай мухлати дароз гоиб буд. stay in дар хона мондан, аз хона набаромадан: The doctor advised him to stay in. Духтур ба вай маслихат дод, ки дар хона монад; stay on таваккуф карда истодан, stay out набудан, дар берун гаштан: You mustn’t stay out after dark. Пас аз торик шудан ту бояд дар берун нагардй. stay up бедор мондан: Не stayed up reading until midnight. Вай то нимашаб китоб мехонд. stay II [stei] 1. п 1) махор, сими махор; 2) pl миёнбанди махсуси занона; 3) такяг ох, пушти- бон; 2. v 1) бо таноб е сим махкам кардан, 2) ма- сири киштиро иваз кардан; 3) чап ва рост раф- тан, морпеч рафтан (кииими). atay-at-home [’steiat,houm] 1. п хонашин; 2. а хонашин. stayer [steiэ] п шахе ё чонвари тобовар. stead [sted] п 1) чо, махал, су, чониб; instead of ба чои, ба ивази; 2) корой, фонда; in his stead ба чои вай; 2. v ба дард хурдан, коргар шудан. steadfast ['stedfa:st] а 1) устувор, побарчой, собиткадам; 2) махкам. истманд, собит; 3) тагйирнопазир. steadied ['stedid] ниг. steady 2. steadier f'tedio] ниг. steady 1.
steadies^____________________ _________________ steadies ['stediz] ниг. steady 2. steadiest ['stediist] ниг. steady 1. steadily ['stedili] adv пайваста, мунтазам. steady ['stedij 1. a (steadier; steadiest) 1) маркам, устувор, ночунбо, бехаракат, бечунбиш, собит: Нс has a steady hand. Вай дасти устувор дорад. 2) якранг, якхела, якчур, якмаром, пайваста ва якнавохт: They walked at a steady расе. Онхо якмаром рох мерафтанд. 3) хамешагй, доим, тагйирнопазир, якраванд: a steady customer муштарии хамешагй; 4) кобили итминон, собиткадам, матин, муназзам, босубот, ором: a steady young man як марди чавоии мураттаб ва муназзам; 2. v (steadies; steadied) махкам кардан, устувор кардан: Please steady the ladder. Дут- фан зинаро устувор гузоред. 3. inter Ором бош! Хунсард бош! Асабонй нашав! Steady does it! Ором! Мулоим! steak [steik] п тиккаи гушт (гов), пораи тунуки гушт ё мохй (барои бирён кардан). steal [sti:l] 1. п 1) гуфт. дуздй, горат; 2) мо- ли дуздй; 3) гуфт. бисер арзон, муфт; 2. v (stole; stolen) 1) дуздидан. рабудан, дуздй кардан: The thief stole the radio. Дузд радиоро дуздид. 2) дуздакй/ махфиёна кореро анчом додан, пинхонй нигох кардан: Не stole a look at the girl across the table. Вай пинхонй ба тарафи духтаре, ки дар он тарафи миз ме- нишаст. нигох кард. 3) пинхонй/ охиста- охиста даромадан, махфиёна харакат кардан: She stole quietly into her mother’s room. Вай охиста-охиста ба хонаи модараш даромад. Не that will steal an egg will steal an ox Зарб. ~ Тухмдузд шутурдузд мешавад. steal away номаълум гоиб шудан/ гайб задан; steal by аз назди касе номаълум гузаштан; steal in пинхонй/ махфй/ дуздакй даромадан; steal out пинхонй/ махфй баромада рафтан. steal someone's heart дили касеро рабудан; steal up дар холати ногувор мондан. stealing [stidirj] п 1) дуздй; 2) pl молхои дуз- дидашуда. stealth ['stelO] п нихонгарй, пинхонкорй; by stealth пинхонй, ба таври махфй, нихонкорона, пинхонкорона, ноаён. stealthy ['stelGi] a (stealthier, stealthiest) пинхонй, ноаён, нихонй, нихонкорона, мах- фиёна: stealthy glance нимнигох, нигохи зери чашм. steam [sti:m] 1. п 1) буг, бухор, бухори об, дам; with full steam on бо суръати том ба пеш; 2) кудрат, неру, кувват (буг), харорат: This engine is run by steam. Ин харакатдихандаро буг ба кор медарорад. 3) шиддати газаб; 2. v 1) буг додан, бухор кардан, бухор берун додан, бухор аз худ содир кардан, 788 бухор тавлид кардан: The food is steaming Аз хурок 6yi меояд. 2) харакат кардан (тавассу- ти буг), бо неруи буг ба харакат даровардан: The ship steamed up the river. Киштй ба гарафи болои дарё харакат мекард. 3) бо буг/ бухор пухтан, нарм кардан, пок кардан; 4) дам кар- дан; чушидан, чуш задан: Не steamed the rice. Вай биринчро дам кард. get up steam фишори бугро баланд кардан; let (or blow) off steam гуфт. дили худро холй кардан, коми дил гирифтан. steam ahead/ along ба пешравй ноил шудан; steam away буг шуда рафтан, чУшида хушк шудан; steam into ба бандар ворид шудан; steam out of the harbor аз бандар баромадан. steamboat ['sti:mbout] n киштии бугй. steamboiler ['sti:m,boila] n деги буг/ бухор. steam-engine ['sti:m,end3in] n мошини бугй/ бухорй, мотори бугй. steamer ['sti:ma] п киштии бугй/ бухорй, хар чизе, ки бо буг харакат мекунад. steam-gauge fstimgeidg] п манометр (дастгохи ченкунандаи фишор газ). steam-navy ['sti:m,neevi] п мошини хокбардорй, экскватор. steamship ['stkinfip] п киштии бугй/ бухорй. steamy ['sti:mi] a (steamier, steamiest) 1) пур аз буг, бугй, бухорй, бугдор; 2) гарм ва мурат- таб. steed [sti:d] п шиор. асп, саманд. steel [sti:l] 1. п 1) пулод: stainless steel пулоди зангназанан да; 2) шамшер, шоф, шамшери пулодй; 3) чокутезкун, чарх, 2. а пулоди, пулодин, сохташуда аз пулод, пулодмонанд, сахт, кавй: a steel tube кубури пулодй; steal nerves асабхои бисёр кавй: 3. v 1) пулод пушондан. дорой лабба ё тегаи пулодин кардан, зирехпуш кардан, пулодпуш кардан: to steel ап ах табарро дорой лаббаи пулодин кардан; 2) мау. пулодсон кар- дан, обутоб додан, устувор кардан, мустахкам кардан, сахт кардан. steel-clad ['sti:lklasd] а зирехпуш кардашуда. steelworks ['sti:lwo:ks] n 1) корхонаи пулодгудозй; 2) хар чизи пулодй. steely ['sti:h] a (steelier, stealiest) 1) пулодсон, пулодмонанд, ба монандй пулод, сахт, пулодин; 2) мау. сард ва вахмолуд, чиддй: stee- ly glance нигохи чиддй. steelyard ['sti:lja:d] п тарозуи фашангдор, тарозуи дастй. steep I [sti:p] 1. п нишебй; 2. а 1) нишеб, сарозер, сарболо, сарпоён, сарошеб, шебдор, тунда: a steep incline нишеби тунд; 2) зиёда, газзоф, ифротомез, таассубомез: steep demands талаботи таассу- бомез; steep II [sti:p] v 1) тар кардан, хисондан,
- 789 - нам додан, гутондан: beans steeped in the wa- ter лубиёи дар об таркардашуда; 2) дам кардан, дам кашидан: The tea is steeping. Чой дам кашида истодааст. 3) мац. гарк кардан/ шудан, фур? рафтан: be steeped in prejudice ба вахм/ хурофоъ' таассуб/ дахолат фур? рафтан. steepen ['sthpon] v хамтар/ кач,тар/ нишеб- тар кардан/ шудан, сарошеб кардан/ шудан. steeple [sti.pl] и 1) меъм. бурд, манора, н?к, деза (хусусан калисо); 2) манорам зангула, зангулахона. steeplechase [sti:pltjeis] п мусобикаи аспда- вонии сахрой, аспдавонй бо монеа. steeple-jack [sti:pld3®k] п гаъмиргари ма- нора, дудкаш ва г. steer I [stia] п барзагови давон, навбанд, гови ахта. steer II [stia] г рондан, бурдан, рахнамой кардан, хидоят кардан (автомобил, киштй ва a.): to steer a bicycle дударха рондан. steerage ['stiondg] п 1) хидоят, ронандагй, рахнамоии (киштй); 2) хидоятпазирии киштй; 3) бау. махалли кабинахои арзони киштй (му- софирони сауни киштй). steering committee ['stiariqko'miti] п кумитаи таъини дастуроти даласа. steering-wheel ['stiarir)wi:l] п рул (автомобил), суккон, дархи харакат (киштй). steersman ['stiazman] и суккондор, штур- ман, рохбалад. steeve [sti:v] 1. п крани борбардор; 2. г зиёд бор кардан. stellar ['stela] а вобаста ба ситора, ситора- сон, ахтарй, ситорамонанд, ситора шакл; stellar light нури ситорагон; stellar role накши умда. stem I [stem] 1. п 1) гиёх сока, бун, тана, гардана, дунбола, поя, думда: She chose the roses with long stems. Вай гулхои садбарги поядарозро интихоб кард. 2) реша, асл, шадара, силсилаи насаб, дарахти хонавода; 3) cap, сина, димога (киштй); 4) заб. реша, асл (калима); 2. v (stemmed; stemming) 1) пайдо шудан, сардашма гирифтан, бархостан аз: The diffi- culty stemmed from his failure to plan properly. Мушкилй аз сабабй банакшагирии нодуруст пайдо шуд. 2) мукобилият/ муковпмат кардан; from stem to stem cap то cap, аз ибтидо то интихо. stem II [stem] v банд кардан/ овардан, садд кардан/ задан, дилавгирй кардан (чараёни чизеро): to stem the flow of the blood резиши хунро банд кардап. stench [stentfl а бадбуй, гааффун, буй бад. stencil [stensl] 1. п гарда, когазй гардабардорй, колаб, нусха, шаблон; 2. v гарда бардоштан, гардабардорй кар- stq дан. stenographer [ste'nografo] п тезнавис, стено- граф stenographic [,steno'graefik] а вобаста ба тезнавией; мац. харф ба харф айнан накдшуда. stenography [ste'nografi] п тезнавией, стено- графия (усули тез навиштани нутк, бо аломатуои махсус). stentorian [sten'to:nsn] а раъдосо, гушкаркунанда, гушхарош, бисёр баланд (са- до). step Istep] I. п 1) кадам, гом: heavy steps кадамхои вазнин; 2) фосилаи тайшуда бо як кадам/ дар як гом; 3) чой/ иззи по; 4) тарзи рох рафтан, тарзи гомбардорй; 5) порбони кутох; 6) хаэакат, амал, икдом, чора: progiessive steps икдоми нек; 7) зинаи нарбон: Не walked up the steps. Вай аз зинахо боло баромад. 8) зина, дарача, поя, маком, рутба; 9) садои по/ гом, садои рох рафтан; 10) харакати по дар раке; 11) мархала, гома; It is the first step that costs. Зарб. ~ Факат огози кор мушкил аст. in step хамгом, хамкадам; keep step (with) хамгом будан, хамоханг будан, гом ба гоми касе харакат кардан, баробар/ хамто будан; out of step -'with) нохамгом, нохамоханг; step by step кадам ба кадам, гом ба гом; мархала ба мархала, тадрпчан; step down поён рафтан/ фуромадан; ба истеъфо баромадан; step forward кадам ба пеш; take steps рох рафтан, гом бардоштан: икдом кардан, чора дидан; watch one’s steps бе диккат гом ниходан/ рох рафтан; гуфт. эхтиёт кардан; 2. v (stepped; stepping) 1) рафтан, азимат кардан; 2) бо гом андоза гирифтан; 3) палла- палла кардан, дакдондор кардан: 4) кадам задан/' бардоштан, гом задан, гом бардоштан, по ниходан: Step forward! Як кадам ба пеш! 5) бе по фишор ниходан, бс по зер кардан, step aside рох додан, як тараф шудан: Не stepped aside to let her pass. Вай як тараф шуд, тс ба хонум рох дихад. step down поён рафтан, фуромадан; истеъфо додан; step forth кадаме 5а пеш ниходан, каме пеш рафтан: step forward/ in/ into ба даст овардан, расидан ба; step off фуромадан (аз киштй ва г.); амер. хатогй кардан; мурдан, фавтидан; step out берун баромадан, рох рафтан, шитоф- тан; бо гомхо чен кардап; step short дарозии кадамро ба хисоб нагириф- тан; step up зиёд кардан: to step up production зиёд
step - 790 - кардани истехсоли махсулот. step- [step] pref маънои угай, нотаниро медиуад: stepbrother бародари угай; step- daughter духтари угай; stepfather падари угай; stepmother модари угай; stepsister хохари мо- тан; stepson писари нотан. stepbrother ['step.brxda] п бародари угай, бародари нотанй. stepchild ['steptfaild] п фарзанди угай, фар- занди нотанй. stepdaugher [*step,da:ta] п духтари угай, духтари нотанй. stepfather ['step,fa бэ] п падари угай, пада- ри нотанй. step-ladder ['step,lteaa] п нордбони тошав, зинапоя. stepmother ['з1ер,тлбэ] п модари угай, мо- дарандар-, зани падар. steppe [step] п рус. степ, дашт, чу.ч, сахро, биёбон. step-sister ['step,sisto] п хохари угай, хохарандар. stepson ['stepsxn] п писари шавхар ё зан. stereometry [,sten'omitn] п стреометрия. stereoscope ['sterioskoup] п стереоскоп. stereoscopic [,stena'skopik] а стереоскопа steretype ['stenoiaip] 1. п клише, колаб; 2. а колабй рафтор, гуфтор ва г.); 3. v клише; колаб сохтан, аз р?и клише/ колаб чоп кардан. sterile ['sterad] а 1) струн, нозо; 2) бебор, бесамар, бехосил {дарахт); 2) бебоздех, бе- фоида. sterility [ste'riliti] п бесамарй, безурётй, беборй. sterilization [,sterila:'zeijn] п стрункунй, нозокунй, ахтакунй, безурёткунй. sterilize ['sterilai z] v безурёт кардан, кисир кардан. sterling ['stadirj] а 1) пурвазн, гарон, мум- тоз, пурарзиш, арзишманд; 2) аъло, аълоси- фат; 3) .мач. боэыимод, м^табар, кобили эътимод; sterling fellow шахей боэътимод. stern I [sta:n] а сахтгир, сахт, кавй, бегу- зашт. stern II [sta:n] п бах. акиби киштй, пушт, пошна, акиб, думбола; думба, дум (уайвон). stevedor ['sti:vido:] п борбардор, хаммол. stew [stju:] 1. п 1) гушти дампухт: lamb stew гушти гусфанди дампухт; 2) хаячон, изтироб, ошуб; be in the stew тар хаячон будан, get into a stew ба хаячон омадан, ба изтироб омадан; 2. v 1) обпаз кардан, охиста ч?шондан, охиста пухтан, дампухт кардан, пухтан: She stewed the chicken for a long time. Вай гушти мургро дуру дароз чУшонд. 2) обпаз шудан, охиста чУшидан, чуш задан; stew in one’s own juce окибати амали худро ча- шидан, аз кардаи худ ранч бурдан. steward ['stjuod] п 1) пешхизмат (мард); 2) идоракунанда, коргузор, корпардоз (дар бораи хона, му.чк); 3) мехмондор (дар киштй, хавопаймо ва г.); 4) афсари масъулп озука ва ошпазхона (дар киштй). stewardess [’stjuodis] п 1) пешхизмат (зан); 2) мехмондор, рохнамо (зан, дар киштй, хавопаймо). stew-pan/ pot ['stju:pasn, pot] n дегча, дегчаи дастадор (барои дампухт кардан). stick 1 [stik] п 1) шохаи дарахт (хусусан агар хушк ва аз дарахт бурида ё шикаста шуда дошад), тарака, чуб, хезум; 2) асо, калтак, таёк, чубдаста: to hit with a stick бо калтак задан; а big stick policy сиёсати таёкд бузург, сиёсати кудрат; 3) чавгон: a hockey stick чавгони бозии хоккей; 4) гуфт. шахей пакар/ бехол, бефаро- сат, кундзехн; 5) мус. чубдасти дирижёрй; 6) адад, тика (мебел ва г.); stick II [stik] v (stuck; stuck) 1) сурох кардан, часпондан, задан, махкам кардан: to stick a pin сузанак задан; 2) часпидан, часпондан, насб кардан, дохил (cfpox ва г.) кардан: The paper is sticking to my fingers. Когаз ба ангуштхоям меча спад. 3) фур? рафтан, даромадан, банд шуда мондан: The car stuck in the mud. Мошин дар лой банд шуд. 4) риоя кардан, пайгирй карцан, дунболгирй кардан (to sth - чизе)'. го stick to the facts санадхоро риоя кардан; 5) дустй кардан, хамёрй кардан, пуштибонй кар- дан: Friends must stick together. Дустон бояд хамдигарро дастгирй кунанд 6) сабр кардан, тоб овардан, токат кардан; 7) гутидан, гутида мондан; 8) мау. банд шуда мондан, андармон шудан; stick on аз хад зиёд нархи баланд мондан. аз будаш зиёд нишон додан; stick out баровардан: The boy stuck out his ton- gue. Ьача забонашро баровард. stick to one’s word сари кавли худ истодан, ба кавли худ вафо кардан; stick together якчоя будан, муттахид будан: If we stick together, we shall be all rigin. Arap якчоя бошем, хама кор хуб хохад шуд. stick up to муковимат кардан бо; То stick ю somebody like a leech. Зарб. ~ Мисли паша ба касе часпидан. sticker [stika] п 1) борчасп; 2) эълоннома (дар Kfua); 3) коргари корпартофта; 4) хор (гиёх), тег, гуррй; 5) одами пуртокат; 6) елим, ширеш. stickness ['stiknis] к чапнокй, часпонй. sticking-plaster ['stikrj,pla:st3] п мархами часпак. части захмбандй. stickler [ stikla] п 1) пайравй ашаддй, тарафдор, пуштибон; 2) хар чизи гечкунанда, бугранч.
--т - stink sticky ['stiki] a (stickler; stickiest) 1) часпон, часпак, часпанда, часпнок; 2) беш аз хад эхсосоти; 3) сахтгир; 4) бугранч, мушкил, гомиз: a sticky problem як масьалаи гомиз. stiff I [stif] а 1) сахт, хамнопазир, хушк: а book with stiff cover китоб бо чилди сахт; а stiff smile лабханди хушк; 2) шадид, сахт, кавй (бод, чараёни об ва г); 3) дорой алкулй зиёд, сахт таъсиркунанда (шароб ва г.), тунд, сахт: а stiff wind боди тунд; stiff punishment чазои сахт; 5) сарсахт (одам); 6) газзоф, баланд, га- рон, газанда: a stiff price нархи газанда; 7) гуфт. комилан, бисёр; 8) душвор, мушкил: The examination was stiff. Имтихон душвор буд. stiff 11 [stifj п 1) амер. гуфт. часад, мурда, маит; 2) амер, мард; 3) хасис, касе ки инъом намедихад (дар ресторан ва г.); 4) pl жар. пу- ли когазй. stiffen f'stifn] v 1) сих шудан, хушк шудан, сахт кардан/ шудан; 2) сахтй нишон додан, шадид кардан/ шудан; шамол/ хунукй задан. Не has a stiffen neck. Гардани вай шах шуда- аст. stiff-naked ['stifnekt] а якраь, саркаш, сар- сахт, гарданшах, кайсар. stiffle r'staifl] v 1) нафас гардондан, гулугир кардан, хафа кардан; 2) хомуш кардан (оташро); 3) саркуб кардан, пахш кардан, ФУРУ хурдан, аз худ нишон надодан; 4) мустахкам/ махкам кардан; 5) нафасгир шу- дан, ба зур нафас кашидан. stifing [’staitlnj] а нафас мегардондагй, хафконовар, хафконкунанда, гарм, тафсон ($аво ёму^ит). stigma ['stigma] п 1) таъ. дог (дар бадани инсон ё уонвар мезаданд); 2) мац. нанг, баднамой, бадномй; 2) хол, нишон, кашка, нукта, лакка (рфи пуст). stigmata ['stigmata] п pl аз stigma. stigmatize ['stigmataiz] v 1) холдор/ нуктадор/ лаккадор кардан; 2) доги лаънат задан, бадном/ беобр? кардан, нангин кардан, обруи касеро резондан. stile [stall] п зина, поймонак, паллаи дута- рафа, зинапоя барои аз деворча гузаштан. still I [stil] 1. п сукут, хомушй, оромиш; 2. а 1) ором, хомуш, хамуш, сокит, сомит, бесадо: I saw two thousand jugs expressive and still. ...Дидам ду хазор куза гуё ва хамуш. 2) бехаракат, ночунбо, бетакон, сокун; 3. v 1) ором кардан/ шудан. хомуш кардан, сокит /кардан шудан; 2) бехаракат кардан/ шудан, ночунбо кардан /шудан, бозистодан, бозистондан, 2) оромиш бахшидан, осу да кардан; 4. adv ором, хомуш, сокит, бехаракат: Sit still! Ором шинед! still and all гуфт. бо вучуди ин, хар чи ки бо- шад; still life тасвири ашёи бечон (натюрморт); Still waters run deep. Зарб. ~ Сукут аломати акл аст. still II [stil] 1. adv 1) хануз, боз хам, хануз хам: Не still lives here. Вай хануз хам дар ин чо зиндагй мекунад. 2) тар, бештар, дарозтар (ва г.): If he came too it would be nice still. Агар у хам меомад, бехтар буд. 2. cj 1) бо вучуди ин, бо ин вучуд, бо ин хол: She knew the work was hard, but she still wanted to try it. Медонист, ки кор мушкил аст, бо вучуди ин мехост онро санчад. 2) боз, вале боз: They wanted to go still further up the moun- tain Мехостанд ба кух боз хам балантар баро- янд. still-born ['stilbo:n] а мурдазоидашуда, мур- дазод. stillness ['shims] п хомушй, оромй, сукут, осудагй, хотирчамъй. stillroom ['stilrum] п анбор. stilt ['stilt] п чуби ной, пои чубин; stilled ['stiltidj а 1) баланд, фарозида, болорафта; 2) пургурур, магрур, хавобаланд. stilts ['stilts] п pl 1) похои чубин; 2) мач. сохтакорй, худнамой; 3) зоол. мурги подароз; 4) амер. жар. пойхо. stimulant ['stimulant] 1. л 1) маводи/ доруи ангезгар/ иштихо (хавас, хаячон); 2) сабаб, боне, омил; 3) гуфт. машруби алкулй. 2. а ангезон, ангезгар, ангезанда. stimulate ['stimjuleit] v 1) барангехтан, ан- гехтан, апгезондан, сихак задан; 2) хавасманд кардан, водор кардан, таргиб кардан. stimulation [,stimju'leifn] п барангезиш, хавасмандкунй, шавкмандкунй. stimulus ['stimulos] п (pl stimuli [-h,-lai]) ангеза, ангезон, ангезгар, омил, сабаб: under the stimulus of hunger бар асари гуруснагй. sting [stirj] 1. n 1) неш, нешзанй, газиш: The sting of a scorpion is in its tail. Неши каждум дар думаш мебошад. 2) захмй неш, асари га- зиш: The sting of a bee is very painful. Захмй неши занбур дардманд аст. 3) сузиш, дард, азоб; stings of hunger азоби гуруснагй; stings of remorse азоби вичдон; 4) хор, тег (гиёх;); 2. v (stung; stung) I) неш задан, газидан: The bee stung him. Занбур уро газид. 2) ба сузиш овардан, ба дард овардан (бо харошидан ва а.), дард кардан; 3) мая. азоб додан, сухани не- шдор гуфтан, сузондан: Her angry words stung him bitterly. Суханхои кахролуди вай Уро сахт месузонданд. stingness ['stirjnis] п хасисй, мумсикй. stinging ['stirjirj] а сузанда, дардманд; sting- ing words суханхои нешдор. stingy [stirji] a (stingier, stingiest) хасис, мум- сик, тангчашм. stink [stirjk] 1. п бадбуй, тааффун, буи бад;
Stint _______________ 2. v (.stank; stunk) буй додан, буи бад додан/ баровардан, буи тааффун додан, буйнок шудан: His breath stank of garlic. Аз дахонааш буи сир меояд. stink out аз худ рондан, рамондан, дур кардан (бо буи бад). stint [stmt] 1. п 1) махдудият, хад: without stint бемахдудият; 2) замони ичрои кор, тул/ даврони кор, даьропи хизмат: a two year stint as a newspaper reporter хизмати дусола ба унвони хабарнигори рузнома; 2, v махдуд кардан, буридан, бурида кам/ кутох кардан, хиссаи кам додан, даре! дош- тан, сарфачуй кардан. stipend ['staipand] п 1) мохона, маош, музд; 2) стипендия. stipulate ['stipjuleit] v шарт/ ахд кардан, кайд кардан, шарт мондан, тасрех кардан (дар царордод ва г.): The job advertisment stipu- lated that all applicants should have at least three years' experience. Дар эълони кор кайд шудааст, ки хамаи довталабон бояд камаш се сол собикаи корй дошта бошанд. stipulation [,stipju'leij’n] п шарт, модда, карордод. stir [sta:] 1. п 1) амали махлут кардан ё бо хам задан; 2) харакат, такой, чунбиш: There was a stir in the crowd. Дар дарунй издихом чунбиш ба вучуд омад. 3) хаячон, шур, анге- зиш; 4) давугеч, даводавй, оворагй, магал, харчумарч; 5) балво, шуриш. give the fire a stir ба оташ равган рехтан; make a stir ба шавки умумй овардан; 2. v (stirred; stirring) 1) бо хам хурдан, чунбидан. гакон хурдан. ба харакат даромадан; 2) ба чунбиш даровардан, ба харакат даровардан, такой додан: The wind stirred the leaves of the trees. Шамол барги дарахтонро ба чунбиш даровард. 3) баран гехтан, ангезондан, ангехтан, ба хаячон да- ровардан: The story stirred the boy’s imagina- tion. Ин хикоя тахайюлоти бачаро баранге- зонд. 4) бедор кардан, зинда кардан (хотира- ро); 5) аралаш кардан, бо хам задан, омехтан, даромехтан: to stir eggs into the milk тухмхоро бо шир бо хам задан; 6) зеру ру кардан, боло ва поён кардан, чо бечо кардан, тагу ру кар- дан; stir up шурондан, барангехтан, рондан: to stir up enmity душманиро барангехтан; тахрик кардан, калон карда нишон додан, муболига кардан: to stir up a quarrel ба чанчол равган рехтан;. stir-about ['sto:a,baut] 1. п шулаи чавй; шурбои чавй; 2. а сермагал, сершавшув, сердавугеч. stirrer-up [,sta:rar'Ap] п сабабгор, баранге- занда; гунахгор, айбдор. stirring ['sto:nrj] а хаячоновар, изтиробо- ^792- !! вар, шурангез, пуршур: a stirring TV drama драммаи шурангези телевизионй. stirrup ['stirop] п рикоб, узангу, хар чизи рикобмонанд: Put your feet in the stirrups. Пойхоятонро ба рикоб дароваред. stitch [stitj] 1. n 1) кук, дарз: She made a neat row of stitches. Вай як катор куки базеб зад. 2) гирех (кешбофи); A stitch in time saves nine. Зарб. ~ Хар сухан чоеву хар нукта макоме дорад. have not a stitch on тамоман урён/ луч; have not a dry stitch on him тамоман/ комилан тар шудан, то нохун тар шудан; put stitches духтан/ кук задан (пас аз чаррохй); take out stitches кукхоро гирифтан (пас аз Чаррохй); 2. v 1) духтан, кук задан: Не stitched a but- ton on his shirt. Вай тугмаи куртаашро духт. 2) бофтан. stiver ['starve] п сиккаи голландй: not worth a stiver як пули сиёх хам намеарзад; not to care a stiver комилан таваччух накардан, ахамият надодан. stiver ['stive] v чингила кардан (муйчоро). stoat I [stout] п зоол. кокум. stoat II [stout] v духтан. кук/ дарз задан. stock I [stok] 1. п 1) танаи дарахт, танаи бешоху барги дарахт, танаи хушк; 2) сокаи дарахт, ки ба он пайванд задаанд; 3) даста, бадана, тана, кундок; 4) сархонадон, падарй чад, нис; 5) нажод, оила, пайдоиш: Humans arc usually divided into four stocks. Маъмулан ин- сонро ба чор нажод таксим мекупанд. 6) асл ва насаб, хонадон, наел, хонавода; 7) навъи авва- лия, пешгуна (гиёх, ё чонвар); 8) хайвонот, чор- по, гала (ит. livestock): Не got up early to feed the stock. Вай барвакт хест, то ба хайвонхо ем дихад. 9) оила/ хонаводаи забон, забонхои хамоила/ хамхонавода: Tajik belongs to Indo- Europian stock. Забони точикй ба оилаи забонхои хинду-европой дохил мешавад. 10) таъ. pl олоти шиканча, кунда, погир, покулф; 11) обгушт, гуштоба, хомшурбои устухонй; gasing stock мояи ханда, мояи истехзо; lock, stock and barrel гуфт. пурра, комилан; дар якчоягй; stock and stones чизхои бечон; мач. одамони дилтанг. stock II [stok] п 1) моя, захира: They had а good stock of food. Онхо захираи хубй хурокворй доштанд. 2) сахм, сахом, сахмия: Не owns stock in several companies. Вай дар як чанд ширкат сахмия дорад; 3) ашёи хом, моли хом; 4) сармояи сахомй (инч. joint stock), сахмия; сармояи асосй; 5) арзиш, ахамият, эътибор: Не takes no stock in human rights. У ба хукуки инсон ахамият намедихад. 2. а 1) мавчуд, дар анбор, дар марзи , фуруш; 2) маъмулй, харрузй; 3) одй, хамешагй;
-793 - stomach 4) вобаста ба ширкати сахомй; 5) тухмй; 3. v 1) таъмин/ тачзия кардан, пур кардан (анбор, фурушгоо; ва г.); 2) фарохам овардан, тахия кардан, анбор кардан, дар анбор гу- зоштан, анбоштан, арза кардан; 3) цастадор кардан, даста задан ба, кундукдор кардан (милтик; ва г.); in stock дар хазина/ анбор/ фурушгох, омодаи фуруш ё интикол, дар дастрас; out of stocks номавцуд, тамомшуда i Оар анбор, фуругоу; ва г.); put /take in stock ба захира/ анбор гузоштан; stock and block тамоми дорой; stock market бозори сахом, муомилоти бурей, фаъолияти бурей. stockade [sto'keid] 1. и 1) девори чубй; 2) $ар. сангари чубй; 3) хисор, посгох ё калъа, ки гирду атрофии он бо девори чубй ихота шудааст; 4) амер, махбаси асирони харбй. 2. v хисорбанди кардан, бо девори чубин мустахкам кардан. stockbreeder ['stok,bri:do] п чорводор, чор- вопарвар. stockbrocker ['stjk,brouko] п даллолй саххом, фурушандаи саххом, коргузори бурс. stock-company ['stok,kAmpani] п амер, шир- кати сахомй. stock-exchange ['stokiks'tjemdg] п бурс бурей муомилоти арзй, марказй фуруши сахом ва авроки баходор. stock-farm ['stokfa:m] п хочагии чорводорй. stockholder ['stok.houlda] п сахомдор, сохиби сахм. stock-hause ['stokhaus] п бинои марказй фуруши сахом. stockiness ['stokmas] п кадпастй, паканагй. stockinet ['stokmet] п порчаи кешбоф, три- котаж. stockfish ['stokfif] п мохии хушконда, мохии хушк. stockholder ['stok,houldo] п сахмиядор, сохиби сахмия. Stockholm ['stakhoum] п ш. Стокголм. stocking ['stokip] п чуроб, чуроби занонаи сокбаланд. stockinged ['stokipd] а чуробдор, чуробнушида. stock-in-trade ['stokin'treid] п 1) сармояи асосй; 2) захираи молиёт; 3) тачхиз, асбобу анчом. stockjobber ['stok,d3obaj п 1) даллолй сахом; 2) мутасадоии бурс, ки факат бо даллолхо кор мекунад. stocklist ['stokhst] п фехристи маводи дар бозори сахом дар фурушбуда. stockman ['stokman] п чорводор, чорвопар- вар. stockpile ['stokpail] 1. п амер, захира, андухта, анбошта, гирдоварй: the stockpiles of nuclear weapons захирахои яроки ядрой; 2. v захира кардан, анбор кардан, андухтан, анбоштан: stockpiling raw materials захира кардани маводи хом. stockpiling ['stok'padnj] п захиракунй, гирдоварй, чамъоварй. stockrider ['stok,raids] п авст. аепбон, саис- бон. stock-still ['stok'stil] а комилан бехаракат, бечунбиш: remain stock-still бехаракат мондан; 2) мач,. карахт/ шах/ хайрон/ шуда, гарант. stock-taking ['stok,teikitj] п руйхат кардан, баруйхатгири, тафтишот, бахисобгирии мол. stocky ['stoki] a (stockier, stockiest) чорпахду, кутох ва пахн, галча. stockyard ['stokja:d] п молхона, подахона, кура. stodge ['stadjj 1. п хуроки сангин ва бадхазм, хуроки ногуворо; 2. v харисона хурок хурдан, пурхурй кар- лан, то хур-хура хурдан. stodgy ['stodgi] a (stodgier, stodgiest) бемаза ва вазнин (хурок), сангин, сахт, дерхазм (дар бораи хррок): 2) зиковар, дилгир. stoic [stouik] 1. п фал. равокй, равокгаро; 2. а фал. пуртокат, равокдор, суботкор, матин. stoical [stoikal] а бетаваччух ба лаззатхои дунявй, бетаваччух ба мол ва амвол. stoicism ['stouisizm] п фал. равокгарой, пайравй аз фалсафаи равокия. stoke ['stouk] v маводи cJxt партофтан, сузишворй партофтан, оташдонро пур кардан, равшан нигох доштан, афрухтатар кардан. stokehold/ stokehole ['stoukhould, -houl] n дахонаи гулхан, дахонаи дети бухор, дахонаи танур. stoker ['stouka] п гулхангар, аловмон, оташмон, сухтпош. stole I [stoul] п (Руми Бостон) рупуш; 2) шол, шонапуш (дар маросими баъзе калисохо); 3) шоли гардан. stole II [stoul] past аз steal. stolen fstoulan] p. p. аз steal. stolid ['stolid] а хунсард, бепарво, карахту вазнин, таъсирнопазир, ангезнопазир. stolidity ['stohditi] п хунсардй, бепарвогй, бефаросатй, таъсирнопазирй, бефахмй, сустй, заифй, stomach ['stxmakj 1. п 1) шикам, дил, меъда: His stomack is big. Шикамаш калон аст. 2) шикамба; 3) иштихо, майл, хост: I had no sto mack to meet a criminal. Man майли мулокот бо чинояткор надоштам. 2. v 1) коцир ба хурдан будан, иштихои чи- зеро доштан; 2) сабр/ токат кардан, тоб овар- дан, тахаммул кардан: I cannot stomach it. Ман ба ин тоб оварда наметавонам. 3) озурда шу-
stone -794- дан, хашмгин шудан; stomach ache дилдард, дарди меъда/ шикам; turn one’s stomach дилбехузурй, дилбечокунй, кай овардан; stone [stoun] 1. п 1) санг: meteoric stone ме- теорит; precious stone санги киматбахо; The house was made of stone. Хона аз саш сохта шуда буд. 2) тахтасаш, санги сохтмонй, санги сангфарш; 3) санги кабр, гурсанг, санги ёдбуд; 4) донаи мева: plum stones донаи олу; apricote stones донахои зардолу; 5) pl вохиди вазн (-14 фунти англиси =6.43 кг.); 6) тиб. санг: kidney stone санги гурда; leave no stones unturned хамаи воситахои/ чорахои имконпазирро санчидан; stone hearted сангдил; 2. а 1) сангин, сангй, аз санг: The building was surrounded by a stone wall. Биноро девори сангин ихота мекард. 2) сад дар сад, комилан, махз: stone deaff сад дар сад кар; stone dead комилан мурда; 3. v 1) сангфарш кардан, сангдор кардан, бо санг сохтан ё пушондан, сангй кардан; 2) сангсор кардан, санг партофтан; 3) аз мева дона баровардан, бедона кардан: stoned sweet cherries гелоси белопа. stone-blind [,stoun'blamd] а тамоман кур. stone-broke [,stoun'brouk] а гуфт. муфлис, бепул. stone-cold [,stoun‘kould] а чун санг/ях сард, stone-dead [,stoun'ded] а мурда, бечон. stone-deaf [,stoun'def] а комилан кар. stone-jug [’stoundyxg] п жар. махбас. stone-mason ['stoun,meisn] п устои хиштгар, санггузор, сангтарош, хачор. stone-pit ['stoun'blamd] п кони санг, чои сангковй, чои сангшиканй. stoneware ['stounwes] а зарфи сафолй. stonework ['stounwo:k] п 1) сангкорй; 2) чавхартарошй, чавхарсозй; 3) хар чизи сангй. stony [’stouni] a (stonier; stoniest) 1) сангй, пурсанг, сангпуш, сангдор, санглох: stony ground замини санглох; 2) сангмонанд, сангсон, сахт; 3) мац. сангдил, дилсахт, берахм, хунсард. stood [stud] past ва р. р. аз stand 2. stooge [studj] 1. п жар. 1) иллати даст, да- стнишондод, балегуй, чоплус; 2) мац. арусак; 3) лётчики бетачриба; 2. v дастнишондод будан; stooge about/ around сарсарй гаштан, овора шуда гаштан; stooge into тасодуфан вориди чое шудан; stooge off ба зур гурехта халос шудан. stool I [stu:l] и 1) чорпоя, курей, сандалии бепуштй; 2) гиёх. решай аслй, сарреша; 3) тиб. стул, амалй рУда; stool II [stud] v хабаркашй кардан, чосусй кардан. stool-pigeon ['surl,pidjm] п кабутари гугут/ дом, мурги дом, мурги гиранда; мац. фитнаан- гез, барангезанда, васвасакунанда. stoop [stu:p] 1. п хамидагй, коматхамидагй, кавз; 2. v 1) хам шудан/ кардан, хамида кардан/ шудан/ будан (бадан)'. Не stooped to pick up the paper. Вай хам шуд, то когазпораро бардорад. 2) хамида рох рафтан: Walk erect, don't stoop. Крматро рост кун, хамида рох нагард. 3) cap фуруд овардан, таслим шудан, хор/ тахкир кардан/ шудан 4) сарозер шудан (парандаи шикорй). stop [stop] 1. п 1) ист, таваккуф: Нс spoke for an hour without a stop. Вай як соат беист ran зад. 2) истгох, махалли таваккуф (автобус, такси ва е.): We’ll get off at the next stop. Mo дар истгохи дигар мефароем. 3) хотима, охир интихо; 4) аломати ист/ китобат, нукта, нуктагузорй; bring to a stop боздоштан, аз харакат монондан, катъ кунондан; come to/ make a stop истодан; put a stop to sth хотима додан, кат кунондан, чилави чизеро кашидан; stop sign аломати гаваккуф, нишони ист; 2. v (stopped; stopping) 1) истодан, таваккуф кардан, ист кардан: The train stopped. Катора пстод. 2) аз кор истодан, аз кор афтодзн, аз кор мондан, боз истодан, хобидан: Му watch stoped working. Соатам аз кор мондааст. 3) бас кардан, катъ кардан: The baby stopped crying. Кудак гиряро бас кард. 4) чилавгирй кардан, боз дошган, бастан, монеъ шудан: The doctor stoped the wound's bleeding. Духтур хунрезии lax.Mpo боз дошт. 5) аз кор андохтан, хомуш кардан (мотор ва г.). 6) мац. кам/ кутох/ ихти- сор кардан; 7) махкам кардан, пур кардан (дандон)', 8) мехмон шудан: to stop with friends мехмонй дустон шудан; 9) аломатхои китобат мондан; stop a wound хунрезии ярраро чилавгирй кар- дан; stop a tooth ковокии дандонро пур кардан; stop by/ in амер, даромадан, cap халондан ба; stop off/ over муваккатан дар сари рох истодан; stop sb from doing sth касеро аз коре нигох доштан: Не could not stop himself from dancing. Наметавонист худро аз раке кардан нигох дорад. stop up махкам кардан, мустахкам кардан (сфрохй ва г.). stopgap [stopgasp] п 1) гуфт. тикконч, танба, дахонбанд, пука; 2) мац. чораи муваккатй, чойнишини муваккатй, чойгузини муваккатй. stop-off [stopof] п истгохи муваккатй дар сари рох. stop-over [stopouva] ниг. stop-off. stoppage ['stopidy] n 1) ист, истиш, монеа,
-795 - халал, сади, корпартой; 2) катъ, чилавгирй; 3) истгох, таваккуфгох. stopper ['stops] п бозистон, истогар, дахонбанд, пука, пук. stopping ['stopnj] п пломбаи дандон (хами- рае, ки бо он сурохи оандонро пур мекунанд). stopple [/stoplj 1. п 1) тикка, танба; 2) мач. дахонбанд; 2. v бо пука махкам кардан, бастан. stop-press ['stoppres] п хабарй фаврй дар матбуот. stop-watch ['stopwotf] п соати вактнигохдор, сониясанц (дар мусобираро ва е.). storage ['sto:nd3] п 1) анбориш, андУзиш, захирасозй, нигохдорй; 2) анбор, анбордорй, анбошта, махзани нигахдорй, захира: storage battery аккумулятор, анбора; 3) арзиш/ нархи нигохдорй дар анбор. store [sto:] 1. и 1) захира. махзан, андухт, пасандоз, мавчудй. The squirrel makes a store of nuts for the winter. Санчоб барои зимистон чормагзро захира мекунад. 2) анбор: There was a store behind the shop. Дар пушти магоза анбор буд. 3) дукон, магоза, супермаркет: They went to a clothing store. Онхо ба магозаи либоси тайёр рафтанд. 4) pl тачхизот, захирахо; 2. v 1) анбор кардан, ачдухтан, анбоштан, захира кардан: The farmer stored hay for the winter. Дехкон барои зимистон алаф захира кард. 2) нигох доштан: They stored the old furniture in the attic. Онхо анчоми кухнаро болои бом нигох медоштанд. 3) дар анбор ба амонат супурдан; 4) махалли анбори чизе будан, гунчоиш доштан. in store дар анбор, дар захира, барои оянда. store-house ['sto:haus] п анбор, махзан, ниходгох; 2) мац. манбаъ, сарчашма, ганчина, хазина. store-keeper ['sto:ki:po] п 1) амер, дукондор, сохиби магоза; 2) уар. анбордор. storeman ['sto:mon] п анборчй, мудири ан- бор. store-room ['sto:rum] п анбор, мадон, сандуки хона. storey, амер, story ['sto:n] п (pl storeys) 1) кабат, ошёна: a two-storeyed house бинои дуошёна; 2) upper storey гуфт. шух. магзи cap, акл; Не is a little wrong in the upper store. Лклаш каме дар чояш нест. storeyed ['sto:nd] а 1) ошёна.тор, -ошёна: five storeyed папдошёна. storied ['sto:rid] а афсонавй, достонй, машхур. stork LstJ’kJ п лаклак, лайлак. storm [sto:m] 1. п 1) туфон, бУрон, тагйири ногахонии хаво; a dust storm бурони чангу губор; a snow storm бурони барф; 2) мар. stove резиши шадида хар чи: a storm of criticism бурони танкид; 3) хучум, юриш, хамла, инкилобчуй: The soldiers took the city by storm. Дскарон шахрро бо хамла гирифтанд. 4) бал- во, гавго, доду бедод; хаячон; a storm of микдори зиёди чизе; take by storm бо хучуми/ хамлаи катъй ба даст овардан, го&илгир кардан; 2. v 1) сахт/ бошиддат вазидан, сахт боридан (барф, борон ва г.): The wind stormed around the house. Шамол дар гирди хона мева- зид. 2) хучум кардан, бо хамла гирифтан, Хамла кардан: The troops stormed the hill. Кушунхо баландиро бо хамла гирифтанд. 3) доду бедод кардан, гавго кардан, хашмгин шудан, барошуфтан, бо хашм хамла ё пурсиш карор додан; То make a storm in a tea cup. Зарб. ~ Аз пашша фи л сохган. storm-beaten ['sto:mbi:tn] а бодлесида, бод- зада. storm-bird ['sto:mba:d] п зоол. мурги туфон. stormbound ['sto:mbaund] а дучори таъхир. дучори рохбандон (ба хотири туфон ва г.), гирифтори туфон. storm-cloud [ sto:mklaud] п абри раъду барк, storm-finch ['sto:mfmtf] ниг. storm-bird. storm-petrel ['sto:m,petral] ниг. storm-bird. stormy ['sto:mi] a (stormier; stormiest) 1) туфонй, бурони; 2) пурошуб, пурхушунат, шадид, хурушон, оташин, хаячонангез, пургавго, чанчолй. story I [’sto:n] 1. п (pl stories) 1) хикоя, достон, кисса, накд, ривоят (инч. short story): She wrote a story for the school magazine. Вай барои мачаллаи мактаб хикоя навишт. 2) шухй, латифа; 3) таърихча, таърих: It was а sad story. Ин таърихчаи гамангезе буд. 4) собика, тархи достон, риштаи достон, гузориш, шарх; 5) гуфт. дуруг, афсона; 6) амер, storey; 2. v достонсарой кардан, достон гуфтан, бо баёнй ширин гуфтан, киссагуй кардан. story II ['sto:n] п (pl stories) табака, ошёна. story-book ['sto:ribuk] п китоби достонхо/ афсонахо, афсонахо, достоннома (хусусан ба- рои кудакон). story-teller ['sto:ri,tela] п 1) достонсаро, достонгуй, рови, гуянда, афсонагуй, киссахон, киссагуй, муаллифи накл, ривояткунанда; 2) гуфт. дуругчй, дуруггуй. stout [staut] а 1) далер, диловар, бебок, нотарс; 2) тануманд, тахамтан, неруманд, ландахур: a stout boy бачаи тануманд; 3) сахт, махкам, мустахкам, устувор' stout resistance мукобилияти сахт; stout shoes пойафзоли мустахкам; 4) мац. магрур, такаббур. stove I [stouv] п танур, оташдон, хурокпаз, чои хурокпазй, бухорй.
- 796 - stove________________________________________ stove II [stouv] past ea p.p. аз stave. stow ['stou] v 1) бастабандй ва анбор карцан, чидан: stow the books cn the shelf китобхоро болои раф чидан; 2) бср кардан, пур кардан (бо чиз^ои басташуда); stow away а) пинхон кардан, нихон кардан/ шудан, махфуз кардан; б) курхурй кардан, то хурхура хурдан/ нушидан. stowage ['stouidy] а 1) дар анборгузорй, таихамчинй, нигохдорй дар анбор; 2) махалли анбор кардан, анбор; 3) боркунй (киштй); 3) хар чизи анборшуда ё нахуфта. stowaway I'stouawei] п мусофири бебилет, мусофири кочок, мусофири махфй (дар киштй). straddle ['strasdlj v 1) бо пойхои куп'ода ис- тодан, хар ду пойро дар як тараф гузоштан (мисли аспсавори ё дучархасаворй), кушод- кушод рох рафтан, савора нишастан: to straddle a horse ба асп нишастан; 2) пойхоро аз хам кушодан, пойхоро васеъ кушодан/ боз кардан; 3) харду тарафро дастгирй кардан, бетараф мондан, сугирй накардан. straddle-hack [straed.baak] adv бо пойхои кушод. strafe [stra:f] п 1) амер, бомбаборонкунй, зер оташ карордихй; 2) чазо, сазо, 2. v 1) зери огаш гирифтан, бомбаборон кардан; 2) хакорат кардан, дашном додан; straggle ['straegl] v 1 > кафо/ акиб/ мондан, чудо шудан; 2) пароканда шудан, тит/ паре- шон шудан. straggler ['strasgla] и 1) амер, саобози акибмонда; 2) дарбадгр, сарсарй, дайду, са- калту. straight [streit] 1. а 1) реет, мустаким: The road was straight. Pox рост буд. 2) росткавл. рост, бепарда, дуруст: Ke gave a straight an- swer to rny question. Вай ба саволи ман рост (бепарда) чавоб дод. 3) кобили эътимод. кобили итминон, вокей, мубтанй; 4) мураттаб, муназзам, сроста: to put a room straight хонаро ороста кардан; 5) хочис, беоб. бемахчут: 2. adv 1) ростока, мустакиман: The road went straight for three miles. Ба масофаи се мил рох рост мерафт. 2) якбора: Не went straight to bed Вай якбора хоб рафт 3) вичдонан, со дикона; go straight бо рохи рост рафган: put sth straight дуруст кардан, ба тартиб овар- дан, мураттаб кардан: Не tried to put his desk straight. Кушиш кард, ки мизи хатнавпеиаш- ро мураттаб созад. straight away/ off фавргн, мустакиман; straight from the horse’s mouth чизи тозаистехсолшуда, кавин, straight out бепардапушй. рСйрост. straighten ['streitn] v 1) рост кардан, дуруст кардан, коим кардан; 2) рост шудан, дуруст шудан, коим шудан; танзим кардан. straightforward ['streit'fo:w9d] а 1) рост, мустаким; 2) содик, роств.авл, ростгу, дурусткор. strain 1 [stremj 1. п 1 ) кашиш, кашидагй: The горе broke undei the strain. Ресмон аз кашиш канда шуд. 2) фишор: Her head aches from nervous strain. Аз фишори асаб сараш дард мекунад. 3) шаклди гаркун й, тагйири шакл; 2. v 1) par кандан: The runner strained his leg. Варзишгар раги пояшро канд. 2) зур задан, кушиши зиёд кардан, талош кардан, кушидан, фишор овардан. Не strained his eyes but could not see anything. Вай кушиши зиёде кард, аммо хеч чиз иадид. 3) кашидан, дорой кашиш кардан; 4) осеб расондан, садама задан; 5) соф кардан, полудан, безидан, пар- вехтан; 6) галат маънидод кардан, тахриф кардан, галат шарх додан; 7) тех. андоза ё шакли чизеро иваз кардан, дигардией кардан (тахти фишор ва <*.). strain II [sirein] п 1) асл. нажод, насаб, ба- ромад, пайдоиш; 2) (од. pl) мус. китъаи мусики, тарона, оханг, нагма, наво, савт; 3) услуб, равиш, тарз, сабк (нушк); 4) китъаи шеър; 5) майл. хавас, рагбат. шавк, мехр; 6) хислати ирей, вижагии мондагй. strained [stremd] 1. pan вар. р. аз strain 2. 2. 1) таранг, тира: strained relations равобити тира; 2) софшуда. полидашуда; 3) гайритабий, сохта. сунъй: strained cordiality самимияти сохта. strainer ['strein?] п парвезин, софй, мубез, элак, галбер strait [streit] 1. п (pl) 1) борика, танга, борикаи замин, гарлана, гулугох: the Strait(s) of Dover Гарданаи Па де-Кале; 2) (од. pt) тангно, дар тангно, тангй, гирифторй, тангцаетй, хангома. душворй: Now that his father has lost his job, they are in serious straits Акнун ки па цараш аз кор ронда шуд, онхо дар тангй мебошанд. 3) фишор, душворй, тангй, мухточй; 2. а тан!, борик; душвор, сахт, шадид. straiten ['streitn] v борик ва танг кардан, танг д^хтан, махдуд карцан; in straitened circumstances дар мазикаи молй, дар шароити сахт, дар ахволи танг. strait-laced f'streitleist] а сахтгир, сахтмуо- мила, бетокат (дар маеъалауои ахлокй). strand I [strand] 1. п сохил, капор, лаб, за- мини канопи дарё, канора; 2. v 1) ба pei нишастан ё шинондан (киштй); 2) гуфт. ба холати ногувор моно- ндан, дар шароити сахт касеро тарк кардан. strar.d II [straend] п 1) тор ixap яке аз торной муй, таноб, ресмон ва а.); 2) кабзаи муй, халкаи муй. дастаи муй, як даст муй, як милла муй; 3)
мац. нишонахои хислат. stranded ['strcendid] al) дар мазикаи моли, дар шароити сахт; 2) такшуда; 3) саргардон strange ['stremdj] а 1) бегона, ачнабй, бурунмарзй, хоричй, ношинос, гариб: Не stood in a strange street. Вай дар кучаи ноши- нос меистод. 2) ачиб, шигифт, шигарф ши- гифтангез, ачоиб ва гароиб, гайриодй: What а strange idea! Чй акддаи ачибе! I am strange to it. Бо он шинос нестам. Strange to say. Тааччубовар аст ки... stranger ['stremd^a] и 1) ачнабй, бегона, хоричй, бурунмарзй, гариб: I am a stranger here. Ман дар ин чо бегона хаста м. 2) шахси бегона, ношинос: Не is a perfect stranger to me. Он шахе барои ман тамоман бегона аст. strangle ['straejjgl] v 1) гулуи касеро фигаур- дан/ хафа кардан, бугй кардан: Не strangled her with her own scarf. Бо руймоли худаш уро бугй кард. 2) мац. саркуб кардан, фур? ни- шондан: to strangle free speech озодии суханро фуру нишондан; 3) хафа шудан. stranglehold ['strae rjglliould] п 1) хафакунй, бугикунй; 2) махдудият. тангно; 3) василаи фишор. strangulation [,straer)gu'leijh| п 1) хафакунй, бугикунй; 2) тиб. пучидан, чимдй кардан. strap [strap] 1. и 1) банд, банди чармй, тасмаи филизй, таноб; 2) камарбанд, тасма; 2. v 1) бо тасма бастан, бо тасма нигох доштан, бо тасма махкам кардан, тасмапеч кардан; 2) тозиёна задан (бо тасма ё камар- банд) задан; 3) тез кардан (бо тасмаи чармин тегро). straphanger ['straep,haeija] п гуфт. мусофи- ри истода (дар автобус ваг.). strapping ['stracpitj] а гуфт. кадбаланд, тахамтан, пилтан, пилпайкар, баланд, каддароз. strata ['streito] п pl аз stratum. stratagem ['strtetidgam] n хилаи _\арсй, хила, найранг: Не devised a startagem. У хилае фикр карда баровард. strategic(al) [stra'ti:d3ikol)] а стратега, стратечик, размтадбир. strategist ['straetidjist] п сипахсолор, лаш- каркаш, лашкароро, размтадбиргар, стратег. strategy ['straetidji] п 1) стратегия, размтабдир, фанни тадбири чангй. лашкаророй, санъати чанг; 2) сиёсаг, тадбир. stratification [,strsetifi'keijn] п геол. чинабандй, лойабандй; 2) кдбатбандй. табакабандй, кишрбандй; 3) чинашудагй, лойа-лойашудагй, чандтабака шудагй. stratify ['strsettfat] v кабат-кабат чида шу- дан, лойа-лойа шудан/ кардан, чина-чина шудан/ кардан, кишрбандй шудан/ кардан. Stratford-on-Avon ['stratfadon'eivn] п Страт-форд-он-Эйвон (шауре дар Англия, ки - 797 - stream дар он цо У. Шекспир таваллуд шудааст). steal ochamher ['strasLOU.lfacmba] п барокаме- ра (дастгоу). stratosphere ['streitausfio] п стратосфера. stratum ['streitom] п (pl strata) 1) геол, чина, лойа, кабат. табака, кишр; 2) мац. табака, кишр (цомеа): the upper stratum of the society кишри болоии чомеа. straw [sirs] 1. n 1) кох, xac: to catch at a straw мац. ба xac часпидан; 2) кулохи аз кох бофташуда; 3) най (барои нушидан)', 4) хар чизи беарзиш, ночиз, гоз: His opinion is not worth a straw. Акидаи у ба як пули сиёх намеарзад. a man of the straw мац. хасак, шахси беютимод; a straw in the wind ишора; grasp/ clutch/ catch at a straw ба хар даре задан; It is the last straw that breaks the camel's back. Зарб. ~ Шутур бо злак лангид; Корд ба усту- хон расид. not to care a straw аслан ахамият надодан; not to worth a straw ба xac намеарзад, the last straw каграи охирин; 2. а кэхй, хасин, аз кох бофташуда, пахолй. strawberry ['stro:ban] п (pl strawberries) шахтути заминй (мева ва дарахт). straw-coloured ['stro:k?dad] а зардранг, зард- гомранг, кох ранг. stray [strei] 1. п 1) кодаки гумшуда; 2) чоквари бесохиб/ гумгашта; 3) чонвари аз гала кафомонда; 4) pl гур-гур, халалхои мавч урадио ва г. ); 2. а 1) озора, саргардон, гумгашта, волгард (хусусан хайвонй хонагй)'. A stray dog followed me home. Саги овора) ард то хона аз пасам омад. 2) ногахонй; 3) бехона: 4) часта ва гурехта, бемаънй: stray thoughts фикрхои часта ва гурехта; 3. v 1) хорич шудан, гумрох шудан (аз рохи худ ё jwvfdyd), вол гаштан, саргардон шудан, овора гаштан, бо рохи хато рафтан, гум задан, чудо шудан (аз гала, гурух, ва г.): They strayed from the road. Онхо рохгум заданд. 2) мач. мунхариф шудан, дур шудан (аз мавзуъ), качрох шудан: Do not stray from the topic. Аз мавзуъ дур нашавед. 3) бедиккатй кардан, ба сахрой Карбало рафтан (дармавзре). streak [stri:k] 1. п 1) хат, на вора, par: red and blue streaks of the marble хатхои сурх ва кабуди мармар; 2) шуои нур, барк, дурахшиш- 3) хис- лат, вижагй, par, гароиш, тамоюл, майл: Не has a jealouse streak. У хислати бадрашкй до- рад. 2. v рах/ хат кашидан, рах/ хат доштан. streaky [’stri:ki] a (streakier, streakiest) 1) рахдор, рагдор, pax-pax; 2) варак-варак, варакин. stream [stri:m] 1. п 1) нахр. руд. чуй, чУйбор: They crossed several streams. Онхо аз якчанд нахрчахо гузаштанд. 2) сел, зан чира, корвони
streamer - 798 - тулонй (инч. мач.): a mountain stream сели кухй, a stream of cars сели мошинхо; 3) чараён, вазиш, обгашт (инч. мау.): to go against the stream ба мукобили чараён шино кардан; go up stream бо самти чараён боло рафта п; go down stream бо самти чараен поён рафтан, 2. v I) равон шудан, чорй шудан, рехтан, мисли чуй/ сел чорй шудан, берун додан: Tears streamed from her eyes. Аз чашмонаш ашк мисли сел мерехт. 2) харакат кардан, такой хурдан, алвонч хурдан, чупбидан: Her hair streamed in the wind. Муйхояш аз таъсири шамол такой мехУрданд. streamer ['strrrnp] п 1) парчами борики яа- вормонанд, диравш, иавори дароз ва рангини овехта; 2) амер. жар. номи сарма кола (ки тамоми сахифаро дарбар мегирад); 3) шуои нур, ки аз уфок ба боло битобанд, нурсутун. streamlet ['stri:mlit] п чуй, чуйбор, дарёча, сойча. борикоб streamline ['strimlam] 1. п равиш, хат (харакати уараёни раво): 2) хаволагжй, облагжй; 2. а хаволагж, облагж; 3. v 1) облагж кардан, хаволагж кардан (баданй хавопаймо ё автомобилро); 2) амер. тезонидан, такмил додан: to streamline pro- duction procedures низоми истехсотстро так- мил додан. streamlined ['strhmlaird] а басомон, сода ва дилписанд, гар ва тамиз. streamliner ['stri:mlamo] п автомобили шакли гагжанда дошта. street [stri:t] п 1) куча, хиёбон: Rudaki Street Хиёбони Рудакй; main street кучаи асосй; side street кучаи пиёдагард; 2) мац. (од. pl) 1) мардум, авом, хамагон; 2) махаллаи факирон, гадомахалла: street arab бачаи волгард, овора. кудакй кучагй. streetcar ['stri: tka:] п амер, трамвай, strength [strerjQ] п 1) кувзат, кувва, кудрат, неру, тавоной. strength of the mind кудрати pyx; the strength of character кудрати сират; to gather strength кувват чамъ кардан; 2) мустахкамй устуворй, сахтй: the strength of горе мустахкамии ресмон; 3) тех. муковимат: the strength of the materials муксвимати масолех; 4) сахтдонй, пойдерй; on the strength of бар мабнои, 5c датели, ба хотири, бинобар: I got tins job on the strength of your recomendation. Ин корро ба хотири тавсияномаи шумо ба даст овардам. strengthen [’strenOan] v таквият додан, неру бахшидан, таквият ёфтан, неру гирифтан, неруманд шудан, махкам кардан. strenuous ['strenjuos] а пуркушиш, неругир, пуртазиш: strenuous efforts кушишхои сахт. stress [sires] 1. п 1) фишор, ганит, кашиш, шиддат, холати сахтй ва фишор: mental stress шиддати фикр; under the stress of fear/ excite- ment дар зери фишори таре/ хаячон; 2) мау. ахамият That school lays stress on matnematics. Дар ин мактаб ахамияти махсус ба риёзиёт дода мешавад. 3) таъкид: to lay slress on a par- ticulai point нуктаи муайянро мавриди таъкид Карор додан; 2. v 1) таъкид кардан, ахамият додан: Не stressed the need foi understanding between na- tions. Вай зарурияти хусни тафохумро байни кишвархо таъкид кард. 2) гахти фишор карор додан, stretch Istretj] 1. п 1) кашиш, ёзиш: Не got up with a stretch and a yawn. Вай аз хоб езида, хамёза карда хест. 2) фосила, тул, давраи - зиндагй, давра, муддат, замон: They met again after a stretch of three yeais. Онх<> дар тули се сол боз вохурданд. 3) сарфачуй; 4) кашеонй, кашдорй; at a stretch бе танаффус, пай дар хам; 2. v 1) кашидан (худро), дароз кардан (даст ё по): Не stretched a rope between two trees. Rafi байни ду дарахт тор кашиц. 2) тул кашидан, дароз кашидан. дароз ба дароз хо- бидан ё хобондан: The forest stretched for miles along the road. Чднгал ба дарозии чандин мил кад-кади рох тул мекашид. 3) овехтан, каши- дан: to stretch wire сим кашидан; 4) густурда шудан/ кардан, идома доштан, расидан; 5) кашида шудан; 6) гулув кардан, тахриф кар- дан (маънои чизеро); 1) кушод шудан, фарох шудан (рома ва г.). Stretch you arm по further than your sleave will reach 1арб. ~ Ба курпаат нигох карда по дароз кун. stretched ['stretjt] а пахншуда, тулкашида. stretcher ['stretjo] и 1) занбар, тахти равон, тахги тошав; 2) кашанда, кашон. strew [stru:] v (strewed; strewn, strewed) 1) пошидан, афшондап. рехтан, пошондан; 2) афшонда шудан, пошонда шудан. strewn [strum] р.р аз strew. stricken [stnkn] 1. р.р аз strike II. 2. а 1) тирхурда. зарбатхурда, захмхурда; 2) шоир. шикаста (к,алб); 3) гуфт. солхурда, кухансол; 4) амер, хатзада, зудуда; 5) -зада: terror-stricken вохимазада; poverty-stricken факирзада, мусибатзада; stricken with fever варачазада. strict ['strikt] a 1) сахт, сахтгир, комил: а strict rather падарй сахтгир; to observe strict neutrality бетарафии комилро риоя кардан; 2) аник, дакик, мушаххас, равшан: a strict transla- tion тарчумаи аник. stricture ['striktjo] п pl 1) танкиди сахт, интикод, махкумкунй, сарзаниш; 2) тиб. тангшавй, тангй (мауроу).
-799 stridden ['stndnj/л p. аз stride 2. stride [straid] 1. n гом/ кадам {калон): He reached the door in one stride. Ьо як кадам ба назди дар расид. 2) pl дастовардхо; make great strides пешрафти бузург карцан, ба дастовардхои бузург ноил шудан; take sth in one’stride бидуни кушиши зиёд кореро андом додан. 2. v (strode; stridden) гом задан, гоми ба- ланд бардоштан, калон-калон кадам задан: Нс strode over the stream. Аз болои дуй гом зад. strident ['straidntj а сахт, тунд, гушхарош, нофорам, гичирросй, гард (садо). strife Fstraif] п (бо ф. шак. тануо истиёюда мегардад): ситез, ситеза, низоъ, даъво, задухурд, чидду дахд, кушиш, кашмакаш, мубориза: political strife кашмакашхои сиёсй. strike I [straik] v (struck; struck, stricken) 1) задан, куфтан, зарба задан, кубидан: I struck him in self-defence. Барои худмудофиа уро задам. 2) сикка задан; 3) неш задан, газидан (мор), хамла кардан (паланг ва г.): the tiger was ready to strike палаш ба хамла кардан тайёр буд; 4) занг задан, эълон кардан, ба садо даромадан (соат}: The clock struck ten. Соат зангй дахро зад. 5) ба хайрат андохтан: Не was struck by her beauty. Зебоии он зан уро ба хайрат андохт. 6) ба cap задан, ба зехн омадан, ба фикр расидан: How did that idea strike you? Ин фикр чй хел ба саратон омад? 7) ба чашм хурдан, ба назар расидан, чалби таваччух кардан; 8) фуровардан (парчамро), таслим шудан; 9) чамъбаст кардан; 10) бастан (ауднома): 11) бархурдан, зада шудан, дакка хурдан (ба чизе)', 12) реша давондан; 13) дучор кардан/ шудан (беморй ва г.); 14) ба гуш раси- дан/ хурдан; strike a blow for зарба задан; strike a match гугирд задан; strike aside зада дур кардан, рад кардан, гар- дондан; strike back зарбаи чавобй задан; strike down аз по галтондан, бехуш кардан; strike off бурида партофтан, ботил кардан, нобуд кардан, чоп кардан; strike out ха г задан, кур кардан; strike through пурра хат задан; strike up огоз кардан, шуруъ кардан; strike upon афти ;ан (равшанй), расидан (овоз); Strike while the iron is hot. Зарб. ~ To фурсат боки аст, корро анчом бидех. То танур дог аст, нонро часпон. within striking distance дар масофаи дастрас (барои уамча), дар фосилаи наздик (барои дастёбй), strike II [straik] 1. п 1) корпартой, коршиканй, эътисоб; The miners’ strike lasted a month. Корнартоии накбканон як мох да- striP вом кард. 2) бозёфт, кашф, комёбй/ кашфи ногахонии чизе (тилло, нафт ва г.): lucky strike бозёфти хушбахтона; all-out strike корнартоии умумй; be on str ike корпартой кардан, эътисоб кардан; general strike корнартоии умумй; go on strike корпартой эълон кардан; sit down strike, stay-in strike корнартоии италиявй (нишаста); 2. v 1) корпартой кардан, эътисоб кардан, даст аз кор кашидан, корпартой эълон кардан (ба нишони эътироз): The workers were striking for higher pay. Коргарон барои баланд бар- доштани музди мехнат корпартой мекарданд. 2) кашф кардан, ёфтан (нафт ва г.). strikebreaker ['straik,breika] п коргари эътисобшикан. striker ['straika] п 1) зананда, путкзан, кубапда, шогирди охангар; 2) шахей корпэр- тофта, эътисобгар, эътисобкунанда, коршикан striking | 'straik ir]] 1. pres. р. аз strike I ва II 2. 2. а барчаста, кобили таваччух, чолиб, ачиб: a striking idea акидаи кобили таваччух. string [strip] 1. п 1) ресмон, ришта, чах: а ball of string тубчаи нах; 2) банд, нефа: shoe- string банди кафш; 3) ришта, рациф, занчира, силсила, корвои: a string of pearls як ришта марворид; a string of victories силсилаи пирузихо; 4) даста, гурух; • 5) сим, тор: the strings of a sitar симхои ситор; the strings of a rubob торхои рубоб; a string band оркестри созхои тори; 6) силсила, катор, саф: a long string of tourists сафи дарозй сайёхон; 2. v (strung) 1) зилдор/ тордор кардан, сим/ тор андохтан; 2) ба ресмон/ ришта кашидан, нах кардан: string pearls марворид ба ришта кашидан; 3) таранг кардан, чур кардан, тан- зим кардан (торуоро, симуоро); 4) овехтан, бастан, кашидан; 5) асабй кардан, асабхоро таранг кардан. stringed [striijd] а тори, симй: stringed in- struments асбобхои торй. stringency ['strindjsnsi] п (pl stringencies) сахтгирй, чидцият, катъият. stringent ['strmdjant] а 1) котеъ, шадид, сахт, катъй, аник, дакик; 2) дучори камбуди пул дар гардиш. stringy ['sirup] a (stringier, stringiest) 1) рес- монсон, нахмонанд; 2) дароз ва борик; strip I [strip] 1. п pax, хат Не cut the paper into strips one inch wide. Вай когазро бо ва- сеъгии як инч рах-рах бурид. 2. v (stripped; stripping) 1) кандан, варовардан (пуст ва г): Elephants strip the leaves from trees. Филхо баргхоро аз дарахтон мекананд. 2) кашидан (либос), барахна кардан/ шудан, лахт кардан/ шудан, урён кардан/
strip шудан (инч. strip off»: не strippea off his clothes and jumped into the lake. Либосхояшро кашида ба кул парид. 3) махрум кардан, халъ кардан, гирифтан: The king was striped off all his powers. Шохро аз тамоми кудраташ махрум карданд. strip II [strip] п тика, борика, ришга, тасма, кигъа (борик ва дароз): a strip of paper як пораи когаз. stripe [stralp] п 1) навора, тасма, хат, бори- ка, pax-pax: a tiger's black stripes рах-раххои сиёхи паланг; a striped Hag парчами рахдор; 2) порчаи рах-рах; 3) навъ, гуна, кием, табака; 4) pl рупуши рах рахи зиндониён; of every stripe хархепа, гуногун. striped [straipt] a pax, top, pax-pax stripling ['stnpliijj n навчавон, наврас, на- враста. strip tease [,strip'ti:z] n стриптиз, барахнасозии т адричй, ракси барахна. strive [straivj v (strove; striven) 1) кушиш кардан, кушидан, талош кардан, чидду чахд кардан (for - барои): They strove fot victory. Онхо барои галаба кушиш карданд. 2) мубо- риза бурдан, чангидан, ситеза кардан, сите- зидан, кашмакашй кардан (against - ба мукрбшш): They strove against oppression. Онхо ба мукобили асорат мубориза мебур- данд. 3) ракобат кардан; striven ['strivn] p. p. аз strive. strivings ['straivnjz] n pl кушишхо. strode [stroud] past аз stride 2. stroke I [strouk] n 1) зарба, зарб, такона, кубиш, куб: the stroke of a hammer зарбаи путк; a sun stroke таъсири офтсб; 2) руйдоди ногахонй, рухдод; 3) тиб. хамла, сакта; 4) харакат (даст ё пой), такой (какот, бол): With a stroke of its wings the bird flew away. Паран- да канотхояшро такой деда парид. 5) садои зарба, занг (соат): The stroke of the clock woke me up. Занги соат маро бедор кард. at one stroke бо як зарба, якбора, якч.о; keep stroke ба таври хамоханг амал кардан. stroke II [strouk] 1. п навозиши даст, молиш; 2. v молидан, навозит кардан (бо нармй ё мухаббат), собидан: The chilcren stroked the cat. Кудакон гурбаро навозит мекарданд. stroke one’s fur the wrong way касеро ба кахру газаб овардан; stroke down тассало додан, таскин додан. stroll [stroul] 1. и сайру гашт, кадамзанй, парсазанй: They went for a stroll in the park. Онхо барон сайру гашт ба бог рафтанд. 2. v сайругашт кардан, кадам задан: People strolled in the square. Мардум дар май- дон сайругашт мекард. stroller [stroula] а 1) волгард; 2) сайёр, айёр, дар гардиш. -800- strong (strorjj 1. а 1) бокувват, неруманд, тахамтан, кавй, пурзур: strong hands дастони бокувват; a strong горе ресмони сахт; She is quite strong again. Боз хеле бокувват шудааст (пас аз касалй). 2) мустахкам, махкам, сахт, зиёд, матин: strong walls деворхои мустахкам, a strong supporter тарафдори матин. 3) кавй, тунд, тализ (хурок, бу ва г.): strong coffee кахваи кавй; a strong smell буи тунд; 2. adv 11 сахт, чиддан, кавиан; 2) валерона, часурона; strong-box ['strorjboks] п сейф, сандуки оханин. stronghold ['strorjhould] п 1) калъа, кадъаи низоми, сангар, махалли мустахкам. паногох; 2) пойгох, махалли мутамарказ (пайравони акрда ё кеши махсус): stronghold of the faith пойгохи мазхаб. strong room ['stropruim] n утоки амн ва амон (барои нигохдории пул ё цавохират). strontium ['stronjiam] п хим. стронтиум. strop |'strop] 1. п тасмаи чармин (барои тез кардани паку, тег еа а.); 2. v тез кардан (покуро). strophe ['stroufi] п 1) банди касида; 2) банд, китъа. strove [strouv] past аз strive. struck [51глк]д<ш ва р. р. аз strike I ва II2. structural ['stiAktforol] а 1) сохти, сохторй, таркибй, таркиб; 2) сохтмонй. structure ['strxktfa] 1. п 1) сохт, сохтор, тар- киб: social structure сохти ичгнмой; 2) иморат, бино, сохтмон: The new bridge is a structure made of steel. Купруки нав сохтмоне аст аз пулод. 2. v сохтан, созмон додан, сохтмон кардан. struggle I'strxgl] 1. п 1) мубориза, даргирй, ситеза: a political struggle муборизаи сиёсй; 2) талош, такопу, чолиш, кашокашй, кашмакашй: struggle to earn living талош барои ба даст овардани маош; 2. v 1) мубориза бурдан, даст ба гиребон шудан, чангидан. даргир шудан бо: to struggle for justice барои адолат мубориза бурдан. 2) кушиш кардан, харакат кардан, талош кардан, пайкорй кардан, такопу кардан: She struggled to keep back the tears. Хонум харакат кард ашкхояшро нигох дорад. strum [strлт] 1. л тинг-тинг, диринг-диринг, оханги навохтан; 2. v тинг-тинг кардан, навохтан (одатан охиста ё ноухдабароёна). strung [sirAng] past ва p.p. аз string 2. strut I [strAt] 1. n чавлон, хиромиш, худнамой, худписандй; 2. v магрурона рох рафтан, чавлон задан, худнамой/ худписандй кардан (мисли хурус ва ё одами магрур). stryclmine(e) ['stnknim] п стрикнин (дору).
-801 - stumble stub {stAbiy i/n iy танаи дарахт (ки шоху барги онро буридаанд); 2) тах, пасмондаи па- пирос/ сигарет; 3) баромадагй, барчастагй, шикастпора, тикка; 4) калами сарпахн; 5) пасмондаи решай дандон; 2. v 1) решакан кардан, аз реша кардан, аз тах кандан; 2) аз бун задан (дарахт), аз бинч буридан (тавре, ки кунда дар замин боцй мо- над); 3) аз кунда пок кардан (заминро). stubble [stxbl] п кохбун, сокаи дар замин монда (пас аз дарави гандум ва а.); 2) риш, риши расида. stubborn ['stxban] а 1) худсар, сарсахт, як- рав; Don’t be stubborn! Худсар набош! 2) сахт, беамон, пайгир: They offered a stubborn resis- tance. Онхо ракобати сахт нишон доданд. stubbornly ['stxbanh] adv худсарона; пайги- рона. stubbornness ['stxbams] п якравй, худсарй, сахтсарй, матонат. stubby ['stxbi] a (stubbier, stubbiest) 1) пушида аз кунда ва танаи дарахт, пушида аз кохбун; 2) забар ва кутох. stucco ['stxkou] 1. п андова, рукорй; 2. v андова кардан, рукорй кардан. stuck [stxk] past ва р. р. аз stick II. stuck-up PstAk'xp] а гуфт. худписанд, хавобаланд, магрур. stud I [stxd] 1. п 1) тугма, бандак, гулмех, каппа, мех бо сари калон; 2) тугмаи саридаст, тугмаи дусар; 2. v мех задан, каппадор кардан, бо гулмех ростан, нишон кардан. stud II [stxd] п парваришгох/ корхонаи парвариши аспхои зотй; аспхои зотй. stud-book ['stxdbuk] п китоби сабти сулола/ насаб/ шачараи аспхо ва сагхои зотй. student ['stju:dont] п 1) донишчуй, донишомуз, шогирд, мухассил: Не is a medical student. Вай донишчуи тиб аст. 2) донишомуз, пажухишгар, мухаккик, чуё (of sth - чизе): She is a student of psychology. Вай психологияро меомузад. stud-farm ['stxdfa:m] и корхонаи асппарварй. stud-horse ['stxdho:s] п аспи нари тухмй, аспи нари зотй/ кабилагй. studied ['stxdid] 1. ниг. study 2. 2. а 1) баррасй шуда, мутолиашуда, анде- шидашуда, мулохизашуда, санчида: a studied reply посухи санчида; 2) аз касд, хоста: studied insult тахкири хоста; 3) омухта, тахсилкарда, босавод, фозил, хонда, маълумотдор. studies ['stxdiz] ниг. study 1. ва 2. studio ['stju:diou] п утоки кор, коргох, кор- хона, хунаркада, хунаргох. studious ['stju:di8sj а 1) богайрат, сергайрат, бо чидду чахд; 2) ба илм бандбуда. study ['stxdi] 1. п (pl studies) 1) тахсил, му- толиа, Баррасй, омУзиш, пажухиш, тахкик: tEe study of mathematics омузиши риёзиёт; make а careful study of the problem омузиши бодиккати масъала; 2) (р/)дарс, омузиш, тахсил, ёдгирй: Не wanted to continue his musi- cal studies. Вай хост дарсхои мусикиашро да- вом дихад. 3) риштаи тахсил, шохаи илмй, дониши мушаххас, мавзуи мавриди мутолиа; 4) дафтар, дафтари корй, дафтари мутолиа, утоки кор: You’ll find him in his study. Вайро дар дафтари кориаш меёбед. 5) кушиш, чидду чахд. in a brown study гарки хаёлот шуда, гарки ан- деша; 2. v (studies; studied) 1) мутолиа кардан, хондан, омухтан, баррасй кардан, тахкик кардан: They studied the map for a long time. Онхо харитаро дуру дароз омухтанд. 2) тахсил кардан, даре хондан, омухтан, омузиш дидан: Не studies English language. Вай забони англисй меомузад. Не studies hard. Вай мутта- сил меомузад. 3) кушидан, саъй кардан; study for the bar тахсили хукук кардан, дарси хукук хондан; study hall утоки мутолиа, толори мутолиа; study out дар натичаи мутолиа муайян кардан; stydy up ба имтихон тайёрй дидан. stuff [stAf] 1. п 1) чиз, модда, масолех: What stuff is it made of? Ин аз чй чиз сохта шудааст? 2) чиз, чизхо, асбобу олот, мутааликот: What is this stuff? Ин чй чизе аст? Ин чист? 3) хурданй, хурок, гизо: What’s that stuff you’re eating? Чй гизое хурда истодаед? 4) маколаи рузнома ё мачалла; 5) хайати кормандон; 6) матоъ, порча (хусусан пашмин); 7) дорУ; 8) хурданй, хурок; 9) амер. гуфт. маводи мухад- дир; 2. v 1) пур кардан, тапондан (бо чизе), ги- рифтан, бастан (мауро ва г.): She stuffed the trunk with old clothing. Вай сандукро бо нушокй кухна пур кард. 2) пуст кардан, пусти чонварро бо кох пур кардан; 3) даровардан, тиккондан, ба зур гунчондан; 4) харисона хурок хурдан, пурхурй кардан. Stuff today and starve tomorrow. Зарб. ~ Рузгор оинаро мухточи хокистар кунад. stuffing ['stAfirj] п 1) моддае, ки бо он чизеро пур мекунанд (бозича^о ва г.); 2) сабзавот ва маводи дигар, ки хангоми пухтани мург, гушт ва г. дар дохилии он гузошта мешавад. stuffy [’stAfi] a (stuffier; stuffiest) 1) дилтан- гкунанда, бадбу, гализ (%аво ва г.): stuffy food хуроки талх; 2) гирифта, баста (бинй): a stuffy nose бинии гирифта. stultify ['stxltifai] v ахмакона чилва додан, пуч нишон додан, бемаънй нишон додан, мас- хара кардан, мазок кардан/ кунондан. stumble ['stxmbl] 1. п 1) душворй, дармондагй, халал, монеа; 2) лакнат; 3) хато,
stumbling-block _ _______________ лагжиш; 4) гунох, гумрохй; 2. v 1) бархурдан, лагжидан (over - бо чизе): Не stumbled over a stone and fell. Вай ба санг бархурда галтид. 2) дармондан (уангоми суханронй ва г.): Не stumbled through his les- son. Вай хангоми чавоб додани дарсхо дар- мемонд. 3) сахв кардан, иштибох кардан, ха- то кардан; 4) гумрох шудан, ба вартаи фасод афтодан; 5) лангон-лангон рафтан, афтон ва хезон рафтан; 6) пстпо задан; 7) геч кардан, сардаргум кардан. stumble across/ against ногахон ба чизе бархурдан; stumble along пешпохурда рох рафтан; stumble upon бархурдан бо чизе. stumbling-block ['stAmbhpblok] п монеъ, по- гир, мушкили сари рох; сабаби сукут. stump [stAmp] 1. п 1) бех/ кундаи дарахт, беху бун (ки пас аз буридани дарахт дар замин мемонад); 2) хар чизи монанди бехи дарахт, решай дандон, тахдум, буни дум; 3) садои по (хусусан агар вазнин бошад), гоми сангин/ пурсадо; 4) гуфт. pl похо: to stir one's stumps чунбидан, тез харакат кардан; 2. v 1) аз бех буридан, бункан кардан; 2) лангида-лангида рох гаштан, гоми сангин бардоштан, бо гомхои сангин рох рафтан; 3) амер, сафар кардан ва хар чо нутки сиёсй кардан; to be on the stump ташвик кардан; 4) варз. аз бозй баромадан; stump up жар. пул додан, бо пули накд пар- дохтан. up a stump геч, дар вазъияти ногувор. stumpy [stAinpi] a (stumpier, stumpiest) кун- дамонанд, кутох ва кулфат. stun [siап] v (stunned; stunning) 1) бехуш кардан, аз хуш бурдан, мадхуш кардан, бехис кардан (масалан бо зарба); 2) гич кардан, дар хайрат мондан, хайратзада кардан: The news stunned him. Хабар уро хайратзада кард. stung [stAij] past ва р. р. аз sting 2. stunk [stAijk] past ва p. p. аз stink 2. stunner ['stxns] n чаззоб, гиро, гедкунанда (шахе): She is a stunner. У духтари (зани) даззоб аст. stunning ['stAnirjJ а дилфиреб, гарангку- нанда, мадхушкунанда, хайратовар, хайратангез, ачиб, тааччубовар. мафтунку нанда. stunt I [stxnt] 1. п кутала, камрушд, хар чи- зи рушднакарда; 2. v чилави рушд/ пешрафти чизеро гирифтан, боздоштан (аз афзоиш ва г.): The war stunted the development of the country. Ч,анг рушди кишварро боздошт. stunt II [stxnt] 1. n хунарнамой, кори намоиши, ширинкорй, чашмбандй, найранг, хила, фокус. 2. v хунарнамой кардан, корнамой кар- дан, ширинкорй кардан; stunted ['stAiitid] а кадпаст, кутохкад. пака- на, кутохкомат. stupe I [stju:p] п компрссси оби гарм, хавлаи дог ва тар. stupe II [stju:p] п гуфт. одами ахмак. stupefaction [,stju:pi'fekjn] п карахтй, шахй, моту махбут, гечй, гарангй. stupefy ['stju:pifai] v 1) манг кардан, геч карцан, заиф/ сует/ камкувват кардан; 2) мутахаййир кардан, ба хайрат овардан, сар- гашта кардан: I was stupefied by what I read. Он чизе, ки хондам, маро ба хайрат овард. stupendous [stju:'pendas] а бузург, азим, хайратангез, хайратовар, шигифтангез, ачоиб. stupid ['stju:pid] а кундзехн, ахмак, камхуш, деромуз, пахма. stupidity [stju:'piditi] п (pl stupidities) ахмакй, аблахй, бефаросатй, камхушй; сухан ва ё ама- ли ахмакона. stupor ['stju:pa] п карахтй, шахй, мангй, бехушй, мадхушй, аз худ бехудй (бар асраи зарбаи рууй, маводи мухаддир ва г.). sturdy ['sto:di] a (sturdier; sturdiest) неруманд, тануманд, кавй, пуртокат. sturgeon ['sta:djan] п тосмохй, мохии тос. stutter [’stAta] 1. п лакнати забои, сакавй; 2. v бо лакнат харф задан, лакнат доштан. stutterer ['stAtara] а алкан, сакав, забонги- рифта. sty I [staij п 1) хукхона, огили хук; 2) хар чои касиф. sty II [star] п тиб. гулн мича, гумича, говмича (чашм). style [stall] 1. п 1) сабк, шева, равиш, тарз, услуб: modern style сабки чадид; I don’t like his style of acting Ба ман услуби бозии вай маъкул нест. 2) лахн. тарзи гуфтор: lie spoke in a style of a master. У бо лахни арбоб сухан мекард. 3) муд, боби руз, равиш, равиши ичро ё анчом: Clothing styles change rapidly. Равиши нушока бо суръат тагйир меёбад. 4) лакаб, унвон, тар- зи фарёд кардани касе; 2. v номидан, лакаб додан, бо лакаб (бо ун- вон) пом бурдан, садо кардан, номи касеро хондан: A. pop singer who styles himself as Elvis Presley. Х,офизи мардумписанд, ки худро Ел- вис Пресли ном мебарад. stylish ['stailij'] а мудшуда. боби руз, муди руз, машхур, шухратёфта, овоза пайдокарда, оличаноб, шинам, хушнамо. stylistic ['staihstik] а вобаста ба сабк, аз на- зари сабк, сабкй, услубй. stylistics [stai'hstiks] и pl услубшиносй, сабкшиносй. suasion ['sweiyn] п таргиб, барангезиш, ташвик, бедорсозй. suave ['sweiv] а боадаб, боназокат, боэхтиром, некрафтор.
- 803 - submerged suavity psweeviti] n (pl suavities,) некрафторй, адаб, назокат. sub- [sxb] pref зер-: subcommittee зеркумита, subdivide таксим кардан. subaltern ['sxbltan] n афсари рутбаи поин. subcommittee ['sAbka,miti] n зеркумита. subconscious ['sAb'konfos] а рае. нимахушёр, беихтиёрона, бешуурона, гайриихтиёрй. subcontinent [sAb'kontmont] n нимчазира: Indian Subcontinent Нимчазираи Х,индустон. subdivide [,SAbdi'vaid] v 1) таксим/ хисса кардан, бахш кардан, резабахш кардан; 2) ба китъахои хурдтар таксим кардан, чандпора кардан (замин ваг.). subdivision [,SAbd'ivijn] п зербахш, зербахшсозй, кисмат, чузъ, бахш; харб. кисми Харбй. subdue [sab'dju:] v маглуб кардан, аз пой даровардан, шикает додан: subdue the rebels шуришгаронро маглуб кардан; 2) мутеъ кар- дан, махор кардан, ром кардан, зери даст кардан, тахти ихтиёр даровардан: to subdue the wilful child кудаки худсарро махор кардан; 3) ором кардан, таскин додан, мулоим кар- дан; subdued voices овозхон пасткардашуда. subject 1. п ['sAbdjikt] 1) фан (шаълший), риштаи омузишй, шохаи мавриди тадрис, класс.1 History is his favourite subject. Таърих фанни дустдоштаи вай аст. 2) мавзуъ, мавзуи мутолиа; матлаб1 a historical subject мавзуи таърихй; to change the subject мавзеи сухбатро дигар кардан; 3) табъа, ахл, тобеъ, раият, шахрванд: Нс is a British subject. Вай раияти Британияи Кабир аст. 4) грам. мубтэдо. фоил: subject and predicate мубтадо ва хабар; 2. a ['sxbdgikt] 1) тобеъ, мутеъ, мухгоч: subject nations кишвархои тобеъ; 2) гирифтор, мубтало (to sth - ба чизе): Japan is subject to earthquakes. Чрпон мубталои заминларза мебошад. 3. v [sob'dgekt] 1) мутеъ кардан, тобеъ со- хтан, ром кардан, таслим кардан (to sth - чизе): to subject a country to sb’s rule кишварро ба хукмронии касе тобеъ капдан; 2) гирифтор/ мубтало/ дучор кардан (to sth - ба чизе): Не was subjected to severe punishment. Уро мубталои чазои сахт карданд. 3) пешниход кардан: Не subjected his plan to their consideration. Вай накшаи худро барои баррасии онхо пешниход кард. 4. adv ['sAbdjikt] ба шарте ки, агар. subjection [sab'dgekfn] п тобеият, фармонбардорй, мутеъсозй, зеридастсозй. subjective [sab'dyektiv] а 1) зехнй, фитрй: subjective factors омилхои зехнй; 2) шахей, Фардй, вобаста ба тарзи тафаккури шахе, бар асосй назарияи шахей: subjective impression бардошти шахей; 3) хаёлй: subjuctive reality вокейл гиУаелй;"?) грам. фоилй. subjectivity [,SAbdjek'trviti] п зехният, фит- рат, subject-matter [,SAbd3ik'maeta] п 1) мазмун, маъно, мундарича; 2) матлаби маврида бахс, мавзуъ, маводи мавриди таълим; сужет; 3) ХУК- мавзуи ахднома; 4) фал. субстантсия. subjoin ['sxdjom] v илова/ изофа/ зам кардан, боз андохтан, замима кардан, афзудан (дар поён). subjugate ['sAbdjugeit] v 1) тобеъ/ истило/ зердаст/ мутеъ кардан, тахти ихтиёр даровар- дан, итоат кунондан; 2) ром кардан, лачомпазир кардан, махор кардан: to subjugate a wild horse аспи вахширо ром кардан. subjugation LsAbdju'geijh] п тобеият, мутеъсозй, ромсозй, ромкунй, махоркунй; financial subjugation мутеъсозии молиявй. subjugator ['sxbdgugeita] и фотех, музаффар, голиб; ситамгар. subjunctive [sob'djAijktiv] 1. п грам. сигаи шартй-хохишмандй; 2. а шаргй-хохишмандй. sublease ['sAb'li:s] 1. п хар чизи ичора шударо ба дигаре ичора додан, ичораи сонй; 2. г ичораи сонй додан. sublimate 1. п [’sAbhmit] 1) хим. моддаи фа- роизшуда; 2) сулема; 2. v ['sxblimeit] хим. ба газ табдил додан; 2) мац. тоза кардан, фароиз кардан. sublime [so'blaim] 1 п the sublime бузург; it is only a step from the sublime to the rediculus аз бузурги то ханадаоварй яв кадам аст; 2. а воло, арчмачд, боазамат, чамил, азим, бузург: a sublime modern leader як рохбарй муосири арчманд; 3. v ниг. sublimate 2. subliminal [,SAb'hminal] п рае. беихтиёрона, бешуурона. sublimity [sAb'hmiti] п (pl sublimities) волой, арчмандй, боазаматй, бохашаматй, фарозандагй. submachine-gun [’sAbma'JimgAn] п мусалсал, автомат (силох;). submarine j'sAbmarim] 1. п киштии зериобй: The atomic submarine rose to the surface of the water. Киштии зериобии атомй болои об ба- ромад. 2. а зериобй, зериобзй, зисткупанда дар зе- ри об: submarine plants расганихои зериоби. submerge [sab'ma:dj] v 1) гутта задан, зери об гирифтан, даруни об андохтан, гарк кардан; 2) зери об рафтан, фуру рафтан (дар об): 3) селзада кардан, бо об фаро гирифтан: The river overflowed and submerged the town. Дарё лабрез шуд ва шахрро фаро гирифт. 3) паст шудан ё кардан, дучори фалокат кардан ё шудан (аз цитаты ицтимой ё иктисодй). submerged [s3b'ma:djd] 1. п the submerged
sv uiner genre -804- lenth кисмати камбизоаттарини ахолй; 2. a 1) гаркшуда, гарккардашуда; 2) карздор, дар карз гу гида. submergence [sab'ma:d3mis] п селгирй, гаркшавй, дар об гарккунй. submersion [ssb'mojn] ниг. submergence. subinission [sab'mijij] n 1) таслим, амали таслимшавй, ризоият, ризо; 2) гарданпихй, тандарцихй, фармонбардорй, итоат, фурУ'ганй, сарафкандагй: submission to the will of God гардан ниходан ба продай Худо. submissive [sab'misiv] а фармонбардор, итоаткор, мутеъ. фурутан, хоксор. submit (sab'nnt] v (submitted; submitting) 1) таслим кардан, таслим шудан, гардан ниходан, итоат кардан (to sb/sth -касе/чизе): Не refused to submit to their demands. Вай ба талаботи онхо таслим шуданро рад кард. 2) пешниход кардан, додан, такдим кардан (барои тасвиб/ баррасй)'. The plan was submit- ted to the committee. Накша барои баррасй ба кумита пешниход гардид. 3) ишора кардан, нишон додан, гуфтан (бо иззату эхтиром): I submil that a material fact has been passed over. Эхтиромона кайд мекунам, ки санади нихоят мухим сарфи назар шудааст. subordinate [sn'bo.dinit] 1. и 1) одами зери- даст; 2) гром, чумлаи пайрав; 2. а 1) тобеъ, мутеъ, таслим, фармонбар- дор, зери даст; 2) грам. пайрав, вобаста: sub- ordinate sentence чумлаи пайрав; 2. v [sa'bo:dmeit] 1) зери даст кардан, тобеъ кардан/ будан, мутеъ кардан; 2) дар маком ё дарадаи дуюм кардан, пайрав кардан. subordination [so,bo:di'neijn] п тобеият. тобеъсозй, вобастасозй, мутеъсозй, пайравсозй. suborn [se'bom] v ХУК- 1) бо пора/ ришва каееро харидан; 2) водор кардан (ба циноят)', 3) бо додани шаходати дур11'*' водоштан (бо ришва ва тамаъ). subpoena [sab'prna] 1. п хук. даъватнома/ огохномаи ба суд хозир шудан; 2. v ХУ7?- ба суд даъват кардан. subscribe [sab'skraib] v 1) хайрияи молй кардан: Не subscribed to the animal protection society. Вай барои чамъияти хифзи хайвонот хайрияи молй кард. 2) обуна шудан, мушта- рак шудан (to - ба): They subscribed to several newspapers. Онхо ба якчанд рузнома обуна шуданд. 3) дар зер навиштан, номи худро зери чизе навиштан; 4) имзо кардан, дастина ниходан, бо имзои худ чизеро гувохй кардан, тасвиб кардан, тасдик кардан, имзо гузоштан. subscriber [sob'skraiba] п 1) имзокунанда, бунашуда; 2) шахси хайриякунанда/ саховат- пеша. subscription [sob'sknpjn] n 1) садака, хадя, хайрот (for - барои): to raise a subscription for а new hospital барои сохтмони бемористони нав хайрот чамъ кардан; 2) обуна (to - ба): the sub- scription to a newspaper обуна ба рузнома; 3) имзо, имзогузори (хучч^т). subsequent ['sAbsikwont] а баъдй, баъд, насин, мобаъд, дертар, оянда, минбаъда, сонй; subsequent to баъд аз, пас аз: subsequent to his death пас аз марташ; in subsequent years дар солхои баъдй. subsequently ['sxbsikwonth] adv сини, баъд, дар охир, дар натича, баъдтар. subserve |sab'sa:v] v ёрй/ мадад расондан, кумак кардан. subservience(y) [sab'sa:vians(i)] п 1) фоиданокй, судманди; 2) косалесй, побуей, тамаллук, хушомадгуй, лаганбардорй, чоплуей; subservient [sab'sa:viant] а 1) бадардхур, бакорхур, муфид, судманд; 2) нафкарсифат, ходим, ахди таъзим ва такрим; 3) чоплус, чак- малес. subside [sob'said] v 1) поин афтодан, паст шудан, паст фаромадан: The storm began to subside. Туфон паст шудан гирифт, 2) фурУ нишастан, ором шудан: His anger subsided. Тазабаш фурУ нишаст. subsidence ['sAbsidans] п 1) пашшавй (харорату, 2) фурунишинй, тахнишинй (замин). subsidiary [sab'sidjari] 1. п 1) ширкати тобеъ ба ширкати калонтар; 2) шуъба; шоха, 2. а 1) иловагй, изофй, тобеъ; 2) кумакй, ёридиханда; subsidiary company ширкати тобеъ. subsidize ['sxbsidaiz] v ёрй кардан, (давлат) кумакй молй кардан ба, субсидия додан, бах- шеро аз хазинаи давлат пардохтан. subsidy ['sxbsidi] п (pl subsidies) 1) ёрй, кумак, кумакй молй, кумакй молии як кишвар ба кишвари дигар; 2) субсидия, кумакй молии давлат: agricultural subsidies кумакй молй ба зироаткорй. subsist [sob'sist] v 1) вучуд доштан, мавчуд будан: The town subsists mainly on exports. Шахр асосан аз хисоби содирот вучуд дорад. 2) зистан, зиндагй кардан, умр ба cap бурдан, ба хаёт идома додан: _Не subsisted mainly on vegatables and fruits. У асосан бо сабзавот ва мевачот умр ба cap мебурд. subsistence [sob'sistans] п 1) хастй, вучуд, мавчудият, хаёт, идомаи хаёт, зист, зиндагй; 2) кути лоямут расонй, хурокрасонй; 3) воситахои хадди акал барои идомаи хаёт (хурок ва пушок), бихур ва намур. subsoil ['sxbsoil] п киш. кабати дуюми хок, табакаи зери хок, зерхок. substance ['sAbstans] п 1) чисм, модда, чине, материя; a chemical substance моддаи кимёй; 2)
- 805 - successful зот, мохият, чавхар, асл, мухтаво: the sub- stance of a speech мохияти нутк; 3) дорой, мол, пул ва сарват: a man of substance марди дорой пул ва сарват; in substance амалан, асосан, вокеап, дар вокеъ, мохиятан, аслан: I agree with what you say in substance. Ман бо гуфтахои шумо дар вокеъ розй хастам. substantial [sab's teenjal] а 1) вокей, асосй, хакикй, гайритахайюлй, мавчуд; 2) махкам сахт, мустахкам, устувор, конеъкунанда: а subbstantial house хонаи мустахкам; 3) азим, бузург, калон: a substantial victory галабаи бузург. substantiaUty [sobjStaenJi'aehti] п вокеият, асоснокй, устуворй, махкамй. substantiate [sab'skenfieitj v исбот/ собит кардан, маълумот додан, далелхои асоснок овардан. substantiation [sab.steenj'i'eifn] п далел, ис- бот, асос, санад. substantive ['sxbstantiv] п грам. исм. substation ['sxbsteijn] п истгохи/ стансияи фаръй. substitute ['sAbstitjmt] 1. п иваз, чойнишин, бадан: The goalkeeper was ill so we had to find a substitute. Дарвозабоп касал буд ва ба мо лозим буд чойнишини уро ёбем. 2. v чойнишин шудан/ кардан, чои касе/ чизеро гирифтан, иваз кардан, ба чои касе рафтан, гузаштани касе ба чои дигаре (for sh касе): She substituted for our regular teacher. Вай муаллими цоимин моро иваз кард. substitution [,SAbsti'tju:jn] п иваз ва бадалсозй, табдилсозй, чойнишинй. substratum [sAb'stra:tam] п (pl substrata [-ta]) 1) табакаи поёнй; 2) асос, тахкурей, поя; 3) фал. субстрат. substruction ['sAb'strAkjn] п (од. pl) тах- курей, поя, сарсохт, бунёд, буллод. substructure ['sAb,strAktJa] п ниг. substruc- tion. subtend [sAb'tend] v 1) дарбар гирифтан. доштан; 2) геом. дароз кардани тарафхои секунда. subterfuge ['sAbtaflwdj] п макр, хила, най- ранг. бахона. subterranean [.sxbta'remian] п 1) зеризаминй, вокеъ дар зери замин: subterra- nean springs чашмахои зеризаминй; 2) махфй, пинхонй, пушида. subtitle ['sAb,taitl] п сарпавхаи фарзй, ун- вони изофй, сарлавхаи зер (дуюм). subtle ['sAtl] а 1) нофишурда. нохамфишурда: subtle gas гази нофишурда; 2) зирак, хушёр, айёр, нозукангор, зарифангор; 3) маккор, хилагар. хилаомез, фандомез. фи- ребомез: a subtle scheme накшаи хилаомез; 4) зариф, зерсохт, печида; 5) хассос, мубхам. subtlety ['sAtlti] п (pl subtleties) 1) зарофат, резакорй, хушёрй, зарифангорй, нозукангорй; 2) фандгарй, хилагарй, фиребгарй, маккорй. subtract [sob'traekt] v риёз. кам кардан, тарх кардан, каср кардан, костан. subtraction [sob'traekfn] и риёз. тарх, кохиш, тафрик, касрсозй. subtrahend [,SAbtra'hend] п риёз. тарх- шаванда. subtropical ['sAb'tropikal] а субтропики, номахора. suburb ['sxba:b] п 1) атрофи шахр, музофоти шахр, фарохшар, шахрак: Blackheath is a sub- urb of London. Блэкхит музофоти шахри Лон- дон аст. 2) (the suburbs) pl гирду атрофи шахр, кариби шахр, наздики шахр: a house in the suburbs хона дар наздикии шахр. suburban [sa'ba:ban] а шахракй, шахракнишин, наздишахрй. subvention [sab'veii['u] п 1) кумаки моддй ё пулии давлат, субсидия, субвенсия; 2) кумаки як давлат ба давлатй дигар. subversion [sob'vajnj п вожгун, инхидом, харобй ва вайронй, харобкорй. subversive [sab'va:siv] а вожгунсоз, фурупошгар, вайронгар, харобкор: subversive elements омилхои харобкор. subvert [sab'vo:t] v харобкорй кардан, во жгун сохтан, барандохтан, аз фаъолият ва неру махрум кардан, вайронкорй кардан. subway ['sAbweil п 1) гузаргохи зеризаминй, зергузар, рохрави зеризаминй, накб, тунсл: Не crossed the street by the subway. Вай аз куча таваесути рохи зеризаминй гузашт.2) амер. метро, рохи охани зеризаминй: Не goes to work on the subway. Вай ба кор бо метро мера- вад. 3) мач. рохи зери заминй, ки сими барк ва кубури обу газ аз он мегузарад. succeed [sak'si:d] v 1) комёб шудан, муваффак шудан, ба матлаб расидан, аз ухда баромадан, натича бахшидан (in sth - дар чизе): The attempt succeeded. Кушиш натича бахшид. 2) ба дунбол омадан, аз паи дигар омадан' One event succeeded another. Вакеахо яке аз дунбо- ли дигар меомаданд. 3) ворис шудан, чонишин шудан, ба арс расидан, расидан ба: She suc- ceeded Mr. Jones as our teacher. Хонум пас аз марги м-р Ч,онс муаллимаи мо таъин шуд. succed in doing something ба анчоми коре муваффак шудан; succed in the throne вориси тахт шудан. success [sok'ses] п комёбй, муваффакият, пирузй, натича, тавфик: nothing succeds like success муваффакият муваффакият меоварад. be a (great) success муваффакияти калон доштан; to achieve success комёб шудан. successful [sak'sesful] а комёб, муваффак, пируз, неканчом, муваффакиятомез, барорнок.
succession -806 succession [sak'sejn] n 1) чонй шинй, ворисат: in succession to sb чо шшинии касе. ворисати касе; 2) пайдарпай, силсила, занчир. радиф: a succession of wet days силсилаи рузхои борони; 3) хукуки меросхурй, тартиби меросхурй; 4) сулола, ришта; in succession to ба дои; in succession пай дар хам, пай дар пай. successive [sok'sesiv] а пай дар пай, паёпай. пушти сари хам, мусалсал. successively [sak'sesivli] adv пайдархам, паёпай, мусалсал. successor [sak'seso] п чонишин, холик, коиммаком, чойгузин, чойгир, ворис, лохак. succinct [sak'sirjkt] а равшан ва кутох, возех ва мухтасар, фишурдашуда. succotash ['sAkataej] п амер, хуроки лубиё ва чуворимакка. succo(u)r f'sAka] 1. п ёрй, ёрмандй, мадад, имдод, кумак. 2. v ёрй додан, кумак кардан/ расондан, мадад расондан. succulence ['sxkjulans] п серширй, серобй, обдорй; гушин, сергуштй. succulent ['sxkjulant] а ширанок, ширадор, обдор, пуроб, сершира. succumb [зэ'клт] v 1) cap фуруд овардан, гардан ниходан, тоб наовардан, тобеъ шудан, тан додан, таслим шудан; 2) халок шудан, мурдан аз пой даромадан. such [sAtf] а хамчун, мисли, монанди, ин тавр: a man such as his father марде мисли падараш; 2) чунин, чунон, ин туна, ин кабил, хамчун: I had never seen such a book. Х,аргиз чунин китоб надидаам. 3) касе ки, касоне ки, онон ки: such as live by sword онон ки аз рохи шамшер зиндагй мекунанд; as such ба худи худ, ба танхой, худаш; no such thing хамчунин чизе нест; such a large hat кулохе бо ин бузурги; such and such фалон, фалон кас, чунин ва чу- нон; such as монанди. аз кабили, ин кабил ашхос, ин кабил ашё, аз ин кабил, аз ин гуна, маса лан: fruits such as grapes and cherries мсвахо аз кабили ангур ва гелос; Such carpenters, such chips. Зарб. ~ Модарро бину духтарро гир. such like хамин хел, аз ин гуна, инчунин, ин навъ, хамин гуна, чунин, ва гаира; such-and such ['sAtJan^sAtJ] а чунин ва чу- нон, фалон ва фалон: We went to such-and- such places. Mo ба фалон ва фалон чойхо рафтем. suck [sxk] 1. л 1) мак, макиш, макзанй; 2) садои макидан; 3) амали макидан; 4) модаи макидашуда; 5) микдори макидашуда дар хар бор; 6) як култакак; 7) гуфт. ноумедй, нокомй; 2. v 1) макидан, мак задан, шир хурдан: Л baby sucks his mother's breast. Кудак пистони модарашро мемакад. 2) макондан, дарун кашидан, даркашидан, кашидан, дарошоми- дан, фуру кашидан: The plants sucks up mois- ture from the soil. Растанихо аз замин намиро мекашанд. 3) шира/ шахди чизеро кашидан: suck the lemon dry шираи лимуро кашидан; 4) мац. касеро душидан; 5) бисёр бад будан: This film sucks. Ин филми хеле бад аст. give suck to шир/ сина додан ба; suck in/ up фуру кашидан, чаббидан, макидан, аз худ кардан, ба дарун кашидан/ гирифтан (шикамро); take a suck at макидан, як мак задан; The mother whom I sucked. Модаре, ки маро шир дода буд. sucker [sAko] п 1) маканда, макишгар (шахе ё дастгох;); 2) ширмак, кудак (хусусан гусола ё науанг); 3) андоми макиш, маканда, пистон; 4) амер, гуфт: одами сода/ содалавх, зудбовар; 5) био. зершоха, буншоха (шохах;ое, ки аз бехи дарахт баромада шираи онро мемаканд). sucking [sAktrj] а 1) ширмак, ширхур; 2) навомуз, навшогирд, бетачриба, навкалам, навкор; 3) чабанда, кашанда. suckle F'sAkl] v сина, пистон додан, аз пис- тон шир хурдан/ додан. suckling ['sAklirjJ п кудаки ширхур/ ширхо- ра/ ширмак. suction [sxkjn] п макиш, амали макидан, чаббиш. Sudan, the [su:'dasn] п Судан (кишвапУ sudden ['sAdn] а ногахонй, ногахон, бехабар, гайримунтазир: a sudden change дигаргунии ногахонй; on a sudden/ of a sudden/ all of a sudden ногахон, гафлатан. suddenly ['sxdnh] adv баногох, нохост, гафлатан, зуд. suds [sxdz] n pl 1) оби кафдор, каф, кафк (собун); 2) гуфт. оби чав, пива; be in the suds дар холати ногувор будан. sue [sju:] v хук. 1) ба додгох шикоят кардан, ба додгох мурочиат кардан, ба мурофиа/ махкама кашидан, ба додгох кашида птудан: to sue for divorce барои талок ба додгох мурочиат кардан; 2) дархост кардан, тамапно кардан, хостор будан, хохиш/ дархост кардан: to sue for mercy амон талабидан/ илтичо кар- дан; to sue for peace дархости сулх кардан: sue out аз додгох хукм гирифтан. suede [swcid] п чир, порчаи чирнамо, чармй нарм, замш. suet ['sjuit] п чарб/ равгани дарунй (гов ё гусфанд). Suez Canal, the ['su:izka'nrel] n Канали Суез. suffer ['sxfa] v 1) ранч бурдан, дард кашидан, азоб кашидан, захмат дидан: to suf-
-807- fer from poverty аз факирй ранч бурдан; His mother had been suffering from headaches for a long time. Модараш аз кап боз азоби дарди cap мекашад. 2) зиён дидан, зарар дидан: кушта шудан: to suffer a set-back ноком шудан; The enemy suffered heavy losses. Душ- ман талафоти зиёд дид. 3) тоб овардан. тахаммул кардан, бардор будан: Не could not suffer torture. У натавонист ба азобу шиканча тоб оварад. suffer a change ба тагйирог дучор шудан. sufferance ['sxtbruns] п 1) босабрй, тоб, тобоварй, пуртокатй, тахаммул; 2) ичозат, рухсат, гузашт: Не is only here on sufferance. Дар ин чо будани у токатпазир аст, вале но хонда. suffering ['sAfonij] 1. п 1) азоб, дард, осеб, мусибат, ранч: the sufferings of the poor азоби камбагалоп; 2) тахаммули ранч ё осеб; 2. pres. р. аз suffer. suffice [sa'fais] v бас будан, кифоя кардан, кофй будан, басанда будан, конеъ кардан: One coat of paint should suffice. Як кабаг ранг кифоя аст suffice it to say кофй аст гуфтан, ки... sufficiency [ssTijonsi] п басанда? й, кифояг, микдори кофй: sufficiency of teaching skills басандагии махорату малакахои муаллимй. sufficient [sa'fijbnt] а кофй, басанда, бас, микдори кофй A word to the wise is sufficient. Ба окил ишорате кофист. I have had sufficient. Ба кадри кифоя хордам (сер шуоам). suffix ['sAfiks] я грам. суффикс, пасванд, пасованд (масалан -ness дар goodness). suffocate [’sAfokeit] v хафа/ бугй кардан, рохи нафасро гирифтан; хомуш кардан, фуру нишондан; 2) дучери тангии нафас шудан, нафасгир шудан (аз дуд, гармо ва г.). suffocation [,SAfo'keifn] я хафакунй, бугикунй, гулугирй. suffrage ['sAfndjj я 1) хукуки овоз додан, хакки раъй, хакки интихоб кардан, хукуки интихобот: the women’s suffrage movement харакати додани хукуки овоздихй ба занон, universal suffrage хукукми интихоботии умумй; 2) тасдиккунй, тасвиб, ризоият, розигй. suffragette [sAfra'dyet] я тарафдори хакки раъй барои занон (харакати занон барои ги- рифтани хуцуци раъйоихи). suffuse [sa'iju:z] v пур кардан (бо ашкзр), пушондан. suffusion [sa'fjmjii] я сурхии рухсор. sugar ['Jugs] 1. и 1) шакар (аз решай форей ё санскрит); granulated suger шакар; loaf suger канд; 2) ширинй; 3) мац. ширинзабонй, хушомадгй, чоплуей, гамаллук; AU suger and honey. Зарб. ~ Одами ширинза- бони хушомадгу. 2. v шакар задан, бо шакар омехтан, ширин кардан. suger-bas'n l'sug9,beisn] я канд дон, шакар- дсн. suger-beet [']ugabi:t] я гне'х лаблабуи канд. suger-bowl ['sugsboul] п шакардон. suger-cane ['Jugakein] я гиёх;. найшакар. suger Joaf ['Jugalouf] я лундаи канд. suger refinery ['Jugsn.famsri] я корхонаи то- закунии канд. suger-tongs ['[ugstorjz] я pl анбури кандшиканй. sugary ['Jugan] а ширин, лазиз, болаззат, капдип, аз хат зиёд ширин. suggest Isa'djest] v 1) пешниход кардан, таклиф кардан, тавсия додай: Не suggested going to the theatre. Вай ба театр рафтанро пешниход кард. 2) илко кардан, талкин кардан, водор кардан, ишора кардан: His look suggested a hard life. Намуди зохириаш ишора мекард, ки зиндагии сахт дорад. 3) изхори акида кардан, изхор капдан. suggestion [sa'djesijsn] я 1) пешниход. тавсия, салохдид: Everyone agreed with his sug- gestion. Хама ба пешниходи вай розй шуданд 2) ишера, имо, талкин: There was a suggestion of contempt in her tone Дар ишораи вай лахни нафрат хувайдо буд. suggestive [sadxesnv] а 1) илхомгар, талкинкунанда; 2) васвасакунанда, пургамза, лаванд. suicidal [,sjui'saidt] а 1) вобаста ба худкушй, худкушгаро, худкушпгароёна; 2) аз чон гузашта, бепарво. suicide ['sujisaid] 1. я 1) худкушй; 2) худку- шикунанда, худкушта: a political suicide худ- кушии сиёсй; 3) зиён ба худ, худосебй; commil suicide худкушй кардан; 2. v амер, худкушй кардан: Не commited suicide. У худкушй кард. suit I [sju:t] я 1) костюм, пиродан ва домон, даста: Не tried on his new suit. Вай костюми навро чен мекард. 2) либос, пушок, чома: gym suit либоси варзишй; 3) варакхои хамхол, хол I вирарабозй]; in one's birthday suit урён, луч, бо либосе, ки модар зоидааст, дар чомаи Бобои Одам. suit II [sju:t] v 1) чавоб додан ба, мувофик будан, хуш омадан. The terms did nor suit them Ин шартхо ба онхо хуш наомаданд. 2) шоиста будан, шоистан, хурдан ба, муносиб будан, мувофик.' мутаносиб будан, зебидан: Her new dress suits her well. Куртаи наваш хеле муносиб аст. 3) ч?р кардан, мутаносиб кардан, мугавофик кардан: suit the action to the word кирдорро бо гуф гор чур кардан 4) чома додан ё доштан, либосдор кардан ё будан. suit III [sju:t] я 1) ЛЖ даъво, мурофиа,
suitable судбозй, додхохй, додрасй: criminal suit му- рофиаи диной; to bring a suit against sb. ба ягон кас даъво кардан; 2) арзи хол, такозо, дархост: a suit for pardon такозо барои авф; 3) хосткорй: to prosper in one’s suit дар хостгорй ба муваффакият ноил шудан; fallow suit пайравй кардан, дунболравй кар- дан; someone’s strong/ strongest suit вижагии барчаста, нуктаи кудрати касе. suitable ['sju:tabi] а дархур, муносиб, шои- ста, зебанда, сазовор, чУр. suitcase ['sju:tkeis] п чэмадон. suite [swi:t] п 1) гурухи хопахо дар мехмоихона ва г., у гокхо: A luxury suite con- sists of a bedroom, a bathrom and a sitting room. Утоки бохашамат аз хонаи хоб, Хаммом ва мехмонхона иборат аст. 2) амер. апартамент, хучра, квартира (иборат аз чанд дар хона); 3) як даста/ мачмуаи мебел, ки бо хам мувофикат мекунанд: a three-piece bed- room suite як даста мебел иборат аз се чиз барои хонаи хоб; 4) сюита (як навъи асари мусикй иборат аз се ва зиёдтар цисматхои бо сам алоцаманд) a suite ol classical dances сюи- таи раксхои классикй. a bridcl suite утокхои ар?сй; a suite of offices якчанд утоки идора. suited L'sju:tidJ а мувофик, мунссиб, соз. боб, мутобик. suitor ['sju:ta] п 1) хостгор: She has rejected all her many suitors. Хонум тамоми хостгорхои зиёдашро рад кард. 2) уук- даъво- гар, доцхох. sulk [salk] 1. п (од. pl) димогсухтагй, бадхулкй,_бадункй, озурдагй, хафагй: Не is in the sulks. У димогсухта аст. 2. v 1) ранчидан. хафа' озурда шудан, руй турш кардан: Не sulked for days after being left out of the team. Пас аз гурУх ронда шудан у чандин рузхо озурда мегашт sulky ['salkt] a (sulkier, sulkiest' туршруй, бадказок, гирифта, дилгир, хузнангез sullen ['salan] а тира, туршруй, бадкавок, дарундор. дилгир, хузнангез. sullens f'sAlanz] п pl озурдагй, димогсухтагй, хафагй. sully ['salt] v 1) догдор кардан/ шудан, чир- кин кардан/ шудан, лаклср кардан/ шудан; 2) мац. бадном/ беобру кардан, обру резондан. нангин кардан. sulphate ['salfeit] п хим. сулфат. sulphite ['sAlfai t] и хим. сулфит. sulphur ['sAlfa] 1. п 1) сулфур, олтингугирд, гугирд; 2) ранги сабзтоби зард; 3) навъи ша- парак; 2. а сабзтоби зард; 3. v бо гугирд дуд додан. sulphurate ['sAlfjurett] v сулфурдор кардан, коя- олтингугирд задан. sulphureous ['sAl'fjuon&s] а сулфурдор, гугирддор. sulphuric ['sAl'fjuorik] а сулфурдор, гугирддор; sulphuric acid кислотаи сулфит. sultan ['saltan] п арабй. 1) султон, подшох; 2) (бо харфи калон) сулони усмонй. sultana fsAl'ta:no] п арабй: 1) малика, зани султон/ подшох, султона; 2) модар ё хохари султон; 3) маъшукаи султон; 4) ангури бедона; 5) кишмиши бедона. sultriness ['saltnnis] п тафсиш, гармй, хавои дам. sultry ['saltn] a (sultrier, sultriest) 1) тафсон, сузон, гарм ва мураттаб: sultry weather давои тафсон; 2) мац. пурхарорат, пургнур, шахвонй, оташи, пуртобу тоб: a sultry actress хунарпешаи шахватангез. sum [sam] 1. п 1) маблаг, куллй маблаг, хосили чамъ, чамъ, микдор, тамоми маблаг: She gave him a large sum of money. Хонум ба вай маблаги калони пул дод. 2) мисоли дисоб, мисоли арифметики: Не is learning to do sums. Вай хал кардани масъаладои арифметикиро меомузад. 3) pl хисоб. арифметика: Не is good at sums. У дар хисоб хуб аст. 4) хулоса, мухта- сар, кутохвор; 5) авч, кулла, нуктаи аслй, хадди олй, ХУДУД, болотарин дарача. 2. v 1) чамъ кардан, хосили чамъро ба даст даровардан, теъдоди чизеро хисоб кардап; 2) мухтасар кардан, хулоса намудан, ба таври мухтасар баён кардан: Не summed up what had been said. Вай аз гуфтахои зикршуда хулоса намуд. in sum ба таври хулоса, хулоса; sum up (summed up: summing up) сарчамъ кар- дан, чамъбаст кардан, хулоса баровардан. summarily ['samariltj adv мухтасаран, ба таври чамъбастй, ихтисоран. summarize ['sAmaraiz] v мухтасар кардан, хулоса намудан, чамъбаст намудан. summary ['sAman] 1. п (pl summaries) хулоса, чакида. фишурда, мухтасар, хулосаи матлаб, манзури аслй: a summary of his thoughts наки- дай афкори У; 2. а к^тох, мухтасар, наздик, чамъулчамъ, умумй. summer ['same] 1. л 1) тобистон; high sum- mer авчи тобистон; 2) шоир. сол: a woman of twenty summers зани бистсола; Indian/ St. Martin’s/ St.Luke’s summer рузхои гарму хушкй охири тирамох, тирамохи хурд; 2. а тобистонй: summer holidays таътили тобистонй; in summer дар фасли тобистон. summer-house ['samahaus] п айвонча, кушк, кулбаи тобистонй. summer-time ['samataim] п «вакти тобистонй» (вакрпе, ки варт як соат пеш бурда
- 809 - super мешавад). summit ['sAmit] n 1) кулла, нуг, шах: The mountain climbers reached the summit. Кухнавардон ба кулла расиданд. 2) си., дип. сатхй олй; 3) саммит, вохурй ё музокирот дар сатхй олй: summit talks музокироти сарони давлатхо. summon ['sxman] v 1) фаро хондан/ хостан, даъват кардан (ба доогоу). Не was summoned to appear in court. Вайро ба додгох даъват карданд. 2) даъват кардан (чизеро), эълон кардан: to summon Parliament чаласаи парла- ментро даъват кардан; 3) гирд овардан, му- тамарказ кардан, чамъ кардан; summon up one's courage шердил шудан. summons ['sAmonz] п даъватнома (ба додгоу), хукми хузур ба додгох- sumptuous ['sAmptjuas] а бошукух, пуршукух, бохашамат, бодабдаба. sun [sAn] 1. и 1) хуршед, ховар, шамс: spots on the sun цогхои офтоб; to sit in the sun дар офтоб нишастан; under the sun дар замин, дар ин чахон; against the sun ба мукобили харакати акрабаки соат; with the sun ба самти харэкати акрабаки соат; his son is set вакти J ба охир расид, ситорааш фуромадааст; to see the son таваллуд шудан; to take/ shoot the son day. баландии офтобро муайян кардан; 2) офтоб, нури хуршед; 3) хуршеди манзума; 4) мау. чисми нуронй, худо, хакикат; 5) шоир. як руз, як сол: from son to son аз субх то шом; 6) у ад. тулуъ ва гуруби хуршед; The morning sun never lasts a day. Зарб. ~ Дунё доим дар як карор нест. 2. v 1) дар офтоб гарм шудан; 2) дар марзй хуршед карор додан, офтоб додан/ кардан; 3) сухтан. sunbeem ['sAnbi:m] п 1) шуои хуршед; 2) шахей хушхол. sunblind ['sAnblaind] п 1) чатр; 2) сояафкан (панцара ва г.) sunburn [ЧдпЬэш] п офтобзадагй, офтобсухтагй, офтобхурда, сухтагии пуст. sunburnt ['sAnba.nt] а офтобхурда; гандум- гун. sundae ['sxndei] п амер, яхмос (бо мева, чормагз ва г.). Sunday ['sxndij 1. п якшанбе, when three Sundays come together хеЧ rox; 2. а якшанбегй, идона: Sunday best курта ё чомаи идона. Sunday-school ['sAndisku:l] n мактаби як- шанбегии калисо. sunder ['sxnda] v 1) шоир. чудо кардан, аз хам чудо кардан/ шудан; 2) дар офтоб хушк кардан. sundew ['sAndju:] п био. мушлак. sundial ['sxndaiol] п соати офтобй. sundown ['sxndaun] и гуруби офтоб, шафак. фуруравй. sundries ['sxndri:z] п pl чизхои гуногун, хур- дазер, хама чиз. sundry ['sAndri] а гуфт. мухталиф, хар хел, хар гуна, гуногун; all and sundry хама кас, марду зан ва пиру Чавон, хама бидуни истисно. sunfish ['sAnfij] п зоол. хуршедмохй. sunflower ['sAn,flauo] п офтобпараст. sung [sxrj] р. р. аз sing. sun-glasses ['sAngla:siz] п айнаки офтобй sunhunter ['sAn,hAta] п дустдори дар офтоб сурх шудан. suiik [sAijk] р. р. аз sink II. sunken ['sAijkan] 1. р. р. аз sink II. 2. а 1) фурурафта, гаркшуда, вокеъ дар зе- ри об: a sunken ship киштии гаркшуда; 2) ми- ёнфуруд; 3) махзун, гирифта. sunless f'sAnhs] а аз нурхои хуршед махрумшуда, тира, торик, камнур, бехуршед. sunlight ['sAnlait] п нури хуршед/ офтоб, то- битчи офгоб, инъикоси нури офтоб. sunlit ['sAnlit] а равшаншуда, мунаввар шу- да (аз нури хуршед) sunny ['sAni] a (sunnier; sunniest) 1) пурофтоб, нуронй, пурнур, офтобй, равшан, офгобру: a sunny day рузи офтобй; 2) мач. 1) шоду хуррам, шод, хушхол; 3) офтобгир, оф- тобсон. sun-rays ['sAnreiz] п pl шуохои квартей. sunrise ['sAnratz] п 1) тулуи офтоб, тулуи хуршед: at sunrise хангоми тулуи хуршед; 2) мархалаи аввали тараккиёти хар чиз, сарогоз. sunseeker ['sAnsi:ko] ниг. sun-hunter. sunset ['sxnset] n 1) гуруби офтоб, нишасти офтоб: at sunset хангоми гуруби офтоб; 2) дав- рони завол, поёни кор, мархалаи поёнии хар чиз. sunshade ['sAiijeid] п соябон, чатри офтобй. sunshine ['sAnjain] п 1) тобиши офтоб, нури офтоб, рахш: ш the sunshine дар офтоб; 2) мач. шодй, дилшодй, хушдичй, гармй. sunspot ['sab spot] я 1) нуч. доги хуршед; 2) доги кунчитак. sunstroke ['sAnstrouk] п офтобзадагй, гармозадагй. sunsuit r'sAnsju:t] п шалвори кудак. sun-1 an ['sAnteen] п сурхии пуст (бар асари офтоб)'. to get a sun tan сурхпуст шудан. sun-up ['злплр] п тулуи офтоб. sup I [sap] 1. култ, чуръа; 2. v як култ/ чуръа хурдан/ нушидан. sup II [здр] v шом хурдан. super ['su:pa] а гуфт.. олй, хуб. super- ]'sju:pa] pref берун аз андоза, берун аз худуд, фавкулода, аз хад зиёд, баландтарин дарачаи чизе: superman инсони фавкулода,
superannuate________________________________________ фавкулинсон; superprofit фоидаи фавкулода; supernatural флвкултабий. superannuate [,sju:po raenjueit] v 1) аз кор хориц кардан (ба сабаби пирй), ба нафака гу- сел кардан; 2) мац. ба бойгонй супурдан. superannuated [,sju:pa'rasnraeittd] а 1) боз- иишаста, банафакабаромада; 2) пир, солхурда, фартут, азкорафтода; 3) куднашуца, азмудафгода, махчур, superannuation [,sju:pa'iffinju'etjn] п 1) бознишинй, фартутй, азкорафтсдагй; 2) ама- ли ба бойгонй супурдан. superb |sju:'pa b] а олй, бисёр хуб, бовикор, дарачаи аввал, зебо, бохашамат. supercilious [,sju:pa'sihas] а магрур, пурнах- ват, худписанд, хавобаланд. superficial [.sju.pa'fijal] а сарсарй, сатхй, зохирй, сурй, руякй. superfine ['sjwpafain] а олй, мумтоз, аьло, зариф. superfluity [,sju:po'flu:iti] п (pl superfluities) зисдати, зиёдбуд, саршорй, изофа, фаровонй, серию пурй superfluous [,sju:'ps:fluas] а изофй фаровон, барзиёд, аз хад зиёд, гайризарурй, беш аз ниёз. superhuman [,sju:pa'hju:man] а фавкул- инсонй. superimpose [,sju parim'pouz] v 1) руи чизе карор додан, савор кардан (руи чизе); 2) бор кардан, афзудан бар. superintend [,sju:prin'tend] v сарпарастй кардан, назорат кардан, идора кардан, рохбарй кардан, нигох кардан. superintendence [,sju:prm'tendone] п назо- рат, дидбонй, нигахбонй. superintendent [,sjj:prin'tendont| п мудир, раис, сарпараст, нозир superior [sju:'pioria] 1. п 1) раис, мудир, сарвар, болодаст: Is he your superior? Он кас мудири шумо аст? 2) сарпараст, шайх, рохбар (калисо ва г.); 2. а 1) болой, болотар, баландтар: a supe- rior officer афсари рутбаи баландтар дошта; 2) аьло, бартар, бехтар, аълэтар, фавкулода: goods of superior quality молхои сифати аъло/ аъпосифат; superior forces куввахои бар гари- дошта; 3) золо, арчманд, баландпоя, олй, воломаком, фарозманд: a superior court суди олй, додгохй олй; 4) мукаддам, дорой аввали- ят, аввалитар, дорой такаддум: Some human rights are superior to civil law. Баъзе аз хукукхои башар бар конунхои шахрвандй мукаддам хастанд. be superior to бартар будан, бартарй доштан, бехтар будан. superiority [sju:,piori'pnti] п 1} аввалпят. бартарй, бузургй, фазилат, афзалият. сарварй, мукатдамият: .he superiority of law бартарии конун, волоияти конун; 2) калонй, бузургй (аз руи сипну сол). superlative [sju.'pa:lari v] 1. п грам. дарачаи олй, сифати дарачаи олй, дарачаи олии сифат; 2. а бехтарин, аълотарин, фарозтарин, фавкулода, олй авло. superman f'sju:po man] п абармард, забар- мард, одами фавкулкувват. supermarket ['sju,pa,ina:kit] п фурушгохи бу- зург, магозаи калон, супермаркет. supernatural [,sju:pa'n£etjrol] а фавкуттабий, фавкулода. supernumerary [,sju:pa'nju:moran] 1. п (pl su- pernumeraries) 1) одам ё чизи изофа бар ниёз, одами зиёдй, коркунй зиёда (берун) аз штат (райриштат); 2) (дар театр ва синамо) сахнапуркун, сиёхилашкар; 2. а иловагй, изофй, зоид, зоидй, беш аз ниёз, изофагй. изофа бар масраф. superpower |'sju:pa'paua] п абаркудрат. super-profit [,sju:po'profit] п фоидаи фавкулода, фоидаи зиёд. superscribe [,ju:po'skraib] v ном ва нишон навиштан (руи чизе); 2) (дар болои чизе) хак кардан, нигоштан, нишона гузоштан. superscription [.sju.pa'sknpjn] п хар чизи пуштнависиптуда (болои покат ва г.); сурога. supersede [,sju:pa'si:d] v 1) иваз/ бадал кар- дан, чои чизеро гирифтан, чойпишин шудан, чои худро ба дигаре додан, дигар кардан: Gradually the automobiles began to supersede the horse. Тацридан автомобилхо чои аспро иваз карданд. 2) хорич кардан, канор гузош- тан, аз эътибор сокит кардан. supersonic [,sju:po'sonik] а фавкулсадо, тез- тар аз суръати садо. superstition [.sju.pa stijn] п хурофот, мавхумпарастй, мавхум, мавхумот, хурофотпарастй. superstitious [,sju:pa'stij’os] а хурофотй, ху- рофотпараст, мавхумпараст: a superstitious old man муйсафеди хурофотй. superstructure ['sju:pa,straktja] п рубино, русохт, болосохт. supertax ['su:pota?ks] п андоз аз фоидаи зиёд. supervene [,sju:po'vi:n] v руй додан, рух до- дан, ба вукУъ пайвастан, сарчашма гирифтан, cap шудан. supervention [,sj'u:pa'venfn] п пайдоиш, руйдихй, сарчашмагирй. supervise ['sju:povaiz] v сарпарастй кардан, назорат кардан, идора кардан, мубошират кардан. supervision [,sju:pa'vijn] п сарпарастй, назо- рат, рохбарй, мубошират, мудирият: under the supervision of sb дар зери назорати касе, тахти рохбарии касе. supervisor ['sju.pavaiza] п рохбар,
-811 - suppress маслихатгар, сарпараст, нозир, му дир; усто- ди рахнамо. supine [sju:'pain] а 1) ба пушт хобида, хо- бида ба пушт: You can do this exercise in a supine position. Шумо ин машкро дар холати ба пушт хоб рафтан ичро карда метавонед. 2) танбал, бепарво. supper ['злро] п хуроки шом, шом (сабук); have supper хуроки шом хурдан. supplant [sa'plamt] v дои каееро гирифтан, гасб кардан, танг карда баровардан, аз миён/ байн бурдан, берун кардан (бо макр ё хиёнат ва г.). supple [злр1] а 1) чандир, каиш, хампазир, нарм, хамшав: supple leather чарми нарм/ му- лоим; 2) мац. навкармаслак, косалес, чакма- лес, бегайрат. supplement ['sAplimantj 1. п замима, илова, пушгбанд (китоб ва а.); 2. v замима/ илова/ изофя/ пурра/ мукам- мал кардан, такмил додан. supplemental [,SApli'mentol] а иловагй, изофагй, изофй. supplementary [,SAph'mentan] а ниг. supple- mental. suppliant ['sAphsnt] 1. п илтимоскунанда, хохишкунанда, хохишгар, таманнокунанда, дастбадомон; 2. а илгимосомез, таманноёна, хохпшоча, хохишмандона. supplicate ['sAplikeit] г илтимос кардан, талабидан, таманно кардан, бо таваллою зорй моил/ розй кунондан supplication ['sAph'keiJn] п зорй, илтимос, илтидо, таманно, хохиш, такозо: Не was deal to my supplication. Ба зорй ва илтичоп ман гуш ба карй андохта буд. supply [so'plai] 1. п (pl supplies') 1) озука, ар- за, харч, харочот, таъминот: the supply of food to a town таъминоти хурокаи шахр; 2) pi ла- возимот, заруриёт, тадорукот, тачхизот. омодахо; 3) фарохамсозй, тахия, тадорук, таъмин, фароварй, пешоварй, омоиш; 4) мавчуди анбор, мавчудй, андухта, захира. туша: food and medical supplies захираи хурок ва доруворй; 5) ицт. арза: the law of supply and demand конуни арза ва такозо/ пешниход ва талабот; in great supply фаровон, ба микдори зиёд; 2. v (supplies; supplied) 1) таъмин кардан, додан, омода кардан, пур кардан, баровардан (ниёз ва a.) (with sth - бо чизе); Не supplied them with all the necessary information. Вай гамоми маълумоти заруриро ба онхо дод. 2) Чуброн кардан: to supply a deficiency камбу- диро чуброн кардан; 3) чойнишин шудан, чои каееро пур/ иваз кардан (мувакрртан); supply someone with paper каееро бо когаз таъмин кардан, когаз додан. support [sa'po:t] 1, п 1) кумак, пуштибонй, ёрй, химоят, тарафдорй, хосторй: Не spoke in support of our suggestion. Вай ба тарафдории пешниходи мо сухан кард. 2) поя, тиркоим, сутун, пуштбанд, пуштвора, пуштора, такяг ох; 2. v 1) пуштибонй кардан, химоя кардан, тарафдорй кардан: The proposal was most en- thusiastically supported. Пешниход бо хохиши том пуштибенй гардид. 2) кумак кардан, ёрй додан (моддй), зери багали каееро гирифтан, пушту панох шудан: Не supports his parents. Вай ба волидайнаш кумакй молй мерасонад. 3) нигох доштан, нигохдорй кардан, пуштвора будан, махкам кардан: The bridge is supported by pillars. Пояхо купрукро нигох медоранд. supporter [sa'po:to] n хомй, пуштибоп, нигахдор, хаводор, тарафдор: peace supporter хомии сулх, suppose [sa'pouz] v 1) гумон кардан, хаёл кардан, фикр кардан, шумурдан: I suppose he’ll come. Фикр мекунам, ки у меояд. Не is sup- posed to be a clever man. Уро одами доно ме- шуморанд. 2) фарз кардан, гумон доштан. пиндоштан: Let’s suppose you’re right. Фарз кунем, ки хак ба чониби шумо аст. Everybody is supposed to know' it. Гумон меравад, ки хама инро медснанд. be supposed to do sth карор аст ки..., бояд, вазифадор аст ки..., интизор меравад ки: Аге you supposed to be there early? Шумо бояд дар он чо барвакт бошед? supposed 'so'pouzd] 1. past в а р. р. аз suppose; 2. а тахминй, фарзй, эхтимолй, ппндорй, гумонй: the supposed changes дигаргунихои тахминй. supposedly [so'pouzdh] adv аз руи акидаи умум, фарзан, эхтимолан. supposition [sxpo'zijn] и фарз, гумон, эхтимол, тахмин, тасаввур, пиндошт: A news- paper article based entirely on supposition. Маколаи рузнома пурра ба фарз ва гумон асос ёфтааст. supposing [so'pouzir)] 1. pres. р. аз suppose: They believed in their leader, supposing him to be right in everything. Онхо ба рохбарашон эътимод доштанд ва хаёл мекарданд, ки дар хама бобат хак ба чониби вай аст. 2. cj фарз кунем, ки, тасвир кунем, ки: Sup- posing it rains, shall we still go to the market9 Фарз кунем, ки борон меборад, дар ин сурат хам ба бозор меравем? supposititious [so,pozi'tifas] а сохгагй, калбакй. suppress [so'pres] v 1) сарку б кардан, чилавгирй кардан, хобондан, хомуш кардан: to suppress a revolt шуришро саркуб кардан; 2) фуру нишондан, худдорй кардан: to suppress anger кахру газабро фуру нишондан; 3) манъ кардан, бастан, мавкуф кардан (рузнома ва а.):
-812- suppression io suppress a newspaper рузпомаро мань кардан. suppression [so'prejh] n 1) саркубй, саркуб, фурунишонй, хафасозй, чилавгирй: the sup- pression of a revolt чилавгирии шуриш; 2) манъ, боздорй. фурУдошт: the suppression of a newspaper мачъи рУзнома. suppurate [sApjusreit] v мадда кардан, рим/ чирк кардан, газак гирифтан, пусидан. suppuration [.SApiua'reij’n] п пусиш, тосиш. фосидшавй. supremacy [sju'premasi] п (pl supremacies) бартарй, фазилат, афзалият, волокит. supreme [sju:'pn:m] а 1) олй, кул: Superme Court Суди Олй; Supreme Pontiff Папай Рим; the supreme commander of allied forces фармондехи куллк нерухои муттахидин; 2) бузургтарин, волотарин, болотарин. олитарин. surcease [sa:'si:s] v шоир. катъ кардан,' шу- дан, хотима додан ба. surcharge ['sa:tja:d3] 1. п изофаи нарх, изофаи кимат. изофак пардохт: а 10% sur- charge on imported gocds изофаи 10% нарх аз молхои воридотй; 2. v зиёдй гирифтан, зиёдситонй кардан (overcharge хам мегуянд): They surcharged us 5% on the price of the ticket. Онхо аз мо ба андозаи 5% зиёд аз нархи билет маблаг та- риф ганд. sure Циэ] 1. а 1) хотирчамъ, мутмаин, осу- дадил, осуда: Не is sure of that. Дар ин бора итминон дорад. 2) бешубха, бешак, бетардид, хатман, мусаллам, катъй: Не is sure to come. Вай бешак меояд. Be sure to lock the door. Хдтман дарро кулф кунед. 3) боэътимод, эътимоднок, эътимодпазир, кобили итминон’ a sure method равиши боэътимод; a sure ft tend дусти боэътимод; 4) усгувор, махкам, побарчо, босубот: a sure foundation заминай устувор; be sure (of sth) итминон доштан, мутмаин будан, боварй доштан (нисбат ба чизе); be sure to гуфт. фаромуш накун, хатман бикун: Be sure to tell me all the news. Гуфгани хамаи хабархоро ба ман фаромуш накун. for sure албатта, хатман, якипан. катъан, бешубха; make sure боварй хосил кардан, мутмаин шудан, мусаллам кардан: I had better go and make sure. Бехтараш рафта боварй хосил ме- кардам. sure enough ростй. хакикатан, хамон тавр ки интизор мерафт; I said it would rain, and sure enough it did. Туфта будам, ки борон меберад ва хакикатан хам борид. Sure! амер. Албатта! 2. adv албатта, бешубха; As sure as eggs is eggs. Зарб. ~ Бешубха, мисли ду карат ду чор. 3. int бешак. surely Г]иэ11] adv хамоно, ба таври кагъй, катъан, мусалламан, мутмаинан, албатта, бе- шак, бешубха, якинан: This is surely her best play. Ин бешак бозии бехтарини у аст. surety ['ju?ti] п (pl sureties) 1) гуфт. боварй, итминон, осудадилй, пуштгармй; 2) кафолат (аз номи касе), замонат, васика, побандон: to offer $100 as a surety 100 доллар ба сифати ка- фолат пешниход кардан; 3) кофил, зомин, гар- дангир, кафолат диханда; 4) гаравгон; stand surety for sb кафил/ зомин шудан, ба кафилй гирифтан, замонат додан (ба касе). surf [sa f] 1. и мавчи галтон, хезоб, обхез, обкуха, мавчи ба сохил бархуранда. 2. v мавчеаворй кардан, галтобсаворй кар- дан. surface ['sa:fis] 1, n 1) болоя, пушиш, беруна, намо, рУ; 2) сатх, руя, пахна: a plane surface сатхй хамвор; water surface сатхй об; 3) зохир, рух, симо; on tbe surface зохиран, сатхан, то он чо, ки ба назар мерасад; 2. v 1) тарошидан, ранда кардан; 2) пушидан, рукашй карцан; 3) ба руи об баро- мадан (киштии зериобй). surface-man ['ssTismon] п назоратчй, нитохубинкунанда ниахс). surfboard ['sa:fbo:d] п тахтаи мавчеаворй, тахтаи галтобсаворй. surfeit ['safrt] 1. п 1) зиёдатй, зисдй, ифрот, як дунё, як олам; 2) зиёдаравй, зиёдахурй, зиёданушй, пурхурй, шикамборгй; 2. v аз хад зиёд сер шудан, пурхурй кардан, шикамборгй кардан. surfing ['sa:fiij] п (варзиш) серфинг, мавчеаворй, галтобсаворй, болои мавдхо шинокунй: Scrfmg is a new type of sport. Мавчеаворй як навъи тозаи варзиш мебошад. surge [sa:dj] 1. п 1) мавчи калон, обтуда, обкух; 2) авч, афзоиш, фаротохт: an electric surge афзоиши чараёни барк; 2. v 1) зиёд шудан, афзудан, боло рафтан (барк); 2) мавч задан, фарорез кардан, хезоб кардан. surgeon [’saidjon] п 1) чаррох; 2) духтури харбй ё харбй-бахрй. surgery ['s9:d3on] п (pl surgeries) бахши чаррохй дар беморхона, амали чаррохй. surgical ['sa:djikal] а чаррохй, вобаста ба чаррох ва чаррохй. surly ['so:h] a (surlier, surliest) туршруй, бадхулк. тундху, дурушт, дагал, беодоб. surmise 1. п ['ss:maiz] тахмин, фарз, гумон, хадс, ният, тасмим; 2. v [so: maiz] фарзу тахмин кардан, гумон/ бурдан кардан, хадс задан, бадгумон шудан. surmount [sa-‘maunt] v бартараф кардан, па-
-813- suspect си cap кардан, аз ухда баромадан: to surmount difficulties мушкилотро паси cap кардан. surname ['sameim] 1. п 1) номи хонаводагй, номи падар: Smith is a common Engish sur- name. Смит номи хонаводагии маъму.ди англисй мебошад. 2) лакаб, унвон: Ivan the Terrible Ивани Баддахл. 2. v лакаб гузоштан, ном мондан. surpass [sa:'pa:s] v бартарй доштан аз, пеш- тар рафтан, бештар будан, пешй гирифтан. surplus ['sa:plas] 1. п зиёдатй, афзулй, изо- фа, зоид, зиёд омада, бокимонда: surplus in- come даромади изофа; surplus to our requir- ments зиёда аз эхтиёдоти мо; 2. а изофй, зиёдй, илова бар ниёз: surplus value арзиши изофй. surprise [sa'praiz] 1. п 1) тааччуб, хайрат, шигифтй, гофилгирй. То my great surprise he was right. Бо тааччуби калон барои ман. у хак буд. 2) хадя, тухфа: Their visit was a surprise. Омадани онхо барои ман хадя буд. 2. u 1) ногахонй, тасодуфй: a surprise at- tack хамлаи ногахонй, хамлаи шабохун; 2) бехабар, гайримунтазир, гапричашмдошт; by surprise тасодуфан, ногахон, баногох; take sb by surprise шабохун задан, юфилгир кардан, шигифтзада кардан, бехабар хамла кардан; 3. v 1) бо хайрат андохтан, гофилгир кар- дан, хайрон кардан, дар тааччуб монондан: Hrs behaviour surprised us. Раф гори вай маро ба хайрат андохт. 2) му гахайир кардан, ши- гифтзада кардан, be surprised at sth/ sb аз касе/чизе ба хайрат афтодан. surprising [ss'praizuj] l.pres. р. аз surprise 2. 2. а тааччубовар, хайраювар, ногахонй, шигифтангез, шигифтовар: a surprising defeat маглубияти ногахонй. surrealism [sa'rieltzm] п сюррализм (яке аз равияхои санъат ва адабиёт). surrender [so'rendo] 1. п таслим, боздихй, тахвил, вогузорй, восупори, таслимшавй: unconditional surrender таслимшавии бечунучаро; 2. v 1) таслим шудан, гардан ниходан, сипар андохтан: Не surrendered voluntarily to the police. Вай ихтиёран ба полис таслим шуд. 2) таслим кардан, вогузор кардан, тахвил додан, восупурдан, боз додан, додан; surrender oneself to sth худро таслим ба чизе кардан, тан дардодан. surreptitious [.s/.rep'tijas] а махфй, нихонй, пинхонй, дуздакй, махфиёна: a surreptitious look як нигохи дуздакй, surreptitious method як услубй махфй. surrey ['зап] п аробаи чорчарха (карий нуздак,). surrogate ['sxragit] 1. п 1) чойнишин, муо- впн. ёвар, коиммаком; 2) зане, ки ба чои зани нозо бо рохи сукьй бордор шуда, кудак т авал- луд мекунад. 2. а бадал, иваз, чойгир. surround [sa'raund] v ихота кардан, давр ги- рифтан, мухосира кардан, дар миен гирифтан. surroundings [sa'raundirjz] п pl (бо ф. шак. ц. шояд 1) ихота, гирду атроф, атроф, гирдогирд: They live ir_ beautiful surroundings. Онхо дар чое, ки гирду атрофаш зебо аст, зиндагй мекунанд. 2) мухит: animals in tneir natural surroundings хайвонот дар мухити табий. surtax ['sa: tasks, 1. п андози иловагй; чаримаи иловагй; 2. v андози иловагй таъин кардан/ бастан. surveillance [sa:'veilans] п 1) назорат, бозбинй, дидбонй. сарпарастй, мушохида; under surveillance зери назорати полис; 2) муо- ина, тахкик- survey 1. п ['sa;vei] (pl surveys; 1) баррасй, санчиш, ташхис, тахкик, тадкик: general survey of the situation баррасии умумии вазъият; 2) накшабардорй, заминпаймой, заминсанчи, паймоиш: land survey паймоиши замин; 3) барнигорй, рунигорй, паймоиш, 4) накша; 5) идораи заминсанчй; 2. v [sa'vei] 1) баррасй кардан, савчидан. гашхис кардан, тахкик кардан, заминаёбй кардап (бодиккат): They surveyed the land- scape. Онхо махалро бодиккат тахкик кар- данд. 2) накшабардорй кардан, заминпаймой кардан, масохатсанчй кардан, паймоиш кар- дан; 3) барнигаристан, рунигорй кардан. surveyor [sa:'veia] п 1) накшабардор, заминсанч, танобкаш; 2) нозир, назоратчй, инспектор; 3) амер, нозири гумрук. survival [sa'vaival| п бако, пояндагй, начот, зиндамонй: the survival of soul after death no- яндагии pyx нас аз марг. survive [sa'vaiv| v 1) бештар зиндагй кардан аз, бештар умр бурдан: She survived her sons by ten years. Вай аз фарзандонаш дах сол бештар умр дид. 2) зинда мондан, боз мондан, чон ба дар бурдан, бако мондан/ ёфтан: She survived the accident. Вай пас аз садама зинда моид. survivor [sa'vaivg] п 1) шахси зиндамонда, бэзмонд; 2) бокй. susceptibility [sa.septa’bihti] п (pl susceptibili- ties! 1) нозукандомй, осебпазирй, пазирогарй, тунукпуетй, таьсирпазирй: take advantage of her susceptibility аз нозукандомии у истифода бурдан. 2) pl эхсосот, шурмандй: to offend somebody’s susceptibilities ба эхсосоти касе ра- сидак. susceptible [sa'septabl] а нозукдил, тунукпуст, пазиро, омода, эсебпазир, эхсосотй. suspect 1. п ['sAspekt] муттахам, мяшкук.
814- suspend гумонбар, шахси гумонбар: The police arrested two suspects. Полис ду шахси гумонбарро дастгир кард. 2. а муттахам, машкук, гумонбар; 3. v [sa'spekt] 1) гумонбар шудан, бадгумон шудан, шак доштан (of sth - нисбати чизе): They suspected him of lying. Онха аз дуругтуин вай гумонбар шуданд. 2) интизср шудан. хадс задан, тахмин кардан, гумон кардан, пиндоштан, фарз кардан: We didn’t suspect that she could sing so well. Mo гумон надзш- тем, ки вай ин кадар хуб суруд мехонад. suspend [sa'spend] v 1) муаллак кардан, овехтан, овезон кардан: Не suspended his clothers to dry on the trees. У либосхои худро барои хушк шудан болои дарахт овехт. 2) муваккатан бекор кардан, мавкуф гузоштан, бозистондан: The talks were suspended. Музо- кирот мазкуф гузошга шуд. 3) муваккатан хорич кардан, мунфасл кардан: suspend from school муваккатан аз мактаб хорич кардан. suspended [sa'spendid] а 1) овезон, муаллак, овехта, 2) мавкуфгузошта, бекоркардашуда; 3) катъгардида. suspender [so'spendo] п 1) банди чуроб; 2) pl амер, банди шим/ шалвор, банди чизе; sus- pense [sa'spens] п 1) муаллакй, номуайянй, командумй, пойдархавой; 2) хаячон, шурман- дй, шурачгезй. suspension [so’spenjn] п 1) овезиш, овехтагй; 2) ист, таваккуф, ихрочи муваккатй, мунфасл аз хизмат; 3) мавкуфгузорй, бардоштан, бекорсозй, барчидан: the suspension of the emergancy law бекорсозии конунй вазъияти фавкулода. suspension-bridge [so'spenjnbndg] n пути муаллак, купруки муаллак. suspicion [sa'spifn] п бадгумонй, шак, гумон, хадс, пиндор, тардид; on suspicion of гумонбар аз чизе; under suspicion тахти гумон. suspicious [sas'pijosJ а шубханок, шубхаомез, шубхаангез, шубхаовар; suspiciousness [sa'spijasnis] п шубханокй, шубхаомезй, шубхаангезй, шубхасварй. sustain [sa'stem] v 1) пуштибонй кардан, нигахдорй кардан, нигох доштан: Oxygen sustains life. Оксиген хаётро нигох медорад. 2) хифз кардан, идома додан, пайгирй кардан: to sustain economic growth пешрафти иктисодиро хифз кардан; 3) тахаммул кардан, тоб овардан, кашидан: to sustain a shock ба садама тоб овардан sustenance ['sAstinansj п 1) тобоварй, тахаммул; 2) гизо, хурок, таом, авкот. sature [’sju:tfa] 1. п 1) анат. чок, дарз; 2) yap. дарзгузорй; 3) ришта барои дарзгузорй; 4) ришта барои духтани чарохат; 2. v уар дарз бастан . чарохатро духтан. suzerain |'su:zarein] п 1) таъ. арбоби феодал; 2) давлатй феодалй. suzerainty [’su;z?reinti] п (pl suzerainties? 1) таъ. хокимияти феодал; 2) хукумат, салтанат, кудрат. swab [swob] 1. п 1) паикора, латта барои шустани фарш; 2) тиб. латта, дока; 2. v 1) бе латта шустан: 2) бо дока тоза кардан. swaddle ['swodll v парпеч кардан, печондан (кудакро), бастан (захм ваг.). swag f'swaeg] п гуфт. 1) моли дуздй, сарвати гораткардашу да; 2) ришва. swagger ['swaegoj 1. п рафтори худнамоёна, рафтори богурур, савлатмандй, савлатдустй; 2. а оличаноб, шинам, хушнамо, мудшуда, шухратёфта; 3. v 1) хиромидан, синасипар кардан, бо савлат гом бардоштан, магрурона гом бар- доштан; 2) нозидан, худнамой кардан. swagman ['swaegmcnl п 1) коргари сайёр; 2) одами волгард, swain [swein] п 1) чавон, навчавон; 2) чавони дехотй; 3) чевони дехотии ошик; 4) ошик, ошикпеша. swallow 1 ['swolou] 1. и 1) култ: Не took the medicine at one swallow. Бо як култ доруро ФУРУ бурд. 2) ком, гулу; 2. v 1) фуру бурдан/ додан, курт кардан, тез-тез хурдан, дар ком кашидан: to swallow the bait мау. ба дом афтодан; 2) мау. токат кардан, тахаммул кардан, пазируфтан; Не swallowed the insult. Вай ба хафагй токат кард. 3) фахмидан, дарк кардан. swallow one’s wot ds суханони худро баргашта гирифтан. swallow II [’swolou] п зоол. парасту, фарош- турук; One swallow does not make a summer Зарб. ~ Бо як гул бахор намешавад. swam [swasm] past аз swim 2. swamp [swomp] 1. n ботлок, сиёхоб; 2. v 1) гарк шудан ё кардан, ба таг бурдан; 2) гирифтор кардан, дучори селе аз чизе шудан. swampy [’swompi] a (swampier, swampiest) ботлокй, пурботлок, вобаста ба ботлок swan [swon] п 1) ку; black swan куи сиёх; the Swan of Evon Шекспир; 3) галаситорахои КУ- swank [swaegk] 1. п гуфт. лофзанй, худситой, худтаърифкунй, манманй; 2. v лофзанй кардан, худситой кардан, манманй кардан. swanky [swaspki] a (swankier, swankiest) 1) магрур, хавобаланд; 2) худнамоёна, гаронкимат ва назаргир. swan’s-down ['swonzdaun] п пари кУ; 2) ма- тои нарм (барои либоси кудакона). sward [swo:d] п чаман, сабзазор, маргзор.
-815- sweep swarm I [swo:m] 1. n 1) оила (занбур), гала, фавч: a swarm of bees оилаи занбури асал; 2) туда, гурУх, издихом, сели мардум: a swarm of people гурухи одамон; 2. v 1) туда шудан, чамъ шудан: The child- ren swarmed into the park. Кудакон бо издихом ба бог даромаданд. 2) пур будан, фаровон будан. swarm II [swo:m] v боло баромадан, хази- дан, ба дарахт баромадан. swart ['swo:t] гуфт. ниг. swarthy. swarthy ['swo:St] a (swarthier, swarthiest) сабзина, гандумгун, тираруй. swash [swoj] 1. п 1) чалап-чалап, шалпас, шалаппас, лаппас, шалап-шулуп (садои рези- ши об); 2) чараёни сахт/ шадид; 2. v 1) чалап-чалап кардан, шалап-шалап кардан (дар об); 2) бо фишор ва ифода харакат кардан ё харф задан. swashbuckler ['swoj'.bAkle] п 1) сарбур, кал- лабур, одамкуш; 2) одами чапчолй, ситезачуй, мочарочуй. swat [swo.t] v зарбаи тез ва сабук задан, куштан (магасро ба магаскуб). swastika [swtestika] п 1) свастика, саииби шикаста; 2) нишони Олмони хитлерй. swath [swo:6j п хати/ ради/ китъаи/ дарав- шуда, дарав, борикаи дарав; in swaths ба тар тиб. swathe [sweiS] 1. п дока, банд, бандина; 2. v докапеч кардан, печондан, бандпечй кардан, пушондан, бастан. sway I [swei] 1. п хамшудагй, качй, хамит, алвончдихй, чунбиш; 2. v 1) ин су ва он су чунбондан, пасу пеш рафтан, чапу рост рафтан; 2) хам шудан/ кар- дан, хамидан; кач шудан/ кардан. sway II [swei] 1. п 1) нуфуз, таъсир, асар; 2) хукмронй, хокимият, маъмурият, идоракунй, армонравой; hold sway фармонраво будан, хукмфармо бу- дан; 2. v 1) тахти таъсир карор додан, 2) идора/ рохбарй кардан, хукмронй кардан, фармон- раво будан; under the sway зери нуфузи, тахти таъсири. Swaziland ['swa.zilaend] п Свазиленд. swear [swea] v (swore; sworn) 1) савганд хурдан, касам ёд кардан, касам хурдан: Не swears he is telling the tiuth. Касам хурд, ки хакикаташро мегуяд; 2) савганд додан, кавли шараф додан: to swear an oath касам додан; 3) фахш гуфтан, бадзабонй кардан, куфргуй/ фахшгуй кардан, куфр гуфтан: Stop swearing! Фахшгуиро бас кунед. swear by кур-курона бовар кардан; swear for замонат кардан, чавоби чизеро гуф- тан, барои чизе савганд хурдан, итминон до- дан; swear in бо савганд ба шугле ворид кардан, савганд ёд кардан: The new president was sworn in. Президента нав савганд ёд кард. swear off (out) тарки чизеро ба худ ахд кардан, касам хурдан, кавл додан, тавба кардан; swear on secrecy касеро ба пушида доштани розе касам додан; swear out мач. захмат кашидан, бо араки чабин чизеро ба даст овардан; swear to бо савганд эътироф кардан. sweat [swet] 1. п 1) арак (бадан), танхиса: in a sweat, all of a sweat пур аз арак, аракзада; Не was dripping with sweat. Аз баданаш мисли жола арак мерехт. 2) мац. мехнати вазнин, кори сиёх; 3) намкунй, захиш, араккунй; 2. v 1) арак кардан, арак рехтан: Не sweated with fear. Аз таре араки сард кард. 2) захидан, тар шудан; 3) арак кунондан: to sweat a horse аспро давондан; 4) мехнат кардан, чон кандан, кори сиёхро ичро кардан; 5) истисмор кардан; 6) амер, истинток кардан (бо истифода аз шиканча); 7) тех. кафшер кардан; by the sweat of one’s brow бо араки чабин; sweating system усу ли/ сохта/ одати аракрези. sweater ['sweto] н 1) свитер, полувер ё жеке- ти гарм, пирохани пашмй, пироханй бофта; 2) мач- истисморгар. sweaty ['sweti] а аракин, аракнок, аракдарда. Swede [swi:d] п мард/ зани шведй (свиой). Sweden ['swi:dn] п Шветсия, Свид. Swedish ['swi’dij] а шведй, свидй. sweep [swi:p] 1. и 1) чорубкашй, чорубзанй, рубиш, руфту руб, тозакунй, амали чоруб за- дан: She gave the room a sweep. Вай хонаро руфт. 2) дастафшонй, даст афшондан: A sweep of his hand meant they should go. Дастафшони- аш маънои онро дошт, ки онхо бояд раванд. 3) уфук, доираи уфук; 4) мач. доираи назар, дарачаи дониш, савияи фахм; 5) чорубкаш; 6) (од. pl) чизхои чорубшуда, хокруба; 7) физ. чоруби электронй; 2. v (swept; swept) 1) руфтан, чоруб задач, пок кардан, рубидан, тоза карлан: Не is sweep- ing the chimney Вай хозир дудбарорро тоза мекунад. 2) пок кардан, канор задан (бо уар чизи чорубмонано); 3) нсст кардан, аз байн бурдан, аз миён бурдан, зудудан, бардоштан (инч. sweep away/off): Не was swept away by the avalanche. Тарма вайро бардошта партофт. 4) босуръат харакат кардан, гузаштан, бурдан, расондан: The wind swept over the valley. Бод аз водй босуръат гузашт. 4) тул кашидан, пахн шудан, вусъат ёфтан; 5) бах. минарубй кардан, гирдоварй кардай (минауоро); 6) чустучу кар- дан, тадсис кардан / 7) бо имтиёз ё овози бисёр буридан (инпгихоботро); Sweep Before your own door. Зарб. ~ Ба харе, ки бор надйрй, чй кор дорй
sweeper -816- sweep away нест кардан, аз байн бурдан; sweep a woman off her feet дили занеро бурдан. sweeper ['swi:po] n 1) фаррош, рубанда; 2) доруб, василаи чорубку нанда. sweepnet ['swi:pnet] п тур, тури мохигирй. sweeping ['swi:pnj] l.pres. р. аз sweep 2. 2. п pl хокруба, руфтадо; хасу-хошок; 3. а 1) васеъ, асосй, хамачониба, фарогир: sweeping changes дигаргунихои васеъ; sweep- ing economic reforms ислохоти хамачонибаи иктисодй. 2) дароз, густурдан; 3) насанчида, сарсарй. sweep-net ['swhpnet] п тури мохигирй, тур барои доштани шапарак. sweepstake(s) ['swi:pstcik(s)] п 1) шаргбандй (дар аспдавонй); 2) маблаги бурандаи шартбандй; 3) аспдавонии шартй. sweet [swi:t] 1. п i) ширинй, шакарсонй, ширинмазагй: Have another sweet, please. Боз як ширинй гиред. 2) pl англ, хурокихои ширин: I like sweets. Ман хурокихои ширинро дуст медорам. 3) pl ширинй, ширинихо, шириничот, пасхурок (амер. dessert): They served sweets. Ширинихоро оварданд. 4) pl кайф, лаззат; 5) дустдошта, махбуб; 2. а 1) ширин, шакарин, шакарина: sweet wine шароби ширин; 2) тоза, бенамак. бидуни шурй ва туршй, туршнашута, ошомиданй: sweet water оби тоза; sweet butter равгани бе- намак; sweet milk шири тоза (туршнашуда); 3) хушбу, нушин, лазиз, хушмаза; 4) дустдоштанй, махбуб, азиз, зебо, лаззатбахш: sweet music мусикии лаззатбахш; a sweet girl духтари зебо; 5) ором, охиста ва пурэхеосот (мусикй); be sweet on гуфт. ошики касе будан; No sweet without sweat. Зарб. ~ Ранч бикаш то ба гапч бираей! sweet-briar, sweet-brier ['swi:t'braio] п хуч, настаран, насрин. sweeten ['swi:tn] v ширинтар кардан. sweetheart ['swi:tha:t] n 1) дилбар, ёр, чонон, махбуб, дилором, азиз, мехрубон: ту sweethart чонакам, азизакам, дустдоштаам; 2) маъшука, маъшук, махбуба. sweetish ['swi:tif] а нисбатан ширин. sweetmeat ['swi:tmi:t] п хуроки ширин, халвачот. sweetness ['swi:tnis] п ширинй, лаззат, халоват, маза. sweet-shop ['swi:tjbp] п дукони ширинифу ру шй. sweet-william ['swi:t,wiliam] п гули мехаки туркй. swell [swel] 1. п 1) хезоб, мавчи галтон, галтоб; 2) барчастагй, каламба, болоомадагй, берунзадагй; 3) варам, омос, омосидагй, бодкардагй; 4) теппа, пушта, кухи зери бахр; 5) гуфт. шикпуш, мудпараст, хушлибос, хушзохир, шик; 2. v (swelled; swollen, swelled) 1) варам кар- дан, бод кардан, омосидан, омосонидан, пуф кардан: Wood often swells when wet. Чуб агар тар бошад, одатан варам мекунад. 2) берун задан, варка ламидан, боло омадан, варчастан; 3) баланд шудан, боло рафтан (овоз); 4) туфонй шудан, тугён кардан (дарё); 5) зиёд шудан/ кардан, расидан ба, расондан ба; 3. а олй, оличаноб, олуфта, аълосифат: That is a swell idea. Ин акидаи оличаноб аст. swelling ['swell!)] 1. pres. р. аз swell: Your cheek seems to be swelling Ба фикрам pyxeopa ат варам карда истодааст. 2. п варам, варамй, омос, бод кардагй, пуф кардагй: There was a swelling on her arm, Болои дасташ варам буд. 3. а варамида, омосида, бодхурда. swelter ['s welts] 1. п бехолй/ бемадорй аз гармй (гармо, харорат). 2. v аз гармй (гармо, харорат) бехол/ бема- дор шудан. swept [swept] past, ва р. р. аз sweep 2. swerve [swa:v] 1. п чапу ростравй, тагйири харакати ногахонй, вираж. 2. v чапу рост рафтан, морпеч рафтан, пе- чидан (ногахон), тагйири харакат кардан: The car swerved sharply to avoid the child. Автомо- бил ногахон харакаташро тагйир дод, то ки кудакро назанад. swift [swift] 1. п 1) зоол. бодкапак (парандар 2) зоол. рубохи даштй; 3) каркара, давак (нахтоби); 2. а 11 тезпо, тезрав, чобук, capex: a swift runnel давандаи тезпо; 2) ногахон. ногахонй; 3) фаврй, бевакфа, бемуатталй: a swift decision карори фаврй; 3. adv 1) босуръат, ба тарзи чобук, ботезй (swiftly хам мегрянд); swift to anger зудгазаб. swift-handed ['swift'haendid] а чолок, чаккон, мохир. swiftness [swiftnis] n чолокй, чакконй, мохирй. swig [swig] 1. и 1) култ, чуръаи тулонй; 2) Курт; 2. v 1) курт-курт хурдан; 2) култ-култ нушидан. swill [swil] 1. п 1) чайкониш, обгардонй, гаргара карданй; 2) пасмондаи ошпазхона (ки ба чонварон медиханд); 2. v 1) зиёда нушидан, зиёдаравй кардан, пурнушй кардан, ба cap кашидан (дар араК'Хурй); 2) чайкондан, об гардондан, гаргара кардан. swim [swim] 1. п 1) шино, шиноварй; 2) фо- силаи шиноварй ё шино: a five km swim шино ба масофаи панч км; 3) ба шино кардан мачбур кардан: to swim a horse across the river
-817- аспро барои аз дарё шино кардан мачбур кардан; 4) вобаста ба шино: swim suit либоси шино; 5) амалй чарх задани cap, бехушшавй; 2. v (swam; swum; pres. р. swimming) 1) шино кардан, шиноварй кардан: to swim like a stone шух. гарк шудан; 2) шиновар будан, руи об мондан; 3) лабрез будан, пур будан: eyes swimming with tears чашмони ашколуд; 3) чарх задан, чарх хурдан; 4) чархзапии сарро хис кардан, чарх хурдан (cap); be in the swim мац. дар марзи диккат будан; sink or swim гарк шав ё шино кун; мац. хаёт ё мамот; swim a race дар мусобикаи шино иштирок кардан; swim against the streem ба мукобили чараёни дарё харакат кардан; мац. хилофи раем/ хос- таи мардум амал кардан; swim with the stream ба аксарият хамрох шу- дан; swimmer f'swimo] п 1) шиновар; 2) каровулаки шасти мохигирй. swimming battv pool ['swimirjba:0/'pul] n хавз ё кул барои шино/ оббозй. swimming-bladder ['swimirpblaeds] п хубоби/ пуфаки обй [мохй}. swimmingly ['swimirjli] а хамвор, суфта. мавзун, бе машаккат, бемамоният, баосонй, бедушворй. swindle [’swindl] 1. п макр, кочок, фиреб, хила; 2. v фиребгарй/ маккорй/ хилагарй/ каллобй/ шайтонй кардан, фиреб додан, гушбурй кардан, ба чайб задан: The investors were swindled out of millions of dollars. Cap- моягузоронро ба маблаги миллионхо доллар фиреб доданд. swindler ['swindle] а фиребгар, маккор, хилагар, каллоб, шайтон. swine [’swam] п (pl swine) Г) хук: 2) одами хуксифат, одами манфур. swineherd ['swainho:d] п хукбон. swing [swirj] 1. п 1) тобхурй, дигаргунй, тагйир; 2) ихтиёр: Нс was given full swing in the matter. Дар ин мавзуъ ба у ихтиёроти том дода буданд; 3) чунбиш, чархиш, харакат, алвенчхурй: the swing of the pendulum алвончхурии раккосак; 4) зарба, такона, та- кой: with one swing of his sword бо як зарбаи шамшераш; 5) оханг, мавзуният, чараён, вазн, тарз, усул: Не is just going into the swing of the work. Акнуч ба усули кор ворид шуда исто- дааст. 6) аргунчак, тоб (бозии кудакон}: She sat in the swing. Вай болои аргунчак мени- шаст. 7) (инч. swing music) свинг (як услуби мусиции цаз)\ 8) ракси свинг; 9) сафар, мусо- фират; in full swing дар авчи фаъолият, дар чушу хуруш, комилан даст ба кор; swilrh swings and round ahouts суд ва зиен, муваффакият ва нокомй, такони мусбат ва манфй; 2. v (swung; swung) 1) тоб хурдан пасу пеш рафтан. навсон кардан; 2) тоб додан, пасу пеш бурдан, навсон додан; 3) озод ва мавзун харакат кардан (монандй рангами раке): 4) зар- ба задан (бо мушт)', 5) паридан (ба суи касе)', 6) алвонч додан, овехтан, чунбидан, харакат кардан: The monkeys were swinging from the branches. Маймунхо болои шоххо худро алвонч медоданд. 7) чархидан, печидан, давр задан; 8) ба дор овехтан, овехта шудан; 9) бе- парвэ ишкбозй кардан; 10) дар хаво такой додан (шамшерро): 11) ксмёб шудан, ба натичаи матлаб расидан/ расондан; 12) анчом додан, ба анчом расондан. swinish [swamij] а хугмонанд, хугсифат, хугсон. swinishness ['swianijmsl п хугсонй, хугсифатй; ифлос, чиркин. swipe [swaip] 1. п зарбаи сахт; 2. v зарбаи сахт задан. swipes [swaips] п pl оби чавн бадсифат. swirl [swa:l] 1. п 1) чархиш, гардиш, даврзанй, чархзанй, харакати давронй; 2) гир- доб, талотум ушамол) шиддат, авч; 2. v 1) чархидан (гирдобвор}, гаштан, чар- хон будан; 2) давр гардондан, чархондан, тоб додан; swish [swij] 1. п хуштак, садо (химча ва г.), хишир хишнр, шакаррос: the swish of curtains садои парда. 2. v 1) виж кардан, гиж кардан, садои молиш кардан: The horse swished its tail from side to side. Асп думашро дар хаво ба ин тараф ва эн тараф чунбонда садо медод. Swiss [swis] 1. п (pl Swiss) Свис, ахли свис (кутох, аз Швейтсария}', the Swiss свисихо, ахолии Свис; 2. а свисй, забони свис. switch [switfj 1. п 1) тагйир, интикол, дигар] унй, табдил, чобачогузорй; a switch of opinion тагйири акида; 2) калиди барк: Не reached for the light switch. Ban дасташро ба тарафи калиди барк дароз кард. 3) камчин, тарака, чуб, химча, калтак: to whip with а switch камчин задан, бо камчин задан. 2. v 1) тагйир додан, иваз кардан (ногахон}: Не switched the conversation to another topic. Вай мавзуи сухбагро дигар кард. 2) бо тарака задан, чубкорй кардан, чуб/ калтак 1адан; 3) задан, боз кардан ё бастаи (баркро); 4) хати рохи охалро иваз кардан; switch off катъ кардан, хомуш кардан: Switch off the radio. Радиоро хомуш кунед. switch on гирондан, даргирондан, равшан кар- дан: Не switched on the light. Вай чарогро дар- гиронд.
switchboard switch over иваз кардан, канал иваз кардан (телевизион) switchboard ['switjbo:d] п бар. сафхаи кали- ди барк, сафхаи таксими барк. switch-man ['switfmon] п шахсе, ки хати рохи оханро изаз мекунад. Switzerland ['switsolond] п кишвари Швейт- сария, Свис. swob [swob] ниг. swab 1,2. swollen ['swoulen] 1. p. p. аз swell 2: His an- kle has swollen. Кафаш варам кардааст. 2. а варам карда, омос карда, омосида, пуф карда: swollen eyelids мижгони варамкар- да. swoon [swum] 1. п бехушй, бехушшавй, мадхушй; 2. v бехуш шудан, аз хуш рафтан, аз ход рафтан. swoop [swu:p] 1. п 1) хучуми ногахонй, фу- руди ногахонй, фурУчахиш; 2) копзанй, рабо- иш; in one fell swoop бо як амал, бо як зарба; 2. v 1) дарафтодан. хамла кардан, шитоф- ган, тохтан, фуру чахидан (хусусан парандауои шикорй): The owl swooped down on the mouse. Бум ба муш хамла кард. 2) кап задан, даррабудан, капидан. swop [swop] 1. п мубодила, иваз, бадал; 2. v 1) мубодила кардан, иваз кардан, ба- дал кардан: Will you swop seats? Лутфан чойхоятонро иваз намекунед? Never swop horses while crossing the stream. Зарб. ~ Аспхоро дар гузаргох иваз намеку- нанд sword [so:d] п 1) шамшер, тег: the sword of justice шамшери адолат, хокимияти судй;. 2) the sword кудрат, артиш, неруи низомй; чанг; 3) хар. корди милт ик. at swords’ points мау. омодаи чанг, омодаи даъво; cross/ measure sword0 мач. чангро огоз кардан; бо хушунат мубохиса кардан; draw/ unsheathe the sword чамшерро кашидан; мач,. чаигро огоз кардан; sheathe the sword шамшерро ба гилоф андох- тан; мач. чангро тамом кардан; the pen is mightier than the sward калам аз шамшер кудратмандтар аст. sword-belt [rso;d,belt] п тасмаи шамшер- овезй, камарбанди шамшер, силоховез sword-fish ['so:dfij] п найзамохй. sword-hilt ['so:d'hlt] п дастаи шамшер. sword-rattling ['so:drethrj] п тахдиди чанг. swore [swoJpasT аз swear. sworn [sworn] p. p. аз swear. swum [sw • m] p. p. аз swim. swung [swajj] past ва p. p. аз swing 2. sycamore ['sikamo:] n 1) як навъи чинор, дарахти чинор; 2) анчири мисрй, дарахти -818- анчир. sycophant ['sikofont] п чоплус, мадхгар, муфтхур. syllabic [si'laebik] а хидой, вобаста ба хичо. syllable ['silobl] п 1) хичо, чузъй калима; камтарин/ хурдтарин бахш; 2) мау. овоз, ка- лима; Не never uttered a syllable. У овозе наба- ровард. syllabus ['silabos] и (pl syllabi ['silebai]) 1) барномаи дарсй/ таълимй, хулосаи маводи мавриди таълим (хусусан дар синф), дарснома; 2) хулоса, кутохвора; 3) хулосаи хукми судй. syllogism ['silodjizm] п ман. киёси мантикй, мукоиса аз кул ба чуз. sylvan ['silvan] 1. п одами чангалй, чангалнишин; 2. а 1) чангалй, чангалзй; 2) пушида бо да- рахт ё чангал. symbol [ simbal] п нишона, символ, намуна, аломат, рамз. ишора, ракам. symbolic(al) ['sim'bohk(al)] а нишонй, рамзй, ишоравй, символик. symbolism ['sim'bahzm] п рамзгарой, симво- лизм. symbolize ['simbalaiz] v нишон будан аз, нишона будан, мазхари чизе будан, рамзе доштан, далел бар чизе будан. sjmmet'ic(al) [si'metnk(ol)] а риёз. хамвазн, хамбаробар, хамандоза, мутаносиб, ботаносуб, таносубдор. symmetry ['simitri] п (pl symmetries) таносуб, мутаносибй, хамбаробарй, каринагй. sympathetic [.simpa'Oetik] а 1) дорой хисси хамдардй, хамдил, хамнаьо, хамдард, дилс^з, гамхор, хамфикр- She was sympathetic to my aims. Вай бо накшахои ман хамфикр буд. 2) дилчасп, дилнишин, ситорагарм, хушоянд, мехрубон, мехрангез: She had a sympathetic face. Хонум чехраи ситорагарм дошт. sympathize ['simpoOatz] v хамдардй кардан, хамфикрй кардан (with sb - бо касе); мушобех будан, хамфикр будан (with sb - ба касе): His mother sympathized with his plan to be a doctor. Модараш дар мавриди духтур шудани писа- раш ба J хамфикр буд. sympathizer ['simpoOaiza] п хамдард, хамфикр. sympathy f'simpaSt] п (pl sympathies) хамдардй, ширкат дар гами дигарон, гамхорй, дилсузй, хамфикрй, мувофикат; in sympathy with дар хамдардй бо, дар хамдилй бо, барои ибрози хамдардй бо. symphony ['simfpni] п (pl symphonies) 1) мус. сифония (цитъаи мусициии комил, ки маъмулан чанд харакат дорад: symphony orvehestra ор- кестри симфонй; 2) хамохангй, хамсадой, сози дастачамъй ва хамсадой. symposium [sim'pouziom]) п (pl symposia [-тэ]) 1) (Юнонй Бостон) базми фалсафй, бахси
-819- table дустона; 2) конференция, симпозиум, хамоиш, хамнишаст, гирдихамой; 3) мачмуи маколоти муаллифони мухталиф оиди мавзуи муайян. symptom ['simptam] п тиб. нишонаи бемори. symptomatic [,snnpta'mstik] а вобаста ба нишонахои бемори, нишона, аломат. synchronize ['sujkranaiz] v хамгох будан ё кардан, хамзамон кардан ё шудан, мутобик кардан. synchronous ['snjktonos] а 1) хамзамон, хамрухдод, хамгох, хамхангом; 2) хамоханг, хамчур syndicalism [ismdikalizm] п синдикализм, иттиходиягарой. syncopate ['sirjkapeit] v грам. кутох кардан, мухтасар кардани калима (бо овоз ё х;ицо); мус. тахвил кардан. syndic ['sindik] п 1) раиси хисобдорй, хисобдор (хусусан дар донишгох;)', 2) корман- ди давлатй (баъзе кишвархои Европа). syndicate 1. п f'smdikit] синдикат, иттиходия (яг навъи ширкати тичоратй); 2. v ['smdikeit] иттиходия ташкил кардан, ба сурати иттиходия даровардан. synonym ['smonirn] п заб. синоним, муро- диф, хаммаъно. synonymous [si'nommas] а муродиф. хаммаъно: The words shut and close are syn- onymous. Калимахои shut ва close хаммаъно хастанд. synonymy [si'nonimi] n 1) синонимика; 2) хаммуродифият. synopsis [si'nopsis] n (pl synopses) хулоса, кутохвора, чакида, мухтасари мазмун. synoptic(al) [si'noptik(al)] а мухтасар, кутох, хулоса, чамъбастшуда, муттахид, таф- сир, хулосавй. syntactic(al) [sin'taektik(al)] а заб. синтак- сисй, нахвй. syntax ['smtaeks] п заб. синтаксис, нахв. synthesis [’sindisiz] п (pl syntheses) таркиб, синтез, омоиш, хамниход, хамнихишт. synthetic(al) [sin'Oetik(ol)] а хамнихиштй, таркибй, сунъй, сохта, маснуй: synthetic silk шохии сунъй. syphon [’saifan] ниг. ба siphon. Syria ['stria] п кишвари Сирия/ Сурия. Syrian ['sinan] 1. п мард/ зан/ духтари\ суриягй (суриёнй); 2. а суриягй: Syrian tradtition суннатй суриёнй. syringe [si’nndy] п шприс, сузан, василаи доругузаронй/ syrup [’strap] п шарбат, шира, шахд. system ['sistim] п 1) система, равиш, услуб: a good system of teaching French услубй хубй таълими забони франсавй; 2) низом, созмон, дастгох, сохтор, манзума: a political system сохтори сиёсй, solar system системаи офтоЬй. systematic(al) [,sisti'maetik(al)] а 1) аз руи низоми муайян, аз руи коидаи муайян; 2) муназзам, мураттаб, созмонёфта. systematize ['sistimotaiz] v ба тартиб даро- вардан, мураттаб ва муназзам кардан, ба сис- тема даровардан. ху, хислат; 3) кори харруза ва хастакунан- да. 2. v чои чарх гузоштан, издор кардан, из мондан. rutabaga [,ru:to'beig3] и гиёх;. шалгами равганй, харшалгам. ruth [rub] п гуфт. рахм. шавка!, дилсузй, хамдардй, мехрубонй. ruthless ['ru:0hs] а сангдил, бемехр, берахм, бебок, бегам, бешафкат. Rwanda [ru'eendo] п Руанда (кишвар). rye [rai] п 1) чав, нони чавй; 2) амер, араки чавй. rye-bread ['raibred] п нони чавин. ryot ['raiat] п анг.-хрш. раият, кишоварз. Tt Т, t [ti:] харфи бистуми алифбои забони англисй; to а Т дакикан, сахехан, комилан, айнан, нукта ба нукта, харф ба харф; cross the t’s гапро комилан равшан кардан, пусткандаи гапро гуфтан. tab [teeb] п 1) халка, тасма, барга, забона, гирех (тасма ё х;алк,а барои овехтан); 2) бор- часп, забонаи либос, банд, нишонаи латтаги- ни ранга (дар гиребон); keep tabs (or tab) on тахти назар карор додан, поидан, дакикан тахти назорат гирифтан. tabard ['tasbad] п таъ. плаш, рупуш (остин- дароз ё кутох;). tabby ['tsebbi] п (pl tabbies) (аз решай арабй) 1) гурбаи палангсон, гурбаи хокисарй бо рах- раххои тира; 2) гурба (хусусан мода); 3) мау. зани сояпардоз, пирдухтар, бокира. tabernacle ['taebamaekl] п маскан, пардаса- рой, хиргох, мапзилгох. table ['teibl] 1. п 1) миз: They pushed the table against the wall. Онхо мизро ба суи девор тела доданд. 2) хуроки руи миз, гизо, мизи гизо, суфра: to be/ sit at table барои гизохурй нишастан; 3) лавх, лавха (охани, чубй, сангй ва г.). 4) лист, фехристи хулоса, кутохвора: a table
tableau - S20 of content фехристи мундаричот; 5) чадвал: a table of weights and measures чхдвали ченакхои вазн ва хачм; 6) мачмуаи конунхо; 7) гурух, ашхоси даври миз; at table сари суфра, дар холи х^рдани хурок, сари мизи хурок; on the table амер, ба баъд гузошташуда, мавкуф гузошташуда (пешниход ва г.); table tennis тенниси руи миз; the tables лавхахо, конунхс. ё фармонхо; turn the tables вазъият/ авзопо дигаргун кар- дан; under the table гуфт. махпамона, махфиёна, аз зери миз додашуда (ришва)-, 2. v 1) пешниход кардан, ба мухокима пешпиход кардан, мэтрах кардан: to table а motion лоиха пешниход кардан; 2) амер, ба баъд гузоштан, аз матрахсозй худдорй кар- дан, мавкуф гузоштан (лоиуа, пешниход ва г.): His proposal was tabled until the next meeting. Пешниходи у го чаласаи навбатй мавкуф гузошта шуд. 3) руи миз гузоштан; гизо додан. tableau ['teblou] фр. п (pl tableaux) 1) намой чашмгир; 2) тасвири гиро/ зинда. tablecloth ['teiblkloO; п румизй дастархон. table-flap ['teiblklcO] п ниг. table-leaf 2. table-knife ['teiblnaif] п корди ошхона tableland ['teibllasnd] п геог. лахнкух, пуштакух. tableleaf ['tei blli:f] п кисмати иловагии миз. table-linen [’teibllainan] п румизй. table-napkin ['teibl,naepkin] п даструмоли миз. tablespoon [’tciblspum] п кошуки калон, кошуки хурокхурй. tablet ['taeblit] п 1) сафха, тахта, варака, лавх, лавха, лавхаи ёдгорй (инч. memorial tab- let); 2) хаб, каре (Оору); two aspirin tablets ду карей доруи аспирин: 3) пора, колаб (собун ва г.): a tablet of soap пораи собун; a tablet of chocolate пораи шоколад. table-talk ['teiblto:k] п судбата сари миз, сухбати сари суфра, гуфтутуи худй ба худй. table-ware [’teiblwea] п зарфхеи мизи хурок. tabling ['teiblip] п 1) тартиб додани чадвал; 2) батаъхиргузорй. tabloid ['tsebloid] п 1) хулоса, кутохзера. чаки да; 2) амер, рузномаи пур аз акс/ кучагй. taboo [te'bu ] 1. п 1) харсм, табу; манъеозй; 2) тахрим, харомсозй; 2. а 1) манъшуда; 2) харом; 3. v 1) манъ кардан; 2) харом эълон кар- дан. tabor ['teibo] п (аз решай форей, табл, таб- ли кучак. tabouret ['taebont] п (аз решай форей) 1) таблча; 2) сепеяи кучак. tabu [taebu:] ниг. taboo. tabular [’tsebjula] a 1) хамвор, тахт, мусаттах, мизвор; 2) ба сурати сутун, чадвали; 3) кабатй, варакй. tacit ['taesit] а 1) хомуш, сомит, сокит, бехарф, камгап, хаппак; 2) акдй, зехнй, ботинй. tacituin ['ttesito:ri] а камхарф, камсухан, камгап, камгу, хаппак. tack [task] 1. л 1) мехи кутох ва сарпахн; 2) кук, хомдузй; 3) масири зигзаг, харакати зигзаг, чапу ростравй (киштии бообонй); 4) масир, тагйири масир (киштии бодбонй)-, 2. v 1) мехкуб кардан, мех задан, 2) кук за- дан, муваккатан бо хам духтан/ часпондан, махкам кардан, задан, бастан; 3) замима кардан, афзудан, мулхак кардан; 4) дигаргун кардан, иваз кардан (сиёсат ва г.). tackle ['tsekl] 1. п (бо ф. шак. т. ва у. меояд) 1) таноб ва гаргара. дастгохи болокаш (дар киштй)-, 2) васила, асбоб, лавозимоти кор: Не bought some fishing lackle. Вай баъзе лавози- моти мохигирй харид. 2. v 1) бо таноб ва гаргара бастан; 2) ба ухда гирифтан, аз ухда баромадан, ба коре даст задан: Не did not know how to tackle the problem. Намедонист чй гуна а.з ухдаи мушкилй барояд. tacky ['1 aeki] a (tackier, tackiest) часпоп, тар за часпанда. tact [taekl] п одоб, адабдонй, фаросат. назо- кат, кордонй, тадбир, махорат, салика. tactful [‘ttektful] а ботадбир, бофаросат, кордон, боназокат, мавкеъшинос, боодоб. lactical ['taektikal] а тадбирй, лашкаророй, разморой, махорати чангй, тактика. tactics ['taekiiks] п pl (бо ф. ш. т. ва ц. меояд) 1) разморой, лашкаророй, тадбири чангй; 2) санъати чангдонй. махорат дар фанхои чангй; 3) тадбир, равиш. tactile ['teektajl] а ламскунанда, ломисай, ламей, барчаста, ламешаванда, ба назар намо- ён, tactless ['taektlis] а бемахорат, бефаросат, бесалика, беназокат, бидуни мабдаи адаб, беодоб, хуруси бармахал. tadpole ['tsdpoul] п зоол. навзоди курбока, кафлесак, сурбак. taffeta ['tasfita] п (аз решай форей) порчаи тофта, порчаи барок (аз абрешим). taffy f'tasfi] ниг. toffee. tag [taeg] 1. и 1) иборот, истилох, забонза- да, лугати вирди забои; 2) этикетка, барчасп, пишона; 3) лакаб; 2. v 1) шиносондан, борчасп задан (мауозй), номидан, 2) афзудан, замима кардан, васл кардан; 3) дунболи касе ё чизе рафтан, аз акиби касе афтоцан, таъкиб кардан. tail [teil] 1. п дум: the tail of a fox думи
-821 - take рубох; 2) хар чизи думмонанд, акиб, цумбола, пушти домой: the tail of the plane цумболап тайёра; 3) халкаи гесу, кокул; 4) таькиб, дунболаравй; 5) бахши поёни, поён, интихо: the tail of the river бахши поёнии дарё; 6) гуфт. кун, охир; 7) (од. pl) пушти сикка: 8) pl пайравон, цунболаравон, рикоб, хамрохон; 9) (од. pl) либоси расмй, фрак, либоси салом; 2. v 1) цумдор кардан, думболадор кардан; 2) дум буридан, бедум кардан, думчаи чизеро гирифтан (мева ва а.); 3) дунболагирй кардан, аз паи/ кафои/ дунболи касе раф 1 ан, таъкиб кардан; 4) дар акиб будан, дар охири саф Су- дан, дар пушти гурухи хамрохон будан, tail after пинхонй таъкиб кардан; tail away/ off хурд шудан, борик шудан, заиф шудан; tail on/ in васл кардан; tail out саросемавор гурехтан. tail-board ['teilbo.d] п даричаи акиби ароба. tail-coat ['teil'kout] п Фрак, костюми дун- боладор, костюми расмй (навъи либоси мардо- на, ки пеши кутоуу акиби оарози Ооманаш да- розу миёнчок аст). tail-end 'teil'end] п охир, дум (маросим). tailings [teihrjz] п pl пасмондахо, бокимондахо tailless ['teilhs] а бедум. taillight ['teilajt] и чароги акиб (автомобил ва г.). tailor ['teila] 1. п дузанда, дарзй; The tailor makes the man. Зарб. ~ Одаму либос, хонаву палое. 2. v дузандагй кардан, духту д^з кардан, духтан. tailor-made ['teilomeid] а духташуда. tailpiece ['teilpi:s] п кисмати охири чизе. tailplane ['teilplein] п хав. думболи хавопаймо. tail-spin 1'teilspm] п сукути морпеч, афт (тарзи фуромадани тайёра бо чархзани дар мехварй худ) tail-wind ['teilwind] п боди мусоид, боди хамсу. taint [temt] 1. п 1) асар (бад\ лакка, айб, фасод, газанд, нукс, норасогй; 2) пай, из, накши чизе; 2. v 1) асри бад гузоштан, садама задан, газанд задан, лаккадор карцан; 2) фосид шу- дан, садама дидан, газанд дидан. taintless [terntlis] а бегазанд, беайб, бенукс. Tajik [ta:'d3ik] 1, п 1) тоник, ахли Точикистон; 2) забони точикй (аз забонхои эронй). 2. а точикй; Tajikistan [ta:,d.xiki'sta:n] п Точикистон. take I [teik] v (took; taken) 1) гирифтан: He took her by the hand. Вай аз дастй хонум ги- рифт. 2) тасхир кардан, фа.тх кардан: They took the fort in two days. Онхо калъаpo дар ду руз фатх карданд. 3) сайд кардан, шикор кар- дан, гирифтан: the taking of birds and deer ши- кори парандагон ва oxy; 4) лозим доштан, зарур будан: It will take a long time. Вакти зиёд лозим мешавад. 5) бурдан: She look the letter to the post office. Вай мактубро ба почта бурд. She took the children to school. Вай кудаконро ба мактаб бурд. 6) истифода кардан аз: You can lake a boat. Шумо метавонед аз киштй истифода кунед. 7) хурдан, нушидан; Will you take tea or coffee? Шумо чой ё кахва менушед? Has he taken his medicine? Вай дорухояшро хурд? 8) кабул кардан, пазируфтан: How did they taKe the news? Онхо хабарро чй гуна пазируфтан д? 9) ишгол кардан, нишастан: to take a seat нишастан; 10) сурат гирифтан; 11) шумурдан, гумон кардан; 12) бо пуркунунда иборахои зиёд месозад, ки маънои онро пуку- нанда муайян мекунад: take action чора дидан; to lake саге эхтиёт будан; to take one’s chance 1аваккал кардан; to take counsel маслихат кар- дан; to take the offence ба хучум гузаштан; ва г. take aback дар хайрат мондан; take after ба касе рафтан, шабохат доштан, монанд будан, пайравй ва таклид карцан аз: Не took after his father in many ways. Аз бисёр чихатхо вай ба падараш шабохат дорад, take apart ба киемхо чудо кардан; take a miss иштибох кардан, дуруст дарк накардан; take away а) бурдан: Have the boxes been taken away yet? Ку пихоре аллакай бурданд? б) тарх кардан: lake six away from ten. Аз дах шашро тарх кунед. take back пас гардондан, пас додан, пас бурдан; take down а) гирифтан аз, фаровардан, поин бурдан; Не took down the picture from the wall. Вай суратро аз болои девор гирифт. б) навиш- тан, ёддошт кардан: Не took down my address. Вай сурогаи моро навишта гирифт. take from риёз. тарх кардан take for фарз кардан, пиндоштан, монанд кар- дан, тасаввур кардан: Не took me for someone else. Вай маро каси дигар пиндошт. take in а) кабул карцан, пазируфтан (меумонро), рох додан; б) дуруг гуфтан, гул задан, фиреб додан; в) дарк кардан, фахмидан; take off а) кашидан (либос), бардоштан '.кулох): Не took off his hat. Вай кулохашро бардошт. б) паридан, парвоз кардан: The plane took off. Тайёра парид. take out а) берун кашидан, баровардан. She took the fruit out of the bag. Вай аз сумка мевахоро берун овард. б) каср карцан, костан; take over кореро кабул кардан, ба ухда гириф- тан: Не took over the office of mayor. Вай идо-
Uke - _____g ,__________ рай шахрдориро кабул кард. take to алокаманд шудан, омухта шудан. дил бастан, унс гирифтан: The children took to their new teacher. Ьачахо бо муаллими нава- шон унс гирифтанд. be taken ill бемор (касал, нопгоб, дароманд) шудан, ба дарде гирифтор шудан; take pity on smb. ба касе рахм/ дилсузй кардан; take a degree унвони илмй гирифтан; take advantage истифода кардан, фонда бур- дан; take aim ба нишон гирифтан; take breath нафас кашидан; take by surprise дар гафлат ёфтан, гафлатгир кардан; take care of гамхорй кардан; take саге эхтиёт бош! take cold хунукй задан; take tire даргирифган: take fright тарсидан; take hold иш! о.т кардан, ба даст даровардан; take ill касал шудан; take it easy! ором бош! сахт нагир' ба дил на- здик нагир! take it or leave it гуфт. мехохй бигир, нахохй нагир; take leave хайрухуш/ видоъ кардан; take liberties беадабй кардан; take notes навпшта гирифтан; take notice of диккат додан; take one's time шитоб накардан, вакти кофй сарф кардан: You can take your time. Метаво- нед шитоб накунед. take pains саъю кушиш кардан; take part ширкат ларзидан дар, иштирок кар- дан дар; take place ба вукуъ пайвастан, иттифок афто- дан, дойгир шудан, баргузор гардидан/ шу- дан; take pride фахр кардан, ифтихор доштан; take toot реша тавондан, реша гирифтан; take shape шакли муайян гирифтан; take sides тарафдорй/ чонибдорй кардан, як тарафро гирифтан, сугирй кардан; take the floor сухан кардан; take the part of накш бозидан; тарафи каееро гирифтан; take to fire даргирондан, сузондан, оташ за- дан; take to task ба чавобгарй кашидан. Take care of the репсе and the pounds will take care of themselves. Зарб. ~ Катра-кагра дарё шавад, андак-андак хеле шавад. You can take a horse to the water, but you cannot make it drink. Зарб. ~ Харро бо задан асп натавон кард. take II ['teik] п 1) микдори мохии дошта- шуда; 2) микдори пули чамъшуда {бар -*22- театр); 3) pl даромади гайримехнатй. take-in ['teikin] п гуфт. фиреб. taken ['teikanj р. р. аз take. take-off ['teikof] и 1) уав. парвоз, хез (хавопаймо); 2) икрп. чахиш, хезиш, мархалаи рушди босуръат. takeover ['teikauvo] п баухдагирй; гасби КУДрат, забт, ишгол, ба зурй гирифтани маком ё кудрат. taking ['teikirj] 1. п 1) чизи шикоршуда, сайд, 2) амали гирифтан; 3) pl суд, бахра, даромадхо, фонда, тарёфтхо, нафъ, манфиат; 4) хаячон, шур; 2. а гиро, чозиб, чаззоб, чолиб, дилчасп, чалбкунапда, дилрабо; talc [taelk] п (аз решай арабй) мин. талк. tale [teil] п 1) 1) кисса, хикоят; 2) афсона, достон; 3) шарх, бознамуд; 4) мач хикояии дурудароз; 5) дуруг, бофта; 6) амали гуфтан ё шарх додан; 7) овоза; То tell tales out of school. Зарб. ~ Тапи хонаро ба бозор баровардан. talebearer [Че11,Ьеэгэ] л 1) сухаччин, хабар- каш, хабарчин; 2) пахкунандаи овоза, овозачй. talent ['taelant] п исгеъдод, нсъмати худо- дод. talented f'taelontid] а боистеъдод, пури- ст еъдод. talentless ['teelanths] а беистеьдод. tale-teller [’tcil,tals] п 1) афсонагуй, хикоягар; 2) хабаркаш, хабарчин; 3) дуруггуй, фиребгар. talisman ['taelhzman] п тилисм. тумор, бозу- банд. talk [La:k] 1. п 1) гуфтугу, харф, музокира: I had a long talk with him. Ман бо вай гуфтугуи дуру дароз доштам. 2) с^хбат, лексия, сухан, гуфтор: Не gave a talk on disarmament. Вай оиди ярокпартой лексия хонд. 3) pl музокирот, гуфтушунид, муколама: The two presidents met in Paris for talks. Ду президент дар Париж ба- рои музокирот вохурданд. 4) гайбат; 5) овоза: there is a talk of ... овозахо пахн шудаанд, ки..., мегуянд ки...; 2. v 1) сухбат кардан, гуфтугу кардан, сухан гуфтан, харф задан: She was talking over the phone. Вай бо телефон сухбат мекард. 2) суханронй кардан, нутк кардан; 3) гайбат кар- дан. овозахо пахн кардан; talk ext ay тулонй харф задан, сухан гуфтан; talk back пешчавобй кардан, хозирчавобй кар- дан: Don t talk back! Пешчавобй накун! talk big гуфт. газофагуй кардан, гулув кардан, худситой кардан; talk down хомуш кардан, мачбур ба сукут кар- дан, дахони каееро бастан; talk into каееро ба коре гумоштан, водор кар- дан, розй кардан, конеъ кардан: Не talked his mother into buying a new football. Модарашро
водор кард, ки туби футболи нав харад. talk out of аз амале гардондан/ боздошган: Не talked his son out oi marriage. Вай писарашро аз издивоч кардан боздошт. talk over мухокима кардан: Let's talk this over. Биёед ин масъаларо мухокима купем. talk round кулбофй карцан, гапхои умумй гуфтан; talk up касе ё чизеро таъриф кардан, хуб на- моёндан; баланду фахмо/ равшан гаи/ харф задан; talk sb into doing smth. барои ичрои чизе касе- ро розй/ бовар/ моил кунондан. talk show намоиши гуф ту ту нуди (телевизон ва радио)', Talk of the devil and the devil appears. Зарб. ~ Сагро ёд кун, чубро ба даст гир. talk to sb like Dutch uncle касеро падар вор насихат кардан. AU talk and no cider. Зарб. ~ Сухан бисёру натича кам. talkative ['to:kativ] а лаккй, сергап, серманах. talkee-talkee ['ta:ki'to:ki] n 1) мар гапи бехуда; 2) забони англисии вайрон. talker ['to: кя] п сухангуй, харфзан. talkies ['to:kiz] п pl жар. кинои овоздор. talking ['to:kirj] а гуянда; ифоцакунанда. tall [toil] а 1) баланд, фарозин: a tall tree дарахти баланд: 2) кацбаланд, баландхад, сарвкад, коматбаланд (инсон); 3) амер. гуфт. боварнокарданй, муболигаомез: a tall tale достонй боварнокарданй. tallow ['talon] 1. п 1) равган, чарбуи гушт, думба; 2) равгани молиданй; 2. v 1) равган молидан; 2) хурондан, хурок додан. tollowy ['taeloui] a (tollowier, tolowiest) фарбех, равганин, серравган. tally ['taeli] 1. п 1) хатчуб, чубхат, тахтача, хар васила барои нигох доштани хисоб; 2) суратхисоб, хисоб, омор: Keep a tally of the amount you spend Х,исоби маблагеро, ки сарф мекунед, нигох цоред. 3) борчасп, номнома, киматнома; 2. v 1) хисоб овардан ё гузоштан. мухосиба кардан, хисоб ва сабг кардан; 2) бо хам хурдан, мутобик будан, чур будан: These figures don’t tally. Ин ададхо бо хам мувофик нестанд. tally-ho ['tasli'hou] 1, v охой гуфтан, толиху гуфтан; 2. inter садои шикорчй хангоми дидани рубох {барои рушёрсозии дигарон): Охой! Толиху! tallyman ['taehmaenj п (pl tallymen) фурушандаи хона-ба-хона, фурушандаи дав- рагард. talon ['talon] п 1) (рд. pl) чангол, чанг, панча (хусусан параноагони шикорй), нохун; 2) талон (як крсмати билет ёрасид). tamable ['teimabl] а ромшаванда. tambour ['tasmbua] 1. п аз решай форси 1) танбур, дунбра; 2) таблаи гулдузй (ду халкаи чубй барои гулдузй). 2. v гулдузй кардан (руи табла). tambourine ['tamba'rnn] г. (аз решай форси) доираи зангй. доираи зангуладор, даф. tame [teimj I. а 1) ром, ромшуда, ахлй, дастомуз: a tame bear хирси ромшуда; 2) фар- монбардор, хубкор, беозор; 3) берух, бемаза, бехаячон, бешур; 2. v 1) ром кардан/ шудан, ахлй кардан/ шудан: It is difficult to tame a lion. Ром кардани шер мушкил аст. 2) мау. фармонбардор кар- дан, махор кардан, беозор кардан. tameless [teimlis] а 1) вахшй, ромнашуда, саркаш; 2) ромнашаванда, ромнакарданй, лачомнопазир, омухганашаванда. tamer [teimo] п ромкунанда (хайвоноти вахрий), таълимдиханда. tam-o’-shanter [.tamo'Jaento] п томошантер, навъи кулохи маросими дар Шотландия, бе- рет. tamp [tamp] г таппондан, чаппондан, сахт кубидан, фишурдан, дарфишурдан, шибба задан: tamp down the tobacco in a pipe дар чи- лимдон тамоку таппондан. tamper [‘tampo] v 1) заминасозй кардан, накша тарх кардан; 2) даст задан, цаеткорй кардан, пасу пеш кардан; 3) касеро харида гирифтан (бо тахдидХ 4) сохтакорй кардан (хуццат). tampion ['tampion] 1. п тиб. тампон, тапок, талона; 2. v тиб. тампон/ талона гузоштан. tam-tam ['tamtam] ниг. tomtom. tan [tan] 1. и 1) пусглоди дарахт, пусти куфтан булутй; 2) ранги кахваи моил ба зард, кахваи равшан, хурмой, бронзашакл; 3) офтобдидагй, офтобхурда; 2. а сурху/ зарду кахваранг (дар офтоб сиёушуда); 3. v (taxied; tanning) 1) офтоб дида кардан/ шудан, офтоб хурдан, дар офтоб сиёх шудан, дар офтоб сухтан; 2) гуфт. шаллок задан, пусти касеро кандан. tandem ['tandom] 1. п сафи якнафарй; дучархаи дунафара, тандем (инч. bicycle); 2. adv. пайи хамдигар, пушти сарихам, каторй (дум ба дум, турнаратор), катор- катор. tang ] [taeg] п маза/ таъм ё буйи талх/ тунд, мазаи мушаххас: a tang of lemon таъми лиму. tang II [tar,] 1. п садои баланд ва пуртанин, данг; 2. v садои пуртаниг эчод кардан. tangent [’taend^antj 1. п риёз. тангенс; хати
tapaerine __ __ гамос, хампахду; 2. а расаида. Tangerine ['taendja'rim] n коран:, норинч, дарахти нораш, мандарин. tangibility [.taendjj'bilitiJ п 1) хисшавй, ламсшазй; 2) хакикат. tangible ['tsendgabi] а 1) хисшаванда, кобили ламе, ламешуданй: the tangible world олами кобили ламе; 2) мац. барчаста, намоён, аён, намудор; 3) мушаххас, махсус, кобили мулохиза, вокей: tangible advantages бартарихои мушаххас. tangle ['tactjgll 1. п 1) печдарнечй, бесарусомонй, печидагй; 2) мац. печдарпеч, печида, печхурда (ресмон, муй ва г.); гирдоб: in a tangle дар холати печида; 2. 1) чипы шудан, аралаш шудан, печ дар печ шудан, ошуфга кардан; 2) дар дом андох- тан, гирифт ор кардан, гир андохтан. tangly ['tacrjgli] a (tanglier, tangliest) пур аз гирех, дархамбархам, нобасомон. tank [taeqk] 1. п 1) анбори об, обанбор; 2) махзан, манбаъ, анбор: a petrol tank махзани бензин; 3) хар. танк: a column of tanks катори танкхо; 4) бак (автомобип); 2, а танки; 3, v 1) ба обанбор рехтан, ба махзан рех- тан; 2) бакро пур кардан, дар обанбор карор додан. tankage ['tsenkidgj п 1) гунчоиши махзан; 2) гунчоиш/ зарфияти обанбор; 3) нигохдорй дар обанбор ё махзан; 4) маводи зиёдатй, ки ба унвони хуроки парандахо истифода меша- ва д (оар кассобгоуи хайвонот). tankard ['tceijkadJ и пиёла, саррохй, дулча, гелосак. tank-car ['taeijkka:] п вагени нафткаш (роуи охан). tanker I ['tasrjka] п 1) танкер, киштии нафт- каш; 2) амер, вагони нафткаши рохи охан; 3) уар. танкчй, ронандаи танк. tankman ['taerjkman] п ронандаи танк, танкнишин. tanner I ['tsena; п тимочгар, ошкар. даббог. manner II ['taena] сиккаи шашпенса. tannery ['trenail} и корхонаи пуст. tannin ['taenin] п танин, модаи даббогй. tantalize ['tentalaiz] v азоб/ озор/ азият до- дан, ба ташвиш / изтироб андохтан. tantamount ['tasntamaunt] а баробар (ба), баробаркувва, баробарахамият (нисбати чи- зе). tantrum ['ttentram] и хуручи газаб. хашмгинй; to fly into a tamtrum ба газаб ома- дан. Tanzania [.tamza'rпа] п Танзания. tap 1 [taep] 1. п 1) кран, дахона, сурохгир (василаи бастани чараёни чизе): Не left the tap -824 - running. Кранро кушода монд. 2) намуд, паьъ (оби цав, май); 2. v 1) кушодан, боз кардан (дауина ва г.); 2) танаи дарахт онро сурох кардан, шира ги- рифтан; 3) бахрагирй кардан, бахра бардош- тан; 4) васл кардан, пайваст кардан (кубури об ва г.); 5) гуфт. пул карз кардан, аз касе пул гирифтан: 6) махфиёна ба муколамоти телефонй гуш кардан, tap the house хонаро зада дуздй кардан; tap II | taep] 1. л 1) зарбаи охиста, садои тан тап, так-так: 1 heard a tap on the door. Ман так- таки дарро шунидам. 2) pl амер рамзй кушта- ни чарогхо; 2. v (tapped: tapping) 1) задан, охиста так- так карда!!/ задан, тап-тап кардан: She tapped him on the shoulder. Хонум болои китфаш тап- тап кард. 2) баргузидан, пазируфтан. tape [teip] п 1) навор, навори сабти овоз (ва инч. телеграфа, видео ва г.): to play back a tape сабти овозро бори дигар гуш кардан; 2) тасма, банд, ресмон; red-tape бюрократизм, расмиятпарастй. 2. v 1) сабт кардан: He taped her speech, and we listened to it later. Вай овози хонумро сабт кард ва мо очро баъдтар гуш кардем. 2) бас- тан, бастбандй кардан. tape-line ['teiplam] п андоза, метр. tape-measure ['teip,mega] п андоза, метр. tape-recorder ['teip,uka:da] л дастгохи сабти овоз/ савт, магнитофон. taper ['tcipa] 1. п 1) шамъ (хусусан шамъи борик), машъалча. василаи равшан кардан; 2) шоир. рашании тира, нури кам. куранур; 3) фатилаи мумй; 2. а тез, тегадор (шаруй руй); 3. v борик кардан/ шудан, тез кардан, нугтез кардан/ шудан. tapestry ['taepistn] 1. п (pl tapestries) (аз ре- шай форей тофта ё тофтан) матои ороиш, фаршина, гобелен; 2. v фаршина пушондан. tapeworm ['teipwa:m] п тиб. кирми наворй. tapioca [,taepi'ouka] п тапиока (навъи гиёуи галладона). tapir ['teipal п зоол. тапир (чинсе аз пистон- дорони хуксон). tapis ['taep::] фр. п to be on the tapis тахти баррасй будан, дар мухокима будан. taproom ['taeprum] п бар, майхона. tap-root [‘ta?pru:u] п гиёу. решай асосй. tapster ['taepsta] п бармен, майфуруш. tar I [ta:] 1. п 1) катрон, зифт, кир; 2) тор (асбоби мусиуй); 2. v кирмолй кардан, бо кир пушондан, кирандуд кардан, катрон молидан; tarred with the sam brush дорой айб ва нукси якхела. tar II [ta:] п гуфт. маллох.
tarantula [ta'reentjula] n зоол. тарантула (навъи тортанак). tarboosh ['ta:'bu:J] n араб, аракчин, тарбуш, феска. tar-brush ['ta:brxufl п муйина барои моли- дани катрон; have a touch of the tar-bush хупуи сиёхпуст доштан {дар бадан). tardiness ['ta:dmis] п кундй, камсуръатй. tardy ['ta:di] a (tardier, tardiest) 1) кунд, камсуръат, одиста-охистарав; 2) дермоида, деркарда, дероянд. tare I [tea] п гиёх. мош, могаак. ta re II [tea] 1. и 1) вазни зарф, вазни хушка. пушвазн; 2) кохиша вазни зарф, кохиши пушвазн; 2. v вазни зарфро хисоб кардан, пушвазнсанчй кардан. target ['ta:git] п 1. 1) хадаф, максад; 2) нишон, нишона: off the target берун аз хадаф, ба нишон нарасида; 3) вазифа, накша: eco- nomic targets вазифахон иктисодй; 2. хадафгирй кардан, дорой хадафи муайяне будан. tariff ['tsenf] 1. п {аз решай арабй) 1) тариф , нарх, арзиш, кимат, андоз {барои содирот ва воридот); customs tariff on steel тарифи гумрукии пулод; 2) фехрасти киматхо, фехристи нарххо, чадвали тарифхои гумрукй, номгуи нарххо; 3) гумрукй, гумрук: to remove all tariff barriers хама и монеахои гумрукиро бартараф кардан; 2. v тарифбандй кардан, нархгузорй кар дан (аз руи цадвал), чадвали тарифы гумрукй дуруст кардан. tarn [Ча:п] к обтир, кулчаи кухй. ta rnish ['ta:mj] 1. п тирагй, хира1й; айб, напг; 2. v тира/ хира шудан, аз чило афтодан, сиёх шудан. tarpaulin [ta:'po:lm] п 1) брезент, карбоси кирандуд ё мумандуд (навъи матои гафси обногузар); 2) кулох ё камзули маллохй; 3) гуфт. маллох. larradiddk ['tajrodidl] п гуфт. дуруги кучак. tarry I ['ta:n] a (tarrier, tarriest) бо кэтрон/ кир молида шуда, кирй, киргун. tarry П ['taeri[ v сустй кардан, дер кардан, таъхир кардан/ доштан, мунтазир/ нигарон шудан. tart I [ta:t] а 1) турш, туршмаза, тунд; 2) сахт, шадид, зананда (маънй ва г.). tart II [ta:t] ч торт, ширинии мураббой. tart III [ta:t] п 1) жар. фохиша; 2) зани ха- роб. tatan ['ta:t?n] п 1) матои пашмии рахлор, 2) мац. шахрвандй кухистони Шотландия. Tartar ['ta:ta] 1. п (аз решай форси) (Talar ________________ __________ ______________ tattling у,ам менависанд) 1) тотор, тотормард, тоторзан (духтар)-, 2) забони тоторй; the Tartars татархо; 2. а 1) тоторй, вобаста ба тоторхо; 2) мац. одами зудхашм; young tartar кудакй инчик. tartar ['ta:ta] п чавхарк туршй, чавхарп оби акгур, дурдаи май; санги дандон. Tartarean [ta:'teorion] а 1) татарй; 2) дузахй, чахачнамй. task [ta:sk] п 1) кор, вазифа, гумориш; 2) кори мушкил, кори сахт; set a task вазифа гузоштан, кор таъин кардан; take to task ба чавобгарй кашидан, сарзаниш кардан, urgent task кори таъчилй; 2. v 1) кор муайян кардан, кор додан, вазифа муайян кардан, 2) бо кори зиёд фишор овардан, гаренбор кардан. task-force ['ta:sk,fo:s] п хар вохиди махсус. taskmaster [’ta:sk,ma.sta] п сардор, назоратчй. tasse! ['taesal] п 1) мукалам; 2) хатчуб, чубалиф. taste [tejst] 1. п 1) таъм, маза; 2) шавк, майл, тамоил, рагбат (for - ба чизе)’. Не had no taste for that game. Ба ин бозй рагбат надошт. 3) микдори кам, зарра, каме, намуна; 4) салика, завк; Fvery man to his taste. Зарб. ~ Хар сареву садое. Tastes differ. Зарб. ~ Хар мулке, хар расме. Хар кию хар чй. 2. v 1) {каме) чашидан, лаб задан, маза кардан, лабчаш кардан,- She tasted the soup. Вай шурборо чашид. 2) маза доштан, маза додан, бомаза будан, болаззат будан: The bread tasted good. Нон бомаза аст. 3) тачриба кардан (нахустин бор); 4) бахрамапд шудан, бархурдор шудан. tasteful [’teistful] а 1) бозавк, пурсалика, хушеалика, хуптзавк; 2) бомаза, мазадор. tasteless f'teisthsj а 1) бемаза, орй аз маза; 2) бесалика, бадсатика, безавк. taster r'teisto] п масъули чашидани хурок ё нушиданй, чашанда, мазагир. tasty ['teisti] a (tastier; tastiest) хушмаза, лазиз, нушин, хуштаъм, бомаза. tat | taet] ниг. tit. Tatar ['ta:tal ниг. Tartar. tatter ['tasta] 1. n 1) кухнафуруш, жандафуруш; 2) поргй, жандагй, бахши порашуда ва овехтаи либос; 3) pl либоси дари- да, жанда (цигда-цигда)-. a begar dressed in tat- ters гадои жандапуш; 2. v даридан, чагидан, то даридагй пушидак. tatterdemalion [jaetoda'meiljan] п жанца-пуш. tattered ['Uctad] а жанда, пор-пора. tattling ['tsetlii]] л гулдузй, хошиядузй.
tattle -826- tattle [ttetl] 1. и гайбат, бофта, дуруг, ёва, 2. v гайбат/ суханчинй-' хабаркашй кардан, tattler [ta?tla] п тайбатчй, суханчин, хабар- каш; A tattler is worse than a thief. Зарб. ~ Бетами зихои мардум аз сухан пайдо шавад, / Писгаи бемагз агар лаб во кунад, расво шавад. tattoo I [ta'tu:] 1. п у арб. фармони хомушй, дастури бозгашт ба хобгэх, шафаки шом (бо задании шайпур ё табл) ; 2. v шафаки шом навохтан tattoo II [te'tu:] 1. п холсузанй, холкубй; 2. v хол кубидан, холкубй кардан (руи пуст). taught Ito:t] past ва p. p. аз teach. taunt [to:nt] 1. n масхара, тамасхур, таъна, киноя; 2. v суханхои/ нешдор/ ярадор гуфтан, масхара кардан, cap ба сари касе гузоштан. taut [to:t] а 1) таран! кашидашуда, кашида (таноб ва а.); 2) мураттаб, муназзам; 3) хуб мучахазшуда. tautology [to/tolacji] п (pl tautologies) тав- тология, такрор. tavern r'taevgn] и таверн, майхона; мусо- фирхона. tawdry ['to:dn] a (tawdrier, tawdriest) калбакй, зохирй, фарёдкунанда, бемаза, бесалика. tawny ['to:m] a (tawnier, tawniest) сурху зар- ди кахваранг, бронз, заррин, тира tax [tasks] 1. п 1) андоз, боч, хироч, молиёт: income tax андоз аз даромад; to levy taxes ан- доз ситондан; 2) бор, захмат, сарбор, фишор; 2. v 1) андоз ситондан, андоз мондан, мо- лиёт мондан ё мукаррар кардан: They аге heavily taxed. Болои онхо андози зиёд андох- танд. 2) сарбор кардан, сангинбор кардан, гаронбор карлан; 3) фишор овардан; 4) хачми зарарро муайян кардан; 5) амер., гуфт. нархро муайян кардан/ пурсидан: What will you tax me? Арзишаш чй кадар? 6) гучохгор кардан; tax sb's brains ба магзи касе фишор овардан, кори фикрии душзореро ба Ухда гирифтан; tax sb with sth касеро бо чизе муттадам кар- дан. taxable ['tseksobl] 1. п моли ациозбандиша- ванда. 2. а андозбандишаванза. taxation [task'serin] п 1) андозеиточй, мо- лиёт; 2) андозбандй; 3) хачми андоз; tax-collector ['tteks,kolekta] п андозеитон, корманди идораи андоз. tax-exempt ['taekspgzampt] а озод аз андоз (мол). tax-free [taeksfri:] а беандоз. taxi ['raeksij 1. п (к^тоу аз taxicab) такси; 2. v 1) бо такси рафтан, такси гирифтан; 2) Хае. идора кардан. taxi-cab f'tseksikaeb] ниг. taxi. taxi-dancer ['iteksidatnso] n раккосаи кабаре ва г. taximeter ['iaeksi'mi:ta] и хисобкунаки такси, таксометр. taxing ['taeksirj] и андозбандй, андозеитонй. taxpayer ['taskstpleio] п андозеупоранда, андоздиханда, пардохткунандаи андоз. tea [ti:J п гиёу. 1) буттаи чой; 2) чой: tea with milk чой бо шир; to have tea чой хурдан; 2) нушидании чоймонанд: herbal tea чойи гиёхй; high tea англ, чой ва хуроки сабуки пешин; smb's cup of tea махбуби касс, дилхохи касе; not for all the tea in China хар чи кадар хам по- доши он набошад: I wouldn't marry him for all the tea in China. Агар дупёро хам ба ман бидиханд, бо у издивоч намеку нам tea-caddy ['ti:keedi] п чойдон. tea-cake f'ti:keik] п ширинй барои чой. teach [ti:if] v (taught; taught) 1) ёд додан, омузондан, таълим додан, даре додан, муаллимй кардан, омузгорй кардан, тадрис кардан; 2) адаб додан: I will teach him a lesson. Адабашро медихам. 3) машк додан; teach sb a lesson касеро чазо додан, адаб додан, боб кардан; reach one’s grandmoiher to suck eggs кушиш ба таълим додани касе, ки худаш устодй кор аст. То teach the dog to bark. Зарб. ~ Ба Лукмон хикматомузй чй ходат? teacher [/ti:tj’?] п муаллим, омузгор, устод, мураббй, мударрис, дабир. teaching ['ti:tjirj] 1. pres, р аз teach: She has been teaching biology for ten years. Дах сол боз аз биология таълим медихад. 2. п 1) омузгорй, таълим, кори муаллимй, касбй омузиш ва парвариш: She gave up teach- ing. Вай кори муаллпмиро партофт. 2) (од. рГ) таълимот. акоид: the teachings of philosophers таълимоти файласуфон. teacup ['ti:kxp] n пислаи чойхурй. teagarden [ ti:,ga:dn] n киштзори нихолхои чой. teak [ti:k] n тик (навъи дарахт), дарахти сох. tea-kettle ['ti:,ketl] п чойник. tea-leaf ['ti:li:f] п барги чой. team [ti:rn] 1. п 1) гими варзишй, гурух (вар- зишгарон), ёргон: a home team сохибони май- дон; a visiting team мехмонон; Tajikistan foot- ball team тими футболи Точикистон; 2) гуру-х, даста: ar inspection team гурухи тафтишотй; 3) наел, зод, укоб; 2. v 1) хамгурух шудан, дар як гурух муттахид шудан, дар як гурух хамкорй кардан, хамдаста шудан; 2) бо хам бастан (ба як араба аспуоро), бо хам юг кардан; 3) рон-
дан, хамл кардан I дастаи аспхоро бо ароба). teamster ['ti:msta] п чуфтрон, хайкунанда. teamwise ['trmwaiz] adv бо гурУххо, бо ёрон. team-work ['ti:mwo:k] п кори якчоя, кори гурухй (бо lypfjf, даста), кори мувофик (бо- тартиб), хамкорй, хамёрй. tea-party ['ti:pa:ti] п чойнуши, мехмонии чойпушй. tea-pot ['ti:pot] п чойник. tear I [tea] 1. п 1) сурох, чок, цорасозй, порагй, даридагй: There is a tear in his shirt Куртаи у даридааст 2) шитоб; 2. v (tore; torn) 1) даридан, дарондан, пора кардан: She tore a sheet of paper in two. Вай когазро ба ду кием пора кард. 2) пора шудан, чок додан; 3) газидан, аз хам чудо кардан, гусастан; 4) шитофтан. шитобидан, tear along кад-кади чизе давидан; tear away/ off канда шудан аз, чудо шудан аз: Не could not tear himself away fiom the book. Наметавонист аз хондани китоб канда шавад. tear down хароб кардан, вайрон кардан; tear from кандан аз чизе; tear one’s hair муйи худро кандан (аз шиддати гам); tear something limb from limb тика-пора кардан; tear to pieces дарондан, пора-пора/ тика-тика кардан; tear up дарондан, пора кардан, кандан: Не tore the plants up by the roots. Вай растанихоро аз реша канд. wear and tear фарсудагй (бар асри истифода). tear II [tic] 1. п 1) ашк, катра: Tears came to her eyes. Дар чашмонаш ашк хувайдо шуд. 2) pl андух, гам; 3) pl гиря, ашкхо; 2. v ашк рехтан, гиря кардан, пурашк кар- дан; burst into tears гиря cap кардан; in tears гирён, ашкрезон, дар холи гиря; move to tears гирён кардан, ба гиря андохтан; weap crocadile tears мац. ашки тимсох рехтан, ашки руякй рехтан. tear- drop [tiodrop] и катраи ашк. tearful [’tisful] а 1) гирён, ашкрезон, гиряо- луд, гирякунанда, дар холи гиря, гирёнчак; 2) гамангез, гиряовар: a tearful story хикояи ги- ряовар. tearfully ['tiafuhj adv гирён, ашкрезон; гамангез. tear-gas ['tio'gifcs] и гази ашковар. tearing I'tionq] а. гуфт. шадид, шитобон tearless ['tiohs] а 1) беашк, бегиря; 2) ноги- рён; 3) нотавон дар гиря кардан. tea-room ['tioru:m] п 1) кафе, ресторан; 2) чойхона. tear-stained [’tio,steind] а гиряолуд, ашко- луд: tear-stained eyes чашмони гиряолуд. -,827 -_________________________________________tedious tease [ti:z] 1. и 1) чангара, чанчолй; 2) сарбасаргузорй, тамасхур, азият; 3) ишвагарй, шахватангезй; 4) азияткун; 2. v 1) озор додан, суханони нешдор гуфтан; 2) барангехтан, шурондан, оташин кардан; 3) масхара кардан, шухй кардан, ба бозй гирифтан; 4) шона кардан (муинаро); 5) виз кардан, визондан, хор кардан (бо шона муй ва а.); 61 ишвагарй кардан, шахватангезй кар- дан; teaser [ti:za] и азиятгузор, сарбасаргузор. tea-service fti:sa:vis] ниг. teas-set. teaspoon f'ti:spu:n] n кошуки чойхурй. tcaspunfull ['ti:spu:nfal] n ба андозаи як кошуки чойхурй. teat [ti:t] n сари/ нуги пистон (nipple %ам мегуянд). tea-things ['ti.Hirjzj п pl табаку косахои чойнушй, сервизи чой. tea-trey f'trtrei] п лаълии чой. tea-urn ['ti:e:n] п 1) самовор; 2) зарф барои чушондани об. technical ['tekmkl] 1. н 1) pl вожагони фаннй; 2) чузъиёти техники; 2. а 1) фаннй, техникй: technical skill махорати фаннй; 2) махсус; 3) расмй. technical school мактаби фаннй (мактаби миё- наи фаннй дар Британияи [Сабир барои кудакони аз 16 то 18 сола). technicality [,tekm'ksehti] п 1) чихати фан- нии масъала; 2) pl чузъиёти фаннй; 3) вожаго- ни фаннй. technician [tek'mjn] п мутахассиси фаннй, кордон/ коршиноси фаннй, устод. technics ['teknrks] п pl техника, улуми техникй. technique [tek'ni:k] п техника, саноат, шева, равиш, услуб, фан, усули фаннй; 2) кордонй, устодй, махорат. technocracy [tek'nokresi] п фансолорй. technology [tek'noladgi] п 1) фаншиноей, фановарй; 2) истилохоти фаннй; 3) технология. techy ['tetp] а зудхашм, бадхулк: techy horse аспи бадхулк; techy subject мавзуи хассос. tectonic [tek'tomk] а 1) сохтмонй, сохтй; 2) геол, тектоники, вобаста ба дигрунихои пусти замин. tectonics ['tektomks] п pl (уамчун ишк. т. истиф. меш.) 1) тектоника, заминсозшиносй; 2) улум ва фанхои сохтмонй. ted [ted] v омехта кардан, хаво додан (алаф- ро барои хушк шудан). tedder [tedi] п дастгохи омехта кардани алаф. Teddy bear ['tedi'biaj п хирсак, хирсча (бо- зичаи нарм). tedious ['ti:dias] а хастакунанда, дилгирку-
tedium - 828 - нанда, хузновар, касалкунанда. tedium ['ti:diani] п якнавохтй, хастагй, ма- лолат. tee ] [ti:] п 1) харфи Г; 2) дар чизи ба харфи Т монанд; 3) хадаф; tee II [ti:] 1. и 1) огозгох; 2) чуби Т шакл, ки дар огоз туб ё гуйро болои он мегузорапд, тй; 2. v туб ё гуйро болои тй гузоштан. tee off/ up гуйро аз болои ти задан удар бозии голф). teem [ti:m] v чушидан, пур будан (аз), би- сёр фаровон будан. teen-age ['ti:n,eid3J а наврасй, навчавонй, миёни синни сездах ва пуздахсола; (инч. tee- nage, teener). teen-ager ['ti:n,eidsa] n наврас, навчавон, миёни синни сездах ва нуздахсолагй. teens [ti:nz] и pl сину соли аз 13 то 19 сола. teeny [ti:ni] a (teenier, teeniest) хурдакак, майдаяк. teeter [ti:ts] 1. и аргунцаки кудакона; 2. v амер. гуфт. 1) аливонч хурдан, лакидан; 2) харакати морпеч кардан. teeth п pl аз tooth дандонхо; дандонахо; armed to teeth комилан мусаллах; show one’s teeth тахдид кардан, неш нишон додан. teethe [ti:3] v 1) дандон баровардан; 2) мац. огоз шудан, cap шудан. teetotaler [,ti.'toutla] а шароббсзор. teetotum ['ti:tou'txm] п фарфара, гардуна (дар бахтозмои). tegument ['tegjumant] п (кутох аз integu- ment) пуст, кабат. tehee [ti:'h>:] 1. п хир-хир, садои хир-хири ханда; 2. v хир-хир кардан, хир-хир хандидан. telecast ['tebka:st] 1. п барномаи телевизонй; 2. v барномаи телевизионй пахш кардан. telecommunication [,telika,mju:ni'keij'n] п иртибот аз рохи дур, алокаи дур. telecontrol [,tchkan'troul] п идоракунии дистансионй. telegram ['teligrasm] п телеграмма, баркия. telegraph ['teligra:fj 1. п 1) телеграф: They sent the news by telegraph. Онхо хабарро та- вассути телеграф фиристоданд. bush telegraph манбаи иттилооти гайрирасмй ё махфй; 2. v телеграф кардан, бо телеграф фиристондан, хабар кардан: They telegraphed him to come at once. Онхо хабар карданд (ma- вассути телеграф), ки фавран биёяд. telegrapher [,teli'grsefa] п мутахассиси/ кор- манди телеграф. telegraphic [,teh'grasfik] а телеграфй, ба ва- силаи телеграф. telegraphist [ti'JegrofistJ п мутахассиси/ кор- манди телеграф. telegraph-pole ['telegrafpoulj п сутуни теле- граф. telegraph-wire ['telcgrofwaia] п сими теле- граф. telephone ['tehfoun| 1. п телефон: We gor in touch with them by telephone. Mo бо онхо бо телефон гаи задем. 2. v телефон кардап/ задан, хабар додан: Не telephoned the news to his brother. У ин хабарро тавассути телефон ба бародараш расонд. telephonist [ti'lefanist] п телефоний. telephony [ti'lefam] п илми муколама ва му хобирот бо телефон; 2) сохтан ва ба кор бур- дани телефон. telescope ['teliskaup] 1. п 1) дурбини нучумй, телескоп; 2) дурбин; 2. v 1) дархам фуру рафтан, дархам фишур- да шудан, дархам рафтан; 2) дархам фишур- дан, хулоса кардан. telescopic ['teliskoupik] а 1) телескопй, во- баста ба дурбини нучумй; 2) кобили дидан факат бо телескоп; 3) чамъшав, дархамрав. teleview ['telivju.J » намоиши телевизионй тамошо/ кабул кардан. televiewer ['teh,vju:g] п тамошобини телеви- зион. televise f'tehvaiz] г аз телевизион пахш кар- дан, дар телевизион нишон додан, барномаи телевизионй тартиб додан, намоиш додан: The football game will be televised. Бозии футбол тавассути телевизион пахш хохад шуд. television ['teh.vijn] п 1) телевизион, оинаи нилгун; 2) пахши телевизионй. televisor ['tehvaiza] п тамошобини телевизи- он. television set ['tchvijnset] л (кутох TV set) телевизор. tell [tel] v (told; told) 1) гуфтан: I wasn't told a tiring about it. Дар ин бора ба ман сухане на- гуфтаанд. 2) накл кардан, баён кардан, шарх додан: Не told them about his life. Дар бораи хаёташ ба онхо накл кард. 3) фармудан, шарх додан: Не told them not to wait tor him. Фар- муд, ки интизораш нашаванд. 4) фарк кардан, фарк гузоштан: Не could not tell one thing from another. Якеро аз дигараш фарк карда намета- вонист. 5) таъсир кардан: This hard work is telling on him, Кори вазнин ба вай таъсир мекунад. 6) иттилоот додан, ифшо кардан, огох кардан, гузориш додан: to tell a sectet сиреро ифшо кардан; 7) гуфт. шумурдан; 8) фарк кардан, чудо кардан; don’t / never tell me афсонагуй накун; I tell you, I can tell you, let me tell you Шуморо бовар мекунонам, ки... tell fortunes такдирро гуфта додан;
- 829 - temptress tell off интихоб кардан (аз байни чанд нафар); tell on чудо кардан; tell one from the other аз хамдигар фарк кардан; tell over аз нав хисоб кардан; tell tales хабаркашй/ гайбат кардан; Tell that to the marines! Кам дуруг бигу! tell the world ба чахониён гуфтан; tell you the truth ростиро бихохед, ростй; To tell tales out of school. Зарб. ~ Гапи xonapo ба куча баровардан. You are telling me! Наход ту ба ман гуй! Худам бехтар медонам! tellable ['tebbl] а кобили зикр, гуфтанй. teller [tela] а гуянда, ровй, -capo: a story teller достонсаро. telling ['teliij] а таъсирнок, таъсирбахш, дандоншикан, чонона: a telling argument са- нади таъсирбахш. telling-off ['telirj'of] п гуфт. сарзаниш, танбех. tailtale [‘telteilj 1. и 1) хабаркашй. гайбатчигй; 2) хабаркаш, суханчин; 3) ишора, нишона, нишонаи роз; 2. а хиёнаткорона, маккорона, хоинона. telly [tell] и (pi tellies) гуфт. телевизор. temerity [ti'menti] п 1) густохй; 2) бепарвой. бебокй; temper ['tempo] 1. п 1) ху, хулк, табиат, мизоч, табъ, тинат, феъл: She has a sweet tem- per. Вай хулки хуб дорад. 2) эътидоли мизоч ё хулк, хашм, газаб; рухия, кайфият, холати рухй: She was in a bad temper. Вай димоги сухта дошт. 3) бадхулкй, хашм, носозгорй; 4) холат, хислат, ниход, сиришт, гароиш; 2. v 1) нарм/ мулоим/ сует/ муътадил/ паст кардан; 2) сахт кардан, обутоб додан, сарду гарм кардан: to temper steel пулодро обутоб додан; 3) монандй пулод обдида кардан, кор- дида кардан; 4) муносиб кардан, танзим кар- дан; control/ keep one's temper хашму газабро нигох доштан/ фУРУ бурдан, худдорй кардан, чилави хашму газабро кашидан; fly into a temper ногахон хашмгин шудан; lose one's temper аз чо даррафтан, худро гум кардан, худро дошта натавонистан, ногахон хашмгин шудан, матонати худро аз даст до- дан; out of temper димогсухта/ димогчок будан; show temper хашмгини ошкор кардан/ нишон додан. tempera ['tempera] п рас. равиши рассоми бо ранги бедило. temperament ['temporomonl] п мизоч, табъ, хулку ху, холат, рухия. temperamental [.temporo'montl] а тундмизоч, зудтагйир, зудангехта. temperance ['temperons] п 1) муътадилй, эътидол, таодил; 2) хушёрй, майбезорй. temperate ['tempant] а муътадил, мулоим: temperate zones минтакаи мулоим. temperature ['tempntjo] п 1) дарачаи харорат, гармо; 2) таб; have/ run a (high) temperature таб доштан; take sb's temperature таби касеро санчидан: Не has no temperature Вай таб надорад. tempest ['teinpist] п туфон, бурон (боди ша- дид бо барф ё борин): tempest in a teapot сирру садои зиёд дар бораи чизи камахамият tempestuous [tem'pestjuos] а 1) буронй, пур- талотум, пурмавч, шадид; 2) пуртабу тоб, пуршур, пурчушу хуруш, пуршур: a tempas- tious debate бахси пуршур. temple I ['tempi] n маъбад, парастишгох, каниса, дайр: to erect a temple маъбад барафрохтан. temple II ['tempi] п чаккаи руй: Не has a cut on his right temple Дар тарафи рости чаккаи рУяш бурида дорад. templet ['tempht] п шаблон, колаб, болиш- так. tempo ['tempo] п 1) мус. зарб, суръати ичро; оханг; 2) гом, мизон ва суръати фаъолият; in tempo/ out of tempo мус. тибки оханг. бо зар- би муносиб, мавзун/ номавзун, бе оханг ё зар- би муносиб. temporal I ['temporal] а мардуми, чамоатй, хаётй, дунявй. temporal II ['temporal] а 1) муваккатй, гуза- ро, зудгузар, даргузар, фонй, бебако: temporal desires орзухои муваккатй; 2) дунявй, оини чахонй: temporal needs заруриятхои дунявй; the spiritual and temporal рухонй ва дунявй. temporary ['temporon] 1. п корманд ё хиз- матчии муваккатй; 2. а муваккатй, зудгузар, нопо, ноустувор, гузаро: temporary duty вазифаи муваккатй. temporize ['temporaiz] v 1) мадоро кардан, тибки вакт амал кардан, ба вазъ мутобик кар- дан; 2) фурсатталабй кардан, вактро буридан; 2) дермонй кардан, дудила будан. tempt [tempt] v 1) фирефтан, васваса кардан, ангезондан, барангезондан, игво кардан, ду- чори васваса кардан: Nothing would tempt me to join the army. Х,еч чиз маро барои ба сарбозй рафтан ангезонда наметавонад. 2) озмудан, имтихон кардан. temptation [temp'teifn] п 1) игво, васваса, фиреб, ангезиш, фиреб; 2) игвогарй, васвасаангезй. tempter ['tempto] п фиребанда, игвокунанда, игвогар, шайтон, васвасааптоз. tempting [’temptirj] а фиребо, днлрабо, вас- васаангез, игвоангез: a tempting offer пешниходи васвасаангез. temptress ['temptris] п зани фиребо, васва- саофарин, шахватангез.
ten - 830- ten [ten] 1. n дах адад, дахто; in tens дахтогй; 2. num дах: room number ten хонаи радами дах; ten to one дах ба як (имконият). tenable ['tench]] а махкам, мустахкам, пой- дор, устувор, бардо. tenacious [tr'neijas] а гиро, махкам. мустахкам; 2) гиранда, часпанда; 3) кавй' tanacious memory хотираи кавй. tenacity [ti'nassiti] п (pl tenacities) махкамй. сахтй, гирой; 2) тезфахмй, суботкорй, часпандагй; 3) сарсахтй, муковимат. tenant ['tenant] 1. и 1) ицерадор. ичоранишин, кироянишин, иишенанд; 2) со- кин; 2. v идора гирифтан/ додан. tenantless ['tenanths] а холй, кироя нашуда, ба идора доданашуда. tenantry ['tenantn] п (pl tenantries;!) киря- нишинсн; 2) кироянишинп. tench ['tentf] и тенч (навъи моуии обуои ши- рин). tend I [tend] у \ кутох; аз attend) нигохдорй кардан аз, таваччух кардан, парасторй кардан, сарпарастй кардан, парвариш кардан: She tended her mother lovingly during her long illness Вай модарашро хангоми каса- лии дуру дароз бо мухаббат парасторй кард. tend II [tend] у моил будан, мувозиб будан, мувозибаг кардан; майл доштан, рагбат дош- тан: Не tends to exaggerate. Вай майли муболига кардан дорад. tendence ['tendons] п (к'утиу аз attendance) 1) парасторй, гамхорй, сарпарастй; 2) фавд, дунболаравхо. tendency ['tendansi] п (pl tendencies) гаро- иш, тамоил, майл. рагбат, даваддух. tendentious [ten'danjas] а донибдоропа, ба тарафдории (касе ё чизе). tender I ['tenda] а 1) нозук, хассос, латиф, мулоим, зариф, дакик, дилсуз, a tender breeze пасими мулоим; tender ironies кинояи зариф; tender subject мавзуи хассос; 2) мехромез, пурмехр, мухаббатомез, a tender smile лаб- хаиди мухаббатомез; tender II ['tenda] I. п 1) пешниход, таклиф, такдим (амер, bid): accept the lowest tender пешнихоци пасттаринро кабул кардан; 2. г 1) пешниход кардан, таклиф кардан, арза кардан, такдим кардан, додан (пул, хиз- мат ва е.): Firms were invited to lender for the constuction of two bridges. Ширкатхоро барои пешниход кардани дархостхои худ барои сохтани ду купрук даъват карданд. 2) фиристодан (пешнихоо, дархост ва г.): Не has tendered his res:gnation to the Prime Minister. У истеъфои худро ба сарвазир фиристонд. tenderfoot ['tendafut] и гуфт. амер, навкар, навшогирд, навёдгир. тозаворид. tender-hearted ['tendha:tid] а мехрубон, пурмехр, пурмулохмза. tenderling ['tendabrj] п к5дак, нозук. tenderloin ['tendabm] п 1) амер, пораи гушти лахм; 2) махаллаи шахр, ки шухрати бад дорад. tenderness ['tendanis] п нозукй, хассосй, дилсузй, латофат. tendon ['tendon] и анат. пай, par. tendril [ tendril] п гиёх;. печак (бахши печан- даи гиёууо, масалан ангур). tenebrous ['tenibras] а тира, торик. tenement ['temmant] п хонаи ичора/ кироя; tenement house хонаи бисёрхучрагй. tenet ['timet] п огоза, асл, усул, асос, поя (андеша ва г ), мабно: This is one of the basic tenets of Christian faith. Ин яке аз пояхои асо- сии эътикоди масехй мебошад. tenfold ['tenfould] a, adv дах баробар, дах маротиба, дахчанд, цахгона, дорой дах бахш. tenner ['tens] п 1) пули когазии дахфунта ё дахдоллара; 2) гуфт. адади дах. tennis ['terns] п варз. теннис, теннисбозй: tennis tournament мусобикаи теннисбозй; lawn tennis тенниси руи алаф; table tennis тенниси руимизй. tenon ['tenon] 1. п забона (нацорй); 2. у 1) забонадор кардан, забона сохтан; 2) бо забона васл кардан. tenor ['tens] п 1) тамоили куллй, гароиш, равиш, масири маъмулй, гузаррох; 2) ниход, табиат, сиришт; 3) маънии куллй: 1 know enough of French to grasp the general tenor of what is being said. Ман забони франсавиро ба дарачае медонам, ки маънии куллии он чиро ки гуфтанд, дарк кунам. 4) мус. тенор (овози баландтарини мардона). tense I [tens] п грам. замони феъл: the Present Continuous lense замони хозираи да- вомдор. tense 11 [tens] 1 а норохат, асабй, шиддат- нок, бошиддат, чиддй: tense faces рухои чиддй, киёфахои чиддй. 2. у кашида карлан/ шудан. tensile ['tensarl] а кашида мешудагй, ка- шишпазир, кашишоварданй. tension ['tenjh] п фишор, кашмакашй, вазъ- ият; шиддат. tent I | tent] 1. п чоцар, хайма, хиргох: to set up a tent хиргох задан; 2. v 1) хайма мондан/ афрохтан; 2) дар хай- ма зиндагй кардан, чодирнишинй кардан. tent II [tent] 1. п фатила, забона, бознигохдор (дар захмбанди) ; 2. у фатила гузштан, забона карор додан (болои захм). tenlacle ['teniakl] п зоол. шохак, чанг, муйлаби/ хэптумаки ламе (дар баъзе уашарот ва уайвонот).
-831 - territory tentative [ tentaTiv]-1? n намуна, махак, санчиш, озмун, озмоиш; 2. а намунавй, санчишй, озмоишй, тачрибавй, имтихонй. tentcloth ['tenkloQ] и матов барои хайма. tenterhooks ['tentahuiks] п pl чангакхои кашанда (нассоцй): to be on tenterhooks орому карор надоштан, аз номаълумй азият каши- дан. tenth I [ten9] а дахум, дахумин; tenth wave нараи нихой, авчи аъло. tenth II [tenO] п матов барои бодбон ё хай- ма, берзгнт. tenuity ['te'njuiti] п 1) нозукй, борикй; 2) тангй; 3) заифй, норасой. tenuous ['tenjuas] а 1) нозук, борик; 2) ла- тиф, ракик (уаво): кам, нобасанда. tenure ['lenjuo] п 1) идора, ичорадорй. сохибикунй, тасарруф; 2) мухдати хизмат' The tenure of the US president is four years. Мухлати хизмати президенти ИМ чор сол мебошад. 3) хизмати доимй, истихдоми расмй (устом донишгох): Не was granted tenure aftei six years of probation Пас аз шаш соли фаволият ба у вазифаи доимй доданд. tepee ['ti:pi:J п хаймаи сурхпустони Амери- кан Шимолй. tepid ['tepid] а 1) нимгарм, гармакак; 2) мац. сард (сиёсат ва г.). tercet ['ta:sit] п банди се сатрй (шеър). term [to.mJ 1. п 1) мухлат, давра, даврон, мухлати хизмат, муддати хизмат; 2) семестр, нимсолаи тахсил, чоряк (омузиш) (инч. school term): When docs a new term begin at the Uni- versity? Нимсолаи нав дар донишгох кай огоз мегардад? 3) вожа, ибора, истилох: a technical term вожаи фаннй; in flattering terms бо иборахои тавсифй; 4) pl шарт: They carried out the terms of the agreement. Онхо шартхои ахдномаро ичро карданд. 5) pl равобит, му- носибот: They are on friendly terms. Онхо ра- вобити протона доранд. be on good terms равобити хуб доштан; come to terms ба кароре омадан, ба тавофик, расидан. in set terms аник, ошкоро. кушоду равшан: 2. v ном/ исм мондан, номидан, номбар кардан/ муаррафй кардан, ифода/ изхор/ баён кардан. termagant ['tamagont] 1. п зани шаттох/ чангара; чанчолй; 2. а шаттох, чангара, чанчолй. terminable ['t?:minobl] а махдуд аз назари мухлат, хотимапазир, поёнпазир. terminal [Чэ:ттэ1] 1. п 1) истгохи охир, поёнгох, поёнчо, охири рохи охан е хавопаймо: an air terminal фурудгох, аэро- порт; a bus terminal автовокзал, вокзали автобусхо; 2) поён, интихо, охир, хад; 3) pl маблаги боркунй ё борфурорй” дар истгохи рохи охани нихой; 4) имтихон дар охири се- местр; 2. а 1) поёнй, нихой, интихой, охирин, хотимавй; 2) дармоннопазир, илочнопазир, маргфарчом, марговар, кушанда: a terminal illness касалии марговар; 3) нимсолавй; terminate ['ta'mmeit] v 1) катъ кардан, ба поён расидан, поён ёфтан, ба итмом расондан/ расидан, хотима додан, хотима ёфтан (sth - чизе): to terminate a conference конференсияро ба поён расондан; terminate the contract карордодро катв кардан. termini ['ta:minai]p/ аз. termiuns. terminology [Tomi'nobdji] n (pl terminolo- gies) 1) истилохоти илмй ё фаннй, вожахои сохаи мушаххас. 2) истилохшиносй, вожашиноей. termiuns ['ta:minas] п (pl termiuns) 1) хад, марз; 2) сутуни марзнамо, аломати мушахха- скунандаи худуд; 3) интихо, охир, поёнгох; 4) истгохи охири рохи охан; 5) терминал, поёна. termite ['to:maii] п зоол. мирук, арзамурак, муриёна. termless ['ta:mJisJ а 1) бесархад, бехад ва хисор; 2) бекайду шарт. ternary [Чэ:пэп] 1. п се, сегона (чизе)', 2. а 1) сегопа, сетой, аз се кием иборатбуда; 2) се баробар, сечандон. terrace ['terss] 1. п 1) киш. террасбандй; 2) терраса, айвон, пешайвон, махтобй, бахорхоб, долон; 3) як катор/ радиф хонахо; 4) боми Хамвор; 2. v терасбандй кардан, тахт кардан, палла- палла кардан. terrain ['teroin] п 1) китъаи замин; 2) махал, чой, мавзеъ. terrapin ['terapin] п терапин (навъи сан- гпушт). terrestrial [ti'restnal] а 1) заминй, хокй, хушкй: terrestrial animals хайвоноти заминй; 2) инчахонй, дунёвй. terrible [ЧегэЫ] а 1) дахшатнок, мудхиш, вахшатнок, дадшатовар, тарспок, махуф: а terrible crime чинояти мудхиш; 2) сахт, шадид, токатфарсо: a terrible responsibility масвулияти сахт. terrific [ta'nfik] а 1) тарсангез, тарсовар, вохиманок, вахшатангез, вахмангез, дахшагангез. хавлангез; 2) бисёр, зиёд, шадид. terrify ['terifai] v (terrifies: terrified) вахшатзада кардан, тарсондан (сахт). territorial [ten'to:nal] а 1) минтакавй, сарзаминй, иклими, арзй: territoril claims даввохои минтакавй; 2) сохилй: territorial wa- ters обхои сохилй. territory ['tentan] п (pl territories) замин, мулки кишвар, хок, каламрав, нохия, сарза- мин, минтака.
- 832 - terror terror [tera] n 1) таре, вахшат: Terror seized him. Дахшат уро фаро гирифт. 2) террор, фаъолияти вахшатафчо/ террориста: the right- wing terror террори куввахои рост. terror-haunted [,tera'ha:ntid] а вахшатзада, гирифтори тарсу вахм. terrorism ['teranzm] п терроризм, эчоди таре ва вахшат дар мардум, мардумтарсонй, хаматарсопй: political terrorism терроризми сиёсй. terrorist ['terarist] п террорист terrorize ['teraraiz] v 1) сахт тарсондан, вахшатзада кардан; 2) тахдид ба катл ва одамкушй кардан, мардумтарсонй кардан, террор кардан. terror-stricken, terror-struck ['tera.stnkan, - ,strAk ] n вахшатзада. terse [ta:s] а фишурдашуда, мухтасар, кутох (услуб). tertiary ['tojori] а геол, вобаста ба давраи сеюм, давраи сеюм. tesselated ['tesileitid] а дорой тархи мозаикй, дорой тархои кошинкорй, аз китъахои мураббаъ иборатбуда. test [test] 1. п 1) озмоиш, озмун, санчиш, муоина: an eye test сандиши биной; a nuclear test озмоиши яроки ядрой/ хастай; 2) тест, санчиш, кори санчишй: The pupils were given a test in mathematics. Ба талабагон аз риёзиёт кори хаттй доданд. 3) имтихон: Не passed his history test. Вай имтихони таърихро супурд. put to the test ба санчиш гирифт ор кардан; stand the test санчиш бардоштан, аз санчиш гузаштан. 2. г санцидан, имтихон кардан, озмудан, озмоиш кардан; муоина кардан: to test a plane тайёраро озмудан: io test sb's knowledge до- ниши касеро санчидан. Testament ['testamontj п инч. ахд, паймон. the New (Old) Testament Ахди Цадид, Инчил; Ахди Кддим, Таврот. testament ['testament] п 1) хУк- гувохй, шаходат, изхор; 2) гувох, шохид, санад; 3) васиятнома. testamentary [,testa'mentan] а васиятй, ба воситаи васият додатщда. testate ['testit] 1. п шахси фавтада, ки ва- сиянома гузоштааст; 2. а дорой васиятнома, васиягкарда; to die tastate васиятнома гузошта фавтидан. testator [tes'tcite] п шахси васияткунанда. testatrix [tes'teitriks] п шахси васияткунан- да (зан). tester ['teste] п озмоишгар, озмоянда, оз- моишкунанда (шахе ё дастгох;). testify ['testifai] v (testifies; testified) 1) шаходат додан, гувохй додан, шохид шудан (хусусан дар суд)', 2) гувохй чизе будан, тасдик кардан; 3) изхор кардан, исбот кардан, дало- лат кардан, нишон додан; 4) изхори хохиш кардан. testily ['testih] adv хашмангезопа, балкахрона, оташипона. testimonial [testi'mounjel] п 1) шаходатнома, шаходат, замонат, шохидй, гувохй, тасдик; 2) хадя. сипос, кадрдонй: 3) маросими сипосгузорй. testimony ['testimani] п (бо ф. шак. т. исти- фода мешавад) 1) гувохй, шаходат, тасдик, далел, изхор: bear testimony гувохй додан, шаходат додан; 2) инч,. pl каломи Худо (хусу- сан наклшуоа аз Инцил), ахкоми илохй. test-paper ['test,peipe] п 1) варакаи имтихон; 2) хим. варакаи озмоишй. test-pilot ['test,pailet] п халбони озмоишгар. test-tube ['testtju:b] п шишаи озмоишй, лулаи озмоишй. testy ['testi] a (testier, testiest) зудхашм, тундмичоз, бадкахр, зудранч, кахролуд, бадхулк. tetchy ['tetji] ниг. techy. tether [Чебэ] 1. и 1) банд, тасма, афсор, зав- лона; 2) мац. хад, зарфият (крбилияти фардй ва г.); to come to the end of one’s tether то хадди кудрат/ маблаг расидан; 2. v бастан, пайванд/ гирех кардан, барба- стан, афсор кардан, махор кардан; at the end of one’s tether чон ба лаб расида, корди касе ба устухон расидан: 1 am at the end of my tether. Корд ба устухонам расидааст. tetragon ['tetragon] п геом. чоркунча; regular tetragon чоркунчаи баробарпахлу, мураббаъ. tetter ['teta] п тиб. хар бемории пустй, ки хамрох бо хорпш бошад, экзема, танхориш. Teuton ['tju:tan] п аз нажодй тевгонй, олмонй, германй. Teutonic [tju:'tonik] 1. п забони тевтонй, пешазгерманй, прагермани; 2. а тевтонй, вобаст ба мардуми нажодй германй (олмоних;о, англиста ва холанди^о}. text [tekst] п 1) матн: printed text матни чопшуда; the text of the agreement матни карордод, advanced text матни мушкил; 2) нус- ха: a handwritten text нусхаи хаттй; 3) китоби дарей, дарснома, китоб; 4) шохид, накди кул (хусусан аз Мицил). textbook ['tekstbuk] п китоби дарей, васоити таълим. text-hand ['teksthaend] п дастхати дурушт. textile ['tekstail] 1. п 1) порча, мансуч, бофта; 2) вобаста ба порчабофй ё нассочй: а textile industry саноатй нассочй; 2) pl матоъ, газвор: to produce textiles матоъ истехсол кардан; 2. а бофандагй: a textile mill корхонаи бофандагй. textual ['tekstjual] а 1) вобаста ба матн, во- баста ба нусхаи аслй, дар матн, матнй; 2)
- 833 - the тахтуллафзй, дакик;, вожжа ба вожа. texture ['tekstfa] п 1) матоъ, порча, бофта; 2) бофт, равиши бофтан; coarse/ fine texture матои дурушт/ нарм; 2) вижагй, хусусият, ниход; 3) таркиб, сохтор, пармос. Thai [tai] п 1) бумй кишвари Тайланд, тайландй; 2) забони тайландй; the Thais тайландихс. Thailand ['tail send] n Таиланд. Thames, the [tamz] n д. Темза; He will never set Thames on fire. Зарб. ~ У Аме- рикаро кашф намекунад. than [базп] 1. cj 1) (пас аз з ар фу; о ва сифатуои нисби истифода мегароад) писбат ба, аз; She loves me more than you do. У маро аз шумо дида зиёдтар дуст медорад; 2) чуз, ба чуз, гайр аз, ба истиснои: anywhere else than at home хар чои дигар ба чуз хона; 3) дар мукоиса бо; 2. prep. 1) то ки, то ин ки, вакте ки, хамон лахза ки, хангоме ки; 2) хануз па (бо hardly, scarcely, barely ва г.) Hardly we had arrived than the problems started Х,ануз нарасида бу- дем, ки мушкилот огоз гардиданд. thane [беш] п таъ. саркабила, ашрофй. thank [darijk] 1. п pl ташаккур, сипосгузорй, изхори ташаккур: Thanks for the present Ташаккур барои тухфа. Many thanks. Ташаккури зиёд. Хдзор ташак- кур. a thanks job кори бехуда ё беарзиш; 2. v сипосгузорй кардан, ташаккур кардан аз, кадрдонй кардан аз: Не thanked her for helping him. Хонум аз вай барои кумак сипосгузорй кард. Thank you. Ташаккур. Thank you very much; Thank you ever so much. Thanks a lot. Ташаккури зиёд. thankful ['Qasnkful] а сипосгузор, сипосманд, муташаккир (to sb - ба касе; for sth - барои чизе). thankless ['Stenklas] a 1) носипос, намак- ношинос, ношукр; 2) бемузд, беподош. thanks [Offiijks] п pl, inter] арзи сипос, муташаккирам, сипосгузорам: thanks a lot сипоси фаровон; Thanks but no thanks! Муташаккирам, вале бояд пешниходи шуморо рад кунам! thanks to ба шарофати, ба туфайли, аз бара- кати: Thanks to her help, the party was a suc- cess. Ба шарофати дастгириаш шабнишинй бомуваффакият анчом ёфт. thanksgiving [,9aenks'givirj] п 1) шукргузорй, 2) намози шукргузорй, Thanksgiving Вау амер Рузй Шукргузорй (иди миллй дар ИМА, ки чорумин панцшанбеи мохй ноябр ба хотири аввалин мууочирини Массачу- сетс к,айд кардо мешавад). thankworthy ['9asnk,wa:di] а сазовори сипос, сазовори ташаккур. that [6eet] ргоп (pl those) 1) он, ишора ба дур, он яке, ки (шахе ё чиз): Do you see that house over the river? Он хонаро дар он тарафи дарё мебинед? The harvest was rich that year. Хамон сол хосил фаровон буд. What does that mean? Ин чй маъно дорад? That’s the book I’ve been looking for. Хамин китобро ман чустучу мекардам. 2) ки, оне ки, кадоме ки: Did you see the letter that had come today? Шумо мактубе- po, ки имруз омада буд, дидед? They could not find anybody that knew the town. Онхо каееро, ки шахрро медониста бошад, наёфтанд. 3) оне ки (барои такроран истифода нашудани як исм): The climate here is hke that of France. Боду хавои ин чо мисли Фаронса мебошад. 4) pl онон, онхо: those who know онхо, ки медо- нанд; 2. adv 1) ин кадар, ин микдор, бо ин хад, то ин кадар: Is it that far to the station? Наход то истгохи рохи охан ин кадар дур бошад? 2) хохиш, орзу, хайрат, норозигиро ифода мекунад: чй мешуд агар, эй кош, кош, кош ки: Oh, that I was a bird! Эй, кош паранда мешу- дам. 3. cj ки, то ки, барои он ки, ки онро, инчунин: The light was so blight that it hurt our eyes Чарок чунон дурахшон буд, ки чашми- намон ба дард даромаданд. all that а) гуфт. (манфй) он кадархо хам на, но он микдор: They aie not all that rich. Он кадархо хам сарватманд нестанд. б) ва гайра, ва хоказо: jewelry and all that чавохиррт ва г; Now that you know the truth. Акнун (%оло, ки, вак,те, ки) шумо хакикатро медонед. Oh, that I knew the truth! Эй, кош хакикагро медонистам. that is a horse of different color аслан ба ин мавзуъ робита надорад; that is that дигар харфе надорам; that is water under the bridge гуссаи кори шуда- po набояд хурд; That is where the shoe pinches! Зарб. ~ Ана ran дар кучо! that is why мана (ана) аз сабабй чй; that is яъне, ба ифодаи/ ибораи дигар; thatch [GcetJ] 1. п 1) боми кохй (пахолй); 2) хар чизи пахолмоначд; 2. v бо кох (пахол) пушондан (бомро). thaw [0o:j 1. п 1) яхкушо. гармй, обшавии барф: In March we usually have a thaw. Мохй март одатан ях об мешавад. 2) мац. гармй (ро- бита ва г.); 2. v 1) об шудан/ кардан, яхи чизеро кушо- дан: it thaws; it is thawing. Барф об шуда исто- дааст. 2) мац. сардин чаласа/ робита ва г.-ро бартараф кардан. the [бэ] пеш аз калима^ое. ки бо уамсадо cap мешаванд 1; [di] пеш аз калимау,ое, ки бо садонок
theatre cap мешаванд; [di:] дар холати зада гирифтан; 1. артикли муайяни: She is the tallest girl in our group. Вай духтари аз хама кадбаландтарини гурухи мо мебошад. I’ve been trying to find the hotel all day. Рузи дароз кушиш мекарцам, ки мехмон хонаро ебам. 2. adv. 1) хар чи, хар кадар, хамон кадар: the more the better хар кадар зиёдтар, бехтар, хар кадар зиёдтар бошад, хамон кадар бехтар аст; 2) то ин ки, маг ар ин ки, барои ин ки; the seventies солхои хафтодум; the Middle Ages асрхои миёна. theatre, амер, theater ['6iota] п 1) театр: Aini Opera Theater театри Операи Айнй; 2) сахна, пайкоргох: war theatre сахнаи чанг; 3) намо- иш. theatregoer ['Oictagoua] п дУстдори театр, ахли театр ва синамо. theatrical f'Qiaetrikal] а 1) театрй; 2) намоиши, гайривскей, сохтагй, вонамудин. theatricals ['Oiatnkalz] п pl 1) фаьолияти театрй; 2) намоишнома. thee [di:] ргоп (кад., гуфт., шоир.) шакли мафъулй аз thou) барои ту, туро. theft [0eft] п дуздй, рабоиш. their |беэ] ргоп шон, аз они онхо, онхо, моли онхо, онон: Не is one of their friends. Вай яке аз дустони онхо аст. They visited theii friends yesterday. Дина онхо дустонашонро хабар гирифтанд. theirs [deaz] ргоп моли онхо, аз они онхо. онон: Our house is white, and theirs is brown. Хонаи мо сафед хает, аз они онхо хокистар- ранг; a friend of theirs яке аз дустони онон. them [dem, бэт, dm] ргоп (ишк. мафъул аз they) ба онхо, онхорэ, оненре, барсяшон: Тей them the news. Хабарро барояшон гуед. thematic [di/maenk] а мавзуи, мавзуъ ба мавзуъ: thematic catalogue фехрасти мавзуй. theme [drrti] п 1) мавзуъ, матлаб, макола; 2) амер, иншо, рисолаи кутох; 3) гарм. асос. themselves [dam'seivz] ргоп 1) бо худ, худашон, худашонро: They were not satisfied with themselves. Онхо аз худ розй набуданд. 2) худашон, ба/ аз худашон: They built the house themselves. Онхо ин хонаро худашон сохтанд. (all) by themselves танхо: They were by them- selves when I called. Вакте ки ман занг задам, онхо танхо буданд. in themselves худ ба худ, худ аз худ: These things are not important in themselves, but they worry me anyway. Худ аз худ ин чизхо ин кадар мухим нестанд. аммо онхо маро ба ташвиш меоваранд then [den] 1. adv 1) дар он хангом, дар он вакт, он вактхо, дар он мавкеъ: Не was living in Scotland then Дар он хангом (дар он вацт) У дар Скотланд зиндагй мекард. 2) сипас, пас аз он, баъд, онгох: The noise stopped, and then -834- began again. Овоз катъ шуд, сипас боз огоз шуд. 3) пас, дар ин холат: What shall we do, then? Пас чй кор кунем? 4) ба гайр аз ин, иловагй, илова бар ин, изофа бар ин. The price is reasonable, and then 1 really need a new car Нарх кобили кабул аст ва гайр аз ин ба ман хакикатан хам автомобили нав зарур аст. but then вале аз чихати дигар; by then дар он вакт (замон, давра, маврид); now and then гох-гох, баъзан, харсари чанд; since then аз он давра (замон, маврид, вакт); then and there фавран, хамон чо, билфосила; What then? Синае чй? Он вакт чй? 2. а онвакта, онвакз ина, онзамонй. thence [dens] adv гуфт. 1) бинобар ин, ба ин далел; аз ин руй; 2) аз ин хангом, аз он вакт; 3) аз он чо, аз он макон. thenceforth, thenceforward [dens'fo:0, 'fo:wod,] adv аз ин хангом ба баъд, аз он вакт ба баъд, аз он пас. theocracy [Qi'okrasi] п 1) худосолорй; 2) хукумати рухониён; 3) кишвари тахти хукумати рухониён. theologian [Ais'loud^itm] v олими илохиёт, яздоншинос. theology [Si'olad^i] n(pl theologies) илохиёт, яздоншиноей. theorem ['01эгэш] п 1) риёз. -ман. казия, фарция: 2) риёз. теорема, конун, формула, муодила. theoretic(al) [0i9'retik(?l)] а 1) назариявй. назарй; 2) фарзй, ангоштй. theorist [0i?rist] п назарияшинос, назарпар- доз. theorize [Aioraiz] v назарияпардозй кардан, дидмонгарй кардан. theory [01эп] п (pl theories) назария, нигора, илми назариявй: theory of probablity назарияи эхтимолият, therapeutics [,0er?'pju:tiks] п pl даромон- шиноей {бахиле аз тиб). therapy ['0егэр1] ниг. therapeutics. there I [0гэ] adv 1) он чо, дар он чо, ба он чо: I've never been there. Ман хеч вакт дар он чо набудам 2) ана, мана: There's the bell for our class! Ана занг барои даре! There you are! Мана шумо! 3) (there is/are) хает, мавчуд хает, вучуд дорад: There was nobody there. Дар он чо касе набуд. 4) бо феълхои to seem., to appear, to live, to exist, to come ва г. ба забони точикй тарчума намешавад There seems to be no dif- ference between them. Ба назар мерасад, ки байни онхо хеч фаркияте набуд. There lived а man who had three sons. Буд-набуд марде, ки се фарзанд дошт. there and then дар он замон ва макон; There are no gains without pains. Зарб. ~ Нобур- да ранч, ганч муяссар намешавад. There is по rule without exception. Зарб. ~ Хдр як
-835 thieve конун ба худ истисное дорад. there II [0еэ] п (фак,ат баъд аз пешоянд} from there аз он чо; up to there то он до. there III [0еэ] inter. There, there, don’t cry! Биё, биё, гиря накун! Eat your dinner, there is a good boy! Шоматро бихур - чи бачаи хубе! thereabout(s) ['Searabaut(s)] adv 1) дар он наздикй, дар он карибй, дар атроф, наздик, дар он худуд; 2) дар худуди он вакт, дар худуди он теъдод. thereafter [deor'a:fta] adv пас аз он, аз он пас, баъд аз он, баъдхо, аз он ба баъд. thereat [Sear'aet] adv 1) дар он чо, он чо, ба/' ончо/ он тараф; 2) дар ин хол, дар пн сурат, ба он далел, бо вучуди ин. thereby [dea'bai] adv ба ин восита, бад ин васила, аз ин ру, дар натича, ба хамин тарик. therefor [ЗеэТо:] adv гуфт. барои ин/ он, аз ин ру. therefore ['deofc:] adv бинобар ин, бо дале- ли он, сипас. therefrom [Sea'frcm] adv гуфт. аз он чо therein [deor'm] adv гуфт. дар ин до, он чо, дар ин бобат. thereof [беэг'м] adv гуфт. 1) дар он; 2) дар бораи он, рочеь ба он; 3) аз он чо. thereon [беэг'сп] adv руи он. there’s [deaz] гуфт. кутоу аз there is. thereto [dea'tu:] adv гуфт. 1) ба он чо, ба он макон, ба он чиз; 2) илова бар ин, ба гайр аз ин, дар болои он. thereupon [беагэ'рэн] adv гуфт. 1) билфо- сила, бедаранг, фавран пас аз он; 2) дар натича, пас аз он, бинобар ин. therewith ['6eo'wi0] adv гуфт. 1) дар болои он, ба хамрохй он, бо он; 2) дархол, хамон соаг (дам), фавран, зуд; 3) илова бар ип, изо фа бар ич. therewithal ['deawi'do:!] adv гуфт аз there- with. therm [бэ:т] п вохиди гармй. thermal ['Ос:тоI] а гармой, харора гй, гарм. thermic ['da:mik] а. гармй, хароратй. thermodynamics ['Scmcdai'naemiks] п pl тер- модинамика, гармчпояшиносй. thermometer [Oc'momitc] п гармосанч, хароратсанч, дарача. tahermo-mielear [,0o:mau'nju.kliaj а термо- ядрой. хароратй атомй/ хастай. thermos ['0c:mcs| п термос thermostat ['0a:masta:t] п термостат, дастгохи танзими х.арорат, thesaurus [0i'so:rcs] п (pl -ri [-vat]) 1) фархангвожахои хаммаънй, вожагаяч, ганчвожа, энсиклопедия; 2) фарханг, вожафехрист, комус. these [6i:z] pron (pl аз this) ин, инхо, инон: I like these flowers. Ман ин гулхоро дуст медо- рам. These are my friends. Инхо дустони ман хастанд. theses ['0i:si:z] pl аз thesis. thesis ['0i:sis] n (pl theses) 1) рисола; 2) казия, казияи исботнашуда, 3) иншои мактаби. thews ['0ju:z] п pl 1) мушакхои бадан: 2) кувваи мушакхо. they [del]/нал онхо, эшон, онон. they say мардум мегунд, ки.... мегуянд, ки... They are hand and glove. Зарб. ~ Нохунро аз гушт чудо карда намешавад. they’d [3eid] гуфт. кутох аз they had ё they would. they’ll [6etl] гуфт. кутох; аз they will. they’re [6eic(ri] гуфт. кутох; аз they are. they've [deiv] гуфт. кутоу аз they have. thick I [Oik] a 1) гафс: He needed a thick board. Ба вай тахта и гафс лозим буд. 2) тира, сиёх (хуруфУ, 3) гуфт. кундзехн, дерфахм, пахма; 4) гирифта, хишин, дорой хиш-хиш (садо): a thick voice садои гирифта; 5) гуфт. самимй; 6) пушида аз (чизе), пур: a sky thick with stars осмони пур аз ситорахо; 7) гализ, пурмоя: a thick smoke дуди гализ; 8) гализ, тунд (лахуаУ, be thick as thieves дустони карина будан, дустони чонона будан; in the thick of it дар айни чушу хуруш/ авч. that is a bit/ too thick ин аз хад зиёд аст, токагнопазир аст; thick II [0ik] п 1) бешазори анбух; 2) тирагй, торикй; 3) кашокаш; 4) гуфт. аблах; trough thick and thin дар хама хол, дар мавриди хушй ва бадбахтй. дар душворй ва пурй; thick III [0ikj adv l) одатан, комилан; 2) беш аз хад, зиёда; thick and fast пайдархам, босуръат. thick and thin [0ikanOm] а устувор, маглу бнашаван да, вафодор thicken ['0ikan] v 1) зич/ гафс шудан; 2) гализ кардан/ шудан; 3) печидатар шудан, мушкилтар шудан. thicket ['0ikit| п беша, дарахтзор, чангалзор; thick-head ['0ikhedj п одами кундзех, аблах- thick-headed/ witted [’Oik,hedid. -witid] а но- дон, беакл, бефаросат, кундзехн. thickness ['©iknisj п 1) гафсй: two inches in thickness ду инч гафсй; 2) зичй: thickness of population зичии ахолй. thickset ['0ikset] n 1) беша: 2. a [,0ik'set] анбух, бохам- фишурда. thick-skinned [Oik'skind] а гафспуст. thick-skulled r0ik'skAld] а каллахар, ахмак. thick-witted [0;k'witd] а ниг. thick-skulled, thief [0i:f] n (pl thieves) дузд; A thief knows a thief as a wolf knows a wolf Зарб. ~ Дузд дуздро дар шаби торик мешиносад. thieve [0i:v] v дуздидан, дуздй кардан.
thievery____________________________________ thievery ['0i:van] n th thieveries, дуздии касбй. thieves [0i:vz] pl аз ihief. thievish [9i: vij] а дуздмаслак, хугкрифта ба дуздй. thigh [0ai] n 1) рон; 2) устухонй рон. thigh-bone ['Oaiboun] n устухонй рон. thill 1'011] n шохтир, мэлбанд. thimble ['0]mbl] n ангуштона, ан.-уштпона. thimbleful ['0imblful] n култ, андак, кам thin [0m] 1. a (thinner; thinnest) 1) нозук, борик, тунук: thin ice яхи тунук? 2) логар, махин, латиф, устухонй: a thin face руи логар; 3) тунук; обакй, суюк, обнок: thin soup шурбои сероб. пиёба, thin hair муи тунук; 4) андак, ночиз, кам; 5) рангпарида, каммэя; 6) боварнокарданй, сует; that is too thin аз хад зиёд/ бенихоят тунук (борик, нозук); a thin excuse бахонаи заиф/ сует. 2. v 1) хароб кардан/ шудан, логар кардан/ шудан; 2) кам шудан, костан; 2) борик кардан/ шудан; 3) холй шудан; 4) нозук кар- дан/шудан; thin down хароб шудан; thin out коста шудан; wear thin фарсуда шудан, борик ё нозук шудан. thine [0am] ргоп. гуфт шоир: ба чои исм истиф. меш.: моли ту, аз ту, аз они ту, аз хеш, аз они хеш. thin-faced [0infeisd] а борикруй. thing [би]] п 1) чизу чора, чиз, ашъё: Put your things away. Чизу чораатонро чамъ кунед. Не told them many interesting things Вай ба онхо чизхои адиб накд кард. 2) (од. pl) кор, вазъ, авзоъ: Не had many things to do. Вай кори зиёд дошт. 3) (од. pl) либос: Не put on his things. Вай либосхоягзро пушид. 4) (од. pl) асбоб, васила; 5) асари адабй, мусикй ё саньат; 6) хикоя, латифа; 7) чизи лозимй, за- рур: it is just the thing ин махз хамон чизи зарурй ас г. above all things пеш аз хама, аз хама мухим; among other things пеш аз хама; and things ва гайра. as things stand дар шароити кунунй. дар авзои феълй; I am not quite the thing today. Ман имр?з бетоб кастам. it is just the thing (худи худаш) ин айнач чизе. ки даркор аст; little thing к^цак, тифли хурдакак, майда; make a good thing of манфиат гирифтач, суд- манд шудан(аз); no such things тамоман нодуруст; Poor thing! Бечора! see things дучори захму хаёл шудан; the right/ very thing чизи зарурй, он чпзе, ки -83о зарур аст; The thing is (that)... Мавзуъ он аст, ки... Гап дар сари он ки...Матлаби асосй дар он аст, ки... Things past cannot be recalled. Зарб. ~ Нуктае, ки част ногахон аз забон,/ Камчу тире дон, ки он част аз камон.(Руми) think [Oirjk] v (thought; thought)!) фикр кар- дан, андешидан, хаёл кардан, тасаввур кардан, фарз кардан (about/ of - дар бораи)'. What аге you thinking about? Шумо дар бораи чй фикр мекунед? 2) гумон кардан, шумурдан, пин- доштан: I think he's right. Ман гумон мекунам, ки вай хак аст. 3) фикр карда ёфтан, хаёл карда баровардан (of sth - чизе)'. Не could not think of a way out of that difficult situation. Аз ин вазъияти мушкил рохи баромад ёфта наме- тавонист. 4) ба ёд овардан, ба хотир овардан; 5) дар мадди назар гирифтан, тасаввур кардан; 6) дар назар доштан, касд кардан, дар паи чизе будан; think back кушиши ба хотир овардан кардан; think better of акидаи бехтар доштан, аз фикр гаштан, тачдиди назар кардан: think highly/ well of бахрй баланд додан оиди касе/ чизе; фикри баланд доштан; think little of ахамият надодан, ночиз шумур- дан, мухим напиндоштан, бахои баланд надо- дан, нодида гирифтан; think no end of sb. ба касе бахои баланд додан, каееро кадр кардан; think по small beer аз чизе фахр кардан; think out то охир фирк карда баромадан; think over пурра/ хартарафа фикр кардан, бозандешй кардан: Please, think over what I’ve said Лутфан он чизе, ки ман гуфгам, хартарафа фикр кунед. Think today and speak tomorrow. Зарб. Нахуст андеша кун, он гох гуфтор,/ Ки номахкам бу- вад беасл девор. (Саъдй). think up бофта баровардан (бахонаро); think with хэмфикр будан (бо касе); thinker f'Oirjka] п мутафаккир: a great think- er му гафаккири бузург. thinking ['Hirjkii)] п 1) фикр, мулохиза, ан деша, тафаккур: to my thinking ба фикри ман; 2) мутафаккир, андешагар, кодир ба тафаккур, андешаманд. thinskinned ['Oin'skind] а 1) тунукпуст; 2) мау. нозукбадан, хассос. thinner ['01па] ниг. thin. thinnest ['Oinist] ниг. thin. third I [0?:d] a 1) сеюм, сеюмин. сето: third party грам. шахси сеюм; уук- тарафи сеюм, шохвд; third degree амер, истинток бо истифо- да аз а зобу шиканча. third П [6o:d] п 1) сеюмй, шумора ё нафари сеюм; 2) сеяк; 3) мус. нотаи сеюм. third-iate [0a:d'reit] а сеюмдарача, бесифат, бадсифат.
third-rater [0a:d'reits] n гуфт. одами хакир. thirst [0a:st] 1. n ташнагй; мач. орзумандй, иштиёк: a thirst for knowledge иштиёки дониш; 2. v ташна будан, иштиёк, доштан, орзуи чизеро доштан: thirst for revenge дар орзуи интиком. tirsty ['0a:sti] a (thirstier; thirstiest) 1) ташна: I am thirsty. Ман ташна кастам. 2) мушток, хохон, орзуманд; 3) хушк, беоб (замин, гиёх, ва «•)• thirteen [,9a:'ti:n] пит. сездах: thirteen stu- dents сездах. донишчуй. thirteenth I [0o:'ti:n0] а сездахум, сездахумин: the thirteenth anniversary сездахумин солгард. thirteenth II [0o:'ti:n0J n кисмати сездахум. thirties, the [,0a:'ti:z] n pl солхои сиюм (кррне). thirtieth ['9э;Ц10] а сиюм, сиюмин. thirtieth ['0a:tia0] п кисмати сиюм. thirty ['0a:ti] пит ей: the thirties солхои си- юм. this [Oisj ргоп (pl these) 1) ин: this morning имруз субх, ин субх; 2) бо ин, ин кадар: this much ин кадар; 3) гуфт. як, -е: there was a lady in rhe city дар шахр як/ зане буд. do it like this ин/ хамин тавр кун; long before this чанде пеш аз ин; this day last week хафтаи гузашта; this day week/ month/ year пас аз як хафта/ мох/ сол; this much ин кадар, хамин кадар. thistle [Oisl] п гиёх. хор, хорбун, жаш, ан- вои буттахои хордор. thistly [0isli] a (thistlier, thistliest) хормо- нанд, жашеон; харошанда. thither [б1бэ] adv ба он чо, ба он су. tho, tho’ [бои] ниг. though 1.2. thong [0jij] n тасма (чармин), борика, камчин, тозиёна. thorax ['0o:rteks] п анат. сандуки сина (дил), сина, кафаси сина thorn [0э:п] п хор, тез, сартсз, жаш; дарахт ё буп аи хордор, чубй дарахти хордор; Не that goes barefoot must not plant thorns Зарб. ~ Цигари шер надорй сафари дур макун. thorn in one’s side дарди cap. thorny [0o:mj a (thoinier, thorniest) 1) хор- дор, хорнок, тегдор; пуржаш; 2) пурдардисар, пурзахмат. thorough ['Олгэ] а аз аввал то охир, ба тав- ри комил, сартосар, аз cap то по, комил, та мом, дакик: a thorough checkup муоичаи ко- мил; a thorough researcher пажухишгари дакик. thoroughbred Г0лгэЬгеб] 1. п хушнажод, асил, тозанасл (асп, саг ва г.); 2. а 1) зотй, хушзот, аслй, асил (хусусан ___________thought асп): thoroughbred racehorse аспи тозии асил. 2) олй, дарачаи як, мумтоз. thoroughfare ['0лгэГеэ] п 1) шохрох, рохи асосй, хиёбон, рохи аслй: Rudaki Avenue is one of Dushanbe's busiest thoroughfares. Хиёбони Рудакй яке аз шохроххои серхаракаттарини ш. Душанбе мебошад. 2) гузар, гузаргох, рохрав. thoroughgoing ['0Arogouirj] а дакик, мушикоф, мушикофона, катъй; бо тамоми маънй, сад дар сад: thoroughgoing revision of the text тахдили дакики матн. thoroughly ['0xrah] adv то охир, чиддй, бо чидду чахд, пурра, комилан. thoroughness ['©Arams] п асоснокй, чиддият, мукаммалй, пухтагй. thorough-paced [,OAra'peist] а хушгом, хуш- хиром. those [бош] ргоп (pl аз that) он, онон, онхо: Give me one of those books, please. Лутфан яке аз он китобхоро ба ман дихед Those аге ту children. Онхо фарзандони ман хастанд. Those who can, do; those who can't, teach. Зарб. ~ Онон, ки метавонанд, анчом мсдиханд ва онон, ки намегавопанд (онро), тадрис меку- нанд. Those who live in glass houses should not throw stones Зарб. ~ Бад макун, ки бад афтй, чох макан, ки худ афтй. thou [баи] ргоп. гуфт. шоир.: ту, аз они ту. though [бои] 1. adv бо вучуди ин, ба хар хол, дар хар хол, агар чй, харчанд, бо ин ки, бо вучуди он ки: Bill won’t help us; you can count on Jim, though. Бил ба мо кумак намерасонад, ба вучуди ин, шумо мегавонед ба Чим умед бандед. 2. cj агар чи, гар чи, харчанд, вале, аммо: Не kept on working, though he was very tired. Харчанд монда шуда бошад хам, корро давом дод. as though гуё, гуё ки, гуё ин ки. thought I [0o:t] past ва р. р. аз think: Не thought he knew her. Фикр кард, ки Уро мсдо- над. thought П [0o:t] п 1) андеша, фикр, пиндор, пиндошт, афкор, хаёл, акида, назар: Не was deep in thought. Вай ба фикр фуру рафта буд. 2) касд, манзур, нпят, максад, матлаб, тафак- кур; 3) гамхорй, мехрубонй; Thank you for your kind thought of me. Барои мехрубонй нисбати ман ташаккур. 4) як зарра, каме, як каме, андаке- Be thought more carefull. Каме бештар диккат кун. as quick as thought ба тезй, таъчилан; at the thought of дар хаёли чизе, дар фикри чизе; good thoughts, good words, good deeds пиндори нек, гуфтори нек, кирдори нек; in no thought дар фикр набудан, дар хаёл набу- дан;
thoughtful____________________ ____ in thought ба андеша гутида; lost in thought ба фикр фурурафта; on second thoughts пас аз мулохизаи пухта; the thought for tomorrow фикри фарцо, дар фикри фардо. thoughtful ['©o.tful] а 1) андешаманд, мутафаккир, фарзона: She had a thoughtful look on her face. Вай тархи рУхи мутафакки- рона дошт. 2) бемулохиза, чиддй, андешанок: Не was a thoughtful student. Вай донишчуи бомулохиза буд 3) мехрубон, гамхор (of sb нисбати касе): Не was always thoughtful of his parents. Вай доимо нисбати волидонаш гамхор буд. thoughtfully ['Uo:tfuh] adv 1) андешаман- дона, мутафаккирона; 2) мехрубонона, гамхорона. thoughtless ['0o:tlis] а бефикр, беандеша, бемулохиза, бедиккат (о/ sb - нисбати касе), беэътино. thoughtreading ['0o:t,ri:dirj] п амалй хонда- ни фикри бегона. thousand I ['0auzondj пит хазор (1UU0): one thousand somoni як хазор сомони. thousand II ['Sauzand] n 1) адади хазор, шумораи хазор; 2) шумораи зиёд; a thousand and one хазорхо. thousandfold ['Oauzandfould] 1. а хазор ма- ротиба зиёдтар; 2. adv хазор баробар зиёдтар. thousandth I ['OauzandOJ пит хазорум, хазорумин, хазора: the thousandth anniversary of Nosir Khusrav бузургдошт и хазораи Носири Хусрав. thousandth II ['Oauzandd] п шумораи хазорум, киемти якхазорум. thraldom ['0ro:ldom] п гуфт. гуломй. thrall [0го:1] 1. п гулом, банда; 2) шоир. гуломй; 2. v гуфт. ба асорат гирифтан, гулом кар- дан. 838 thrash [0r®J] v 1) задан, лат кардан, кубидан, шаллок задан, калтак задан, гушмолй додан, аз пуст даровардан, тозиёна задан; 2) шикает додан, Mai луб сохтан (сахт): Chelsea were trashed 6-1 by Leeds. Лидз тими Челсиро бо хисоби 6-1 торумор кард. 3) ба худ печидан, задан (бол, дасту по ва г. аз шиддати гам ё дард ва г.): a thrashing bird паррандае, ки пару бол мезад; thrash out мац. халлу фасл кардан, мухокима кардан, ба тавфик расидан; То thrash over old straw. Зарб. ~ Сафсатахонй кардан. thrasher [Oraeja] n 1) даступозананда; бол- зананда, шикастдиханда; 2) зоол. навъи мохй. thread [0red] 1. л 1) нах, ресмон, ришта (инч. мац.): the threads of a spider's web риштахои тори анкабут; thread and needle сузан ва нах; I need some strong thread. Ба ман ресмони сахт лозим. 2) дандона, резба; 3) мац. ришта, банд, дунбола; 2. v 1) нах/ ресмон гузарондан: thread а needle ба сузан ресмон даровардан/ гузарон- дан; 2) дандона баровардан, резбадор кардан; 3) ба нах кашидан; 3) убур кардан, гузаштан; hang by a thread ба муйе зор будан; thread one’s way through a crowd аз миёни анбухи мардум базур гузаштан/ убур кардан. threadbare ['0redbea] а 1) фарсуда, кухна, молишхурда, нахнамо, задашуда, одй: а threadbare argument санадй пешпоафтода; 2) жандапушида; 3) мац. молишхурда, нахнамо. threaded |'0redid] а молишхурда, нахнамо. threader ['0reda] п дастгохи симбур. threadlike ['0redlaik] а нахдор, сернах, thready ['0redi] а нахдор, мисли нах борик. threat [0ret] 1. п тахдид, хавф, хатар, бим, харос, дуг: death threat хатари марг; under threat дар зери хатар; 2. v. тахдид кардан, тарсондан, бо зурй тахдид коре фармудан. threaten f'Oretn] v (with sth - бо чизе) 1) тахдид кардан, тарсондан; 2) дар марзи чизе карор додан; A threatened blow is seldom given. Зарб. ~ Саги чаккок газанда нест. threatening l'0retnip] 1. pres. p. аз threaten; They were threatening war. Онхо тахдиди чаш мекарданд. 2. а тахдидкунанда: a threatening letter мактуби тахдидкунанда; It threatens to ram. Касди боридан дорад. threaten with death тахдид ба катл кардан. three I [0ri:] пит се, сето; When three know it, all know it Зарб. ~ Arap хохй, ки розй туро душман надонад, ба дуст магу. (Кайковус) three II I0ri:] п адади се; шумораи се; in threes сетогй. three-cornered [,0ri:'ko:nod] а секунда, сегуша. three-decker [,0ri:'deka] n 1) киштии сеошиё- на; 2) сохтмонй сетабака. threefold ['Ori:fauld] a, adv сегона, себахшй, сечандон, се маротиба, се баробар, се дафъа. three-handed ['0ri:haendid] а се нафара (мусобика). three-lane ['0ri:lem] п харакати наклиёти секатора. three-legged [,0ri:'legd] а сепоя. three-master [,0ri:'ma:sto] п киштии се бод- бона. threepence ['0repans, '0rxpans] п сиккаи се- пенса. threepeny [0ri:pam] п сиккаи сепенса, ба ар- зиши се пенс. three-per-cents [0ri:po'sents] п pl заёмхои
- 830- through давлатии серангаи БК. three-ply [,0ri.'plai] 1. п фанераи секабата; 2. а секабата. threequater [,0ri:'kwo:ta] а чоряки, сечорум threescore [,0ri:'sko:] и шаст (сол). threnode, threnody [0ronod, -di] n суруди мотам. thresh [0ref] v хирман куфтан, хирманкуби кардан, кубидан, аз пуст даровардан. thresher ['Oreja] п галлакубак, хирмаикуб (шахе). threshing-mashine ['0rejaitjma:j'i:n| п моши- ни хирманкуб, мошини галлапусткун. threshold [’Orej'hauld] п 1) остона, остон, мадхал, даргох; 2) мач. огоз, сарогоз, остона; We are at the threshold of a new era. Mo дар остонаи карни нав карор дорем. threw |0ги.]/>оп аз throw I. thrice [0rais] adv се бор, се дафъа, се маро тиба. thrift ['Grift] n сарфакорй, сарфачуй, сариштакорй, эхтиёткорй. thriftless ['Oriftlis] а. ифроткорона, талаф- корона, барбоддиханда thrifty ['Onfti] a (thriftier; thrittlest) 1) хонадор, сарфачУ, сарфакор: a thrifty house- wife кадбонуи сарфачуй; thrifty shop амер. магозаи сарфакорон (молхои арзон); 2) амер. пурравнак, шукуфо, гарм (базар); 3) сабзу хуррам (гиёх); баруманд. thrill [0nl] 1. п 1) шавк, такой, шур, хаячон: His first airplane trip was a thrill for him. Сафа- ри нахустинаш бо тайёра барояш таконе буд. 2) ларза, ларзиш; 3) тиб. ларзиши номурат- таб, ларзиш; 2. v 1) такой додан; завкзада кардан/ шу- дан, ба хаячон овардан, хаядонй кардан, ба тапиш даровардан, пуршур кардан/ шудан, ба шур овардан: Не was thrilled by the music. Ин мусикй уро ба хаячон свард. 2) ба ларза даровардан, ларзондан, ларзидан (аз таре. Хаячон ваг.). thriller l’0rilaj 1. п гуфт. роман ё филми хангоманок/ хангомадор; 2. а 1) ба ларза оваранда, шурангез, хаячонангез, шурбахш (шахе ё чиз); 2) хангоманок, хангомадор (китоб, намоиши филм). thiive [0raiv] v (throve; thriven, thrived) 1) пешрафт кардан, тараккй кардан, равнак ёфтан, пурравнак будан, комёб шудан, дав- латманд шудан, саршор шудан, обод шудан; 2) гул кардан, шукуфо шудан; 3) рушд кар- дан, болидан, нуму кардан, баруманд шудан. Не that will thrive, must rise at five. Зарб. ~ X,ap сахар барвакт хез аз хоби ноз, / То бигардад умри кутохат дароз. thrilling ['Or ilirj] а 1) шурангез, хаячонангез, шурбахш; 2) хангоманок, хангомадор. thrill-thirsty ['Qnl'0a:sti] а дустдорандаи хаячон, хама, хамшавк, такой, шур, thriven [’0nvn] р р. аз thrive. thro [0га:] кутох аз through throat [Oraut] и 1) гулу, хир, хирхира; 2) ной, хушкной, халк: sore throat дарди гулу; 3) гузаргохи бсрик, дахона, тангно; clear one’s throat сулфа карда шудан; cut each other's throuths гуфт. хамдигаро нобуд кардан (дар рака бати косибй); cut one's own throats ба худ зарар овардан, худ- ро бадбахт кардан. jump down someones throught сухани касеро бу- ридан, сарзаниш кардан (шадидан ва ба таври ногахонй); ram sth down one’s throught чизеро ба касе тахмил кардан/ хурондан; stick in one’s throat дар гулуй касе дармондан (Харф, сухан). throaty [’0routi| a (throatier, throatiest) 1) гулуй, халкй (харф ва овоз); чавхардор (садо). throb [0гэЬ] 1. п 1) тапиш, ларза; 2) хаячон; 2. v (throbbed: throbbing) 1) задан, тапидан, ларзидан, тапиш доштан; 2) ба хаячон омадан; tiirone [0гэип] 1.л В тахт; 2) мач. маком ва ихтиёроту кудрати шох, салтанат, шохй, подшохй, хисравй, хокимияти подшохй; 3) подшох, шох, хусрав, султон; 4) мач- макоми баланд; 2. v ба тахт нишастан, бар тахт нишондан. throng [Огог]' 1. п 1) чамъият, чамоат; 2) издихом, анбухи мардум: A throng of people awaited him. Гурухи одамон уро интизор бу- данд. 3) гурух, туда, анбуха, анбух, даста, фавч; 2. v пур кардан, издихом кардан дар, фи- шор овардан бар: The streets were throngeo with people. Кучахо пур аз одам буданд. throstle [Orosi] п дастгохи пашмреей. throttle [Orotl] v 1) хафа/ бугй кардан, нафас гардондан; 2) мач саркуб кардан, аз суръат костан (мотор); throttle down кам кардан (газ). through [0ru:] 1. prep 1) аз, аз миёни, аз байни: They drove through the gate. Онхо аз дарвоза гуэаштанд. Не pushed througn the crowd. Вай аз миёни издихом гузашт. 2) дар муддати, дар давоми, сартосарй: They talked all through the night. Онхо сартосарй шаб сухбат карданд. 3) ба воситаи, т аваесути: Не spoke through an interpreter. Вай ба воситаи тарчумон ran мезад. 4) ба хотири, ба туфайли: It was only through him that we were able to get tickets. Факат ба туфайли вай мо билет харида тавонистем. 5) хамчунин, хисоб карда, то худи: Мау 19 through dune 7 аз 19 май то худи 7 июн; 2. adv 1) cap то по, ба куллй, тамоман: Не
throughout _ was wet through. Вай cap го по тар буд. 2) аз огоз то андом, аз аввал то охир: Не slept the whole night through. Вай аз огоз то анчоми шаб хоб кард. be through with sth тамом кардан, ба поён ра сондан, ба андом расондан: Не is through with his work. Вай корро ба андом расонд. through and through сартосар, комилан, тамо- ман; То throw a stone in one’s own garden. Зарб. ~ ba боги худ санг партофтан. То throw dust in somebody’s eyes. Зарб. - Ба чашми касе хок пошидан. throughout renr'aut] 1. prep 1) сартосар, тамоман: They travelled throughout the coun- try. Онхо сартосари кишвар саёхат карданд. 2) дар тамоми муддат: It rained throughout the night. Тамоми шаб борон борид. 2. adv 1) ба куллй, сартосар, аз огоз то андом: I found this book interesting thiougbout Ин китоб барои ман аз огоз то андом шавковар буд. 2) аз хар назар, аз хар до, аз Хар тараф; through-put [0ru 'put] п кобилияти гузарон- дан. throve [Srouv] past аз thrive. throw I [0rou] v (threw; thrown) 1) партофтан, партоб кардан, афкандан, андохтан {at - ба): The boys were throwing the ball to one another. Бачахо тубро яке ба тара- фи дигаре мепартофтанд. 2) пошидан, рехтан (об ва г.); 3) фиристондан, гусел кардан; 4) ба хок афкандан, бар замин задан; 5) пошидан (бошитоб); 6) вараки худро без кардан (дар варарабозй); 7) бача зоидан (хайвонот); 8) геч кардан, гир андохтан; throw about бедарак сарф кардан, пешидан (пул ва г.); throw aside ба тарафе партофтан; throw away/ out партофтан, дур андохтан: Не threw away his old shoes. Пойафзоли кухнаашро партофт. throw back рохи пешрафти чизеро гирифтан; throw blame оа someone гунохро ба гардана касе бор кардан; throw down one’s tools таслим шудан; throw in илова кардан; throw off худро аз чизе озод кардан: to throw off the colonial yoke аз юги мустамтикадорй озод шудан; throw oneself into бс харорат ба коре cap кар- дан, даст ба кор шутан/ андохтан; throw oneself on (or upon) somone худро ба огуши касе партофтан, даст ба домони касе шудан; throw open рох додан, имконпазир кардан, кушодан, боз кардан, рафъи махдудият кар- дан; Throw out the child with the bath. Зарб. ~ Аз - 840 - барои як кайк гилемро сухтан. throw over партофтан, тарк кардан (дустом ва е.); throw up сарфи назар кардан; сохтан, барпо кардан (бошитоб); То throw straws against the wind Зарб. ~ Ба пои худ теша задан. throw П [Brou] п 1) партоб, афканиш; 2) шол, русарй (занона); 3) рукаш, руандоз; throw-back [’t)rou,bsek] п 1) бозгашт ба собик (тимаодун, вазъ ва г.); 2) пасафканй, мугавофиксозй. throw-down ['Brou,daun] п амер шикает, маглу бият. thrower ['0гоиэ] п 1) куза! ар; 2) партобку- ианда. thrown I [Broun] р. р. аз throw I. thrown II [Broun] а тофташауда (шох;и). thru [0ru:j амер. гуфт. кутох; аз through. thrum I [Вгдш] п 1) реса (дастгох;и нассочй), горхои буридашудаи дусара; 2) хошия. thrum II [0глш] 1. п 1) навохт, зарбгирй; 2) садои задани сетор ва г.; 2. v 1) задан, навохтан, навохта шудан (ее- тор, гитара ва г.). тинг-тинг/ диринг-циринг кардан (бо ангуштон); 2) бо ангуштхо табл/ дойра задан. thrush [Bi xf] п зоол. дурроч. thrust [0tasI] 1. п 1) тела, зарба, зарбат, за- ниш; 2) такой, роншп, неруи ровиш, пешро- ниш; 3) тех. фпшор. тазйид: 4) мач. маънои аслй, нуктаи аслй; 2. v (thrust: thrust) 1) чаппондан, таппондач, тела додан: Не thrust his gloves into his pocket. У дастпушакхои худро ба кисааш гаппонд; 2) кашидан, задан, пеш рондан, пас рондан (бо фишор ё ногахон): Sobir thrust the chair for- ward. Собир мизро пеш кашид. 3) рахна кар- дан, издихом кардан, фишор овардан; 4) гус- турдан, густурда кардан; make thrusts at someone with sth ба касе бо чизе паридан, хамла кардан (бо корд, мушт ва г.); thrust aside партофтан, инкор кардан; rhrust from партофтан (аз боли чизе); thrust on ангезондан; thrust one’s way убур кардан, рад шудан, ба- ремадан (бо фишор ва талоги); thrust out пеш кардан, берун рондан (аз хона ва г-); thrust through сурох кардан, бурида гузаштан аз; thrusl together гичим кардан, фишурдан; thrust upon мачбур кардан, додан (базур). thud I [0xd] 1. п зарбаи сахт ё сангин, кубиши сахт, куб; грумб, талап, тап (афтодани чизи нарм ва вазнин); 2. v 1) талап зада афтидан, галтидан, афти- дан; 2) грумб-грумб кардан, талап-талап кардан; 3) тап-тап кардан, тапидан, задан
(дил): Му heart started to thud. Дилам ба за- дан cap кард. thug [0Ag] n 1) разил, чокукаш, горатгар; 2) котил. thumb [9лт| 1. п нарангушт, ангушти ка- лони даст; under sb’s thumb дар зери таъсири касе, тахти нуфуз ё фармони касе; twiddling one's thumb бекор нишастан; 2. v 1) бо нарангушт гирифтан/ задан/ зер кардан; 2) варак 1адан (бо: through): Не thumbed through the book. У китобро варак мезад. thum down нишони рад кардан ё напазируф- тани чизе (бо ангушти калон ба поён нишон додан); thum up нишони кабул кардан ё пазируфтани чизе (бо ангушти калон ба боло нишон дооан). thumb-mark [0дтта:к] п изи ангушт (дар са^ифа^ои китоб ва г.). thumb-screw [0Amskru:| п 1) таъ. ангушт- шикан (василаи шиканца); 2) неч ва мухрае, ки бо даст кушода ва васл мешавад thump [0дтр] 1. п 1) зарбат, зарб, шаст, кубиш, куб (мушт. чубдаста); 2) садои кубиш, таи, талап, данг (аз зарба): thumping on the door садои кубиши дар; 2. v 1) кубидан, мушткорй кардан, зарбаи вазнин овардан, кафтан, задан: The two boys started thumping at each other. Ду бача якди- гарро мушткорй мекарданд. 2) сахт тапидан, тап-тап кардан. thumping [0Ampiij] 1. а 1) тапанда, тап-тап кунанда; 2) кубанда, кубишгар; 2. adv гуфт. бисёр бузург, чонона, гузида. thunder ['Oxnda] 1. п 1) тундар, тундур, раъду барк, осмонгурра; 2) мац. мавч: rolls of thunder садои раъди осмон; a thunder of ap- plause мавчи кафкубй; 3) pl тахдидхо; 2. v 1) раъду барк/ тундар задан/ куфтан: It was thundering and lightening. Раъду барк ме- зад. 2) харакат кардан, паймудан (бо суръат ва садои тундармонанд); 3) задан, куфтан (бо садои тундармонанд). thunderbolt ['ОлпбэЬоик] п 1) барк, зарбаи барк; 2) мац. мисли балои ногахонй. thunderclap ['0Andokleep] п гулдурроси раъд, садои тундур; мац. вокеаи ногахонй. thunder cloud ['0Andokla ud] n абри сиёхи раъду барк, абри тупдурй, абри сокадор. thundering ['Олпбэпг)] а 1) тундургар, раъдкунанда, гуррон; 2) тундурмонанд, раъдосо; 3) гуфт. бузург, гулосо. thunderous ['0Andorosj a li пуртундур, пур раъду барк, тундурин, раъду баркй, тундур; 2) мац. баланд, гушкаркунанда, нурсирру садо, чапчолофарин; thunder-peal ['0Andoropi:l] п зарбаи тундур. thunderstorm ['0Andasto:m] п туфон, туфони - 841 - ticket тундурй, раъду барк, боду борон хамрох бо раъду барк. thunderstruck ['0AiidastrAk] а тундурзада, раъдзада; 2) моту махбут, геч. thundery ['0AndariJ а = thunderous. Thuisday ['0o:zdi] n панчшанбе. thus [Oxs] adv 1) ин тавр, чунин, хамин тарик, пас, аз ин ру, бинобар ин, бадин гуна, бадин сон, аз ин карор, бадин тартиб; 2) маса- лан; thus and thus хамин тавру хамин тавр; thus far то кунун, то холо, то ин дам; то ин дарача. то ин андоза, то ин мизон/ кадар; thus much он кадар, хамон кадар. thwack [0waek] 1. п зарба; камчин; 2. v зарба задан; камчин задан. thwart [0wo:t] 1. п тазъики арзй; 2. а 1) якрав; 2) номувофик, номусоид; 3) кундаланг, арнй; 3. v 1) мухолифат кардан, эътироз кардан, эрод кардан, зид баромадан, чуну чаро кар- дан; 2) мамониат расондан, сари рохи касе монеа гузоштан. thy [баг] pron. гуфт. шоир. азони ту, моли ту, худ, хеш. thyme [taim] п гиёр. сесанбар. thyroid ['Oairoid] п анат. thyroid cartilage гадуди сипаршакл; thyroid gland тагояки си- паршакл. thyself [dai'self] pron худат, худатро. tibia [tibia] лот. п (pl tibiae ['tibii:]) анат. устухони калони сок. tick I [tik] 1. я 1) тик, тик-тик (садо): Не could only hear the tick of the clock. Факат ово- зи тик-тики соатро мешунид. 2) аломати кайд “v”: Не put a tick next to my name. Дар ру ба руи номи ман аломати кайд гузошт. 2. v 1) бо аломати кайд нишон кардан; 2) кор кардан, амал кардан. tick off сарзаниш кардан; tick out тик-тик кардан (бо дастгохи мухоби- ра); tick over тоб додан (даста ваг.). tick II [tik] п зоол. кана. tick III [tik] п гилоф, чилд, лифофа, чилди болишт, руболишт. tick IV [tik] 1. п гуфт. карз, насия, пасан- дохт; 2. v карз/ насия/ гирифтан/ додан. ticker [tika] п 1) дастгохи нигориши бахои сахом бар когаз; 2) дастгохи намоиши бахои сахом руи сафха; 3) гуфт. соат; 3) акрабак. ticket ['likit] 1. п 1) билет, чипта: a ticket for a concert билет барои намоиш; 2) варака, бор- часп: a price ticket варакаи нарх; 3) амер. фехристи номзадхои хизб (дар инти хобот): run for the office on Republican ticket дар инти- хобот дар руихати хизби Думхурихохон бу- дан, 3) чарима, барги чарима: get a speeding
ticket-о f-leav с ticket билети чарима барои зиёд аз суръат харакат кардан; 4) эълон; 5) мац. принсипхои хизби сиёсй; just the ticket чизе, ки комилан ба дард мехурад; бехтарин чиз; not quite the ticket нодуруст; ticket office махалли фуруши билети мусофи- рат ё намоиш; 2. v 1) борчасп часпондан; 2) билет содир кардан; 3) амер, чарима каодан. ticket-of leave ['tikitav,li:v] 1 a' ticke*-of- leave man махбуси иеш аз мухдат озодшуда. ticking ['tiknj] п тик (матоъ). tickle ['tiki] 1. п китиккунй, китик, галгалак; 2. v 1) китик кардан, халондан, галгалак кардан, саргарм кардан, ангезондан; tickle to death хандонда. рудакан кардан; 2) хушнуд кардан, хурсапд карцан, хандондан; 3) хори- дан, мурмур шутан: Му throat tickles. Гулуям мехорад. tickle the palm of кафи дастро юпик кардан. tickler ['tiklaj п хоранда (шахе ё чиз). ticklish ['tikhfl а 1) галгалакй, китикй; 2) хассос, зариф; 3) зудранч. tick-tack [,tik'ttek] и 1) соат (кудакона); 2) садои тапиши калб. tidal ['taidl] а дазрй ва мадцй. tidbit ['tidbit] амер. ниг. titbit. tide [taid] 1. и 1) чазр (инч. high tide) ва мадци бахрй (инч. low tide): The tide carried the boat out to sea. Мала каикро ба бахр бурд. 2) нахр, чУй, чараён: the tide? of air чараёни хаво; 3) харакат, гашт, гардиш; 4) шоир. бахр, чараён; go with the tide замонасозй кардан; stem the tide of something чилави мавчи чизеро гирифтан; Time and tide wait for no man. Зарб. ~ Дарег суд надорад, чу рафт кор аз даст. Time elites all (hings. Зарб. ~ Тир аз камон част - част,/ Мург аз кафас раст - раст. Time is money Зарб. ~ Фурсат ганлмат. Дам ганимат. 2. г 1) чазр ва мадд доштан, бо мадду чазр овардан/ бурдан; 2) бо чараёни сб шино карцан; 3) рух додан; tide over a difficulty монеаро/ душвориро бар- тараф карцан. tidewater ['taid,wo:ta] п 1) оби чазр; 2) сохили лабй бахр. tideness "taidnis] п покизагй, озодагй. tidings ['taidirjs] п pl хабар, иттилоъ. tidy ['taidi] 1. a (tidier; tidiest) 11 мураттаб, муназзам, басомон, тоза, покиза: You must keep your room tidy. Шумо бояд хонаатонро тоза нигох доред. 2) хангуфт, кобили мулохиза; tidy sum пули хангуфт; -842- 2. v (tidies; tidied) мураттаб кардан, муназ- зам кардан, рубучин кардан, тоза кардан, со- мон додан, ба тартиб даровардан (инч. tidy up): She tidied up her room. Вай хонаашро ба тартиб даровард. tie [tai] 1. п 1) ресмсн, иах, хамбанд, банд; 2) алока, робита, ришта, пайванд, хамбастагй; 3) pl робитахо: to strengthen the ties of friend- ship робитадои дустонаро мустахкам кардан; 4) галстук: Не put on a tie. Галстук бает. 2. v 1) бастан, бандидан, гирех задан, бо Хам пайвастан (бо ресмон, таноб ва г.): Не tied the dog to the tree. Вай ca± po ба дарахт бает. 2) гирех задан; 3) хамбаста кардан, пайванд кар дан, робита доштан; 4) хисобро баробар кар- дан, дуранг кардан, масовй кардан/ будан/ шудан (дар мусобика); 5) махдуд кардан (бо гиартхоу. tie in робита доштан, пайванд доштан; tie up бастан (маркам}. tier 1 [taia] п 1) бастгар, гирехзан, бандзан; 2) бандкунй, васлсозй, 3) амер, пешбанди кудак. tier II [tai] 1. п 1) радиф; 2) рутба (маком), 3) табака; 2. v радифбандй кардан; табака-табака карцан, радиф карцан. tirerce [tins] п 1) запфи моеъ, бочка (тахми- нан 200 л.); 2) холати дифои сеюм (шамшербозй); 3) [to:s] (кортбозй) се корти якхела. tie-up [tai,xp] п амер. 1) алока, робита, пай- вакд, хамбастагй; 2) махалли бастани каик ба лангаргох; 3) рукуд, бозистй, гирифтори. tiff I [tif] 1. и 1) даъво. яке ба ду; 2) кахр, бадхулкй; 2. v кахр кардан, каме даъво карцан. tiff II [tif] п як култ машруби алкулй. 2. v охиста бо култхои майда-майда нушидан. tiffin [’tifin] п анг.-хин. нахор, сахарона. tiger ['taiga] п 1) паланг, бабр, анвои даран- дагони палангмонанд: American tiger ягуар; 2) мач. одами чидолталаб, ахли чангу даъво; 3) мац. одами пурталош/ коргар; have the tiger by tail бо думи паланг бозй кар- дан, ба кори хатарнок даст задан. tigerrish ['taigorij] а пурхашм, вахшй, берахм, хунхор. tight [tait] 1. а 1) бо хам фишурда, чаппонда, комилан пур: tightly filled suitcase чомадони пур; 2) махкам, сахт: The knot was so tight that he could not undo it. Гирех чунон сахт буд, ки натавонист онро кушояд. 3) танг: The left shoe is tight. Пойафзоли чап танг аст. 4) сахт, шадид, душвор, бад: a tight situation вазъияти душвор; tight control назорати шадид; 5) такрибан мусовй, комилан баробар, наздик бэ хам: a tight race мусобикаи такрибан
- 843 - мусовй; 6) ногузар, махкам (барои об, равшанй ва г); 7) мает, нушида; 8) камёб, нобасанд, гарон; 9) хасис, мумсик, нохунхушк; 10) фи- шурда, мухтасар, пурэъчоз (сабки нигориш ва г.); keep a tight hand on person каееро дар ладом нигох доштан; keep a tight hand on sth сахт назорат кардан (чизеро)-, sit tight хукукхои худро сахт мухофизат кар- дан; tight corner/ squeese вазъияти душвор; 2. adv сахт, махкам, мустахкам; Good night, sleep tight. Шаб ба хайр, нагз хоб кунед, хоби хуш. tighten ['taitn] v 1) махкам кардан, танг кардан, фишурдан, бастан; 2) махкам шудан, тан! шудан. tight-fisted [.tait'fisnd] а гуфт. хасис, мум- сик, зихна, нохунхушк. tight-rope ['taitroup] п таноби сахт каши- дашуда, банд; танобе, ки бандбоз руи он ме- гардад. tights ['taits] п pl либоси баданчасп, чУроби шалворй. tight-wad ['taitwod] п амер, хасис, мумсик, зихна. tigress ['taigras] п 1) модапаланг, моцабабр, палднги мода; 2) мац. 1ани чанчолй. tike [’laik] ниг. tyke. tilbury ['tilbari] n каляскаи дунафара ва ду- чарха (аввали царни 19). tile [tail] 1. п 1) сафоли бомпуш; 2) сафол, кошй: cover the walls with tiles деворхоро бо сафол пушондан; 3) хишт; 4) кошикорй; 5) гуфт. кулох; 2. v бо сафол пушондан, сафолпуш кар- дан. tiling L'tailir)] п 1) кошикорй; 2) боми сафол душ. till I [til] 1. prep 1) то: They stayed with us till Monday. Онхо то рузй Душанбе бо мо бу- данд. 2) (оар чум. инкорй) факат пас аз: Не will not come till afternoon Вай факат пас аз нисфирузй меояд. till now то хозир; till then то он вакт, 2. cj то, то ин ки, то вакте ки: Не waited till she arrived. To омадани вай интизор шуд. till I [til] n куттии пул, пулдон (дар магоза ё банк). till III ['til] v кишт кардан, кишту кор кар- дан, рондан, шуцгор кардан (заминро). tilable ['tilabl] а кишт (замин), киштшаван- да. tillage ['tilidj] п коркарди замин, кишту кор, кишт. teller I [Ч11э] п зироаткор, дехкон, барзгар, кишоварз. ______________________________ time teller II ['tils] 1. п гиёу навда, мухча; чавона; 2. v навда/ мухча кардан; чавона задан. tilt I [tilt] 1. п 1) нишеб, шеб, качй, сарозерй, хампавй; 2) мау. чидол, мукобила, пайкор, даъво, даргирй; 3) качсозй, якварисозй; 4) хамиш, хамидагй; run full tilt бо тамоми кудрат давидан; 2. v 1) кач кардан/ шудан, хам шудан/ кар- дан, якварй кардан/ шудан: The tree tilts to the south. Дарахт ба тарафи чануб хам шудааст. Do not tilt your chair or you will tall over Миза- тонро кач накунед, вагарна мегалтед. 2) хадафгирй кардан, ба тарафи касе гирифтан, чонибдорй кардан, сугирй кардан; 3) пасу пеш рафтан, боло ва поён рафтан; 4) бо найза чанг кардан; 5) найза партофтан; 6) хучум овардан; tilt against/ at бо касе мубориза бурдан. tilt II [tilt] 1. п рукаш, берзент, соябони катонй \бсдбониу, 2. v бе берзент пушондан. tilth [til6] п кишт; замини кишт, коркарди замин. tilt-yard [tiltja:d] п таъ. сахнаи мухориба, майдони найзачанг. timber [‘timba] 1. п 1) масолехи сохшонй; 2) чуби муносиб барои хонасозй ва г., чубу тахта, гулачуб; 3) тир, тира, тираи чахортарош; 4) дарахтон, чангалхо; 5) лаёкат, истеъдод, шоистагй: management timber лаёкати идоракунй/ мудирият; 2. v 1) бо чубу тахта махкам кардан; 2) устогй кардан, чубтатэошй кардан. timbered ['timbadj а 1) чубй, аз чуб; 2) пушида бе дарахт, чангалй, пурдарахт. timber-toes ['timbatouz] п pl 1) шух. шахси пои чубин дошта; 2) шахси кадаммонии усту- вор дошта. timbre ['timba] фр. п мус. лахни нафис. тембр timbrel ['timboral] п доираи зангй. time [taim] 1. п 1) вахт: They had no time left. Онхо вахт надоштанд; time passes quickly вакт тез мегузарад. 2) соат: What time is it? Соат чанд? Соат чанд шуд? 3) (од. pl) тавра, давр, замена, даврон: the times of Shakespeare дар давраи Шекспир; 4) бор, дафъа: Не goes to а swimming pool three times a week. Вай ба хавзи шиноварй хафтае се бор меравад. 5) мус. зарб: in time with the music бо зарби мусикй; 6) каря, хаёт; 7) синну сол; 8) (од. pl) карат, зарб: six times five is thirty шаш карат панч ей; at a time якбора; at one time вакте, замоне, айёме, каблан; at the same time дар барсбари ин: at the/ this rime дар ин вакт. дар ин лахза. дар ин замон; at times баъзан, гох-гох;
time-bill every / each time дар бор, лар дафъа, дар год, for the first/ second time бори/ маротибаи аввал/цуюм; for lhe time being доле, то кунун, феълан, муваккатан; from time to time год-год, дар чанд вакт як бор: have a good time вактро дуб/ нагз/ душ/ гу ta- рондан; his/ that/ next/ last time ин/ он дафъа; дафъаи оянда/ гузашта; in no time зуд, мисли барк, дар як ладза, дар як мижа задан; in/ on time дар вакташ, бплсдира, сари вакт, дар мавридаш. it is (high) time вакт, замон; It's time to get up. Вакти аз хоб хестан расид. it will last our time барои мо басанда аст (ба асри мо мерасад), many a time, many and again бордо, чанд кара та/ маротиба/ дафъа, аглаб, басо, такроран; three times as large се карат/ маротиба калон- тар; three times two is six 3*2=6 се карат цу = шаш; time after rime (or time and again) бордо, чандин бор; time and (rime) again чандин маротиба; одатан; time flies вакт тез мегузарад; time is up мудлат/ вакт тамем шуд; time out of mind аз зактдеи кадим, аз Кадиму лайём; what is the time Соат чанд шуд? 2. v 1) муайян кардан, хисоб кардан: Не limed his journey so that he would be home be- fore dark. Вай мудлати сафарашро дамин тавр муайян кард, ки то фаро раендани шаб ба дона баргардад. 2) вактро муайян кардан, сандидан, суръатсанчй кардан: The teacher limed all the boys to see who could run the fast- est. Муаллим вакти завидани бачадоро муай- ян кард, то бидонад, кй аз дама тезтар меда- вад. 3) замони чизеро таъин ё танзим кардан, замонбандй кардан; Once upon a time... Яке буд, яке набуд. як за- мене. ..; Буд набуд... Time is the great healer. Зарб. ~ Вокифи задт бош, ки дам як дам аст. time-bill [taimbil] ниг. time-table. time-bomb [’taimbomb] n yap. бомбаи соатй (бомбив, ки оар вакти мукарраргиуда метар- кад). time-expired [’taimiks,paiad] a yap. дизмат- карда (м^улати муайян) time-fuse [’taimfju:z] и yap. таркандаи дистансионй. time-immemorial [Чашиттэдпмтэ]] п замондои кудан ва азёдрафта. time-keeper ['taim,ki:po] п 1) вактнигеддор; 2) соат; 3) мутасаддии дозиру гоиб. - 844- time-lag ['taimlseg] п фосилаи вакт байни сабаб ва окибат. timeless ['taimlts] а 1) шоир абадй, човидон; 2) бепоён, бемуддат. timely ['laimli] a /timelier, tiirdiest) 1) бамавкеъ, бадангом, багод, бачо, дар айни вакт. дар айни мудцао: timely decision карорподи бамавкеъ; 2) муносиб, дардур, чур (бо замон е авзоъ): timely book китоби муносиб; 3) кабл аз муддати муайян; 4) сари вакт; time piece ['taimpi.s] п соат. time-server ['taim,sa:vo] а замонасоз, мунофик, созишкор, дуруя. time-serving ['taim,sa:vit)] 1 п замонасозй; 2. а мунофик, созишкор. time-study ['taim,stAdi] п омузиши ичрои кор аз руи вакт • time-table ['taim,teibl] п дадвали даре, чадвали соати кор, барнома, дадвали вуруд ва дорид. time-work ['taimwa:k] и музд ба дисоби соат, кори соатбай. time-woin ['1 aim, worn] а кудна, фарсу да, солхурда, замондида. timid ['timid] а камру, шармгин, хичолатй. timidity [n'miditi] п камругй, шармгини. timing ['taiimijJ п 1) замонбандй, годбандй. ганзими замон; 2) дацвал, 3) замосапдй. годсанчй. timorous ['timsros] п тарсу, буздил, камдуръат. timothy-grass ['timo9i,gra:s] п гиёу. арзанак. tin [tm] 1. п 1) калъагй: tin soldiers аскарони калъагй; 2) зарфи калъагй; 3) кутгии калъагй: a lin of sardines куттии модии сардин; 4) тупу- каи калъагй; 2. v 1) консерв кардан; 2) мау добондан, мавкуф гузаштан, сафедкорй кардан; 3) бо калъагй пушондан. tincture ['nijktjo] 1. п 1) шароб, шира; 2) то- биш, чило, навъи ранг; 3) мач,. маза: 2. v 1) каме ранг кардан, тобиш/ дило ило- ва кардан; 2) дорой нишонаи чизе кардан. tinder ['finds] п сташзана, гирона, дошок. tindery ['tindsn] а оташангез. tine [tain] п тезй, дандона, синча. ting [tmg] л ниг. tinkle. tinge [tmdj] 1. n 1) тобиш, дило, навъи ранг; 2) тадранг, рангсоя; 2. v 1) каме раш кардан, тадранг задан; 2) дорой нишонаи чизе кардан. tingle ['ting)] 1. п сузиш, хориш, дала; 2. v сузиш овардан, дардро дис кардан, ларзидан, тапидан. tinier ['tainia] ниг. tiny. tiniest ['taimist] ниг. tiny. tinker ['tipka] 1. n 1) мисгар, бандзан, ca- федгар, вассол (устои таъмири олоти филизй)', 2) иштибодкор, шуртй; 3) таъмиркунандаи
- 845 - сайёри дег ва зарфхо) 2. v 1) бад таъмир кардан, шуртпгарй кар- дан, сархамбандй кардан; 2) таъмир кардан. tinkle ['tigkl] 1. п дилинг-дилинг, чиринг- чиринг (зангула); 2. v занг задан, чиранг-чиранг кардан, ди- линг-дилинг кардан, ба садо даровардан (зангула ва г.). tinkler ['titjkla] п зангулача. tinman ['tinman] и устои охангар. tinned [tind] а 1) дар куттй андохташуда: tinned meat консерваи гуштин; 2) бо калъагй пушондашуда. tin-plate ['tin'pleit] п вараки охани сафед. tinsel ['tinsel] 1. п зарбофт, зартор, зарку барк; 2. v зарбофт кардан, бо зарку барк оро додан tinsmith ['tinsmiDJ п ниг. tinman. tint [tint] 1, п лахн, оханг, овоз, парда, то- биш/ чилои ран1, навъи ранг; 2. v ранги соядор кардан, гунадор кардан, ранг кардан/ молидан, тобиш додан, тахранг задан ба. tinware ['tinwes] п махсулоти охапин, зарфхои дорой рукаши калъагй. tiny ['taini] a (tinier; tiniest) реза, хурдакак, майдаяк, бисёр майда. tip 1 [tip] 1. п нут, ну к, cap, саркалам, кулла, тезии нуги чизе; die tips of the fingers нуги ангупттон; an arrow with an iron tip най- заи нуги оханиндошта; tip ot the icberg сари пирях; .мач. намунаи хурд аз мушкилоти бузургтар ва пинхон; tip of the tongue нуки забон; walk on (he tip of one's toes нуг-нуги пой харакат кардан; 2. v нугтез кардан, нугдор кардан; 2) нук чизеро буридан (оарахт, бутта ва г.); 3) та рошидан (муйро). tip II [tip] 1. п 1) зарбаи тунд ва сабук; 2) чои партов (чизе); 2. v (tipped; tipping) 1) охиста задан, зарбаи тунд задан, охиста расидан, нарм куфтач; Не tipped his hat as he passed me. Хднгоми аз пахлуям гузаштан вай дасташро охиста ба кулохаш бурд. 2) кач кардан/ шудан, яктара- <Ьа шудан (инч. tip up): The boat tipped. Каик яктарафа шуд. 3) (бо over) вожгун кардан/ шудан, чаппа кардан: to tip the table мизро чаппа кардан; tip over резондан: The child tipped over the glass of milk. Кудак истакони ширро резонд. tip III [tip] 1. n 1> инъом, чойпулй, шогир- дона; 2) ишора, маслихат, насихат, рахнамой, машварат, панд: Не gave me a few tips how to operate the old computer. Барои идора карда- ни компютери кухна ба ман чанд маслихат дод. 3) иттилои махрамона, огохдоди нихонй; tit 72.V(tipped; nppihg . чойгулй додан, инъ- ом додан, шогирдона додан; 2) маслихат до- дан, насихат кардан, рахнамой кардан; 3) бо- хабар кардан, хабардор кардан, иттилоъ до- дан, огохондан; tip-off хабарй махрамона; хабаркэшй; итти- лоъ’ give rhe tip off иттилоъ додан, огохондан, хабар кардан. tip-over ['tipouva] а чаппашаванда. rip ре: ['tipit] п шонапуш, шол. tipple [tipi] 1. и нушокй (спиртоор); 2. v мастй/ бадмастй кардан, аракхурй/ майхурй кардан. tipsy [’t: psi] a (tipsier, tipsierst) андак/ каме мает. tiptoe ['tip'tau] 1. п нуки по, сарпанча, 2. v бо нуги по рсх рафтан, нуг-нуги пой гаштан, сарпанча рох рафтан; on tiptoe бо/ руи нуги по; tiptop ['tip'top] 1. п нуктаи баландтарин, авч; 2. а мач. болотарин, баландтарин, бехтарин, аълотарин, якуминдарача, олита- рин, маргубтарик. tirade [tai'reid] п сегона. Tirana [ti:'ra:no] п ш. Тирана. tire I ['taiaj амер, п 1) тайр, резинаи авто- мобил ва г., fiat tire резинаи хурдашуда; 2. v 1) резина пушондан, резинадор кардан; 2) ороиш додан. tire II ['tai э] v 1) хасга кардан, хаста шудан, аз по даровардан, аз по даромадан/ афтодан, афгор шудан (of - аз): The long walk tired him. Сайру гашти дуру дароз вайро хаста кард. Нс is tired Вай аз по афтод. bel get tired хаста шудан. tired I'taiad] l.past ваp p. аз tire II; tired out хаста ва кУфта кардан; 2. а хаста, хасташуда, монда, мондашуда, аз по афтода, афгор: Не has a tired look. Вай руи хасташуда дорад. lifeless ['taioiis] а монданаыавапда, пуртокат. tiresome ['taiasam] а хает акунанда, музохим, нохушоянд, токагфарсо. tiring-house [’taionghaus] ниг. tiling-room. tiring-room ['taiarigru.mj n хонаи ивазкунии либос (дар театр). tiro [Таюгэи] а навкор, навшогирд, навёд- гир, шуруъкунанда. ’tis [tiz] Kymcof аз it is. tissue [’tiju: | n софта, бофт, ришта; tissue paper когазй лифофаи тунук. tit I [tit] n пистон, сина (занона). tit II [tit] n сазе: Tit for fat. Зарб. ~ Ба кир- дори бад - сазои бад; Ба чуз бад набоша т кпр- дори бад. tit III [tit] п аспи кучак ва азкорзфтода.
titan ttan I'taitenj n гулпайкар, азимчусса. titanic [tai'tasmk] а азим, бузург, Титаник. titanium [tai'temiam] n хим. титан. titbit ['titbit] n кори (чизи) сердаромад, лукмаи равганин, чарбу нарм; 2) хабапи ачиб. хабари хушоянд. tithe [taid] 1. л 1) кисми цахум; 2) дахяк, ашрия (андоз аз росили оиуяки замин. хусусан барои дастгирии калисо); 3) мач. гуфт. микдори кам, бахши андак; 4) мопиёт; 2. v 1) дахяк додан; 2) дахяк гирифтан. titillate ['titileit] v китик кардан, хушбедор кардан. titlark ['titla:k] п парандаи анчирхур. title ['taitl] п 1) ном, сарлавха, сарнома, фарном: the title of a play номи намсиш; 2) унвон, исм, ном, лакаб: the title of a duke унвони гертсог; the tennis title унвони го.тиби теннис; 3) мац. хак. хукук ба чизе, сазовори; 4) боб, фасл \ канун ва г.); 5) од. pl сарнавиштор (навиштауои огози филм). titled ['taitld] а увондор, номдор. title-page ['taitlpeidjj п сафхаи номи китоб. title-role ['taitlroul] п накши асосй. titmice ['tit mars] pl аз titmouse. titmouse ['titmaus] n зоол. чархресак, фотимачумчук. titter [tits] 1. n 1) лабханд, хандаи зерилабй; 2) жар. духтар, духтарак; 2. v зери лаб хандидан, хир-хир хандидан. tittle [titl] п 1) нукта \болои х;арфуои i ва j); tittle to tittle нукта ба нукта; 2) зарраи макда- тарин, зарра, холча. микдори бисёр кам; 3) нишони талаффуз, 3)мац. бекорхуча; not one jot or tittle хеч; зарра барин хам не tittle-tattle ['titl,taerl] 1. п харза, гапхои бехуда, сафсата, гайбаг; 2. v харзагуй кардан, сафсатагуй кардан, овоза пахн кардан tittup ['titapj 1. и 1) частухез, чуфтакзанй; 2) хушхолй; 2. v 1) частухез кардан; 2) хурсандй кар- дан. titubate ['titjubeitl] v 1) гуфт. ларзида/ лар- зон-ларзон кадам задан; 2) лакнати забои доштан. titular ['titjuloj 1. п сохибунвон, номдср, 2. а лакабй, унвонй, исмй, ифтихорй, ба ном. titulary ['titjulon] ниг titular 2. tizzy [tizi] n (pl tizzies) 1) сиккаи шашленса; 2) мац. гуфт. хаёхуй, гавгои пуч. to I [tu:, tu, to] 1. prep 1) ба, ба суи, с^и, ба тарафи, ба самти, чониби: to the window ба суи панчара; to the cinema ба синамо; to the concert ба намоиш; 2) ба: to surprise ба хайрат афтондан; fall to one’s knees ба зону задан; 3) аз, бар, ба мукобили: it is ter. chances to one аз дах як имконият; 4) то: from beginning to end -846-_________________________ аз аввал то охир; Is it far to the nearest village? To дехаи назликтарин дур аст? 5) барои, ба манзури: It doesn't mailer for me. Барои ман ахамият надорад. It's clear to me. Барои ман фахмо аст. 6) бе, кам: It is ten minutes to two. Соат дах такика кам ду. 7) шахссро ифода ме- кунад, ки амал ба он равона шудааст: Не wrote a letter to his friend. Вай ба дусташ мактуб на- вишт. She explained this rule to me. Вай кондаро ба ман фахмонд. 2. adv пасу пеш: to and fro пасу пеш, рафту баргашт; there is nothing to it аслан коре надорад, осон аст, мухим нест. to II [tu:] part 1) х;амчун уиссачаи шакли масдари феъл истифода мешавад: То be or not to be - that is the question. Х,аёт ё мамот? - Ана савол дар чист. 2) барои такроран истифода нашу дани масдари феъл меояд: You needn’t come if you don’t want to. Агар нахохед, наоед. to my knowledge то oh чо ки ман медонам; to tell you the truth росташро бихохй, ба ростй. toad [toud] n 1) гук; 2) мац. одами пастфит- рат, нобакор, манфур. toad-eater ['taud,i:to] п чоплус, косалес. lead-eating ['toud,i:tir)] п чоплусй, косалесй. toadstool ['toudstu l] п занбуруги захрдор, корч. toady ftoudi] 1. п чоплус, косалес, лаган- бардор, дуруя, забонбоз; 2. v хушомадгуйй/ дуруягй' лаганбардорй/ чоплусй/ забонбозй/ кардан. toast I [toust] 1. п нони дар руи оташ сурхкардашуда, нони догшуда/ тафдода: two slices of toast ду бурда нони сурхшуда; 2. v руи оташ сурх кардан, таф додан, дог кардан (нон ва г.): They toasted the biead. Онхо нонро руи оташ сурх карданд. toasi 11 [toust] I. п 1) нуш, боданушй, нушбода, кадах: Не proposed a toast to her health. Вай ба саломатии хонум кадах пешниход кард. 2) махбуб, мавриди таваччухи хамагон; 2. v ба саломатй/ ифтихори касс нушидан, нуш кардан, чом гирифтан, кадах пешниход кардан. toaster [tousta] n 1) дастгохи гарм кардани нон. тафцон; 2) шахей кадахгуй. toast-master ['toust,ma:sta] п тамада (дар зиёфатхо, туй ва г.), сармехмондор. tobacco [to'baekau] п тамоку; гуфт. сигор. tobacco-box [to'baekaboks] п сигордон; тамо- кудон tobacco-pipe [ta'baekcupaip] п чилим, tobacco-pouch [ta'btekoupautj] и тамокудон. to-be [ta'br] а оянда. минбаъда, дигар. toboggan [ta'bagan] 1. п варз. чана, чанаи яхмолакбозй, чанаи чанднафарй; 2. чанабозй кардан, чанасаворй кардан.
-847- tolerate tobby I ['toubi] и i pi tobbiesj 1) косаи обичавхурй; 2) саги омухташуда дар театрхои лухтаки англисй. tobby II ['tobi] 1. п 1) рохи калон; 2) горатгарй дар рохи калон; 2. v дар рохи калон горат кардан. toco ['toukou] п чазо, азоб, чазои чисмонй. tocsin ['toksin] п занги хатар, нокусзанй, зангулзанй, бонгзанй, бонги хатар. today, to-day [to'dei] 1. п 1) имруз: What day is it today? Имруз кадом рузи хафта аст? of today то имруз; 2) давра, замона; One today is worth two tomorrow. Зарб. -Шуши накд бех аз халвой насия. 2. adv 1) имруз, феълан, 2) дар ин давру замон, дар резкой мо, дар замони хозира, имрузхо: Today some airplanes travel faster than sound. Имрузхо суръати баъзе тайёрахо аз суръати овоз тезтар аст. toddle [todlj 1. п 1) тай-тай, гомхои кутох ва ларзон (кудак); 2) гуфт. сайругашт; 2. v 1) кадамхои нахустини ларзон бар- доштан (кудак), ланги та-лангида гаштан, калавидан; 2) гуфт. сайругашт кардан. todler ['todlo] 7i кудаки навло, гомбахшида. toddy ['todi] п (pl toddies) 1) нушобаи нахл/ палма; 2) машруби алкулй, ки аз нахл тайёр карда мешавад. to-do [ta'du:] п гуфт. чанчол, хаёхуй; make a to-do чанчол кардан. toe [touj 1. п 1) ангушти по: Му toes аге frozen. Днгуштхои ноям хунук хурданд, 2) панча (чУроб ва кафш); 3) бахши нешини сум, неши сум (цонвар); 4) чангол (паранда); from top to toe a; cap to no; toast one’s toes пойхоро гарм кардан; head (or step) on sb’s toes болои сухта намакоб рехтан; хукуки касеро поймол кардан; ба иззати нафси касе расидан; turn up one's toes иойхоро кашол кардан, фав- 1идан; 2. v 1) бо нуги пой расидан, панча задан ба, бо пан чаи но задан/ рондан/ тапидан; 2) бо нуги пой рох рафтан, руи сарпанча исто дан; toe the line дар хати огози мусобика истодан; мац. фармонбардорй кардан. toe-cap ['toukxp] п панча, чарми панчаи кафш. toff [tot] п шик ва пулдор toffee, toffy [toft] п навъи ширинй. tog [t jg] 1. п (од. pl) либос, чома; 2. v либос пушидан. together [ta'geda] a, adv 1) даври хам, бо хам, руи хам, бо якдшар, хамрох, якчоя; 2) руйхам, чамъан; 3) пайдархам: for weeks to- gether чор хафта пайдархам; 4) хамзамон, якчоя; all together хама бо хам, чамъан, кулан, коми- лан; bring together якчо кардан, даври хам чамъ кардан; ба тавофук расондан, оштй додан; come/ get together гирд омадан, даври хам чамъ шудан; бо хам расидан: put together якчо кардан, пахлуй хам гузоштан; сохтан. Togo ['tougou] и Того (кишваре оар гарбй Африка). toil [toil] 1. и ранч, мехнат, захмат, кори пурзахмат, раячбарй, чонканй, хуни дил, мащаккат, кори токатфарсо: Не succeeded after years of toil. Пас аз ранчи чандинсола ба муваффакият ноил шуд. 2. v 11 захмат кашидан, ранч бурдан, чон кандан, кор кардан (сахт). Не toiled in the hot sun all day. Вай рузи дароз дар офтоби сузон захмат мекашид. 2) пеш рафтан, харакат кар- дан, боло рафтан (бо сахтй). toiler [toils] п захматкаш, ранчбар, чонкан. toilet ['toiht] п 1) ороиш, хусусан ороиши му: a morning toilet ороиши субх, шустушуи субх; 2) амер, хочатхона: Where is men’s toilet? Хрчатхонаи мардона дар кучо аст? toilful [’toilfal] ниг. toilsome. toiless ['toihs] а яомушкил, осон, дилгирна- кунанда. toils ['toilz] 77 pl мач. капкон, дом; caught in the toils дастгиршуда, бакапшуда. toilsome ['toilsom] а пурзахмат; дилгирку- нанжла token [’toukcn] n 1) пишона, нишон, аломат, рамз: as a token of respect хамчун нишони эхтиром; 2) хадя, ёдбуд, пешкаш: a token given to her by her mother хадяе, ки модараш дода буд. by the same token, by this token, by token 6a хамин да тел, бинобар ин, хамин тавр; ба гайр аз ин, иловатан; in token of ба унвони, ба нишони (чизе). Tokyo ['toukiou] п ш. Токио. told [tauld]past cap. р ат tell. tolerable ['tolorobl] а сабур, тахам мулпазир, кобили тахаммул, тобоварданй. tolerance "tolorans] п 1) мадоро, бурдборй, созгорй, гузашт, пазириш, чоизшуморй: Gene- rosity towards friends, tolerance towards enemies ...бо дустон мурувват, бо душманон мадоро; 2) гоб, токат, кудрати тахаммул, тоби тахаммул, тахаммул, дигарандешпазирй, сзодманишй: religious tolerance тахаммули динй. toleram ['tolarant] а шикеб, бурдбор, пурмадоро, созгор, тахаммулкунанда. дигарандешпазир, пуртокат. tolerate ['tolareit] v 1) мадоро кардан, бурдборй кардан, раво доштан. чоиз шумурдан, раво доштан; 2) тахаммул кардан, токат доштан, тоб овардан, тоби тахаммулре
toleration - 848 - доштан; 3) (тиб) нисбат ба чизе хассосият доштан: Some people can not to,erate penicillin. Баъзе одамон нисбати пенсилин хассосият доранд. toleration [«tolc'reijn] п тахаммул, мадоро, бурдборй, шикебой, гузашт, токат, то боварй, пур го катй. toll I [toul] 1 и 1) бок, рохбоч, гузарбоч, гумрук; 2) талафот. зиён, хисорат, теъдоди хисорат, 2. v боч супурдан, боч ситондан. toll 11 [toul] 1. п садои зашила, садои нокус, нокусзанй, зангзанй; 2. v ба садо даровардан, задан, зада шудан (зангуларо), эълон кардан (бо задании загула). tollabe ['toubbl] а боди, хирочй, гумрукй. tollage ['toulidj] п I) боч, рохбоч, гузарбоч, гумрук; 2) бочгирй, бэчситонй, бочпарцозй. toll-bar ['toulba:] п дарвозаи бочгирй, махалли гирифтани рохбоч. toll-gate ['toulgeit] ниг. toll-bar. tollhouse ['toulhaus] n идораи бочгирй, xo паи маъмури бочгирй. tol-lol [ДоГ1э1] а жар як-навъ. toluene f'toljui:n] п хим. толуол. Tom [tom] и 1) гуфт. та у к. сиёхпует; Тот Thumb гуфт. Нахудак; кучулу; Blind Тот чашмбандакбозй; Тот, Dick and Harry хар кас, хар каси пешомада; 2) гурба; 3) номи туп ё зангулаи калон. tomahawk ['tomoho:k] 1. п табарзини сурхпусгон, томагавк; burry the tomahawk ахдномаи сулх бастан; 2. v 1) бо табарзин задан/ куштан за г.; 2) ман. сахт танкид кардан. tomato [tama.tou] п (pl -oes) помидор, то- мат. tomb [tu;m] п 1) гур, сромгох, кабр. ман- зил, мазор, маркад; 2) гунбади кабр, макбара. tomboy ['tomboi] а духтарбачае, ки рафто- раш мисли писархост, чобук, забар ва заранг. tombstone ['tu.mstoun] п санги кабр, санги мазор. tomcat ['tomkaet] п гурбаи нар. tome [toum] п китоб, китоби чандчилдй, ЧИЛД. tomfool [tam'fu:!] 1. п 1) аблах, ахмак, кундфахм, бефаросат, нобахирад, бехирад; 2) масхарабоз; 2. v ахмакй кардан, масхарабсзй кардан. tomfoolery [tom'fmbn] п (pl tomfooleries) аблахй, масхарабозй. ахмакй. Tommy ['tomi] п гуфт. Томми (лацаби сар- бози англис). tommy ['tomi] п 1) х£рок; 2) махсулоте, ки ба коргар ба чои пул дода мешавад; 3) тех. даста. tommy-gun ['tamgxn] п хар. автомат, му- салсали дастй б ярок,). lummy-snop ['tom'Jop] п магозае, ки дар он ба коргарон ба чои пул махсулот медиханд. tomnoddy ['tom,nodi] п аблах, сода. tomorrow, to-morrow [to'morsuj 1) adv пагох, фардо; the day after tomorrow Пасфардо; 2) ман- оянда: nation’s tomorrow ояндаи миллат. Tomorrow never comes. Зарб. ~ Рузй хафтшанбе хеч гох намерасад tomtit ['tom'tit] п 1) мургак; 2) парандаи кучак. tomtom ['tomtom] п табл (к,абилах,ои сурхпустон ва африкоихо. бо даст мезананд). ton [txn] п 1) тонна, вохиди ченаки вазн; metric ton тоннаи метрй = ба 1000 кг; long/ gross ton тоннаи дароз = ба 1016 кг; 2) тон, вохиди санчиши гунчоиши киштй; 3) гуфт. як олам, бисер: tons of people одамони бисёр. tone [toun] 1. п 1) оханг, нано, нагма, ово, зан1, дарачаи садо; лахп: the sweet tone of flute оханги ширини най; 2) садо, сайг, овоз, лахн: Не spoke in an angry tone. У бо лахни хашмо- мез харф мезад. 2. v 1) соз/ чур кардан, чУр будан; 2) хамохангй доштан. хамсоз будан, хурдан ба, мувофик будан, мутобикат кардан; tone down аз шиддати чизе костан, мулоим кардан; tone up афзудан, овози чизеро баланд кардан. toneless [tounhs] а бесадо, бенаво, белахн. tonga ['tar|g?] п анг.-.\ин. тонга, каляскаи дучарха. tongs [torjz] п pl анбУр, гиро, кэндгир. tongue [tAT|] п 1) забон: to put out one's ton- gue забон баровардан; 2) забон, нутк: the mother tongue забони модарй; 3) хар чизи за- бонмонанд, забонча, забона; tongues of flame забонаи гулхан; 4) иллати маканда (занбур ва г-); hold one’s tongue хап кардан; A honey longue, a heart of gall. Зарб. ~ Аз боло шона, аз таг фона. find one’s tongue забон баровардан (аз чав): his tongue is too long for his teeth забонаш хеле дароз аст, бисёр мелакад; The tongue is not steel, yet it cuts. Зарб. ~ Забон гуштин асту теги оханин. tongue-tied ['tAijtaid] а 1) забонгирифта, сакав. калилзабон, гунг; 2) хомуш, сокит, без- абон. tongue-twister [‘t др twists] п забонпечон, тезгуяк (вожа ё ибора). tonic ['tomk] 1. п тиб. доруи кувватдиханда; оби газдор, сода, тоник (бо водка, чин ва г. меомезанд); 2. а тиб. мукаввй, тавонбахш, фарахбахш, нерубахш. рухафзо, мустахкамкунанда, кавикунанда. tonight, to-night [ta'nait] п имшаб. tonnage [’txnidj] п вазн бар хисоби тонна,
-849- tope тоннаж, гунчоиш бар хисоби тонна (киштй ва г.), кобилияг/ иктидори борбардорй. tonemeter [tou'namita] п 1) мус. камертон, навохтсанч, дастгохи хамохангсозии асбобхои мусикй; 2) тиб. дастгохи санчиши фишори хун. tonsil ['tonsil] п анат. бодомак. tonsillitis [,tonsi'laitis] п тиб. гулудард, дарди гулу, ангина, зуком (варами гаду ди бо- иомшакли гулу). tonsure ['tonjo] 1. п амали тарошидани фарки cap; 2. v фарки cap тарошидан. tony ['to uni] a (tonier, toniesr) гуфт. шик, нозук, латиф, зариф (кинояомез). too [tu:] adv 1) низ, хам, инчуннн, хамчунин, хамин тавр: I’ve been there, too. Ман хам дар он чо будам. 2) зиёда, беш аз хад, хеле: It’s too early. Х,ануз хеле барвакт аст. too little бисёр кам, хеле кам; too much бисёр зиёд, хеле зиёд; Too many cooks spoil the broth. Зарб. ~ Кадбо- ну нух шуд, зувола гум шуд. Шубон бисёр шавад, гусфандонро гург меху рад. Too many knowledge makes the head bald. Зарб. ~ Агарчи зинда бо равган бувад чарог, валек,/ Фузун зи кадр шавад, мучиби хадок бувад. (Чомй) took [tuk] past аз take. tool [tu:l] 1. n 1) асбоб, корафзор, кочор: garden tools асообхои богдорй; 2) мац олот. васила, василаи анчоми максад; 3) олоти даст, бозича: tool in the hand of the president бозичае дар дастй президент; A bad workman quarrels with his tools Зарб. ~ Шлйхро хунар нест, хонакох танг. edged tool дастгох; 2. v 1) амал кардан (бо асбоб ва а.), асбоб ба кор бурдан; 2) тарошидан (сана ва а.), накшгузорй кардан; 2) корка рд кардан (cofan ва а.). toot [tu:t] 1. п садои шох, садо; 2 v садо кардан, задан (шайпур, савт ва г-Л tooth [tu:0] 1. п (pl teeth) 1) дандон: wisdom tooth дандони акл; false teeth дандони суньй; 2) хар чизи дандонмонанд, дандона, чангак, чанг. хор, шохак; 3) майл, гароиш; 4) тезй, нош, бурандагй; armed to the teeth cap то по мусаллах, комилан мусаллах: cast in sb’s teeth кясеро таъна задан; false teeth дандони сунъй; in the teeth of ба мукобили, бар хилофи, бар аксй, дар баробарй; tooth and nail бо чангу дандон, бо тамоми кудраг, то охирин нафас; 2. v 1) дандон баровардан; 2) дандонадор кардан. tooihache ['tu:3eik] п дарди дандон, дандон- дард. toothbrush ['tu:9brxj] п мисвоки дандон. ioaib.com b ['tu:0koumj п шона бо дандон акхои калон. toothed [tu:0t] а 1) дандондор; 2) гиёх,. дан- донадор toothful f'tu.frful] п култ. toothless ['tu:0lis] а бедандон. toothpaste ['tu:0peist] п хаиираи дандон. toothpick ['tu:0pik] п дандонковак, чубаки дандон. toothpowder ['tu:6,pauda] и пудраи дандон. toothsome ['tu:0sam] а лазиз, болаззат, бо- маза, хушмаза. tootle ['tu:tl] 1. п садои сурнай/ карнай ьа г.; 2. v 1) ба садо даровардан, карнай навох- тан, най/ сурнай навохтан; 2) галогула кар- дан. top I pop] 1. п 1) нуг/ нук, кулла, cap; 2) кисмати болоии чизе at the top of a hill дар куллаи тепла, at the top of a page дар огози сахифа; 3) фарки cap, cap; 4) сарпуш: I can’t unscrew the top of this bottle. Ман паметавонам сарпуши ин шишаро кушоям; 5) чойи аввал; 6) дарачаи болотарин; 7) музахои баландсок, at the top of one’s voice бо тамоми овоз, бо оьо- зи баланд; from top to bottom аз боло то ба поён, аз cap то по; 2. а 1) болой; баландтарин; on the top floor дар ошёнаи болой; at top speed бо суръати баландтарин; a tep official корманди расмии баландмартаба; 2) гули сари сабад, бехтарин, олитарин, гулчин, сарсгоз, ибтидо, аввал, ав- валин: top of the morning сарогози субх; top level сатхй баланд: a top level delegation хайати баландмартаба; top level negotiations музокирот дар сатхй баланд; top secret комилан махфй, асрори нихонй; 3. v 1) пушидан, пушондан, аз боло каши- дан, руйпуш кардан; 2) ба поён расондан, тамом кардан; 3) буридан (нуги гиёхро), сар- шоха задан; 4) ба кулла баромадан; 5) дар чои аввала будан/ истодан, аълотарин будан; 5) дар болои чизе карор гирифтан, баландтар будак; 6) бехтар будан, бартарй доштан: 7) убур кардан (аз боли чизе). top II [top] п гиргирак (навьи бозичаи кудакон)-, sleep Eke tep хоб рафтан (сахт), аз по мондан, бисёр шалпар шуда хоб рафтан. topaz ['toupsez] п мин. топаз, забарчад. top-boots ]'top'bu:t] п чакман. муза. topdress [,top'dres] v пору додан (гиёуоро). tope I [roup] v майгусорй кардан, майнушй кардан. tope II [toup] п навъи наханг (на он кадар
850- topic калон). topic ['topik] n мавзуъ, мавзуи мавриди бахс. topical ['topikal] а мухим, рузмарра, имрузй, мавриди бахси руз; topical question масъалаи мухим. topknot ['topnot] п 1) гирехи зинатй (руи кулох ё гесф): 2) кокул, муи фарки cap, 3) гуфт. cap; 5) сардар (паранда). topless [tophs] а бссар, бесарпуш. top-liner ['top,lama] п хунарманди машхур, «ситора». toplofty [pop'lofti] д гуфт. магрур, такаб- бур. topmast 'topmost] п бау. дикили боло (киштии бодбонй). topmost ['topmoust] а 1) аз хама боло, ба- ландтарин, болотарин, фарозин; 2) мухимтарин. topography [to'pogrofi] п (pl topographies) топография, шархи дакик ва комили махал, чойнигорй. topper [tops] п 1) бартар, болотар, бештар, баландтар (шахе ё чиз)-, 2) кулох; 3) волотар, аълотар (шахе ё чиз). topping [topirj] 1. и 1) руя, рукаш; 2) нуг. Кисмати болои; 3) амалй буридани сарнугй; 4) илова ган рехтан, пуркунй (бензин ва г.); 2. а 1) иршод, мувофик, 2) олй; topple ['topi] v фурУ афтодан, аз cap афтодан, вожгун шудан, сарнагун шудан, афтидан, галтидан, чаппа карда шудан. topsail ['topsl] п бах,, бодбонй боло. topsyturvy ['topsi'to:vi] 1. а чаппаю роста, подархаво, вожгун, воруна; 2. v чаппаю роста кардан. tor [to:] и теппаи баланд ва санглох; куллаи сашлохи тепа. torch [to:tf] п 1) машъал, чарог: the torch of learning чароги дониш; 2) чарогаки кисагй (инч. electric torch): Не shone his torch into the room. Вай бо чарогаки кисагиаш хонаро равшан кард; 3) дастгохи кафшергарй; 4) мач- сарчашмаи дониш, фахм ва г.; hand/ pass on the torch мач. интикол додан (дониш, суннатхо ва г.). torchlight ['toitjlait] п нури машъал. tore [to:] past аз tear I, 2. toreador ['tonodo:] исп. n тореадор (говбози савор бар асп). torment 1. п ['to:mant] 1) азоб, шиканча, ранч, дард, захмат: Не suffered torment from а bad burn. Аз сухта азоби сахт мекашид. 2) асбоби азобу шиканча; 2. v [to:'ment] 1) шиканча кардан; 2) азоб/ ранч додан, озор додан: She was tormented with fears. Тарсу вахм уро азоб медод. tormentor [to:'mento] п 1) шикандагар, зо- лим, ситамгар, озордиханда; 2) теа. пардаи ду тарафи сахна. tormentress [to:'mentris] п шикандагар, зо- лим, ситамгар (зан). torn [torn] р. р. аз tear I, 2. tornado [to.'neidou] исп. п (pl -oes) девбод, чархбод, туфони печида, тундбодй, туфон, гирдбод torpedo [to:'pi:dou] 1. п (pl -oes) 1) Торпедо, аждар (лавозимоти цангй); 2) амер. гуфт. чокукаши муздур; 2. v 1) бо аждар/ тарпедо гарк кардан, нест кардан; 2) мад. аз байн бурдан, табох кардан, накш бар об кардан. torpedo boat [to:'pi:doubout] п киштии тор- педоандоз/ торпедоафкан. torpedo-plane [to:'pi:dou,plein] п тайёраи тарпедоафкан. torpid ['toipid] а 1) зоол. сует, бехис, дар холати хобкунй/ карахтй кароргирифта (хусу- сан цонвар дар холи зимистонхобй); 2) паж- мурда, кундкор: in a torpid state дар холати карахтй. torpor [Чо:рэ] и 1) сустй, бехолй, бехией, хуфтагй; 2) бетафовутй, апатия. torque [to:k] п арх. гарданбанд. torrefy ['to:nfai] v хим. 1) хушк кардан; 2) сузондан. torrent f'torant] п 1) сел, селоб, тундоб, чараёни шадид; 2) мач- сели чизе: torrent of protests селе аз эътирозот. torrential [to'renfal] а селвор, селосо, селмонанд, селобй, тундобй. torrid ['tend] а бисёр гарм ва хушк (об ва хаво), тафсон, сузон, хора; torid-zone минтакаи хора. torsion ['to:jn] п 1) физ. мех. печиш, тоб; 2) печишй, чархишй. torso ['ta:sou] и (pl -os [-suz], torsi [to:si:]) 1) мучассамаи нимтана, нимтандис; 2) тана, ним- тана (бидуни cap ва даст); 3) кисмат (аз коре, асаре). tortoise ['to:tos] п зоол. сангпушт, локпушт. tortoise-shell ['to:tasjl] п санги сангпушт. tortuous ['to:tjuas] а 1) печ дар печ, качу ки- леб; 2) мач. мучмап, норавшан; torture ['to:tja] 1. п шиканча, азоб: an in- strument of torture олоти азобу шиканча; to put to torture азоб додан; 2. v 1) азоб додан, шиканча додан, озор расондан: It is cruel to torture animals. Азоб додани хайвонот сангдилй аст. 2) печондан, тахриф кардан, аз шакл андохтан (маънй ва г.); die under the torture зери шиканча мурдан; torture to death бо шиканча куштан; мач. сахт ранч додан. torturere ['todjbra] п шахси азобдиханда, чаллод. Тогу [Чо:п] й 1) тори (pl Tories) (бо харфи калон, аъзои хизби мухофизакор дар Британияи
-851 - touch Кабир): 2) бо харфи хурд: мухофизаткир, бозгаштгарой. toss [to:s] 1. п 1) такой, чунбиш; 2) талотум, ошуб; the toss of the coin куръапартой, спккапартой; бурд ё бохт (бо партофтани сикка); will/ loose the toss ёфтан, тахмин карда ёфтан (ба каоом тариф галтиоани сиккаро), буридан/ бой додан; take a toss галтидан, афтидан (хусусан аз бо- лои асп); 2. v 1) бурдан, такондан, чунбондан (ба ин су ва он су, ба поён ва боло); 2) ногахон бар доштан, такой додан (cap): She tossed her head angrily, Аз хашм сарашро гакон дод. 3) чунбидан, лул хурдан, галт/ гел задан; 4) ан- дохтан, афкандан, пурт кардан; 5) омехтан, махду г кардан, огуштан: to toss carrots in but- ter карамро дар равган омехтан; 6) фурУ бур- дан, нушидан; argue the toss дар бораи чизи камахамият бахс кардан; toss off нушидан (бо як култ ва бидуни за^мат); toss up a coin куръа/ сикка партофтан, шартро бо партофтани сикка хал кардан; toss-up [to:sxp] п куръапартой, куръа- андозй, сиккапартой, сикаандозй. tossy [to:si] а бебок, часур. tot I [to:t] п 1) навзод, нинй, кудак; 2) каме май. tot II [to:t] v гуфт. чамъ кардан. total ['toutl] 1. п чамъ, мачмуь, сарчамъ, хосили чамъ: Add these figures and tell me the total. Ин ададхоро илова кунед ва чамъашро ба ман гуфта дихед. the grand total чамъи кулл; 2. а умумй, пурра; сирф, том, мутлак, ко- мил: the total population of a country ахолии умумии кишвар, a total eclipse пурра гирифта шудани мох (офтоб); a total darkness торикии мутлак; a total defeat шикасти комил; sum total хосили чамъ; 3. v (totalled; totalling) 1) чамъбаст кардан, чамъ бастан, чамъ задан: to total all the ex- penditures хамаи харочотро чамъбаст кардан; 2) шумурдан; ба шуморае расидан: The visitors of the exhibition totalled 15,000. Шумораи мехмонони намоиш ба 15000 расид. 3) амер, фуру пошондан, хароб кардан, ба хок яксон кардан. totalitarian [,tautajh'tearian] а дорой хукумати мутлак ва диктаторй, истибдодй, худкомй, готалитарй. totality [tou'taeliti] п (pl toralites) 1) чамъ, чамъи кулл, маблаги кулл; 2) куллиёт, гамо- мият. totalizator ['toutalaizeita] п мошини мухоеибаи бурд ва бохт. totalizer['touliiaizaj ниг. totalizator. totally [Той tali] adv чамъан, мачмуан, куллан, комилан. tote [tout] 1. гуфт. кутоу аз totalizator. 2. v 1) амер, гуфт кашидан, бурдан, хамл кардан (хусусан ба пушт); 2) бо худ доштан (си.лоу), сил ох хамл кардан. totem ['toutam] п тотем, нишони мукаддас (кабила), шиори кабила. totter [Toto] v чунбидан, калавидан. touch [tAtf] 1. п 1) ламе, дастзанй, бархурд: I felt a touch on my shoulder Дастзании каееро ба кигфам хис кардам. 2) ламе: a sense of touch кувваи ломнеа; 3) тобиш, навъ; a touch of irony тобиши хазл; 4) каме, андаке, микдори кам: Add a touch of salt. Андаке намак илова кунед. 5) озмоиш; 6) гуфт. санчиш; 7) хасосият; 8) махорат, истеъдод; 9) тамос, хамсоиш, хамсой, робита, иртибот; 10) даст, равиш, резакорй (равиши даст задан ё ламе кардан ё навохтан); 2. v 1) даст задан ба, даст молидан, ламе кардан, расидан ба, дахл кардан, пармосидан, тамос хосич кардан: Don't touch that plate - it’s hot. Ба ин табак даст нарасонед. вай гарм аст. 2) тахти таъсир карор додан, таъсир кардан, асар кардан, мутаассир шудан/ кардан: The story touched her. Хикоя уро мутаассир кард. 3) хаммарз будан, расидан ба; 4) сару кор доштан бо, марбут будан ба, дахл доштан, муносибат доштан ба, иртибот доштан; 5) осеб расондан, садам задан; 6) таваккуфи кутох кардан (киштй); 7) кобили мукоиса бу- дан бо, ба поп касе ё чизе расидан; 8) тасарруф кардан, истифода кардан, ба кор бурдан (бе ичозат ё ба таври гайрицонунй); 9) ба даст овардан; 10) ба охнр расондан. тамом кардан; 11) задан, навохтан (асбоби .мусикй); be in touch with sb бо касе дар тамос будан, тамос дошта бо, дар робита будан бо; be out of touch with sb бо касе дар тамос набу- дан, тамос надоштан; get in touch with sb бо касе тамос гирифтан, робита баркарор кардан бо; keep in touch with sb бо касе дар тамос будан, бо касе дар робита будан: lose touch with sb бо касе тамос гум кардан; put finishing touches ба охир/ анчом/ итмом расондан; touch at ворид шудан (киштй ба баноар); touch down фуруд омадан, нишастан: The plane touched down at 3.15. Тайёра дар соати 3.15 фуруд омад. touch off дакикан нишон додан; touch on/ upon дахл кардан, ишора кардан, зикр кардан: Their conversation touchea on many subjects. Дар сухбати худ онхо бисёр масъалахоро зикр карданд. touch to the quick ба китики касе расидан, касе- ро музтариб кардан, ба иззати нафси касе ра-
touchable сидан, touch up дасткорй каодан, ислох кардан (акс ва г.). touchable ['txtjabl] а ламскунанда, ламсша- ванда, ламспазир. touch-and-go ['tAtfon'goa] I. п кори/ вазъия- ти хатарпок/ пурхатар; 2. а хатарнок, номаълум, эхгимолй, нопобарчо. touch-down ['txtfdaun] и 1) расондани туб ба хати дарунаи хариф (дар футболи Амери- ка): 2) хав фуруд; soft touch-down фуруди мулоим (тайёра)', make a touch-down фуромадан (тайёра). touched [Чдф] а муттаасир, тахти таъсир, touched in the wind нафасгир будан. touching [’tAtJiij] 1. pres. p. аз touch 2.: He asked many questions touching on her school life. Вай саволхэи бисёри ба хаёти мактабии хснум дахлдошта дод. 2. а пуртаъсир, таъсирбахш, мутаассирку- нанда, тахти таъсир карордиханда: It was а touching story. Ин хикояи таъсирбахш буд. 3. prep дар мавриди, дар бораи, дар роби- та бо, рочеъ ба. touch-me-not [,tAtfmi'not] п 1) гуфт. зудранч, нозуктабиат, зудхашм; 2) гибу. шан- балид, гули ханой зард. touchstone ['tAifstoun] п 1) санги махак; 2) мач. меъёр. touchwood ['txtjwu:d] и оташгир, чубй оташзана. touchy ['tAtfi] а 1) зудранч, хассос, нозук норинчй; 2) дарднок, зуддард. tough I [txt] а 1) сахт: tough meat гушти сахт; a tough winter зимистони сахт; 2) мустахкам, махкам, поранашуданй: tough leather пусти мустахкам; 3) кагьй, сахт, шадид, матин; tough resistance истодагарии катъй; a tough fight муборизаи шадид; 4) мушкил, душвор: a tough job кори мушкил; а tough test санчиши душвор; 5) сахтгир, якрав, тайнодаро: a tough policy сиёсати устувор; а tough teacher муаллими сахтгир; 6) гуфт. бад, номусоид, ночУр: tough luck бахти бад. бадбахтй. tough II [tAf] п чокукаш, сарбур, горатгар. toughen [txfn] v сахт кардан/ шудан, махкам кардан/ шудан, пуртокат кардан/ шу- дан. toupee [‘tu:pei] п 1) кскул, пупй; 2) точ. tour [tug] 1. п 1) тамошо, муссфират, саёхат: to make a tour сафар кардан; They аге going on a tour of the city. Онхо ба тамошои шахр рафтанй хастанд. 2) сафар (хунарй ё кори): The theatre is or tour at present. Театр холо дар сафар аст. 3) давр, гардиш, гашт; a tour guide рахнамси саёхат, саргаштгар, корвонсолор; 852 - 2. v 1) саёхат кардан, давр задан: They аге touring several countries. Онхо якчанд кишвархоро давр мезаданд. 2) сафар кардан: The company is touring in Spain now. Гурух холо дар Испания дар сафар мебошад. tourer ['tu?ra] п тайёра ё автомобили сайёхй. touring ['tuanri] 1. п чахонгардй , туризм; 2. а сайёхй, туриста. tourism ['tuarizm] п чахонгардй, саёхат, гаштгарй. tourist ['tuanst] 1. п сайёх, чахонгард, ту- рист: tourist agency агентии туристй; 2 а 1) дарачаи ду; 2) вобаста ба саёхат ва чахонгардй: tourist class билета дарачаи туристй ё дарачаи ду. tournament ['tuanamant] п мусобика, муссбикаи варзишй, давраи мусобикот. tourney ['tuani] 1. п таъ. мусобикаи аеримиёнагй; 2. v дар муссбика иштирок кардан. tourniquet ['luanqwit] п тиб. рагбанд. tousle ['tauzl] 1. п жулидагй, парешонй (хусусан м^и cap)', 2. v парешон кардан, пахмок/ жулида кар- дан :муй, пашм). tousy ['tauzi] а титшуда, титу парешоншуда. tout [taut] 1. и 1) шахсе, ки моли худро зиёд таърифу тавсиф мекунад; 2) шахсе, ки ба максади фонда дар бораи аспхо пеш аз мусобика иттилоот чустучу мекунад. 2. v 1) (аз касе ё чизе) бисёр таъриф кардан, сутудан, бозоргармй кардан; 2) чалб кардан (муштарй)', 3) амер, мухокима кардан; 4) дар бораи эхтимоли бурди асп иттилооти пинхонй дастрас кардан ва онро хангоми шартбандй истифода бурдан; tout for sth кушиши сахт кардан (барои даст- рас кардани чизе). tow I [toul п лоси канаб, лоси загирпоя. tow II [tou] 1. п таноби/ сими адак, ядаккашй, буксир; 2. v бо таноб кашидан. бурдан (ба дунболи худ), кашон-кашон бурдан. towage ['tauid.s] п 1) ядаккашй, буксир; 2) пардохти маблаги ядаккашй. loward(s) [ta'wo:d(z)] prep 1) ба суи, ба тара- фи: toward me ба тарафи ман; 2) нисбат ба, наздик ба. дар рох ба, дар бораи: His attitude towards life is not good. Муносибати у нисбат ба хаёт хуб нест. 3) ба, барои, ба хотири, ба максади: towards saving some money ба максади каме пул гун кардан. tow-boat ['toubout] п киштии ядаккаш. towel ['tauall 1. п сачок, дастуру поккун, об- чин: bath towel сачоки хаммом; a dish towel сачок барои хушк кардани зарф; throw in ihe towel (in the ring) таслим шудан, матлубияти худро эътироф кардан;
-853 tract I an oaken towel гуфт., жар. гуллачуб; 2. v 1) хушк кардан, пок кардан (бо сачок); 2) жар. задан. towel-horse ['taualho:s] п овезаки сачок. tower ['tauo] 1. п 1) манора, бурч: a televi- sion tower манораи телевезионй; a tower of strength пояи мустахдам; 2) панохгох, калъа, диж; the Tower of London Тауэр, Бурчи Лондон (крлъаи Тауэри Лондон дар сорили дарей Темза; яке аз роихои тамошобоби шахр); 2. v кад кашидан, баланд шудан/ будан, cap ба фалак кашидан: The skyscrapers tower over the city. Бинохои осмонбус тар болои шахр кад кашидаанд. tower above пеш гузаштан, пешдастй кардан, бартарй/ афзалият доштан. towering ['tauonrj] а баланд, cap ба фалак кашида: in a towering rage дар бадкахрй. towing-line ['touirjlainJ п таноб, сим, таноби буксир \бароиядаккашй). towing юре ['touirpoup] ниг. towing-line. town [taunj п 1) шахр, шахрак, шахри хурд; town council анчумани шахрй; home town шахри зодгох; 2) амер, township; анг. hamlet; марказй шахр, марказй доду ситади шахр: a man about town марди дунявй; be out of town дар сафар будан: Не is out of town. Вай дар сафар аст. downtown амер, марказй шахр; out of town аз шахр берун: Не lives out of town. Вай аз шахр берун сукунат дорад. town and gown донишчуён ва устодони допишгоххои Оксфорд ва Кембридч. town hall ['taunhod] п бинои маъмурияти шахр, бинои шахрдорй, кохи шахрдорй. town-planing ['taun,plaenirj] п банакаша- гирии шахр. townsflok ['taunzflouk] п pl шахрнишинон, мардуми шахр, ахолии шахр. township ['taunjip] п 1) махалла, бахши шахр; 2) амер, нохия, бахш; 3) хавзаи омузишй ё молиётй. townsman ['taunxmanj п 1) шахрнишин, одами шахрй, ахли шахр, шахрзй; 2) хамшахрй. townspeople ['taunz,pi:pl] ниг. townsfolk. to«path |'taupa:9] n рохи кад-кади дарё. tow-rope ['tauroup] n таноб. сим. таноби ядаккашй, буксир. tow-row ['tau,rou] п гуфт. хаёхуй, гавго. toxaemia [tok'si:mi9] п тиб. захрхунй. toxic ['toksik] 1. п iaxp; 2. а захролуд, захрнок, захрдор, захрогин. toxicology [.toksi'koladgi] п илми захршиносй. toxin ['toksin] п тиб. токсин, захр, захроб. toy [tot] 1. п 1) бозича, асбоби бозй, васи- лаи саргармй; 2) арусак; to make a toy of бо чизе дилхушй кардан; 3) жар. соат; 3) хар чизи камарзиш ва камахамият; 2. v 1) бозй кардан бо, вар рафтан; 2) ба бозй гирифтан; 3) дар cap парвардан, дар на- зар доштан. trace I [treis] 1. п 1) рохи баргузидашуда, масир; 2) чои по, изи по: traces of squirrels изи пои санчобхо; 3) асар, нишона, чои чарх: trac- es of war асари чанг; 4) микдори кам, зарра: а trace salt зарраи намак; 5) амер, пайраха, рохи борик; 2. v 1) таъкиб кардан, дунбола кардан: They Traced the man’s footsteps in the snow. Онхо аз руи изи пои дар болои барф мардеро таъкиб карданд. 2) кашидан, навиштан (инч. trace out): They traced their route on the map. Онхо рохи худро болои харита кашиданд. 3) копи кардан, нусхабардорй кардан; 4) сабт кардан. trace II [treis] и хар яке аз ду тасма, ки ас- про ба каляска мебанданд, тасмаи хамут; kick over the trace ба шур омадан. tracer I [treisa] я 1) пайгир (шахе ё цинвар); 2) рассом, таррох; 3) дастгохи нусхабрдорй; 4) масирёб. tiacer II [trcisaj и аспи шатак. tracery [’treisan] п (pl traceries) 1) меъм. корй нафис; 2) гул, тасвир. trachea [tia'ki:a] п анат. ной, хур-хура. tracing ['treisiij] п 1) дупболгирй, таъкибкунй; 2) нусхабардорй; 3) ангоракунй; 4) сабти дастгохи зилзиласанчй; 5) накшакашй. tracing-paper ['treisirj,peipa] п калка (когаз барои нусхабардорй). track [traek] 1. п 1) из, чои по, пай, асар, чои чарх: The hunters saw the tracks of a bear. Шикорчихо изи пои хирсро диданд. 2) рох, равиш, тарика, рохрав: That track led to a stream. Рохрав ба тарафи дарёча мебурд. 3) хати рохи охан: They crossed the railway tracks on their way to the forest. Дар pox ба тарафи чангал онхо аз хати рохи охан гузаштанд. 4) варз. трек, тохтгох, замини мусобикаи дав; 5) изи занчири трактор ё танк; 6) масир, хатсайр; 7) хисоб; 8) варз. дав. амалй давидан; 9) занчир (танк, трактор ва е.); be on the track of изи пойро ёфтан; 2. v 1) изи пойи касе ё чизеро гирифтан, дунбола кардан: Не tracked the lion for four miles. Вай шерро чор мил дунбола кард. 2) чойи пой гузоштан, из мондан, нишона мон- дан, касиф кардан, 3) масирёбй кардан, масирсанчй кардан; 4) убур кардан, гузаштан: to track a desert аз биёбон убур кардан; track down дунбола кардан ва даст гир кардан, таъкиб кардан ва гирифтан; track-and-field варзиши сабук. tract I [traekt] п 1) китьа. нохия, минтака
ггягИ! -854- (замин, цангал ва г.); 2) анат. аъзои хозима. tract II [triekt] п 1) рисола, китобча; 2) дин. маколаи таблиготй. tractable ['trasktabl] а 1) ром, мутеъ; 2) нарм (о.уда ва а.); 3) махорпазир, ромшаванда. tractate ['traekteit] п трактат, рисола, ичтиходнома. traction ['traekjn] п 1) хамл, кашидан, ядаккашй; 2) кашиш; 3) неруи кашиш; 4) амер, наклиёти шахрй. tractor ['traekta] п трак юр; caterpillar trac- tor грактори занчирадор. trade [’treid] 1. п 1) тичорат, додуситад, савдогарй, бозоргонй, косибй, хариду фуруш: foreign trade тичорати беруна: home trade тичорати дохилй; 2) касб, пеша, косибй, шуга, кор, хирфа- Нс is a carpenter by trade. Вай касби дуредгарй дорад. 3) равиш, тарика; 4) синф, иттиходия, раста: writing trade иттиходияи нависандагсн; 5) (бо the) точирони сохаи муайян: the woolen trade точирони пашм; 6) тичорати чаканг (дар мукобили тицирати умда-соттегсе); 6) мизочон, мушгариён; 7) муомила, харид, фурУш; trade school мактаби олии тичоратй/ бозоргонй; Jack of аЧ trades. Зарб. ~ Дах ангушташ - хунар, устои гулдаст. 2. v 1) савдогарй кардан, бозоргонй кар- дан, тичорат карлан, доду ситад кардан, косибй кардан, хариду фуруш кардан: They trade in furs. Онхо пуст савдо мекунанд. 2) муштарй 6j дан, харид кардан; 3) мубодида кардан, иваз кардан: Please trade seats with me. Лутфан, чоятонро бо ман иваз кунед 4) ба манфиати худ истифода бурдан: trade in мубодила кардан (хусусан авпюмо- бил); барои хари дани автомобили нав авто- мобили худ ва микдори пул додан; trade off муболила кардан, савдо кардан, бидех ва биситон кардан, савдо кардан; trade on/ upon суистифсда кардан, судчуй кар- дан, бахракашй кардан. trade unlun [,treid'ju:nian] п иттифоки каса- ба. иттиходияи коргарй. trade-mark ['treidma:k] п аломати тичоратй, нишони бозоргонй, алсматй бозоргонй. trader [ treido] п безоргон, савдогар, косиб (инч. tradesman), точир. tradesfolk ['treidzfouk] ниг. tradespeople. tradesman ['treidzman] n (pl tradesmen) 1) дукондор; 2) косиб, пешавар, саггьатвар. tradespeople ['trerdz.prpl] n pl точрон, сав- догарон, дукондорон. бозоргенон. tradeswoman ['treidzwuman] и точир, савдо- гар (зан). trade-unionism [,treid ju:niamsm] п низом ва амалияи иттиходияи касаба trade-unionisl [,treid'ju:nianist] п аъзои иттиходияи касбй. tradition [tro'diJnJ п раем, суннат, анъана. traditional [tra'dijanol] а анъанавй, суннатй, карордодй. traduce [tra'dju:s] v тухмат/ бухгон/ гайбат кардан, бадгуй/ бадгапй кардан. traffic ['treefik] 1. п 1) доду ситад, муомила, савдогарй, бозоргонй, хариду фуруш, тичорат; 2) мубодила, бигиру биситон, табодул; 3) ро- бита; 4) харакат, рафту омад, омаду рафт, накдиёт (дар куча, рохи охан ва г.); traffic jam рохбандон; traffic light(s) чарогаки танзими харакат, светафор; 5) теъдоди мушгариен; 6) теъдоди пайёмхо/ кор (телеграф, телефон ва «); 2. v 1) (маъмулан бо in) доду ситад кардан, савдо кардан, фурухтан, харидуфуруш кардан, тичорат кардан; 2) (маъ-мулаи бо with) сару кор доштан, робита доштан, рафту омад доштан бо, муошират кардан. traffic-light ['traefiklait] п чарогаки танзими харакат, светафор. tragedian ftra'dsi.dian] п 1) навииандаи фочиа; 2) бозигари фочиа (мард). tragedienne |lr9,jedi'en] фр. п бозигари фочиа (зан). tragedy ['trajdjidi] n (pl tragedies) мусибат, фалокат, фочиа. tragic(al) [' trsedjikfsl)] а фочиавй, фочиа ангез, хузнангез, гамангез, мусибатбор. tragicomedy [Jrasdji'kcmidj] п (pl tragicome- dies) трагикамедия (намоише, ки омезаи фочиа в а мазхака аст). tragicomical [Jraedgi'komikal] а фочиавй- мазхакавй. trail [treil] 1. п 1) из, пай (инсон, уайвонр. The dogs found the trail of the fox. Сагхо изи рубохро ёфтанд. 2) пайраха, рохи борик, рохи чангалй: The hikers followed the trail through the woods. Сайёхон кад-кади пайраха аз чангал мег, заштанд. 3) дунбола; 4) пайомад, дунбол, пас; be on the trail of дунболи касе ё чизе будан, дар таъкиб будан; 2. v 1) дунболагирй кардан, аз дунбол харакат кардан: The hunters trailed the animal to its den. Шикорчиён аз дунболи хайвон то лена.аш рафтанд. 2) кашидан, ба дунболи худ кашидан- The child was trailing a toy car on a string. Кудак мошинчаашро бо ресмон мека- шид. 3) акиб будан/ мондан (дар мусобика)-, 4) (бо хастагй ё охиста; харакат кардан, худро кашидан; 5) (бо off, away) кам/ заиф шудан. trailer [’treilo] п 1) ядак. дунболарав (шахе ё чиз), азпасоянд, трелер, пасбанд; 2) амер, хо- наи мутахаррик, ки чарх дорад ва кашида ме- шавад.
train I [trein] n 1) дунбол, дунбола, зандира, ришта, катор, силсила: camel train катор/ корвони шутурхо; the train of his thoughts риштаи афкори у; 2) радиф, саф; 3) катера, катори рохи охан: The train is late. Катор дер меояд. 4) корвон, катор (цонварон ва г.): a train of camels корвони уштурхо; armoured train катори зирехпуш; baggage/ goods/ freight train катори боркаш; fast/ slow train кагори тезтард/ одй; go by train бо катора рафтан; local train катори махаллй; through train катори беист, тезгард. train II [trem] v 1) таълим до тан, тарбия кардан, омузондан, омузиш додан, парварондан: They trained their child to be polite. Онхо ба фарзанцонашон мехрубон буданро таълим доданд. 2) машк карцан, машк додан, коромузй кардан: The football team is training for the next match. Гурухи футбол барои бозии оянда машк мекунад. 3) ром карцан, тарбияг кардан: Не trains lions Вай шерхоро ром мекунад. 4) рар. равона кардан, хадафгирй кардан, идора кардан (оташи туп ва е.); 5) гуфт. бо рохи охан раф- тан; 6) ядак кашидан ё кашида шудан, ба дунбол кашида ё кашида шудан; get on train аз катор фуромадан; get off train ба катор савор шудан. trained [treindj I. past ваp. р.аз train II; 2. a 1) омухташуда, таълим додашуда: trained personnel хайати таълим доцашуда; 2) ромшуда, омухташуда, машкдодашуда: trained dogs сагхои машкдодашуда. trainee [trei'ni:] п коромуз, корварз, омузишгир. trainer ['treino] п 1) тарбияткунанда, мураббй, устод: this boxer’s trainer устодй хамин бозингар; 2) таълимдиханда, ромку нанда: a dog trainer таълимдихандаи саг. train-ferry ['trein,fen] п киштии каюрбар (киштие, ки цаторро аз як соуил ба сорили дигар интикол медихад). training ['tremirj] 1. pres. р. аз train II; 2- п 1) таълим, тарбият, омузиш, тайёрй: Нс received a special training. Вай таълими махсус гирифтааст. 2) мзшк, коромузй, корварзй: a training camp урдугохи коромузй; training shoes пойафзоли варзишй; under training ба машк/ таълим фарогирифтя. training-college f'treimp'kohdj] п коллечи таълимй. training-school f'treimij'sku:!] п омузишгохи касбй. training-ship ['tremnpjip] п бах,. киштии таълимй. trainman ['tremmaen] п амер, коргари рохи охан, коргари катор. trainmaster ['trein,ma:stp| п амер, сардори 855 - trample катор train-oil ['treinoil] п равгани наханг, равгани мохй. train-service ['trem,sa:vis] п хизматрасонии рохи охан. trait [trei, treit] п 1) нишони вижа, вижагй хусусияти хос, хислат, сифати хос, сифати махсус; 2) нишон, аср. personality traits вижагихои шахе. traitor ['treitp] п хоин, хиёнаткор, нобакор, ватанфуруш. Iratorous ['treitarasj а хиёнатомез, хоинона, хиёнаткорсна. traitress ['treitons] п хоин, хиёнаткор (зан). trajectory ['trsedgiktan] п массир, хати сайр, траектория (.му шак. гулула ва г.): the trajectory of an artillery shell хати сайри тири т уп. (ram [traem] я трамвай, автобуси барки; ва- гони боркаш; get off the tram аз трамвай фуромадан; go by tram бо трамвай рафтан; take a tram ба трамвай савор шудан. tram-car [treemka.] п амер, трамвай, автобу- си баркй. tram-line [traemlain] п хати трамвай. trammel [ЧггетэЦ 1. п 1) тури мохигирй, тури парандагирй, дом; 2) pl гуфт. гесуи бофта; 3) махдудият, шикел, монеа, мамониат, душворй; 2. v 1) ба тур/ дом андохтан; 2) махдуд кардан, бастан, васл кардан, монеа шуцан, халал расондан. Irantp [traemp] 1. п 1) садои по, садои сангини по They heard the tramp of marching soldiers. Онхо садои пои бо низом кадамзании аскаронро шуниданд. 2) саёхати/ сафари пиёда: The boys went for a tramp in the hills. Бачахо ба кух ба саёхат рафтанд. 3) рохнавардй, рохпаймой, пиёдаравй, кадамзанй, гомзанй; 4) оворагард, саргардон, оворагардй, волгардй, кал ан дари: The tramp slept in the barn. Оворагард дар хезумхона хоб рафт. 2. v 1) по гузоштан (сахт), фишурдан, куфтан (бо па); 2) бо садо рох рафтан, бо юмхои сангин рох рафтан, гардиш кардан: They heard him tramping overhead. Онхо дар боло рох рафтани уро мешунидакд. 3) пиёда рафтан, пиёда гардиш кардан; пиёда сафар кардан: They tramped all day. Онхо рузи дароз рох рафтанд. 4) овора будан. саргардон будан, волгардй кардан, каландарй кардан, гадой кардан. trample ['trasmplj 1. п 1) поймолкунй, лагадмолкунй, лагадкубй; 3) мац. поймолкунй (W1 «а «•); 2. v 1) поймол кардан, таги по кардан, лагадкуб кардан, лагадмол карцан: The cam- pers had trampled the corn down. Урцунишинон
tramway галларо таги по карданд. 2) мац. зери по кар- дан, тачовуз кардан, табох кардан; 3) рох рафтан (бо гомхои сангин). tramway ['traemweij п трамвай, хати трам- вай. trance ['trams] п тиб. изтирор, вачд, чунун. бехудй. tranche ['tra:ntf] п сахм, бахш: the first tranche of the loan бахши аввалй карз/ вом. tranquil ['trserjkwil] а ором. осуда, сокит, ночумбо, бечунбиш, бехаракат, дар холати сукут. tranquility [traerj'kwiliti] п оромй, осудагй. trans- [traenz] pref аз, аз болои, ба воситаи ва г. transact [traen'zaskt] v ичро кардан, кор бурдан, ба анчом расондан, анчом додан, ахднома бастан. transaction [treen'zeekjn] и 1) муомила, кор, созиш, доду ситад, доду гирифт, хариду фуруш; 2) pl сурати чаласа, хулосаи нуткхо ва гузоришхо, тезисхо. transatlantic ['traenzot'lasntik] а сартосари укёнуси Атлантика; аз болои Атлантика (пар- воз). tranceiver [traen'si:va] п амер, (кутох; аз transmitter-receiver) гиранда ва фиристанда (радиё ваг.). transcend [trasn'send] v 1) фаротар рафтан, пофаро гузоштан, фаро суи чизе будан ё раф- тан, гузаштан аз ахд; 2) бартар/ бехтар будан, бартарй доштан, пешй гирифтан, пештар будан. transcendental [.traensen'dentl] а 1) шухудй, ишоратй, абстрактй; 2) фал. зехнй, т ранссснден галй. transcontinental ['trsenz,konti'nentl] а аз ин с? ба он суи китъа убуркупанда, трансконтиненталй. transcribe [treens'kraib] v 1) нусха бардош- тан, навишта гирифтан, тарчума кардан; 2) ба хати дигар баргардондан. transcript ['trsenskript] п нусха, рунавишт. transcription [trams'kripjn] п 1) нусха- бардорй, рунавиштсозй, сабт; 2) рунавишт, нусха; 3) фон. нусхаи овозй, нусхаи овозна- витпта, овознависй. transfer 1. п f'treensfa:] 1) интикол, вогузорй, тахвил, чобачокунй: Не has asked for a transfer to another job. Барои интикол ба кори дигар хохиш кард. 2) акси баргардон, тарофирист; 2. v [traens'fa ] (transferred; transferring) 1) интикол додан, вогузор кардан, гузарондан, баргардондан, бурдан, чобачо кардан: Не asked to be transferred to another school. Хохиш кард, ки уро ба мактаби дигар интикол диханд. 2) интикол ёфтан, чобачо шудан; 3) гузаштан: We can transfer to another Х56 line at the next station. Дар истгохи дигар мо метавонем ба хати дигар гузарем. transferable [traens'fa:rabl] а ингиколша- ванда. кобили интикол. transferee [,trasnsfa:'ri:] п шахсе, ки чизе ба у интикол дода мешавад. transference ['traensforcns] п 1) тахвил; 2) интикол; 3) тарофиристй. transfiguration [(trasnsfigiuo'reijn] п 1) тагйири шакл, аз нав ташкилдихй; 2) тагйири РУХЙ. transfigure [trasns'figo] v тагйири шакл до- дан, дигар кардан, дигаргун сохтан. transfix [trsens'fiks] v 1) халондан, сурох i кардан, буридан; 2) мац. мехкуб кардан (ба цое). transform [trams'fo:m] v тагйири шакл до- дан, тагйири шакл ёфтан, дигаргун кардан, насх кардан, табдил кардан, табдил додан: to transform the power чараёни баркро тагйир додан. transformation ['traensfa'meijn] п 1) дигар- дисй, тародастй, дигаргунй, тагйири шакл, таносух; 2) табдил, дигариш, дигарсонй; 3) грам. тахвил. transformer [traens'foma] п дигаргунгар, ди- гаргунсоз, тагйири шаклдиханда; 2) бар. трансформатор, мубадцал. transfuge [treens'fj 11:63] п гуреза. transfuse [trsens'fju:z] v додан, супурдан \хун ва г.), тазрик кардан, гирифта додан, тарови- дан, хавола кардан. transfusion [trams'fjmgn] п интиколи хун, тазрики хун, таромезй, тарорезй, резиш, таро- виш transgress [treens'gres] v 1) вайрон кардан (крнун ва а.), зери по кардан, халал расондан; 2) тачовуз кардан, даст дарозй кардан; 3) зино кардан. transgression [traens'grejn] п 1) тачовуз, гунох; 2) вайронкунй (цонун ва г.). transgressor [traens'gresa] п 1) конун- ваиронкун; 2) гунохкор. tranship ['transj’ipj ниг. trans-ship. transience ['traenzians] п нопойдорй, зудгузарй, тезгузарй. transient ['treensiant] а 1) гузаро, гузаранда, фонй, нопойдор. бебако, муваккатй; 2) зудгу- зар, кутох, кутохзамон. transit ['traensit] и 1) транзит, гузар, гузариш, убур, амалй гузаштан: the transit of ships through Panama Canal убури киштихо аз канали Панама; 2) тиц. хамл, хамл ва накд, таробарй; 3) мусофиркашонии шахрй; 4) гу- зариш (ситора аз байни ситорауои дигар). transition ['traen'zijn] п интикол, накл ва интикол, гузар, убур, тагйир, тагйир аз як холат ба холати дигаре интикол, дигаргунй; 2) тахаввул, гузариш: a period of transition давраи
гузариш; transition from guantit' to guality гузариш аз микдор ба сифат. transitional [tran'zijbnl] а гузаранда, гузариш, интиколй: transitional period давраи гузариш. transitive ['traensitiv] а грам. гузаранда: transitive verb феъди гузаранда. transitory f'transiton] а зудгузар. гузаро, фони, бебако, муваккатй. translatable [trans'leitabl] а тарчума- шаванда translate [traens'leit] v 1) тарчума кардан, баргардондан (ба забони дигар}: to translate from English into Tajik аз англисй ба точикй тарчума кардан; 2) таъбир кардан, ба тарзи дигар баен кардан, тасвир кардан, табдил додан: the translation of theories into practice табдили назария ба амалия; 3) фахмондан, шарх, додан. translation [trans'leifn] п 1) тарчума; close/' near translation тарчумаи дуруст; loose transla- tion тарчумаи озод; authorised translation тарчумаи аз тарафи муаллиф гасдикшуда; 2) тафсир, шарх,; 3) радио, пахшкунй; 4) интикол. translator [trans'leita] п мутарчим, тарчумон, тилмоч. transliteration [drsnzlita'rcij'n] п амали бар- гардондан ба хати дигар, баргардониш. translitarate ftranz'htoreit] v харф ба харф гузаринидан, ба хати дигар баргардон кардан, бо харфхои алифбои дигар баргар- дрндан. translucent [tranz'husnt] а 1) намудор, на моён, нимшаффоф; 2) хувайдо, ошкор, возех, равшан. transmigrate [,tranzmai'greit] v 1) кучидан, мухочират кардан; 2) таносух кардан. transmigration [tranzmai'grcifn] п таносух. transmission [tranz'mijn] п 1) интикол, убур, ирсол; 2) сироят, вогирй; radio transmis sion пахшкунии аз тарики радио. transmit [tranz'mit] v (transmitted; transmit- ting) фиоистодан, интикол додан, пахш кардан (радио ва г.) расондан. transmittal [trasnz'mitl] n интиколдихй. transmitter [Iraenz'mits] n 1) нокил, фири- станда; 2) интиколдиханда (дар радис). transmogrify [tranz'mognfai] v комилан ди- гаргун кардан, ачоиб ва гароиб кардан. transmutation [,tranzmu:'teifn] п табдил- дихй, тагйири шакл, дигарсонй; transmutation of fortune гарциши фалак. transmute [tranz'mu:t] v мубаддал/ дигар- гун кардан, дигарсон кардан, табдил додан, тагйири мохият додан, гардондан. transom f'traensom] п болодарй, панчараи болоии дар, тири дар, чорчубаи тиреза. - 857 _______ JES1I transparency [traens'pransi] п шаффофий, равшанй. transparent [trans'pearant] а 1) шаффоф, равшан; ошкор, шишанамо; 2) мац. фахмо. transpiration [,traerispj'reijn] п бугшавй, чудокунии араки бадан. transpire Trsetis'pais] v 1) зохир/ падидор/ намоён шудан, ошкор шудан, маълум шудан, фош шудан; 2) буг шудан: 3) руй додан, рух додан, пеш омадан, иттифок афтодан. transplant [trans'plamt] v 1) дар чои дигар нишондан; шинондан, коштан, калама задан, чой иваз кардан, гузарсндан; 2) мухочират кардан, куч кардан, куч бардоштан, кунондан; чо ба чо шудан; 3) (царроуй) ба шахси дигар шинондан, пайванд кардан transport 1. и ['transput] 1) боркашй, интикол, хамл, хамлу накл, таробарй, борбарй: the transport of mail интиколи почта; 2) наклиёт, василаи наклиёт; 3) бах. киштии бсркашонй; 4) аз худ бехудй, зхсосоти шадид, вачд, мавчи эхсосот: 2. v [tran'spo:t] 1) бурдан, накд ва интикол додан, хамл кардан, борбарй кардан, таробарй кардан, хамл ва накл кардан: The goods were transported by ship. Молхоро бо киштй бурданд. 2) аз худ бехуд кардан, даст- хуши эхсосот кардан, ба вачд овардан: His poetry transports us. Шеъри у моро ба вачд моеоэард. 3) таъ. бадарга кардан. transportable [trasns'po:tabl] а хамлшаванда, интиколшаванда. transportation [,traenspo:'teifn] п хамлу накл, хамл, наклиёт, боркашй, интикол, мусофипбарй. transpose [traens'pouz] v 1) омехта/ аралаш кардан/ шудан: Two letters were accidentally transposed. Ду мактуб тасодуфан омехта гауда буданд. 2) пасу пеш кардан, чо ба до кардан; 3) риёз. ба тарафи дигари муопила гузарондан; 4) тагйири парда кардан. transposition [,tresnspo'zijn] п 1) пасупеш- гузорй, чобадосозй, чобачой, тарнохиш, фаронихиш; 2) мус. тагйирдихй (парда). trans-ship (trans jip] v (бах. ва р-оуан) аз як василаи иаклиёт (хусусан киштй) ба василаи дигари наклиёт интикол додан. trans-shipment ['transTipmant] п (бар. ва р- ох,ан) амали аз як василаи накдиёт (хусусан киштй) ба василаи дигари наклиёт интикол додан, хамлу накл. transversal [traenz'va si] 1. п хати буранда, хати хамбур; 2. а 1) буранда; 2) моил. transverse [trsenz'va:s] а 1) саросарй, сартосарй; 2) хамбур; 3) аз арз, арзи, дар арз. trap 1 [trap] 1. п 1) дом, тала: mouse trap та- лаи муш; The army fell into a trap. Артиш ба дом афтод. 2) мац. найранг, фиреб- The thieves
- 858 - trap IJ were caught into police trap. Дуздон ба най- ранги полис афтиданд. 3) сифон, лулуи зонумопанд, зонуй; 4) жар. полис, ч^янда; 5) pl зинапоя; 6 гуфт. дахон, дахан; Shut your trap and listen. Дахонатро пуш ва гуш кун. 2. v (trapned; trapping) 1) дом ниходан, ба дом андохтан ё афтодан: They trapped а mouse. Онхо мугаро ба дом афтонданд, дар тала андохтан ё афтодан; 2) гирифтор карцан ё шудан, гирафтоца будан: Не was trapped in an unhappy marriage. У гирифтори издивочи бадбахтона буд. trap II [treep] п гуфт. pl либос ва чизхои шахей. trapdoor ['trtep'do:] п дарича (бом ва г.). trapeze [tra'pi:z] п таноб, банд (дар сирк, ки болои он рох, мераванд ва г.). trapezium [tra'pkzjom] п геом. трапетсия. trapper [Тггерэ] п домгузор, сайёд, талаан- доз. trappings ['traepiijz] п pl 1) зебу зевари асп; 2) зебу зевар, чомаи пурзевар; 3) мач. либоси расмй, либоси идона. trappy ['trsepi] а домдор, таладор. trapse ['treips] v 1) оворагардй кардан, бе- кор гаштан; 2) кашола кардан. trash [trasf] п 1) хасу хошок, ашгол; 2) саф- сата, харза, ёва; 3) хатул, кори харому хариш, кори чала-нимкола: literary trash асари ка- марзиши адабй; 4) бад, ганда, расви, хароб. trashy ['trarjij а бад, ганда, намеарзидагй. trauma ['tro:maj п 1) тиб. чарохат, зарбаи чисмй; 2) рае. зарбаи рухй. traumatic [tro:'maitik] а 1) тиб. чарохатй, вобаста ба зарбаи чисмй; 2) рае. вобаста ба зарбаи рухй; 3) такондиханда, дилхарош. travial ['traeveil] I. п 1) кори вазнин, захмат, хунй дил, машаккат, кори токатфарсо; 2) дарди зоймон/ зоидан; 3) дарди шадид, ранч, азоб; 2. v 1) сахт кор кардан, кори токатфарсо кардан, чон кандан, захмат кашидан; 2) дар- ди зоймон дошан; 3) дарди шидид доштан. travel [’trifvl] 1. п 1) сафар, рахнэвардй, рохгардй, мусофират: Travel in the mountains is dangerous. Сафар дар кухистон хатарнок аст. 2) pl сафарнома, шархи мусофират, саёхат, саёхатнома: Gullivers Travels «Саёхати Гулливер»; 3) рафту омад, трафик; 4) мех. зарба, такона; 2. v (travelled; travelling; амер, traveled; trav- eling) 1) чахонгардй кардан, саёхат кардан, мусофират кардан, сафар кардан,: Не has travelled a great deal. Вай бисёр саёхат карда- аст. 2) харакат кардан, рахсипор шудан, рохй шудан, рафтан, куч кардан: Light travels faster than sound. Рушной аз овоз тезтар харакат мекунад. They often travelled that road. Онхо одатан аз хамон рох рахсипор мешуданд. 3) рох паймулан, тай кардан: Certain roads can be traveled only on horseback. Баъзе poxxopo факат бо асп тай кардан мумкин аст. 4) гаш- тан, пахш/ пахн шудан: Bad news travel fast. Хабари бад зуд пахн мешавад. 5) хамл кардан, бурдан. travelled ['trtevld] а 1) сафаркарда, чахондида; 2) пуррафтуомад, пургард. traveller амер, traveler ['trasvla] п 1) мусофир, рахрав, рахнавард; 2) сайёх, саёхатчй; 3) тех. шайтонак, халкаи мутахаррик. travelling, амер, traveling ['traevhij] 1. pres. р. аз travel 2.: They are travelling to India by bus. Онхо ба Хиндустон бо автобус ба саёхат ме- раванд. 2. п саёхат: Не is fond of travelling. Вай саёхат карданро дуст медорад. 3. а рохй, сафарй; сайёр: travelling expenses харочоти сафар; a travelling exhibition намои- ши сайёр. travelling-bag ['traevlujbaeg] п чомадони сайёхй. travelling-dress ['trtevhpdres] п либоси сайёхй. travelogue ['trasvahg] п накд дар бораи му- софират (хамрох бо намоиши филм), шархи сафар. traverse ['treeva:s] 1. п 1) монеа; 2) убур, гу- зар, гузашт, гузариш; 3) миёнбур; 4) ХУК- ин- кори расмй; 5) харакати арзй, уреб ё зигзаг; 2. а арзй, кундаланг; 3. v 1) пасу пеш рафтан, убур кардан, гузаштан, гузарондан, миёнабур карцан; 2) ба самти мукобил харакат кардан, мухолифат кардан, таззод доштан; 3) барраей кардан, озмудан, санчидан ьбооиккат); 4) чархондан, чархидан (аз руи мехварй худ); 5) хж инкор кардан, мункир шудан, рад кардан travesty ['irscvisti] 1. п (pl travesties) такдиди хандаовар, мазхака; 2. v масхараомез таклид кардан, мазхака кардан. travois ['tree vias] п ароба (сурхпустони Аме- рикам Шимолй). trawl ['trod] 1. п тури мохигирй, трал (тури халташакл барои шикори мо%й); 2. v 1) бо тур мохй гирифтан, мохигирй кардан; 2) чустучу кардан, дунболи чизе гаш- тан. trawler ['tro:la] п киштии мохигирй. tray [tret] п табак. treacherous ['tretjaras] а 1) хиёнатомез, хои- нона, хиёнатовар, фиребомез; хоин, нобакор: treacherous person хоин (шахе); 2) хатарнок: treacherous rocks сангхой хатарнок. treachery ['tretjan] п (pl treacheries) хиёнат, гадр, нобакорй, риёкорй, бевафой; амали хиё- натомез. treacle ['tri:kl] 1. п 1) шира, шахд; 2) гуфт.
- 859- tree нушдору; 3) чора, дармон: 2. v 1) шира молидан; 2) шахд/ шира додан (хамчун дору). treacly i'trj:kli] а шираги, шахдй. tread [tred] 1. и 1) садои по; 2) равиш, кадаммонй; 3) чои по, тахкафш, тахткафш, зера; 4) гомбардорй, погузорй; 5) зина, зина- поя; 6) занчир (танк, трактор ва г.); 7) лабба (роуи оран, ки чарххо руи он мелагжанд); 2. у (trod; trodden) 1) по гузоштан (руи чизе), рох рафтан, кадам гузоштан, гом бар- доштан (аз р(и чизе)', 2) пахш/ зер кардан, поймол кардан, таги по кардан, лагадкуб кардан; 3) икдом кардан, по ба миён гузош- тан, амал кардан; 3) гуфт. раксидан; 4) чуфтгирй кардан (паранда)', бо зарфу пешояндуо: tread down таппондан, пахш кардан; мац. поймол кардан (хукук ва г.); tread in гом ба гом рафтан; tread lightly боэхтиёт/ боадабона кор/ рафтор/ амал кардан. tread on air аз шодй ба куртаи худ нагунчидан; tread on eggs боэхтиёт/ рафтор/ амал кардан; tread on/ up«n зер кардан (чизеро); tread out гичим кардан (ангурро); treadle [tredl] 1. п рикоб, чопой, пойй, пе- дал; 2. v по задан (велосипед ва г.) treason ['tri:zn] п хиёнат, хиёнат ба ватан (инч. high treason); паймоншиканй, ахдшиканй. treasonable [’tri:zsnabl] а хиёнатомез, хси- нона. treasure I'trego] 1. п 1) ганч, ганчина, хазина, гавхархона; 2) чизи гаронбахо: art treasures ганчинаи санъат; 2. v 1) андухтан, захира кардан, ганчина андухтан, гирд овардан; 2) дар хотир нигох доштан (инч. treasure up): Не treasures the memory of his school days. Вай солхои мак- табхониашро ёд дорад. 3) гиромй доштан. азиз шумурдан; 4) нафис ва гаронбахо дони- стан, фахр кардан: Не treasures our friendship. Вай аз дустии мо фахр мекунад. treasure-house I'treyahaus] и 1) хазина. ганчдон, гавхархона; 2) мац. ганчина (китоб- хона, осорхона ва г.). treasurer I'trajara] п хазинадор. ганчур. treasury ['trsjan] п (pl treasuries) 1) ганчина, ганчкада, хазина, ганчхона, гавхаркада; 2) хазинадорй, сандуки давлат. ганчина; 3) мац. ганчина, гулчин: a treasury of modern Tajik verse гулчини шеърхои муосири гочикй; the Treasury Вазорати молия (дар Британияи Кабир), бинои Вазорати молия; the Department of the Treasury Вазорати молия (дар ИМА); treat [tri:t] 1. и 1) кайф, лаззат, халоват, маза: It’s a treat to hear him play the piano. Бо- зии вайро дар роял шунидан халовате дорад. 2) хурок, мехмонй, даъват, 3) саёхат, пикник, a Dutch treat зиёфате, ки арзиши онро хар кас худаш мепардозад; to stand treat гуфт. зиёфат кардан, харчи дига- ронре пардохан; 2. т 1) муносибат кардан, рафтор кардан, амал кардан, мавриди амал карор додан: Не was treated very well. Бо вай муносибати хуб карданд. 2) музокира кардан, муомила кардан (бо: with, for); 3) баррасй кардан: The author treats the matter very thoroughly. Муаллиф ин масъаларо хеле пурра баррасй менамояд. 4) муолича кардан, тахти муолича карор додан, дармон кардан, парасторй кардан (for sth - аз чизе; with sth - бо чизе.): They treated him for a bad cold. Вайро аз зуком муолича карданд. 5) додан, зиёфат кардан, мехмон кардан, пазирой кардан (to sth - бо чизе): She treated the children to ce-cream. Вай ба кудакон яхмос дод (бо яхмос зиёфат кард). 6) хим. кор карда барома- дан, афзудан, изофа кардан, пардозидан: to treat a substance with acid чизеро бо кислота пардоз додан; 7) харчи дигаронро дода, мехмон кардан, зиёфат кардан (дар ресторан ва г.): Не treated us to coffee and ice cream. У моро бо кофе ва яхмос зиёфат кард. treatise ['tritiz] г. рисола; достон. хикоят. treatment ['tri:tmantj п 1) рафтор, муомила, тарзи бархурд: Не suffered from bad treatment. Вай аз муомилаи бад азият мекашид. 2) муолича, дармон, илоч: Не is still under treat- ment in hospital. Вай хануз дар бемористон дар муолича аст. 3) расидагй, пардозиш, баррасй: the treatment of this subject in the book барра- сии ин мавзуъ дар китоб. treaty [’tri:ti] и (pl treaties) ахднома, паймон, карордод, паймоннома, шартнома; the atomic test ban treaty ахдномаи манъи озмоиши яроки атомй; lhe nuclear non-proliferation trea- ty ахдномаи пахн накардани яроки ядрой. treble [trebl] 1. п мус. поёнтарин садо (sopra- no хам мегуянд); 2. а 1) сечандон, себаробар; 2) секабата, секатора, сетоба. сегона: 3. v сечанд/ се баробар зиёд кардан, сечанд/ се баробар зиёд шудан. tree [tri:] 1. п 1) дарахт; чуб, тахта: an apple tree дарахти ссб; 2) шачара: family tree шачараи сила; 3) буттаи калон, дарахтча: а rose tree буттаи садбарг, 4) тир, дирк, сутуни чубй; 5) хар чизи дарахтмонанд; 6) хим. тудаи булУрхои дарахтмонанд; A tree is known by its fruit. Зарб. ~ Аз каждум каждум. аз мор - мор. You cannot judge a tree by its bark. Зарб. ~ Тан
tree-frog бувад чун гилоф дон шамшер, кор шамшер мекунад на гилоф. 2. v 1) дар колаб гузоштан (пойафзол ва г.); 2) дар таъкиби касе (ба дарахт баромадан)', 3) мац. Д^Р вазъи ногувор мондан. tree-frog ['tri.frog] п зоол. курбокаи дарахти. treeless [tri:hs] а бсдарахт, бебуттазор. tree-toad ['tri:tod] ниг. tree-frog. trefoil ['trefoil, 'tri:foil] n гиёу;. себарга; юнучка. trek [trek] 1. n 1) мухочират, куч; 2) сафари кутох/ пиёда, рохпаймой; 2. v 1) бо коре сафар кардан; 2) мусофи- рат кардан (охиста ва бородат). trellis [’trehs] п панчара, хавоза. tremble ['trembl] 1. п ларз, ларзиш; 2. v 1) ларзидан, ларзиш доштан, ларзон- дан: The leaves were trembleing in a wind. Баргхо аз таъсири шамол меларзиданд. 2) тарсидан, вохима доштан, бо ларзиш сухан кардан, аз таре ларзидан: I tremble to think of what might have happened. Хдр бор агар дар бораи чй ходиса рух доданаш мумкин аст фикр кунам, ларза ба андомам меафтад. tremendous [tri'mendas] а 1) ачиб, хайратовар, вахшатангез, харосангез: a tre- mendous exploision инфичори хайратангез; 2) азим, фавкулодда, азимчусса: a tremendous mountain кухи азим. tremor ['trema] п ларзиш, ларза, тапиш, ла- пиш. tremulous ['tiaemjulas] а 1) ларзон, ларзанда, тапанда, лаппанда, чупбон: a tre- mulous voice овози ларзон; 2) тарсон, хароснок, буздилона, бечуръатона: a tremul- ous look нигохи хароснок. trench [trentj] 1. п 1) дуй, хандак, мачро; 2) сангари хокй, истехкомоти хандакй; 2. v 1) кандан, захкашй кардан, чуйкашй кардан; 2) хандак/ сангар кандан, сангарбандй кардан, сангардор кардан; 3) (бо: on, upon) тачовуз кардан, такмил кардан; 4) хаммарз будан/ шудан, наздик шудан: Po- werful armies trenching at a town. Кушунхои неруманде. ки ба шахр наздик мешуданд. trench about/ around хандак кофта шудан. trenchant ['trentjbnt] а 1) шоир. тез, буранда; 2) мац. халанда, тунд ва тез. trench-bomb ['trentfbam] п хар. норинчаки дастй. trancher ['trentja] п сарбози заминков, сан- гарсоз. trend [trend] 1. п 1) гароиш, раванд, тамоил, равия; 2) суй, тараф, рох, самт, майл, чихат; 2. v 1) тамоюл доштан, гароиш доштан, майл доштан; 2) ба тарафе гаштан, имтидод доштан, росто доштан, руй ба суе рафтан. -860- trepan [tn'pen] 1. п 1) чох. домафкан, тала- андоз (шахе, ё асбоб); 2) хила, дом; 2. v 1) чох кандан. дом ниходан; 2) фиреб кардан, ба дом андохтан. trepidation [,trepi'dcijn] и 1) хаячон, ошуфтагй, изтироб, ларза, ларзиш, тапиш, лаппиш; 2) тарсу ларз, вохима, нигаронй. trespass ['trespas] 1. и 1) тачовуз, фаротозй, вайронкунй, дохилшавй (гайрикрнунй); 2) х;ук. гунох, рафтори ношоям; 3) гунох, чурм, айб (мазуабй): 4) суистифода (аз чизе); 2. v 1) тачовуз кардан, бе ичозат дохил шу- дан (мулк): Не told me that I was trespassing a private land. : ба ман гуфт, ки ба мулки хусусй бе ичозат ворид шудаам. 2) зери по кардан, зери по гузоштан (конун, ахлок; ва г.); 3) суистифода кардан (аз касе ё чизе), гирифтан (вакт); No trespassing! Гузаштан мумкин нест! trespasser ['trespass] п 1) конуншикан, хукуквайронкунанда; 2) марзшикан, курук- шикан. tress [tres] п зулф, халкаи муй, дастаи му, муйи бофта, кокул, тораи гесу. tressed [trest] а муйбофта, дорой гесувон. trestle ['tresl] п поя, харак, нишастгохи фойтунчй. irews [tru:z] п pl шалвор, танбони рахдор ( шотландй). trey [trei] п се, вараки се (варакбозй). triad ['traiad] п адади се, сегона, сетой, се- нафара, сечузъй, себахшй. trial ['ttaiol] п а) санчиш, озмоиш, имтихон, тачриба, озмун: The trial of each candidates skills. Санчиши махорати хар яке аз номзадхо б) озмоишй, имтихонй, озмунй; в) мусибат, душворй, дарди cap, сахтй; г) хук. мухокима, додрасй, додхохй, суд: Не is on trial for theft. Vpo барои дуздй ба суд кашиданд д) кушиш, саъй; bring sb to trial, to put sb on trial каееро ба додгох кашидан; on trial а) дар дасти озмоиш; б) дар дасти додрасй; в) дар холи гузарондани давраи озо- иш; г) ба таври озмоишй; stand (one's) trial ба додгох кашида шудан. trial by jury додрасй тавассути хайати мунси- фа; trial trip мусофирати озмоишй; triangle ['tiaiaerjgl] п секунда, сегуша. triangular [trai'anjgula] а секунчашакл, секунда; triangular fight данги сетарафа бо хамдигар. tribal ['traibol] а кабилавй, авлодй. tribe [traib] п 1) кабила, тоифа, авлод: ап- ciant tribes кабилахои бостонй; 2) pl гуфт. тар. к. гурух, гурухи одамон, даста: a tribe of drunken huligans гурух/ дастаи авбошони май- зада; 3) гуфт. хонадон, хонавода; кавм ва хеш.
-861 - trillion — tribesman ['traibzmou] n 1) узви кабила, кабиланишин, хамкабила; 2) гуфт. узви хо- надон/ хонавода. tribulation [,tnbju'leijri] п 1) мехнат, ранч, азоб; 2) гам, гусса, андух, кулфат, мусибат, бадбахтй, офат, фалокат: the tribulations of modern life мусибатхои хаёти муосир. tribunal [trai'bjumsl] n 1) суд, додгох, махкама, девони додраей, хайати доварй; 2) мач. казоват, доварй. tribune [’tnbjum] п 1) мудофеи хукуки мардум, мардумдуст; 2) минбар, мизи хитоба. tributary ['tnbjutsn] 1. п 1) хирочгузор, чизядиханда, кишвари хирочгузор; 2) шохоб, шохоба, рудшоха; 2. а 1) хирочи вобаста ба боч ва хироч; 2) шохоббуда; 3) геол, тобеь, дуюмдарача. tribute ['tnbju:t] п 1) боч, хироч, чизя, ан доз; 2) сипос, кадрдонй бузургдошт, сипосгузорй; 3) мач. ситоиш кардан, сутудан, кадрдонй кардан, бузургдошт кардан; lay under tribute бочу хироч таъин кардан; pay tribute to адои эхтиром кардан нисбат ба, бузургдошт кардан, кадрдонй кардан. trice I [trais] н лахза, он, дам: at/ in a trice дар як мижа задан, якбора, бисёр тез, дар як он. trice 11 [trais] v бах. чамъ кардан ва бастан !боОбоНХОрО:. tricentenary [,traisen'ti:nan] п сесадсолагй, чашни сесадсолагй. trick [ink] 1. и 1) хила, найранг, макр, фанд. His illness was only a trick to avoid school. Касалиаш факат найранге буд барои ба мактаб нарафтан. 2) мач. найранг, гулзанй, фиреб, фанд; 3) ширинкорй, намоиши махорат, хунар (дар сирк ва а.); 4) шуъбадабозй, хуккабозй, тездастй, забардастй: They enjoyed the tricks of the trained animals. Онхо аз шуъбадабозии хайвонот лаззат мебурданд. 4) амали ахмакона, кори аблахона; 5) шева, тарзи анчом; б) одат, ху; 7) хилагар, маккор; a trick lock кулфи махфй; play a trick on sb касеро фиреб додан; нисбати касе хила ба кор бурдан; trick of the light фиреби нур; trick someone into doing sth касеро бо найраш водор ба анчоми коре кардан; up to their old trick дубора машгули хилабозихои хамеша! й; 2. v 1) хилагарй кардан, фиреб/ фанд до- дан, фанд кардан, хила/ найранг кардан; 2) бо махорат чизро оро додан. trickery ['tnksn] п (pl trickeries) хилагарй, хилабозй, найрангбозй, фиреб. trickle ['trikl] 1. п фаввора, оби борик, чараени кам, чак-чак, нам-нам, катра-катра; 2. v накидан; мач. кам-кам чорй шудан/ омадан, тадричан омадан; чакондан. trickster ['tnksta] и фирбгар, тездастй, забардастй. tricksy [’tnksi] a (tricksier, tricksiest) 1) шай- тон, шухтабъ, ахли шухй ва найрангбозй; 2) ороста, шик. tricky ['triki] a (tricker, trickiest) 1) найран- гомез, дагалкорона, хилаомез, макромез; 2) найрангбоз, дагалкор, хилагар, маккор; 3) найрангмонанд, хиламонанд. tricot ['tnkou] п 1) тирко (матоъ); 2) порчаи нозук (барои зерпуш); tricycle ['traisikl] п велосинеди сечарха. trident ['traidsnt] п 1) найзаи сешоха, найзаи сесар; 2) сешоха, сесара, седандона. tried [traid] l.p. р. аз. try 2. 2. а 1) озмуда, имгихоншуда, исботшуда; 2) кобили итминон, мутмаин. tries [traiz] ниг. try 1. ва 2. triennial [trai'enjsl] 1. п сесолагй, руйдоди сесола; 2. а хар се сол як бор, сесола, ба муддати се сол. trier ['trais] а озмунгар, озмоянда. trifle ['traifl] 1 п 1) чизи камахамият ночиз, камбахо, амрй чузъй, маблаги ночиз: $100 is merely a trifle for her. 100 доллар барои у маблаги ночизе аст. 2) андак, як зарра, каме: Lenny relaxed a trifle. Ленни каме ором шуд. 2. v ба бозй гирифтан, бозича кардан, ба шухй гирифтан: Du not trifle with your health. Бо саломатии худат бозй накун 2) сабукфик- рона/ кутохандешона рафтор кардан, вактро бехуда талаф додан. trifling ['traiflirj] а камарзиш, ночиз, нокобил, чузъй, бехуда, беахамият. trig I [trig] 1. а 1) ороста, тару тоза, озода, хушсарулибос; 2) сархол, дуруст, беайб; 2. v оростан, тару тамиз кардан, беайбу нукс кардан; trig II [trig] п кутох; аз trigonometry. trig III [trig] 1. n тормоз; 2. v нигох доштан, тормоз кардан. trigger ['trigs] п хар. куланг, моша, гираи аслиха. дастгира (силами оттифишпн); pull the trigger кулангро кашидан, кулангро зер кардан, мошаи туфаш ро зер кардан. trigonometry [,trigs'nsmitn] п тригономет- рия. trihedral ['trai'hhdrsl] п сспарра, сетарафа, себара. trilby ['tnlbi] п кулохи нарм (занона). trilingual [trai'lnjgwel] а сезабона, донандаи се забои. trill [till] 1. п 1) чах-чах (паранда), 2) забони ларзон, овози ларзоч; 2. v 1) чах-чах задан; 2) бо забони ларзон харф1 задан. trillion ['tnljsn] пит триллион: амер, билли-
trilogy__ ________ он: адади як ва 12 сифр; анг. адади як ва 18 сифр. trilogy ['tnladji] п трилогия, сегона, себахшй (намоиш, роман ва г.). trim [trim] 1. п 1) тартиб, вазъ, низом; 2) хошия, канора: a black scarf with black trim шоли гардан бс хошияи сиёх; 3) ороиш, пироиш; 4) ислохсозй, саршохазанй; 5) нишаст, тарозмандй (киштй тайёра)', 6) шахсияти инсон, ниход; 2. a (trimmer; trimmest) 1) покиза, хушхол, ороста, пиросга, муназзам, мураттаб: His clothes are always neat and trim. Либосаш до им покиза ва ороста мебошад. 2) беайб ва нукс, дурусг; out of trim номураттаб, вайрон; 3. v (trimmed; trimming) 1) мурагтаб кардан, тарозманд кардан, хамтароз кардан; 2) тарошидан, буридан, задан, кугох кардан, чидан (сари м$й ё шох ва г.): You must have your hair trimmed. Бояд муи оаратонро кутох кунед. 3) мухтасар кардан, ба андозаи лозимй даровардан, костан; 4) зинат додан, оростан, ниростан, мудаххаз кардан, дуруст кардан, мухайё кардан, омода кардан: They trimmed the Christmas tree. Онхо арчаро зинат доданд. 5) хамтароз кардан, тарозманд кардан (киш тиро'р, 6) бодбонхо ва танобхоро оростан (киштй); 1) гуфт. сарзаниш кардан, накухиш кардан, танбех кардан; trimester [tri'mesta] п триместр, давраи семоха, чоряки сол. trimming ['trimirj] п 1) (од. pl) ороиш, зинат, кутохсозй (л<уй); 2) саршохазанй; 3) хошиядузй; 4) pl хуриши таом; 5) pl арматура; 5) pl пардохти иловагй. Tiinidad and, Tobago ['trmidaedandta'beigou] n Тринидад за Тобаго (кишвар). trinket f'trirjkit] п зеваролоти арзен. чизи нафиси майда, бозича, свеза. trinomial ['trai'noumjall 1. п 1) риёз. муоди- лаи сеузва; 2) сеном (гиёх ё чонваре. ки се ном дорад)’, 2. а 1) риёз. сеузва; 2) сеисмй. сеномй. trio ['tri:ou] п 1) гурухи сегона. се то, се нафар, дастаи сенафара, 2) мус трио (оханг барои се соз ё се хонанда), оханги сеяафарй, оханги сесозй. trip [trip] 1. п 1, сафар, гардиш, мусофират, саёхат: They went on a trip to London. Онхо ба саёхати Лондон рафтанд. 2) сафари кутох, рафт, гашт, рафтан: She made three trips to the kitchen. У се маротиба ба ешхона рафт. 3) лагжиш, иштибох, хато: a trip of the tongue лагжиши забои; 4) лакнат (забои); 5); покубй, ракси тез; 6) гомхои тез ва сабук; take a trip сафар кардан, гардиш кардан. 2. v (tripped; tripping; 1) сафар кардан, мусофират кардан; 2) лагжидан, пуштй по -862- хурдан ё задан, Дакка хурдан, пешпо хурдан: Не tripped over the root of a tree. Вай ба решай дарахт пешпо хурд. 3) (од. бо up) ба иштибох андохтан, сардаргум кардан, даступоча кар- дан; 4) иштибох кардан, хато кардан; 5) дучо- ри лакнат шудан, лакнат доштан; 6) гомхои тез ва сабук бардоштан. tripartite ['trai'pa:tait] а сетарафа, сегона, сечониба; аз се кием иборат буда, таксимшуда ба се кием tripe [traip] п 1) шикамба, серобй, гипо (на- въи хурок); 2) гуфт. сафсата, ёва, харза, беар- зиш, нохушоянд. triple [trip]] 1. а 1) секабата, секатора, сето- ба, сегона, себахшй, себора; 2) сечанд, се ба- робар, се бор (инчоми/уоа ё гуфташуда); 3) мус. ссзарбй; 2. v сечанд/ се баробар зиёд кардан/ шудан. triplet [’tnplit] 1. п 1) сегона, сетой, себахшй; 2) сегоник. triplicate ['inphkit] 1. а 1) сегона, се баро- бар, сетой; 2) нусхаи сеюм, 2. v дар се нусха тахия кардан, сечусхагй кардан. tripod ['traipodj п сепоя; мизи сепоя. tripper [Чпррэ] п рохнамо, рохбалад. tripping [’tripuj] а тезпо, чобук, чует. tippingly ['tiipirjli] adv тез, чолокона, озодо- на, озод. triptych f'triptik] п рас. триптих (асари рассомй, ки аз се мазмуки бо уам вобаста ибо- рат мебошад). trisyllabic [,traisi'laebik] а сехичой, сехичогй. trite [trail] а пешпоафтода, бемаза, такрорй. tritirn ['traitan] а хим. тиртон. triumph ['traisrof] 1. п пирузй, пирузмандй, чашку пирузй, зафар, фатху зафар: the final triumph over the enemy фатху зафари дурра бар душман; 2. v пирузй ёфтан, пируз шудан, чашни пирузй гирифтан, шодй кардан, дар маросими пирузй ширкат кардан: Truth will triumph. Хакикат пируз мешавад. triumphal [trai'xmfol] а пирузмандона, фотехона. triumphant [trai'.vmfant] а 1) пируз, ппрузманд, фстех, галабаовар, музаффар, мансур, голиб, фотех, бо фатху зафар: a trium- phant army артиши музаффар; 2) шодмон, сарфароз, хурсанд (аз пирузй ё комёбй)-. tri- umphant cheers фарёди пирузй. trivet ['trivit] п сепоя, дегпоя, бешкоби поя- дор. trivia ['trivia] п pi чизхои камахамият ва пешпоафтода. trivial ['trivial] а камахамият, чузъй, ночиз, хурцарез, харрУза. triviality [,tnvi'aeliti] п (pl trivialitiesJ 1)
- 863 - troublesome камахамиятй, ночизй, хурди, пешпоафтодагй; 2) одй, мукаррарй. trochaic [trou'kenk] 1. п pl хорей, трохей. 2. а хорей, хорей. troche ['trouf] и хаб, каре (дору). trochee ['trouki:] п хорей, трохей. trod [trod] past аз tread 2. trodden ['trodn] p. p. аз tread 2. troglodyte ['trogladait] n 1) горзй, горнишин (хусусан инсонуои аввала); 2) гУшанишин. Trojan ['troudjan] 1. п 1) ахли шахри Трой; 2) мац. одами сахткуш, одами часур; 2. а тройй. вобаста ба шахри Трой. troll ['troul] 1. п 1) туркашй; 2) овози чандбахшй; 3) овози навбатй. 2. v 1) галтидан, галтондан; 2) ба навбат хондан, бо иштиёк ва овози баланд хондан; 3) туркашй кардан; 4) забондорзй кардан. trolley ['troll] п анг. 1) аробача, чархи дастй/ борбарй (оар фурушгох;х;о ва а.); 2) амер, автобуси баркй, трамвай (инч. trolley- car). trolley-car ['trolika] п амер, автобуси баркй, трамвай. trolley-bus ['trohbAs] п троллейбус, автобу- си баркй. trollop ['trolop] п 1) чанда, харза; 2) касиф, сабукпой, фоиша. trombone [trom'boun] и мус. трамбон (асбо- би мусиции боди). troop [tru'p] п 1) гурух, даста, чамоат: а troop of children гурухи кудакон; 2) гала, рама; 3) гуруххои савор, эскадрон; 4) pl кУп’ун, лашкар, сарбозон, лашкариён, сипохиён; 2. v 1) галавор рафтан, дастчамъй харакат кардан; 2) бо сафи низомй гузаштан; troop the dolors парчамро аз саф гузарондан. troops [tru:ps] п сарбозон, лашкариён, кушун, лашкар, афрод, сипохиён, иддаи сар- бозон. troop-carrier [tru:pkeria] п тайёраи наклиётй/ боркашй. trooper [tru:pa] п 1) сарбозй саворанизом; 2) сарбозй танк; 3) аспи саворнизом; 4) поли- си савор (бар асп). troop-horse ['tru:pbo:s] п ниг. trooper. troop-ship ['truipj’ip] п киштии нафарбар, киштии сарбозбар. trope [tioup] п адаб. мачоз, истиора. trophy ['traufi] п (pl trophies) 1) ганимати чангй (хусусан силох; ва парчами душман); 2) cap ё пусти хайвони шикоршуда; 3) инъом. чоиза, чоизаи пирузй, нишони зафар, ёдгории пирузй: athletes’ trophies чоизахои варзишгарон. tropic ['tropik] п 1) мадор, марз, тропик; 2) минтакаи хорра, минтакаи гармй байни ду мадори шимол ва чануб, минтакаи тропикй. ~ Tropical ['tropikl] а хорра, тропикй. trot [trot] 1. и 1) резачорпо, чорхез (гомбар- дории асп ва a.): to trot a horse чорхез давон- дани асп; 2) садои пои аспи чорхез; 3) мусобикаи чорхез давидани асп; 4) гуфт. пи- разан, очуза; keep sb on the trot касеро ором нагузоштан; trot a person off his legs хаста кардан, аз кор баровардан (шахсро); 2. v (trotted; trotting) чорпо тохтан/ давидан, шитоб кардан, шитобидан, босуръат харакат кардан; trot about сросема шудан, даступо гум кардан; trot out ба намоиш гузоштан, арза кардан; trot sb round ба касе нишон додан (шах;рро ва г.). troter ['trots] и 1) аспи резачорпо; 2) одами фаъол; 3) pl поча (навъи хурок); 3) pl шрх. пойхо. trouble [ЧглЫ] 1. п 1) захмат, душворй, ишкел, гирифторй, дарди cap, фалокат, мусибат: Your visit will be no trouble to us. Ташрифи шумо ба мо хеч захмате надорад. 2) нохушй, нофорамй, бадбахтй, боло, мусибат, фалокат: Не is in great trouble, Вай ба бадбах- тии калон дучор шудааст. 3) беморй, касалй, нохушй, касал: Не has heart trouble. Бемории дил дорад. 4) норасой, айб; 5) pl гавго, шур, нооромй, шуриш, ошуб, исён, балво: political troubles шуру ошуби сиёсй; 2. v 1) ба ташвиш андохтан, норохат кардан, ранч додан, озор додан: Не was troubled about his son’s behaviour. Рафтори писараш вайро ба ташвиш андохт. 2) захмат кашидан, ба захмат андохтан, музохим шудан; 3) ошуфта кардан/ шудан, нигарон кардан/ шудан, гуссадор кардан/ шудан; ask/ look for trouble худро ба балое гирифтор кардан; Don't trouble trouble until trouble troubles you. Зарб. ~ Ба саг санг напартой, аккос намезанад. Бе дарди cap нишаста будам, пул додаму дар- ди cap харидам. get into trouble ба захмат афтодан, ба фалокат дучор шудан; give trouble 5ахмат додан, дучори захмат кар- дан, мубтало кардан; take (the) trouble захматро ба гардап гирифтан. захмат кашидан; The trouble is (that)... душворй ин аст, ки... tr oubled [' trxbld] l.past ва p.p. аз trouble 2; 2. а ноором, норохат; хаячономез, пурхаячон: a troubled look нигохи хаячономез. It is good to fish in troubled waters. Зарб. ~ Дар оби гилолуд мохй гирифтан хуб аст. trouble-maker [ЧглЬ1,тегкэ] п ошубангез, фитнаангез, мояи захмат ва дарди cap, ошубгар. troublesome [ТгдЫзаш] а 1) пурзахмат, пур-
trough дардииар, захматофарин, сахт, токатфарсо, бекарор, бесабр, ноором: a troublsomc child бачаи бекарор, 2) душвор, мушкил. trough ['trnf] п охур, сангоб, донхурак, донкоса, новадон, таг. trounce [’trauns] v чуб/ шаллок задан, куфтан, чазо додан. troupe ['tru:p] фр п хайат, гурух, даста (хунармандон, бозигарон ваг.). trouper ['tru.po] п узви гурухи бозигарон. a good trouper хунарпешаи ботачриба. trousers ['trauzoz] п pl шалвор, шим, танбон. trousseau ['tru:sou] фр. п (pl trousseaux) чихоз, чихозия (арус). trout ['traut] п (pl ив. наме.) гулмохй. trowel ['traual] 1. п мола, андова, белча. 2. v хамвор/ соф кардан (бо белча), гус- турда кардан, молакашй кардан. troy [troi] п трой (меъёри вазн = 373 г.) tru ant ['truiont] 1. п мактабгурез, гурезпо; to play truant гурехтан (аз даре); 2. а танбал, кохил. truce [tru:s] п оромиш, оштй, оташбас, карордоди муваккатии катъ кардани чанг. truck I [trAk] 1. и 1) додани махсул ба чои музд, мубодилаи кор бо махсул, бартер; 2) гуфт. муомила, мубодила, доду ситад, рафту омад, сару кор: I will have no further truck with them. Бо онхо дигар сару кор нахохам дошт. 3) моли майда, моли маида-чуйда; 4) робитахо, алокахо; truck system низоми пардохти хакки мехнат бо мол (ба чои пул); have no trucks with sb бо касе робитае надош- тан; 2. v 1) мубодида кардан, тичорати доду- ситад бурдан; 2) бо мол пардохт кардан. truck II [trAk] 1. и 1) вагони борй: coal truck вагони ангиштсанг; 2) аробача, дучархй (барои кашидани уомадонауо ва г.), боркашй дастй: The porter put the suitcases on a truck. Пешхизмат чомадонхоро болои ароба гу- зошт. 3) амер, автомобили боркаш, мошини борй' His father drives a truck. Падараш авто- мобили боркаш меронад. 2. v 1) бо аробача бурдан. хамл кардап, борбарй кардан; 2) аробаронй карая. tru ck III [trAk] 1. п амер, сабзавот; 2. v амер, сабзавот парвариш кардап, богдорй кардан. truck farm киштгохи мева ва сабзавот; truck farmer сабзавоткор, обчакор, полезкор; truckle [ЧглИ] г хушомад] уй/ лаганбар- дорй кардан, чакмалеей кардан. trucklc-bcd ['trAklbed] п тахти хоби чарх- дор/ зервар (ки одатан онро таги тахти хоби дигар мелагжонанд). truckler [ЧгаНэ] п хушомадгуй, лаганбар- 8о4 - дор. truck-trailer ['trxktreilo] и автомобили бор- каш ба тренер. truculent ['tiAkjuHnt] а золим, вахшй, берахм, хунхор, даранда. tru dge [trxdj] 1. п рохравии пуразоб/ бозахмат; 2. v рох рафтан (бо зах.мат), кадам задан (бо мамониат), кашон-кашон рафтан. trudgen ['trxdjan] v традчен (навъи шиноварй). tru e [tru:] 1. а 1) рост, дуруст, собит, сахех: Is it true that you’re leaving tomorrow? Пагох рафтани шумо дуруст аст? 2) хакикй, вокей, ростин, асл: true value арзиши хакикй; a true role накши вокей; 3) вафодор, бовафо, самими, собиткадам (to sb - ба касе): Не is true to his principles. Ба акидахои худ вафодор аст. 4) сахех, бегалат, дуруст; 5) чур, хамандоза; 6) конунй; 5) амик, аник, дакик; com e true амалй шудан, амалй гардидан, ду- руст будан; tru e сору нусхаи хуччати мухрдор, нусхаи конунй; tru e to life комилан табий, комилан ростй; True blue will never stain. Зарб. ~ Офтобро бо доман пушида намешавад. True coral needs no painter's brush. Зарб. ~ Мушк он аст. ки худ бибуяд,/ На он, ки аттор бигуяд. (Саъдй) 2. adv 1) ба таври вокеъй ё дуруст ё ростин, содикона; 2) конунан; 3) хамеша; 4) саррост, мустакиман, мустаким; 3. v 1) кори амик кардан, кори дуруст кар- дан, рост мондан; true up дуруст чур кардан, (бодиккат) сохтан, шакл додан. tru e-blue [,tru:'blu:] 1. п тарафдорй бовафо; 2. а 1) нилобии хакики; 2) хакикй; 3) вафо- дор, бовафо. true-born [,tru:'bo:n] а асил, модарзод, вокей. true-bred [,tru:'bred] а 1) хуб тарбиятёфта; 2) аз наел/ зотй пок (асп ва г.) true-love ['tru:1av] п ошики ростин, дустдори вокей, махбуб. truffle ['tr аЯ] п гиёх;. занбуруги тагихокй. truism ['tru'izm] п изхори возех, изхори хакикат. truly ['truth] adv 1) содикона, софдилона, рост, хакикй, самимй, самимона: Tell me truly. Самимона ба ман гуед. 2) хакикатан, дар хакикат, вокеъан, ба ростй: It was a truly brave action. Ин дар хакикат рафтори часурона ме- бошад. 3) конунан, дар асоси хакки конунй; Truly! Ростй! Ачаб! yours truly ё truly yours ё very truly yours аз са- мими дил, бо такдими эхтиром (дар поёни ; номахои расмй);
- 8о5 - truth trump I [Чглтр] 1. n 1J кузур, холи хакам (дар кортбозй); lay a trump кузур бозй кардан; play one’s last trump имконияти охиринро истифода кардан; 2) гуфт одами бацардхур, одами хуб; to put a person to his trumps касеро ба бозй кардани кузур мачбур кардан; мац. касеро ба истифоди имконияти охирин мачбур кардан; 2. v кузур бозй кардан, бо кузур задан; trump up бофта баровардан, бахона гароши- дан. tru mp II [Чглтр] п гуфт. шоир. 1) карнай; 2) овози карнай; the last trump of doon инц. киёмаг, охират. trurapen ['tt'mpan] 1. n (pl trumperies) калобатуп. кухпакола, локупяр. 2. a 1) хушзохир (вале беарзиш), пурзарку барк, фиребанда: 2) .мяч. чарранда, бемаънй, чуч. tru mpet [’trampit] 1. п 1) карнай, шайпур, сур (асбоби мусикй); трам пет (мус. гарбй); 2) шайнурчй. карнайнавоз, трампе! навоз; 2. г 1) шайпур задан, карнай навохтан, трампет задан; 2) мац. хабар кардан, огохондан; blow one’s own trumpet ба манфиати худ таблиг кардан, аз худ таъриф кардан. trumpet-call f'trAmpitko:!] п садои карнай; 2) мац. даъват ба амал. tru mpeter ['trxmpitaj п 1) шайпурчй (cap- боз); 2) карнайнавоз; be on one’s own trumpeter ба манфиати худ таблиг кардан, аз худ таъриф кардан truncated ['trarjkeitd] а кутохшуда, мухтас- рашуда. truncheon ['trAntfan] 1. п 1) чубдастй; 2) калтаки полис; 3) гуфт. одами дагал/ кундзехн; 2. v бо калтак задан. tru ndle [trAndl] 1. п чархак, чархи хурд, чархча: four trandles чор чархча; 2. v 1) галтидан, галтондан; гелидан, гелида рафтан; гелондан, гелонда бурдан; 2) чархидан, давр гаштан. trunk [trArjk] п 1) тана (дарахт); They sawed the trunk of the tree into boards. Онхо танаи дарахтро бурида тахта карданд. 2) бадан, тан (инсон ва г); The spots appeared on his trunk, but not on his aims or legs. Доначахо дар баданаш, аммо на дар дасту похояш ба- ромаданд. 3) Хартум (фил ва г.): The elephant raised its trunk. Фил хартумашро бардошт. 4) чомадони калон, сандук: Не put his things into his trunk. Вай чизу чораашро ба сандук ан- дохт. 5) pl шалвори кутох, шалвори варзишй; 6) анат. раги асосии хунгузар; 73 кубур; 8) жар. бинй' 9) жар. ахмак, кундзехн. trunk-call ['trAijkkodj п гуфтугу бо телефо- ни байнишахрй. trunnion ['tranjonfti тех. пошна. truss [trxs] 1. п 1) бухча, баста; 2) бастаи кох, дарза; 3) хуша; 2. v 1) бугчабандй кардан, бугча бастан; 2) бастан, танобпеч кардан; 3) (пеш аз пухтан) болхо ва пойхои парандаро ба хам бастан. trust [trxst] 1. п Г) бсварй, эътимод, имон, итминон: I don’t have any trust in what he says. Ба суханхояш хеч эътимод надорам. 2) амонат, супурда, хар чизи ба амонат супурдашуда: in tusl амонат дода шуда, супурдашуда (ба касс), 3) насия: to sell on trust часияфурушй кардан; 4) траст, трест (иттихооияи чанд ширкат, ки дорой як муди- рият ва хайати мудирия хастаноу. a family trust иттиходияи ба як оила мансуббуда; 5) масъулият, чавобгарй, мавксьи масъул; 6) умед; 7) тиц. карз, кредит: to supply goods on trust молхоро карз додан; 2. а боэьтимод, боваринок; 3. v 1) эътимод доштан, боварй доштан, бовар кардан: Не is a man you can trust. Ба ин шахе бовар кардан мумкин. 2) мутмаин будан, пиндоштан, гумон кардан: You're quite well, I trust. Гумон мекунам, шумо комилан сихат Хастед. 3) насия додан, муомилаи эътиборй кардан, эътибор додан: 4) карз додан; 5) умед бастан, breach of trust суистифода аз боварй; take on trust ба кавл/ гаи бсвар кардан; tried and trusted озмудашуда ва мавриди эътимод аст (касе ё чизе); Trust in God эътимод ба Худо. trust-deed [’trAstdi:d] п ХУК- эътиборнома. trustee [trAs'ti:] п 1) ваей. кайюм: board of trustees хайати васиён; 2) муътамад, мутаваллй, сарпараст (сагирон ва амволи онхо ва г.). trusteeship [trxs'tijip] п 1) сарпарастй, парасторй, хомигй; 2) амонатдорй, узви хайати васиён. trustful ['tristful] а зудбовар, содадил, нек- гумон. trustiness [Чглstuns] п боварй, эътимод, некгумонй. trustless ['trasths] а гайри кобили эътимод, беэьтимод. trustworthy ['trAStwa:di] a (trustworthier. trustworthiest) кобили эътимод, амин, боамонат, боэьтимод, махрам, вафодор. trusty ['trAsti] 1. п амер, зиндонии хушраф- тор, 2. а 1) вафодор, бовафо, кобили эътимод; 2) омин, роздор, махрам. tru th [tru:0] п 1) ростй, хакикат, дурустй, ростина: Always tell the truth Хамеша рост бигу. 2) сидк, садокат, самимияг, якдилй; 3) (бо the) хакоик, вокеият, роста хо; home truih хакикати талх;
truthful naked/ simple truth хакикати тоза; tell (you) the truth рсеташро туям/ бихохй; хакки ran хамин ки..., хаки кати масъала ин асг, ки... the truth often hurts хакикат хамеша талх аст; Truth comes out of the mouth of babies and suck- lings. Зарб. ~ Сухани рост аз бача шунав. Truth lies ол the bottom of the well. Зарб. ~ Poc- тиро завол нест. truth will out дер ё зуд хакикат ошкор меша- вад. truthful ['tru 6ful] а 1) дуруст, рост, вокей; 2) ростгу, содик, сиддик, аз р£и сидку вафо. truthless ['tru:0.is| al) беэътимод; 2) дуругин, бардурУ’1. try jtraij 1. п (pl tries) 1) кушиш, саъй, талош, 1 акопу. Не made several tries. У якчанд маротиба кушиш кард. 2) озмоиш, имтихон, озмун; 2. v (tries; tried) 1) талош/ кушиш кардан, саъй кардан, купщдан: Try to understand me. Кушиш кунед маро фахмед. 2) озмудан, санчидан: Не tried everything. Вай хама чизро саччид. If you don't like that cake, try this one. Агар ин пирог ба шумо маъкул иашуда бо- шад, дигарашро санчед. 3) озмудан, имтихон кардан, озмоиш кардан, мавриди озмоиш карор додан: We must try the strength of the rope. Mo бояд сахтии бандро мавриди озмо- иш карор дихем. 4) мухокима кардан, додраей кардан, мухокима кардан/ шудан, суд кардан, гунахгор кардан: They are going to try him for murder. Урс барои куштор суд мекунанд. 5) тоза кардан (оханро); 6) тароши- цан; 7) чудо кардан, канор гузоштан; try one's best сахт кушиш карцан; try one's hand at sth чизеро озмудан, кудрати худро дар чизе санчидан; try on чен кардан, пушида дидан (либос): Try on this dress. Ин куртаро чен кунед/ пушида бинед. try out озмудан, имтихон кардан (аз тарики ба кор бурдан), ширкат кардан (дар озмун ва г.). trying [Тгапд] а озордиханда, токатфарсо. хастакунанда, мондакунанда, безоркунанда, бетобкунанда try-on [traicn] п санчиш, чечкунй (либос ва г.). tryst [traist] п 1) ваъдаи мулокот, карори дидор; 2) махали мулокот, дидоргох; keep/ break the tryst ба мулокот омадан/ на- омадан. tsar [za: ] п тсар, подшох, императори Рос- сиян подшохй. tsardom ['za.dam] п подшохй, салтанат. tsetse f'tsetsi] п магаси тсетсе. T-shirt ['ti:jb:t] п пирохан, зерпирохан (остинкутоу). -_866_-______________________ tub [tAb] 1. п 1) тагора, лаган, лаганча, ташт; 2) сатил, табак; 3) тагора барои хамом; 2 v 1) дар тагора хаммом кардан; 2) либос шустан (Оар тагора): Every tub must stand on its own bottom. Зарб. ~ Pox натсвопй рафт ба пои касон. (Низомй) tubby ['txbi] a (tubbier, tubbiest) 1) тагорамонанд, лаганй; 2) пойкутох ва фарбех (одам). tube [tju:b] 1. п 1) кубур, найча, лула1 a glass tube найчаи шишагй; gas tube кубури газ; 2) лула, лул: a lube of toothpaste лулаи хамираи .дандон; 3) анг. метро (роуи озуани зеризаминй дар Ь'ританияи Кабир, амер, subway): Не travels to his office by tube every morning. Вай хар руз таваесути метро ба кор меравад. 4) хар чизи кубурмонад; 5) гунел, кандарох; 6) гулдон; 2. v 1) ба кубур андохтан; 2) ба воситаи кубур расондан (об ва г.); 3) ба шакли кубур даровардан. tuber ['tju:ba] п гиёу. бех, дона: a tuber of popato донаи картошка. tubercle ['tj u:bo:kl] n 1) тиб. донача, лундача (дар шуиси беморй сип): 2) гиёу. донача tubercular [tju:‘ba:kjula] а беморй касалии сил, силй, силдор. tuberculoses [tiu:,ba:kju'13usis] п тиб. касалии сил. tuberose ['tju:barous] п гиёх,. шаббу. tuberous [tju:baras] а 1) гиёх. доначадор; 2) тиб. нохамвор, паст; баланд. tubing ['tju;bin] п тех. 1) кубурхо, кубур, лула; 2) качакй кубур tub-thumper ['1лЬ,0дтрэ] п воизи оташеухан. tubular ['tju:bjul?] а луладор, кубурдор, кубурсон. tuck [tAk] 1. п 1) чин, кат; 2) жар. хурок; 2. v 1) чин додан, чамъ кардан, тох кардан/ задан, боло задан; 2) чин духтан. тох кардан ва духтан; 3) дар бистар хобон дан (кудак ва г.); tuck away бо иштиёх хурдан, зиёд хурдан; tuck in тоб додан (курпаро); tuck up one's sleeves остин бар задан; tuck up тоб додан (остинро); Tuesday ['tju:zdi] п сешанбе. tuft [tAft] п кабза, даста, кокул: a tuft of wool як кабза пашм. tug [tAg] 1. п 1) кашиш, амали кашидан; 2) хеззанп, чахиш, част, закон; 2 v (tugged; tugging) 1) бо захмат кашидан, бо зурй кашидан, базур аз чой берун кашидан; 2) ба дунболи худ кашидан (бо киштй ё каик), tug of war мусобикаи танобкашй, зурозмой. tuition [tju/ifn] и омузиш, таълим, тадрис: tuition fee хакки тадрис. tulip ['tju:lip] и гиёх лола, гули лола (аз решай форси). tumble [ЧлтЫ] 1. п 1) часту хез, пуштак, аф-
-867- тиш, галтиш, резиш; 2) бетартибй, парёшонй, бесарусомонй, нобасомонй, ошуфтагй; 3) галт; 4) нобасомонй, дархамбархамй; 2. v 1) часту хез кардан, муаллак задан, паридан, пуштак задан (дар сирк ё варзиш)', 2) афтодан, фуру афтодан, фурУ рехтан, рами- дан, шахидан; 3) сарнагун кардан, фуру аф- кандан, галтондан; 4) галт задан; 5) дархам рехтан, номураттаб кардан; tumble out партофтан (дагалона)', tumble to дарк кардан, фахмидан; tumble-down ['txmbldaun] а нимвайрон, фурурехта. нимхароб, кухна, фартут. tumbler [ФлтЫэ] п акробат, муаллакзан, дорбоз, мохир дар луштак ва хез. tumble-weed ['iAmblwi:ci] п хори галтон. tumescence [tju:'mesens] п варам, бодкардагй, омос, омосидагй. tumid [’tju'mid] а варамида, варам, омоси- да, омос карда. tummy [Тапи] п шикамча (кудакона). tumor ['tju:ma] ниг. tumour. tumour ['tju:mgJ n варам, омос; malignant tumour варами бадсифат. tumuli ['tjuimili] pl аз. tumulus. tumult ['tju:mAl1] n 1) хаёхуй, галогула, чанчол, хамхама. магал, гавго: the crowd's tumult хаёхуйи издихом; 2) ошрб, шуриш, ошуфтагй. tumultury Itju/mAltjuari] а 1) номуназзам бесомон, номураттаб; 2) пурхаёхуй, сермагал, чанчоломез, пургавго, пурхамхама. tumultuous [tju/mxltjuas] а 1) пурхаёхуй, сермагал, чанчоломез, пургавго, пурхамхама; 2) шурина, хаячонзада. tumulus ['tjuimjulas] п (pl tumuli) 1) теппди инсонсохт (барои дафни мурдагон дар ауди кадшм): 2) теппачаи гур. tun [tAn] 1. п бочкаи калон (хусусан барои шароб); 2. v ба бочка рехтан, дар бочка нигох доштан. tune [tjum] 1. п 1) маком, оханг, наво, нагма: Не knew the tune, but did not know the words. Вай макомро медонист, вале сурудаш- ро не. 2) ромиш, хамсозй, хамохангй, мусикй хамрохй овоз; 2. v 1) чур кардан, хамсоз кардан, хампаво кардан, хамоханг кардан: Не is tuning his gui - tar. Вай гитарашро чур мекунад. 2) мац. тан- зим кардан, сомон додан, мизон кардан; in tune хамохан!, бонизом, ботартиб; out of tune нохамоханг, бетартиб, бенизом, сарсон, бечУр. ночур; sing another/ different tune акида ё сухани худро иваз кардан; tune in to гирифтан, мизон кардан, мувофик кардан (радио, телевизион)'. Tune in to ВВС. Мавчи радиои Би Би Си-ро гиред. turgid Tuneful ['tjumfulj а хушоханг, хушнаво, фо- рам. мавзун. tuneless ['tjumlis] а 1) беоханг, бенаво, но- форам, беовоз, бесадо; 2) номавзун, ноохангин. tuner ['tju:na] п мизонкунанда, чуркунанда уасбоб^ои мусикй). tungsten ['tftgstan] п волфрам, тангстен (эле- менты химияви). tunic ['tjurnik] п 1) пирохани кутохи камар- банддор, кимтана; 2) анг. камзули низоми; 3) гиёу. пуст, парда; 4) гилоф, лифофа. tuning ['tjumnq] п мизонкунй, чуркунй уас- боби мусикуй). tuning-fork ['tjuimrjfo.k] п камертон (асбоби чургарии о ханги ас б об рои мусикй). Tunisia ['tjumzigj п Тунис укишварj. tunnel ['tvnal] 1. п 1) туннел, накб, рохрав, кандарох: a railway tunnel туннели рохи охан, 2) хавокаш, дудкаш, киф; 2. т накб задан/ кандан, рохрав кандан, туннел кандан/ гузаронидан The engineers had го tunnel under a solid mountain. Ба мухандисон лозим омад дар зери кухи сахт накб канакд. tunny [Таш] п зоол. мохии туна. turban [Та:Ьэп] п (аз решай форой: дулбанд 'хамома. салла, дастор. turbid [Ta:bid] а тира, хира, лойолуд, лой- гирифта, гилолуд (об): the turbid floodwater of the river селоби гилолуди дарё. turbine [Ta:bm] n тех. турбина; steam, tur- bine турбинаи бугй. turbogenerator [Uaibou'djenareita] n тех. аеругохи турбинй. turbo-jel [Taibou'djet] n хавопаймои турби- надор. trubo-prop [Тэ:Ьоиргэр] n моторй турбини. turbot [Ta:bat] n зоол. си пармохй. turbulence ['ta:bjulsns] n 1) ошуб, ошуфтагй; 2) саркашй, ошубгарй; 3) пурталотумй, пурчушу хурушй (бод, об ва е.) turbulent [Ta:bjuiant] а 1) саркаш, чанчолй, эшубгар, чангара, шуришй, беитоат: a turbu- lent crowd издихо.ми сшубгар; 2) туфони, пур- талотум, дар чУшу хуруш: a turbulent river да- рёй пурталотум. tureen [to'rin] п зарф/ косаи шурбохурии сирлор. turf [tsf] 1. п 1) хоки ьешадор. кулухи дорой алаф ва реша, хокруба, решахок, сиёххок; 2) март, чим, чимтол, торф; 3) (бо the) аепдавонй: to be on the turf мунтазам дар аегдавонй бозй кардан; 2. v бо март пушондан, чаманпеч кардан; turf out дур андохтан, берун кардан. turgid ['tn.djid] а 1) варамида, варамкарда, амосида, дамида; 2) муболигаомез (сабк), пур- дофу газоф, худнамоёна, пургурур, бошукух.

Turk ___ _ _ Turk [ta:k] n турк, ахди сарзаминхои турк- нишин, ахли Туркия; the Turks туркхо. turkey ['ta:ki] и мурги марчон, гушти мурги марчон; talk turkey тез ran задан. Turkey ['ta ki] n Туркия (кишвар). turkey-cock ['ta:kikak] n 1) мурги марчон (идр); 2) мач. одами худнамо, марди гурфису ифода. Turkish ['ta:kij] п 1) гурк, ахди кишвари Туркия; 2) забони турки; 2. а турки. Turkman ['t?:kma:n] 1. и 1) туркман, ахли Туркманистон; 2) забони туркманй; 2. а туркманй. Turkoman [’to:kama:n] п (pl Turkmen) турк- ман, ахди Туркманистон. Turkmenian [,ta:k'menian] а туркманй: а Т urkmenian language забони туркманй. Turkmenistan [,to:knieni'sta.n] п Турк- манистон. tut moil [Тз.тэй] п чанчол, магал, галогула, хаёхуй, тупаланг, гавго, кашмакашй. turn [ta:n] 1. п 1) гардиш, чархиш: The саг made a sudden turn. Автомобил гардиши ногахон кард. 2) печиш, печ, тоб, гашт, давр: The wheel made a full turn. Чарх як тоби дурра хурд. 3) качй, хам, хамиш; 4' навбат: It's your 1urn now. Акнун навбати шумо аст. 5) давр, даврзанй, гашт, гулгашт; 61 хизмат; 7) барно- маи иавбатй; 8) сайругаш; 9) истеъдод, махорат' She has a turn for music. 9 истеъдоди мусикй дорад. 10) гуфт. такояи р^хй; at every turn дар хамаи холатхо, доиман, хамеша; by turns яке аз паси дигаре. ба навбаг; go for a turn; take a turn сайругашт кардан; in ruin ба навбат, ба тартиб, ба таври муназзам; One good turn deserves another. Зарб. ~ Аз 6oi лола чинй аз шуразор xac. out of turn бе навбат, хорич аз навбат; take turns бо навбат ксреро аччом додан; 2. v 1) гардиш кардан, давр задан: The wheels stopped turning. Чарххо аз гардиш бо- зистоданд. 2) чархонцан, гардондан, ба гардиш/ ба чархиш даровардан: to turn the key in a lock калидро дар кулф чархондан; 3) тоб хурдан, гаштан: We saw her turn the cor- ner. Mo дар хамгашт гоб хурдани уро дидем. 4) гардондан, кушодан, варак задан, тгуштуру кардан: Please turn to page 20 in your text- books. Лутфан, сахифаи 20 китобхои дарсиа- тонро кушоед. 5) равона кардан: Не turned his thoughts to his work. Вай фикрашро ба кораш равона кард. 6) шудан, мубаддал гаштан, табдил кардан/ шудан: The leaves turned brown. Баргхо зард шуданд. She turned white. Рангаш парид. 7) то кардан, кат кардан, -868- хамондан; 8) тарчума кардан/ шудан, баргардондан: Ali turned the story into a poem. Алй хикояро ба шеър баргардонд. 9) тароши- дан, харротй кардан, сохтан, шакл додан (бо чархондан); 10) печ додан, печондан, тоб додан; 11) пас задан, баргардондан, дафъ кар- дан: to turn an attack хамларо пас задан; 12) истехсол кардан: The factory turns out large quantities of goods. Корхона шумораи зиёди мол истехсол мекунад. turn a deaf ear гуш накардан, худро ба карй задан; turn about тоб хурдан (ба 180); turn adrift партофта рафтан, ба холи худ гу- зоштан; turn again аз нав пайдо шудан; turn against бархостан (ба мукрбили); turn aside яктараф шудан; turn away гардондан; сабукдуш кардан: She turned away in disgust. Вай аз нафрат руяшро гардонд. turn back акиб гаштан; turn down рад кардан, кабул накардан, напази- руфтан (пешниуод ва г.); Their plan was turned down Накшаи онхо рад карда шуд. turn in ворид шудан, дохил шудан; turn into мубаддал шудан, табдил гаштан. табдил додан: The water turned into ice. Об ба ях мубаддал гашт. turn loose озод/ рахо кардан, cap додан. turn off куштач, махкам кардан, хомуш кардан, катъ кардан: Turn off the radio. Радиоро хомуш кунед. turn on кушодан, боз кардан, даргирондан (Чараёни об, гоз ва г.): Не turned on the lights. Вай чарогхоро даргиронд. turn one's head сари касеро гарант кардан; turn out а) берун кардан, ихроч кардан, сабукдуш кардан, б) хомуш кардан (чарог); Make sure all the lights are turned out. Хомуш кардани хамаи чарогхоро фаромуш накунед. в) рондан, равона кардан: They turned the cat- tle out to grass. Онхо рамаро ба алафзор рон- данд. г) анчомидан, шудан, маъяум шудан, ошкор гардпдан: The day turned out to be very wet. Маълум шуд, ки руз рузи серборон буда- аст. turn over галт задан, тоб хурдан, чаппа шудан, тоб гаштан, гаштан: The boat turned over. Каик чаппа шуд. turn rourd ру гардондан: Не turned round when he heard the noise. Вакте ки овозро шунид, руяшро гардонд. turn tail гуфт. гурехтан. фирор кардан; turn the day aginst таносуби куввахоро иваз кардан, turn to sth ба коре машгул шудан; turn to мурочиат кардан: Не turned to her for help. Вай ба хонум барои кумак мурочиат
-869- кард. turn up а) пайдо шудан, хозир шудан. Не promised to come, but he hasn’t turned up yet. Ваъда дод, ки меояд, аммо хануз хам хозир нашудааст. б) зиёд кардан, баланд кардан {цараён, садо ва г.). turnabout [tomabaut] п 1) баргашт; 2) тагйири акида. turncoat ['tamkout] а мургад, хоин, ахдшикан, душмангаро, маслакгумкарда, маслакфуруш. turn-down [tamdaun] 1. и истеьфо, зътироф накардан; 2. а баргадон, токарда. turner ['тэта] п харрот, чархгар, тарошгар. turnery f'tamari] п 1) хунари харротй; 2) махсулоти харротй; 3) коргохи харротй. turning ['ta:mi)j п 1) чорроха, гардиш, хам- гашт (рол); 2) чархиш; 3) хунари харротй, кори харротй. turning-point ['ta:mr|pomtj п 1) гаштгох, нуктаи баргашт; 2) мач. мархалаи котеъ, давраи катъй. turnip ['ta:mp] п гиёх. шалгам. turnkey ['ta:nki] п зиндонбон, калиддорм зиндон. trun-out ['ta:naur] п 1) гирдихамой; 2) хачми истехсол, тавлид. барориши махсулот/ мол; 3) рохи хуруч (дар рохи охрану, 4) тачхизот, асбоб; 5) корпартой. turnover ['to.nauva] 1. п 1) тич,. микдори фуруш, гардиш, микдори пули ратду бадал шуда: a turnover of goods гарди гаи мол; 2) вожгунй, зерурусозй, душтурусозй; 3) гар- диши кор; 4) мизони тагйири теъдоди кор- мандон; 2. а баргардон, токардани. turnpike ['tampaik] п 1) бочи рох; 2) макони ситондани бочи рох. turn-round f'tamraund] п мухлати борфурорй ва боркунии киштй. turn-screw ['tamskru:] п тобдиханда. turn-up ['tam'xp] п 1) хар чизи тошуда ё Катъшуда ё гардоидашуда, псчондашуда (ги- ребон еа е); 2) чанчол, занозанй. turpentine [’tampantain] п скипидар (моей тундбуи эардчатоб, ки аз шираи дарахти сузанбарг тайёр мекунанд.') turpitude ['ta:pitju:d] п фасод, пасти, разили, разолат, фурумоягй, лаинй turps ['ta:ps] п гуфт аз turpentine. turquoise ['ta:kwa:z] п 1) ма. фируза; 2) фирузаранг. turret ['tArvt] п манорача, бурчи кучак. turtle [Чэ: tl] п сангпушти обй, локпушт; turn turtle вожгун кардан, сарнагун кардан, воруна кардан, пушту рУ кардан/ шудан. turtle-dove i'tadldAv] п зоол. мусича, кумрй. tusk [tAskJ 1. п дандони ашк, дароздандон, ___________________________________________tweak пилдандон, дандони дароз (фил ва г.), дандон; 2. г бо дандон захм задан. tussle ['tAsl] 1. п муборизаи шадид, задухурд. кашмакашй; 2. г чанг кардан, дарафтодан, дасту панча нарм кардан. tussock ['tasok] п дастаи атаф, дастаи хас ва хошок, анбУхи шоху барг tussore ['txso:] п 1) парвонаи кокулии хиндй; 2) тусса, туссор \матоъ аз абрешими хинои). tut [tAt] int яидси бесабрй, озурдагй, афсус: Ox? Вод! tutelage ['tjunlidg] п 1) сарпарастй, хидоят, кафолат; 2) омузиш; 3) гадриси хусусй. tutelary(y) ['tju:tilafri)] а 1) сарпараст; 2) хомк; 3) хофиз, нигохдор. tutor ['tjwta] 1. п 1) муатлими хона, муал- лими хусусй, муаллими гурухи хурд; 2) хрук,. сарпараст, каюм (сагир); 3) устодй рахнамои дониш (дар баъзе оонишгоххои Британияи Ка- бир): I have to see my tutoi about my assey. Ман осяд устодй худамро дойр ба навиштани эссей бубинам. 4) амер, муаллим/ устодй мактаби олй; 2. г 1) тадриси хусусй кардан, муаллимй кардан, таълими хонагй додан; 2) панд додан, тарбият кардан, рахнамой кардан; 3) гуфт. дарси хусусй гирифтан. tutoress ['tju.taris] п 1) муаллимаи хона, му- аллимаи хусусй; 2) устодй рахнамои дониш (зан) (дар баъзе доншигохррзи Британияи Ка- бир)-, 3 сарпараст (зан). tutorial ['tju'to:ris1] 1. п дарси хусусй, класси вижа (масалан барои ацибмондагон); 2) класси фушурда; 2. а сарпарастона, сарпарастй, бо сарпарастй; tutorial system равиши омузиши инфиродй дар баъзе донишгоххо, омузиши хар донишчу тахти назари як устод. tutorship ['tjudajip] п маком, вазифаи устод ё хомй. tuxedo [tAk'si dou] п амер костюми расмй, пирохани расмй, фрак, смокинг (мардона). twaddle f'twodi] 1. п 1) бех) цагУйй. сафсатагуйй, харзагуйй; 2) пуч, ёва, сафеата, чаранд (гуфтугу ё нигориш): I have never heard such a twaddle. Ин гуна сафсатаро ман хеч гох нашунидаам. 2. v бех) дагуй/ сафсатагуй кардан, харза гуфтан, лаккидан, ёвагуй кардан, ёвасароп кардан, чаранд гуфтан/ навиштан. twain [twem] г. гуфт. шоир. ду; in twain дутогй, дунисф. twang [twaerj] 1. п садои тор, садое, ки аз кашидани тор эчод мешавад; 2. v садо додан (тор), навохтан. ‘twas [twoz] гуфт. кутох, аз it was. tweak [twi:k] 1. n чимдй, печиш, тобиш;
tweedldoom -870- 2. v чимди кардан, пучидан; печондан, то- бондан (гуш, бинй ваг.). tweedldoom [’twi:dl’dAm] п: tweedledom and tweedledee дугоник; ду чиз ё шахси бо хам монанд ‘tween [twi:n] гуфт.аз between, tweeny ['twi:ni] n хизматгор. tweet [rwi:t] 1. n чирик-чирик, чик-чик (са- дои гунцишк ва парандагони хурд); 2, v чирик-чирик кардан, чик-чик кардан. tweezers [’twi:zsz] п pl (маъмулан бо шак. ц. меояд) мучип, анбурак. twelfth [twelfU] 1. п кисми дувоздахумин; 2 а дувоздахум. дувоздахумин. twelve [twelv] пит дувоздах, дувоздахто, twelvemonth ['twelvmAnS] п сол. twelver [’twelve] п жар. шиллинг. twenties [’tweni:z] п pl (the twenties) солхои бистум. twentieth [’twenties] 1. n кисмати бистум; 2. а бистум, бистумин. twenty [’twenti] num (pl twenties) бист; адади бист; the twenties солхои бистум ‘twere [tws:] гуфт аз it were twerp [tws:p] n гуфт. одами .тун ва кобили тахкир. twice [twais] adv 1) ду бор, ду дафъа: He’s read the book twice. Вай китобро ду бор хонд. 2) ду маротиба, ду баробар, дучанд: Не is twice as old as my brother. Вай аз бародарам ду маротиба калонтар аст. If things were to be done twice all would be wise. Зарб. ~ Акли гулом баъд аз шом мерасад. twice as many/ much ду баробар зиёдтар. twiddle [twidl] v 1) бо чизе бозй кардан; 2) тоб додан, чархидан, чархондан; twiddle one’s thumbs а) бо ангуштони худ бозй кардан; б) мац. вакти худро бехуда гузарон- дан. twig I [twig] п шохаи кучак, шохча (дарахт); hop the twig гуфт. мурдан, фавтидан. twig II [twig] v гуфт. 1) пай бурдан, фахмидан; 2) мутаваччех шудан, мушохида кардан. twilight [’twailait] 1. п (бо ф. шак. т. меояд} 1) шафак, сурхии гуруб, нимторикй, шомгох, вакти говгум; 2) сапедадам, шабгир; twilight sleep тиб. методи бедард кардани таваллуди кудак; twilight vision биниши хира; 3) завол, фурурафт; 2. а мубхам, тира. twill [’twil] 1. п 1) лас (матоъ барои астар); 2) бофти як дар миён (сабадбофй ва порчабофй); 2. v 1) порчаи лас бофтан; 2) як дар миён бофтан. ‘twill [twil] гуфт. аз it will. twin [twin] 1. n 1) яке аз фарзандхои дугоник, хамандом; 2) дуто, дутой; 2) чизи чуфт, чуфтй, дугона, дутой; 2. а 1) дутой; 2) хамзод, хамандом; 3. v 1) дугоник зоидан; 2) муттахид кардан, чуфт будан ё кардан, дутой кардан ё шудан; 3) хамзамон зода шудан. twine [twain] 1, п ресмони чандтора, нахи тобида: a ball of twine кулулаи нах; 2. v бофтан, бо хам печицан, бо хам бастан. twiner [‘1 wains] п гиёх;. гиёхи печон. twinge [twindg] 1. п 1) дарди шадиди ногадонй ва кутохмудцат: twinges of hart дар- ди ногахонии дил; twinges of conscience азоби вичдон; 2) азоб, неш, ерз (вицдон ваг.)-, twinges of guilt азоби гунох. 2. v дарди шадид эхеос кардан. twinkle [’twirjkl] и 1) дурахшиш, барк, чирка; чашмак, бозубастсозй (чашмуо); 2) мац. муддати кутох, лахза, дам: The deer disap- peared in a twinkle. Дар як лахза oxy нопадид шуд. 2. v чашм бар хам задан, чашмак задал (ситора). twinkling [’twiriklirj] п 1) чашмакзанй; 2) лахза, дам. in a twinkling хангоми чашмакзанй; in the twinkling of an eye дар як мижа задан. twirl [twa:l] 1. л 1) гашт, чарх, чархиш; 2) тоб, печ; 2. v 1) тоб додан, печондан, печутоб додан; 2) морпеч рафтан. хазидан. twist [twist] 1. п 1) печ, тоб: a road with a lot ol twists in it рохи серпечу тоб; 2) абрешими тофта, нахи тобида; 3) тагйир, тахриф- ап intended twist of his words тахрифи касдии cy- ханони вай: 3) твист (навъи раце); 4) ширинии печонда, нони печонда; 5) чархиш, гардиш, даврзанй; 6) дархамкашй (чехра); 7) хамсозй, хамониш, качй, хамиш: 8) хам, печ; 9) вижагй, гароиш (шахе); 2. v 1) тоб хурдан, печ хурдан: The road twisted round the mountain. Pox гирду атрофи кух тоб мехурд. 2) бофтан, тобидан, печондан (бо хам): She twisted the flowers into a wreath Вай аз гулдо гулчанбар бофт. 3) тахриф кар- дан, галат маънидод кардан: They twisted the facts. Онхо санаддоро тахриф карданд. 4) кач кардан, аз шакл андохтан, нобахинчор кардан; 5) печидан, морпеч кардан, печутоб хурдан, кач кардан/ шудан; 6) печухам доштан, печ додан; 7) ракси твист кардан; 8) тагйири ногахонй ба амал омадан (вазъият); twist of the wrist мац. чолокй, чакконй, кордонй; twist the lion's tail бо думи шер бозй кардан, бо шохи гов бозй кардан. twister [’twists] п 1) шахси печдиханда/ тобдиданда; 2) нахтоб, ресмонтоб (дастгох);
3) гуфт. торнадо (ауинашамол); 4) гуфт. фи- ребгар, дуруггуй; 5) дуруг, фиреб. twit [twit] 1. п 1) таъна, маломат, сарзаниш; 2) одами ахмак ва кобили тахкир; 2. v таъна задан, кохиш/ маломат/ сарза- ниш кардан. twitch [twitf] 1. п 1) кашиш, такой, ихтилоч, регкашй; 2) дард (сахт ва ногауониу, 2. v кашидан, во задан, харакат кардан (босуръат), силтав додан, ларзидан, паридан. twitter ['twita] 1. п 1) чах-чах, чик-чик, пик- ник, чир-чир (паррандахр}; 2) хаячон, дастпочакй; 2. v 1) чах-чах задан, чик-чик кардан; 2) тунду тез харф задан, бурида-бурида сухан кардан (аз шиооати хаячон, таре ва г.). two Г [tu:] п пит 1) ду; 2) дуто, ду адад: two sisters ду хохарон; We bought two of them. Mo дутой онхоро харидем. 3) холи ду (виракрбозй); 4) адади ду, шумораи ду; two and two/ two by two, by twos чуфт-чуфт, ду ба ду, дуто-дуто; in two ба ду булак, ба ду кием/ бахш (хисса), дубора, дутогй; in twos гуфт. фавран, ду карга ду; be two а) фикрхои гуногун доштан; б) дар кахр будан; дар зиддият будан; put two and two together ба хулоса омадан; Two dogs over one bone seldom agree. Зарб. ~ Дар як дег ду калла намечушад. Two blacks do not make white. Зарб. ~ Такрори кори хилоф дардеро даво намекунад. twodecker [’tu:,deko] п киштии дусахна. two-edged [.tu/edgd] а дудама, дулаба (шамшер ваг.). two-engined ['tu/endjind] а думатора. two-faced ['tu:'feist] а 1) дорой ду ру, дорой ду пахду, дуруя (чиз); 2) дуруя, дуру, риёкор. twofold ['tu:fould] 1. а дутагй, дукабата, ду- гона, дукарата; 2. adv дубора, дучанд, ду баробар, ду бор. two-handed [,tu:'handid] а 1) бо ду даст, ду- даста; 2) ниёзманд ба ду пафар, дунафара, тунафарй. two-leaved ['tut’lirvd] а дутарафа (дар ва г.). two-man ['tu:man] а дучоя. two-master ['tu:,ma:staj п киштии дубодбо- иа. twopence ['txpens] п ду пенс, ду пени (маблаг) twopenny [Члрэш] 1. п 1) обчави арзон; 2) жар. cap, калла. 2. а 1) дупснса (сикка); 2) камарзиш, арзон. two-ply ['tu:plai] а дукабата, дубофт. two-seater [.tu.'si.ta] п тайёра ё автомобили дучоя. two-sided [,tu:'saidid] а дутарафа. ‘twould [twud] гуфт. шоир. аз it would. tycoon ['tai'kum] n 1) унвони амирони - 871 - tyranny собики Япония, тайкун; 2) мац. амер. гуфт. сармоядорй хеле калон, сарватманди бузург; 3) магната бозорй сахом. tyke [talk] п 1) гуфт. кудак, бача; 2) саги кучагард, саги волгард, саги бесохиб; 3) разил, беодоб. tympanum ['timponan]) п (pl tympana ['timpana]) n 1) анат. табли гуш, пардаи гуш, гуш; 2) гуши миёна; 3) табла, гушнарда; 4) пусти табл, чарми руи табл; tying ['taiir|]yre.s’./x аз tie. type I [taip] n 1) навъ, намуд, кием, тип, чур, гуна: I don’t like that type of man. Ман ин навъ одамонро дуст намедорам. 2) харфи чопй, харфи компютерй; 3) намуна, вижагй, хосият, аломат. type II [taip] v чоп кардан, навиштан, тайп кардан, мошинка кардан: She types quickly. Вай тез чоп мекунад. typescript [jaipsknpt] 1. п дастхати машин- кашу да; 2. а мошинкашуда. type-setter ['Uip.setoJ п хуруфчин, хуруфрез. type-setting ['taip,setirj] и хуруфчипй. typewrite ['taip,rait] v бо мошинка навиштан. typewriter ['taip,га its] п мошинкаи чопкунй, мошинкаи чопй. typewriting ['taip,raitii)] п амалй навиштан бо мошинка, матни мошинкашуда. typewritten ['taip.ntn] а навишташуда (бо мошинка). typhoid ['taifoid] 1. п тиб. варача, домана, тиф; 2. а варачадор, доманадор; ба беморй варача/ домана дучоршуда. typhoon [tai'fum] п тайфун. typhous ['taifas] а варачадор, доманадор; ба 1 беморй варача/ доман дучоршуда. typhus ['taifas] п тиб. домана. typi(cal) ['tipi(kol)] а вижа, хос, махсус ба чизе, хос буда ба чизе; одй. маъмулй. typifiy ['tipifai] v 1) намунаи чизе будан; 2) бо намуна нишон додан; 3) вижагии чизе ё касе будан typist ['taipist] п мошинканавис, котиба, тайпист. typographer [tai'pografa] п хуруфчин, чопчй. typographic(al) [,taipa'graefik(al)] а типогра- фй, вобаста ба хуруфчинй ва чоп. typography [tai'pogrofi] п 1) сафхабандй, сафхаорой; 2) китобчопкунй, китобнаш- ркунй. tyrannic(al) [ti'ranikfal)] а истибдодй, ситам- гар, золим, бедодгар. tyrannize ['tironaiz] v зулм кардан, бедодгарй кардан, ситамгарона хукумат рон- дан. tyranny ['lirani] и (pl tyrannies) 1) хукуматй
tyrant____________________________________, истибдодй, хукумати ситамгар; 2) бедодгарй, ситамгарй. tyrant ['taiaront] п бедодгар, золим, зургов, говзур, ситамкор, хокими ситамгар, ситам- пеша. tyre ['taia] п ластики чарх, резинаи чарх. tyro ['taiarou] ниг. tiro. tzar [za:] ниг. tsar. Tzigane [tsi:'ga:n] 1. n лулй (мард), лулизан; 2. а лулй. Uu U, u [ju:] уарфи бистуякуми алифбои забо- ни англисй. ubiquitous [jir'bikwitas] а хамачохозир, хамадомавчуд, дар хар чо хозир. U-bout [ju:'bout] п киштии зериобй. udder ['xda] и зоол. пистон; udder lambs баррачахои бемодармонда. Uganda [ju:'gaenda] п Уганда. uglify ['Aghfai] v зишт кардан, маъюб кар- дан, бадшакл кардан. ugliness ['Aglims] п зиштй, бадшаклй, манфурй. ugly ['xgli] a (uglier, ugliest) 1) зишт, бадна- мо, бадшакл, бадкиёфа, бадрехт, нафратангез; 2) кабех, зананда, нохушоянд, ракик; 3) тарснок, харосовар, вахшатангез, бисёр бад. uhlan [u:la:n] п (аз решай турки: аглон) таъ. улан, савор, сарбози савор бар асп. Ukraine, the [ju:'krein] и Украина. Ukrainian [ju:'kreinian] 1. п 1) ахли кишвари Украина; the Ukrainians украинхо; 2) забони украинй; 2. а украинй, вобаста ба забон ва фарханги мардуми Украина. Ulan Bator ['u:la:n'ba:ta] п ш. Улан-Батор (пойтахти Чумуурии Мугулистан). ukulele [,ju:ka'leih] п гитараи гавайй. ulcer f'xlsa] п 1) захм, реш, яра, чарохат: stomoch ucler захми меда; 2) мач. омили фа- сод, чарохат: Corruption is the ucler of their society. Ришвахурй фасоди чомеаи онхо ме- бошад. ulcerate ['xlsareit] v 1) захм шудан/ кардан; 2) захмдор кардан; 3) ярадор шудан. ulcered, ulcerous ['xlsad, 'aIsotss] а захмй, захмдор, ярадор, мачрух. ullage ['Alidj] п камдошт, нокифоя. ulna [д1па] п (pl ulnae [л1ш:] анат. устухонй соид, пайванди оринч. ulster ['aIsIo] п палтои дарозу вазнин (ода- тан бо камарбанд). ulterior [аГйэпэ] а 1) пинхонй, нихон, нихонй, махфй, мастур, ботинй: ulterior mo- tives максадхои нихонй; 2) дар он су, онсуй, варо, варонбар, дуртар, баъдй. ultimate ['xltimit] а 1) нихой, вопасин, поёнй, фарчомин, охирин: our ultimate goal хадафи нихоии мо; 2) асосй, аслй: the ultimate challenge вазифаи асосй; 3) нихоят, хадди нихой, фарчом. ultimately ['xltimith] adv охиран, нихоятан, окибат, нихоят: Ultimately, you'll have to make the decision yourself. Нихоятан худат бояд карор кабул кунй. ultimatum [,Alti'meitam] п ултиматум, талаби катъй, талаби тахдидомез, талаби охирин, зинхора: to deliver an ultimatum to a foreign government ба хукумати хоричй ултиматум пешниход кардан. ultimo ['д1Птэи] adv (кутоу: ult.) у ад. мохй гузашта/ пеш; the 20th ult. рузй 20-уми мохй гузашта. ultra ['дкгэ] а си. ифротй, тундру (аз назари ауида), ашаддй, ултра: ultranationalism ватан- парастии куркурона, миханпарастии ифротй. ultra- ['xltra] pref аз хад, зиёда, нихоят, гу- заро: ultra-modern нихоят замонавй. ultramarine [,лкгэтэ'п:п] 1. п ранги нилобй, ранги обтира; 2. а онсуибахрй, онсуидарёй. ultrasonic ['Altrasonik] а тезтар аз суръати садо, фаросавтй, фароовой. ulatrasound ['xltrasaund] п мавчи фаросавтй, ки дар дармон ва чаррохй ба кор меравад, фарооводармонй, фароовонамой. ultraviolet [.xltra'vaiaht] а ултрабунавш, фа- робунавш. umber ['лтЬэ] 1. п ранги кахваи моил ба зард; 2. а кахвагй, кахваранг, чигариранг. umbilicus [Am'bihkos] и (pl umbilci) ноф, но- фа. umbrage I ['xmbndg] п озор, ранчиш, озурдахотирй, озурдагй, дилхурй, хафагй, алам; give umbrage ранчондан, озурда/ хафа кардан; take umbrage ранчидан, озурда/ хафа шудан umbrage II ['дтЬпбз] п шоир. соя, соягох, чои соя, парда. umbrageous [xm'breidjas] а 1) соядор, со- яафкан, пурсоя, серсоя, соянок; 2) ранчишовар. umbrella [лт'Ьге1а] п чатр (борон), соябон. umbrella-stand [Am'brelastasnd] п поя барои мондани чатр.
-873- unayailing umbrella-tree [лт'ЬгеЫп:] n гиёх. магнолия. umiak ['u:misek] n умиак, кайики эскимосй аз пуст. umlaut ['umlaut] п заб. умлаут, бадалшавии садонокхо, бадалшавии ду харфи садонок: дар ашлисй: бадалшавии mouse ба mise, foot ба feet. umpire ['.impaio] 1. в 1) хакам, миёнчй; 2) варз. сархакам, сардовар, довари мусобикаи варзишй: (referee - довари футбол)-, 2. v доварй кардан, довар будан. umpteen [,Amp'ti:n] а гуфт. бешумор, хазорумин, чапдумин. un- [лп] pref 1) ба сифати феъли ва зарфхо маънои инкор, баръаксро медихад: unarmed беярок: unhappily бадбахт она, unmerciful берахм; 2) бо фсълхо маънои амали баръаксро ифооа мекунад. bend хам кардан; unbend рост кардан; close пошидан; unclose кушодан ва г. 3) ба исмуо маънои инкор, баръаксро медиуао. unhappiness бадбахтй; unemployment бскорй, unsuccess нокомй. unabashed [,Ana'baeJt] а дар хичолат на- монда, изо накашида, нахаросида, натарсида. unable [,дп'е1Ь1] а очиз, нотавон, бечора, чокодир, беистеъдод, бекрбилият; be unable to do sth кобил/ мадори ичро кардани кореро надоштан, кодир набудан: Не is unable to go. Мадори pox рафтан надо- рад. unabriged [An'ebraid3d] 1. n фархангй ко- мил, вожаномаи чомеъ; 2. а хулосанашуда, комил. unacceptable [,Anok'septobl] а 1) помакбул, гайримакбул: unacceptable terms шартхои номакбул; 2) номатлуб, нохохам, нофорам, нописанд. unaccompanied [,Ana'kxmponid] а 1) бехамрох, танхо, бидуни хамрох, хамрохй нокарда; 2) мус. бехамохангй, бемусикй. unaccountable [,\na'kauntabl] а 1) гайри кобили тавзех, гавзехнопазир, шархнопазпр, эзохнашаванда, номавхум; 2) ачиб. ачоиб, асроромез. unaccoustomed [,Ana'kAStomd] а гайри- одатй, одатнашуда, ноошчо, нав, бегона, ачиб, гайриодй. unachievable ['Ana'tfi:vobl] а дастнорас, им- коннопазир. unacknowledged [(Anak'nalid^d] а 1) эъти- рофнашуда; 2) бечавобмонда (мактуб ва г.). unacquainted [,Ana'kwemtid] а номаълум, ношинос (ба чизе), ноошно, бегона. unadvised [.Ano'dvaizd] а 1) бидуни машва- раг; 2) насанчида, номаъкул, бефикрона; 3) шигобомез, бемукаддима. unadvisedly [,Anod'vaiztdh] adv бидуни машварат, бефикрона. unaffected [,Ana'fektid] а 1) дигар! ун- нашуда, бетагйир, нодигарсон, тагйирнаёфта; 2) содик, ростгуй, софдил, содадил, бепарво, беэътино, канорагир. unaided [,An'etdid] а бекумак, аз кумак махрумшуда. unalloyed [,Atia'loid] а бегаж, тоза, махлут- нашуда. unalterable [лп’э:11эгэЫ] а тагйирнопазир, дигаргуннашаванда, устувор, пойдор, махкам, матин. unamauJable [,лп'этжпбаЬ1] а ислохнашав- анда, тагйирнопазир. un-Ameiican [,лпэ'тепкэп] а 1) гайри- америкой, но вобаста ба Америка; 2) зиддиамерикой: un-Americam activities фаъолиятхои зиддиамерикой. unanimity [Juma'nimiti] п хамрахй, якдили, хамовозй, ичмоъ. unanimous [ju:'neentmas] а бо як овоз, якди- лона, якдилу якзабон, хамакида. ичмоан. unanounced [An'anaunsad] а эълонношуда. unanswered [xn'amsod] а бечавоб монда, бегосух (нома, илтимос ва г.). unanticipated [an'amtisipeitad] а ногахон, г.нтизорнабуда. unappeasable [,Ano'pi:zoblj а 1) оштинопа- зир; 2) таскпннаёбанда, тасаллинопазир. сар- каш, раманда. unapproachable [,лпэ'ргои1[эЫ] а 1) канора- гир, дерчУш; 2) бадбархурд, хушк; 3) беракиб, бехамто, бемонанд. unapt [xn'a’pt] а 1) номуносиб, ночур; 2) кундзехн, деромуз, камхуш. unarm [лп'а:т] v беярок кардан, бесилох кардан. unarmed [xn'a:md] а беаслиха, беярск, бео- лот, бесилох. unartful [An'a:tful] а бепардоз, сода, бекар- руфар, табий. unasked ['xn'a:skt] а даъватнашуда, нохонда, такозонашуда, дархостнашуда, но- хоста, поталабида. unassailable [,Ano'seilabl] а 1) юришнопазир, эмин, дастнорас, фатхнопазир, гайри кобили хамла; 2) гайри кобили инкор, раднопазир, пнкэрнопазир. unassuming [,<ino’sju:mirj] а хоксор, фурутан, камталаб, бенозунуз, номагрур, бетакаллуф. unauthorized [An'o:0sraizd] а беичозат, ичозатдоданашуда. unattainable [.лпэЧешэЫ] а дастнорас, кас- норас. unattended [,Ana'tendid] а 1) бехамрох, хамрохй накарда, танхо; 2) беназорат/ бенигохубин монда, мавриди бетаваччУхй ё беэътиной, бспарастор. unavailing [,Ana'vctlii]] а бехуда, бефоида, бадарднохур, беманфиат, бенафъ, бехосил,
-874- unavoidable__________________________ бенасл, бенатича. unavoidable [,Ana'voidabl] а 1) хазарно- карданй, дуринокарданй; 2) маису хношу дани. unaware [,Ano'wea] а ноогох, беиттило, бе- хабар, гофил, бехабар аз хама чиз. umawares [.xna'weaz] adv нохудогохона, бетаваччух, беиттило, ногахон, тасодуфан, дар гафлат, нохост. unbaked [An'beikt] а гуфт. паррончакно- шуда; хом, норасида. unbalanced [An'badonst] а 1) нобаробар, нохамсанг; 2) дорой камбуд, дорой иомутаво зун. unbar [,лп'Ьа:] v рохкушой кардан, садди рохро бартараф кардан, кулфро кушодан. unbearable [дп'ЬеэгаЫ] а тахаммулнопазир, гайри кобили тахаммул, токатфарсо, тобнаёварданй. unbecoming [,дпЬ1'клтн)] а 1) нозебанда, номуносиб, ношоиста, кабех (дар бораи либос ва г.); 2) аз одоб берун, беодобона (рафтор), дур аз шаън. unbeknown [,Anbi'noun] а нодониста, ноогох, бидуни иттило, бе рухсатй касе. касе- ро пешакй ноогохонида (хабардор накарда). unblieff f,Anbi'li:f] п нобоварй, беэътикодй, беэътимодй. бепмонй. unbelievable [,Anbi'li:vab1] а боварно- карданй, гайри кобили боварй. unbelieving ['Anbi'liivii)] а шакдор, беитминон, шаккок, нобовар, беимон, бедип, бемазхаб. unbend [xn'bcnd] v (unbent) 1) рост кардан (чизи хамида ё качро); 2) сует/ заиф/ очиз/ кар- дан (шиддатро); 3) истирохат додан/ кардан, осудавор кардан/ шудан, осудан. unbending [,An'bendnj] устувор, матин, бо- субот, собиткадам, катъй. unbent [xn'bent] past, ва p.p аз unbend. unbeseeming [,Anbi'si:mirj] а ношоиста, но- гувор, номувофик. unbiassed [xn'baiost] а бегараз. холис, бета раф, беназар. unbidden [,xn'bidn] а нохоста, нохонда, талабнашуда, дархостнашуда, даъватнашуда, ноталабида, номатлуб, нолозим. unbleached [дп'Ыгф] а сафеднакарда, са- феднашуда. unblemished [An'blemij't] а бенуксон, беил- лат, хеле кадим, хеле кухна, беайб. unblessed [xn'blost] а 1) баракатдоданашу- да, бебаракат; 2) бадбахт, бенаво, бечора. unblushing [лп'Ь1л]’н)] а сурхнашуда (аз шарм), бешарм, беру, густох. unborn [дп'Ьо:п] а 1) таваллуднашуда, но- зода, хануз дар шиками модар; 2) оянда. unbosom [An'buzom] v дарди дил кардан, розй дилро дар миён гузоштан, дарди дилро холй кардан; unbosom oneself to sb асрори даруни худро ба касе гуфтан, дарди дил кардан, фош кардан unbound [An'baund] past ва p.p аз unbind. unbounded [An'baund] d] а бемарз, бехаддухисор, беканор, бекарон, номахдуд, бехад, беинтихо, беандоза, бепоёно, беохир. unbreakable [,An'breikabl] а нашикананда, намешикаитагй; мач: шикастнопазир, пойдор. unbridled [xn’braidld] а 1) белачом, бедахона (асп ва г.); 2) худсар (асп); 3) бетакадлуф (сухан). unbroken [,An'braukon] а 1) ношикаста; 2) солим, комил, беайб; 3) ромнашуда, саркаш (асп ва е.); 4) яксар, беист, мудавом, мусалсал- вор. unbuckle [лп'Ьлк!] v боз кардан, рахо кар- дан (банд, камарбанд ва г.). unburden [xn'baidn] v 1) рахо кардан (аз зери бор), бореро аз душ бардоштан, сабукбор кардан; 2) мурод хосил кардан, дил холй кар- дан, дарди дил кардан, вичдони худро ором кардан. unbutton [,дп'ЬаЫ] v боз кардан, кушодан (тугма), боз шудан, кушода шудан (тугма). uncalled-for [xn'koddfo:] а 1) нолозим, гайризарурй; 2) номуносиб, бемаврид, бемавкеъ, бечо. uncanny [лп'кгеш] а 1) ачибу гариб, гайриоддй, фавкулода, фавкултабий; 2) асро- ромез, мармуз. uncap [,лп'кгер] v 1) кулохи худро аз cap бардоштан; 2) сарпуши чизеро бардоштан, кушодан. uncared-for [An'kcod'fo:] а беназорат, бепа- растор, ба холи худ партофташуда, бечигохубин (одам, бог ва г.). uncase [,An'keis] v 1) баровардан (аз гилоф, кути. зифофа ва г.); 2) кушодан. unceasing [An'sksirj] а пай дар пай, пайваста, бефосила, саросар; катънашаванда. uncertain [An'sa:tn] а 1) эхтимоли, гайрихатмй, номаълум, номуайян, номушаххас: The result is still uncertain. Натича хануз номаълум аст. 2) мубхам, ноошкор, 3) гайри кобили итминон, эътимоднадошта, ду- дила, шакдор (of/ about - оиди): I’m uncertain of success Ман ба комёбй боварй надорам. 4) нопойдор, подархаво, бесубот, нопобарчо, номутмаин. uncertainty [An'sa.tnti] п (pl uncertainties) номаълумй, дудилагй, ноустуворй, тардид, шак, шубха, чизи номаълум: the uncertainties of life ноустувории хаёт. unchain [An'tjem] v 1) аз занчир рахо/ озод кардан; 2) озод кардан. unchanged [An'tjeindjd] а ивазнашуда, тагйирнаёфта. uncial ['Ansial] п 1) харфи калон (ки дар
- 875 - матнхои юнонй ва лотинии аз солзуои 300 то 900 мелодй ба кор мерафгп); 2) хат (бо х,арфи калон); 3) дастхат (бо ин о;арф навшшпашуда). unclasp [лп'к1а:зр] v 1) кушодан, боз кардан {гирех, ва г.); 2) вол кардан, рахо додан. uncle ['лг)К1] и 1) амак, таго, 2) жар. судхур: my uncle’s дукони судхур. Uncle Sam амер, гуфт лакаби шухиомези ИМА, миллати америкой; Uncle Tom амер. гуфт. сиёхпусти мутеъ, хиз- матгори сафедлустон unclean [xn'klimj а 1) нопок, касиф; 2) иф- лос, начас. unclose [xn'klouz] v 1) кушодан, боз кар- дан/ шудан; 2) ошкор кардан/ шудан, фош кардан/ шудан. uncoil [An'koil] v кушодан, дар овардан, вопечондан (оз уолати печидагй ё тобидаги), яла кардан, куш ода, дар омадан (мор, аз зуолати печимгй): The snake uncoiled itself. Mop худро аз холати печидагй кушод. uncoined [xn'koind] а 1) сикканашуда; 2) мац. хакикй. uncomely [лп'клтй] а безеб, баднамо, ба- дафт. uncomfortable [An'kAmfotobl] а норохат, ноосуда, беосоиш, номусоид: uncomfortable weather хавои номусоид. uncomfortably [An'kAmfatabli] adv норохат, ноосуда. uncommitted [,лпкэ'т1 tid] а 1) анчом на- шуда, вокеънаёфга (циноят ва г.); 2) муттахиднашуда, гайримуттахид, ухдадорна- шуда, нопобанд: uncommitted nations/ coun- tries кишвархои ба блокхо хамрохнашуда. uncommon [лп'котап] 1. а гайриодй, камёб, гайримаъмул, нодир, истисной; 2. adv оли, ачоиб, бисёр хуб. uncompromising [,лп'к ampramaiznj] а со зишнопазир, оштинопазир, бегузашт, матин, устувор, собиткадам, босубот, катъй, махкам. unconcern [,Ankon'sa:n] п 1) батаваччУхй, бетафовутй; 2) бедилбастагй. unconcerned [,Ankon'sa:nd] а 1) бетаваччух, бетафовут; 2) беалока, нодилбаста; 3) номар- бут, новобаста. unconditional [.Anksn'dijansl] а катъй, мутлак, гайришартй, бидуни кайду шарт, бсчунучаро, бешарт. unconditioned [,Ankon'diJcnod] а ниг. uncon- ditional. unconnected [.xnksn'nektid] а 1) чудо, васл- нашуда, нохамбанд, нохамбаста; 2) помарбут, алоканалошта, 3) хешутаборча- дошта. unconquerable [лп'коркэгэЫ] а забтно- пазир, фатхнопазир, шикастнопазир, маглубнаша ванда. unconscionable [лп'кэп[апэЬ1| а 1) бешарм, __________________________________undecipherable бевнчдон; 2) бобевичдонй берахмона; 3) ша- дид, ифротомез. unconscious [An'konjas] а. 1) ноогох, беиттило, бехабар, аз худ бехуд (of sth - аз чизе)- Не seemed unconscious of danger. Ба на- зар чунин мерасид, ки у аз хатар бехабар аст. 2) гофил, аз хуш рафта, бехуш, бидуни худогохй, орй аз хуш: The driver was uncons- cious after the accident. Ронанда пас аз садама аз хуш рафта буд. 3) нсхудогох unconsciously [An'konjosli] adv бехуш, беха- бар, мадхутп, беихтиёрона. unconstitutional [An'konstitjujnal] а гайри- консгитусионй, мухолифи конуни асосй. unconstrained [,Ankan'streind] а худихтиёрй, бидуни мачбурсозй. uncontrollable [,лпкэп'1гэи1аЫ] а 1) назорат- нопазир; 2) боздоштнашаванда, беихтиёр; 3) гуфт. раднопазир. uncontrolled [.Ankan’trsuld] а беназорат, гайри кобили назорат, гайри кобили идоракунй. uncouple 'дп'клр!] v 1) боз кардан, рахо кар- дан (сагзуое ки бо уам дуто-дуто баста шуОа- апд); 2) чудо кардан, ток кардан (хар чизи цуфтро); 3) аз хам чудо шудан, ток шудан, аз хам боз шудан. uncouth [лп'ки:0] а 1) бадкавора, зишт, нохинчор, номутаносиб, бесудукай, бесиёк, бадтаркиб, бадзот (дар бораи одам); 2) бофарханг, бемаърифат, бскамол, беодоб. uncover Глп'клуэ] » 1) ошкор кардан, кашф кардан; 2) пардабардорй кардан, намудор кардан; 3) рупуш ё пушиши чизеро бардоштан, сарпушро бардоштан; 4) урён кардан, никоб аз руй бардоштан. unction ['Atjkfn] п 1) равганмолй (табобат ё маросими мазхаби); 2) равган (молиданй), маркам; 3) дардкаш, дармонбахш, 4) тазохир, вонамудсозй, риё. unctuous i'xrjktjuos] а 1) чарб, равганй; 2) нарм ва борвар (хок), 3) оромбахш, дардкаш. undairped [xn'dempt] а 1) хиснашуда, тар- нашуда; 2) маъюспашуда, дилсарднашуда. undated [An'deitid] а бетаърих. сабти таърих надошта. undaunted [xn'domtid] а нотарс, бехарос, бепарво, бебок, бочуръат, далер. undeceive [.xndr’siiv] v аз иштибох ё гумрохй баровардан, аз фиреб рахонидан/ огохонидан. undecided [.xndi'saidid] а I) дудила: I am still undecided about who to vote for. Ман хануз дар бораи ба тарафдории кй овоз додан дудила хастам. 2) таъиннашуда, гайрикагьй, но- маълум, номуайян, номушаххас: The outcome of the match is still undecided. Натичаи вохурй хануз номаълум аст. undecipherable [.And/saiforabi] а 1) нохоно (хат); 21 гайри кобили кушоиш (рамз).
- 876 - undeniable________ _____ undeniable [,Andi'naiobl] а радиолазир, ин- корнопазир, гайри кобили инкор, мусаллам: undeniable guilt гунохи раднопазир; undeniable facts санадхои инкорнопазир. under [’xnda] 1. prep 1) зери, тахти, дар зери, аз зери: under rhe table дар зери миз; under arrest дар хабе; under the name бо номи. under great pressure тахти фишори сахт; 2) муовин, чойнишин: the undersecretary of commerce муовини вазири тичорат; 3) дар асосй, мувофики, тибк,и: under the present agreement дар асосй шартномаи мавчуда; under the new law мувофики конунй нав; 4) тахти рохбарии, дар давраи хукумати, дар замони, дар ахди: under capitalism дар давраи капитализм; This team plays well under their new captain. Гурух тахти рохбарии капитани навашон хуб бозй мекунад. 5) зерин, пэинй; 6) тахти/ зери кишт: a hectar under wheat як гектар замин :ери киштй галла; 7) зери наза- ри, тахти таълими: be under rapair дар таъмир будан; speak under one’s breath пичиррос зада ran задан; under one’s own vine and fig-tree мац дар хонаи худ, дар вазъи бехатар; under Peter I дар давраи Петри I; uner the sun дар замин, дар ин олам; 2. а 1) поёнй; 2) тобеъ; 3. adv 1) поёнтар, поинтар, камтар, паст- тар: under 100 deg-ees поёнтар аз 100 дарача, The boy is under five. Бача камтар аз панч сол дорад. 2) дар вазъи тобеъ. пойбанди. under- ['Anda] pref 1) ба калима маънои оар зери, дар тахрпи чизе медихад underwater зери об, дар зери об, underground зери замин; 2) кам, андак: underdeveloped андак рушдёфта; underact ['xndorxkt] г теа. хуб накш бозй пакарцан. underbade [.xndc'beid] past аз. underbid. underbid [,Anda'bid] v (underbade, underbid; underbidden, underbid) киммаги камтар/ паст- таре пешниход кардан (дар музояда ва г.), нарлро паст кардан. underbidden [.xnda'bidn]/>.р. аз underbid. underbred [,Ando bred] a 1) ноасил (асп ва a.); 2) беодоб, бетартиб, тарсиятнашуда. underbrush ['лпаэЬгдГ| п зергиёх (дар •(ангал ва бешс - дарахтчауо ва гиёххо, ки зери дарахт меруянд). undercarrige ['лпйгукаепёз] п хав. зеровезхо, чарххои фуруд. undercurrent ['лг.бзДАгепС] п 1) чараёни зе- рин/ зериобй, чараёни умкй; 2) хиссиёт/ акидаи пушида. undercut 1. п ['Andokxt] 1) бурриши зерин. зербуриш; 2) гушти лахми гов; 3) еарз зарба аз поён ба тарафи боло; 2. v [.Ando'kxt] (undercut ) 1) аз зер буридан; 2) аз зери поп хариф кашидан (mj>6 дар футбол); 3) бо нархи камтар аз дигаре фурухтан. нарххоро задан, арзонтар фурУхтан; 4) бо музди камтар кор кардан. underdeveloped ['апс1э,divol opt] а 1) пеш- рафтнокарца, кампешрафт, тавсианаёфта; 2) рушднокарда, камру шд. underdid [,xndu'did] past аз underdo. underdo [,xndo'du:] v (underdid; underdone) 1) кореро аз хадди ниёз камтар анчом додан; 2) дуруст напухтан, нимпухт кардан: The meat is underdone. Гушт хануз нагз пухта нашудааст. underdog ['tndadog] п 1) саги бозанда (дар мусобицаи сагцанг); 2) мац. зеридаст, мазлум, ситамдида. underdone [.Ando'dxn] а нимхом, нимпаз, нимбирён. кампухта, нопухт (хусусан гушт). underestimate 1. п ['xndor'estimit] камбахо- дихй, камахамиятк, кадрношиноей; 2. v ['Andor.estimeit] кам бахо додан, кам ахамият додан, камахамият пиндоштан, кам- тар аз он чй аст донистан. under-foot [,Ando'fut] adv зери по, зери лагад. undergarment ['Anda, gamant] п зерпуш, либоси зер, либоси таг, зерчома. undergo [.Anda'gau] v (underwent; undergone) дидан (сахтй, тацриба ва г.), гирифтор шудан, мубт ало шудан, дучор шудан; undergo a change дучори дигаргунй шудан. undergone [,Anda'gon] р. р. аз undergo. undergraduate [,Anda'graedjuit] п донишчуи донишгох, донишчуи барномаи бакалавр. underground, the 1. п ['Andagraund] метро, рохи охани зеризаминй: They went by under- ground. Онхо бо метро рафтанд. 2. a [’Andagraund] зеризаминй’ мац. махфй: an underground nuclear test санчиши ядроии зеризамини; 3. adv |,xnda'graund] дар зери замин; мац. махфй: Miners work underground. Накбканон дар зери замин кор мекунанд. undergrowth ['xndagrauS] п буттахо ва да- рахтони хурд. underhand [,xnda'haend] a, adv махфй, пинхонй, пушида, паси парда. underlain [, Anda'lem] p.p аз underlie. underlay [, Ando'lei]pa.sZ аз undrlie. underlie [.xndo'lai] v (underlay; underlain) 1) зери чизе карор гирифтан/ карор додан, дароз кашидан. хобидан: 2) мабнои чизе будан, асос будан/ шудан, поя будан. undeiline [,лпбэ'1аш] v 1) кайд кардан, таъкид кардан, мавриди таъкид карор додан; 2) дар зери чизе хат кашидан. undermine [,Anda'mam] v 1) накб задан, аз зер кандан, аз таги чизе кофтан, пояи чизеро сует кардан; 2) мац. хароб кардан (саломатй, иктисодиёт), пояи чизеро сует кардан, аз таги
-877- undertaking пои касе чох кандан; 3) осеб расондан, садама задан. underling ['Andolairj] п гуфт. таук;- зери- даст, корманди хурд. underlying [.Anda'lairj] а 1) асосй; 2) дар по- ён дойгирифта. undermentioned ['xnda'menj'and] а дар зер зикрёфта, дар поён кайд гардида. undermost ['Andamoustl al) поёнтарин; 2) аз хама поёнй underneath [,лпйэ'ш:А] 1. а зер, попн, тах: Paint underneath of the table. Зери мизро ранг кунед. 2. adv дар поён, аз поён, дар зер. бахши поин: There is an opening underneath. Дар по- ён сурохие аст. 3. prep дар зери, аз зери: plants underneath the snow растанпхои дар зери барф. underpaid [.Anda'peid] past ва р. р. аз under- pay. underpass ['xndapa:s] п амер, рохрави зеризаминй. underpay [.Anda’pei] v (underpaid) 1) кам музд додан, музди (аз хм зиёд) паст додан; 1) кам пардохт кардан, камтар аз нархи мол пул додан. underpopulated [4ndo'papju:leitid] а камахотй. underproduce [.Andopra'djus] v камтар аз зарфият/ иктидор тавлид/ истехсол кардан, нокифоя/ гайрикифоя истехсол кардан, кам баровардан. underproduction [,лпбзргэ'бАк]п| п камтар аз зарурат тавлидкунй/ исгехсолкунй, ноки- фоя/ гайрикифоя истехсолкунй, камбарорй. underrate [.Anda'reit] v кам rap аз арзиш бахо додан, кам ахамият додан, дуруст ба эътибор нагирифтан. under-secretary [.Anda'sekratan] п 1) ёрдам- чии вазир; 2) амер, муовин, чонишини вазир; Unders Secretary of State муовини вазири корхои хоричй (дар Америка ва Британияи Кадир). undershirt ['Andafa:t] п куртаи таг. undersign [.Anda'sam] v имзо кардан, имзои худро гузоштан (дар поён). undersigned [.Ando'saind] а имзошуда, имзокунанда, имзогузошта, ба имзо расида (дар поён). undersized [.xnda'saizd] а 1) хурдтар аз андозаи маъмул, кадпаст, пастак, пакана; 2) ба андозаи кучак (либос, пойафзол ва г.). understand [.xnda'sttend] v (understood; un- derstood) 1) фахмидан, дарк кардан, дарёфтан, сарфахм рафтан: to understand the question саволро фахмидан; 2) ошно будан, магзи чи- зеро донистан, иттилоъ дошган, сарришга доштан; 3) пиндоштан, фарз кардан, дар на- зар доштан: What do you understand by this? Бо ин шумо чиро дар назар доред? 4) натича гирифтан, бардошт доштан: No one could un- derstand that from my words. Аз суханони ман касе чунин бардошт накард. 5) шарт бастан, карсрдод бастан. understandable [.Anda'staendabl] а фахми- данй, кобили дарк, дарёфтанй. un derstanding [.Anda'staendirj] 1. pres. р. аз understand; 2. п 1) фахмиш, фахм, дарк, шинохт: Не has a good understanding of the problem. Оиди ин мушкитот фахмиши хуб дорад. 2) идрок, акд, хирад, дарёфт: Не is a person of great under- standing. Вай шахсе аст, ки хиради бузург до- рад. 3) тафохум, тавофик, мувофикат: They have come to an understanding Онхо ба мувофикат расиданд. 3. а бофахм, бохуш, боидрок, кобили фахм: an understanding look нигохи бофахм. understate [.xnda’steit] v ночиз/ хурд нишон додан, кучактар ё хурдтар аз вокеият нишон додан, камахамият шумурдан. understatement [.Ando'steitmant] п камарзиш- шуморй, камахамиятнишодихй. understrapper [.Anda'straepa] п шахси тобеъ (ба каси дигар). understood [.xndo'stud] past ва р. р. аз under- stand. understudy ['xnda.stAdi] 1. п (pl understudies) mea. хунарпешаи эхтиётй (барои нации бозиоан), бозичгари бадалй; 2. v ба унвони хунарпешаи эхтиётй ё бадалй бозй кардан. undertake [.anda'teik] v (undertook; underta- ken) 1) шуруъ кардан, икдом кардан, огоз кар- дан: Не undertook a journey on horseback. Вай сафарашро савора шуруъ кард. 2) ухдадор шудан, ба ухда гирифтан, ба гардан гирифтан, пазируфтан, кабул кардан, паймон бастан: Не always undertakes mere than he can accomplish. Вай хамеша нисбати он чи ки метавонад кард, зиёдтар ухдадор мешавад. undertaken l.anda'leikan] p.p. аз undertake. undertaker [.xnda’teika] n 1) сохибкор, баухдагиранда, пазиранда, пазиро, корпазир; 2) ['Andateikoj гуфт. маъмури кафан ва дафн, хоксупор, 3) гобутсоз. undertaking [.anda'leikin] pres. р. аз undei- take: Undertaking the new task, he realised that he could not do it alone. Ба кори нав огоз карда фахми i, ки онро танхо анчом дода наметаво- над. l.n 1) ташаббус, майл, икдом: It was a dan- gerous underraking. Ин ташаббуси хатарнок буд. 2) ухдадорй, тасмин, кавл ва кавор: Не gave an undertaking to pay the debt. Ухдадор шуд, ки карзашро медихад. 3) ['Anda.teikirj] гуфт. идораи кафан ва дафн, хирфап кафан ва дафн; 4) касбй тобутсозй.
under-tenanr under-tenant ['лпбэ,tenant] n ицорагири фаръй. undertone ['^ndatoun] n 1) фурунавохт, нимпарда (мусик,. кутиутарин масофа байни ду садо/ овоз); 2) тобиши чюю, тахрат, навъи ранг; 3) мач. СОЯ, хола; 4) фахво, лахн, тахсадо; 5) маънои пинхонй, маънии зерин (ботинй, нихонй). undertook [,Anda'tuh ] past аз undertake. undervalue [4ndo'vaelju:j v 1) камтар киматгузорй кардан, кам бахо/ арзиш додан (аз арзиши вокрии чизе), дасти кам гирифтан. to undervalue rhe share prices ба нархи сахмхо арзиши паспар додан. 2) кам ахамият додан. Learning a foreign language is generally under valued in this country. Ба омузиши забони хоричй дар ин кишвар умуман кам ахамият дода мешавад. underwear ['xndawea] п либоси таг, зерпуш, зерчома, зершалворй, зерпироханй. underwent [,xnda'went] past аз undergo. underwood ['Andawu:d] n чангалча, бешаи хурд. underworld ['xndawadd] n 1) ча ханнам, дузах; 2) тоифаи чинояткорон, мухити чиноятко-рони касби; 3) мау. партовхои чамъият. underwrite ['Anda.rait] v (underwrote, under- written) 1) зери чизе навиштан, зернавис кардан, зернависй кардан; 2) (молил) бо нархи карордод харид кардан. The Bank of London underwrote the shares. Банки Лондон сахмхоро нархи карордод харид. 3) сугурта кардан, бима кардан, тазмин кардан, замонат додан, ба зимма гирифтан/ кабул кардан. underwriter [,Anda'raita] п 1) шахси имзо- карда; 2) намояндаи ширкати бима/ сугурта, бимагар, сугуртакунапда; 3) сармоягузор. underwritten [,Anda'ntn] р р. аз underwrite. underwrote [,Ando'rout] past аз underwrite. undeservedly [,Andi'za:vidhj adv нохакона, ноинсофона. undesignedly [.Andi'zaimdli] adv нохост. undesirable [.Andi'zaiarabl] а номатлуб, но- хоста, нохушоянд, номаргуб. undeterminded [,Andi'to:mmd] а 1) ному- айян, номуайяншуда; 2) бечуръат, дудила. undeveloped [xndi'divelopd] а рушднаёфта, тараккинакарда. undid [An'did] past аз undo. undies ['Andiz] n pl (кутох; аз underclothes) зерпуш, либоси таги занона ё кудакона. undisguised [,Andis'gaizd] а кушод, пушиданашуда, беникоб. undisposed [,Andis'pouzd] а 1) беалока, бе- гароиш, ногаро; 2) нохуш. undisputed [Andi'spjutid] а бебахс, бешак. undistinguishable ['Andis'tii)gwifabl] а ноаён, диданашаванда, норавшан. -878- undistinquished [,Andis'tirjgwift] а ноаён, номашхур. undisturbedly [,Andis'ts:bidli] adv норохатнашуда, берохатнашуда. undo [xn'du:] v (undid; undone) 1) ботил кардан, ба холати аввала баргардондан; 2) боз кардан, кушодан, вочидап \бофта ва г.): She undid the parcel. Вай бастаро кушод. 3) хароб кардан, нест кардан, нобуд кардан, аз дастй сокит кардан1 The fire undid the work of 6 months. Оташ мехнати шашмохаро нобуд кард. 4) бадбахт кардан, ба рохи бад андохтан, сиёх кардан. undone [дп'блп] р. р. аз undo. undoubted [An'dautid] а бешак, бешубха, бе- гумой, бетардид, бечуну чаро, мусаллам. undoubtedly [An'dautidh] adv бидуни шак, бидуни тардид, мусаллам, бешак, бешубха. undreamed-of, undreamt-of [An'dremtov] а гайри кобили тасвир, дар хоб хам диданашуда, бемисл, беназир. undress [xn'dres] v либос кашидан, чома аз тан берун кардан, либос даровардан, рахт кандан, лахт кардан ё шудан. undressed [An'drest] а 1) папушида, урен; 2) коркарднашуда (пуст); 3) нобаста (захм). undue [,An'dju:] а 1) номуносиб, бечо; 2) бе- андоза, бехад, аз хад/ аз андоза берун, аз хад зиёд. undulate jAndjudeit] 1. а мавчй, мавчшакл, мачмонанд; 2. v 1) мавч задан, мавчдор будин ё шудан; 2) мавчвор харакат кардан, харакати мавчй доштан. undulation [,Andju:'leifn] п 1) мавчзанй; 2) харакати мавчи, чунбиши мавчй. харакати мормонанд; 3) мавчдией, мавчшаклй. unduly [An'dju:li] adv 1) бечо, бедалел, ба таври номуносиб; 2) беш аз хад, ба таври аф- розомез. undying [лп'бапр] а хамешагй, абадй, фанонопазир, пойдор, гайрифонй, човидонй, бобако. unearned [xn'o:nd] а каебнашуца, аз тарики кор ба даст наомада, бодовард. unearth [лп'а:0] v 1) баровардан, ёфтан, ош- кор кардан, ифшо кардан, чустучу карда ёф- тан, кофта пайдо кардан (аз зери замин) 2) ош- кор кардан: to unearth a plot сукасдро ошкор кардан. unearthly [лп'э:011] adv 1) гайризаминй, фавкуттабий, новобаста ба корхои заминй; 2) ачиб, ачоиб, асроромез. uneasiness [An'i:zims] п носозй, нобокй, нокулайй, нооромй, нотинчй. uneasy [An'i:zi] a (uneasier; uneasiest) 1) пуризтироб, ташвишангез: There was an uneasy silence. Оромии пуризтироб фаро расид. 2) , норохат, парешонхол, ноором, беором: Не
-879- passed”an uneasy night. Вай шаби ноором гу- заронд. unemployed [,Amm'ploid] 1. и 1) бекор (шахе); 2) (бо: the) (хамчун шакли чамъ исти- фода мешавад) the unemployed бекорон; 2. а 1) бекора, бемасраф. unemployment [,Anim'ploimant] п бекорй, бешуглй; шумораи бекорй. unendurable ['Anm'djuarabl] а токатфарсо, гокаггудоз, тахаммулнопазир. unequal [An'i:kwalJ а нобаробар, номусовй, номураттаб, нояксон. unequalled [An'kkwald] а бехамто, беракиб, олй, бемисл, бехтарин, олитарин, беназир, комилтарин. unequivocal [,Am'kwivakal] а рлвшан, capex, гайримубхам: to count for unequivocal support ба дастгирии муайян умед бастан. unerring ['дп'э:П1)] а 1) дуруст, беиштибох, белагзиш, бехато; 2) содик, вафоцор. unessential [,Am'senj’al] а гайриасосй, нобунёдин, гайриаелй, чузъй, фаръй. uneven [An'i:vn] а 1) нохамвор, нософ: ап uneven surface сатхй нохамвор, 2) риёз. ток: uneven numbers шуморахои гок. unexampled ['Anig'za:mpld] а бемисл, бесобика, бемонанд, бехамто, беназир. uuexpectional [.Aniks'pekjnal] а 1) оди, гайриистисной; 2) бидуни истисно. unexpected [.xniks'pektid] а гайримунтазир, гайричашмдошг, пешбининашуда, ногох, ногахон, нохосг. unexperienced ['Aniks'pisrianstJ а бетач- риба, чоозмудакор. unexplodcd [,Aniks'ploudid] а натаркида (бомба ва г.) unexplored [,Aniks'plo:d] а 1) тахкикнашуда; 2) геол, омухтанашуда. unfading [,An'feidiq] а иажмурданаша- вапда, бехазон. unfailing [xn'feibr]] а устувор, бедарег, пойдор, адонашаванда, боэътимод, муътабар. unfair [,xn'fca] а беинсоф, номусоид, ному- носиб. unfaithful fxn'feiSful] а 1) иаймоншикан, ахдшикан, бевафо, бадкавл; 2) хоин, хиёнат- кор (шик, ва в.). unfathomable [лпТгебэтэЫ] а 1) ченнаша- ванда, бетаг, беохир; 2) тафсирнопазир, даркнашаванда. unfasten [,An'fa;sn] а боз кардан, рахо кар- дан, озод кардан, сует кардан. unfavourable амер, unfavorable [лп'ГептаЫ] а номусоид, мухолиф, нобоб, бад; зишт, бадкиёфа: unfavourable wind боди мухолиф; unfavourable weather хавой номусоид. unfeeling [xn'fidiq] а 1) бехис, бехуш, мадхуш; 2) сангдил, беэхеосот, золим. ungrounded unfeigned [AiTfeind] а самимона, лакики, табий, содик, ростгуй, софдил. unfinished [,An'finift] а нотамем, тамомна- шуда, бепоён. unfit [xn'fit] 1. а 1) нобоб, ночур, ношоиста, номуносиб, нолоик, 2) беморгуна, гайрисслим; 3) бадарднахур (ба коре); 2. v номуносиб кардан, нобоб карда, ночур кардан. unflagging [An'fiaegitj] а коста нашаванда, камнашаванда (шавку рагбат ва г.). unflinching [An'flntJiij] а пуриродэ, сахтиро- да, касе ки тардид ба худ рох намедихад. unfold [An'fauld] v 1) густурдан. пахн кардан (чизи токароаро), боз кардан, таги чизеро ку- шодан: to unfold the tablecloth дасторхонро кахн кардан; 2) ошкор кардан, фош кардан, хуваидс кардан, ошкор шудан: 3) боз кардан, рахо кардан, кушодан. unforeseen [,xnfo:'si:n] а тасодуфй, гайри- чашмдошт, ногахонй. unforgettable [,Anfa'gstsbl] а фаромушна- шаванда, фаромушнокарданй, азёднарафтанй. unforgivable [,Anfa'givabl] а авфнопазир, бахпп Iданашаванда. unfortunate [xn'fo'.tfm t] а 1) бадбахт, шурабахт, тирабахт, мояи таассуф, таассуфо- вар: an unfortunate person шахей бадбахт; 2) бемаврид: an unfortunate remark кайди бемав- рид, An unfortunate man would be drawned in a tea cup. Зарб. ~ Бсчораро car болои уштур мегазад. unfortunately [xn'fo tfnitli] adv бадбахтона, мутаассифона, бо камоли таассуф unfounded ['An'faundtdj а беасос, бепоя, бе- далел, базам ина, хушку холй, хавой. unfriendly [An'frendh] а ноуствор, номехрубон, гайри дустона, душманона, хусу- матомез, дурушт. unfrock [xn’frok] v аз макоми кашишй tea г.) барканор кардан, халъи унвони рухонй кар- дан. unfurl |лп'Гэ:1] v густурдан, афрохтан (байракро), пахн кардан (хар чизи тошударо). ungainly’ [An'geinli] а лаванд, дагал. бешоху- дум, кохушоянд, номутаносиб un-get-at-able [,Anget'aetablj а дурдаст, даст- норас. ungloved [xn'glAvd] а бедастпуш. ungovernable [An'gAvansbl] а 1) лагомно- лазир, раманда, саркаш, вахшй, якрав, пурзур, худсар; 2) гайри кобили идсракунй, идорана- шаванда. ungracious [xn'greijas] а беилтифот, бему- рувват, дурушт, беадаб. ungrateful [xn'greitfui] а носипос, курнамак, ношукр. ungrounded ['xn'graundid] а беасос, бедалел. ['An'ga:did] а 1) бенигахбон, бемухофиз,
unguent бепарастор, 2) бедиккат, беэхтиёт, бемулохиза, бепарво; насанчида. unguent ['xijgwont] п мархам, равгани мо диданй. unhand |An'heend] v 1) аз дасти хур рахо кардан; 2) дасти касеро нагирифтан. unhandy [лп'Ьгепсй] a (unhandier, unhan- diest) дур аз дастрас, дар дои номусоид, дастнорас. unhappy [xn'baepi] a (unhappier; unhappiest) 1) бадбахт, бадикбол, ноком, фалокатбор, номурод, шурбахт, бадикбол, бадахтар; 2) номуносиб, ночур. unhealthy [An'heWi] a (unhealthier, unheal- thiest) 1) нотоб, нохуш, касал, бемор, мариз; 2) бад барои саломатй, носолим, зиёнбахш; 3) рар. жар. хатарнок. unheard [An'ha:d] а ношунида, ба гуш на- расида, бемисл, бемонанд. unheard-of [An'ho:dov] а 1) ношинохта, гумном, гайри кобили кабул, напазируфтанй, боварнокарданй; 2) гушношунида, ношунида, ба гуш нарасида, бемисл, бемонанд. unhesitatingly [An'hasziteitirjh] adv бетардид, бокатъият, часурона, далерона. unhinge [An'hmd.y] v 1) аз ошик-маъшук ба- ровардан, бе ошик-маыиук кардан, ошик- маътнукдор кардан; 2) боз кардан, чудо кар- дан; 3) девона кардан. unholy [xn'houli] a (unholier, unholiest) 1) номука«дас, ахриманй; 2) куфромез, хабис, бадчинс, гунахкор; 3) гуфт. дахшатнок, мудхиш, бад. unhoused [xn'hauzd] а бехона. бехонамон- да, азхонаронда. unicorm Пи:шкз:тп] п миф. хаждахори як- шоха. unification [ju.mfi'keijn] п 1) муттахид- кунй; ягонагунй; 2) иттиход, ягонагй, вахдат, якпорчасозй, якпорчагй. uniform ['ju:mfo:ni] 1. п либоси якшакл, як- навохт, якдаст, форма: Не wears a school uni- form. Вай либоси мактаби мепушад. 2. а якшакл, яксон, якчур, якнавохт, як хел, мисли хам: ЛИ the bricks are uniform in size. Х,амаи хиштхо як хел андоза доранд. 3. v 1) якдаст кардан, якчур кардан, хамдис кардан; 2) яксон пушондан. uniformed ['ju:nifo:md] а яксонпушида, яксонрахтпуш. uniformity [,ju:ni'fo:miti] п яксонй, хамсонй, якшаклй. unify ['jumifai] v 1) муттахид/ якчоя кардан/ шудан, хампайванд кардан/ шудан, ягона кардан/ шудан; 2) хамдаст кардан/ шу- дан, якхела кардан/ шудан, ба як шакл даро- вардан, якнавохт кардан, яксон кардан, як- даст кардан, якчур кардан: a unified system of taxation for all низоми яксонй андозеупорй -880- барои хама. unilateral ['jumi'ketoralj а яктарафа, якчониба, яксуй, гайримутакобил. unimaginable [zAni'macdjrnabl] а тасаввур- нашаванда. unimaginative [,Ani'rnaed3instiv] а тасавву- ротнадошта. unimpaired [,Ajnm'peodJ а нарасида, офатна- 1ада, офатнарасида. unimpeachabe [,Anim'pi:tfabl] а бешак, тар- диднопазир, кобили эътимод. unimportant [,Anim'po:tont] а камахамият, беахамияг, ночиз. unimprovable [,xnim'pruvabl] а 1) ислохнашаванда; 2) бенукс, идеали. unintelligible [,Anin'tehd3ibl] а 1) нофахмо, номафхум, норавшан, гайри кобили дарк, даркнокарданй, даркнопазир; 1) нохоно (хат). union ['jumion] п 1) иттиходия, иттифок: members of the students’ union аъзоёни иттиходияи донишчуён; 2) хамбастагй, иттиход, ягонагй, вахдат; 3) васлат, заношуй; 4) созиш, созгорй, хамсозй; 5) тех. хамбанд, пайвастагй; 6) иттиходияи коргарон; 7) риёз. мачмуъ; the Union а) Шохигарии Муттахидаи БК; б) амер. ИМА; в) амер. Иёлоти Шимол (давраи цангрои дохилии Америка); the Union Jack парчами миллии Британияи Кабир. unionist ['jumianist] п I) аъзои иттифоки ка- саба; 2) таъ. амер, вафодор ба низоми федера- лии ИМ); анг. юнионист (мук,обили додани истикролият ба Ирлавндия). unique [ju:'ni:k] 1. п чизи беназир бсхамто, ягона; 2. а 1) бемонанд, беназир, якто, бесобика, бехамто, ягона, ачиб ва гариб: a unique achievement муваффакияти беназир; 2) гайриодй, фавкулода. нодир: a unique oppor- tunity фурсати фавкулода. unison ['jumison] п 1) мус. хамохангй, хамовозй, хамвазнй, хамнавой; 2) тавофики комил, хамандешй, хамраъйй. unit ['jumit] и 1) риёз. як, адади як, вохид: The number 34 consists of three tens and four units. Адади 34 аз се дахй ва чор вохид иборат аст. 2) вохид; a unit of time вохиди вакт; a unit of currency вохиди арз; 3) вохиди харбй, кисми харбй: an armoured unit кисми Харбин танкй; 4) бахш, кисмат: surgery unit of the hospital кисмати чаррохии беморхона. unite [ju:'nait] v муттахид шудан, муттахид кардан, яке кардан/ шудан, бо хам пайвастан, ягонидан: The common interests that unite our two countries. Манфиатхои умумй, ки ду киш- вари моро бо хам муттахид месозанд. united [jufnaitid] l.past ваp. p. аз unite: They united against the common enemy. Онхо бар
-881 - unmanned зидди душмани ягона муттахид шуданд. 2. а муттахид: the United Nations Organiza tion Созмони Милали Муттахид; the United Nations Charter Низомномаи Созмони Мила- ли Муттахид. United Arab Emirates, the [ju:'naitid 'ajrabe'miareitsj n Аморати Муттахидаи Араб. United Kingdom of Creat Britain and North- ern Ireland, the Iju/naiud'kiijdamav'greit'britnand ’no:6an'aiolond] n Шохигарии Муттахидаи Британияи Кабир ва Ирландияи Шимолй. United States of America, the |ju:'naitid 'steitsava'menka] n Иёлоти Муттахидаи Америка. unitedly [ju:'naitidli] adv якчоя, бо кушиши якчоя. unity ['ju:mti] n (pl unities) 1) ягонахй, яктой, пайвастагй, вахдат: unity of purpose ягонагии хадаф; 2) иттиход. хамбастагй. хампайвандй. якпорчагй, якдастй: economic unity хамбастагии иктисодй. universal [,ju:ni'va:sal] а 1) умумй, куллй, хамагони, чамъй, чомеъ: a universal agreement ахдномаи умумй; universal military service хизмати харбии хамагони; 2) чахонй, чахенраво, оламгир, чахонгир, дорой умуми- ят: universal decleration of human rights эъло- мияи чахонии хукуки башар; 3) хаматарафа, густурда, густурдаандеш, чахонандеш: a uni- versal mind дониши хаматарафа; 4) мутлак, амри мутлак. universally [,ju:ni'va:sah] adv 1) дар сатхй чахонй, ба таври густурда, чахонравовар, чахонгирона: to be universally recongized дар сатхй чахонй шинохта шудан; 2) дар хама чо, дар хар чо, дар хама холат, умуман, куллан. universe ['ju:nivo:s] п 1) олами вучуд, гетй, чахон; 2) кайхон, коинот, дахр; 3) мау. дунё, о лам. university [,ju:ni'va:siti] п (pl universities) 1) университет, донишгох, дорулфунун, мадрасаи олй: Tajik National University Донишгохи Миллии Точикистон; 2) донишгохй, вобаста ба омузиши олй: universi- ty education омузиши донишгохй, тахсилоти донишгохй, university dictionary фарханги донишгохй. unjust [An’djxsf] а гайриодилона, беадола- тона, беинсофона, ситамгарона. unkempt [An'keinpt] а 1) жолида, шонано- карда (лтр); 2) касиф, чиркин, номураттаб. unkind [дп'кашб] а номехрубон, бемехр, бемухаббат. unknowable [,дп'поиаЫ] а нодонистанй, гайри кобили дарк, нафахмиданй. unknown [лп'пэип] 1. п the unknown 1) ада ди номаълум; 2) шахси ношинос; 3) чиз ё ам- ри ношинохта; 2. а'1) номаълум, номушаххас, мачхул; 5) ношинос, ношинохта, гумном: the tomb of Unknown Soldier оромгохи Сарбози Гумном; 3) риёз. мачхул, ношинохта, номаълум: 3. adv пинхонй. umace [,xn'leis] v банд ё ресмонро кушодан (пойафзол). unlawful [,An'lo:ful] а 1) гайриконунй, хило- фи/ мухолифи,' зидди/ конун; 2) гайрихалкй, номашру, харом: unlawful money пули харом. unlearned [,дп'1э:т<1] а чохил, камсавод, ноомухта, бедониш. unleash [an'li'f] v 1) рахо кардан, аз банд озод кардан, расан ё бандеро боз кардан: to unleash a dog сагро аз банд кушодан; 2) cap кардан, огоз кардан: to unleash a war чангро cap кардан. unleavened [,An'levnd] а тоза, махлутнокарда. unless [an'les] cj 1) магар ин ки, магар; 2) чуз, чуз ин ки, ба чуз: I sleep with the window open unless it is really cold. Ман тирезаро кушода хоб меравам ба чуз агар хакикатан хунук бошад. unlettered [xn'letad] а 1) бесавод, бедониш; 2) бехарф. unlike [,An'laik] 1. а 1) нохаммонанд, номушобех, мутафовут, бешабохат: They аге so unlike that nobody would think they are sis- ters. Онхо чунон нохаммонанд хастанд, ки хеч кас хохарон будани онхоро гумон намекунад. 2) ночур, нобаробар, номусовй; 3) гайриодй, гайримаъмул; 3. prep, бархилофи, гайри, баръакс: Unlike yesterday, today is very warm. Бар хилофи дируз, имруз хаво хеле гарм аст. unlikely [xn'laikh] а аз эхтимол дур, аз хакикат дур, шубхаовар: Не is unlikely to come. Омаданаш аз эхтимол дур аст. unlimited [xn'limitid] а бехад, беандоза, номахдуд, бекарон, бемарз. unload [xn'laud] v 1) холй кардан, бор холй кардан; 2) халос шудан аз. unlock [xn'lok] v 1) боз кардан, кушодан (цулф), аз хам чудо кардан; 2) мау. розй дил кардан. unlooked-for [xn'luktfo:] а пешбининашу да, тайримунтазир, нохост, ногахонй, тасодуфан, гайричашмдошт. unlucky [лп'1лк1] a (unluckier; unlucklest) ти- рабахт, бадбахт, сиёхруз, бадахтар: Той were unlucky. Шумо бадбахт будаед. unmanageable [An'mamidgablJ а 1) идорана- шаванда; 2) мушкил, мураккаб (кудак, вазъият ва г.) unmanly [лп'тгепй] a (umuanlier, unmanliest) номардона, бономардй, ночавонмардона; 2) занвор, 5ансифат, занона. unmanned [лп'тгепМ] а бидуни сарнавишт.
-882- unmannerly unmannerly [лп'таепэк] 1. а густох, бад- рафтор, беодоб; 2. adv густохона, беадабона. unmarried [xn'maend] а безан, мучаррад, бешавхар. unmask [лп'тахк] v 1) никоб бардоштан аз; 2) хакикати чизеро ошкор кардан, нишон додан, пардабардорй кардан. unmatched ['xn'msetftj а ба худ хамто на- цошта, бемисл, беназир, бехамто. unmeaning [лп'тгшд] а бемаъно, бемаънй, беманзур, бемафхум. unment [лп'тепг] а тасодуфй. бекасд. бемаксад. unmeasured [An'mexed] а 1) ченнокарда; 2) ченнашаванда, беохир. unmerciful [An*mo:siful] а берахм. беамон. золим, ситамгар, дилсанг. unmindul [лп'татсИш] а 1) фаром^шхотир; 2) бедиккат, бетаваччУх, беэътино. unmistakable [,Anmi'steikobl] а холй аз иштибох, гайри кобили иштибох, гайри кобили тардид, бетардид, бехато, бечуну ча- ро. unmounted [An'mauntid] а 1) пиёда; 2) чан- баракнадошта (санги киматбахо'у, 3) бечорчуба (раем). unmoved [xn'muivd] а 1) дастнарасида; 2) матин, устувор, собиткадам. unnatural [лп'пагуага!] а 1) гайритабий, бар хилофи усули табиат, сохтагй, суяъй; 2) гайриодй. unnavigable [An'naevigabl] а гайри кобили кишгиронй (даре). unnecessary [An'nesasari] а нолозим, гайризарурй, нобоиста, нобоист, набоист, нодаркор, гайривечиб, беш аз кадри лозимй. зоид. unnerve [лп'пэ:у] v асабй кардан, худро бохтан, худдориро аз даст додан, асабй касе- ро хароб кардан. unnoticed [xn'noutisd] а нодида, ба назар нарасида, номаълум монда. unnumbered [лп'плтЬэб] а 1) ракамно- гузошта, шуморагу зориношуда, шумурдана- шуда; 2) бешумор, ношумурданй. unobstructed [.Anob'strxktid] al) бемамони- ат, озод; 2) махлутнашуда, ифлоснашуда. unoccupied [лг/okj apatd] а 1) холй, ишголнашуда, беодам: 2) гайримашгул, озод аз кор, дар фарогат, дорой вакти холй. unoffending [,Ana'fendirj] а 1) беозор, без- арар; 2) халим. unofficial [,Ano'fiJlJ al) гайрирасмй; биду- ни ичозат. unpack [лп'ргек] v кушодан, яла/ боз/ во кардан (цомадок ва ё х,ар чизи бастабандй шударо). unpaid [xn'peid] al) пардохтнашуда, дода- нашуда (маблаг, пул ва г.); 2) бепул, ройгон; 3) бе маош, бемузц. unparalleled [xn'pasroleld] а бемисл, бесобика, бемонанд, бехамто, беназир. unpardonable ['An'pa:dnabl] а нобахшиданй, бэ хшишнопазир. unpeople [,лп 'pi:pl] v аз мардум холй кардан. unpleasant [xn'pleznt] а ногувор, нохуш, но- форам, нодилпазир, бадкилк, бадсилика. unpleasantness [xn'plezntms] п ногуворй, ноцилпазирй, бадкилкй. unpopular [xn'popjula] а номахбуб, гайримашхур, гайримахбуб, номашхур, но- маълум, гайримардумй. unpractised [xn'prEektist] а 1) бетачриба, бесобика; 2) истифоданашуда, новарзида. unprecedented [xn'presidantid] а бесобика, бемислу монанд, чадид, беназир. unpredictable ['Anpn'diktabl] а гайри кобили пешгуй, гайри кобили истинод, пешгуинашаванда. unprejudiced [xn'predgadist] а бегараз, холи- сона, орй аз таассуби нажодй (ва г.), беосеб. unpretending [,Anpn'tendir|] а одй, хоксор, табий, беэътироз. unpretentious [.Anpri'tenjas] ниг. unpretending. unprincipled fxn'prinsapld] а бемаслак, бема- ром, беахлок, бешараф, бевичдон. unprintable [An'printabJ] а чопнокарданй, чопношуданй, гайри кобили чоп. unproductive [’Anpra'dAktiv] а каммахсул, бехосил, бесамара, бефоида, камхосил, камнатича, бебаракат. unprofessional [,,-,npra'fc[anl] а 1) гайри- касбй, гайрихирфай, нопешакор; 2) ношоиста; 3) каебнадошта. unprofitable [An'prafitabl] а бефоида, беман- фиат, бенафъ, бехуда, бесуд. unpromising [An'pramisiq] а нофорам, ногу- вор, нохуш, умедноназир. unprotided [,Anpra'vaidid] а бебизоат, таъминшуда, безамонат, тачхизнашуда. unpublished [An'pxbliJ't] а чопношуда, на- шрнаёфтан, нашрнашуда. unqualified [An'kwolifaid] а 1) бесалохият, ихтисос налошта, беихтисос: unqualified staff кормандони бесалохият; unqualified opinion акидаи бесалохият; 2) комил, бегуфтуту, бечу- ну чаро, котеъ: unqualified sucssess комёбии комил unquenchable [An'kwentj’abl] а хомушнашав- анда; бардавом, доимй. unquestionable [An'kwestfanabl] а гайри кобили эътироз, бекайду шарт, беистисно, бечуну чаро, бешубха, бетардид, мусаллам. unquiet ['xn'kwaiat] а ноосуда, норохат, но- осоишта. ноором, бекарор, ошубзада. unquotable ['xn'kwoutabl] а мац. кабех, зишт. unravel [An'rtevol] v 1) боз кардан, реш-реш
- 883 - unsophisticated кардан, аз хам чудо кардан (чизи бофта ё бо рам омехтаро); 2) гирехкашй кардан, халли мушкилиро ёфтан. unreadable [An'ri:dadl] а 1) нохоно (даст- хат ва а.); 2) гайри кобили хондан, нохонданй (китоб ва г.). unready ['xn'redi] а 1) нотайёр, ноомода, номухайё; 2) нохушёр, деромуз. unreal ['дп'пэ1] а гайрихакикй, гайривокей, хаёлй, гайриреалй, хом, иуч. unrealizable [,Anna'laizobl] а ичронаша- ванда, амалинашаванда, unreasonable [дп'гкгэпэЫ] а номаъкул, дур аз акли солим, нохисоб, нохак,, бедалел, бемаънй, беасос. unreel [дп'г1:й v кушодан, кушода шудан. unrelenting [,An'nlentirj] а беамон, сарсахг, пайгир. unreliable [,дпп'1а1эЬ1] а беэътимод, шубхаовар, ноустувор, шубханок. unremitting [,Ann'mitii)] а 1) сустнаша- ванда, доимй, якзайла; 2) суботкор, беамон, пайгир, исроркор, матин. unreserve [,Ann'za:v] п 1) самимият, озодфикрй; 2) бепархезй, нопархезгорй. unreserved [,Aiiri'za:vd] а 1) самими, сами- мона; 2) бепархсз, беэхтиёт. unresolved [,Ann'zolvd] а халношуда; мамнуъ. unrest [xn'rest] п (бо ф. шак. т. меояд) 1) ошуб, балво, нооромй: political unrest ошубхои сиёсй; 2) ошуфтагй. изтироб, бекарорй, бетобй. unrivalled [An'raivold] а беракиб, ба худ хамто надошта, беназир, бехтарин. unroll [xn'roul] v 1) боз кардан/ шудан, во- печидан, густурдан, густурда шудан; 2) ни- шон додан, намоёндан. unruffled [,Anru:fld] а ором, хунсард, даст- почанашуда. unruly [xn'rudi] a (unrulier, unruliest) 1) сар- каш, лачомнопазир, нофармон, беитоат: un- ruly horse аспи саркаш- 2) чанчолй, чаш ара; 3) мац. шайтон. тахс (бача). unsafe ['An'seif] а беэътимод, дилпурнаша- ванда, шубхаовар, хатарнок. unsaid ['An'seid] (..past ваp.p. аз unsay: 2. а талаффузнаша ванда, гуфтана- шаванда. unsatisfactory ['Ansaetis'fajkton] а гайри- качоатбахш, коиеънакупанда. unsavoury ['An'scivari] а 1) бемаза, белаззат, бстаъм, нофорам; 2) мац. нафратангез, ношо- ист, зишт, бад. unsay [An'sei] v (past ва p.p. unsaid) сухани худро пас гирифтан/ инкор кардан. unscathed [xn'skeifld] а осебнадида, беса- тама. солим. unschooled [,xn'sku:ld] а 1) мактабнарафта, тахсилнокарда, ноом?хта; 2) хорич аз мактаб таълимёфта. unscrew ['xn'skru:] v боз кардан, вопечон- дан, вопечидан, тоб дода кушодан, тоб дода боз кардан. unscrupulous [An'skru:pjulss] а 1) бевичдон, бешараф, бесубот, бемаслак (ахлок), бепарво, бетаамул; 2) бешарафона, бобепарвоёна. unseal [An'sid] v мухр ва мумро боз кардан (нома ва а.), кушодан. unsearchable [лп'ээ: tfabl] а чустучунокар- данй, ковишнопазир, иктишофнопазир. unseasoned [An'si:znd] а 1) бечошнй, беадвия (хурок)', 2) бетачриба, хомдаст, сардй ва гар- мии рузгорро начашида. unseat [xn'si:t] v 1) аз курсй партофтан; 2) аз асп партофтан; 3) аз маснад ё макоми худ бар- канор шудан, аз кор барканор шудан. unseemly [An'si:mliJ а нописанд, ношоиста, номуносиб. unseen [xn'sim] а надида, нодида, ноиадид, мушохиданашу да; пешбининашуда. unselfish ['An'seltiJJ а бегаразона, бетамаъ, ори аз худнисанцй, ори аз худхохи, фидокор, азхудгузашта. unsettle [,An'setl] v хал накардан, ошуфтан, ошуфта кардан, дархам-бархам кардан. unsettled ['Aii'setld] а 1) дархамрехта, ному- раттаб, пурхарчу марч, ноустувор, нопойдор; 2) тагйирёбанда: unsettled weather боду хавой тагйирёбанда; 3) таъиннашуда, муайяннашу- да, номаълум, номушаххас; 4) халлу фасл на- шуда, хшыашуда. 1апзимнашуда: unsettled problems мушкилоти халношуда; 5) пардохт- нашуда, доданашуда: an unsetteled debt карзи пардохтношуда; 6) маскуннашуда, бемухочир, гайримаскунй: unsetteled land замине, ки касе дар он маскун нест. unshakable [xn'feikobl] а устувор, мустахкам, матин, кавй, собиткадам. unshaken ['An'J’eiksn] а устувор, мустахкам. unsheathe [xn'jiid] v аз гилоф баровардан (шамшер ваг.). unshod [,An'jb:d] а 1) пойлуч, барахна, бе- пойафзол; 2) наълнокарда (асп ваг.). unsightly [An'saith] а зишт, бсзеб, бадманзар, бадзохир, баднамо, бадафт, бенур. unskilful [,An'skilfulJ а бемахорат, хомдаст, новарзида. unskilled [.vn'skild] а 1) гайримохир, нови- жакор. гайримутахассис; 2) бемахорат, хом- даст, новарзида, без ачриба; 3) сода, одй, бенп- ёз ба тахассус: an unskilled worker коргари одй. unsleeping [,лп 'sli;pir)] а хобнарафга, зирак, хушёр. unsophisticated [.xnsa'fistikeitid] а 1) сода, софу сода; 2) бехунар, ибтидой; 3) гайрисохтагй, вокеъй, асил.
-884- unsound________________________________________ unsound ['xn'saund] a 1) носолим, нохуш, носихат, касал, бемор; a man of unsound mind марде бо афкори носолим, марди бемории рухи дошта, девона; 2) маъюб, сует, нопобарчо: The roof of the house is unsound. Боми хона сует аст. 3) фосид, пусида, хароб, осебдида; 4) галат, нодуруст, гайримантики, номаъкул: unsound advice маслихати ноду- руст. unsparing [An'spearnj] а 1) босаховат, пур- саховат, пуррехту пош, дасту дилбоз; 2) берахм, беамон, бегузашт, золим, ифроткор. unspeakable [xn'sprkabl] а 1) баённопазир, васфнокарданй, васфнопазир, гайри побили васф, тасвирнопазир, ногуфтанй; 2) хорич аз кувваи баёнй инсон, вахшатнок, бисёр бад: unspeakable cruelty берахмии вахшатнок. unspotted [,An'spotid] а лаккадорнашуда, догдорнашуда, беолоиш. unstable [xn'steibl] а бесубот, нопобарчо, сует, чунбон, нопойдор. unsteady [xn'stedi] а ноустувор, нопойдор, номустахкам, ларзон, нопобарчо, тагйирёбаида. unstressed [,xn'strest] а безада (овоз. кгщо) unsuitabe [An'sju:tibl] а 1) номуносиб, нимунифик; 2) ношоиста, номуносиб. unsuspected [.xnsxs'pektid] а 1) гумонбар- нашуда; 2) пешбининашуда. unstudied ['An'stxdid] а 1) ноомухта, ново- рид, 2) табий, худ ба худ, осуда, озод. unsuited ['xn'sjudid] а номуносиб, номувофик, ночур, нолоик. untamable [An'teimabl] а ромнашаванда, омухтан ашавнда. untapped [Afi'taspd] а нокушода (бочка ва г.) unthinkable [лп'9п)кэЬ1] а 1) тасаввурчаша- ванда, тасаввурнокарданй, хорич аз кувваи тафаккур ва тасвир, фавкулода, бенихоят. аз акл берун, аз хад зиёд; 2) гайримумкин, ношуданй. unthinking[Aii'Oipkiij] а 1) бефикр, бедиккат, шуртй; 2) бемулохиза. untidy [xn'taidi] a (unlidier; untidiest) ному- раттаб, бесомон, нобасомон, бетартиб, ному- наззам, дархам-бархам, бетартиб: an untidy room хонаи бесомон. untie [xn'tai] v 1) боз кардан, кушодан (гирех: ва г.); 2) хал кардан, халу фасл кардан, мушкилкушой кардан. until [an'til] 1. prep то: Не studied until din- ner-time. Вай то нисфи руз тахсил кард. 2. cj то, то ин ки, вакте ки, то вакте ки, то замоне ки: They worked until it got dark. Онхо то торик шудан кор карданд. We know not what is good until we have lost it. Зарб. ~ Кадри неъмат баъд аз завол. until now то кунун, то хол. untimely [,An'taimh] 1. а 1) нобахангом, нобамавкеъ, бемавкеъ, бевакт, дар вакти но- муносиб, гайримунтазир, новакт, бечо: untimely remark посухи бемавкеъ; untimely death марги нобахангом; 2. adv I) пеш аз мавкеъ, нобахангом, зуд- рас: Не died untimely. У нобахангом вафот кард. 2),мау. хуруси бармахал unto ['xntu:J шоир. ниг. to I. untold [,An'tould] а 1) ногуфта, зикрно- шуда, наклнашуда; 2) ногуфтанй, баённопазир, васфнопазир; 3) бисёр, бешумор, аз хад зиёд, борхо. untoward [,Anto'wo:d] а 1) гайримусоид, но- барор, бебарор; 2) бадбахт untranslatable (,Antieen'sleitablJ а тарчима- нашаванда, тарчиманопазир uni rue [xn'tru:] а 1) дуруг, гайривокей, дуругин, гайрихакикй, нодуруст; 2) бевафо, чафокор: untrue friends дустони бевафо. untwine [An'twain] v 1) аз хам боз кардан (чизи тобида ё печидаро), вопечондан, вотоби- дан; 2) халос шудан. untwist [An'twist] v ниг. untwine. unused [лп'ju:zd] а истифоданашуда. unusual [An'ju:juol] а гайриодй, гайримаъмуп, фавкулода, нодир, мухолифи одат, гайримукаррарй: unusual beauty зебогии гайритабий. unutterable [xn'Atarabl] а ногуфтанй, бар за- бон наоварданй, баённокарданй. гайри кобили талаффуз, тасвирнопазир. unvarnished [,An'va:nift] а рангнокарда, чилододнашуда. unveil [,xn'vei1] 1) бехичоб кардан, никоб баркашидан, болопушро гирифтан, кушодан, боз/ яла кардан: The bride unveiled herself at the end of the wedding ceremony. Дар охири маро- сими туй арус пардаашро бардошт; 2) пардабардорй кардан, намоён кардан: to un- veil a statue аз мучассама пардабардорй кар- дан. unversed [,An'va:st] а бехабар аз, ноогох аз: Не is unversed in mathematics. V аз риёзиёт огох нест. unvoiced [.xn'voist] а 1) ногуфта, таллафуз- нашуда; 2) бехабар, ноогох, беиттилоот. unwanted [,An'wontid] а нохоста. unwarantable [,An'worantabl] а беасос, беасл, бедалел. unwearying [An'wiorinj] а монданашаванда, хастанашаванда, пуртокат. unwelcome [An'welkam] а 1) нохонда, даъватнашуда; 2) нохуш, дилнокаш, номатлуб. unwell [xn'wel] v бадхол, нохуш, бемор, ма- риз, нопок. unwieldy [xn'wi:ldi] а 1) бадкилк, калону вазнин, бесулукай, бадфеъл; 2) нохинчор, ла- ванд, дагал, бадкавора, даступогир. unwilling [An'wihij] а 1) бемайл, нохохон,
нохоста, бар хилофи акида, мухолифи маром. unwillingly [An'wihrjh] adv бемайл, нохохон, нохосга, бар хилофи акида. unwind [Aii'waind] v (past ва p.p. unwound) 1) кушодан, боз кардан, вопечидан; 2) ором шудан, истирохат кардан. unwinking [,An'winkiq] а 1) милт- милтнакунанда, чашмакнанзананда; 2) мац. хушёр, зирак. unwise [Aii'waiz] а 1) нодон, дохил, беакл, нохавасманд; 2) тайриакдона, ахмакона, но- бахирадона, аблахона. unwittingly [An'witirjli] adv багаразона, гайрикасдона, тасодуфан, беихтиёрона. unwoned [An'woumd] а гайриодй, но- маъмул, бархилофи одат. unworldly [An'wa.ldh] а 1) мазхабй; рухй; 2) хомхаёл; 2) гайридунявй. unwished [xn'wiftj а номатлуб, нохохам, нописанд, нофорам. unworthy [An'wa:6i] a (unworthier, unworthiesr) носазовор, ношоиста, нолоик (о/ sth - чизе). unwound [An'waund] past ва p.p. аз unwind. unwrap ['лп'гагр| v боз кардан, бепушиш кардан, аз пушиш даровардан (чизи бастабинЬишударо). unyielding [An'jirldiij] а гайрикобили таъсир, якрэв, саркаш, гарцаншах, исроркор. unnwritten [xn'ritn] а 1) нонавишта, навиштанашуда, шифохй, нонигонтта, урфй, суннатй: an unwriteen law конунй суннатй; 2) гайрикитобй; 3) сафед, нонавишта (кргаз ва г.). up [др] 1. п 1) болоравй; 2) мац. муваффакият, дастовард; 3) баландй, фарозй; ups and downs пастй ва баландихо (зиндагй)'. Life is full of ups and downs. Зиндагй пур аз баландихо ва пастихо аст. 2. prep 1) ба боло; 2) кад-кади; up the river кад-кади дарё ба боло; up the street кад-кади куча; 3. а 1) боло, фароз: The sun is still up. Офтоб хануз боло аст. 2) барапгехта, дар холи шуриш/ киём, дар хаячон; 4. adv 1) ба боло, дар боло: Му room is up there. Хонаи ман дар боло аст. Не looked up and saw a bird. Ба боло нигох карда паран- даеро дид. 2) ба суи боло, ба тарафи боло: пр the river ба тарафи болои дарё; 3) амалй та- мом шударо ифода мекунад: to drink up нушида тамом кардан; to eat up хурда шудан; save up гундоштан (пул ва г.); be up а) бедор шудан, хестан, бархостан, бе- рун аз бистар будан. She isn’t up yet. Вай хануз аз хоб нахестааст. б) хоб нарафтян: Не was up all night. Шаби дароз хоб нарафт. в) тамом шудан, ба поён расидан: Time is up. Вакт тамом шуд. г) афзудан, зиёд шудан, - 885 upheave бештар шудан: Her anger was up. Хашми у боло гирифт. Hands up! Дастхоро бардоред! It is all up with him (her etc) вазъаш хароб аст. It's up to you. кори шумо; шумо хал кунед. up against дар мукобил, дар р? ба ру; up and down боло ва поён; пасу пеш; up to то, то худи: up to the middle of September то худи нимаи мохй сентябр; up to now то хол, то хозир; up to the ears то гушхо, то хур-хура (кар; кор ва г.); up with ... .зинда бод...! Мархабо ба ... ! What is going up? Чй хабар аст? What's up? Чй ran? 5. v 1) барбоштан; 2) хестан. up- [др] pref 1) боло (одатан маъноии вожа- ро ё иваз мекунад, ё ташдид): upbringing тар- бият; upheaval инкилоб (ицтимой}; 2) бо иемхо сифат ва зарф месозад; uphill ба тарафи кух; upstairs аз зинахо ба тарафи боло. up-and-coming [.лропйТлти]] а 1) амер, ру ба тараккй, ру ба равнак, дар холи рушд; 2) дорой ояндаи хуб. up-and-down [.Apan'daun] 1. а ба боло ва по- ён, фарз ва нишеб; пасту баланд; 2. adv гох ба тарафи поёну гох ба тарафи боло харакаткунанда. upas ['ju'pos| п 1) гиёу. юпес анчар (як навъи дарахти заурдор)', 2) шираи захрдори ин да- рахт. upbraid [Ap'breid] v сарзаниш/ кохиш кар- дан, хурдагирй кардан, танкид кардан, мало- мат задан: Не upbraided his son for being lazy. Барои танбал будан писарашро сарзаниш кард. upbringing ['лрЬпци)] п 1. тарбият, парва- риш: strict religious upbringing тарбияти сахти динй; 2. тарбият кардан, парваридан; бор овар- дан. upbuilding ['Apbilduj] п сохтмон, иморат. up-country [,лр'клгйп] 1. п 1) дар дохили кишвар ё сарзамин; 2) даруниклимй, дарунсагзаминй, дарунбахшй; 2. а даруникдим, дарунсарзамин, дарун- бахш. up-grade 1. п [’Apgreid] 1, п баландй; 2. v [,Ap'greid] 1) боло бурдан, ба вазифа/ ругба/ макоми баландтар таъин кардан; 2) бехсозй кардан, бехтар кардан. upgrowth [*Apgi ou0] п 1) тараккиёт, рушд; 2) растании болохазанда. upheaval [др'Ы:уэ1] п 1) зам. кабати боло- омадаи замин (бар асари зилзила ва г.); 2) тахаввул, дигаргунй; 3) мац. табадуллоти катъй, ошуб. upheave [Ap'hi:v] v Г) баланд кардан, фароз кашидан; 2) дигаргун кардан.
upheld_________________ upheld [лр‘ held] past ва p. p. аз uphold. uphill [,Ap'hil] 1. а сарболо, ба мартаба pa сида, ру ба инкишоф/ тараккй шуда, вазнин, гарон, душвор, сахт; 2. adv сарболой, ба тарафи сарболой, ба тарафи баландй. uphold [xp'hauld] п (upheld; upheld) v 1) ба- ланд кардан, афрохтан; 2) нигох доштан; 3) пуштибонй кардан, химоят кардан, хифз кар- дан, посдорй кардан: uphold the ancient tradi- uon суннати кадимаро посдорй кардан. upholster [Ap'houistaJ v 1) бо чихоз/ мебел оростан; 2) руйкаш/ руйпуш/ руйбаст/ кардан, тахдузй кардан, ташкдузй кардан (мебел ва г. -ро); парчин кардан. upholsterer [xp'houlstara] п устои руйкашй. мебелсоз, ташкдуз. upkeep ['лркнр] а 1) нигохдорй, хифз (бино, мошин ва г.); 2) маблаги нигохдорй. upland ['Aplond] 1. п (od.pl) замини баланд, баландй, баландзамин, кисми кухии кишвар; 2. а кухсор, к£хй, кухистонй. uplift 1. п ['xplift] рухбаландй; пешрафт. хезиш; 2. v [Ap'hft] 1) баланд кардан, фарозондан, хезондан. бардоштан (икуписодиёт ва а.); 2) рУхбаланд кардан, рУхия додан, дилбардорй кардан. upmost [xp'moust] ниг. uppermost. upon [г'рэп] 1. prep 1) ба: Upon my honour! Ба вичдонам касам! to reach upon a solution ба рохи хал расидан; 2) пас аз, баъд аз: The visa will be issued upon written request. Ичозатнома пас аз дархости хаттй дода ме- шавад. 2. adv 1) руи, бар, бар руи, ба болои: I jumped upon the horse. Руи асп паридам. 2) наздик: The holidays are upon us. Таътил на- здик аст. once upon a time буд набуд; замоне; Upon my word! Ба вичдонам! Ба ростй! Ба ху- до! upper ['лрэ] а боло, болой, фарозин: the upper lip лабй болой; 2) болотар, фарозтар, баландтар: hills and upper regions теппахо ва нохияхои баландтар; Between the upper and nether millstone. Зарб. ~ Дар миёни обу оташ мондан. to get/ have the upper hand дастболо шудан, пируз шудан, бартарй ёфтан. uppermost ['xpsmoust] а 1. болотарин, бо- лотарин дарача; баландтарин; 2. adv аз боло, аз огоз, аз ибтидо. uppish ['xppij] а гуфт. пурфису ифода, савлатманд, пургурур, мутакаббир. Upper Volta ['Apa'volto] п Болтаи Болой (кишвар). upraise [xp'reiz] v афроштан, боло бардош- тан, фарозондан, баланд кардан. upright ['xprait] 1. а 1) рост, коим, хамвор. an uprighr post сутуни рост; 2) шарафманд, шариф, надиб, дурусткор, некукор, росткир- дор, одил, бовичдон: an upright man одами бовичдон; 2. adv. ростистода, истода, истон, барпо, рост. uprightness ['лрга unis] п ростй, хамворй, коимй. uprise [xp'raiz] 1. п 1) тугён, шуриш, киём; 2) хезиш, баландшавй, бархезиш; 1. v (uprose; uprisen) 1) шоир. бархостан, хс- зидан, баланд шудан; 2) шуриш кардан, тугён кардан, киём бардоштан. uprising [Ap'raiztt]] п 1) шуриш, тугён, исён, киём, бархост, балво; 2) пайдоиш, эчод; 3) амали хестан (аз бистар). uproar ['дргэ:] п гавго, хуруш, чанчол, бонг ва фарёд, балво, доду бедод, гирев, хамхама. uproarious [Ap'ro:rios] а пурсадо, пургавго, пурчанчол, гиревомез, сермагал, чанчолй, чангара. uproot [xp'ru.t] v решакан кардан, аз беху бун нест кардан, барандохтан, бехонумон кардан, овора кардан: trees uprooted by the flood дарахтони дар натичаи сел решаканкар- дашуда. uprose [xp'rouz] ниг. uprise. upset [xp'set] 1. n нигарон, норохатй, ранчиш, ранчидагй; 2. v (upset: upset: pres. p. upsetting) а) чаппа кардан/ шудан, пахлу гардондан: She upset the milk. Хонум ширро чаппа кард, б) вожгун кардан/ шудан, вайрон кардан/ шудан: The rain upset their plans. Борон пакшахои онхоро вайрон кард, в) ошуфтан, ошуфта кардан, норохат кардан, нигарон кардан: The news greatly upset her. Ин хабар уро сахт ошуфга кард, г) рандондан, ранчидан, асабонй кардан, дилхур кардан/ шудан, пакар кардан. upshot [f Apjot] п 1) анчом, хотима, пайомад, натича; The upshot of it all this was that he re- signed. Натичаи хамаи ин кор истеъфои вай буд. 2) хулоса, мулохиза: upside f'xpsaid] п тарафи болои, кисмати болой, фарозсуй. upside-down ['xpsatd'daun] a adv зеру ру, са- ру тан, пушту ру, чаппа, чаппагардон, вожгун, воруна: to hang the picture upside down сурат- po чаппа овезон кардан. upstairs 1. n ['xpsteaz] табакаи боло (бино), болохона; 2. a [xp'steaz] дар табакаи боло, дар ошё- наи боло, дар болохона: Му room was upstairs. Хонаи ман дар табакаи боло буд. 3. adv [xp'steoz] 1) боло, ба тарафи боло (бо зина)'. Не ran upstairs. Ба боло Давид (аз зина). upstanding [Ap'stasndirj] al) рост истода, ис- тода, рост, коим; 2) ба худ боваридошта, ша-
-887- use рофатманд. upstart ['Apsta:r] 1. n махмаддоно, пешхез, нодидаи ба руз расида, тоза ба руз расида; 2. v аз до дастаи, варчастан. upstream [Ap'strim] adv бар хилофи чараёни оби дарё, ба боло, бар зидди чараён: The boat went upstream. Каик бар хилофи дараёни дарё харакат кард. upsurge [Ap'saidy] v фароз кашидан, ба суи боло мавч задан; the upsurge of anger авди кахр, сари кадр. upswing ['ap,swii]] п 1) амер, болоравй, пешравй, харакат ба суи боло; 2) ик. равнак, тараккй; 2. v а) ба суи боло харакат кардан; б) тараккй кардан, равнак ёфтан. uptake [xp'teik] п 1) чазб (ба тарафи боло), болокаши; 2) тех. дудкаш, бодгир (кубур, пулу). up-to-date ['Aptodeit] а 1) тоза, чадид, хозиразамон, хамзамона; 2) имрузин, замон- тароз, охирин. uptown [дрТаип] 1. п амер. 1) махаллахои истикоматии шахр, махаллахои аз марказ дур; 2) он бахши шахр, ки аз маркази тичоратй дур аст. upturn [дрТа.п] 1. n 1) болоравй, афзоиш (нарх ва г.), тараккй; 2) чархиш ба суи боло; 2. v а) чаппа кардан, ба тарафи дигар гар- дондан; б) бо суи боло чархидан. upward ['Apwad] 1. а руболо, ба тарафи бо- ло: an upward movement of the hand харакати даст ба тарафи боло; 2. adv боло, ба боло, ба баъд: Не climbed upward and out of sight. Боло баромада, аз назар гоиб шуд. from $5 upward аз панч доллар ба боло; upwards ['xpwodz] ниг. upward 2. Urals, the ['juaralz] n Урал wyyyo). uranium ['ja' remiam] n хим. уран, urban ['a:ban] 1. n ахли шахр, шахрнишин; 2. а шахрй, маданй, вобаста ба шахр, шахрдорй. urbane [a:'bem] а боадаб, боназокат, хуш- муомила, нозук, латиф, зариф urbanity [o:'basmti] n (pl urbanities) 1) одоб, назокат, хушмуомила, некрафторй, латофат, зарофат, нозуки; 2) зиндагии шахрй. urbanize ['o:bonaiz] v шахрй кардан, шахрнишинй кардан, маданй кардан, дорой хусусияти шахрй кардан. urchin ['o:ij’m] п бачаи тахс, бачаи шух, шарир, бачаи шайтон; бача, тифл. Urdu [urdu] п забони урду (омезае аз хинди форси ва арабй). urge [0:63] 1 п тамоили шадид, майли ша- дид, иштиёк; 2. г а) исрор кардан, таъкид кардан, бо исрор водор кардан, хостор шудан; б) фишор овардан, водор кардан, кабулондан, пазирон- цан, бар он доштан; рондан, тозондан, давон- дан (бо фишор ва таудид). urgency ['srdjansi] n (pl urgencies) 1) исрор, пофишорй; 2) фаврият, зарурат, зуди: a matter of great urgency масъалаи нихоят фаврй. urgent ['a:d39nt] а фаврй, заруратй, таъчилй, зуд: urgent need of repair заруратй таъмири фаврй. urinate ['juarmeit] v шошидан, пешоб кар- дан, мезидан. urine ['juarm] п пешоб, мезак, шош, захроб. urn [а:п] n 1) гулдон, сабу; 2) кахвачуш; 3) куттй, куттии интихобот. Ursa ['a:sa] п нуц. Ursa Major Модахирси Калон; Ursa Minor Модахирси Хурд. Uruguay ['juaragwaiJ n Уругвай. us [aS] pron 1) mo: all of us хамаи мо; us and our little problems мо ва мушкилоти хурдй мо; 2) ба мо: Zcbo looked at us. Зебо ба мо нигох кард. 3) моро: Fred called us. Фред моро фарёд кард. usable ['ju:zabl] а 1) ба кор бурданй, кобили истеъмол/ истифода, корбурдпазир: 2) кулай. usage ['ju:zidj] 1) корбурд, истеъмол, корфармой, истифода: Machines soon wear out under rough usage. Мошинахо дар сурати ис- тифодаи дагалона зуд аз кор мебароянд. 2) истифодабарй, корбурди вожа: correct usage дуруст истифодабарй (калима ё коиОаи грамматики >; 3) суннат, равиш, раем, шева, урф: usage and custom урфу одат; use [ju:s] 1. n 1) истеъмол, истифода, кор- бурд, корбарй, бакорбарй, масраф, мавриди истеъмол: the renunciation of the use of force дасткашй аз истифодаи кудрат; 2) фонда, манфиат: This old equipment are of no practical use. Асбобхои кухна амалан фонда надоранд; 3) равиш, раем, шева; 4) маросим (дар калисо ва г.); 5) одат, хугирй; be in use дар истифода будан; be of (no) use бефоида/ беманфиат будан; be/ fall out of use аз истифода мондан; come to use мавриди истифода карор гирифтан, корбурд пайдо кардан; I have no use for it. Ин ба ман умуман/тамоман лозим нест. Is there any use? Магар меарзад/ лоик аст? Ло- зим/ даркор аст мй? It is no use crying over spilt milk. Зарб. ~ Бо гиря кардан гам наосояд. it is of no use фонда надорад, бехуда аст, ба хеч дарде намехурад; loose the use of кобилияти/ истеъдоди/ хунари/ сохибдории чизеро гум кардан/ аз даст додан, make use of sth аз касс/ чизе истифода бурдан; What's the use? Барои чй? Чаро? 2. v [ju:z] 1) ба кор будан, истифода кардан, мавриди истифода карор додан, истеъмол
used - 888 - кардан, масраф кардан: to use a right хукукеро истифода бурдан; The police used force. Полис аз кудрат истифода бурд. б) сарф кардан, тай кардан, гузароадан: Do not use your time doing nothing. Бекор вактатро сарф накун. в) суистифода кардан, истисмор кардан, бахрагирй кардан: She simply used us for her own ends. Вокеан у моро бо максадхои худат суистифода кард. May I use your name? Метавонам ба номи шу- мо истинод оварам? use up сарф кардан, масраф кардан; хаста шу- дан; кухна шудан: The money is all used up Тамоми маблаг сарф шуд. То use steam-hammer to crack nuts. Зарб. ~ Мурчаро бо табар куштан. used [ju:st] а (бо масдар амалй дар гузашта мунтазам ицро шударо мефа^монао) одаткар- да, одатан, одат дошта: She used to get up ear- ly. Одатан барвакт мехест. there used to be замоне буд: There used to be a green field here. Дар ин до замоне мар1зор буд. used |ju:zd] 1. past ва p. p. аз use 2, 2. а амер кухна, дастй дутом, коркарда, бакоррафта, истифоцашуда: a used саг авто- мобили кухна. used to ['ju:zdto] v to be/ get used to одат кардан, ху гирифтан: Не soon got used to driv- ing at night. Ба зудй ба шабона рондани авто- мобил одат кард. useful [’ju:sfnl] а судманд, муфид, бафоида, бадархур, бахуда. useless ['ju.shs] а бефоида, носудманд, бехуда, орй аз фонда, ботила. бетаъсир, бадарднахур. usher ['л[э] 1. п 1) дарбон, дарвозабон, дарбони додгох ё толор, рахнамо ё нозири синамо ва г. 2) пешгоми саф, ясавул; 3) дастё- ри муаллим; 2. v а) рахнамой карцан, чонамой кардан; б) ба вучуд овардан, эъдод кардан (бо in ё into). usual ['jwguol] а хамешагй, маъмул, маъмулй, одцй: his usual answer чавоби хамешагии у; as usual аз руи одат, мисли хамеша; than usual нисбат ба хамешагй. usually ['juijoh] adv маъмулан, одатан. usurer ['ju^aro] п судхур, фоидахур, рибохур. usurious [ju:'zjuanas] а суцхурона, фоидахурона. usurp [ju:'za:p] i> гасб кардан, ба зурй ги- рифтан, рабудан, зурситонй кардан, нохак ба тасарруф даровардан. usurpation [,ju:za:'peifn] п гасб, зурситонй. usurper [ju:'za:pa] а госиб, гаебкунанда. usury ['jmguri] п судхурй, фоидахурй, рабохурй. utensil [ju''tenslj п 1) васоил, асбоб, зарф, зарфиёт; 2) лавозимот барои навиштан. uterine ['ju:tarain] а тиб. захдонй, бачадони. uterus [j u: teres] п тиб. (pl uteri) бачадон, захдон. utilitarian [ju:tih'tearian] а корвар, амалй, муфид, судманд. utility |ju:'tiliti] п (pl utilties; 1) корварй, судмандй, бадардхурй, муфидият, суд, фонда, манфиат: This thing is of no utility. Ин чиз суд- манд нест. 2) pl (инч. public utilities) хизматхои коммуналй: The rent of the house included all utilities. Ба ичорапулй арзиши хамаи хизматхои коммуналй дохил мешуд. utility-man [ju:'tilitimen] п устои хамакора. utiliztion [,ju:tilai'zeijn] п истифода, корбурд, бакорбарй. utilize ['ju:tilaiz] г ба кор бурдан, ба кор гирифтан, истифода кардан аз, мавриди истифода карор додан. utmost ['xtmaust] 1. п хадди аксар, мунтахой: Не tried his utmost to succeed. Барои ба максад расидан то хадди аксар кушиш ме- кард. 2. а а) катъй, охирин, бешина, бештарин, нихоят: They had the utmost respect for him. Онхо нисбати вай эхтироми бештарин дош- танд. б) цуртарин: the utmost island чазираи дуртарин; Utopia [ju:'toupja] п утопия, ормоншахр. utopian [ju.toupjan] 1. п 1) риёгарой, хаёлгарой; 2) хаёлпардоз 3) (дар асари Томас Мор - Утопия) ахли кишвари Утопия; 3) ахли Хаёлобод. 2. а ормонй, ормоншахрй; б) хоб ва хаёлй, хаёлпардозона. utter I ['Ata] a (uttermost) пурра, мутлак, ба хадди аксар, махз, сирф, чамъан, хадди олй: Не found himself in utter darkness. Вай худро дар торикии мутлак ёфт. Utter nonsense! Ёвагуии махз! utter II ['Ata] v 1) ба чараён гузоштан, ба муомила баровардан (пул ва г.); 2) гуфтан, адо кардан, ба забои овардан, зикр кардан: Не did not utter a word. Вай калимае ба забои наовард. utterance ['Atarans] п 1) гуфтан, баён; 2) тар- зи гуфтан, кудрати баён, суханварй; 3) гуфта, харф, сухан. utterly ['Atah] adv мутлакан, комилан, та- моман, саропо. uvula [ju:vjula]) п (pl uvulae [-li:]) анат. забо- нак. Uzbek ['u:zbek] 1, п 1) узбек, ахди Узбекистон; the Uzbeks узбекон^ 2) забони узбекй; Uzbek Republic Цумхурии Узбекистон; 2. а узбекй. Uzbekistan [,uzbeki'sta:n] п Узбекистон.
-889- valentint V v V, v [vi:] n >,арфи бистудиюми алифбои забони англисй. vac [vaek] п гуфт. 1) кутох аз vacuum cleaner гардкашак, чангкашак; 2) к(тох аз vacation таътил, рухсатии мехнатй. vacancy ['veikonsi] п (pl vacancies) 1) холигй, фазо, ковокй: Не stared into vacancy. Вай Ga ковокй нигох мекард. 2) чои холй, утоки холй: There were some vacancies in the hotel. Дар мехмонхона якчанд чои холй буд. 3) вазифаи холй: There is a vacancy in their office. Дар идораашон вазифае холи аст. 4) бекорй, фарогат, бефаъолиятй, бехавсалагй; 5) амер, макони ба идора додашуда; 6) бепарвой, беэътиной. vacant ['veiksnt] а 1) холй, ишголнашуда, бекор: a vacant seat чои холй (дар театр ва е.); a vacant position вазифаи холй, чои кори холй: vacant hours соати бекорй ё фарогат; 2) фарог, озод (вакт); 3) мач. бефаъолият; 4) гунг, бебаён; 5) бемаънй; 6) аблах, бехирад; 7) тех. харакати гайрикорй. vacate [va'keit] v 1) холй/ озод кардан/ шу- дан (чой, вазифа); 2) тарк кардан, канорагирй кардан: to vocate a hotel room мехмонхонаро тарк кардан. vacation [va'keijn] п 1) таътил, осудагй; 2) амер, истирохат, фарогат аз кор; 2) рухсатй, рухсатии мехнатй. vacationist [vo'keijonist] п амер, шахси дар истирохат буда. vaccinate ['vaeksmeit] г тиб. ваксин гуза- рондан, дору гузарондан. vaccination [vaeksi'neitfn] п тиб. ваксингузаронй, ваксинзанй, доругузаронй. vaccine ['vreksi:n] п тиб. ваксина, моя, дору. vaccilate ['vaesileit] v 1) чунбидан, ларзидан, лаппас задан, алвонч хурдан, пасу пеш раф- тан; 2) дудила будан, тардид кардан, ин дасту он даст кардан vaccilation [,vsesi'leijn] п 1) чунбиш. лап- пиш; 2) бечуръатй, дудилагй, ноустуворй. vacua ['vaekjua] pl ниг. vacuum. vacuity [vse'kjuiti] n (pl vacuities) холиги, тихигй, пукигй. vacuous [’vaskjuos] a 1) холй, тихй, пук; 2) бефаъолият, бехавсала. vacuum ['vaekjuam] п (pl vacua) вакуум, бехавой; 2) Физ. холигй, тнхигй. vacuum cleaner ['vaekjuomklimsj п гардка- шак. чангкашак. vacuum flask ['vaekjuamfla:sk] п термос (зарф барои нигох; доштани гармй ё сардй). vacuum-tube 7vaekjuam'tju:b] n рад. лампаи электронй. vade-mecum ['veidi'mi:kom] n лот. рахнамо, маълумотномаи киссагй. vagabond [’vagabond] 1. n 1) оьорагард, шахси дарбадар/ саргардон/ сарсон/ хонабадуш; 2) бекор; 2 а овора, дарбадар, саргардон, сарсон, хонабадуш: a vagabound beggar г адои сарсону саргардон; 3. v саргардон будан, ба инчо ва онцо риф тан. vagabondage ['vsegabondid^] п дарбадарй, хонабадушй, сгргардонй, овора1ардй. vegabondism ['vsegobondizm] п ниг. vagabon- dage. vagary [ve'geon] п (pl vagaries) хавасбозй. булхавасй, хардамхаёлй, ноз. нозунуз, инчпкй. хислат/ кирдору рафтори ачоиб. vagrancy ['veigronsi] п (pl vagrancies) оворагй, дарбадарй, вогардй. vagrant ['veigront] 1. п шахси дарбадар/ хонабадуш/ саргардон/ оворагард. 2. а овора, дарбадар, вогард, capcap. бехо- иумон, хонабадуш. саргардон, сарсон. vague [veig] а мубхам, номушаххас, сарба- ста. саргум, номаълум. номуайян, нсравшан, хира. vain [vein] а 1) пуч, бефоида, беарзиш, холй, ботил: vain promises ваъдахои пуч/ холй: 2) бехуда, бенатича, бесамар, бечо; 3) магрур, худбин, худписанд: She is such a vain person Вай шахси хеле магрур аст. in vain бехуда, бефоида, бенатича: We waited for her in vain. Me бехуда уро интизор шудем; vainglorious [vem'glc.Tias] а лофзан, магрур, бахудболида, худсито, бодй, шухратпараст, ахли лофу газоф, худбин. vainglory [vem'glo n] п лофзанй, магрурй, баху дболпдагй, худситой. valance ['vselans] п лабовез, лабпуш, vale I [veil] л шоир. водй. vale II [veil] 1. п хайрхуш, худохофизй; 2. ini лот. худо нигох дор, худо хофиз. velediction [.vseh'dikjn] п 1) видоъ, падруд; 2) падрудгуй, суханронии падрудй. veledictory [,vaeli'dikton] 1. п амер, суханро- нии падрудй; 2. а видой, падрудй. valence ['veilansj ниг. valency. valentine f'vaelontam] n 1) махбуба, махбуб; маъшука, маъшук., дилбар, чонон; 2) корти табрикии рузи Валентин; 3) тухфаи табрикии рузи Валентин; Valentine's Day рузи ишк, рузи Валентин (Saint Valentine's Day хам мегуянд, 14 феврал).
valency 890- valcncy ['veilonsi] n хим. валентнокй. valerian [vg'hanan] n 1) гиёу. валериан, сунбули кухй (гиёуи давобахш); 2) эешаи сун- були к$-хй. valet ['vaelitj п хиз.матгор, пешхизмат, нав- кар, камердинер valetudinarian ['vash.tjudi'neonon] 1. п бе- морхаёлй, пиндорхаёлй, дучори васвасаи саломатй; 2. а нохуш, нотандуруст. valetudinary [,vaeh't;u:dinori] ниг. valetudina- rian. valiant ['vceljont] а шучоъ, диловап, далер; шудоатнок, цалерона, диловарона; Every dog is valiant at his own door. Зарб. ~ Car дар хонаи сохибаш шер аст. valid ['vtelid] а 1) дуруст, дорой эътибор, пазируфтанй, коро. корй: This ticket is not valid. Ин билет эътибор надорад. 2) уук,. конунй: valid objections эътирозоти конунй; 3) муътабар, неруманд. арзишманд, кавй, арз- манд, арзо. пурарзиш, киматнок. validate ['vselideit] v 1) муътабар сохтан, эътибор бахшидан, дорой арзиши конунй кардан; 2) исбот кардан, тасдик намудан. validation [,vaeli'deijn] п таеднксозй, эътиборбахшй, тасвибсозй. validity [va'liditi] п (pl validities- эътибор, конунй будан, дуругтй, арзишмандй, арзой, асоснокй, боасосй: the validity of a decesion конунй будани карор. valise [va'li:z] п амер, чамадон/ чомадони дастй. valley [’vaeli] п (pl valleys) дара, води, миёнакух. valo(u)r ['vaslo] н шучоат, далерй, бебокй, диловарй, мардона] й, кахрамонй. valo(u)rous ['vaelaras] а шоир. шучоъ, далер, дидовар. valuable ['vaeljuebl] 1. п од. pl чавохирот, чизхои киматбахо: She locked up her valuables. Хонум чавохирот ашрэ кулф кард. 2. а боарзиш, пурарзиш, арзишманд, киматнок, арзанда, судманд, гаропбахо- Не made a valuable suggestion. Вай пешниходи судманд кард. valuation [vtelju'eijn] п арзишгузорй, арзишёбй, арзёбй. баходихй, киматгузорй. value [’vaelju:] 1. п 1) ик;. нарх, арзиш: What is the value of this house? Нархи хона чй кадар аст? 2) ахамият, арзандагй, маргубият, арзиш, арзмандй, кимат: This bock will be of great value to him Ин китоб барои вай арзиши ба- ланд хохад дошт. 3) pl арзишхо (ахлокй, ицтимой ваг.)-, moral values арзишхои ахлокй; 4) маънои дакик (калима)-, 5) ри^з. бузургй, микдор; 6) мус. дарозии нота; of no value беарзиш; of value арзишманд, дорой арзиш; . put a value on арзиш гузоштан ба; take sth at face value чизеро чун зари холис кабул кардан/ пиндоштан; We never know rhe value of water till the well is dry. Зарб. - Кадри обро гашналаб медопад. 2. v бахо гузоштан, арзиши чизеро муайян кардан, арзишёбй кардан: I value his opinion very highly. Ман фикрашро баланд арзёбй мекунам. valueless ['vaeljulisj п беарзиш, бебахо, бе- фоида, беманфиат, бесуд. valuer ['vaeljua] п нархмон, бахогузор, баходиханда (шахе). valve [vaslv] п 1) клапан; дар, дарича: a safe- ty valve даричаи эхтиётй; 2) чарог, лампа: ап amplifying valve лампаи кувватдихандаи ра- дио. vamoose [vae'mous] v амер. гуфт. бо шитоб гурехтан/ рафтан. vamose [va'mu:sl ниг. vamoose. vamp I [vaemp] 1. n 1) зерпанчаи пойафзол, пеши пейафзол; 2) пина, дарбех, ямок; 3) мус. хамохангй, хамнавохт (бадеуатан); 2. v а) зери панда гузоштан; б) васл кардан, таъмир кардан, дарбех кардан; в) ихтироъ кардан, аз худ баровардан; г) мус. бадехатан хамнаьохт/ хамохаш кардан. vamp II [vaemp] 1. и (кутоу аз vampire) амер., жар мачарочуй, молимардумхур, харомхур (зан); 2. v а) гумрохй кардан, аз рох баровардан; 2) пули каееро кашида гирифтан (бо рох.и фи- реб). vampire f'vaempaio] п 1) вампир (дар хуру- фоти Европа', засаде, ки г$ё шабуо бармехезид ва хуни хобрафтагонро мемакад); 2) мац. рибо • хор, молимардумхур, харомхур. van I [vasn] п к^тоу аз vanguard; van II [vacn] n (кутоу аз решай форси; кор- вон) нагон (yamop): a mail van вагони бори/ почт а; 2) фургон, автомобили боркашй каппа- дор: a furniture van фургон барои ашё. vandal f'vasnd?!] 1. п вандал, шахси табохгар/ вайронгар [шахсе, ки ба биноуои таърихй, фаруангй ва г. осеб мерасонад); 2. а мац. табохгар, вайронгар, вахшй, зиё- новар. vandalism ['vaendahzm] п табохкорй, вайрочкорй, осебрасонй ба бинохои таърихй ва г., вахшигарй, вандализм. vane [vein] п 1) боднамо, бодфар; 2) парра, пахна, паррача; 3) болла. бол, канот, пар. vanguard ['v«enga:d] п пешгом, пешкадам, пештоз, пешрав. чилвадор, пешлашкар, пеш- саф; to be in the vanguard of social changes пеш- гоми дигаргунихои ичтимой будан. vanilla [vo'nila] n гиёу. ванил (гиёуи тропики ва меваи он, ки дар пухтупаз ва чун дорувор истеъмол мешавад).
-891 - vary vanish ['vaenif] v нопадид шудан, гайб за- дан; аз миён рафтан, зоил шудан. vanity ['vasmti] п (pl vanities) 1) шухрат - парастй, гурур, нахват, фис, такаббур, магрурй; to tickle sb's vanity ба гурури касе расидан; 2) чизи пуч, чизи хокй аз гурур. vanquish ['vjetjkwif] v галаба кардан, голиб омадан, зафар/ фатх кардан, шикает додан, маглу б кардан. vanquisher ['vaeijkwijb] п голиб, фотех, му- заффар. vantage ['vamtidg] п бартарй, афзалият, имтиёз: to have/ hold at a vantige бартарй доштан (нисбати касе). vantage-ground ['vamtidggraundj n мавкеи муносиб, дидбонгохи мусоид. vapid ['vaepid] а 1) бемаза, бетаъм; 2) бе- мазмун, бемаънй, хушку холй. vapidity [vae'piditij п 1) бетаъмй, бемазагй, бенамакй; 2) бемаънигй, бемазмунй. vapour, амер, vapor ['veipa] п (би ф. шак. т. меояд) бухор, буг, бугшави, таф: the vapor coming out of samovar буге, ки аз самовар бармеояд. vapourization [,veiparai'zeijn] п бухоршави, бугшавй; амали буг дода тоза кардан. vapourize ['veiporaiz] v буг/ бухор шудан/ кардан. vapourous ['veiparos] а бугмопанд, бухор- сон, бухорафкан, бухоролуд. vapory [’veipari] амер. ниг. vapoury, vapour ['vcipo] 1. п. 1) буг, бухор; 2) дуд ва туман; таф; 3) газ; 4) хар чизи беасос, беар- зиш; 5) хаёлот, хаёли ботил, хаёли хом; 4) pl савдо, рухафтодагй, бадгумонй, худбеморангорй; 5) чарандгуй; 2. v а) буг шудан; б) бухор берун додан, бухор кардан, таф баровардан; в) харзгуй кардан, хаёлбофй кардан; г) лофзанй кардан, худситой кардан. vapouring ['veiporirj] п газофгуй; рафтори ифодаомез. vapourish ['vciponf] а 1) лофзан, бодй, худ сито, 2) гирифтори дарди савдо. vapoury ['veipori] а 1) бугмонанд, бухор- сон; 2) хира , тира, variability [,veono'bililti] и тагйирёбандагй. ноустуворй, нопойдорй. variable ['vp.grigbl] 1. п риёз тагйирёбанда (адад)', 2. а тагйирпазир, дигаргунпазир, мутагайир, бекарор, кобили тагйир; ноус- твор: variable cost кимати тагйирёбанда. variance ['vconons] п 1) тагйирот, тагиирпазирй, дигарсонпазирй, дигаргупй, 2) мухолифат, ихтилоф, чанчол, мунокиша; 3) ночурй, нохамсонй, носонй, нохамгунй; set at variance акидаи мухолиф доштан; be at variance with мухолифи якдигар будан. ба мухолифат овардан, ба чанчол овардан. variant ['veonont] 1. п шакл, сурат, гуна: the variants spelling of his name гунахои мухталифи имлои номи у; 2. а мухталиф, хар хел, хар гуна, гуногун, дигар, чандсон, мутафовут: variant political groups гуруххои мухталифи сиёсй. variation [,veon'eijn] п 1) дигарсонй, дигаргунй, гуногунй, тагйир, тагйирёбй: minor variations тагйироти чузъй; 2) мус. такрори оханг бо тагйироти чузъй, дигаровой, вариат- сия. varicoloured [Ч'еэп,кл1еб] а рангоранг, хархела, varied ['veand] 1. past ва р. р. аз vary: Opi- nions on that matter varied Акидахо оиди ин масъала тагйир ёфтанд. 2. а гуногун, мухталиф, рангоранг, чандсон, мутафовут: varied in form шаклан мухталиф. variegated ['veangeitid] а 1) рангоранг, хархела, харранга; 2) чандгуна, чандсон, гуно- гун, мухталиф, чурочур. varies ['veonz] ниг. vary. variety [va'raioti] 1. и (pl varieties) 1) гуногунй, чурочурй, гуногунй, чандсони, бисёргонй: for the sake of variety барои гуногунй; 2) навъ, гуна, чур, ракам, кием: а new variety of wheat навъи тозаи гандум; 2. а (бо of ) 1) анвои мухталиф, чанд, чандин, чанд/ чандин гуна, як катор: for a va- riety of reasons бо сабабхои мухталиф; variety of shops чандин навъи магозахо. variety show [vg'raiotijou] п намоиши эстрадй, намоиши чандчурй, варете. variform ['veanfoim] а шаклхои гуногун- дошта. various ['veanas] а 1) хар хел, хар гуна, гуногун, мухталиф, чандсон, чандин, чурочУр: for various reasons бо сабахои мухталиф; 2) рангоранг, чандранг, 3) чяндчанбай, чандбахшй. varnish ['va:mfl 1. п 1) лок, ранг, равгани чило: nail varnish локи нохун; 2) мач. чило, сайкал, баррокй. The old table lost its varnish. Мизи кухна чилояшро гум кардааст. 3) рангкунй, равганкунй; 4) мац. сиёхдавонй, пардапушкунй; 2. v а) лок кардан, равгани чило задан, to varnish a chair курсиро лок кардан; б) чило додан, сайкал додан, барк андохтан, барок кардан; в) айбпуши кардан, зохирсозй кардан. varsity ['va:siti] п (pl varsities) (кутох; аз uni- versity) гуфт. университет, донишгох; 2) амер. гурУхи варзишии донишгох, коллеч ва е мак- таб: varsity football team гурухи футболи донишгох. vary ['vean] v (varies; varied) 1) тагйир додан, иваз кардан, дигарсон кардан, дигар-
vascular гун кардан, каму зиёд кардан: to vary the co- lour sequences тартиби рангхоро иваз кардан; 2) табдил ёфтан, тагйир ёфтан, дигарсон шу- дан, фарк доштан, каму зиёд шудан: Opinions vary widely on this issue. Нуктахои назар оиди ин масаъла хеле фарк доранд. 3) мус. оро до- дан. vascular ['vaeskj uloj а анат. раги. vase [va:z, амер, vets, veiz] п зарфи зинатй, гулдон, ваза (барои гулхои бурида). vaseline ['vresih:nj п вазелин vassal [vassal] п 1) таъ. вассал (раияти кишоварзй, ки замини арбобро кишт мекард); 2) навкар, хизматгор, банда. vassalage ['vaesahdgj п 1) таъ. тобеияти вассалй, навкарй, бандагй, хизматторй, тобеъ, мутеъ; 2) замини арбобй. vast [va:st] 1. п шоир. фазой азим; азамат; фарохй, фазо; the vast ocean азамати укёнус. 2. а а) бисёр бузург, азим, хангуфт: a vast field сахрой азим; б) васеъ, пахновар: a vast knowledge дониши васеъ. vastly ['va:stli] adv 1) ба дарачаи азим, хангуфт, 2) гуфт. бисёр. vat [vast] п 1) хумра, хум, канур, тагор: wine vats хумрахои шароб; 2) бочка. Vatican ['vsetikon] п 1) Ватикан; давлатй Ватикан; марказй маъмурии калисои католи- кии Рум. 2) гурухи биноуо дар Рум, ки дар он цо Попи Аъзам сукунат дорад. vaudeville f'voudovil] n 1) вадевил, намоиши чандгонаи хурд (иборат аз раке, суруд, масхарабозй ва амалиёти акробатики); 2) на- моиши эстрадй. vault I [vo:lt] 1. n tor, токи кавей, токи зарбй, гупбад: the vault of a church гунбади калисо; 2. v бо токи зарбй ё гунбад пушондан, до- рои токи кавей кардан. vault II [vo:lt] Is п чахиш, париш, част, хез; 2. v 1) паридан, частан, чахидан, част за- дан (аз руи чизе): Не vaulted over the fence. Вай аз болои девор парид. 2) мац. комёбии васеъ ба даст овардан; pole vault варз. чахиш бо найза. vaulted ['vo:ltid] а 1) дорой токи зарбй; 2) кавсдор, токдор, гунбадин, гунбазшакл. vaulting ['vodtnj] n 1) амалй сохтани токи зарбй ё губаз; 2) токбандй, гунбазеозй; 3) сардоба. vaulting-horse [’vo:ltii),ho:s] п аспаки чахиш (гимнастика). vaunt [vo:nt, амер. va:nt] 1. n 1) худситой, таъриф; 2) лофзанй; 2. v а) худситой кардан; б) лоф задан, но- зидан. ‘ve- [v] гуфт. кутох; аз have. V-Day ['vi:dei] п кутох; аз Victory Day Рузи Галаба, Рузи Пирузй. 892- veai [vi:l] n 1) гушти гусола; 2) гусола: 3) гизои гушти гусола vector [vekto] 1. n 1) риез. вектор, хомил, бардор: vector equation муодилаи вектори; 2) нокил, вогирон, бардор, баранда (касалй ва г.); 3) масири хавопаймо; 2. v масир таъин кардан, рох нишон додан. vedette [vi'det] n 1) каровул/ посбонй аспса- вор; 2) дидбони савора. veer [via] v самтро дигар/ бадал кардан, тагйири чихат/ масир додан, ба тарафе гар- дондан, ба сус кач кардан, якварй рафт ан: The car suddenly veered of the road. Автомобил ногахон аз рох кач кард, veering ['viarirj] n 1) гардиш, хамгашт; 2) мац. дигаргунй. vegetable [’vcdgitabl] 1. п гиёх, алаф, растанй, набот, сабза, сабзй: They grow their own vegetables in the garden. Дар бог онхо саб- завоти худй мекоранд. 2. а наботй, гиёхи, вобаста ба гиёх: the veg- etable kingdom олами наботот/ гиёхон. vegetarian Lvedgi'teanan] 1. п гиёххур, аз гушт пархезкунанда: a vegetarian restaurant тарабхонаи гиёххурон; 2) гиёхй, вобаста ба гиёххурй: vegetarian diet режими гиёхи. vegetate ['vedjitcit] v руидан, сабзидан, сабз шудан. vegetation [.vedgi'teijn] n 1) растанихо, на • ботот. гиёхон, гиеххо; 2) сабзиш, расиш: vege- tation period давраи сабзиш; 3) мац. зиндагии бемаксад/ хакирона. vegetative f'vcdgitcitiv] а сабзишй, расишй, вегетативй. vehemence f'vi.imons] п бадхашми, хашмгинй, бехудй. vehement ['vkimont] а пуршур, пурэхеосот, пурхарорат. оташин: a vehement debate бахси пуршур. vehicle f'vinkl] n pl 1) воситаи наклиёт, та- робар, авзори таробарй: motor vehicles воситахои накдиёти моторй; 2) воси^а. васи- лаи баён, баёнгар, тарик, чора (ифода пахн кардан ва г.): Art may be used as a vehicle of propoganda. Санъат метавонац хамчун васи- лаи таргибот истифода шавад. 3) хим. обку- нанда, халкунанда, махдул; 4) (дорусозй) хар чизе, ки бо он доруро меомезанд; 5) пахнкунанда (касалй ва г.), касалиовар. vehicular ['vihikjula] а 1) накдиётй; 2) амер. автомобилй: vehicular turnel накби автомобилй; 3) вобаста ба корбурди васоити наклиёт. veil [veil] 1. п 1) рубанд, рупуш, парда, тури руй: bridal veil пардаи аруей; 2) сарпуш, русарй; 3) мац. парда: behind the veil of secresy аз паси пардаи махфият; 3) никоб, хичоб, пушиш, лифофа, чодар: the veil of silence пар- даи сукут;
- 893 - ventilation 2. v а) рубанд задан, рудушй кардан, руи худро гирифтан, бо парда пушондан; б) пушондан: A thin mist veiled the lake. Тумани борик кулро пушида буд. в) мау. нихон/ пинхон кардан, мастур кардан: to veil one’s hostility бадбинии худро пинхон кардан; under the veil of дар пардаи, дар лифофаи; beyond the veil пас аз марг. vein [vein] п 1) вена, раги ворид, сиёхраг (дар баробари сурхраг'. artery): Veins convey blood to the heart. Тавассути раги ворид хун ба дил дода мешавад. 2) мау. par, пай: a vein of gold раги маъданй тилло; 3) рухия, холат, димог; тамоилоти шахсй: in a merry vein дар рухияи хурсандй. veined ['veind] а 1) рагдор; 2) рагадор, до- рои накши рагмонанд velar ['villa] 1. п 1) пармком; 2) фон. овози пасикомй; 2. а пасикомй (овоз). vellum ['vclam] п 1) пуст, чарм, тимоч (чар- ми нозуки гусфанд ё zfcona, ки ба уойи когаз ё барои рукаши уилди китоб истифода мешавад)-, 2) когазй пустнамо. velocipede [vi'losipid] и 1) дучарха, сечарха; 2) вагони дастй, вагони сечарха. velocity [vi'lositi] п (pl velocities) 1) суръат, тезй, чобукй: the velocity of light суръати равшанй; 2) суръати мавчи радио; arbital velocity суръати кайхонии якум; escape velocity суръати кайхонии дуюм. velours [va'lua] фр. п велюр, бахмал, мах- мал. velvet ['velvit] 1. л 1) махмал (инч. silk vel- vet); 2) амер., жар. бурд, суд, бартарй, даро- мади изофй; be on velvet бартарй доштан; 2. а махмалй, махмалин, махмалнамо, махмалмонанд: a velvet curtain пардаи махма- лин. velvety ['velviti] а бахмалин, бахмалнамо. venal ['vimal] а 1) ришвахур, порагир, ришвагир: a venal judge судяи ришвахур; 2) пулй, дар баробари музд: venal service хизма- ти пулй. venality ['vimaehti] п (pl venalities) ришвахурй, порагирй, ришвагирй. vend [vend] v фурухтан, дастфурушй кар- дан. vendee ['vendi:] п хек. харидор. vender(or) ['vends] п дастфуруш, фурушанда, молфуруш (хурд), фурушандаи даврагард: street vandors фурушандахои кучагй vendetta [ven'dets] п итал. интикомчУй, душман чуй, хунхохй, кинаи хонаводагй. veneer [va'nia] 1. п 1) рукаш, рукаши чуб, пардози беруна; 2) фанера: a table with walnut veneer миз бо рукаши чормагзй; 3) зохири фиребанда, намой дуругин; 2. v а) рукаш кардан; б) дорой зохири фи- ребанда кардан; в) бо хам часпондан (уабатхои фанераро). venerable ['vensrabl] а 1) кобили эхтиром, арчманд, мухтарам, сохибэхтиром, боэхтиром, бохурмат, боиззат: a venerable scholar олими арчманд; 2) дорой собикаи таърихй, кадимй ва пурарзиш; 3) унвони ка- шиши оликадр (калисо). venerate ['venareitj v хурмат гузоштан, так- рим кардан, ситоиш кардан, эхтиром кардан. veneration [,vena'reijn] п хурмат, бузур- гдошт, сипос, эхтироми зиёд, иззату икром. venereal [vi'nianal] а омезишй, маризишй, таносулй: venereal disease касалии таносулй. Veneszuela [,vene'zweila] п кишвари Венесу- эла. Venetian [vi'ni:.fn] 1. п ахли шахрй Венесия; 2. а венесиягй. венеей, venge ['vend3] v интиком гирифтан. vengeance ['vend^ans] п интиком, кин, киначуй, кинахохй, хунхохй; take/ inflict vengeance on/ upon (аз касе) интиком гирифтан; with a vengeance шадидан, бошиддат, сахт, беш аз хад: фаровон: The wind blew with a ven- geance. Бод бошиддат мевазид. vengeful ['vendjful] a 1) интикомй, интикомомез, киномез, интикомчуёна; 2) хунхох, касосгир, киначуй. Venice ['venis] п ш. Венесия. venial ['vi:mal] а бахшиданй, кобили гузашт, кобили бахшиш. venison ['venzn, амер, 'vemzn] п гушти оху/ гавазн. venom ['venam] п 1) захр (факрт дар маври- ди мор ва уонварон); 2) мау. хашм, кахр, газаб, адоват: There was anger and venom in her voice. Дар овозаш оханги кахру газаб ба гуш мера- сид. venomous ['venames] а захролуд, захрнок, захрин, захрдор. venose ['vi:nous] а гиёх;. рагдор, рагадор. venous ['vimss] ниг. venose. vent [vent] 1. n 1) сурох, дудрох, равзан, бодрох, сурохи дудкаш, хавогир, чои барома- ди хаво, баромадгох; 2) берунрав, даррав; 2. v а) баён кардан, холй кардан (дарди дил- ро); б) дорой хавокаш кардан, бодгирдор кар- дан; в) берун рехтан, берун кашидан, берун додан, баровардан (дуд ва г.). ventilate ['ventileitj v 1) шамол додан, тоза кардан, иваз кардан (хаворо): 2) мау. мухокима кардан, муайян кардан ventilator ['ventileita] п хаворасон, хавокаш, бодовар, бодкаш. ventilation [,veiiti'leijn] п хавирасонй, хавокашй, хаводихй, тозакунии хаво, хавоиш,
ventricle вазониш. ventricle ['ventrikl] n mam. меъдача, ши- камча. ventriloquist [ven'tnlskwist] n яайрангбозе, ки лаб начунбонда ran мезанад, касе ки дар гуфгори батй махорат дорад, шикамгу venture ['ventfa] 1. п икдоми хатарнок, доду ситади мухотираомез, икдом ба кори мухотираомез, риск (хатарнок): Не has been lucky in most ventures. Дар аксари корхои хатарнок голиб буд. 2. v а) ба кори хатарнок икдом кардан, та- ваккал кардан, часорат варзидан, риск кар- дан, ба мухотира андохтан, ба хатар андох- тан, ба обу оташ задан: The boy ventured into the cave. Нисарбача часорат карда ба гор даромад. б) маблаге, ки ба хатар андохта мешавад; at a venture шаней. бидуни мухосибаи каблй; Nothing venture, nothing have. Зарб. ~ Лз гунчишк тарой, арзан макор. Аз гург тарой, сахро марав. venturer ['ventfora] п 1) сохибкори ба кори хатарнок дастзада; 2) мочарочуй. venturesome ['ventjosom] а 1) саргарм; 2) далер, часур; 3) бебок, бочуръат venturious ['ventjoros] ниг. venturesome. Venus [vimas] n Зухро (сайёра). Venusian ['vimason] а закрой, вобаста ба сайёраи Зухро. veracious [vo'reifos] а хакгуй, ростгу, хакикатдуст. veracity [vo'reesiti] п (pl veracities) садокат. хакгуй, росткорй, ростгуй, росткавлй. verandafh) [vo'rtenda] п айвон, махтобй. verb [va:b] п грам. феъл; auxilary/ imperson- al/ medal verb феъли ёридиханда/ номй/ модалй; intransative verb феъли монда; transative verb феъли гузаранда. verbai ['vo:bol] а 1) дахонй, лафзй. гуфторй, забонй, кавли, шифохй: detaild verbal instruc- tions дастуроти пурчузъиёти лафзй, 2) калима ба калима, тахтуллафзй. харф ба харф. лугат ба нугат; 3) грам. феъли, вобаста ба феъл; 4) оип. вербалй. verbally ['vo.boli] adv дахонй, лафзан. verbatim [vo:'beitim] 1 п 1) баргардонии тахтуллафзй; 2) хисоботи стенографй; 2. а тахтуллафзй. харф ба харф. цакикан; 3. adv вожа ба вожа, катима ба калима, дакик- verbose [va.'bous] а дарозгуй, сергап, пур- гап, рУдадароз. verbosity [voi'bositi] п сергапй, лургапй, пургой, дарозгуй, лифозй. verdancy ['vo:dansi] п 1) кабудй, кабудизор; 2) ранги сабз; 3) бетачрибагй, хомй; verdant ['vo:dant] а 1) сабз, сабзу хуррам, - 894 - пушида аз гиёх, кабуд; verdant lawns сабзазорхо; 2) мац. навраста, бетачриба, но- пухта: a verdant youth чавони бетачриба. verdict ['vo:dikt] п уун;. вердикт, хукми хайати мунсифа: the verdict of guilty хукми гунахгории хайати мунсифа; 2) доварй, казоват, фатво, карор: to arrive at a verdict ба карор омадан. verdure ['vaidgoj п 1) гиёхон, растанихо, гиёхони сабз; 2) кабудй, барги сабз; 3) сабзй, хуррамй, сабзу хуррамй, сарсабзй; 4) тару тозагй, тароват. verdurous ['voidgoras] а 1) шоир. сарсабз, сарсабзу хуррам, шукуфо; 2) гиёхи. verge [vo:djl 1. л 1) канор, канора, лаб, лаб- ба, хошия, марз, остона: the verge of forest ка- нори чапгал, 2) хад, худуд, дам: on the verge of war дар да ми чанг; 2. v шабохат доштан, наздик будан, дар марзй чизе будан (оп/ироп - ба): His strange behaviour verged on insanity. Рафтори ачоиби вай ба девонагй шабохат дошт. verger ['voidjo] п хизматгорй калисо, сарой- дори калисо. verification [,venfi'keijn] п исбот, тафтиш, санчиш, озмоиш. verify ['verifai] v (verifies; verified) 1) санчидан. тахкик кардан, ростёбй карцан: We must verify this statement. Mo бояд ин изхоротро саичем. 2) собит кардан, тасдик кардан: The storm prediction was verified in every detail. Пешгрии омадани туфон пурра тасдик гардид. verisimilar [.ven'sirmk] а хакикатмонанд, ростнамо, ростмонанд. вокеинамо. verisimilitude [,verisi'mihtju:d] п хакикатмо- нандй. ростнамой, ростмонандй, воксинамой. veritable ['ventabl] а ростин, вокей, хакикй, дуруст, хозирй, кунучй. verity ['veriti] п (pl verities) 1) сидк, ростй, ростинй, ростина, хакикат. вокеият: in all veri- ty хакикатан; 2) росткавлй, росткорй, хакгуй. verjuice ['va:dju:s] п 1) обмеваи туруш (ме- ваи хом), обгура, облиму; 2) мац. турушрУй, качхулкй; a look of verjuice мац. нигохи дурушт/ номехрубон-она. vermeil ['v?:mi:ll п ниг. vermilion. vermicelli [,va:mi'selt] итал. п вермишел. ма- карони борик. vermicide ['va:mi:said] п тиб. доруи кирм- куш/ зидди кирм. vermifuge ['va:mi,fju:d,3] ниг. vermicide. vermilion [vo'miljon] 1. n шангарф, ранги кирмизи равшан; 2. а сурхи баланд, суп-сурх, кирмизй; 3. v бо ранги кирмизй ранг кардан. vermin ['va:min] п (pl vermin) (од. рГ) 1) хашарот \магас, шабуш ва г.); 2) хайвонот ва
- 895 - парандагони вахшии зараровар (муш, рубох, ва г.), паразит; 3) мац. шахсоне, ки барои чамъият зарароваранд, муфтхур, харомхур. verminous ['va:minas] а 1) хашаротмонанд, хашаротсон; 2) хашаротзада, бо хашарот пахншаванда; 3) мац. нафратангез, зарарра- сон. vermouth ['vg:mg0] п вермут (навъи шароби сафеду ширин ва крон). vernacular, the [vo'naekjula] 1. п 1) забони махалли/ тахчой, гуиши махалли: the black American vernacular забони махаллии сиёхпустони Америка; 2) нависанда ба забони махалли, бумзабон; забони модарй; 3) вожаи махалли: in the vernacular ба забони махалли, 3) исми махалли, бумном (гиёх. цонвар ва г., оар баробарй исми илми); 4) вожаи махалли; 3) забони ахли пешаи мушаххас, забони заргарй; 2. а ба забони махалли, ба гуиши махалли, вобаста ба забони махалли, бумизабонй, махалли: verncular idioms ибораи рехтаи махаллй. vernal ['vo:nol] а 1) бахорй; 2) бахормонанд, навбахорй; 3) тару тоза, шо- доб, пуртароват. versatile ['vo:sotail] а 1) чандкора, чандхунара: a versatile worker коргари чанд- кора: a versatile artist рассоми чандхунара; 2) чандкорбурдй, бисёртарафа: a versatile com- bat weapon сил охи чангии чандкорбурдй; 3) мутахаррик, чунбо, бесубот; 4) бевафо; 5) гиёх;, зоол. гарданда бахар су, харсугард, озодгард. versatility [,va:sa'tiliti] п 1) чанкорагй, чандхунарй, чандкорбурдй; 2) бисёртарафй, бисёрруягй, серруягй. verse [va:s] 1. п 1) (бо ф. шак. т. истифода мегардад) назм (дар баробарй наср; prose;: а drama in verse фочиаи назмй; 2) шеър, суруд: free verse шеъри озод; 3) мисраъ, хат; 4) оят, оя: the first verse of the first chaper ояти аввалй боби аввал; 4) банд, китъа: a poem of five verses шеъри аз панч банд иборат буда. 2. v шеърнавией кардан, дар шеър ифода кардан, шеър эъчоц кардан, ба назм даровар- дан. сурудан (шеър). versed [vo.st] а мохир, чирадаст, ботачриба, озмуда, корозмуда, бомахорат, мохир, вокиф: well versed in the art of cooking ошпази чирадаст. verse-monger [vo:s'mArjg9] n гуфт. тахк. кофиябоф. versification [,va:sifi'keijn] n 1) назмнавией, шеъргуй; 2) ар^з ва кофия. сачъ; 3) сабки шеър, сохтори шеър; матни манзум (достон ва г.). versifier ['vo:sifaia] п назмнавис, шоир. versify ['vo:sifai] v 1) шеър навиштан, шеър _________________________________________vespertine сурудан; 2) ба назм гардондан, манзум карда"н. version ['vo:jh] п 1) тарчума, баргардон: the version of Koran тарчумаи Куръон; 2) матн, нусха, вироиш: a shortened version of the book нусхаи кутохкардашудаи китоб; 3) тафсир, таъбир, ривоят, бардошт, тагйири шакл ё хусусият; 4) намуд, шакл, намуна, навъ, гуна, сурат: the modern version of Renaissance archi- tecture намунаи муосири меъмории Ренессанс. versus ['va:sas] лот. prep, х,ук,., варз. дар мукобили, бар зидди, дар баробарй, дар мукоиса бо (кутох; v ё vs): Pomir versus Pakhta- kor Помир бар зидди Пахтакор; peace versus war сулх дар мукоиса бо чанг. vertebra ['va:tibra] п (pl vertebrae [va:tibri:]) 1) анат. мухра, фикра; 2) сутунмухра. vertabral ['va:tibral] а мухрадор, мухрай. vertabrate ['va:tibrit] 1. п мухрадорхо, хайвоноти мухрадор; 2. а мухрадор, дорой сутунмухра. vertex ['va:leks] п (pl vertices) 1) кулла, нуг, cap, тега; 2) вертекс, куллаи cap; 3) нуц. самги болои cap, киём, авч vertical ['va:likal] 1. п хати вертикалй, пер- пендикуляр. 2. а вертикали, коим, амудй, шокулй: ver- tical line хати амудй. vertices ['vo:ti,si:zJ/iZ ниг. vertex. vertigo ['v9:tigouj n тиб. сарчархзанй, сарчархй, саргарангй, саргечй, саргашт. verve ['veav| п шур, шуру шавк, иштиёк, харорат. very ['ven] 1. a (verier, veriest) 1) бисёр, хеле, басе, чандон: It is not very far from here. Ин махал аз ин чо бисёр/ чандон дур нест; 2) комилан, дуруст: the very opposite of the truth комилан хилофи хакикат; 3) (барои таъкид ё тасдик,; хам, хатто, сирф, хатто...хам, тарин: the very best hotel in the city бехтарин мехмонхона дар шахр; 2. adv a) the/ that/ this very худи он, хамон, айнан, айнан хамон: Не was the very man I wanted to see. Вай хамон шахсе буд, ки ман дидан мехостам. At that very moment the phone rang. Айнан дар хамон вакт телефон занг зад. б) зиёд: I’m very much afraid that he will be late. Бисер метарсам, ки дер мекунад. I liked the book very much. Китоб ба ман хеле маъкул шуд. very much хеле бисёр: She works very much. Вай нихоят бисёр кор мекунад. before somebody's very eyes дар пеши касе, дар пеши чашмони касе. vesicle ['vesikl] п анат. мошона, обдон, ки- са. vesper ['vesps] п 1) шоир. (бо xaptpu калон) ситораи шом; 2) ибодати шом, намози шом (дар калисо); 3) шоир. шомгох, саршаб. vespertine ['vespstam] а 1) шабонгохй,
-896- vessel шомгохй, шабона; 2) гиёх. шабшукуфо, шабшукуфт; 3) зоол. шабкор, шабгард (паран- да ва г.). vessel ['vesl] п 1) зарф: a measuring vessel зарфи ченкунй; silver vessels зарфхои нукрагй; 2) киштй (хусусан качон): a fishing vessel хиш- гии мохигирй; 3) анат. par, арк, мачро, лула: blood vessels рагхои хунгузар; 4) тайёра; leaky vessel лаккй; weaker vessel чинси латиф, зан. vest I [vest] п 1) либоси таг, зерпуш, майка. After he finished the race his vest was wet through Пас аз давидан либоси тагаш пурра тар шуд. 2) амер, камзу.тча: Не was wearing а red vest under his coat. Аз таги пироханаш камзулчаи сурх пушида буд. vest JI [vest] v 1) печондан, пушондан (ли- бос ва г.); 2) сохиб кардан, ихтиёр додан, су- пурдан, ба ухдаи касе гузоштан (хукук ва г,)'- The president is vested with extraordinary pow- er. Ба президент кудрати фавкулода дода шу- дааст. 3) ато кардан, додан, расидан (мулк ва «•); vest with power сохиби хокимият кардап. vestal ['vest!] п 1) бокира; 2) духтари бикр; 2) рохиба. vestee [vesti:] п зерпуш, зерпирохани (зано- на). vestibular [ve'stibjulo] а анат. мувозинатй. vestige f'vestidj] п 1) бокимонда, асар, боз- монда, аломат, нишона: the vestiges of the past civilizations бокимондахои тамаддуяхои гу- зашта. 2) хеле кам (чизе), заррае: There is not а vestige of truth in that rumour. Дар ин овоза зароае хам хакикат яесд. vestment ['vestmontj п чема, пушок, кабо (.хусусан либоси маросимй ёрухонй). vestpocket ['vest,pokit] п чайби хурд, кисса- ча. vestry ['vestri] п (pl vestries; 1) пушокгох (калисо)', 2) (калисо) утоки гирдихамей, утоки дарси мазхабй; 3) мутасаддиёии умури молй в а идорй (дар калисои англиканй). vet [vet| 1. п 1) кутох аз veterinarian; 2) кутох аз veteran, 2. v а) дармон кардан (чонварро), да боба т кардан (хайвонотро); б) бойторй кардан; в) мач. баррасй кардан, расидагй кардан; т) аз назар гузарондан(оастхат ваг.). veteran ['vetaron1 1. п 1> шахси ссбикадор (мехнат ва г.); 2) сарбози собик, сарбози бознишаста, сарбози чангдида, собик иштирокчии чанг, размдида, ветеран: 2. а ботачриба, коргашта, варзида, кор- дида, кордон, корозмуда, пурсобика. veterinary ['vetnnari] 1. п (pl v eterinaries) духтури хайвон, ветеринар, бойтор; 2. а ветеринарй, бойторй. veto ['vi:tou] I. п рад, манъ, боздорй, раъйи мухолиф, вето: to put a veto on the resolution ба карор рад гузоштан; 2. v рад кардан, раъйи мухолиф додан, ово- зи мухолиф додан: to veto a bill конунро рад кардан. vex [veks] v озурдан, озор додан, хашмгин кардан, ошуфта кардан, захмат додан, фишор овардан: The headache vexed her all day. Дарди cap тамоми руз уро захмат медод. vexation [vek'seifn] и озор, азият, дарди cap; алам, афсус, дарег, нохушй, ногуворй: Her behaviour has caused me great vexation. Рафто- ри у маро сахт азоб дод via f'vaio] prep 1) аз рохи, аз тарики, аз: They flew to London via Paris. Онхо ба Лондон аз тарики Париж парвоз карданд. 2) ба васи- лаи, тавассути, бо. vie satellite тавассути хамсафзр. viaduct ['vaiodAkt] п пули даравгузар, пули иоябаланд. vial ['vaiol] п шишача (барои дору ва а.); ам- пул, шишаи дору. viands ['vaiondz] п Г) хурок, хурданй, таом, озука, хурокворй; 2) pl хурокихои лазиз, таомхои хушмаза vibrant ['vaibrent] а 1) ларзон; 2) зананда, дурахшон, равшан (ранг). vibrate [vai'breit] v 1) чунбидан, ларзидан, такой додан; 2) ларзондан, ба ларза даровар- дан; 3) дудила будан/ шудан, тардид доштан, 4) шур ва хаячон доштан, чунбучуш доштан, пурчушу хуруш булан. vibration [vai'breijn] п ларзиш, чунбиш, та- кой, таранг, ларзониш, vibratory ['vaibraton] а ларзанда, чунбиданй. такой. vicar ['viko] п 1) рУхонии махаллй, кашиши махаллй; 2) шоир. чонишин. vicarious [vai'keonos] а балогардон, ниёбагй. vicarage ['vtksrtdj] п хонаи рухонии/ каши- ши махаллй. vice I [vais] п айб, нукс, гунох, фасод, фиску фучур. бадй, патидй, сиёхдилй, амали бад, епфати бад, кори зишт, одати бад: Greed is а terrible vice. Хасисй одати хеле зишт аст. vice II [vais] « гира, гире. vice- [vais] pref муовин, ёвар, коиммаком, чонишин, ноиб, намоянда, дастёр: vice- president ноиби президент; vice-chairman нои- би раис. vice-adiriral ['vais'tedmaral] п ноиби адми- рал. vice-president [vais'prezidont] п ноиби прези- дент. viceroy ['vaisroi] п ноиби шох, шохёр. vice versa [,vaisi'vo:sa] лот. adv ба таври акс, баръакс, бозгуна, ворунвор: to translate from English into Tajik and vice versa аз забони
-897- viking англисй ба гочикй ва иаръакс тарчума кар- забони ветлами; дан. vicinity [vi'simti] п (pl vicinities) 1) наздикй хамсоягй, хаммахаллагй: We live in the vicinity of the school. Mo дар хамсоягии мактаб зиндагй мекунем. 2) атроф, гирду атроф: There are several parks in the vicinity. Дар гир- ду атроф якчанд богхои истирохагй мавучуданд. vicious ['vijas] a 1) хабис, бадчинс, бадниход бадкор, шарир, фосид, шарирона: а vicious life л,аёти шарирона, a vicious circle сахви мантикй, вазъияти беилоч, доираи хабиса; 2) бадхохона, бадкина, бад: vicious slander тухмати бадхохона; 3) хатарнок, сахт, шадид, чонфарсо vicissitude [vi'sisitju:dj п 1) бесуботй, тагйирпазирй, нопойдорй, ноустуворй, таб- дил, вожгунй; 2) pl фарозу нишеб, пасти ва баландй: vicissitude of life пастихо ва баландихои зиндагй. victim ['viktim] п курбонй; шикор, хадаф, талафот’ Не fell victim to his ambition. Курбонии чохталабии худ шуд. victimization [,viktimai'zeifn] п таъкиб, дупболагирй, victimize ['viktimaiz] v таъкиб/ дунболагпрй кардан, азоб/ озор/ азият/ додан. victor ['vikta] п пир}з, фотех, пир^зманд, пирузгар, музаффар. Victorian [vik'tmrian] a 1) вобаста ба сал- танати малика Виктория, пикторианй, дар давраи Виктория; 2) шахей давраи Виктория. victorious [vik'to:nos] а галабаовар, музаффар. victory f'viktari] п (pl victories) 1) галаба, зафар, пирузй, фатху зафар: victory parade намоиши галаба; gain/ vin the victory галаба ба даст овардан, secure a victory галабаро таъмин кардан; 2) комёбй, муваффакият. victual [vitl] 1. п (од. pl) озука, хурок, хурокворй, гръма, туша, хурокихои гуногун; 2. v а) озука расондан, озука захира кар- дан; б) гуфт. хурдан, тановул кардан; в) хурок барои сафар чамъ кардан. videotape fvidioutcip] п сабти видео. vie [vai] v (pres. p. vying) 1) ракобат кардан, харпф будан, бартаричуй кардан: The two new restaurants vied with each other, Ду тараб- хонаи нав бо хам ракобат мекарданд. 2) шарт бастан. шартбандй кардан. Vienna [vi'eno] п ш. Вена Viennese [,vie'ni:z] 1. п (шакли Ч- иваз наме- шавад) ахли Вена, венагихо; 2. а венагй. Vietnam I'vjet'naem] п кишвари Ветнам. Vietnamese ['vjetna'mi:z] 1. п 1) вегнамй: ахли Ветнам; the Vietnamese вегнамихо; 2) 2. а ветнамй. view [vju:] 1. п 1) манзара, дурнамо, чашмандоз: You have a beautiful view from this window. Аз тирезаи шумо манзараи зебо ме- намояд. 2) чашмрас, назар, дидрас, мадди назар, нигох, доираи назар: Не was in full view of tne crowd. Вай дар доираи назари тамоми издихом буд. А ггее coughi my view. Ин дарахт назари маро чалб кард. 3) акида, дид, назар, бардошт: They exchanged views on the subject. Оиеи ин масъала мубодилаи акида карданд. 4) дарк, фахм, идрок, дарёфт; 5) барраей, ни- гориш, варандоз: the close view of all the details баррасчи дакики хамаи чузъиёт; a bird’s eye view назари куллй, назари умумй; come to view пайдо шудан, ба назар расидан, хувайдо шудан; with a view (to) , with the view (of) ба максади, бо назардошти, бинобар, бо/ аз сабаби, ба ин касд ки, ба ин манзур ки, ба ин умед ки; in my view ба назари ман, бо акидаи ман; in view of ба хотири, ба далели, бо дарназар дошти, бо дар назар гирифтани; 2. v а) созрасй кардан, мавриди назар карор додан, барраей кардан, мулохиза кар- дан: б) дидан, нигох кардан, назар кардан, аз назар гузарондан, нигаристан, тамошо кар- дан: They viewed the paintings with pleasure. Онхо раемхоро бо каноатмандй аз назар мегу заронданд. view favourably бо назари мусоид нигаристан. viewer l'vju:a] п 1) бинавда, нозиркунанда, тамошобин; 2) дастгохи тамошои слайд ва г. view-finder ['vju:,faindo] п дурбин; телескоп. viewless I'vju.lis] а 1) шоир. нонамоён, но маьлум; 2) бечашмандоз, бсманзара, кур; 3) беакида, беназар. viewpoint ['vju:p3int| п нуктаи назар, дидгох, назар. vigil ['vidgilj п шабзиндадорй, бедормонй, бедорй, шабпой, хушерй; keep vigil бедорхобй кардан. vigilance ['vidsihns] п хушёрй, гушбазанги, бехобй, мувозибат, rape, харос, нигахбонй, чолокй, эхтиёт: police vigilance хушёрии полис. vigilant ['vtdjilanl] а хушёр, бедор, гушбазанг, хассос, дакику мувозиб: to remain vigilant against car theft оиди дуздй дани автомобил хушёр будан. vigor ['vigoj ниг. vigour. vigorous ['vigcrosj а пурз^р, неруманд, пурнерУ, кудратманд, тавонмапд. vigour, амер, vigor ['vigo] п кудрат, неру, энергия, шиддат, сахтй. зУрмандй, кувват. liking ['vaikinl п таъ, викинг (дарёнавардхои Скандинавия, ки дар саддарои Хашт то дах; сохилуои Европаро пюроч мекар- данд).
vile 898 - vile [vail] а пастфитрат, нокас, разил, фо- сид, ба дахлок. пургунох,, шармовар, беарзиш: a vile man марди разил. villify ['vihfai] v тухмат задан, бухтон задан, бадгуи кардан, беобруй кардан, паст задан: She was vilified by press for her political views. Васоити ахбор уро барои акидахои сиёсиаш тухмат заданд. villa ['vila] п вилла (хонаи беруназищурии боуашамат бо богу гулгашт). village ['vihdg] п 1) деха, дех, киш л ок, дехкада, русто, кария: the village school мак- таби цеха; 2) амер, хурдтарин вохиди хокимияти махалли. villager ['vihdga] п дехотй, кишлокй. рустой, ахли деха, рустонишин. villain ['vilon] п 1) таъ. виллиан, гулом; 2) нокас, разил, бетараф, одами паст/ шарир/ бадзот, паст, бадкор the villain of the piece гунахгори аслй, боиси хамаи тардисархо. villainous ['vilanasj а паст, бадчинс, паст- фитрат, шарир, фурумся, нокас, палид, наф- ратангез, ганда. кабех. villainy ['vilani] п (pl villainies) 1) бадчянсй, фурумоягй; 2) рафтори шарирона. villein [’vilin] ниг. villain 1. vim [vim] n гуфт. кудрат, кувва. vindicate ['vindikeit] v 1) исбот кардан, хак ба чониб кардан, хак донистан, сафед кардан. 2) мудофиа/ мухофиза/ химоя/ дифоъ кардан (уукук ва е.), иддао кардан. vindication [.vmdi'keijn] п 1) исбот, далел. собиткунй, сафедкунй: insist on public vindica- tion сафедкунии расмиро талаб кардан; 2) мудофиа, мухофиза, химоя, дифсъ. vindicative ['vindikeitiv] а интикомгир. интикомчУй, касосгир, никорталаб vine [vain] п 1) ток, ангур (дарахту 2) гиёххои печанда. vinegar ['vmiga] п 1) сирко; неш; 2) мач. су- хани тунд ва зишт, сухани талх; 3) шахси турушру, тундху; 4) иштиёк, шур ва шавк. vineyard ['vinjad] п токзор, ангурзер. vinous ['vainas] а I) вобаста ба шароб ва ранги он, шароби, бодамонанд, манфом, кирмиз; 2) майхур, мает. vintage ['vintidj] п 1) махсули ангури хар фасл, фасли ангурчинй. маросими аигурканй; 2) махсули шароби хар фасл, шароби солгашт, шароби сол: What vintage is this wine? Ин шароб махсули кг дом сол аст? viol ['vaial] п таъ виол (асбоби мусикй). viola [vi'oula] п 1) виола (асбоби мусиуй, аз виол калонтар)-, 2) гиёу. бунафшаи атрй (ва дигар гиёу you оилаи бунафша). violate ['vaisleit] v 1) зери по кардан (кутун ва г.), конуншиканй кардан, паймоншиканй кардан: to violate the internatinal human rights вайрон кардани /укукхои башарй байналмилалй; 2) шикастан, вайрон кардан, халалдор кардан: to violate peace сулхро вай- рон кардан; 3) тачовуз кардан, ба номуси зан расидан: to violate a woman ба зане тачовуз кардан; 4) бехурматй кардан (ба мууаддасот): to violate a shrine ба мазор бехурматй кардан. violation [,vais'leijh] п 1) вайропкунй, паймоншиканй, конуншиканй, зерипокунй: the violation of law конуншиканй; 2) тачовузи чиней; 3) бехурматй (ба цоиуои мууаодас): the violation of a church бехурматй нисбат ба ка лисо. violence ['vatslans] п 1) тундй, сахтй, шиддат, зурй, гасб: The wind blew with great violence. Шамол бо кувваи шадид мевазид. 2) амалй зурй, зуроварй, фишор, хушунат: The police used violence. Полис амалй зурй истифо- да бурд. 3) осеб, зиён. вайронй. violent ['vaiolontj а 1) сахт, шадид (бисёр): а violent explosion таркиши сахт; violent efforts кушишхои шадид; 2) мачбурй, зуроварона, гайритабий, хушунаюмез, пурхушунат: Не died a violent death. Уро катл карданд/ куш- ганд. 3) хашмомез, пуршуру ошуб, пурхаячон: violent language сухани хашмомез. violet ['vaiaht] 1. и бунафша (гул), анвои гулхои бунафшаранг: They were picking violets in the forest. Онхо дар чангал гули бунафша чамъ мекарданд. 2. а бунафш, бунафшаранг: She wore a vio- let drees. Вай куртаи бунафшранг мепушид. violin [.vata'lin] п Г) виолин, гижжак: the first violin виолиннавози якум/ бехтарин. 2) мац. шахси бонуфуз. violinist ['vaialmist] п виолиннавоз, гижжакнавоз violoncellist ['vaiglan'tj'slist] п виолончелпа- воз, гижжакнавоз. violoncello fvaialan'tfglou] п виолончел, гижжак. VIP [*vi:'ai'pi:] = кутоу аз v(ery) i(mportant) (p)erson шахси бисёр мухим, шахси расмй. viper ['vaipa] п 1) зоол. мори афъй, анвои морхоп афъй мисли гурза; 2) мач. одами палид, бадчинс, хоин, бадкеш. virago [vi'reigau] п зани баддахон, дахондарида, зани чанчолй (чангара, шатто у). virgin ['va.dgm] 1. п духтари бокира, тУшиза, азро, духтари хонадорнашуда, шавхарнодида; the Vergin инч. хонум Майрам; 2. а а) бокира, дастнохурда, покдоман; б) марди заннодида, чимоънокарда; 3) киштно- шуда, дастнахурда, навкорам: virgin land(s) заминхои навкорам; a virgin forest чангалй дастнохурда. virginal ['vg:djinl] а бикр, дар холати бокирагй, душиза; 2) пок, дастнохурда,
-899- visual'Ze "бегунох,, Тэоиффат; 3) зоол. борварношуда, назоида. virginity [vafdginiti] п 1) бакорат, душизагй, покй; 2) бегунохй, исмат, тозагй. virile ['virail] а 1) мардона, мардвор, мар- досо, мардмонанд, часурона, далерона, дило- варона; 2) неруманд, мардафкан, пурзур, дави. virility [vi'nhti] п 1) марцй, часорат, далерй, диловарй; 2) мардонагй, нерумантй, бабалогатрасии чиней. virtual ['va:ljuol] а хакикй, воден, амалй, аслй. virtually ['va:tjuali] adv водеан, амалан, дадидатан. virtue ['va.tju:] и 1) нокдоманй, некуй, некукорй, неккирдорй; 2) фазилат, хусн, хубй, Хунар, бартарй, сифати хуб: Your plan has the virtue of being practical. Бартарин надшаи шумо дар модияти амалй доштани он мебо- шад. in virtue (of), by virtue (of) ба сабабй, ба хоти- ри, бинобар, тибди, ба шарофати, ба туфайли (чизе), ба воситаи, бо рохи, тавассути. virtuous ['va:tjuasj а пархезкор, порсо, та- риф, неддирдор, некукор, боисмат, боиффат: a virtuous man як марди шариф; 2) покдоман, начиб, афиф (зан). virulence ['viruhns] п 1) захрнокй, нещ; 2) хусумат, кина, бадхохй, хашм, дахр, газаб, адоват, кина virulent L'virulantJ а захрин, захрогин, сахт, бисёр, шадид (дар бораи iayp): virulent form of flue шакли шадиди зуком; 2) хашмгин, дяхролуд, богазаб, кинахох, хусуматомез, бадчинсона. душманона. virus ['vaiaras] лот. п I) тиб. вирус; 2) мац. захр, микроб. visa ['vi.zaj 1. п раводид, виза: to renew/ ex- tend a visa мухлати визаро дароз кардан; 2. v виза додан, раводид додан. visage ['vi:zidg] лот п 1) руй, рухсор, киёфа, симо, чехра; 2) зохир, намо, симо, манзар. visard ['vi:zod] ниг. visor. viscose ['viskous] и вискоз, моддаи вискоз (шохии сути). viscosity [vis'kositi] п (pl viscosity) часпандагй, часпнокй, ёзандагй. viscount ['vaikauntj п виконт, ноиби арбоб ё лорд (унвони дворянй дар мамплики Европаи Гарбй). vise ['vi:sei] фр. ниг. visa. visibility [,vizt'bihti] п (pl visibilities) дидпазирй, намоёнй, падидорй, добилияти ДИД. visible ['vizobl] а хувайдо, намудор, ошкор, пайдо, маълум, падидор, намоён. дидашуданй. visibly fvizabli] aav хеле. як кадар, анча: на- моён, ошкоро. vision ['vigr] п 1) дид, биной, биниш, хисси басират, назар, чашм: His vision is very poor. Вай чашмони хира дорад. 2) пешбинй; фаро- сат, басират, нуктасанчй: Не is a man of great vision. Вай кудрати бузургй пешбинй кардан дорад. 3) тасаввур, хобу хаёл, руё, хаёл: the world's vision тасаввури олам. visional ['viganal] а 1) тасаввурй. хаёлй; 2) гасаввуршаванда, гайриводей, норостина. visionary fviynari] а 1) хаёлй, руёй, гайриводей, тасаввурй, пурфирсб, ачоибу гароиб; 2) гайриамалй, ношуданй; 3) дуран- деш, жарфбин, басир. visit ['vizit] 1. п боздид, рафтан: Не arrived on an official visit. Вай барои боздиди расмй омад. 2) дидор, мулодот, пиду боздид, аёдат; 3) мусофират: a visit to neighbouring town му- софират ба шахрй хамсоя; a return visit боздиди чавобй; be on a visit боздид кардан, мехмон будан, ташриф овардан; pay / make a visit to sb боздид кардан, ташриф овардан; return a visit ба боздиди касе рафтан; 2. v а) дидор кардан, ба дидани (касе, чизе) рафтан, ба мулодот рафтан, мулодот кардан, дидан кардан аз, зиёрат кардан, боздид кардан: They were going to visit their relatives. Онхо ба зиёрати хешу таборагаон рафтанд буданд. б) рафтан, cap задан ба: to visit an art museum ба осорхопаи саньат рафтан. We are on visiting terms. Mo бо хам рафту омад дорем. visitant ['vizitsnt] п 1) шоир мехмон, мехмонй олидадр; 2) зоол. парандаи мухочир. visitation [,vizi'teifn] п 1) боздид, саркашй, ташрифи расмй; 2) дидор, мулодот: hospital visitation hours соати мулодот дар бемористон; 3) мач. танбехи илохй, балои осмонй, санчиш. озмоиш, чазо; 4) гуфт. ташрифи тулонй; 5) хадки дидори фарзанд(он), мулодоти фар- занд(он) (зан с шавхари чудошуда). visitor [’vizita] п мулодоткунанда, мехмон, дидоргар, аёдаткунанда: I Jive alone and do not have many visitors. Ман танхо зиндагй меку- нам ва .мехмонй зиёд надорам. visor ['vaizo] п 11 рухпуш, нидоб, рубанд; 2) офтобгир, сояафкан (кулоу ва г.). vista ['vista] шпал, п 1) манзара. чашмандоз; 2) хиёбон; 3) дурнамо; 4) мач. ёддоштхо. visual [’vizusl] а 1) вобаста ба биной, басирй, дкдорй, дидй: the visual nerve асаби биной; 2) аёий: visual aids воситахои аёнй. visualize ['vizjudaiz] г пешбинй кардан, ба худ тасаввур кардан, орзу кардан: She can't visualize a job like that. V ин гуна корро ба худ тасаввур кардан наметавонист.
vital_________________________________________________ vital ['vaitl] a 1) хаётй, чонй, зистй. The po- lice pay a vital role in our society. Полис дар чомеаи мо ахамияти хаётй дорад. 2) чонбахш, аслй, хаётй ва мамотй, зарур, мухим, хеле зарур ва мухим: vital organs андомхои чонбахш; 3) чонфарсо, чонгир: a vital wound захми чонгир. vitality [vai'tseliti] п (pl vitalities) неруи ба ко, неруи зиндаги, кудрати пойдорй, кобилияти зист, хосияти хаётй, кудрати хаётй, церпой. vitals, the ['vaitlz] п органхои даётии бадан (дил, магз ва е.); tear the vitals out of a subject ба аслй мавзуъ расидан. vitamin ['vaitemmj n витамин: vitamin difi- ciency нарасидани витамин. vitiate ['vijieit] v 1) вайрон кардан, нокис кардан, маъюб кардан; 2) беэътибор кардан, ботил кардан, аз эътибор сокит кардан (ахднома ва е.); 3) гумрох кардан. vitreous ['vitrias] а 1) соф, шишамонанд; 2) шишагй, обгунай. vitriol [' Vi trial] п хим. зок, зоч, зоки зард: blue vitriol зоки кабуд. vituperate [vi'tju:poreit] п сарзаниш кардан, дакорат кардан, пашном додан, носазо гуф- тап. vituperation [vi,tju:po'reijn] п фахшй, носазогуй, гандазабонй, дакорат, дашномгуй, носазо, сарзаниш. vituperative [vi'tju.pareitiv] а хакоратомез. фадшомез, хакоратомез. vivacious [vi'vcifos] а зинда, бархаёт, пур- нишот, пуртароват, хушхол, зиндадил, шоду хуррам: I remember his dauhgter as a pretty and vivacious girl. Духтарашро хамчун духтари зебо ва пурнишот дар ёд дорам. vivacity [vi'vassitij п нишот, зиндадилй, хушхолй, шоду хуррамй, тароват. vivid ['vivid] а 1) равшан, возех, зинда, ду- рахшон (ранг, нур ва г.): vivid red hair муйи сурху дурахшон, 2) пуршуру нишот, пуртакопу, фаъол: a vivid personality як шах- сияти фаъол. vivify ['vivifai] v 1) зинда кардан, эхё кар- дан; 2) фаъолтар кардан. vixen ['viksn] п 1) рубохи мода; 2) мар зани чанчолй/ чангара/ шаттох, зани качхулк, зани салита/ сабукпо. vizier [vi'zio] п(аз решай форси) вазир. vizor ['vaiza] ниг. visor. vocable ['voukabl] n калима, сухан, вожа (аз назари фонетики). vocabulary [va'kasbjulan] п (pl vocabularies) 1) вожагон, лугат, мачмуи умумии лугати як забои: When did the word sputnik enter English vocbulary? Калимаи спутник ба лугати забони англисй нахустин маротиба кай ворид шуд? ЧОО- 2) захираи лугавй (шахе ва г.): Reading will increase your vocabulary. Хониш захираи лугавии шуморо зиёд мекунад. 3) вожанома, фехрасти вожахо \дар китоби дарей ва г.): There is a vocabulary in the back of our English textbook. Дар охири китоби дарсии мо лугат аст. vocal ['voukal] а овозй, садой, савтй, вокалй: vocal cords торхои савтй. vocation [vau'keijn] п 1) кобилият, истеъдод (Jor - ба): She has a vocation for teaching. Вай истеъдоди муаллимй дорад. 2) хурфа, кор, шу1Л, касб, пеша: Не has made medicine his vocation. Вай касбй духтуриро интихоб карда- аст. 3) майл ба хизмат, эхсоси вазифа, рисолат: Nursing is a vocation as well as a profession. Хамширагй хам шугл хасту хам рисолат. vocational [vou'keifonl] а касбй, хирфай, пешай, шуглй: vocational training таълимоти касбй. vocative [vau'keitiv] п холати нидо, нидой, хитобй. vociferate [vou'siforeit] v фарёд кашидан, дод задан, бо садои баланд гуфтан. vociferous [vou'sifaras] а ссргавго, пурчапчол, гушкаркупанда, баландовоз. vogue, the [voug] п муд, мавриди писанд. ривоч, махбубият; come into vogue роич шудан, ривоч ёфтан, мав- риди писанд будан: Short hair has come back into vogue. Муи кутох боз мавриди писанд гардидааст. in vogue роич: Black is in vogue again. Ранги сиёх боз роич аст. voice [vois] 1. п 1) овоз, садо (инсон): They could hear the children’s voices in the garden. Аз бог садои бачахо шунида мешуд. 2) ово, садо, нидо: the voice of conscience нидои вичдон; 3) лахн, тарзи сухан: with angry voice бо лахни хашмолуд. 4) сухангуй, орган: This newspaper is considered the voice of the parlament. Ин рузнома сухангуй парламент ба шумор меравад. 5) савт (мусикй)', 6) грам. тарз, холат, сурат: the active/ passive voice of the verb тарзи фоил/ мафъули феъл. make one’s voice heard овози худро шунавондан, фикру акидаи худро баён кардан. Аз як даст садо намебарояд. The voice of one man is the voice of no man. Зарб. ~ Ду дил як шавад, бишканад кухро. with one voice хамдилу хамсадо, хамакида, бо як овоз, хамфикр; 2. v а) изхор кардан, баён кардан, гуфтан, ба забои овардан: They voiced their protest. Онхо эътирози худро баён карданд. б) танзим кардан, чур кардан (овози асбоби мусириро): to voice the organ овози аргунунро чур кардан. voiced [voist] а 1) дорой садо, нотик; 2) садо (дар таркиб): loud-voiced дорой садои баланд,
-901 - vote sweet-voiced дорой овози ширин; 3) фон. чарангдор (овоз). voiceless [voishs] а бесадо, лол, сомит, бесухан. void [void] 1. п холигй, шикоф, сурох: а void space холигй, вакуум; Who will fill the political void created by his death? Холигии сиёсии пас аз марги у бавучудомадаро ки пур мекунад? 2. а а) пуч, холй, ковок; б) ори аз, фокид, бе (of sih - чизе)'. His words were void of mean ing. Суханони вай ботил буданд. в) бефоида, беасар, бенатича; г) рук. ботил, беэътибор, фокиди арзиши конунй: a void ballot раъйи фокиди эътибор; 3. v а) ботил кардан, пуч кардан, аз эъти- бори конунй сокит кардан; б) хорич кардан, берун кардан (шоша ва г.); холй кардан; в) шошидан, ридан, казои хочат кардан. voile [vail] п порчаи нозук, вол. volatile ['volatail] а 1) паранда, паррон, парвозгар, кодир ба парвоз; 2) хим сабук, тезгард, гузаранда, тагирёбанда, мутагайир, дигаргунпазир: highly volatile nature табиати тез тагйирёбанда; 3) нопойдор, нопо, зудгу- зар, нопоё, ноустувор: volatile exchange rate арзиши нопойдори асъор. volatility [,vola'tihti] п парриш, тезгардй, гузариш. volatilize ['voltetilaiz] v бухор шудан/ кар- дан. volcanic [vol'kaenik] а 1) оташафшонй, оташафшонмонапд, инфичорй, вулканй; 2) инфичорй, ноором (хислат ва г.). volcano [vol'keinou] п 1) вулкан, оташфи- шон; 2) кухй оташфишон; active/ dormant vol- cano вулканй амалкунанда/ сокит; dead volca- no вулканй хомушшуда. volition [vau'lijn] п 1) хохиш, хост, ирода; 2) тасмим; by one’s own volition бо майли хеш: She left the party entirely by her own volition. У шабниши- ниро комилан бо хохиши худ тарк кард. volley [’voli] 1. п (pl volleys) 1) регбор, борон, шиллики пай дар пай: the volley of bullets борони тирхо; 2) амалй заданп губ кабл аз ба замин бархурдан (теннис ва г.); 2. v 1) пай дар пай тир холй кардан; 2) тубро раду бадал кардан; 3) ба суръати рег- бор фиристодан ё омаддн {тубу. 3) задани туб кабл аз ба замин бархурдан (теннис ва г.); volleyball ['volibo:!] л бозии волейбол, туби волейбол. volt I ['voult] п волт (вориди ченаки шидда- ти кувваи барк,). volt II ['voult] п 1) волт, даврзанй хангоми машки савора гардй; 2) амалй каноракашй хангоми зарбаи ракиб (дар шамшербозй). voltage ['vaultidy] п шиддати барк, кашиши барк. voltaic [voi'teiik| а бар. галваникй, волтой. voltaic arc камонаки голваникй. voltmeter [volt'rm:to] п бар. волтметар. volubility [,volju'biliti] п сергапй, пургуй, серчогй. voluble ['voljubl] а сергап, лаккй, пурхарф, кашолагап. volume [’volju:m] п 1) чилд, китоб, дафтар, мачалла: a set of Dickens’ works in 24 volumes асархои мунтахаби Диккенс дар 24 чилд; а volume of poetry як китоби шеър; 2) хачм, ан доза, микдор, гунчоиш, зарсрияг: the volume of water in a tank микдори об дар зарф. voluminous [vo'ljummos] a 1) бисёрчилда, чандчилда: a voluminous history of England таърихи чакдчилдаи Англия; 2) пуршумор, сершумор, фаровон, зиёд: voluminous reports хисоботи сершумор. voluntary ['volontan] а ихтиёрй, хосторман- дона, довхсхона, дилхохона. volunteer [,volon'tia] 1. п ихтиёрй, довталаб. довхох, хостор: Не joined the volunteers. Вай ба гурухи ихтиёриён дохил шуд. 2. v ихтиёр кардан, довталаб/ довхох шудан, ихтиеран кореро анчом додан: Two men volunteered to search for the missing climb- er. Ду нафар азми кофтукови кухнаварди гумшударо карданд. voluptuous [vo'lvptjuss] а хиссй, эхсосй, шахвонй. vomit ['vomit] 1. п кайкунй, истифрог, партэфтанп, кай, вомиш: Her vomit was green. Куйи у сабз буд. 2. v кай кардан, партофтан, боло овардан, вомидан: The baby vomited blood. Кудак хун партофт. voodoo ['vu:du:] 1. п 1) азлер. эътимод ба чоду ва тилисм; 2) вуду, чодугари сиёхпуст; 3) тилисми вуду. 2. v тахти таъсири тилисми вуду карор до- дан. voracious [vo'rejjbs] а пурхур, баднафс, но- серам, харис, сернспазир, галомус. voracity [vo'raesiti] п пурхурй, баднафсй, носерамй, галомусй. vortex "votteks] п 1) гирдоб, тундоб, чархоб, нов; 2) гирдбод, марказй гирдбод/ гирдоб. votaress ['voutaris] п 1) рохиба; 2) эхтиромкунанда, иззаткунандс. (зан). vote [vaut] 1. п 1) овоздихй, раъйдихй: to put to the vote ба овоздихй мондан; 2) раъй, овоз: а secret vote раъйи пинхонй: to cast a vote овоз додан, раъй додан; to give one’s vote for sb ба- рои касе раъй додан; 3) варакаи раъй; 4) карор, изхор: to give a vote of no confidence изхори кобоварй кардан; 4) хукуки овощихй, хакку. раъй; 5) шумораи овозхо;
voter _ _ _ 2. v а) раъй додан, овоз додан (for/ against - ба тарафоории/ ба мукрбили): They voted against the proposal. Онхо ба мукобили пешниход овоз доданд. б) эътироф кардан, писанд кардап; в) таклиф/ пешниход кардан; vote down интихоб накардан, рал кардан, на- пазируфтан (бо раъй додан). vote out каееро аз шуглаш барканор кардан (бо раъй додан). voter ['vauta] п раъйдиханда (касе, ки раъй медиуад), овоздиханда, интихобкунанда. voting ['vautip] 1. pres. р. аз vote 2.: They are voting to elect a new president. Онхо барои интихоби президента нав раъй медиханд. 2. п раъйдихй, овоздихй: Many people took part in the voting. Одамони зиёд дар раъйдихй иштирок карданд. voting-paper ['vsutnppeipa] п варакаи интихоботй/ раъйдихй. votive ['voutiv] а аз руи савганд бачоовардашуда. vouch f'vautf] v (маъмулан бо: for) замонат кардан, тазмин кардан, тасдик кардан. voucher ['vautfo] п 1) зомин, замопаткунан- да, кафил; 2) замонатнома, расид, санад, мад- рак, ваучер. vouchsafe [vautf'seif] v ато кардан, лоик донистан, сазовор/ шоиста гардондан; Не vouchsafed me no reply, у ба ман чавоб додан лоик надонист. vow lyau] 1. п нидо, паймон, савганд, ахд, кавл, шарт: a vow of silence ахди хомушй, make/ take vow рохиб шудан; 2. v нидо кардан, ваъда кардан, кавл до- дан, савганд хурдан, тасмим гирифтан, ахд кардан, шарт кардан: to vow loyalty to sb ба касе кавли вафодорй додан; take vows савганд хурдан, савганд ёд кардан, vowel fvauol] п харфи садонок/ садодор; овози садонок. voyage ['voids] 1. п сафар, мусофират (ху- сусан бахриу. 2. v ба сафар баромадан, сафар кардан (баури). vulcanize ['vxlkanaiz] v сахт кардан, ширеш кардан. vulcanite ['vAlkanait] п резинаи вулканй, эбонит (маусули сахтй резинуои вулкании табий ва сунъй). vulgar ['vxlga] а 1) авомона, омиёна, хамгонй; 2) паст, дагалона, дурушт; 3) бео- доб, беназокат, бемаърифат; 4) харза. vulgarian [vAl'ganan] п одами беназокат, одами харзадор. vulgarity ['vAl'gaenti] п харзагй, беназокатй, баддахонй, пастй, дагалй, дуруштй, разолат, кабохат. vulgarize ['vAlgoraiz] v авомписанд кар- дан, кобили фахми авом кардан. -902- vulnerability [vAlnara'biliti] n нозукй, сустй, осебпазирй. vulnerable [\л1пэгэЫ] а захмпазир, осебпа зир, захмдор, захмхурд, лаккабардор, дар марзи хатар, муносиб барои хамлаоварй. vulpine ['wlpain] а 1) кал, бемуй; 2) мац. маккор, хилагар, рубохсифат. vulture ['vxltfa] v 1) зоол. каргас, мурдахур (паранда)', 2) мац. даранда, вахшй. vulturous ['vaHJ liras] а даранда, хунхор vying ['vaurjJ pres. р. аз vie. Ww W, w ['dxblju:] п уарфи бистусеюми алифбои забони англисй. wabble [waebl] ниг. wobble. wad [wod] 1. n 1) порча, пора, гулула, .гула, каламба (пахта, когаз ва г.): wads of cotton лулахои пахта; 2) амер, баста, даста (пул ва г.): a wad of letters як баста номахо; 3) гуфт. микдори зиёд, як олам, як дунё: a wad of atten- tion таваччУхи зиёд. 2. v 1) гулула кардан, лула кардан, каламба кардан; 2) сурох ё дарзи чизеро гирифтан (бо пахта ва г.); 3) чаппондан, таппондан, пур кардан (бо пахта ва г.). wadding ['wodig] и 1) тахдузй, лифоф (аз пахта ва г. барои бастабандй), пунбаи бастабандй; 2) кулула, лула (пахта ва г.). waddle ['wodl] 1. п харакати урдакй/ мургобй, гомхои урдакй; 2. г калавида-калавида рох рафтан (мисли мургобй), урдаквор рох рафтап. ба тарафхо хам шудан (хангоми рох рафтан). wade [wcid] v 1) убур кардан, гузаштан (аз миени барф, с гил ё лой ё об ё алафи баланд ва г.), бо захмат рох рафтан, бо азоб рафтан, аз гангоб гузаштан, дунбол кардан; 2) гуфт. бо захмат кореро анчом додан; 3) хамла кардан; 4) сахт танкид кардан. wade through аз мушкилот гузаштан. wading ['weidnj] п 1) амали аз тангоб гузаш- тан; 2) парандаи ботлокй. wader ['weids] п 1) парандаи ботлокй; 2) pl музахои ботлокй (ки то камар мерасанд). wafer ['weifs] п часпак (когазпораи элимдори лифофаи мактуб); 2) нони гирд ва нозук; 3) нони ширин. waffle ['wall] п вафл (навъи ширинй). waft [wa:ft] 1. п 1) вазиши мулоим, насими нармбод; 2) буй, бу: wafts of perfume буи атр; 3) болафшонй, канотзанй; 2. v бардошта бурдан, ба харакат даровар-
-903- wakeful зан (оар хаво ё болои сатхй об), вазидан, ва- зондан. wag I [waegj 1. п чунбиш, чумб. афшониш, гакон, харакат; 2. v (wagged; wagging) а) чунбондан, чунбидан, такой додан, такой хурдан, ба харакат даровардан, лакидан, лакондан: The dogs tail wagged. Думи саг мечунбид.б) ёвагуй кардан, забондзрозй кардан, пурхарфй кар- дан, вир задан, харзагуй кардан. wag one's finger at sb ангуштро ба тарафи касе гакон додан (бо аломати норозигй)', wag П [wcegj п шух, одами хушзабон ва латифагуй, забонбоз, хозирчавоб. wage I [weids] v 1) кардан, бардоштан, огоз кардан (чанг ё кашмакашй); 2) гузарондан (маърака): to wage a campaign against nuclear weapons маъракаи зидди яроки ядрой гуза- рондан. wage II [weids] п pl музд, дастмузд, дастранч, резина, музди мехнат, музди кор: to strike for higher wages барои музди мехнати зиёдтар корпартой кардан; a wage claim даъвои зиёд кардани музди мехнат. wage cut ['weidjkxt] п камекунии музди мехнат. wage freese ['wetdjfri:z] п нигох доштан/ надодани музди мехнат. wager ['weidja] 1. п гарав, шарт, кимор, шартбандй; 2. v гарав бастан, шарт кардан, шарт бас- тан, шартбандй кардан. waggery ['wtegan] п 1) шухй, масхарабозй; 2) хозирчавобй, забондарозй, забонбозй. waggish ['waegif] а 1) хозирчавоб, забонда- роз; 2) шух, шухиомез, бозингар, ишвагар, сернозунуз. waggle ['waegl] 1. п такой, чумбиш. 2. v такой хурдан, лул хурдан, чумбидан. waggon, амер, wagon ['waegon) п 1) вагони борй (р. охан): (амер. freight car): a timber waggon вагон барои кашидани чубу тахта 2) вагон, ароба, боркаш, чорчарха, аробаи кудак: The waggon was filled with stones. Аро- ба аз санг пур карда шуда буд. waggoner ['waggons] п боркаш, аробакаш, аробарон. wagtail ['wtegteil] п зоол. думчунбонак, сан- гоб давак (навъи паранда). waif [weif] п 1) моли бесохиб, ёфта, боцо- варда; 2) саргардон, рахгумзада, бесохиб (гов. гусфанд. саг ва г.); 3) бепарасгор, бесарпа- раст, бехонумон, дарбадар, ятим ва саргар- дон (кудак). wa il [well] 1. п гиря, зорй ва фигон, садои нола ва зорй: wails of the children гиряи сахти кудакон; a wail of lhe wind вижжоси шамол; 2. v нола кардан, зорй кардан, зоридан, сахт гиря кардан: The baby wailed. Кудак сахт гиря мекард. wain ['wem] п 1) шоир. ароба, корй; 2) нуц. the Wain ё Charle’s Wain ё Big Dipper Мода- хирси Калон ё Дубби Акбар; the lesser Wain Модахчрси Хурд ё Дубби Асгар: wa inscot ['weinskot] 1. п рукаши чубй, рукаши девср, тахтабандй; 2. v тахтабандй кардан, рукаш кардан, пушондан. waist [weist] п 1) миён, камар: a woman with a narrow waist зани камарборик; 2) камари чома; 3) андозаи камар; 4) миёнгох (чизе). waist-belt ['weistbalr] п камарбанд, тасма. waistcoat ['weiskout] п камзулча. waist-deep [’weist'di:p] а то миён. waist-high ['wcist'hai] а ниг. waist deep. wait [weit] 1. п 1) интизори, маъгалй, чашмбарохй, гушбадарй: Не had a long wait at the doctor's office. Дар кабулгохи духтур инти- зории дароз кашид. 2) гуфт. дидабон, чашмбаоох; 2, v а) интизори кашидан, интизор шудан, дар интизор будан, маътал шудан, нигох кар- дан, мунтазир шудан/ будан, сабр кардан, чашм ба рох будан, гуш ба дар будан (for sb/ sth - касеро/ чизеро): How long have you been waiting for me? Чанд вакт маро мунтазир будед7 б) хизмат ба чо овардан, хизмат расон- дан: в) расман ба мулокот рафтан, ба дидор рафтач; lay wait камин 1айёр кардан (ба касе); Ke in wait for камин гирифтан; wait and see сабр кардан ва дар интизори ховодис будан; wait on/ upon хизмат ба чо овардан, хизмат расондан, мизбонй/ миздорй кардан; wait out сабр кардан. waiter ['weito] п 1) пешхизмат, миздор, хиз- матгор (мард); 2) мунтазир, чашмбарох; 3) лаълй (барои кашоноани хурок ваг.). waiting-room ['weitiprum] п 1) кабулгох; 2) р. оу ан. толори интизорй. waitress ['weitris] и пешхизмат (зан), хизматгор (зан). waive [weiv] v 1) хук сарфи назар кардан, чашм пушидан аз, аз хакки худ гузаштан; 2) нсрор накардан, аз фурсат истифода набурдан; 3) муваккатан ба таъхир гузоштан. wake [weik] 1. п 1) бедорй, бехобй; 2) шабзиндадорй; 2 v (woke or waked; woken or waked) a) бедор шудан, (инч. wake up): She usually wakes early. Одатан барвакт бедор мешавад. б) бедор будан/ мондан; в) бедор кардан (инч. wake up): They woke him up early. Онхо вайро барвакт бедор карданд. г) хушёр шудан, вокиф шудан, ба худ омадан; wakeful fweikful] а 1) бедор, хушёр, нохуф та, гушбазанг; 2) бехоб, дучори бехобй, бад-
waken z 904^ хоб waken ['weikn] v бедор шудан, ба худ ома- дан; фаъол шудан, зинда _шудан, дон гириф- тан: Не wakened on time. У дар вакташ бедор шуд. 2) бедор кардан; фаъол кардан, ба хаячон овардан, ба худ овардан: waken ап identity in people хуввиятн мардумро бедор кардан. Wales [weilz] п Уэлс (кисмати гарбии Бри танияи Кабир). walk [wo:k] I. п 1) рох, гардишгох, масири кадамзанй; 2) рохравй, рохпаймой, ! рохнавардй, рохгардй: The village was an hour's walk from us. Деха дар масофаи як соат рох аз мо дур чойгир шуда буд. 3) сайругашт: They had a short walk. Онхо оайругашги кутох карданд. 4) рафтор, гашт, равиш: She recog- nized him at once by his walk. Хонум вайро аз гашташ шинохт. 5) табака, синф, чур, шугл, касбу кор (ичтииой, иртисодй ва г.): people from all walks of life намояндахои касбу кори мухталиф; 6) хиёбон, гулгашт; walk of life касбу кор; мавкеи чамъиятй; go for a walk, take a walk кадам задан, гардиш кардан; 2. v а) рох рафтан, рахпаймой кардан, рах.навардй кардан, пиёда рафтан, пиёдаравй кардан: They walked along the road. Онхо кад- кади pox пиёда мерафганд б) сайругашт кардан, гардиш кардан, хиромидан: They liked to walk in the park. Онхо дар бог сайру- гашт карда нро дуст медоштанд. в) гом задан, гом бардоштан, кадам гузоштан, кадам задан, рафтан ё омадан (ба дохил ё ба берун)'. I walked out of the room. Аз хсна берун рафтам, walk about сайругашт кардан; walk along якчоя рафтан; walk away from дур шудан, сарфи чазар кардан: You can't walk away from your respo- nisbilites. Шумо наметавонзд вазкфахоятонрс сарфи назар кунед. walk away/ off with sth: 1) дуздидан, бардоштан, бурдан: Somebody walked away with my pencil. Касе каламамро бурдааст. 2) ба осонй шикает додан, ба осонй галаба кардан: She walked away with gold medal. У ба осонй медали тиллоиро гирифт. walk in/ Into даромадан: walk off баромадан; рафтан, walk out корпартой кардан; walk over зери по кардан, ахамият надодан ба; walk through кореро сарсарй анчом додан;, walk up наздик омадан, расидан (ба назди); walker ['wo:ka] п 1) рохрав, рохраванда {шахсе, ки бисёр рох, мегардад): I am not а much of a walker Ман рохравй хуб местам. 2) гомёр (дастгоуй крОакона, бароирох; рафтан) walking ['wo:kijj] 1. и рохрав, рохраванда, рохнавард, пиёдарав; 2) пиёдаравй, пиёдагардй, рохравй; 3) тарзи рох рафтан, равиши гомбардорй; 2 pres, р рохрав, рохраванда. walking-papers ['wo:kirj,peipas] п pl амер, гуфт. хоричкунй аз кор, варакаи хорич. walking-stick ['wo:kirjstik] и асо, чубдастй, walking-ticket ['wo:kirj,tikit] ниг. walking- papers. walking-tour ['wo:kiqtauo] n сайругашти пиёда. walk-out ['wo:k’autj n 1) эътисоб, корпартой: a nationwide walk-out корпартоии умумй; 2) тарки чаласа (ба нишони эътироз); 2. v ногахон тарк кардан (ба унвони эъти- роз ва мухолифат). walk-over ['wo:k'ouvsj п пирузии осон, галабаи осон. wall [wo:l] 1. п девор, хисор: the walls of His- sor fortress деворхои калъаи Хисор; dead/ blank wall чсвори мустахкам; hang one’s head against a wall сари худро ба де- вор куфтан, кори бехуда кардан. drive/ force/ push/ to the wall касеро мачбур/ мулзам кардан; go to the wall ноком шудан, муфлис шудан; Wall Street Уолл-стрит 1) (хиёбон дар Нию- Йорк, ки банков ва бозорх;ои молиявй дар он цо чрйгир шудаанд); 2) мау. марказй сармояи мо- лиявии Америка. Walls have ears. Зарб. ~ Девор муш дорад, муш гуш. 2, v девор кардан, бо девор чудо кардан. wallet [’wolit] п 1) киса, хамён, хамёни пул, хамёни кисагй, хамёни багалй; 2) хурчин, чувол, анбон. wallflower ['wo:l,ilauo] п 1) гиёх;. гули деворй; 2) шух. гуфт. духтари хичолатй/ гушагир. wallop ['wolop] 1. п зарбаи сахт; 2. v бо суръат харакат кардан, тез чунбидан; б) сахт зарба задан, кубидан (бо чуб ва г.), сахт шикает додан. wallow ['wolou] v галг задан, гелидан, чулидан, гел задан, афту хез кардан, шалпас задан [дар гул, гарду хок ва г ). wall-painting ['wo:l,pemtii)] п деворнигорй, накшу нигор болои девор. wallpaper ['wo:l,peipa] п (бо ф. шак. т. мео- яд) 1) когазй деверй (когазй гулдор ё наршин, ки ба деворй хона часпонда мешавад, гулкогаз); 2) рузномаи деворй, газетаи деворй. walnut ['wo:lnat] п 1) дарахти чормагз; 2) меваи дарахти чормаг. walrus ['wo:lros] п морж, фили дарёй, вал- РУС. waltz [wo:ls] 1. п мус. ракси вале (раке ва мусирии он). 2. v а) вале раксидан, чарх задан; б). wan [won] а рангпарида, монда, ранчур,
-905 - бехол, бемадор, заиф (одам): She was looking pale and wan. У рангпарида ва ранчур мена- муд. wand [wond] п 1) тарака, нармшоха; 2) асо, гурз, дарафш; 3) чубдасти, чубдастии чодугарй; 4) асои салтанатй. wander ['wands] v 1) гаштан, саргардон бу- дан/ шудан, харакат кардан, рох рафтан (бехуда): We wonded for hours looking for the house. Mo барои кофтани хона чандин соат саргардон шудем. 2) (маъмулан бо: off) овора будан, гумрох шудан, овора кардан, дарба- дар шудан/ будан; 3) парешон будан: Му mind was wondering. Хушам парешон буд. wanderer ['wonders] п шахси саргардон, дарбадар, хонабадуш wandering ['wondsiirj] а саргардон, дар- бадар, хонабадуш wanderlust ['wondslAst] п ишк ба мусофи- рат, сафардуст, майлу рагбат ба саёхат. wane [wem] 1. п кохиш, камшавй сустшавй, кохиши тадричй; be on the wane хурд шудан (л/cof); ру ба хурдшавй бу дан; the wanes of life заводи хаёт; 2. v 1) хурд шудан, кучактар шудан (жоу); 2) заиф шудан, кам шудан; р? ба кохиш ниходан, аз равнак, афтодан (неру, кудрат ва г.). wangle ['wtet)gl] v 1) хилагарй кардан, маккорй кардан; 2) (бо зиракй) ба даст овар- дан. want [wont] 1. и 1) камй, камдошт, каср, нуксон: Your work shows want of care. Кори шумо нишон медихад, ки ба он кам ахамият медодед. 2) зарурат; 3) ниёз, ниёзмандй, эхтиёч, хочат, хоста, сахтй, тангй: His wants are very simple. Эхтиёчоти вай хеле одй аст. 4) камбизоатй, эхтиёчмандй; be in want ot sth эхтиёч доштан ба, ниёзманд будан ба чизе, хостори чизе будан; be/ live in want бо зарурат зиндаги кардан, to/ from want of аз нарасидани, ба хотири на- расидани; want ad амер- эълон (дар рузнома барои пешниход ва талабот)', 2. v а) хостан, хостор шудан: Do you wain him to come? Мехохед, ки биёяд? I want two breads, please. Лутфан ба ман дуто нон дихед б) дустдопп ан, майл доштан: She wants to be alone. У танхо буланро дуст медорад. в) ло- зим доштан, зарурат доштан, ниёзманд будан ба, ниёз доштан, боистан: The house wants painting. Хона ниёз ба рангу бор дорад, г) таъкиб кардан, тахти таъкиб карор додан, дунболи касе будан, кофтан, чустучу кардан: Не is wanted by the police. Полис уро такиб мекупад. Не is a little wanting. Зарб. ~ Он кадар сок хам warehouse нест. Акдаш дар чояш нест. Wanted! ЧустучУ карда мешавад! (эълон) There is nothing wanting. Аз чизе камй надорем. Танкисй надорем. Камбудие надорем. wanting ['wontirj] 1. а 1) мухточ, ниёзманд; 2) аблахнамо, содалавх; 3) нокис, дорой кам- буд, дорой касре; 2. prep бидуни, бе: a watch wanting a minute hand соати бедакикагард. wanton ['wontan] а 1) шайтон, тахс, гапно- даро, саркаш (кудак); 2) одами ахди айшу нуш, одами хушгузарон; 3) шух, шухчашм. wapiti ['wo:piti] п зоол. гавазни канадагй. war [wo:] 1. п 1) чанг, харб (over sth - барои чизе): civil war чангй дохилй; 2) пайкор, мубо- риза: the war against poverty мубориза ба мукобили камбизоатй; 3) набард, рамз; at war дар холати чанг, дар чанг: to be at war дар холати чанг будан; declare war чанг эълон кардан; go to war чанг кардан; wage war on/ against чангидан, пайкон кардан. World War Two Чанги Дуюми Дахон; 2. v чангидан чан1 кардан, мубориза бур- дан warble [wo:bl] 1. п чах-чах, овоз; 2. v чик-чик кардан, сурудан, чах-чах задан (паранда). warbler ['wo:blaj п зоол парандаи овозхон. ward I ['wo:d] п 1) посдорй, посбонй, химоят, нигахбонй, нигахдорй; 2) чора, панох, дифоъ, хифозат; ward 11 ['wo:dj п 1) бахши бемористон, уток/ хучраи чанднафара, палата; 2) хар яке аз хонахои махбас, камера; 3) минтака, махалла, нохия (шахр). warden ['wo:dn] п 1) сарпараст, раис; нозир, -бон, нигахбон, дарвозабон, дидбон, каравул; 2) раиси Мадраса/ донишгох; warder [’wa:da] п 1) посбон, каровул, афса- ри зиндон (махбас), зиндонбон; 2) дарбон, дарвозабон. wardrobe ['wodraub] п 1) шкафи либос, шкаф, кафса, чевони либос; 2) мачмуи либосхо, пушок (дар театр): a spring war- drobe пушоки бахорй. wardroom f'wa:drum] п утоки маллохон (дар киштии харбй). ware ] [weа] 1. п 1) васипа, махсул. масну, фаровард: china ware махсулоти чинй; silver- ware махсулоти нукрагй: 2) pl мол, молиёт: foreign wares молхои хоричй, молхои воридотй; 3) хидмат (хадамот), асар (асъор) адабй ё хунарй. ware II [weo] 1. а гуфт. бохабар, хушёр, гушбазанг; 2. v поидан, эхтиёт шудан/ будан. warehouse ['weahaus] п 11 анбор, борхона; 2) фурушгохи бузург, фурушгохи умдафурушй.
warfare warfare ['wtrfea] n 1) чаш, задухурд, мухориба, амалиёти чангй, роххои чангпарцозй: chemical warfare чангй химиявй; 2) мубориза, пайкср: diplomatic warfare мубо ризаи сиёсй war-horse ['wcrhos] и 1) аспи чангй; 2) гуфт. чангдида, чангозмуда. гурги боронди- да. warily ['wearih] adv эхтиёт корона, эхтиётона, боэхтиёт. бодиккат, бохушёрй. wariness [’weormis] и »хтиёт, диккат, хушёрй. warlike ['woilaik] а чангй, размй, чангдуст, чангчуй, чангхох, ситезачуй: warlike tribes кабилахои чангчуй. warm [wo:m] 1. а 1) гарм: warm weather хавой гарм; warm clothing for winter либоси гарм барои зимистон; 2) мац. мехромез, мухаббатомез, самимона, калбй: warm greet- ings табрикоти калбй; warm welcome хушомади самимона; 3) пурхаядон, хаячонангез, пурхарорат, пурчунбучуш, шу рангез, пуршур; 4) оташимизоч, зудхашм, бадхулк; 5) тоза, нав (бу, из ва г.); Не that is warm think® all so. Зарб. ~ Сер чй парвои гурусна дорад. 2. v а) гарм кардан, гарм шудан, (инч. warm up): They warmed their hands by the fire. Онхо дастхояшонро дар гулхан гарм карданд. б) мехрубон шудан, хамдардй кар- дан, мехр варзидан (to/ toward - нисбат ба); в) кувзати калб додан, умедворй кардан; г) шур нишон додан; д) дубора гарм кардан (хурок ва г); е) худро омода кардан (ба мусобика ва г-) make things warm for sb мац. касеро ранчондан, озурдан, ба касе бадй кардан. warmblooded ['wo:m,bLvdid] а 1) гармхун, хунта рм (цонвар); 2) хунгарм, мехрубон (одам); зудч?ш, зудхашм, оташй (одам); warmhouse ['wo:mhaus] п гармхона. warming ['wo:min] п 1) гармкунй; 2) гарм шавй: global warming гармшавии умумичахонии икдим. warmness ['wo:mnis] п гармй. war-monger ['wo:,mApga] п чангчу, чанг- талаб, чанггустар, чангафруз, оташдихандаи чанг. warmth ['wo:mO] п 1) гармй, харорат, гармо, гармоиш; 2) мац. самимпят, мехрубонй, мухаббат, хунгармй. warn [worn] v огох кардан, огох они дан, ха- бар додан, ёдовар шудан, тазаккур додан: If you warn me in advance I will have your order ready. Агар пешакй маро огох кунед, фар- моиши шуморо тайёр карда мемонам. warning ['wo:niij] 1. pres. р. аз warn: Не sig- nalled to the ship, warning them of the ap- proaching enemy. Вай ба киштии чангй хабар -006 фиристода, онхоро аз душманй наздик ома- даистода огох. кард. 2. п огохй, хабар, таъкид: They paid no at- tention to his warnings. Онхо ба огохии ьай хеч эътибор намедоданд. warp [wo:p] 1. п 1) тор (бофандагй); 2) тахнишаст, тахнишин (об); 3) гил ва лой; 4) таноб (ки бо ои киштиро цобацо мекунанд); 5) бахши аслии хар чизе, тору пуд; 2. v а) тоб партофтан, шикам додан, кач/ хам шудан, ьарам кардан (хусусан чуб); The wood began to warp. Чуб тоб хурдан гирифт. б) кач кардан, хам кардан; в; мунхариф кардан/ шудан, качрох шудан/ кардан, гумрох кардан/ шудан; г) бо таноб кашидан, ба харакат даро- вардан (киштй ва е.); д) тордор кардан, тор бофтан. war-plane ['wo:plcin] п тайёраи харбй. warrant f'worant] 1. п хукм, дастури конунй, санаднома, фармон, амрй хаттй: a search war- rant амр барои кофтуков (хона ва г.); 2. v а) тасмим кардан, замонаг додан, кавл додан, кафолат додан, итминон додан; б) ичозат додан, мачоз шинохтан, мустачоб будан, ичоб кардан: Further investigation is clearly warranted. Тахкики минбаьда амикан ичозат дода мешавад. warren ['worm] п махалли парвариши харгуш. warring ['wo.nij] а чангкунанда; оштинопа- зир; мухолиф. warranty ['woranti] п (pl warranties) 1) замо- нат, поянда. тасмин, гаран1ия: I have one year warranty for this computer. Барои ин компютер як сол кафолат дорам. 2) кафочатнома, замо- натнома, пояпданома. warrioi ['worip] п сарбоз, чанговар, мубо- риз. Warsaw ['wa:sa:j п ш. Варшава. warship ['wo:jip] п киштии харбй/ чангй. wart [wo:t] п озах. севол, агаз. war-wearied ['wo:,wiaridj а аз чанг хасташу- да. war-worn [’wo.wcm] а дар чанг гораткарда- шуда, аз чанг хасташуда wary ['wean] a (warier, wariest) эхтиёткор, мулохизакор, мувозиб, хушёр. was [woz] past sing аз be. wash [wojl 1. n 1) шустуш>, шуст, махали шустан. This floor needs a good wash. Ин фар- шре тоза шустан лозим аст. 2) чойпуш, рукаш: The wash has not come back from the laundry. Чойпушро хануз аз шустушуй наовардаанд. 3) замини паст (ки гохе об зер мекунад), замини селгир; 4) ботлок; 5) оби чиркин, магзоба, чиркоб; 6) гуфт. харза, гапхои бехуда; 7) обакй (хурок); 2. v а) шустан: Wash your hands before din- ner. Пеш аз нахор дастхоятонро шуед. б) пок
-907- кардан, зудудан; в) шустушу кардан: Не asked her to wash his shirt» Аз хонум хохиш кард, ки кургаашро шуста дихад. г) мац. бахшидан, аз миён рафтан ё бурдан (гунох ва в.); д) хис кардан/ шудан, тар кардан/ шутан; е) фаро гирифтан, гарк шудан (дар нур, ран? ва е.); ж) шуста бурдан (монандй сел ва г); з) шуста шудан; и) гуфт. пазируфтанй, будан, бовар карданй будан, кобили кабул будан: These excuses won’t wash. Ин бахонахо кобили кабул нестанд. wash away шуста бурдан, зудудан: The road has been washed away. Борон рохро шуста бурд. wash do mi шуста партофтан, шуста бурдан; wash off/ out тоза кардан, нок кардан: Не could not wash the paint off his hands. Намета- вонист рангро аз дастонаш тоза кунад. wash up шустан, шустушу кардан, дасту ру шушан; зарфхоро баъд аз гизо шустан: She helped her mother to wash up. Вай ба модараш дар шустани зарфхо кумак расонд. Wash your dirty linen at home. Зарб. ~ Cap ка- фад зерй токи, даст шиканад зери остин. washable ['wofbabl] а шусташаванда, кобили шустушу, кобили шустан. washateria [jWoj’o'tiona] п амер, шусту- шухона. wash-basin ['wojbeisn] п дастшуяк, лагани дастшуй. washboard ['woj"bo:d] п 1) тахтаи рахтшуй; 2) тахтаи мавчшикан. washed-out ['woj’t'aut] а 1) ранграфта, ран- гпарида, бадрангшуда (бар асари шустан); 2) хаста, фарсуда, бехол, бедилу димог. washer ['woja] и 1) шуйянда, шусутушукунанда (шахе); 2) мошини либосшуй, чомашуй, либосшуй (мошин); 3) дастгохи зарфшуй; 4) тех. шайба. washerwoman ['wojb.wuman] п чомашуй, либосшуй, рахтшуй (зан). wash-hand-stand ['woj’hasnd.stamd] п дастшуяк, дастшуй. wash house ['wojhaus] п хонаи либсосшуй либосшуй (хона}. washing ['wojnj] п 1) амалй шустан, шустушуй; 2) либосхои шуста; 3) либосхои шустанй, либосхои чиркин; 4) тиц. харид ва фурушй хамзамон (сарм зад. washing-machine ['woj'ig.majrn] п мошинаи либосшуй. washing-up ['woJiij'Ap] п шустушуй зарф. wash-leather f'woj.ledo] п замша, чарм/ пусти гавазн. washout ['wojaut] п 1) бо оби пурфишор шустан; 2) гуфт шикасти комил, ноомади комил. wash-stand ['wojstaend] п дастшуяк, дастшуй. _________ ___________ watch TI Washington ['wo:jii)tanj п 1) ш. Вашингтон; 2) иёлати Вашингтон. washwoman ['wofa.wuman] п амер. ниг. wa- sherwoman. washy ['woj'i] a (woshier, woshiest) моеъ, обакй; заиф. wasn't ['woznt] гуфт. кутор аз was not. wasp [wosp] n занбур, гурмагас. waspish ['wospij’J a 1) занбурмонанд (миён), вобаста ба замбурон; 2) камранг, рангпарида; 3) бемаза, бебу ва бехосият. wassail ['woscil] 1. п 1.) базми хоса, базмча; чашн ва майнушй; 2) шароби адвиядор; 2. v а) ба саломатии касе нушидан; базм оростан; б) суруд хонда ва аз хонае ба хонаи дигар рафган (дао айёми Кристмас). wastage ['weistid3] п исроф, талаф, кухнашавй, таровиш. waste fweist] 1. п 1) талаф, сарфи бехуда, масраф, исрофкорй: It was a waste of time. Ин амал сарфи бехудаи вакт буд. 2) ахлот. партовхо: There was a lot of waste Boating in 1he dirty river. Дар оби ифлоси дарё партовхои зиёд шино мекарданд. 3) замини боир, биёбон, сахро, харобахо; 2. а а) бехосил, бсоб, хушк ва беобу алаф (замин); б) мурда, тил, афтодарУх; в) нодаркор, нолозим, зиёдй, бехуда, пасмонда, ботила: waste material маводи зиёдй; waste water фар- зоб, харзоб; 3. г а) зоеъ кардан, талаф кардан/ додан, харом кардан, барбод додан: to waste time вакт талаф кардан; б) сарф кардан, исроф кардан, фарохруй кардан, зиёдаравй кардан, аз байн рафтан: All his efforts were wasted. Та- моми кушишхояш аз байн рафтанд. в) аз даст рафтан, аз даст додан: to waste an opportunity фурсат аз даст додан; г) хароб кардан/ шудан, вайрон кардан/ шудан, ба хок яксон кардан, нобуд кардан. lay waste хароб кардан, вайрон кардан. waste-basket ['weist,ba:skit] п амер. ниг. waste-paper-basket. waste-bin ['weistbin] п сатили партовхо. wasteful ['weisrful] а масраф, ифроткор, валхарч, бефоида. waste-paper-basket ['weist'peipo,ba:skit] п са- бад (барои когазхои ботил). wastrel ['weisLralJ п 1) масраф; 2) бекора; 3) беор, паст. watch I [wotj] п соат (дастй ва кисагй). It’s two o'clock by my watch. Аз руи соати ман соат холо ду шудааст. Му watch gains/ is fast. Со- атам нет меравад. Му watch has run down. Соатам аз кор мондаасг. watch II [w'Jtj] 1. п 1) назорат, нигохдорй, дидабонй, посдорй, мароибат: a close watch назорати дакик; 2) нигахбон, дидабон, мухофиз, посбон: Call the watch! Посбонро
wa tch-dcig____________________________________ фарёд кун1 be on the watch for интизор шудан; keep watch on/ over sth/ sb поидан, мушохида кардан; 2. v а) поидан, тахти назар гирифтан, мувозиб будан: They are being watched by the police. Онхо дар тахти назари полис карор доранд. б) тамошо кардан, нигох кардан, назора кардан, таваччух кардан: They waich- cd the boys playing football. Онхо футболбо- зии бачахоро тамошо мекарданд. в) посбонй кардан, дидбонй кардан, нпгохбонй кардан, каровулй кардан (инч. watch over): The dog watched over the child all night. Cai тамоми шаб кудакро посбонй кард, г) мунгазир бу- дан, интизор шудан: We watched for the train. Mo мунтазири катора будем. watch television/ TV телевизор тамошо кардан; watch for интизор шудан; watch over посбонй кардан watch out? Эхтиёт бошед! watch-dog ['wotfdog] n саги посбон, саги нигахбон. watcher ['wotfe] n 1) дарбон, дидгар; 2) дидбон, нозир, мушохидачй, мушохидагар, 3) шабзиндадор (касе, ки шаб канори бистари бемор е мурда менишинад). watch fire ['wotj',fais>] п оташи нигохбонй. оташ барои аломат додан. watchful ['wotftful] а хушёр, мувозиб, бодиккат, бехоб, бедор, гушбазаш, мунтазир. watch-guard ['wotfga:d] п занчир ё тасмача барои соат. watch-house ['wotfhaus] п 1) каровулхона; 2) махбас. watch-maker ['wotf,meika] п соатсоз, устои соатсоз. watchman ['wotfmon] п (pl watchmen» каравул, мувозиб, нигахбон, шабгард, нозур. watchword ['wotfwo:dj п исми шаб, исми рамз; шиор. water ['wo:to] 1. п 1) об: fresh/ soft water оби соф/ мулоим; salt/ hard/ standing water оби намакин/ саът/ норавон; Не asked for a glass of cold water. Вай як истакон оби хунук пурсид. 2) од. pl оби маъданй; 3) (од. pl обхои дохилй/ сохилй: territorial waters of the coutry обхои дохилии кишвар; 4) бахр; 5) оби манзил, оби кубуо, оби нушиданй- 6) ашк; 7) пешоб, шоша; 8) оби дахон; 2. а а) обй, вобаста ба об, обмонанд, обзй, обдует: water sports варзишхои обй; water plants гиёххои обй; water mill осиёби обй; б) обдор, пур аз об; 3. v а) об додан, обпошй кардан, об задан, обёрй кардан, сероб кардан: We must water the garden. Mo бояд богро об дихем. б) нушондан, об додан/ хурдан (райвонот): They stopped to water the horses. Онхо барои об -908 - додани аспхо бозистоданд. в) об рехтан угпаги чизе), обакй кардан; г) мулоим кардан, аз шиддат костан; д) омехта кардан (бо об); е) ашк рехтан, пуроб шудан (чашмроу. ж) об ги- рифтан/ пур кардан/ бардоштан (киштй иа е.); з) ба обнушй рафтан, ба обхура рафтан; be/ get into hot water дар тангно будан, сахт гирифтор будан/ шудан, ба мусибат дучор шудан; boiling water оби чушида; by water бо рохи обй, бо киштй; cold water оби хунук; drinking water оби ошомиданй; high water пуктаи балангарини мад д; low water нуктаи пасттарини чазр; pour cold water on оби хунук рехтан; мач. дил- сард кардан, рад кардан, напазируфтан. runing water оби равон (аз цубур); spend like water мисли per харч кардан, бехисобу китоб харч кардан; Still waters run deep. Зарб. ~ Шухакон лаб-лаби бом, хапакон корро тамом. table waters обхои маъданй (минерала); water under the bridge коре, ки гузаштааст ва кобили чуброн нест. water-blister ['wo:ta,bhsto] п взрами обдори пуст. water-borne ['wo:tabo:n] а 1) обовард, обй; 2) бо об/ дарё/ бахр хамлшаванда (мол). water-bottle ['wo:to,botlj и кузаи обгирй, об- ДОН. water-colour, амер, water-color [rwo:to,kxlo] рангхои обй, акварсл. waterfall ['wo:tofo:l] п шаршара, обшор. waterfowl ['wo:tofaul] п парандахои обзй. water-hole ['wcrtohoul] п сурохии ях watering-can ['wo:torirjkaen] п обпош. watering-cart ['wo:tangka:t] п зарф барои об додани куча. watering-place ['wo:tarnjpleis] п 1) махали обхурдани чонварон, махали обхуронй, обхургох; 2) махали ба даст овардани оби нушиданй, обгох; 3) истирохатгохи дорой чашмахои оби маъданй. watering-pot [’wolonrjpot] ниг. watering-can. water-less ['wo:tolis] а беоб, хушк. water-lily ['wo:to,hh] n гиёу;. нилуфари обй. water-line ['wo:talam] n 1) хати об, обхури киштй (хати гутиши танаи киштй); 2) кубури об. waterlogged ['wo:tologd] а 1) хисоб, гарки об; 2) сероб, обгин; 3) ботлокй. waterman ['wo:tomon] п каикрон, каикчй, кемачй, амадрон. watermark ['wo:toma:k] п 1) хати об, доги об; 2) тахнакш (когазеозй). watermelon ['wo:ta,meilon] п тарбуз. waterpower ['wo:ta,pauo] п барки обй, неруи обй.
-909- waxj waterproof ['wo:tgpru:f| 1. n 1) либоси обно- гузар; 2. а намнопазир, обногузар: Is your watch waterproof? Соаги шумо обногузар аст. 3. v обногузар кардан. water-rate ['wo:tareit] п нарх/ тарифи об. watershed ['wTtajed] п 1) геог обтаксимкунак, обпахшон, обтаксимкуни канал; 2) хавзаи дарё. waterside ['wo:tasaid] п карона, канори об, лабй об, сохил. waterspout ['wo:tospaut] п 1) тарноб, нова- дон, фзвооа, обфишон, чашма, обафкан; 2) гирдбод, девбод. watertight ['wonatait] а 1) обногузар, об- бандишуда; 2) мац. беайб, инкорнопазир; water-tower ['w;i:tg,taiiaj п 1) манораи об фишор, бурчи об; 2) дастгохи болобарии лулаи оташнишонй. water-way ['wo:towei] п ]) рохи об; 2) оброх, рохи гузаштани киштихо аз дарё, ка- нал ва г. waterworks ['wo:tow9:ks] п низоми обгузаронй, иншооти обгузарй, марказ в? обанбори шахр; turn on the waterworks жар. гиря карцан, ашк рехтан. waterworn ['wa:tawo:nj а обшуста, обсоида. watery ['wo:t»n] а обакй. обмонанд, обгун, обсон. watt [wot] п бар. ватт (воуиди кувваи барк). wattle [wotl] п чапар, чапарй, девори бофта, шиг. wave [weiv] 1. и 1) хезоб, хеза, мавч, обхез (инч. мац.): sea waves мавчхои бахр; a wave of strikes мавчи корпартой; 2) харакат, такой, чунб, афшониш, чунбониш, афшондан, чунбондан: She gave him a wave. Хонум ба вай даст афшонд. 3) нохамворй, пасту баландй; 4) тоби гесу, чинушикан, печутоб; 5) лаппиш; 6) (pl бо the) дарё; the tenth wave а) наъраи нихой; б) авчи аъло; в) мавчи нихой, баландтарин мавч. 2. v а) такой хурдан, алвонч задан/ хурдан. пасу пеш рафтан (оиди парчам); чунбидан (шох^о), мавч хурдан (алаф ва г.); б) печпда боло баромадан (м}и cap): They watched the flags waving in the breeze. Онхо ба парчам нигох мекардацд, ки дар шамол алвонч мезад. в) афшондан, чунбондан, такой додан (даст, рангами хайру хуш): Не waved a fare- well. Хангоми хайру хуш даст мечунбонд. г) мавч задан, хеза доштан; д) печу тоб доштан, чингила будан (муй во г.); wave aside/ away бо харакати даст ба касе ишора карцан (ба маънои баромадан); мац. розй нашудан, рад кардан, кабул накардан; wave back дар чавоб дасг афшондан. wave-length ['weivlegfi] п физ. дарозии мавч- waver f'wetvo] v пасупеш рафтан, чунбидан, ларзидан; 2) пар-парзанон афтидан, печутоб хурдан ва афтидан. wavy ['weivi] a (wavier, waviest) мавчдор, мавчнок, пурмавч, маргуладор, пурталотум. wax I [waeks] 1. п 1) мум, хар чизи мумшакл, парафин, вакс: honey wax муми асал; floor fax закси фарш: mineral wax озоке- рит; 2) чирк, рим (гуш): earwax чирки гуш; 2. а мумй, мумдор; 3. v вакс задан (фарши хона, мебел ва г.), барк андохтан, барок карцан, чило додан, мум задан. wax II [waeks] п хуруши хашм, хашм, аса- боният; be in a wax хашгин будан; put in а мах ба хашм свардан; get into a wax хашмгин гаштан, асабонй шу- дан. wax III [waeks] v бузург шудан, афзудан. зи- ёд шудан, афзоиш ёфтан (нер$, микдор ва г.); wax and wane рушд ёфтан ва ру ба завод/ та- наззул ниходан: Throughout history empires waxed and waned. Дар т?ли таърих империяхо рушд мекарданд ва ру ба таназзул мениходанд. waxen ['waekson] а 1) мумй, сохташуда аз мум, пушидашуда бо мум; 2) муммонанд. зард, рангпарида, чарбу нарм. waxy ['waeks 1] а мумй, муммонанд. [wet] п 1) рох рах. чода. сирот: a waterway оброха; the r:ght way рохи рост, сироти мустаким; railway рохи охан; 2) тараф, самт, чихат, су: Look this way. Ба ин тараф нигох кунед. 3) мац. тарик. тарика, равиш, шева, раванд, сабк, тарз, навъ, усул, восита, холат, вазъ, рох: a way of life тарзи даёт; in a peaceful way бо рохи сулх; new ways of working усулхои нави кор; 4) вижагй, хислат, табиат; 5) масофа, фосила. дурй: a little way (амер, a little ways) на он кадар дур; a long way (амер, a long ways ) дур; 6) харакат ба пеш; 7) хулк, одат, рафтор, гарзи рафтор; 8) тарзи зиндагй: to live in а great way бо кару фар зиндагй кардан; 9) соха; 10) робита; a way out рохи халли мушкилот; all the way сартосар, аз аввал то охир; be/ gei under way амалй кардан, ичро кардан, давом ёфган, давом дошдан; preparations аге. under way тайёрй давом дорад; be/ get' sta nd in the way монеи рохи касе шудан; by the way ростй, зимнан; дар рох ба; by way of аз тарики, аз рохи, ба хотири; give way to тан додан, cap фаровардан, акибнишинй кардан, таслим шудан; go out of one’s way тамоми кушиш/ кувваро ба кор андохтан, кашидан, фаъолияти фавкулода кардан; have it both ways хам Худо ва хам хурморо
-910- wayfarer доштан; in a way то андозае; in one way or another бо ин ё он восита; in the same way бо худи хамин рох/ тарз; in this way бо ин рох; lose one's way рохро гум кардан, гумрох шудан, рохгум задан; make one’s way пешрафт кардан; комёб шудан; on the/ one's way дар pox ба, сари рох; There are more ways to the wood than one. Зарб. ~ Як дари баста, сад дар кушода. way above амер, аз боло; way ahead амер, дур, дар пеш; way back амер, чанде пеш; way behind дар акиб (хеле дур); way side канори рох, канор, пахлу, лаб (рох); way-out амер, гайриодй, истиснои; wayfarer ['wei,feoro] п 1) хамрох, хамсафар, рохрав; 2) дарвеш, каландар. wayfaring ['wei,fesnrj] а сайёр. waylay [wei'lei] v камин кардан, камини касеро кашидан, сари рохи касе камин ги- рифтан. way-leave l'wcih:v] п 1) хукуки гузаштан аз кишвари дшар, 2) хукуки парвоз аз болои кишвари дигар. wayside ['weisaid] п канор, пахлу, лаби рох, хошияи рох. waystation ['wei.steijn] п амер, истгохи кучак. wayward ['wciwad] а хуцсар, худкаш, инчик. саркаш. нофармон. we [wi] pron (цонишини шахси яку ми шакли чамъ) мо: We live in the XXI century. Mo дар карни XXI зиндагй мекунем. We never know the value of water till the well is dry. Зарб. ~ Оби дари хона кадр надорад. Кадри обро ташналаб медонад. weak [wi:k] а 1) сует, камкувват, камкудрат, бекувват, заиф, нотавон, ноусту- вор: Не has a weak heart. Дили заиф дорад. 2) кам, ночиз; 3) сует. weaken ['wi:kan] v 1) нотавон кардан, сует кардан, заиф кардан, камкудрат кардан: The illness weakened his heart. Пас аз касалй ди- лаш заиф шудааст. 2) сует шудан: The enemy’s attacks weakened. Хучумй душман сует шуда- аст. weak-eyed ['wi:kaid] а бо биниши сует. weak-headed ['wi:k,hedid] а 1) камакд; 2) ширамаст. weakling ['wi:klii)] п инсон/ махлуки сует/ заиф, нотавон, одами сустирода/ камирода. weakly ['wi:kli] a (weaklier, weakliest) сует, заиф, бемадор, ранчур, мариз: a weakly old man як муйсафеди ранчур. weak-minded ['wi:k'maindid] а камакд, нокисулакд, аблах. weakness ['wi:kms] п 1) сустй, заифй, камкувватй, нотавонй: economic weakness но- тавонпи иктисодй; 2) айб, касодй, нукс; омили заифй, он чи ки наметавон дар мукобили он муковимат кард. weal |wi:l] п хайр, хушбахтй, саодат, бехзистй, некбуд, некуахволй, осоишй: the public weal бехзистии ичтимой; in weal and woe дар рузхои хушбахтй ва бадбахтй. wealth [wel0] п 1) дорой, сарват, мол, пули зиёд: a man of wealth марди пулдор; 2) хушбахтй, саодат; 3) некуахьолй, фаровонй; 4) манобеи табий, ганчина, сарватхои табий; Wealth is nothing without health. Зарб ~ Тани спхат, боигарии миллат. wealthy ['welOi] a (wealthier; wealthiest) доро, тавонгар, давлатманд, сарватманд, молдор, пулдор: a wealthy merchant бозоргони доро; 2) ганй, пурмоя, саршор, пур аз. wean ['wi:n] 1. п кудак, бача; 2. v а) аз сина/ макидан чудо кардан; б) боз доштан, тарки одат додан. weapon ['wepon] п 1) силох, аслиха, ярок: nuclear weapon силохи атомй; weapon of mass distruclion силохи катли ом; 2) мач. васила, силох. weaponless ['weponlisj а бесилох, беярок. wear [w?a] I. п 1) пушок, чома, либос: men's wear либоси мардона; children's wear пушоки кудакона; 2) фарсудашудагй, кухнашудагй, соидагй, кухнагй; 3) пушиш, 2. г (were; worn) а) пушидан, дар бар кардан, ба тан кардан: to wear shoes пойафзол пушидан; She wears her hair long. Вай муйхои дароз дорад, б) дошт додан: This material wears well. Ин матоъ дошти хуб дорад, в) кухна ва фарсуда шудан, соида шудан, мус- таъмал шудан, Судан (инч. wear out), вайрон шудан: Her shoes are worn out. Пойафзолаш кухна шудааст. г) (маъмулан бо- off ё out ё away) ба поён расидан, тамом шудан, сипарй шудан, аз байн рафтан, гузаштан: The effect of this drug wears soon. Таъсири ин дору ба зудй мегузарад. д) фарсуда/ хаста кардан, фарсуда шудан: Не felt worn out. Худро фарсуда ва хаста хис мекард. wear and tear фарсудашавй, кухнашавй; мач. мондашавй; wear away а) шустан; б) дер гузаштан (вакуп); wear down а) кухна кардан/ шудан (бар асари пушидан); б) мац. бартараф кардан (муковимат ва е.); wear off шуста шудан; мулоим шудан. wearifull [’wianfal] а хастакунанда, малола- тангез. weariness [’wiarmis] п 1) фарсудагй, хастагй; 2) хар чизи хастакунанда. wearisome ['wiansam] а 1) хастакунанда; 2) дилгир, гамгин.
-911 - weed weary ['wish] 1. a (wearier; weariest) хаста, вомонда, касал, фарсуда (of - аз): Му feet are weary. Похоям хаста шудаанд. 2. v (wearies; wearied) а) хаста кардан, ка- сал кардан, безор будан, хаста шудан, касал шудан: Не wearies easily. Вай тез хаста меша- вад. б) дилгир кардан/ шудан. wearying ['wesnij] а дилгиркунанда, дилба- зан. weasel [wi:zl] п зоол. 1) росу, хаз (уонваре аз чинси савсор); 2) мау. Одами хилагар, маккор, тарафандабоз. weasel words [wi:zlwa:ds] п вожахои макро- мез, харфи i умрохкунанда. weather ['weds] 1. п 1) хаво, обу хаво, вазъи хаво: weather forcast маълумоти обу хаво, пешгуии обу хаво; боду борон, хавои бад, тухфон; After rain comes fair weather. Зарб. ~Аз паси хар як шом субхе аст. keep a weather eye open хушёр будан, гуш ба кимор будан (аз хатар ва г.); be under the weather гуфт. а) худро нотоб хис кардан, каме бемор будан; б) мает будан; 2. а ба тарафи бод, бодсуй, ба самти бод; 3. v а) дар марзи хаво карор додан, хаво додан, хавозада кардан ё шудан; б) бомуваффакияг туфонро аз cap гузарондан; в) чон солим ба дар бурдан, ба саломат гу заштан аз, пушти cap кардан; г) ба самти бод харакат кардан, ба мукобили бод харакат кардан (киштй). weather-beaten ['we6a,bi:tnj а 1) хавозада, рангурурафта, бодхурда, офтобзада, боду борондида, гандумгуншуда, сиёхшуда; 2) I обутобёфта, мустахкам. weather-bound ['wedobaund] а ' дучори таъхир, аз сабабй хавои бад гирафтода (тай- ёра, киштй вае.). weather-bureau ['wedobjuarou] п идораи обухаво, идораи хавошиноей. weathercock ['weSakok] п 1) боднамо, самт- намо (олат); 2) мау. одами дамдами; weather-forecast ['weda,fo:ka.st] п пешгуии обухаво, пешбичии вазъи хаво. weather-glass ['wedagla:s] п барометр, хавосанч- weather-proof ['wedapru:f| а аз хавои бад химояшуда (мууофизатшуда), муковим нис- бати сармо ва гармо. weather-stained ['wedastemd] а ранграфта, рангпарида (либос ва г.). weather-station ['weda,steijn] п маркази бодухавосанчй. weather-vane ['wedavem] ниг. weathercock. weave [wi:v] v (wove, weaved; woven, wove) 1) бофтан, нассочй кардан, дуруст кардан, со- хтан: They weave beautiful rugs. Онхо палосхои зебо мебофтанд. 2) танидан (анка- бут ва е.); 3) гуфт. ran бофтан, таълиф кардан, бофта баровардан. weaver ['wi:va] п бофанда, нассоч (зан, мард): rug weaver колинбоф. web [web] п 1) матоъ, порча, хар чизи боф- ташуда; 2) тор, нах: spider web тори анкабут; 3) мау. даста, силсила, ришта: a web of lies як ришта дуруг; to create a web of companies таъсиси як силсила ширкатхо; 4) хар чизи мо- нанд ба тори анкабут: шабака, хамбофт, то- рина: worldwilde web (кутох;: www) хамбофти чахонй, интернет. 5) зоол: пардаи панча: the web of the duck панчаи мургобй. webbed [webd] n 1) тормонанд; 2) пардадор. webfooted ['web,futid] а дорой пардаи миёни ангуштон, пардапо wed ['wed] v (wedded, wed) 1) издивоч кардан, аруей кардан, зан гирифтан, шавхар кардан, никох кардан; 2) маросими издивочро ичро кардан, ба никох даровардан; 3) муттахид кардан, пайваст кардан, якчоя кар- дан. we'd [wi‘d] гуфт кутоу аз we had; we should; we would. wed ['wed] гуфт. кутоу аз Wednesday чоршанбе. wedding ['wednj] n 1) оини аруей, издивоч, туй, никох; 2) чашни издивоч; silver wedding чашни биступанчумин соли аруей; golden wedding чашни панчохумин соли аруей; diamond wedding чашни шастумин с хафтоду панчумин соли аруей. wedge [wedj] 1. л 1) фона, пона, гова: to drive a wedge into the lod кундаро фона задан; 2) хар чизи фонамонанд, коч, бурида, тикка, китъа: a wedge of melon тиккаи харбуза; 2. v фона задан; шикофондан, аз хам чудо кардан; wedge in фона зада даровардан. wedgies ['weddjiz] п пойафзоли тагсоф, кафши тагхамвор. wedlock ['wedlok] п заношуй, издивоч, пай- ванди заношуй, васлат. Wednesday ['wenzdt] п чоршанбе. Wednesdays ['wenzdiz] adv хар чоршанбе, рузхои чоршанбе. wee [wi:] a (wecr, wecst) бисёр хурд, рез, ре- за, кучулу, майдаяк; a wee bit каме. weed [wi:d] 1- п 1) алафи бегона, алафи худру: They were pulling weeds in their vegetable garden. Онхо дар богашон алафхои бегонаро мечиданд. 2) гуфт. сигара, сигараи баргй; 3) аспи вомонда; 4) шахси логар; Indian weed тамоку; III weeds grow apace. Зарб. - Алафхои рогй тез меруянд. 2. v хишова кардан, тоза кардан, канда партофтан: They are weeding the vegetable gar-
-912- Meeds den. Снхо боги сабзавотро хишова мекунанд. weeds [wi:dz] n од. pl 1) дома, либос, танпуш, 2) либоси мотам, либоси мотами/ сугворй, либоси сиёх (хусусан занона}. week [wi:k] п хафта: every week хар хафта; in a week баъди як хафта; next week хафгаи оянда; Sunday (or Monday, etc) week як хафта аз рузи якшанбе (ё душанбс ва г.) cap карда; this day (or tomorrow, etc.) week як хафта аз хамин руз (ё пагох ва г.) cap карда; week by/ after week хафта ба хафта. week-day ['wi:kdei] и рузи хафта, рузи кории хафта week-end [,wi k'end] 1. и охири хафта, рузи исти рохатй охири хафта; 2. v рузхои истирохати хафтаро дар чое гузарондан. weekender [,wi:k’endo| п мусофири охири хафта; касе, ки охири хафта ба истирохат меравад. weekends [,wi:k'endz] adv хар охири хафта, хар шанбс ва якшанбе: at the weekend дар рузхои шанбе ва якшанбе weekly ['witkli] 1. п (pl weeklies' хафтагй, хаф!ае як бор, рузномаи хафтавор, хаф!анома: What weeklies do you read? Кадом рУзномаи хафтаьорро шумо мутолиа мекунед? 2. а хархафтаина: a weekly report хисоботи хафтаина; 3. adv хафтае як маротиба, хафт руз як бор, хафта ба хафта: Не wrote to them weekly. Хафтае як маротиба ба онхо хат менавишт. ween [wi:n] v шоир. фикр кардан, умед бас- тан. weep [wi p] v (wept; wept) 1) гиря кардан, гиристан, ашк рехтая, 2) (бо/ог) сугворй кар- дан барои, гиря ва зорй кардан; 3) арак кар- дан (чизеу, weep away/ out гириста дили худро холй кар- дан. weeping [wkpir] п ашкрезй, гиря, гиря ва зорй. weft [weft] п 1) пуд (бафандагй); 2) гуфт. матоъ, газвор. weigh [wet] v 1) кашидан, бар кашидан: to weigh sugar канд бар кашидан; 2) вазн дош- тан: What do you weigh? Чй кадар вазн доред? 3) мач. санчидан, мукоиса карцан, арзёбй кардан, хамсанчй кардан: to weigh one's words суханхои худро санчидан; 4) мач. ахамият доштан, таъсир кардан; weigh anchour лангар бардоштан, лангар ка- шидан, ба рох барсмадан; weigh down вазнинй кардан, сангин:! кардан; аз нав баркашидан, вазни чизро аз нав санчидан; weigh out баркашидан, баркашида додан; weigh up баркашидан, нарх мондан, кимат таъин кардан. weight [weit] 1. п 1) вазн: net weight ьазни холис; gross weight вазни нохолис; a unit of weight ченаки вазн; 2) санг: the weights oi the scale сангхой тарозу; 3) бор, вазнинй, сангинй: to lift weight бор бардоштан; the weight of his worries вазнинии гаму ташвиш; 4) мач. нуфуз, ахамият, асар, кудрат, неру: a man of political weight шахей нуфузи сиёси дошта; 2. v зери бор (масъулият ва г.) карор до- дан, бори касе кардан; 2) вазнинтар/ гаронтар кардан; gain (or put on) weight вазн тиёд кардан, фарбех шудан; lose (or take off) weight хароб/ логар шудан, вазн гум кардан; over weight (under weight) дорой вазни изофй (кам). weightless f'weitJis] а бевазн, озод аз кувваи чозибаи замин. weightlessness ['weitlisnisj и бевазнй. weighty [went] a (weightier, weightiest) 1) ваз- нин, сангин, пурвазн; 2) токатфарсо, камар- шикан. ранчовар, гарон, малоловар; 3) мухим. зарур, пурахэмият: weighty arguments санадхои мухим. weir [wia] п саддн кучаки об, оббанд, даргот, хокрез, сарбанли об. we ird [wind] 1. п сарнавишт, такдир. кисмат, казо ва кадар; 2. а а) казо ва кадарй, такдирй; б) гайритабий, ачиб ва гариб, шигифтангез. welcome [’welkam] 1. п 1) хушомад, дуруд, пазироии самимй. истикбол, хушомадгуй; 2) тахният. хайра макдам, пазироиши гарм: а warm w'elcome истикболи гарм; wear out/ outstay one’s welcome мехмони нохон- да шудан (ба воситаи зиёд мондан). 2, а а) хоста/ хонда: a welcome guest мехмони хонда/ хоста, мехмоне, ки аз омада- наш хурсандем; б) мархамат (дар чавоби миннатдориУ. Не thanked me, and I said, "You are welcome.' Вай изхори миннатдорй кард ва ман гуфтам: «Мархамат». 3. v а) хушомад гуфтан, бо гармй ва сами- мият пазируфтан, истикбол кардан: The dele- gation was welcomed by the Prime Minister. Х,айати намояндагиро сарвазир пазирой кард, б) мехмоннавозй кардан, тахният гуфтан, ду- руд гуфтан, «хуш омадед» гуфтан; You are welcome! Хуш омадед! Бифармоед. Хохиш мекунам! Бо камоли майл ичозат медихам! 4. int Хуш омадед! weld ['weld] 1. п 1) кафшер, чушкорй, лахимкорй; чои кафшершуда; 2. v а) кафшер кардан, чуш додан, чушкорй
-913- welter кардан (оран ёпластику. 6) мач. як до кардан, муттахид кардан. welder [’welds] п тех. кафшергар. welding ['welduj] п тех. кафшеркунй. welfare [’wclfea] и некуахволй, мояи саодат ва рафо, хушй, осоишй, хубй, саодат: social welfare некуахволии ичтимой. well I [wel] 1. п 1) чох: an oil well чохи нафт; to dig a well чох кандан; 2) чашма (sprig мегуянд)'. Не brought some water from the well. Вай аз чох об овард. 3) (од. pl) чашмахои оби маъданй; 4) кух. чох; 5) мац. манбаь, ганчина; 6) сарчашма; It’s по use pumping a dry well. Зарб. ~ Бо галбер об кашондан. 2. v а) шаррос 1адан, равон шудан, чорй шудан, шоридан, чушидан (об ё эхсосот): Tears welledup in her eyes. Чашмонаш пур аз ашк шуд. б) пур кардан, лабо лаб кардан. well II [wel] 1. a (.better; best] 1) хуб, нек: The work is going well. Кор хуб пеш меравад. 2) тандуруст, солим, мояи тандурустй, рохат, осуда: She is not well today. Вай имруз худро нагз хис намекунад. 3) (бо дефис} хуб-, хуш-, пур-: well-educated хуштахсилкарда; a well- pay mg job кори пур даромад; You did well. Хуб кор кардед. 2. adv (better; best) бисёр/ хеле/ басо/ комилан/ хуб: She sings well. Хеле хуб мехонад. All is well that ends well. Зарб. ~ Шохномаро охираш хуш. If you want a thing well done, do it yourself. Зарб. ~ Пайкам бар аввал худашро дуо кардааст. as well хамчунип; илова бар ин; as well as хам, изофа бар, хамчунин; Well begun is half done. Зарб. ~ Огози хуб ни- ми кор аст; well grounded асоснок кардашуда, собитшуда, беасос; well timed дар айни вахт шаванда, айни муд- дао; weB turned мохирона, чолок, чаккон, кордон; 3. mt хуб! Хеле хуб! Бах-бах, (барои баёнй холати ризоият ва тааччуб): Well, what’s your news? Хеле хуб, чй хабар овардед? do well муваффак будан, комёб будан; wish someone well барои касе орзуи комёбй кардан. well III [wel] п хубй, некй: 1 wish him well. Ман ба вай некй мехохам. well- [wel] pref амалй бо сифати хуб ичрошударо мефармонад: well-educated маълумоти хуб дошта. we'll [wi:l] гуфт. кутох; аз we shall ё we will. well-advised [’welad'vaizd] а окилона, эхтиётомез. weH-balanced [’wel'bselonst] а окил, маъкул. well-being [’wel'bi:ir|] n саломатй ва хушбахтй, хушй, ’ бехзйстй, некуадвилй, осоишй, саодат, комёбй, муьаффакият. well-born ['wel'bon] а некнажед, боаслу на- саб, асил. well-bred ['wd'bredj а 1) хушодоб, боодоб, хуштарбият; 2) зотй, хушзот, некнажод, хакикй. аслй, асил (дар бораиасп ваг.). well-disposed ['weldis'pouzd] а хушхулк,, не- кой ришт. well-done [’wel'dxn] а 1) хуб анчомшуда, мохирона, забардастона; 2) хуб пухташуда, комилан пухта, сахт бирёншуда (гушт, ту хм ва г.). well-favoured ['wel'feivedj а хушкиёфа, кашанг, зебо. well-grounded ['wel'graundid] а асоснок, хуб омодашу да. well-judged ['wel'djxdgd] а хубанчом- додашуда. well-knit ['wel'mtj а хуббофташуда, хуш- бофт, махкам. well-known ['wel'noun] а машхур, номдор, некном, номвар; well-nigh ['wel'nai] adv кариб, такрибан. well-off ['wel'o:f] а пулдор, доро; комёб. well-paid ['wel'peid] а дорой маоши хуб (кор ва г.). well-read ['weired] а ахди китоб, китобхон, фозил, бисёр хондагй, аллома. well-spring [’wsrspnij] п сарчашма, мазхар; манбаъ. weD-timed ['wel'tai mid] а бамавкеъ, дар вакти мувофик. well-to do [.welto'du:] а пулдор, доро; комёб. well-wisher ['wel'wija] а одами хайрхох, дуогуй, хохони муваффакияти касе. well-worn ['wel'wo:n] а кухна, коркарда, фарсуда, нимдошг. Welsh I [welj] 1. п 1) (бо х,афри калон) забо- ни велши; 2) the Welsh (хамчун ш чамъ исти- фода мешавад) велшихо; 2 а велшй (вобаста ба сарзамин ва мардуми Велш). welsh II [welj] v хилофи ваъда кардан, маблаги бохгро напардохта фирор кардан (дар аепдавонй). Welshman ['weljmon] п ахли Велш, сокини Вели:. welt [’welt] 1. и 1) хошия, барчастагй, магзй (кафшдузй); 2) из, барчастагки пуст; 2. v а) магздор кардан, дорой хошияи барчаста кардан; б) катакмагзй задан. welter ['welts] 1. п магал, тупаланг, харчу марч, ош?б; 2. v а) гелидан, гел задан, галт задан, лулидан (дар гил ва лой): Donkies were weltering in the dust. Хархо дар хок гел мезаданд; б) гарк будан, дасту пой задан (оар кор): to welter
welter-wt ight -914- in work гарки кор будан; welter-weight ['weltoweit] n сабки вазни вар- зишгар дар муштзанй (камтар аз 66-69 кг.) wench [wentf] п 1) шух. духтарак, зани чавон; 2) гуфт. фоиша. wend [wend] v ба рохи худ идома додан, рохи хешро пеш гирифтан, рахсипор шудан. wend one's way ба рохи худ идома додан, са- фар кардан. went [went] past аз go wept [wept] past в a p. p. аз weep. were [wo:] past pl. аз be. we’re [wio] гуфт. кутоу. аз we are. weren’t [wo:nt] гуфт. кутох аз were not. werewolf [’wa:wulf] n (pl werewolves’) гургмард, гургин, одаме, ки метавонад ба гург табдил ёбад (дар афсонауо). west [west] 1. п гарб, магриб, бохтар (дар бародари ховар: east): in the west of Tajikistan дар гарбй Точикистсн; 2. а гарбй, бохтарй: a west wind шамоли гарбй; the West End Вест-Энд (кисмати гарбии боуашамати Лондон)', West Ender сокини Вест-Энд; the West (бо харфи калон) чахонй гарб, кишвархои гарбй; нимкурраи гарбй, амер иёлатхои гарбй; 3. adv ба тарафи гарб, ба суи бехтар, дар тарафи гарей чизе: His room faces west. Хона- аш ба тарафи гарб нигох мекунад. go west ба бохтар рафтан, ба тарафи гарб рафтан. westerly ['westoil] 1. а гарбй, бохтарй; 2. adv а) аз тарафи гарб; б) аз тарафи гарб. western ['weston] 1. п 1) сокини гарб; 2) аъзои калисои католики гарб; 2. а а) гарбй, бохтарй; б) аз чониби гарб, бохтарсуи. westerner ['westane] и сокини гарб (хусусан ИМ). westernmost ['westanmoust] а гарбтарин. Westminster f'westminsto] п 1) Вестминстер ноуияи марказии Лондон)-, 2) мац. парламен- та Британия Кабир; 3) арсаи сиёсй; Westminster Abbey калисои чемеи Вестмин- стер; Westminster Palace касри Вестминстер (бинои парламента Британияи Кабир) w'estward(s) ['westwad(i)] 1. п гарб; 2. а гарбй, бохтарй 3. adv ба тарафи гарб, ба тарафи Магриб, ба суи Бохтар. wet [wet] 1. п 1) нами, намнокй, тарй, ру- губат; 2) борон, хавои борони; 3) азлер. шахр ё иёлате, ки фурушй маводи ачкулй дар он озод буд; 4) миёнакор, миёнарав; 2. a (wetter; wettest) а) тар, намнок, хис: wet clothes либоси тар; б) борони: a wet daj рузй борони; в) шири, ширдех: a wet cow гови ширдех; г) хащ з хушкнашуда: wet paint ранги нав (хануз хушкнашуда); get wet тар шудан. хис шудан; like a wet rag хаста ва монда; wet dock киштии таъмирй. 3. v (wetted, wet; wetted, wet; pres. p. wetting) а) тар кардан/ шудан. хис кардап/ шудан, намнок кардан: Don’t wet your feet. Пойхоятонро тар накунед. б) шошидан, хис кардан, тар кардан (дар бистари хоб): Не still wets his bed accasionally Х,ануз хам бистараш- ро гох-гох тар мекунад. Не would catch fish must not mind getting wet. Зарб. ~ To ба об надарой шиновар нашавй. wet-nurse ['wetno:s] n доя. we’ve [wiv] гуфт. = we have. whack [waek] 1. n зарби сахт ва садодор; са- дои зарбаи сахт, данг; 2. v зарба задан/ расондан, куфтан. whale I [well] а бисёр, хеле: a whale of differ- песе тафовути бисёр зиёд. whale II [well] п наханг, тимсох; bull whale наханги нар; cow whale наханги мода; a whale of гуфт. олй, бузург, гулосо; like a whale! Албатта, бовар мекунам/ (тамас- хуромез ) whale-boat ['wellbout] п киштии шикори наханг, киштии махсуси сайди нахаш. whalebone/ fin I'weilboun, -fin] n дандони наханг, устухонй наханг. whale-oil [’weiloil] п равгани наханг. whaler ['weilo] п 1) киштии махсуси сайди наханг; 2) шикорчии нахаш (одам). wharf [wo:f] 1. п (pl. wharves, wharfs) 1) бан- дар, бандаргох, сохил; 2) боргох, борандоз (лаби сохил); 2. v а) дар бандар/ сохил фаровардан (бор, мол); б) анбор кардан (дар борандоз). what fwot] 1. ргоп 1) Чй? Калом? what is your name? Номи шумо чист? What else did he say? Боз чй гуфт? 2) чй гуна, чй хел, чй навъ, чй кадар. чй андоза: What will it cost: Нархаш чй кадар хохад буд? 3) ман. чаро? чй гуна? чй тавр? ба чй андоза? ба чй дарача? What animal is that? Ин чй гуна хайвоне аст? 2. conj. хар чи, он чи. он чи ки, он чиро. ки, он чизеро ки, хар коре, хар чизе: What 1 want to say is the that... Он чи ки ман мехохам бигуям, ин аст, ки...; 2. inter, (барои баёнй шигифтй, хошм ва г.) Чй! Ачиб! What! No lunch! Чй! Нахор нест! and what not ва гайра, ва хеле чизхои дигар, ва аз ин кабил, ва монанди он. ва амсоли он: milk, meat and what not шир, гушт ва амсоли он; Come what may! Х,ар чи бодо, бод! Never put of till tomorrow what you can do today. Зарб. ~ Кори имр^заро ба фардо магузор.
-915- when What about you? Шумо чй тавр? Шумо чй? what about...? дар бораи (касе, чизе)... чй? Чй тавр? Пас чй? Чй тавр шуд? what for? барои чй? чаро? Ба чй далел? What goes around comes around. Зарб. ~ Хар гуфта ё амал окибат ба сохибаш бармегардад. What good is it? Аз ин чй фонда/ нафъ? Аз ин чй суд? what if..,? чй мешуд агар...? Чи тавр? What is next? Баъд чй? what is that to you? Ба шумо чй дахл дорад? whate’er [wnt'ea] шоир. ниг. whatever. whatever [wot'evs] 1. а дилхох; 2. ргоп а) хар чи, ки; он чи, ки; хар он чи, ки; хар чизе, ки: Take whatever book, you want. Хар кигобро, ки мехохед, гиред. б) хар чи, хар он чи: You’re right whatever others may say. Хар чи дигарон нагуянд, суханони шумо дуруст аст. в) хар гуна, хар навъ; You can eat whatever you like. Хар навъи хурокро дуст доред метавонед, бихуред. г) хар кас, хар ки, он кас ки: Whatever man told that, it is not true Хар касе ба шумо инро гуфта бошад, дурут аст. д) (дар цум. инкорй.) аслан, ас по. ба хеч вачх, хеч гуна: I can see nothing whatever. Ас- лан хеч чизро намебинам. or whatever гуфт. ва гайра, ва хар чизи дигар. whatnot ['wotnot] п 1) токчаи чубй, рафи чубй; 2) ва гайра, ва хар чизи дигар: books, journals, newspapers and what not китобхо, мачаллахо, рузномахо ва гайра. what’s [wots] гуфт. аз what is. whatsoever [,wotsau'evo] 1. ргоп хар кадар; хар чи, ки; он чи, ки; хар он чи, ки (аз whatev- er кавитар аст): I will say whatsoever is truth. Он чи ки хакикат аст, мегуям. 2. adv ба хеч вачх, хеч гуна, абадан: Аге- there any sings of improvements? None what- soever. Хеч як аломати пешразй аст? Хеч гуна. wheat [wi:t] п гандум, донаи гандум: wheat flour орди гандум; wheat bread нони гандум; Indian wheat чуворй; winter wheat гандуми тирамохй/ хазонй; summer wheat гандуми бахори wheaten ['wi:tnj а 1) гандумй (ранг), ган- думгун, зарди равшан; 2) аз гандум тайёршу- да. wheedle ['wi:dl] v ришханд кардан, водор кардан, нози касеро кашидан, чизеро аз касе кашида гирифтан (ба тарзи фиребу найранг): She wheedled the money out of her father Пулхои падарашро кашида гирифт. wheel [wi:l] 1. n 1) чарх: a front/ rear wheel чархи пеш/ акиб; 2) хар чизи чархмонанд, чарха, гардуна, чархофалак; 3) рул (инч. steer- ing wheel): I am tired; will you take the wheel? Ман монда шудам, лутфан, рулро мегиред? 4) чархиш, гардиш, чархзанй; 5; чархи гардун, бахт; 61 амер. гуфт. велосипед, дучарха; 7) pl гуфт. автомобил: I can't come. I don't have any wheels. Ман омада наметавонам Мэн авт омо- бил надорам. 8) мац. омили пешрафт, чунбона; go on wheels бе мамониат рафтан; greese the wheels мац. ришва додан; reinvent the wheel чархро дубора ихтироъ кар- дан, дуборакорй кардан; the wheels of state сохти давлат; wheels of fortune пастй ва балаъдихои зиндагй; чархи сарпавишт; wheels within wheels амали мутакобили мурак- каб: 2. v а) чархондан, ба гардиш даровардан, чарх занондан, давр гардондан: She wheeled the baby агодпа the paik. Вай кудакро дар ат- рофи бог давр мегардонд. б) чархидан, давр задан, гардидан, чарх задан: Birds wheeled m the sky above us. Парандахо дар гирди сари мо дар осмон чарх мезаданд; wheel icund/ around/ about тагйири масир ё ра- виш додан, ба тарафи мухолиф рафтан. бар- гардондан, баргаштан: I wheeled my horse around and galloped back to the town. Сари аспамро баргардондам ва чорнаъл ба тарафи шахр харакат кардам. wheelbarrow [’wi:lbaersu] п чархи дастй, аро- бача. wheeler ['wi:la] п 1) чархсоз, чархгар; 2) аспи миёна (аробаи сеаспа). wheel-horse ['wi:iho:s] ниг. в heeler 2. wheelwright ['widrait] ниг. wheelei 1. wheeze [wi:z] 1. n 1) хур-хур (дар хоб); 2) на- фасгирии сахт; 2. v а) охиста хур-хур кардан, бо димог на- фас гирифтан; б) сахт нафас кашидан; wheezy ['wi:zi] a (wheezier, wheeziest; 1J ги- рифтори зикии нафас; 2) хир-хирй (овоз). whelm [welm] v шоир. фаро гирифтан, пушондан. whelp [welp] 1. п 1) шоир. сагбача, сагча, ту- ласаг; 2) бача, тула (шеър паланг, хирс ва г); 3) та**;, кудак; 2. v тула зоидан, бача кардан; when [wen] 1. п замен, вакт, хангом: Не told me the when and the why of it. V ба ман замон ва саба би ин хедисаро накл кард. 2. adv а) кай? чй вакт° чй хангом? When did you come? Кай омадед? б) дар чй хангом; в) дар чй маврид; 3. conj. а) вакте ки, хангоме ки, мавкее ки, дар вакте ки, замоне ки, давроне ки. When I came back home. Вакте ки май ба хона бар- гаштам. б) агар, дар холе ки; в) хар гох, хар вакт; 4. ргоп аз кай, аз оп хангом: I saw her last Friday and since when I phoned her twice. Дафъаи охир ман уро рузи чумъа дида будам
-916- whence ва аз он хангом ду маротиба ба у занг задам. When in Rome, do as the Romans do Зарб. ~ Дар шахрй якчашма, як чашматро пуш. Хохй нашавй расво, хамранги чамоат бош. When the cat is away, the mice will play. Зарб. ~ Гурба ки яест, мушхо бозй мекунанд. Дар гайби рохбар зеридастонаш чавгон мезананд. whence [wens] adv, cj. ргоп. аз кучо; аз он чое ки, аз хамон махал ки; ба хамон чое ки. ки аз он чо. whene'er [wen'eaj шоир. ниг. whenever. whenever [wen'evo] 1. cj (барои таъкид) хар замоне ки, хар гохе, ки; хангоме ки, дар хар мавкеъ ки, дар хар замон, ки: 2. adv хар вахт, хар хангом: Leave whenev er you are ready. Хар вакт тайёр бошй, бирав. whensoever [,wensou'eva] ниг. whenever. where [wee] adv 1) кучо, ку, дар кучо, ба кучо, ба/ дар кадом махал, дар чй мавкеъ Where were you born? Шумо дар кучо тавал- луд шудаед? 2. conj хар чое ки, хар кучо ки, хар чо, хар кучо, чое ки, он чо ки, сарфи назар аз чое ки, бидуни таваччух. чое ки, ба чое ки; Where there is will, there is a way- Зарб. ~ Tap сабр кунй, аз гура хатво мепазад. Иродаи кавй роххоро боз мекунад. Where there is smoke, there is fire. Зарб. ~ To набошад чизаке, мардум нагуяд чизхо. whereabouts п pl ['wearabautsj {бо феъл дар ш. т. ва ш. ч) чой, махал, бошишгох, макон, махали сукунат: His whereabouts are unknown. Макони сукунаташ маълум нест. 2. adv ['weor'obauts] куче, дар чй махал: Whereabouts did you find it. Онрс дар кучо ёфтед? whereas [,wear's?] cj 1) назар ба ин, ки, бо дар назар гирифтачи ин, ки; бо дарназар- дошти, аз он чо ки, чун {дар аввали чумлаи санад.you %ук,ук,йу, 2) дар холе ки, аз суи дигар, дар мукоиса бо, бар фарки, бар акси: She is slim, whereas he is fat. Хонум хароб аст, мард баръакс фарбех. whereat ['wes'ast] adv 1) дар сн хангом, пар вакте ки; 2) пас аз он, пас аз он ки, whereby ['wea'bai] adv чи гуна, чи тарз: Whereby did you expect to succeed? Чй гуна шумо ба муваффакият ноил шудани хастел? 2) ба воситаи ин, ба хамин тарик, аз тарики он, тибки он, тавассути он, ки ба всситаи он: A plan whereby we can make a lot of mcney. Накша e, ки тибки он мо метавонем пули зиёд кор кунем. wherefore ['weafo:] adv шоир. 1) чаро, барои чй, ба кадом сабаб; 2) он ки барои он ки. wherein [weo'rim] adv ки дар он: A situation where it is hard to deciae what is wrong and right. Вазъияте, ки дар он хал кардани он чй ки хак ва нохак аст, хеле душвор мебоша д. whereof ['wea'rov] adv 1) ки дар бораи он; 2) ки аз барои. whereon ['wca'ron] adv 1) ба чй, ба чй чизе; 2) ки руи он, ки бар он. wheresover [,wearsou'eva] ниг. wherever. whereto [,wear'tu.] adv 1) ба чй самт, ба ка- дом самт; 2) ки ба суи он, ки ба он су. ^hereunto [,wearxn'tu:] ниг. whereto. whereupon [,weora'pon] adv 1) пас аз он, пас аз он ки, дар натичаи он; 2) ки бар он, ки руи он. wherever [,wesr'evo] 1. conj хар кучо, хар чо, хар махалле ки: Sit wherever you like. Хар кучое маъкул бошад, бишинед. 2. adv кучо, чи махал, дар кучо {барои таъкид)- Wherever did you find that hat. Ин кулохро дар кучо ёфтед? wherewith [,wesr'wi6] conj бо чй, чигуна, бо ёрии чй. wherry [wen] п каик, 1аврак. whet [wet] 1 п 1) тезеозй, тезкунй (корд ва г.); 2) иштихооварй, майлангезй; 2. v 1) тез кардан (чоку, шамшер ва г.); 2) мушток кардан, хостор кардан, тез кардан (иштихо, майл ва г.). whether ['weds] 1. cj оё, ки оё, ки: Нс did not know whether they would come. Намедонист, ки оё онхо меомадэ бошапд. 2) хох...хох, чи... чи.: Whether it rams or not we will play football on Sunday. Хох борон борад хох не, мо рузй якшанбе футболбозй мекунем. whether or no, whether or not ба хар хол, дар хар хол, ба хар сурат, чй бихохй...чй нахохй, чи ...чй: whether you want it or not чй хохед чй нахохед; 2. ргоп кадоме аз ду, кадом, кадомяк. whetstone ['wetstoun] п санги чарх, кайроксанг. whew |hwu:] int iujx. Ана! Хамин хел! whey [wei] п широба, оби панир; тиб. хуно- ба. which [witf] ргоп 1) кадомин? кадом? кадом як? Which book do you like? Кадом китобро мехохед? Which languges do you study at school? Дар мактаб кадом забонхоро меомузед? 2) чй, кй: Which do you prefer, tea or coffee? Чй мехохед, чой ё кахва? They moved the fallen tree, which took a long time. Онхо дарахти галтидаро, ки вакти зиёдеро гирифт, як тараф кашиданд. 3) ончиро, ки; хар кадомеро, ки: Take wich you prefer. Хар кадо- меро, ки хохед гиред. which of кадоме аз: Which of them did it? Кадо- ме аз онхо ин корро кардааст? whichever [witf'eva] ргоп (инч. whichsoever) хар кадом, хар як, хар кадомеро ки, хар яке ки, хар: Whichever of you comes first will recieve a prize. Хар кадом аз шумо нахуст биёяд, му- кофст мегирад.
-917- whisk whiff [wif] 1. n 1) туда, пуф, абрча (уаво, дуд ва г.): a whiff of smoke пуфи дуд; 2) буй, асар, нишона: the whiff of garlic буи сир; а whiff of perfume буи атр; 3) насим, вазиш; 4) дам, нафас. 2. v вазидан, дамидан, пуф кардан. whiffle [wifi] v 1) дудила будан, кавиирода набудан; 2) чунбидан, ларзидан; 3) гахе тез ва гахе охиста вазидан. whig [wig] п 1) таъ. виг, хаводори истиклол, озодихох; 2) хаводори хизби либе- рал. while [wail] 1. п муддат, мухлат, _замон, вахт: Не kept us waiting a long while. У моро мухлати зиёд интизор кард. a good/ great while дар муддати тулонй; a long while ago ким кай, кайхо; between the whiles гох-гох, гох ва бегох, харчанд вахт як бор; for a while ба муддате, дар вакти; in a little while ба зудй; it is not worth while намеарзад; once in a while як маротиба, гох-гох, баъзан, хар сари чанд, ахён-ахён; quite a while ба муддати дароз, дар муддати дароз; the while дар хамон хангом, хамзамон бо, дар Хамон вакт; 2. v while away (time) вакт гузарондан, вакт талаф додан; 3. cj а) дар муддате ки, хант оме ки, таи замене ки, хол он ки, модоме ки, вакте ки, дар зимни ин ки: While in London he studied music. Х,ангоми дар Лондон будан вай мусикй омухт. б) холо ки, акнун ки, то, то ин ки: While you are up, close the window. Холо ки хестаед, тирезаро пушед. в) гарчй, харчанд, бо он ки; г) дар холе ки; While there is life, there is hope. Зарб. ~ To реша дар об аст, умеди самар аст. whiles [wailz] cj гохе. whilst [wailst] cj ниг. while. whim I'wim] n хавас, орзую хавас, нозунуз, индикй, кирдори адиб. It’s just something I bought on a whim. Ин фака1 чизе аст, ки ман барои хавас харидам. whimper ['wimps] 1. п 1) нола, зорй; 2) хик- хик, хиккос; 2. v а) зуза кашидан, нола кардан, ноли- дан; б) хик-хик гиря кардан, хиккосзанон гиристан, зоридан, зорй кардан: A child in а bed began to whimper. Кудаки дар бистарбуда хик-хик гиря кардан cap кард. whimsical ['wimzikal] а ачоибу гароиб. whimsy ['wimzi] 1. п ниг. whim. 2. а ниг. whimsical. whine [wain] 1. п нола, зорй, фигон; 2. v нолидан, нола кардан, бо ох ва нола гуфтан: What is the boy whining about. Бача барои чй нола карда истодааст? whinny [’wini] 1. п шихаи паст/ кутох; 2. v шиха задан/ кашидан: The horse whinned. Асп шиха кашид. whip [wip] 1. п 1) камчин, тозиёна, шаллок: Не urged the horse on with a whip. Вай аспро бо камчин давонд. 2) фойтунчй; 2. v (whipped; whipping) а) тозиёна, задан, камчин задан; шаллок задан; б) мац. задан, шаррос задан. The rain was whipping the win- dow-panes. Борон ба тиреза мезад. в) рондан, мачбур кардан; г) хамла кардан ба, тохтан бар; д) шикает додан, бурдан аз (мусобика); е) харакат кардан (босуръат); ж) такой хурдан (парчам ва г.); whip away гурехтан; кашида гирифтан; whip in гирд овардан, чаласа ташкил кардан; whip off ногахон баровардан/ кашидан (корд ва г-У, whip round тез ру гардондан; whip up барангехтан, шурондан (риссиётро). whip-hand ['wip'hiend] п 1) дасте, ки камчинро мекапад; 2) кудрат, хокимият: to have the whip-hand of дар зери гобеи пурра доштан. whiper-in [,wiper'm] п сагдор, мутасаддии сагхои шикорй. whipper-snapper [’wipa.snajpaJ п (хусусан нисбати уавонон) хакир, ночиз; яквачабй, ба- ча-мача, бача, кудак апахкиро.иез}. whippet [wipit] п саги давапда. whirl [wa:l] 1. п 1) гардиш, чархзанй, чар- хиш; 2) тундбод, гирдоб, чархоб: a whirl of dust тундбоди чанг; 2. v а) алвонч додан, чарх додан, чархидан, чарх задан, чарх хурдан, давр задан: The leaves whirled in the wind. Шамол баргхоро алвонч медод. б) бо суръат харакат кардан; в) чархо- нидан, гардондан, рондан, ба чархиш даро- вардан. whirligig ['wa:hgig] п 1) гиргирак, фир- фирак; 2) чархофалак, аспак; 3) хар чизи чар- хон; 4) чархиш, гардиш; whirligig of time гардиши фалак, чархи гардун. whirlpool ['wa:lpuT| п гирдоб, чархоб. whirlwind f'wsdwind] п гардбод, чархбод, туфон. Saw the wind and reap the whirlwind. Зарб. ~ Аз гандум гандум руяд, аз чав чав. Товони амалй бадй худро додан. whirr [wa:] 1. п виззос, гингос: the whin’ of а motor гингоси мотор; 2. г виззос/ гингос задан. whisk [wisk] 1. п а) харакати тез, чунбиш, такой: a whisk of horse tail чунбиши думи асп; б) чоруб, чорубча, гардгир; в) асбоб барои такой до дани тухм ва г. 2. v а) руфтан, пок кардан, задан (бо гард- гир, чоруб ва e.j: Lola whisked the bread crumbs
-918- whiskers_______________________________________ from the table. Лола нснрезахоро аз болои миз руфт. б) тез харакат кардан, чунбидан, тез рафтан/ гузаштан (мисли барк,): Не whisked off before 1 could speak to him. To гуфгам, ки бо у сухбат кунам, аз пешам тез гузашта рафт, в) тез харакат додан, чунбондан, аф- шондан; г) тез ва ногахен бурдан, босуръат бурдан: The waiter whisked away the plates. Пешхизмат табакхоро тез бурд, whiskers ['wiskaz] n pl риши бари руй; муй (гурба, шер ваг.). whisk(e)y ['wiski] п виски (машруби алкулии сахттаъсчркунандаи англисй, шотланди, ирландй, америкой ва г.). whisper ['wisps] 1. п 1) пич-иич, пичиррос, пичир-пичир; 2) мау. шилдиррос, замзама: The teacher heard whispers from the back of the classroom. Муаллим аз тарафи акиби синф садои пичирросро шунид. 3) овоза, гапу гап- ча, миш-миш, хабар; in a pig’s whisper фавран, тахчилан; give the whisper огох кардан; ишора кардан; in a whisper, in whispers пичирросзанон харф задан, бо миш-миш ran задан; 2. v а) бехи гуш ran задан, махрамона ё махфиёна сухбат кардан: Don’t whisper, speak up! Бехи гуш гад назанед, баланд гаг занед! б) пич-пич кардан, пичир-пичир кардан; в) зам- зама кардан, шилдиррос задан; г) овоза кар- дан, гапу гапча кардан, хабар додан. whist ['wist] 1. п вист (навъи бозии варана); 2. int Сокит! Орем! whistle f'wisl] 1. п 1) хуштак <овоз): The dog came when he heard my whistle. Саг хуштаки маро шунида омад. 2) хуштак, савт: The refe- ree blew his whistle to signal the end of the game. Довар хуштак кашида, аз охири бозй хабар дод. 2. v а) хуштак кашидан, савт кашидан: The policeman whistled for the traffic to stop. Полис хуштак кашид. то ки накдиёт бозистад. б) хабаркашй кардан; Don’t whistle until you are out of the wood. Зарб. ~ Аз царе нагузаша «хайрият» нагу. blow the whistle on someone хабаркашй кардан, гузориш додан. Whit [wit] n Whit Sunday иди Якшанбе гулрезон (дар масеуият). whit [wit] п абадан, аслан, датрае, заррае (одатан оар чумлахои инкерй): no wit, not а whit, never a wit заррае хам не, аслан не: It won’t make a wit of difference to the final out- come. Ин амал барои натичаи нихой заррае хам ахамият надорад. white [wait] 1. и 1) ранги сафед, сапед, сафедй: They painted the house white. Онхо хонаро ранги сафед карданд. 2) сафедпуст, нажопи сафед: three blacks and two whites ce сиёхпуст ва ду сафедпУст: 3) сафедй: the whites of two eggs сафсдии ду тухм; 4) матои сафед; куртаи сафед; 51 сафедии чашм; 2. а а) сафед, сапед: a white dress куртаи сафед; white as snow сафед мисли барф, сап- сафед; б) беранг, ранграфта, ранпарида. хира: She was as white as a sheet. Рашаш мисли чо- дир хира буд. в) муйсафед; г) бегунох, орй аз гунох, беайб, д) гуфт бовичдон; Every white has its black, and every sweet its sour. Зарб ~ Беша бе шер не, даре бе мохй. white as a sheet мисли гач сап-сафед (аз тирс ва г-); the White House Касри Сафед (you нишасти президенты ИМА); мау. хукумати ИМА. turn white рангпарида шудан; white collar амер, хизматчй; white-hot сап-сафедшудаи гафсон, бисёр таф- соншуда; a white lie дуруги безарар, дуруги маслихатомез. whitebait ['wahbeit] п мохича, мохичахо. Whitechapel ['waifitjtepl] п Уайтчапел (номи яке аз мауамазон Лондон). Whitehall ['wait'ho:l] п 1) Уайтхолл (номи хиёбон дар Лондон)', 1) мау хукумати БК. white-handed [,wait'haendid] а 1) сафедмуй, муйсафед; 2) сарсафед, сафедкокул (паранда). white-hot [,wan'hr>t] а 1) сафед аз шиддати гармй, сафедгарм, тафсон; 2) мау. хашмгин, хаячонзада, мушток. White House [wait'haus] п К,асри Сафед (you нишасти президенты ИМА); мау. хукумати ИМА. white-livered ['wait,livad] а буздил. тарсончак. whiten ['waitn] v сафед кардан' шудан, сафедкорй кардан, сафедтар кардан: The toothpaste that whitens the teeth. Хамирдандоне, ки даццохоро сафед мекунад. whitesmith [’waitsmiO] п 1) охангар, тунука- соз; 2) сафедгар. руягир. whitewash ['waitwoj] 1. п гачоб, дугоби охак, махлул барси сафед кардан; 2. v а) сафед кардан, гачмолй кардан, гач задан, сафедкорй кардан; б) низ мау. хак баро- вардан, айбпушй кардан. whither ['wiSa] adv, cj кал. 1) кучо, ба кучо, ба кадом махал; 2) ки ба он чо, ки ба суи он. Go whither you will. Кучое, ки хохед, равед. Whitsun(day) ['waitsAndi] ниг. Whit. whiting ['waitirj] n 1) мохии сафед; 2) хокаи гач, гачи ордшуда. whittle ['witl] v тарошидан, сартез кардан, борик кардан ' бо чоуу ч$бро\ whittle away/ down тарошида партофтан; мау. ба нести овардан, костан, кам кардан. whiz [wiz] 1. п виз-виз, гиж, гиж-гиж, вуз- вуз, зир-зир, садои зиз (бар асари суръат), хуштак;
-919- why 2. v а) рад шудан/ гузаштан (бо садои виз- виз), виж-вижкунон гузаштан, гиз-гиз кардан; б) ба виж-виж овардан, хуштак ка- шидан. who [hu:] pron 1) кй, чй касе, кихо, чй касо- не: Who is speaking? Кй гаи мезанад? Who аге talking. Чй касоне ran мезананд? 2) ки. ки у, ки онхо, кадом: The gill who is speaking is my best friend, Духтаре, ки ran мезанад, дусти бехтаринам мебошад. who cares хеч кас ахамият намедихад; мухим нест, ба ман чй? who's who кй кй аст, кй кист, хаёт ва ё шугли ашхоси мухталиф; Who breaks, pays. Зарб. ~ Хар касе нек меку- над ё бад,/ Неку бад хар кй мекунад, ёбад (Сино). whoa [won] int чу! (барои рондани асп, хар ва а.). whoever [hnfevo] pron хар ки, хар он ки, хар он кас, ки, хар касе, ки: Tell whoever you like - I don't care. Ба хар касе, ки хохед гуед - ба ман фарк надорад. whole [haul] 1. п вохид, якон, созмони ко- мил, мачмуаи комил; 2. а а) тамом, бутун, хама, саросар, кул: during his whole life дар тамоми тули умраш; the whole money хамаи пул; б) солим, беосеб, бесадама, дуруст, беайб; в) комил, холис, бекаму кост, дастнахурда, ноб: whole milk шири холис; г) риёз. сахех, дуруст, том (integral х,ам мегуянд): a whole number адади сахех; д) танй (дар баробарй нотанй: step): а whole brother бародари танй; a whole lot of sth: шумораи зиёд: a whole lot of money пули бисёр; as a whole, on the whole ба таври куллй, умуман, куллан; the whole world тамоми дунё; three whole years се соли тамом/ пурра; with one’s whole heart бо тамоми дил, калбан, самимона. whole-hearted [’houlha:tid] а самимона, калбй, бо дилу чон. wholeness ['houlnis] п бутунй, пуррагй. wholemeal ['houlmid] п орди бехтанашуда. wholesale ['haulseil] 1. п 1) умдафурушй, савдои яклухт, калонфурушй; 2) умдафуруш, калонфуруш, банкдор: a wholesale merchant точири умдафуруш; 2. а арзон; 3. adv ба таври густурда, сартосарй, ба куллй, якчо, яклухт; wholesaler умдафуруш, калонфуруш, банкдор; a wholesale slaughter катли ом. wholesome ['haulsam] а хушмизоч, солим, тандурустбахш, саломатбахш, муфид, фоида- бахш: wholesome climate обу хавои солим/ мусоид. wholly ['houh] adv комилан, чамъан, тамо- ман, сартосар. Whom did you invite? Киро даъват кардед? whom [hu:m] pron 1) киро, чй касеро: Whom did you see. Киро дидед? 2) ба кй (бо: to;: Whom should we address the letter to? Номаро ба кй равона кунем? 2) кй, чй касе, чй шахсе; Whom did you talk to? Бо кй ran задед? 3) кп уро. ки бо у, ки онхеро, ки ба онхо, онхоро ки: The man whom she married. Марде, ки бо у издивоч карда буд. Му mother, whom Гт sure you remember, arrived yesterday. Модарам, ки боварй дорам уро шумо дар хотир доред, дина омад. whoop |hu:p] 1. п гирев, фарёд, хура; 2. v а) ху-ху кашидан; б) фарёд задан, бонг задан, гиревицан; not worth a whoop комилан беарзиш. whoopee [hu:pi] inter (нидои шодй) Кура! Хей! Бах-бах! whooping-cough ['hutpitjkof] п тиб. сиёх- сулфа, сулфаи кабугак. whop [wop] J. п зарба, такона (сахт); 2. v гуфт. а) задан, куфтан; б) сахт шикает додан. whopper ['w?ps| п 1) [pay чизи бисёр калон) гулосо. девпайкар; 2) дур^ги бузург. дурУгй махз. whore [ho:] п гуфт. фехиша, танфуруш. whortleberry ['wo:tl,beri] п гиёу. каракоти сиёх (меваи ангурмонанд'',; red whortleberry каракоти сурх. whose [hu:z] pron 1) аз они кй. моли кй, мо- ли чй касе: Whose is that? Моли кист? 2) ки...аш, ки.-.шон, ки.-.он, ки...онхо. A man whose father has died. Марде, ки падараш мур- да буд. why [wai] 1. adv 1) чаро, ба чй далел, барси чй, аз чй сабаб: I don’t know why he did it? Ha- медснам чаро ин корро карда буд? 2) ба чй холат, ки чаро; 3) сабаб, иллат, далел, ин ки чаро That is the reason why I came late. Ин сабабе аст, ки ман дер омадам. 2. int Бах;' Оу! Вой! (уаячон, эътироз ва бетокртиро ифода мекунад): Why, it is Smith! Бах. ин Смит аст! Why, of course ГЛ do it! Ox, албатта ман ин корро мекунам! that’s why аз хамин сабаб; the whys and the wherefores сабабхо, далелхо: the whys and the wherefore of our victory сабабхои галабаи мо; why ever пас чаро. пас ба чй иллат (тааччуб): Why ever didn’t you tell us before? Пас чаро пеш тар ба мо нагуфтег,? why not а) чаро на/ не, ба чй иллат не: Let’s go to the cinema. Why? Биёед, ба кино меравем. Чаро не? б) оё бехтар нест ки (пешниуод): Why not to write her? Бехтар нест, ки ба у нависем;
wick _________________ wick [wik] n пилта, фатила, афруза. wicked ['wikid] a 1) хабис, шарир, нобакор, бадниход, бадсиришт, бадчинс, бадзот: а wicked stepmother модаругайи бадчинс; the wicked ruler хокими хабис; 2) дардовар, ха- тарнок, бисёр бад, шадид: a wicked headache сардарди шадид. 3) амер. гуф. мохирона, хеле хуб, оличаноб: Their new CD is really wicked. Сабти нави онхо хакикатан хеле хуб аст. wicker ['wike] п тарака, шохаи таракан бед (барои бофтачаи сабад). wicker-work ['wikawo.’k] п сабадбофй, чизи а.з тарака бофташуда wicket ['wikit] п 1) дарича, даричаи дарво- за; 2) дарича, додона (дари фурушй билет, ё додани пул); 3) дарвоза (дар бозии крикет ва г.). wide [waid] 1. п чои васеъ, махалли чодор, фарохно; 2. а а) васеъ, кушод, пахн, пахновар, фа- рох, азим: a wide road рохи васеъ; wide inter- ests манфиати хаматарафа; б) комилан боз, кушода, чорток: The door is wide open. Дар комилан боз аст. в) дур, дурдаст; 2. adv а) васеъ, кушод, пади, фарох: Не opened the door wide. Вай дарро васеъ кушод. б) ба пахной, ба васеъгй; в) камкувват (хурок); г) сартосар; far and wide лар хама чо; ба чохои дурдаст; ин чо ва он чо; wide awake хушёроча, зиракона; хушёр, зирак; wide apart дар масофаи дур аз хамдигар. widen f'waidn] v 1) пахн(тар) кардан, кушод(тар) кардан, васеъ(тар) кардан, гус- турда(тар) кардан, тавсиа додан: Не wants to widen his knowledge of the subject. Мсхохац дониши худро оид ба ин фан васеътар намояд. 2) пахн(тар) шудан, кушод(тар) шу- дан. widespread ['waidspred] а густурда, боз: Не came to те with widespread arms. Бо огуши боз ба суям омад. 2) васеъ пзхншуда, дар хама чо мунташиршуда, пахн ва мунташир, маъмул, фаровон, роич: one of the widespread diseases яке аз пахншудатарин беморихо. widow ['widou] п бева, бевазан, шавхармурда. widowed ['widaud] а бевамовда. widower fwidaua] п марди занмурда, бева- мард. widowhood [’widaiihud] п бевагй. width [widQ] п пахной, пахни, арз, бар, васеъгй: the width of the carpet пахноии Колин. wield v 1) ба кор бурдан, мавриди ис- теъмол карор додан, истифода кардан: to wield a formidable реп калами бурро истифода кардан; 2) дар даст доштан (кудрат ва г.); 3) гуфт. хукумат рондан, хукмронй кардан: to -920- wield the scepture давлатро хукмронй кардан. wife [waif] п (pl wives) зан, завча, аёл, хонум, хамсар: give to wife ба зани додан, шавхар додан; take to wife зан гирифтан, издивоч кардан, ба запй гирифтан; A good wife makes a good husband. Зарб. ~ Зан розй мард розй - гури падарй козй. Мардро зап мард мекунад. wig [wig] п гесу, муи сохта (ориятй, сунъй); big wig гесуи калон; wigging ['wigirj] п гуфт. хакорат, дашном. wight [waitj п шух. одам, башар. wigwag fwighaeg] 1. п паёмрасонй, мухоби- ра. 2. v 1) чунбидан, такой додан, чунбондан; 2) бо такой додани байракчахо мухобира кар- дан, паёмрасонй кардан. wigwam ['wigwtem] п вигвам (хоначаи хай- момонади сурхпустони Америка ва Канада). wild [waild] 1. п pl сарзамини хамвор, биё- бон; чангал; харзамин, бодия; 2. а а) вахшй, нором, чангалй, сахрой, биёбонй, худру, ёбой: wild animals хайвоноти вахшй; б) пуртугён, ноором, туфонй, пуртало- тум, сахт, шадид: a wild sea бахрй ноором; wild enthusiasm шавку завки сахт; в) саркаш, но- фармоп, тахс. шайтон: wild children бачахои тахс; г) хаядонзада, хаячонй, девона, аз худ бехуд; д) жолуда, номураттаб; be wild (about) smth/ sb волаю шайдой касс ё чизе шудан, beyond one’s wildest dreams он чи ки шахе дар хобаш хам намебинад; live in the wild вахшиёна зиндагй кардан; Wild West I арби вахшй шинтацаи Гарбии Америка Оар давраи воридшавии мууоцирон); 2. adv 1) вахшиёна, девонавор. wildcat I ['waildkast] п 1) гурбаи вахшй; 2) мац. одами оташимизоч, зудхашм, ахли чанг ва даъво. wildcat II ['waildkast] а иурмухотира, риск- дор wilderness ['wildanis] п 1) биёбон, сахро, китъаи замини беобу алаф; 2) табиати дастнахурда. сарзамини вахшй; 3) харобобод, харобот; 4) тудаи азим. wildfire ['wildfai] п оташи зудгустар, оташи пурхисорат; to spread like wildfire ба суръати фавкултабии пахн шудан. wilding ['waildiq] п 1) гиёхи вахшй, дарахти худруй; себи вахшй; 2) чонвари вахшй. wile [wail] 1. п (од. pl) хилаю найранг, хила, фиреб, макр; 2. v фиреб карда чалб кардан, фирефта кардан, дилрабой кардан, бо хила ба дом ан- дохтан, мафтун кардан. willful ['wilful] а 1) худдор, худкаш, инчик, саркаш, хирасар; 2) пешакй каедкардашуда, гаразнок, баркасд: willful murder куштори
касдан. will I [wil] 1. n 1) ирода, тасмим, азм: good/ ill will иродаи нек/ бад; Do not impose your will on others. Иродаи худро ба дигарон бор накун. 2) иштиёк, алока, рагбат: Не has по will to study. Рагбат ба омузиш надорад. 3) майл, хохиш, хост, ният, касд, тамоюл: What is your wilP Хости шумо чист? 4) васият, васи- ятнома, хостнома: to make/ draw up a will васият нома навиштан, васият кардан; against one’s will бар хилофи/ ба мукобили ихтиёр ё хохиши касе; of one’s own will бо ихтиёри худ, ихтиёран; make one’s will васиятнома навиштан; Where there is a will there is a way. Зарб. ~ Tap сабр кунй, аз гура халво мепазад. at will бо хохиш, бо майл; 2. v а) ирода кардан, азм кардан, гасмим гирифтан; б) хостан, хостор шудан, майл кардан, максад гузоштан, ният кардан: This happened because God willed it. Амали рухдо- даро худо хоста буд. в) васият кардан, бах- шидан. хостнома/ васиятнома навиштан: Не willed his house to his wife. У хонаашро ба номи занаш васият карда буд. will II [wil] v (would) 1) ф. ёр. замени оянда барои шах. 2 ва 3 т. ва у. Future Indefinite'. хохам-, хохад-, хоханд- ва г.: Уои will be in time. Шумо дер нахохед монд. She will come tomorrow. У пагох хохад омад. 2) феъли модалй бо маънои хоуиш, максад, ваъда (хусу- сан дар шахей 1т. ва д.): I will do it. Ман ин корро бо камоли майл ичро мекунам. 3) даъват ва хохиши боэхтиромонаро ифода мекунад: Will you pass the salt? Лутфан ба ман намак медодед. 4) амали уаррузаро мефаумонад ва одатан тарчума намешавад'. accidents will happen ходисахо рух медиханд; best will and testiment охирин васият. willing ['wihrj] a 1) моил, хохон, рогиб, мушток, хостор, омода: Не is always willing to help us. Вай доимо омодаи ба мо кумак кар- дан аст. 2) розй, хозир, хурсанд, пазируфтагй, худхоста; 3) муштокона, бомайлу рагбат. willingness ['wihrjms] п омодагй, тайёрй, хохиш. willingly ['wilnjli] adv бо чону дил, бо майлу рагбат, бо шавку хавас, бо мароки том. will-o’-the-wisp ['wiloSwips] и мау. накшаи кайриамалй. willow ['wilau] п 1) гиёу. бед, дарахти бед; weeping willow мачнунбед, беди мачнун; 2) чавгон (бейсбол ва крикет)', weai the willow азодорй/ сугворй кардан. willowy ['wiloui] а 1) чандир, печон, борик, тунук, махин, хамшав, хампазир; 2) пур аз дарахти бед, пурбед, бедзор, сояи дарахти бед. willy-nilly ['wih'nih] adv ноилоч, ночор, чо- _______________________________________wind ру ночор, хохй-нохохй, хох-нохох, аз руи НОИЛОЧЙ, нохост. wilt I [wilt] v 1) пажмурдан, нажмурда/ бе- тароват шудан, палосидан (гиду): The leaves are begining to wilt. Баргхо пажмурда шуда истодаанд. 2) аз хол рафтан, ворафтан, ба зону задан, галтидан, поин афтодан, хам/ кач шу- дан, аз по даромадан: The champion wilted before his opponent's punches Кдхрамон бар асари муштхои харифаш аз по дарафтод. 3) сует шудан, аз шиддат афтодан, заиф шудан. wilt II [wilt] цадимй ш. 2 шик. т. аз will II. wily f'waih] a (wilier, wiliest) найрангбоз, фиребгар, хилагар, маккор. wimble ['wimbl] п ковгар, парма, гирдбур. win [win] 1. п 1) бурд, пирузй (дар бозй)', 2) голибият; 2. v (won; won, pres р. winning) а) пируз шу- дан, фотех шудан, голиб омадан бар, галаба кардан, буридан, бурдан: to win a war дар чанг фотех шудан; to win a prize чоизаеро буридан; б) ба даст овардан, муваффак шудан, расидан ба, касб кардан, ба даст даровардан, гирифтан, боз ёфтан: to win respect сохиби хурмату эхтиром шудан; в) дили касеро ба даст даровардан, чалб кардан, ба издивоч розй кардан: Не finally won the woman he loves. Билохира дили занеро, ки дуст мецошт, ба даст даровард. г) даровардан, муътакид кар- дан, гаравондан, гаравидан, гароиш додан (ба дин, маслак ва е.); д) охан гирифтан (аз маъдан), истихроч кардан; е) омода кардан (барои истихроф)', win a right хукукеро ба даст даровардан, галаба кардан; win a victory пируз шудан, галаба кардан; win the day галаба кардан; win out ба муваффакият ноил шудан; win over бовар кунондан, розй кунондан, моил кардан, ба тарафи худ кашидан; win through паси cap кардан (мушкилот ва е.); win upon тадричан бештар маъкул шудан; win or lose буридан ё бохтан. wince [wins] 1. и 1) яккадпарй, ларзиш, та- кой, чахиш; 2) чехрадархамкашй, киёфакашй; 2. v а) якка хурдан, як кад паридан, ларзи- дан (аз таре, дард ва г.); б) акиб кашидан (худро), аз чо частан; в; чехра дархам кашидан, киёфа нишон додан. winch [wintj] п 1) тех. даста, дастгира; 2) чархи чох, гаргараи борбардорй, галтак. wind I [wind] 1. п 1) бод, шамол: The wind blew his hat off. Шамол кулохашро бурд. 2) тундбод, туфон; 3) бу, асри бу: to loose the wind of the dear буи oxypo гум кардан; 4) на- фас, нафаскашй, нафасгирй, дам: 1 had to stop and regain my wind. Бояд меистодам ва нафа- самро мебаровардам. 5) боди шикам, гази меда, гуз; 6) (од. pl) созхои нафаси, навозанда-
-922- wind гони созхои нафасй; It is an ill wind that blows nobody good. Зарб. ~ Бадй некй дам дорад. the four winds чор тарафи одам; from the four winds аз чор тарафи одам; The wind cannot be caught in a net. Зарб. ~ Накш бар об задан. 2. v а) дар марзи хаво карор додан, хаво додан, бодхур кардан; б) аз нафас андохтан, аз нафас афтодан, в) хис кардан, буи (чизеро) гирифтан, дунболи буи шикор рафтан; г) гу- зидан, гуз додан; д) шамол додан, истирохат додан (асп ва а.); between wind and water дар марзи хатар, по дар хаво, дар байни обу оташ; break wind гузидан, гуз додан; cast to the wind барбод додан; get wind (of) хабардор шудан, дарак ёфтан, фахмидан; in the wind дар холи руйдод; into the wind ба самт/ равиши бод, хамсуи бод; of the wind бод аз акиб мевазад, пушт ба бод; sail close to the wind а) ба самти бод харакат кардан; б) сарфачуй кардан; take the wind out of someone’s sail боди гурури каееро холй кардан. wind II [waind] v (wound; wound) каркай на- вохтан, шайпур задан, бозй кардан. wind III [waind] 1. п чархиш, печ, тоб, гар- циш; 2) хамиш, каве, печопечй, качй; 2. v (wound; wound) а) печутоб хурдан, печидан: The path winds through the woods. Пайраха аз байни чангал печутоб хурда мегу- зарад. б) печидан, гулула кардан (ресмон, сим ва е.); в) печондан, бастан: Не wound the горе round the post. Вай ресмонро дар гирди сутун печонд. г) чархондан, гардондан, тоб додан (соат, бозичахо ва е. инч. wind up): Remember to wind your watch. Тоб додани соататонро фаромуш накунед. д) масири печопеч доштан, морпеч рафтан; е) ворид кардан, даромехтан (дар чизе); ж) боло кашидан, боло бурдан; г) халка задан (даври чизе); и) тоб бардоштан, нософ шудан (чуб ва г.); wind off боз кардан, кушодан, вопечондан (чизи печидаро); wind up гулула кардан, дархам бофтан, хамбаста кардан. windbag ['wmdbaeg] а гуфт. лаккй, сергап, пургу, пурхарф, харроф. варроч. wind-break ['wmdbreik] и шамолшикан, бодшикан. wind-breaker ['wmdbreika] п либоси бодгир. windfall ['windfall] п 1) бодафканда, меваи бо шамол галтонда, подарахтй; 2) мач. бахти ногахонй, мероси ногахонй. winding ['waindnj] 1. п 1) хамгашт, печутоб, шиканч, качй; 2) печа, симпечй, сим, ресмо (хар чиз, ки даври чизи дигар бипечанд); 3) не чиш, печ, тоб, амали печондан; 4) чархип давр, гардиш; 2. а а) печ дар печ, качу килеб; б) морпеч печдор, пурпечу хам, пурпечу тоб. wind-instrument ['wind,instrument] п мус. ас боби мусикии бодй. wind-jammer [’windjaema] п киштии бод бондор. windier ['windia] ниг. windy. windiest ['windnst] ниг. windy. windlass ['wmdlas] n тех. чархи чох, чарх ва таноб. windmill ['wind,mil] п осиёби бодй, хар дастгохе, ки бо неруи бод кор мекунад. window ['wmdouj п равзан, равзана, тиреза, панчара. window-pane ['wmdeupemj п шишаи тиреза. window-sill ['windousil] п зертахтаи тиреза. windpipe ['wmdpaip] п хирной, ной/ рохи нафас. wind-screen ['windskrim] п шишаи пеш/ чилав (хавопаймо ва г.). windshield ['wina[i:ld] амер. ниг. wind-screen. wind-up ['windxp] п жар. таре, авчи асаб; have/ get a wind-up тарсидан, таре эхеос кардан. windward ['windwad] 1. п тарафи шамолрас, бодсуй: the windward side of the boat тарафи шамолраси киштй; 2. а шамолрас, шамолдаро; 3. adv мукобили шамол. windy [’wmdi] a (windier; windiest) 1) серша- мол, пурбод, бодхур, туфонй, боддор: a windy day рузй пурбод; 2) бодхез, дар марзи бод, бодгир; 3) пуч, бепоя, холй, беасос, бехуда; 4) мач. пурхарф, сергап, лофзан, пургу, пурхарф, варроч wine [wain] п 1. шароб, бода, май: red wine бодай сурх; sweet wine шароби ширин; Good wine needs no bush. Зарб. ~ Майи хуб ниёз ба адвия надорад. Old friends and old wine are besi. Зарб. ~ Ёрй кадим аспи зинкарда аст. 2 v а) шароб нушидан, бода нушидан; ша- роб анбор кардан; шароб додан ба; wine and dine хуб пазирой кардан, сур додан, хурок ва шароби фаровон додан. winebiber ['wambibo] п мает, майхур, машу- сор, аракхур, мухточ ба шароб. winecup ['wainkAp] п чом, чоми май, согар. wineglass ['wit)gla;s] п кадах, чом, согар, шароб. wine-vault ['wainvolt] п 1) анбори май, таххонаи май; 2) майхона. wing [wig] 1. л 1) бол, пар, канот (паранда, уавопаймо ва г.): The bird’s wing was broken. Боли паранда шикаста буд. 2) каноти иморат, чанох, бахши замимаи сохтмон, хар чизи бол-
-923- wire монанд: They were planning to build a new wing to the house. Онхо сохтани каноти нави биноро ба накша дароварданд. 3) парвоз: А bird makes wing toward her nest. Паранда ба суи лонаи худ парвоз мекунад. 4) гурух: the right wing of a political party гурухи чапи хизби сиёсй; 5) хар. майсара, маймана, чанох. 6) pl пахлухои чап ва рости сахнаи театр; 7) бодзани баркй; 8) дав. гурухи хавой; 9) мач василаи парвоз: 10) гуфт. даст, дасту бол; 2. v а) парвоз кардан, ба парвоз дарома- дан, бол задан; б) ба парвоз даровардан, пар- рондан; в) ба даст ё бол задан (тир), захмдор кардан; г) дорой бол кардан, болдор кардан; д) болдор будан; clip one's wings дасту боли касеро бастан; махду щят эчод кардан; give wings to болу пар додан, ба парвоз даро- вардан; on the wing дар холи парвоз, дар холи харакат; take wing ба парвоз даромадан, парвоз кар- дан; under one's wings тахти сарпарастй ва ё химояти касе, дар сояи касе, дар зери каноти касе. winged [wiqd] а 1) болдор, канотдор; 2) илхомбахш, толеъбахш. wingless ['witjhs] а беканот, бебол, бепар. wing-spread ['wirjspred] п фосила байни интихои ду бол (хавопаймо, паранда). wink [wirjk] 1. п 1) чашмак, мижазанй, чашмакзанй: a wink and a smile як чашмак ва як ханда; 2) гамз, гамза, карашма, ноз, ишва; 3) лахза, замони як чашм пушидан; not to sleep a wink, not to get a wink of sleep заррае/ лахзас хам чашм напушидан; 2. v а)чашмакй задан, чашмак задан, бо чашм ишора кардан (at sb - ба касе); б) мусохилакорй кардан, чашм пушидан аз чизе; forty wings иинакии кутохи баъд аз нахор; wink at а) чашмакй задан; б) нодида гирифтан, шккат надодан (ба чизе); wink out поён ёфтан, ба итмом расидан, хомуш шудан (ногахон). winking ['wirjk irj] п like winking дар як мижа задан. winner Twins] п голиб, баранда, фотех, пируз, пирузманд; A winner never quits, and a quitter never wins. Зарб. ~ Фотех харгиз ланг намеандозад ва лангандоз харгиз фотех намешавад. winning ['winit)] 1. pres. р. аз win: We’re win- ning! Mo бурида истодаем1 2. а а) буридаистода, пируз, пирузманд, пииуз шуцаистода, голиб, фотех: the winning team гурухи голиб; б) чаззоб, гиро, фиребо. winnings ['winiijz] п pl бурд, маблаги бур- дашуда. winnow ['winou] v 1) бод додан (галла); 2) мац. чудо кардан, дур андохтан: 3) тоза кардан (гандум ваг.). winsome ['winsam] а чаззоб, чолиб, гиро, хушбархурд, бонамак. winter ['winta] 1. п 1) фасли зимистон: Win- ter is a cold season. Зимистон фасли хунук аст. 2) шоир. сол; hard/ severe winter зимистони кахротун; green/ mild/ сред winter зимистони мулоим; in winter дар зимистон; of fifty winters панчохсола; 2. а зимистонй, вобаста ба зимистон, зими- стона: winter melon харбузаи зимистонй; winter Olympics бозихои Олимпии зимистона. 3. v а) зимистон гузарондан, ба гармсер рафтан, маскан гирифтан. Most birds winter in the south. Аксарияти парандагон дар чануб зимистон мегузаронаяд. б) ба хоби зимистонй раф~ан. wintering ['wmtariq] п зимист онгузаронй. wintry ['wintn] a (wintrier, wintriest) 1) зимистонй, зимистонмонанд, зимистона, сард; 2) хунук, сард (муомила). wipe [waip] 1. п 1) амалй молидан ё пок кардан, рубиш; give sth a wipe хушкондан, хушк кардан, тоза кардан; 2) гуфт. румолча; 2. v а) хушкондан, хушк кардан, пок кар- дан, тоза кардан (бо латта ва г.): She wiped the dishes. Вай косахоро пок кард. Please wipe your shoes. Лутфан, пайафзопатонро тоза кунед. б) молидан: to wipe oil acrose one's face ба руи касе равган молидан; wipe away/ wipe off тоза кардан' He wiped off the drawing from the blackboard. Вай расмро аз болои тахта тоза кард. wipe out ба хок яксон кардан, аз миён бурдан, зудудан, хароб кардан, ботил кардан: The earthquake wiped out the whole town. Замин- ларза тамоми шахрро ба хок яксон кард. wiper [waipa] п 1) поккун (шахе ё асбоб): dust wiper гардпоккун; 2) руймолча; 3) ав. барфпоккун; 4) шишапоккун wire fwaia] 1. п 1) сим: barbed wire симхор; naked wire сими луч (баркдор); The telephone wires were blown down by the storm. Туфон симхои телефонро канда партофт. 2) гуфт. телеграмма, телеграф, баркия: Не sent a wire at once. Бай зуд телеграмма фиристод. by wire тавассути телеграф; pull the wires мач. ба рафти кор таъсир расон- дан; 2. а симй, симин: a wire bridge пули симин; 3. v а) телеграмма7 баркия фиристодан, те- леграф кардан, сим задан: She wired to tell them what time she would arrive. Бай вакти pa- сиданашро ба онхо сим зад. б) бо сим гириф- тан, симпеч кардан, басган. махкам кардан/бо сим): Two pieces of wood were wired together.
-924- wire-haired Ду пора чуб бо сим баста шуда буданд. wire in бо тамоми кудрат кушиш кардан. wire-haired j'waiahead] а дорой муйхои кавй ва симмонанд. wireless ['waialis] 1. п 1) радио (инч. wireless set): broadcast by wirless бо радио пахш кардан; 2) радиои барки (приёмник); 3) паёми фиристодашуда таваесути бесим; 2. и бесим, бидуни сим; 3. v мухобира кардан (бо телеграф, бесим ва г.); onl over the wireless аз радио. wirepuller ['waia,pula] п маккор, фитнагар, дасисакор (шахе). wiring ['waianrj] п 1) амали гузарондани симхои барк, симгузаронй; 2) бар. хаги симхо, симу симчубхо; 3) хав. хати симхор. wiry ['waion| a (wirier, wiriest) 1) симй, симмонанд: wiry hair муй сахт (симмонанд); 2) борикандом ва кавй, тобовар, пурбардошт, токатовар, чонсахт, серрагу пай. wisdom ['wizdomj п 1) хирад, хикмат, акл, допой, дониш, маьрифат: the wisdom of past ages дониши даврахои гузашта; 2) хирадмандй, фарзонагй, бархурдй, фозилй; a man of wisdom одами хаким, хирадманд; No wisdom like silence. Зарб. ~ Хэмушй кирдо- ри окилон аст. wisdom tooth дандони хирад/ акл; wise 1 [waiz] а 1) хирадманд, бохирад, окил, ботадбир: a wise old man пкр/ муйсафедп хирадманд; 2) окилона, хирадмандона, бсхирадона: a wise saying маколи хирад-мандона, 3} фарзона, фарзон, огох, хушёр: wise in the ways of the world огох аз роххои зиндагй; 4) донишманд, доно, хаким, зарранг, закй, зирак, пурзаковат; A wise man changes his mind, a fool never will. Зарб. ~ Доно ба ишораи абру кор кунад, но- дон ба захми чавгоя. A word is enough to the wise. Зарб. ~ Окилон пайравй хуруф нашаванд. be/ get wise to амер. гуфт. огох шудан/ будан; No man is wise at all times. Зарб. ~ Одами шири хом хурдааст. wise as an owl бисёр окил, wise up огох кардан/ шудан, пай бурдан. wise II [waiz] п гуфт. равиш, тарик, тарика, тавр: in no wise ба хеч вачх, ба хеч тарик, бе ягон восита; in any wise бад ин гарик, ин тавр; in like wise ба хар восита. wiseacre ['waizeika] п окилнамо, фазлфуруш. wisecrack ['waizkrask] 1. п 1) амер. гуфт. тамасхур, чавоби беазабона, густохй, киноя; 2) шухй, латифа; 2. v а) посухи тунд ва беадабона додан, кинояи тамасхуремез кардан, хозирчавобй кардан; б) шухй кардан, латифагуй кардан. wish [wij] 1. п хохиш, орзу, му род, майл: Her wish has come true. Хохишаш амалй гашт. 2. v а) хостан, майл доштан, орзу доштан, орзу кардан: I wish we had a dog. Мехостам саге дошта бошем. б) хостор будан/ шудан, хохон шудан, дуо кардан ба, дархост кардан, гуфтан: They wished him luck in his new job Онхо дар кори нав ба вай комёбихо хохон шуданд. God granted her wish. Худо муродашро дод. just as you wish хамон тавре ки шумо мехохед; offer one’s best wishes бехтарин орзухоро доштан, дуои хайр кардан, табрик кардан; The wish is father to the thought. Зарб. ~ Орзу сарчашмаи андеша аст. wish somebody well (or ill) хайри (шари) касеро хостан, орзуи муваффакияти (ё нокомии) касе- ро кардан; wish-bone ['wijboun] п устухони синаи мург. wishful j'wijful] а орзуманд, хостор, умед- вор, пуртаманно. wishlist ['wijlistj п фехрасти хостахо ё орзухо. wish-wash [wifwoj] п 1) харза, гапхои бехуда; 2) юндй wishy-washy ['wiji,wojij а 1) обакй. бемаза, моеъ, суюк, шуррут, беранг, хира; 2) мау. сус- тирода, нокобил ба тасмимгирй, бсирода. wisp [wisp] п кабза, даста, муш г, чанга: а wisp of straw як мушт кох. wistaria (wisTearia] п гиёх;. вистериа, девток. wistful [’wistfiilj а пурорзу, пуртаманно, пурхобу хаёл, андешаманд, махзун. wit [wit] 1. п (од. pl) 1) гауур, хуш, заковат, андарёфт, зиракй, фахм; 2) акл: Use your wits. Аклатро кор фармо. 3) хушфахмй, хушзехнй, хушёрй, фаросат, хозирчавобй, зиракй, дурустандешй. доштани акди солим; 4) магз, фикр; 5) шухтабий, базлагуй, латифагуй, ширинсуханй; at one’s wit’s end сардаргум, саргашта. дармон- да, хапрон, дар марзй девонагй; keep/ have one’s wit about one акл ва хушёрии худро аз даст надо дан; to wit яъне, ба ибораи дигар; 2. г као. донистан: I wit. Ман медонам. witch [witj] 1. п 1) зани чодугар; 2) пиразан, ачуза, пиразани зишту бадчинс; 3) чодугар (мард); 4) гуфт. зани дилрабо, афсунгар; 2. v а) чоду кардан, сехр кардан; б) шоир. фирефтан, мафтун кардан. witchcraft ['witjkra.ft] п 1) чодугарй, сехр ва чоду; 2) зебоии мафтункунанда, фиребандагй, дилрабой. witchery ['witfan] п (pl wicheries) 1) сехр ва чоду, чодугарй; 2) фиребандагй, дилрабой, фатонат. witch-hunt ['witJTixnt] п 1) собикан - чустуч? ва танбери чоохгаруо чун фикр мекарданд, ки
- 925 - бо шайтон цампаймоиано); 2) мац. азияг ва мухокимаи мухолифин бидуни далели кофй. with [wid] prep 1) бо: with tears in her eyes бо чашмони ашколуд; with your permission бо ичозати шумо; I’ll go with you. Май бо шумо меравам. 2) аз: filled wit air пур аз хаво; Не was shivering with cold. Аз хунукй меларзид. 3) аз шидцати..., ба хотири...: to shake wnh an- ger аз шиддати хашм ларзицан; 4) дорой: rhe girl with blue eyes духтаре дорой чашмони кабуд; 5) бинобар, нисбат ба, бо дар назар гирифтани, тибки: It is much easier compared with last time. Нисбат ба цафъаи гузашта хеле осонтар аст. 6) (бо феълрои argue, dispute, quarrel, fight, strrugle ва e.) ба мукобили: war with neibouring country чанг бо кишвари хамсоя; with that пас аз ин, дар натичаи он, сипас: Не muttered a few words of appology and with that he left. Чанд сухани узр иброз карда, сипас баромада рафт. With time and patiance the leaf of the mulberry tree becomes satin. Зарб. ~ Санг лаъл шавад дар макоми сабр. (Jfo^izs). with- |wi6 ] pref дур аз, аз, пас. withdraw [wid'dra.] v (withdrew; withdrawn) 1) акиб кашидан, боз гирифтан, пас гирифтан/ кашидан, сарфи назар кардан: to withdraw one’s hand дасгро акиб кашидан; to withdraw an offer пешниходро боз гирифтан; 2) акиб кашидан, канор кашидан, дуртар бурдан: to withdraw troops кушунхоро акиб кашидан; 3) акибнишинй кардан, пасравй кардан, рафтан; 4) берун овардан, берун ка- шидан; 5) тарк кардан, дур шудан: They with- drew from the room. Онхо хонаро тарк кар- данд. 6) бардоштан, гирифтан, бардошт кар- дан (аз риыби банки ва a.): I would like to withdraw $250 please. Лутфан мехостам $250 тирам (оз хис о би худ). withdrawal [wi6'dro:al] п акибгирй, пасгирй, паскашй, пасбурдан, акибкашй, акибнишинй (кушун), бозхост; the withdrawal of products from the market пасгирии махсулот аз бозор. withdrawn [wi3'dra:n]p. p. аз withdraw, withdrew [wid'dru:]past аз withdraw. wither ['wido] v 1) пажмурдан, пажмурда шудан, хушк шудан, палосидан, пажмурда кардан, хушк кардан: The flower will wither if you don’t put them in water soon. Гулхо arap ба зуди дар об наандозед, пажмурда хоханд шуд. 2) ба ёс мубаддал шудан, аз миён рафтан, табох шудан/ кардан; 3) мач бекувват шудан, сует ва бехол шудан, фарсудап. withheld [wid'heldjpost вар. р. аз withhold. withhold [wiS'hauld] v (withheld; withheld) 1) худдорй кардан, ризоят надодан, аз амале боз доштан, канор кашидан: Не withheld his con- _____ wizard sent. Еай ризоят надод. 2) дарег доштан, надо- дан, адо накардан, нигох, доштан. within [wi'Sin] 1. prep 1) дар дохили: within the organization дар дохили созмон; from with- in аз дохили; 2) дар худуди, дар масофаи: with- in hearing дар худуди шунавой; within reach дар масофаи дастрас: within the city дар дару- ни шахр; 3) дар зарфи (вак,т)\ within a week дар зарфп як хафта; within a year дар зарфи як сол 2. ads дар дохили. дар дарун, дарун. without [wid'aut] 1. prep бе, бидуни, ло: two days without food ду руз бе хурок; 2. adv дар хорич, дар берун, берун; 3. conj бе он ки, бидуни он ки: She left with- out saying goodbye. У, бе он ки хайрухуш ку- над, рафт. do without sth бе чизе илоч ёфтан, бидуни чизе илоч ёфтан; it/ that goes without saying худ ба худ маълум, хочати гуфтор нест; without fail албатта, якин, бешубха, мутлакан, бегуфтугу, бечунучаро. withstand [wid'stasnd] v (withstood; withstood) тахаммул кардан, тоб овардан, тоби тахаммули чизеро доштан, истодагарй кардан (дар баробарй, оар муцобили фишор, харорат ва г.): to withstand attacks ба мукобили хучум истодагарй кардан. withstood [wid'stud] past ва р. р. аз withstand. witless [’withs] а бешуур, бехуш, нофахм, беъманй, тюдон, беказоват, беэътино. witness [’witnts] 1. п 1) шохид, гувох: There were no witnesses to the accident. Шохиди вокеа хеч кас набуд. 2) нишона, аломат, далел: This village is a witness to the ravages of war. Ин деха нишонаи вахши’-арихои чанг мебошад. 2. v 1) гувох будан, шохид будан, дидан; мушохида кардан: We witnessed a s1 range change in her. Mo дар у дигаргунии ачиб мушохида кардем. 2) тасдик кардан, мухр за дан: to witness a will васиятномаро тасдик кар- дан; 3) шаходат додан, шохидй додан (against, for - ба муцобили, ба тарафдории касе); 4) ба унвони санад хизмат кардан; bear witness to гувохй додан ба, шаходат додан, шохид будан; call to witness ба шаходат талабидан. ба шохидй дават кардан;. witticism ['witisizm] п 1) тезй, буррой; 2) ла- тифа, базла, шухй, хазл, шухй. wittingly ['witigli] adv 1) бошуурона, дидаву дониста, огохона; 2) касдан. witty ['witi] a (wittier: wittiest) шухтабъ, шух, латифанавис, латифагу: a witty poet шоири шухтабъ. wives [waivz] pl аз wife. wizard [’wizad] n 1) чодугар, чоду. тилиемгар; афсунгар (инч. wiz); 2) донишманд, Хаким, шахси окил ва хирадманд; 3)
wizenfed) чехрадаст, устод: computer wizard чехрадасти компюгер. wizen(ed) [wizn(d)] a 1) чиндор, пурчин, чин-чип, пучалак (.хусусан. пуст); 2) палосида, хушк (мева ва г.). wo [wau] 1. п андух, гам, хузн; 2. int Вой! Хайхот! Афсус! wo-back ['wau'baek] int Акиб’ wobble ['wobl] 1. n 1) чунбиш, лаппиш, та- кой; 2) мач.дудила будан, ин даст ва он даст кардан; 2. v а) чунбондан, лаккондан, ларзон кар- дан, такой додан, калавидан; б) ларзидан, лук будан, сует будан: The chair's legs wobble. Пояхои курлг сует хастанд. wobbly ['woblij adv 1) лак, сует, шул, ликконак, чунбонак, шалак: a wobbly tooth дандони ликконак; 2) ларзон, ноустувор. woe [wau] 1. п 1) шоир., шрх. андух, гаму гусса, хузн (шадид), парешонй, бадбахтй; 2) андухбор, гамангез: a tale of woe афсонаи гамангез; 2. inter Вой бар! Хайхот! Афсус! (аломати анд$у ва гам): Woe is me! Вой бар ман! weal and woe шодй ва гам. woebegone ['woubi.gon] а маъюс. гамзада, андухбор, махзун, зик, рУхафтода, афсурда- а woebegone child кУдаки маъюс. woeful ['wouful] а 1) гамзада, махзун, андухгин, андухнок, гуссадор; 2) гамангез, гамафзо, мусибатбор, андухангез, андухбор, хузнангез, фалокатомез, таассуфовар, осу- фангез, рахмовар, очизона: a woeful sight як манзараи хузнангез. woke [wauk] past аз wake. woken ['woukaii] p. p. аз wake. wold ['wauld] и пушта, баландй. wolf fwulf] 1. n (pl wolves) 1) гург; a she-wolf with her cubs модагург бо бачахояш; 2) мау. одами дарандахуй; 3) одами харис; between dog and wolf нимторикй, вакти говгум, шом; cry wolf бонги хатари бардуруг бардоштан; have a wolf by the ears дар холати ногувор бу- дан/ мондан, имоконияти озод амал кардан надоштан; keep the wolf from the door худро барои рузи мабодо тайёр кардан; see a wolf аз ran мондан, шах шудан (аз дидани гург ва е.); A wolf in sheep’s clothing. Зарб. ~ Гург дар ли- боси меш. Гусфандсурату гургсират. То set the wolf to keep the sheep. Зарб. ~ Typrpo чупон монадан. 2. v харисона хурдан, хайвон барин хурдан: Не woulfed down his breakfast and rushed out. Субхонаашро харисона хурд ва тез баромада рафт. - 926 - wolfdog ['wulfdog] п саггург. wolfhound ['wulfhaund] п саги чупонй. wolfish ['wulfij] а гургй, гургсифат, дарандаху. wolverene ['wulvarim] п зоол. дола (навъи уайвон}; 2) амер. гуфт. ахли иёлати Мичаган. wolves |wulvz] pl аз wolf. woman ['«iiman] n (pl women) 1) зан (бар баробарй маро man; a woman and a girl як зан ва духтар; 2) занон, чинси зан, бонувон: Worn eu has been portrayed by poets in many ways. Шоирон занонро бо роххои гуногун васф кардаанд. 3) хонум, бону: ladies and geniemen хонумон ва чанобон; 4) гуфт. зан, завча, аёл (оар баробарй шавуар: husband): the slave, his woman and their childcrn гулом, занаш ва фарзандони онхо; 5) маъшука: Не has got а new woman. У маъшукаи нав дорад; 6) вижагихои занона, хусусияти чинси муаннас/ латиф, заният. womanhood ['wumonhud] n 1) занй, заният, занона; 2) занхо, занон, хонум: womanhood of the nation занони кишвар. womanish ['wumonif] a 1) тахк. зантабиат, занмичоз, зансифат, буздил; 2) занвор, закона. womankind f'wuman'kaind] п занон, чинси зан, бонувон, занчамоат. one’s womankind кисмати занонаи сила. womanlike [’wumanaik] а занона, занмо- нанд, занвор. womanly ['wumonlij а 1) занвор, занмонанд, занона: womanly kindness мухаббати занона; 2) нозук, латиф, нафис. womb fwu:m] п анат. 1) шикам, бача дон, рахим, захдон, 2) мау. зодгох, рустгох, батн; in the womb of time дар ояндаи номаълум. women f'wimm] pl аз woman. International Women's Day Рузи байналмила- лии занон. womenfolk ['wimmfouk] n pl гуфт. занхо, занхои хонавода, бонувон. won [wxn] past ва p. p. аз win. wonder ['wAnda] 1. n 1) шигифтй, тааччуб, эдоб, хайрат, ачиб: They looked at her in won- der. Онхо бо тааччуб ба вай нигох мекарданд. 2) муъчиза, фарчуд, корхои гайриодй, муъчизаосо: the wonders of modern science муъчизаи илми муосир; A wonder lasts but nine days. Зарб. ~ X,ap руз ид нест, ки халво хурад касе. 2. v а) ба хайрат андохтан, хасрат хурдан, шигифтидан, тааччуб кардан, хайрон шудан, мутахайир шудан (at sth - чизе): They wondered at the size of the building. Бузургии бино онхоро ба хайрат андохт. б) кунчков будан, надонистан, шак доштан, чуё будан: I wonder if it’s true. Ачиб, оё ин амал дуруст бошад. be a wonder ичобангез будан, муъчиза будан, шигифтовар будан;
-927- word it is no wonder that чои тааччуб/ ачиб нест ки, пас бехуда нест ки, табиист; the seven wonders of the world ачоиботи хафтгонаи чахон; What wonder! Чй чои тааччуб! Wonders never cease! Ачиб! Чй кадар шигиф- тангез! work wonders муъчиза офаридан. wonderful ['wAndoful] а 1) хайратангез, ши- гифтангез, таачубовар, шигифтовар, гароиб, шагарф, муъчизанок; 2) гуфт. олй, бисёр хуб, бисёр нагз: a wonderful opportunity як фурса- ти олй/ муносиб. wonderland ['wAndalasnd] п сарзамини шигифтихо, сарзамини ачоибот, сарзамини париён. wonk) ['wxrjki] а гуфт бебако, нопойдор, сует, ларзон. wont [wouut] л 1. одат, хуй, ху: She gut up early as was he wont У барвакт хест, зеро чунин одат дошт. 2. v одат доштан/ кардан, ху гирифтан: Не was wont to fall asleep during the meetings. Дар чаласахо одати хоб рафтан дошт won't [wount] гуфт. кутох, аз will not. wonted [wauntid] a 1) одй, маъмулй; 2) хугирифта, одаткарда. woo [wu:] v 1) хостгорй кардан, талабгор/ хостгор шудан, изхори ишк кардан, ишкбозй кардан: Ali wooed NIigina and married her. Али ба Нигина изхори ишк намуда, бо у издивоч кард 2) чалб кардан, ба даст овардан, дунбо- ли чизе рафтан: to woo investors сармоягузо- ронро чалб кардан. wood [wud] п 1) (од. pl) беша, чангал, дарахтистон: the nearby woods бешахои дар наздикй буда; They went for a walk in the woods. Онхо ба чангал ба сайругашт рафтанд. 2) чуб: This house is made of wood. Ин хона аз чуб сохта шудааст. 3) хезум, алов- вор: Не put some more wood on the fire. Ваи ба оташ боз хезум андохт. 4) pl асбобхои чубии бодии мусикй; 5) чубзй, рушткунанда ё зист- кунанда дар чуб; be/ get out of the wood аз мушкили рахо шудан, take to the woods амер, аз ичро кардани вазифахои худ худдорй кардан; аз чавобгарй худдорй кардан. woodbind, woodbine ['wudbamd, 'wudbain] n гиёх;. бушол, мушол. woodcock ['wudkok] n зоол. курпатак, кабкначир (хели парандаи бешагн). woodcraft ['wudkra:ft] п I) чубтарошй; 2) наччорй, чуболотсозй, харротй. woodcut ['wudkAt] п 1) китъаи чуб; 2) гра- вюри чубй, босмаи чубй; кандакорй (болои чуб). woodcutter ['wud,kAta] п 1) чуббур, дарахтандоз; 2) кандакор. хаккок, кандакор (болои чуб;. wooded ['wudid] а пурдарахт, пушида бо дарахт, бешавор, чангалдор, серчангал, сер- беша, бешадор. wooden ['wudn] а чубин, чубй, аз чуб со- хташуда. woodengraver ['wudngreiva] п хезумкаш, хезумбар. woodland ['wudland] п макони чангалдор, беша, сарзамини чангалй, бешазор. woodless ['wudlis] а бедарахт, бечангал. woodman ['wudmon] п 1) чангалбон; 2) ода- ми чангалзй, сокини чангал; 3) дарахтбур, чуббур. woodpecker ['wud,река] п зоол. эзорсурхак, дорку б. woodpulp ['wudpAlpJ п хамири чуб (когазеозй ва г.). woodwind f'wudwind] а асбобхои мусукии чубии бодй. woodwork ['wudwa:k] п чизи сохташуда аз чуб, махсулоти чубин. woody [’wudi] a (wodier, wodiest) 1) пурда- рахт, бешазор, дарахтдор; 2) чубй, чубин. wooer [wu:a] п хостор, чУе. woof [wu:f| п аккос. wool [wul] 1. п 1) пашм: sheep wool пашмй гусфанд; 2) нахи пашмй, порчаи пашмй, чомаи пашмй, пашмина; Great cry and little wool. Зарб. ~ Аз пашша фил сохтан 2. а пашмй, пашмин: a wool blanket курпаи пашмин; pull the wool over someone's eyes гуфт. чашмбандй кардан, фиреб додан; loose one's wool ба кахр/ газаб омадан. wool-gathering ['wuhgasdorir)] п мац. хаёл- бофй, хобу хаёл, хаёли хом дар cap парвари- дан; парешонхотирй, фаромушхотирй. woollen ['wulin] амер, woolen ['wulanj 1. п газвори пашмин, либос/ иушоки пашмин; 2. а пашмй, пашмин. woolly [‘wult] J. п 1) чомаи пашмин, пашми- на; 2)plзершалвори пашмин; 2. а а) пашмин, пашмй, пашммонанд: wool- ly beard риши пашммонанд; б) пашмолуд, пашпуш, пурпашм; в) мац. мубхам, ошуфта, магшуш, нопавшван, хира, тира, номуайян. word [wo:d] 1. п 1) вожа, калима, лугат: I can’t find word to express. Вожае барои изхор кардан намеёбам. 2) калом, сухан, харф: а word of advice сухани пандомез; 3) хабар, огохдод, паём, пайгом, иттилоъ: Please send me a world of your safe arrival. Лутфан, хабари сихату саломат расиданатноро ба ман фири- стонед. 4) хукм. дастур, фармон: Do not atack until I give the word. To ман фармон надихам, хамла накунед. 5) лафз, паймон, гуфтор, харф, кавл, ахд: She gave me her word that she would
-928- wordbook write. Кавл дод, ки мснависад. 2. v сухан гуфтан, харф задан, сухбат кар- дан, баён кардан, мубохиса кардан: a carefully worded answer чавоби хаматарафа фикр кар- дашуда; A man of words and not of deeds is like a garden of weeds. Зарб. ~ Олими беамал - занбури беасал. (Саъдй) a mam, or few words одами камхарф ё пурхарф; A word spoken is past recalling. Зарб. ~ Аввал андеша, баъд гуфтор. be as good as one’s word ба ваъда вафо кардан, сазовори эътимоди касе будан/ шудан, хушкавл будан; by word of mouth забони, шифохй, ба таври шифохй, шифохан, дахон ба дахон; have a word with sb бо касе сухбат/ гуфтугу/ гуфтушунид кардан, бо касе чанд калима харф задан; have words (with) бо касе бахс кардан (бо хашм); in a word хулласи калом, хисса кутох, хуллас, хулоса, ба таври хулоса, билохира; in other words бо ибораи дигар; say a word for sb барои касе илтимос кардан, ба тарафдории касе сухан гуфтан; the Word Инчил, китоби мукаддас, каломуллох; Upon my word! Кавл медихам! Ба шарафи инсониам касам! word for word калима ба калима, айнан, дакикан, харф ба харф, чузъ ба чузъ, тахтуллафзй; word order п тартиби калима дар чумла ё ибора. wordbook ['wo.dbuk] п фарханг, вожанома, лугатнома. word-for-word ['wo:dfowa:dj а калима ба калима, дакик, чузъ ба чузъ, тахтуллафзй, лугат ба лугат. wording ['wa:diij] п вожаорой, вожапардозй, лугатбандй, нахви баён, баён, тахрир, тахриркунй: complicated form of wording шакли мурэккаби лугатбандй. wordiness ['wc:dmsj п сергапй, пургапй, пургуй. word-perfect ['wa:d'pa:fikt] а азбаркарда, азёдкарда. азёлмедонистагй. word-picture ['wa:d'piktjo] п тасвири мачозй/ бадей. word-play ['wo:d'pleij и 1) калимабозй, бозй бо лугот, 2) хозирчавобй. word-processing ['w9:d,prososir|] п комп. вожапардозй, вожаомой. word-processor ['w9:d,prosasa] п комп, во- жапардоз, вожаомо. wordy ['wa:di] a (wordier, wordiest) 1) сергап; 2) шифой, гуфторй. wore [wo:] past аз wear. work [wo:k] 1. n 1) кор, ранчбарй, амал: hard work кори иурмашаккат; 2) кор, шугл, хурфа, пеша: Не goes to work at 7 A.M. У соати 7 бомдод ба кор меравад. It is difficult to find work in the present economic climate. Дар мухиги иктисодии хозира шугл пайдо кардан бисёр мушкил аст. 3) (од. pl) девон, куллиёт. навиштачот, осори адабй, таълифот: an out- standing literary work асари барчастаи адабй; Aim’s works куллиёти Айнй; 4) pl (бо ф. шак. т. ва ч- истифода мешавад) корхона, коргох, корхонахо; -корй, -созй (дар таркиб): needle- work сузандузй; The brickworks is near the city. Корхонаи хиштсозй дар назди шахр мебошад. 5) pl тачхизот, сохт, сохтор, механизм, чарх ва мухра: the works of a watch сохти соат; 6) корхои сохтмонй; 7) pl уарб. истехкомот: de- fensive works истехкомоти мудофиавй; 2. v а) кор кардан: Не is still working on his new book. Хануз болои китоби наваш кор ме- кунад. б) фаъолият кардан, кушидан; в) муваффакиятомез будан, натичабахш будан: The medicine didn't work. Дору натича надод. г) ба кор андохтан, ба кор гирифтан, кор фар- мудан; д) бахрабардорй кардан; 6) варзидан, ба амал овардан; е) дохил ё хорич шудан (ба тадриу); All work and по play makes Jack a dull boy. Зарб. ~ Корро тамом кун, бо муддао тамошо кун. at work хангоми кор, дар сари кор; Не works best who knows his trade. Зарб. ~ Г унчишкро кй кушад? - Кассоб. give someone the works амер, гуфт: бало ба сари касе овардан; get/ set to work кореро огоз кардан/ cap кардан; in work машгули кор; out of work бекор, будуни шугл; the whole works хама чиз, хамаи изофот ва мутаалликот; the works бахтнхои харакаткунанда; чарх ва мухра; work against time кушиш карда то вакти (му^лати) муайян ба итмом расондан; work away корро давом додан; work in мондан, гузоштан; мувофик омадан; work off анчом додан, поил шудан, хал кардан; work on/ upon тахти таъсир карор додан, таргиб кардан; work out а) кор карда баромадан, тахия кардан: They have worked out the plan for their trip. Онхо барои саёхаташон аллакай накшаеро тахия карданд. б) хал кардан (масъ- ала, мушкилот) Не could not work out this sum. Вай ин масъаларо хал кардан натавонист. work over дубора анчом додан, дубора кардан; work up пеш рафтан, тараккй кардан; workable ['wa:kabl] а 1) ичрошаванда, реалй; 2) хакикй, вокей. workaday ['wo:kodei] а 1) харрУза, рузмарра,
одй, маъмулй; 2) шудани, амалй. workday ['w^:kdei] п 1) рузи корй, кор; 2) соати кори рузона, муддат кор дар хар руз. worker ['ws:ka] п коргар: factory worker коргари корхона; disabled worker коргари очиз; skilled worker коргари касбй; office worker коргари идора. working ['wa:kin] I. pres. р. аз work 2. 2. п а) кор, шугл; б) корманд; в; амал; г) мавриди истифода: a working gold mine маъданй тиллои мавриди истифода; 5) кор- кард; 2. а коркунанда, кор карда истода, дар холи кор; б) коргарй, корй, корбурди, кор- бурдназир: the working movement харакати коргарй; a working clothers либоси корй; working hours соатхои корй; в) кофй, басанда; г) мукаддамотй, пешнавиштй: the working draft of the peace treaty матни мукаддамотии ахдномаи сулх; working capacity кобилияти кор/ мехнатй; working capital иг:т. сармояи дар гардиш/ муомилабуда, сармояи чорй. working people ['wo:kirj,pipl] п мехнат- кашон, халки захматкаш, ахли захмат. workman ['wa:kman] п (pl workmen,» коргар (мард). ранчбар. шогул, корманд. workmanlike ['wo:kmanlaik] а мохир, усто, чирадаст. workmanship ['wo:kmonjip] п п тарзи сохт, сохт: TV of poor workmanship телевизэри бадсохт; 2) санъат, махорат, хунар, пеша. work-out ['wa:k,autj п 1) варзиши шадид, машккунй; 2) амер, мухлати санчиш. work-people ['wo:k,pi:pl] п pl коргарон, ахли мехнат/ захмат. work-room ['wa:krumj п утоки кер, дафтари кор. works ['wa:ks] п корхона. workshop ['waikfop] п коргох, утоки кэрй, студия; 2) корварзгох, омузишгох (чаласа. семинар ё даре). work-shy ['wa:k'jai] 1. п коргурез, бекора (шахс)~, 2. а танбал. world [wa:ld] п 1) курраи замин, дунё: а voyage around the world саёхат дар гирди курраи замин; world public opinion афкори чомеаи олам; 2) чахон, олам, дунё, гетй, рузгор; world peace сулхи умумичахонй; whole world тамоми чахон; 3) чахониён, мардуми олам, хамагон: agamst the world ба мукобили чахониен, бар зидди хамаи мардум; 4) ситора, сайёра, чархи ахтар/ гардун; a man or woman of the world мард ё зани дунёдида, пуртачриба; all over the world дар тамоми дунё; biiug into the world ба дунё овардан, таваллуд кардан, зоидан; come into the world ба дунё омадан, таваллуд шудан, зонда шудан; not for the world хеч, харгиз; the next world чахони бокй; the outside world дунёи хорич; the w orld of the flesh and the devil васвасахои ин чахон, дунёи шахват ва шайтон; the world over сартосари чахон; World Bank Бонки Цахонй; World War И Цанги Дуюми Чахон worldly ['warldli] a (worldlier, worldliest) дунявй: worldly wealth сарвати дунявй; 2) нафсснй, чисмонй: worldly pleasures лаззатхои чахонй; 3) чахо.чй, хокй: worldly fame шухрати чахонй; world-wide [’watldwaid] а дар cap то сари чахон. worm |wa:m] 1. п 1) кирм, кирмак: silk worm кирми абрешим; 2) одами кобили тахкир, одами каст; 3) асбоби дард ва шиканча, азоб: the worm of conscience азоби вичдон; a worm will turn косаи сабр лабрез мешавад; 1 am a worm today. Имруз табъам нест. satisfy the worm хурдан; 2. v а) ккрм кардан/ гирифта шудан, кирмхурда шудан/ кардан: a wormed apple себя кирмкарда; б) мисли кирм харакат кар- дан, морпеч рафтан. хазида даромадан, хазида боле баромадан: в) ворид шудан, дохил шудан; worm oneself into sb’s confidence бо хила ба магз/ пусти касе даромадан/ чо шудан, бо хила бо- варии касеро ба даст даровардан; worm out a secret out of srib сирри касеро фахмида гирифтан; The early bird catches the worm Зарб. ~ Ба сахархез худо медихад. wormwood ['wa:mwud] n 1) гиех. яешон, дармана; 2) мац. тачрибаи талх, руйдоди дар- довар, сарчашмаи алам. wormy [wa:mi] a (wormier, wormiest) 1) кирм- зада, кирмин, кирмхурда, кирмгирифта; 2) кирммонанд, кирмсон; 3) мац. паст, кобили тахкир (шахе). w orn [wo:n] р. р. аз wear. worn-out [,wo:n'aut] а 1) кухна, пушида шуда, фарсуда, дарида (комилану Не threw the shoes away because they were quite worn-out. Пойафзолашро цартофт, зеро хеле фарсуда шуда буданд. 2) хаста ва куфт a: Her face was worn-out. Хаста ва куфта менам уд. worriless ['wArilis] а ором, бегам. worrisome ['wAnsom] а 1) амер, ноором, ни- гаренкунанда, дилвопаску нанда, бимангез; 2) дучори дилвопаей, ахли нигаронй. worry [’wah] 1. п (pl worries) 1) фикр, гам, гусса, андеша: She was showing signs of worry. Нишондхои гаму туеса дар руяш хувайдо буд. I 2) од. pl тарад дуд, ташвиши, кор: She has many
worse - 930 - wornes. Хонум хеле серкор буд. 2. v (worries; worried) а) гусса хурдан, озор расондан: They worried about their son’s health. Онхо аз саломатии писарашон гусса мехурданд. б) нигарон кардан/ шудан, озур- дан, чоосуда кардан, дар ташвиш мондан, дилвопас кардан/' шудан: Don’t worry him with silly questions. Бо саволхои беаклона вайро озурда накунед. в) пора-пора кардан: Wolves worried the sheep. Гургон грсфандро пора-пора карданд. Not to worry! Ч,ои нигаронй пест! Парво наку- нед! worry along пеш рафтан, гузаштан (оз монеауо, мушки, тот). worse [wo:s] 1. п чизи ё чизхои бадтар: а change for the worse дигаргунй ба тарафи бадй; so much the worse боз бадтар; 2. а (д. мук,, аз bad; бадтар: The situation is getting worse. Вазъият бадтар шуда истоцааст Му sister is worse today. Ахволи саломатии хохарам имруз бадтар аст. make matters worse вазъиятро боз хам бадтар кардан; 3. adv (д. мук,, аз badly) бадтар: She sings much worse than her sister. Аз хсхараш дида бадтар месарояд. none the worse бештар, бадтар. worsen ['wa:sn] v бадтар шудан.' кардан, ру ба завод ниходан, фосид кардан; worship ['wa:jip] 1. п 1) парастиш, ситоиш, ниёиш, ибодат: an object of worship исми парастиш; 2) чаноб. хазрати олй, с.тичаноб, чаноби олй (бо your, his ва г.) your Worship чаноб (муроуиат). 2. v (worshipped; worshipping) 1) парастиш кардан, нарастилан: Do not worship idols! Бутхоро напарастед! 2) эхтиром кардан, мухтарам шумурдан, ситоиш кардан, бисер дуст доштан: Не worshipped his mother. Вай модарашро ситоиш кард. 3) ибодат кардан, ниёиш кардан, намоз хондан, намоз гузарон- дан. worst [wa:st| 1, п чизи хеле бад, бадтарин: They expected the worst. Онхо чизи аз хама бадро интизор буданд. at (the) worst, if the worst comes to the worst дар холати бадтарин 2. a (d. олй аз. bad) бадтарин, бадтар аз хама. This is the worst film I’ve ever seen. Ин аз хама бадтарин филмест, ки ман дар умрам дидаам. 3. adv (д. олй аз badly) бадтар аз хама: Не played worst of all. Вай аз хама бадтар бозй кард. 4. v дастболо/ пируз шудан, бартарй ёфтан, галаба кардан. at worst дар бадтарин/ ногувортарин шаро- ит; if the worst comes to the worst агар вазъ ба бадтарин холат бираса т, дар бадтарин шароит; make the worst of it бадтарин эхтимолотро ба назар гирифтан. worsted ['wustid] а пашмин, камвопй (ман- суб ба матоъуои пашмин, бепат ва истеусоли онуо). worth [wa:0] 1. п 1) арзиш, кимат, бахо: Give me a dollar’s worth of apples, please. Лутфан ба арзиши як доллар ба ман себ дихед. What is it worth? Чй арзиш дорад? 2) дорой арзиш, до- рои кимат, боарзиш, бокимат, бобахо (бо феъли to be): These poems are of no worth. Ин шеърхо хеч кимате надоранд. 3) арзанда, ар- зишманд, кобил: This book is worth reading. Ин китоб арзандаи хондан аст. for all one’s worth бо тамоми кувва; pul in one’s two cent's worth акидаи худро гуф- тан, назари худро иброз доштан; worth one’s while судманд, кобили сарфи вакт. worthfu] ['wa.Sfl] а пурахамият, боарзиш, шоиста, сазовор, гаронбахо, кимат. worthier ['wo:6io] ниг. worthy. worthiest ['wo:6nst] ниг. worthy. worthily ['wo:dih] adv пурахамият, боарзиш, шоиста; арзанда лоик, шоён. worthless ['wa:01is] а бебахо, ночиз ва бекимат, беарзиш, беахамият. бефоида. worth-while ['wa:6'wail] а арзанда, судманд, муфид, кобили сарфи вакт, арсишманд, арзишдор: It was not worthwhile going there. Ба он чо рафтан арзанда набуд. worthy f'wa:di] a (worthier; worthiest) 1) ap- зишманд, арзанда, арзманд, арчманд, гарон- моя, пурарзиш, воло: a worthy tradition як сун- нати арзишманд, 2) шоистаи эхтиром, шоиста, дархур, лоик, шоён, сазовор (of sth - чизе): wor- thy of praise сазовори тахсин. would [wud] 1) замони гузаштаи will: ф. ёр. замони Future-in -the-Pest барои нишон додани натицаи вазъ ё руйдоди фарзй: Не was sure they would come. Боварй дошт, ки онхо меоянд. 2) ф. ёр. барои сохтани шак. сигаи шартй- хоуишмандй: ]f he were in your place, he would do it. Агар ба чои шумо мебуд, ин корро ме- кард. If you had helped her she would have done it. Агар шумо ба вай кумак мераоондед, вай ин корро ичро мекард. 3) феъли модалй барои ифода кароани хоуишу орзу: Не would not help me. Намехост ба ман кумак расонад. 4) амали такроршударо дар замони гузашта мс.фаумонад: She would get up very early. Ода- тан барвакт мехест. 5) илтиуо ва илтимосро ифода меунад: Would you help us, please? Лут- фан, кумак мекардед? Would you mind closing the window? Лутфан, тирезаро мепушидед? 1' he, etc. would like Ман/ вай, ва г. мехостем,
-931 - wrestle ки... would-be ['wudbi:] а бо иддаои худ, бо даъвои худ, бо талаб, бо фикри худ, бо гумо- ни (худ). wouldn’t гуфт. аз would not. wound I [wu:nd] 1. n 1) чарохат, захм, решй: a bullet wound захми тир; incised wound захми даридагй; 2) захм, буридагй, садама (да- рахт ва г.); 3) мац. осеб, тахкир, хисорат; vital/ mortal wound чарохати марговар, search a wound захмро ташхис кардан; 2. v а; мачрух кардан, захмй кардан/ шу- дан, захмдор кардан, захм бардоштан Не was wounded in the leg. Аз пояш захм бардошт. б) мац. боиси ранчиш шудан, осеб расондан, дилреш кардан: His words wounded her feel- ings. Суханонаш боиси ранчиши у шуданд. the wounded мачрухон, захмдорон. wound II [waund] past ва р. р. аз wind П: The nurse wound a bandage round his finger. Уамшира ангушташро бает. wounded ['wumdid] 1. past ea p. p. as wound 2. 2. а а) захмдор, чарохатдор, мачрух: a wounded man марди мачрух; б) мац. тахкирдида, озурдашуда, озурда' wounded feelings хиссиёти озурда. wove [wouv] past аз weave. woven ['wauvn] p. p. аз weave. wrack [riels] n 1) обсабза, обгиёх (ба со^ил партофташудаУ, 2) гуфт. шоир. вайронй, харобй, харобкунй, торочкунй: wrack and rum харобкунии том; 3) киштии гаркшуда. wraith [reiU] п шабах, рух, тимсол, хаёлот. wrangle I ['rasrjgl] п мушочара, мучодала, яке ба ду, доду бедод, чанчол, низои сергавго/ сермагал, бахсу низоъ; 2. v а) бахс кардан, мунозира кардан, мушочара кардан, яке ба ду кардан, чанчол барпо кардан; б) даъво кардан. wrangle II ['ra'tjgl] v амер, савора гала/ ра- маро ронаданю. wrangler I ['rasrjgb] п чанчолчй, даъвой, ахди доду бедод, низоъандоз. wrangler II ['raerjgla] п аепчарон, говчарон. wrap [гаер] 1. п 1) шоли гардан. руймол; 2) (од. pl) либоси ру, рупуш; 3) лифоф, пушиш, пУшона, лифофа: plastic food wrap лифофаи пластикии хурока; under wraps махфй, пинхонй; 2. v (wrapped; wrapping) а) печидан, печон- дан, халка кардан, лифоф кардан, пушондан; б) фаро гирифтан (даври чизеро)'. hills wrapped in mist теппахои бо тирагй фаро гирифташу- да. wrapper ['гагрэ] п мукова, лифофа, чилд, хилъат, халат. wrath [го:0] п хашм, газаб (сахт)'. the wrath of God хашм/ газаби Худованд. wrathful [ro:9ful] а хашмгин, оташин. wreak ['ri:k] v холй кардан, баровардан (газаби дил ва г.): wreak one's anger upon smb. хашми/ газаби худро ба сари касе холй кардан. wreath [ri:0] п (pl wreaths [ri:Sz]) 1) халкаи гул, гулчанбар, точи гул; 2) мац. халкаи дуд ё абр: wreaths of smoke халкахои дуд. wreathe [ri:6] v ба сурати халкаи гул даро- вардан, точи гул сохтан, бо хам бофтан (гул ва шоху баргрб)-, 2) фаро гирифтан, печидан, ихота кардан, халка задан (мисли тоци гул)', 3) (бо тоци гул) оростан; 4) морпеч рафтан, пе- чопеч харакат кардан; wreck [rek] 1. п 1) обоварда, мавчоварда, тиккапора (поражай шикастаи киштй, ки ба сох;ил овариа мешавано); 2) киштии шикастагй, киштии гаркшуда, киштии туфонзадагй; 3) w-z. садама, шикает, халокат: the wreck of all her hopes халокати тамоми умедхояш; 4) харобй, хароба, вайронй, хурдашудагй, димна: The house was a wreck after the fire. Пас аз сухтор хона ба хароба табдил ёфт 2. v а) ба халокат дучор кардан/ шудан, гарк кардан/ шудан, киштишикаста шудан: The ship was wrecked. Кишти ба халокат дучор шуд. б) вайрон кардан, осеб расондан, хароб кардан, хисорот ворид кардан; в) шикает до- дан, барбод додан, нобуд кардан, табох кар- дан: His hopes were wrecked. Умедхои вай бар- бод рафтанд. wreckage ['rekidj] и (бо ф. шак. т. ва ц.) ха- роба, вайрона, бакоя (киштй ва г.). wrecker ['гекэ] п зараррасонда, зараррасон, чиёнкор,зараровар, вайронкор, харобьунанда (шахе ва ё Оастгох;)'. house wrecker хонакуб, дастгохи кулангии вайронкунии хонахо. wren [ren] п зоол. газна (навъи парандаи хушхон). wrench [rentjj 1. п 1) такой, возанй, азчоканй; 2) баромадан, бечошавй, печиш, зарбдидаги: Не has a wrench in his shoulder. Китфаш неч хурдааст. 3) тех. мухрачархоп, очор, калид: doube-ended wrench калиди дусара; 2. v а) бо зурй кашидан/ кандан, даркашидан. печондан, печ додан, берун ома дан аз, чо бечо шудан/ кардан: Не wrenched the book from her hand. Аз дасташ китобро ба зурй кашида гирифт. б) печ хурдан, тоб хурдан, зарб дидан/ хурдан, даррафтан. wrest [rest] v 1) аз чо кандан, даркашидан, аз даст кашица гирифтан, бароварда партоф- тан; 2) ба даст овардан, гасб кардан. wrestle ['resl] 1. п гуштингирй, мусобикаи гуштингирй; 2. v 1) гуштин гирифтан, гушингирй кар- дан; 2) даргир шудан бо, дасту панча нарм кардан, дар кашокашй будан.
wrestler wrestler L'resth] n варз. гуштингир. wrestling f'reshg] n. варз. гуштингирй, i у штин. wretch [retf] 1. n одами бадбахт, одами бе- чора, побили тахкир, паст; 2. а 1) паст, кобили тахкир; 2) манфур, дустнадоштанй; 3) бадбахт, бетолеъ. wretched ['retfid] а 1) бадбахт, бечора, заифхол, бевичдон, шахси паст ва хасис: She looked wretched. Намуди заиф дошт. 2) бад- бахт, сиёхбахт; шум: wretched weather боду хавои шум. wriggle ['ngl] 1. п гардиш, хамгашт, хамй, качй, печухам, печутоб, халка; 2. v 1) чунбондан, харакати кирмвор кар- дан, печутоб хурдан, морпеч рафтан, тоб хурдан; 2) мач. гурехтан, шона холй кардан (барона ё %ила). wring [пд] 1. п 1) амалй фишурдан, печ; 2) тоб, тобиш, фишор; 3) чархиш, чарх; 2. v (wrung; wrung) 1) фишурдан, чакондан (либосро пас аз шустан); 2) гирифтан, ситудан, ситондан, даркашидан, ба даст да- ровардан; 3) печондан, чархондан, тоб додан; 4) печ ва тобдор кардан; wring one’s hands дастхои худро бо хам моли- дан (ба нишони навмедй, гам ва г.); wring somebody's neck гуфт. куштан, хафа кардан, бугй кардан. wrinkle I ['nrjkl] 1. п кат, чин, очинг, ожанг: the wrinkles on her face о-шнгхои руяш; the wrinkles on a suit катхои пироханаш; 2. n чин додан/ андохтан, ожангдор кардан, катъ шудан, катъ кардан: This materi- al wrinkles easily. Ин матоъ тез катъ мешавад. wrinkle II ['rnjkl] п гуфт. маслихати хуб, фикри тоза. wrist [nst] п банди даст; дастпона; wrist watch соати дастй wristlet [ristlit] п 1) тасма, 1асмачаи соат; 2) дастпона, бозубанд. wrist-band ['ristbasnd] п нугостин, саростин, сари нуги остин. writ [rit] п 1) фармон, амрия, дастурамал, аризаи даъво: a writ against sb ариза ба мукобили касс; 2) китоб: the Holly Wnt кито- би мукаддас. write [rait] v (wrote; written) 1) навиштан, нигоштан, тахрир кардан: Не writes illegibly. Вай нохоно менависад. 2) гасниф кардан, сурудан, навиштан, иншо кардан: to write music мусикй тасниф кардан; write down навиштан, ёддошт кардан: Не wrote down her telephone number. Вай раками телефонашро навишта гирифт. write off а) ба осонй навиштан; б) равон кар- дан (мактуб ва а.); в) аз хисоб сокит кардан, карзро хат задан; write out а)навишта гирифтан, рубардор кар- -932 -________________________________________________ дан, бардоштан: She wrote out this poem from her textbook. Вай ин шеърро аз китоби дарей навишта гирифт б) тахрир кардан, навиштан. write up а) дар девор навиштан; б) пурра тас- вир кардан, в) дар матбуот таъриф кардан. writer ['raits] п нависанда, мухаррир, муал- лиф. write-up ['гай'лр! п 1) гуфт. гузориш. шарх (дар рузномауо ва г.); 2) зиёднамоии дороии ширкат. writhe [raid] v 1) печутоб хурдан (as дард); 2) азоб/ азият кашидан: to writhe with shame аз шарм азият кашидан. writing ['raitiij] 1. pres. р. аз write: What are you writing? Чй менависед? 2. n а) навишта, навиштачот, дастнавишта, дастнавис, дастхат, асар: in writing дар шакли хаттй; б) хусни хат, сабки хат, навъи навишта: His small writing is very hard to read. Хусни хати резаи вайро хондан мушкил аст. в) pl осор, навиштор: in Ayni’s writings дар навиштахои Айнй. writing-desk ['raitiij,desk] п мизи корй, миз барои навиштан. writing-materials ['raitirjma'tianalz] пpl лаво- зимот барои навиштан. writing-paper ['raitirj,peipo] п когаз барои навиштан. writing-table ['raitiij,teibl] п мизи корй. written ['ntn] р. р. аз write. wrong [rorj] I. n хатой, сахв, беадолатй: You must know right from wrong Шумо бояд хакро аз нохак чудо кунед. 2. а а) иштибох, хато, галат, нодуруст, носахех, иштибох: His answers were wrong. Цавобхои вай хато буданд. 6) номуносиб, ночур, номувофик, нолоик: Не came at the wrong ume. Вай дар вакти номувофик омад. There is something wrong. Чизе pyx додааст. What's wrong? Чй ran? Чй вокеа pyx додааст? 3. adv нодуруст, хато, галат: You guessed wrong. Фарзияи шумо галат буд. 4. v беинсоф/ беадолат/ нохак будан, беинсофй кардан, иштибох кардан, бадй расондан/ кар- дан; he in the wrong нохак будан, сахв кардан, иштибох кардан; do sth wrong гунох кардан, хато/ сахв кардан, кори нораво кардан; go wrong а) галат рафтан: Their plan went wrong. Накшаи онхо галат рафг. б) шикастан (мошин ва г.)\ Something went wrong with the engine. Бо мотор чизе pyx дод. know the right from the wrong хубй ва бадиро аз хам чудо карда тавонистан; on the wrong side of (forty, etc) зиёда аз 40 ва г. сола; right a wrong кори шарро ба кори хайр табдил додан;
-933 -ardstick start on the wrong foot аз пои чап хестан, хиш- ти аввалро кач гузоштан. wrongdoer [rorj'dua] п 1) гунахгор; 2) тахкиркунанда, дашномкунанда; 3) хук,- чинояткор, конуншикан. wrongdoing ['rorj'duirj] п 1) чиноят; 2) гунох. wrongful ['ropful] а гайриконунй, хилофи конун, беадолатона, чиояткорона, зидди Конун. wrong-headed [rorj'hedid] а хато, качрафта. wrongly ]'rat)h] adv нодуруст, галат: Не understood it wrongly. Вай маро галат фахмид. wrote [гout] past аз write. wroth [гэ:0] а шоир. хашмгин, хашмолуд, газабнок wrought [го: t] a: wrought iron охани каф- шершуда. wroughr-up ['гэй'др] а хаячонзада. багазабомада. wrung [глг)] past ва р. р. аз wring. wry [rai] 1. a ( wrier, wriest) качу килеб, гофта, печхурда, печонда; 2. v печутоб хурдан, печидан. Хх X, х I |eks] п 1) харфи бисту чоруми алиф- бои забони англисй; 2) риёз. икс (адади но- маълум, ки бо харфи"х" ишора мешавад); 3) аломати салиб, салибча; 4) шахей номаьлум. xenomania [,zenau'meimo] п tnasvj рагбат ба хамаи чизхои хоричй. xenophobia [,zenou'foubia] п бегонахароей, ачнабитарей zerox ['zatoks] v нусхабардорй кардан (бо дастгохи нусхабардорй). Xmas Tkrismos] п (кутох; аз Christmas) иди мелодии масехй. X-ray ['eks'rei] 1. п pl аксй рентгенй: The doctor studied the X-ray of the broken leg. Дух- тур аксй рент! ении пои шикастаашро омухт. 2. v аксй рентгенй гирифтан: His teeth were X-rayed. Аксй рентгении дандонхояшро ги- рифтанп. xylograph ['zailogra.f] п кандакории руи чуб, чубнигошт, чубкорй. xylographer [zai'logrofa| п кандакори руи чуб, кандакор, чубкор. xylography [zaijogrofi] п капдакорй, чубнигошт, чубкорй. xylonite ['zailonait] п селлулоид (моооаи синтетики}. xylophne ['zailofoun] п зилофон (асбоби мусикии пянино.монано). Yy Y, у [wai] х;арфи биступанцуми алифбои за- вопи англисй. yacht [jot] 1. п каик, киштй (як навъи киш- тии бодй ё бухории хусусй); 2. v бс киштй бахрнавардй кардан, бо киштй шино кардан. yacht-club ['jatkLxb] п клуби каикронон. yachting ['jatirj] п бахрнавардй бо киштии хусусй. yachtsman [ptsmon] п 1) сохиби киштй: 2) варз. яхтсмен, каикрсн Yahoo [jo'hu:] п 1) (рар достонй Саёуагки Гуливери Свифт) ёху (мавцудоти ниминсон ва ниммаймун); 2) (бо харФи хУрд) одами бефарханг. yak [гаек] п 1) зоол. кутос; 2) хандаи баланд, ках-ках; 3) шухии хандаовар, 4) содалавх, дехотй (шахе). Yank ['jaetjk] п ниг. Yankee. Yankee |'j®rjki] п янки, ахли шимол (лакаби америкоих;о шимоли шаркр). америкой (хусусан аз назари мардуми иёлоти чануб); 2) сарбозй давлатй федералй, сарбозй шимолй (оар Чангхои дохилии ИМ). Yankeedoom [’jaeijkidam] п а) америкоихо; б) иёлоти шимоли ИМ. yap [jaep] 1. п аккос, вак-вак (саг); 2. v аккос задан, вак-вак кардан (саг); 2) харза ~уфтан, лаккй дан. yard 1 [ja:d] п а) ярд - еохиои дарозии англисй = 91.4 см): They were standing a yard away from the tree. Онхо дар масофаи як ярд дур аз да- рахт меистоданд. б) бах- тири нигохдорй бод- бон (дастаки кундаланги белою поинишвандаи сутуни киштй барои махкам кардани бодбон ё антенна); the whole nine yards комилан, тамоман. yard II [ja:d] 1 n 1) хавлй: They were playing in the yard. Онхс дар хавлй бозй мекарданд. 2) коргох, фурушгох, “амиргох; 3) тавила. огил, 4) р-оуан стансияи таксимкунии вагонхо; 5) корхонаи киштисозй ва таьмири киштихо: the Yards, кутох аз the Scotland YTard- 2. v ба хавлй/ огил даровардан (уайвонотро); 2) дар анбор нигох дошган. yardman ['ja:dmonj п коргари коргох, кор- гари таъмиргохи рохи охан. yardmaster ['ja:d'ma:sto] п сарпарастй таъмиргохи рохи охан yardstick ['ja:dstik] п 1) чубй махсуси ченкунй ба андозаи як ярд; 2) мац. хаткаш, мизон.
yam - 934 yarn [ja:n] 1. и а) тор, ришта, канаба; б) нах, ресмон; в) гуфт. накд, хисса, хикоят, лагифа, достон; spin a yard достон бофтан, кисса бофтан; 2. v а) достонпардозй кардан, кисса ихти- ро кардан; б) лаккидан, дуругбофй кардан. yataghan ['jaeragen] п (аз решай турки) ятаган (шамшери ка%) yaw [jo:] 1. п 1) уав. бах чапуростравй; 2) аз хати харакат берунравй; 2. v 1) ба як су хам шудан (киштй ва уапвопаймо); 2) аз хати харакат берун рафтан. yawl [jo:l] п 1) бах киштй, нов, каик; 2) киштии бодбондори дудикела. yawn [jo:n] 1. п 1) хамёза, хамёзакашй; 2) фарохно, шикоф, дахона, ком; 2. v 1) хамеза кашидан; хамёзакуноп чизе гуфтан; 2) мач,. бедиккатй кардан, беэътиной кардан. ye [ji:] ргоп гуфт. шоир. шумо, шумохо. yea Lj^tJ inter 1) гуфт. ope, бале; 2) овоздихи/ раъйи тарафдор; 3) вокеан, дар хакикат. year [jo:] п 1) сол: last year соли гузашта; next year соли оянда; fiscal year соли молй, соли будавй; 2) pl солхо, синну сол: Не is young for his years. Барои солхои худаы чавон аст. all year round солхои дароз; an off year соли камхосил; from year to y ear, year by year сол ба сол; in the years солхурда, миёнасол; this day year расо як сол пеш. year book нашрияи солона, солнома; year in, year out солу тувоздах мох; солосол, хар сол. year-book [*ja:buk] п 1) нашриял солона; 2) солнома, солкитоб. yearling ['ja.lirj] 1. п 1) чэнвари яксола; 2) аспи яксол; 2. а яксола. yearlong [jo:'long] а як сол, ба муддатп як сол, яксола. yearly [’ja:li] 1. а солона, харсола: a yearly income даромади харсола; 2. adv харсола, соле як маротиба: We see them yearly Mo онхоро соле як маротиба мебинем. yearn [js:nj v 1) хасрат кашидан, хасрат хурдан, зик шудан, пазмон шудан (for - чизе. касе): They yearn for home. Онхо пазмояи хона шудаанд. 2) орзу доштан, орзу кардан, хостан (аз таи дил): They yearned to return to their native land. Орзу мекарданд, ки ба ватан баргарданд. yeast ['ji:st] п хамирт;руш, хамирмоя. yeast-powder ['ji:st,pauda] и хокаи хамирту- руш. yeasty ['ji:sti] a (yeastier, yeastiest) хамиртурушй, хамирмоявй. yelk [jel] п ниг. yolk. yell [jel] 1. n 1) садо, наъра, дод, доду фаред; 2) фигон, оху фигон: Did you hear that yell? Шумо ин доду фарёдро шунидед? 2. v а) фарёд задан, дод задан (дар мусоби^ауо ва г.); б) наъра кашидан, оху фигон кашидан: The boy yelled with pain. Бача аз дард доду фигон мекашид; yellow ['jelou] 1. и 1) зардй, ранги зард; 2) зарда (тухми мург); 2. а а) зард, зардгун, тиллой. yellow flower гули зард; б) рангу ру рафта, зардшуда (бар асари касалй ва г.); в) амер, тарсу, буздил; 3. v зард шудан/ кардан, зард гаштан. yellowback ['jeloubaekj п романй пастсифат. yellowish ['jelowj] а зардча, зардчатоб, зардчаранг, нисбатан зард, моил ба зард. yellowy ['jeloui] ниг. yellowish. yelp [jelp] n вангаси саг; 2. v аккос задан, вак задан (якбора), вогй задан. Yemen ['jemanj п Яман. yen [jen] п (pl иваз намет у йен (воуиди пули Япония). yeoman ['j oilmen] п (pl yeomen) йомен, ки- шоварзи молики замини худ, дехкон; yeoman of the guiad посбонй калъа. yeomanry ['joumanri] n 1) таъ. заминдори (зироаткорони) хурд: 2) аскарони савораи их- тиёрии минтакавй (дар БК). yes [jes] adv ха, бале, ope, чашм, ба чашм: Yes. my name is Aziz. Бале, номам Азиз аст. Say yes! Розй шав! yes-man [’jesmacn] п гуфт. чокар, чоплус. yesterday [jesiadi] adv дируз, рузй пеш/ кабл, дина: yesterday morning дируз субх; the day before yesterday пареруз. yet [jet] 1. adv 1) (дар чумлауои саволй ва инкорй) хануз, то кунун. то ба хол, то хол, то холо: Не hasn’t come yet. Хануз наомадааст. Are you ready? ISio, not yet. Шумо тайёр шудед? Не, холо не. 2) акнун, холо, феълан: We do not need to start yet. Феълан cap кардан лозим нест. 3) боз хам, хануз хам: Не could hear their vice yet. Хануз хам метавонист овози онхоро бишнавад. 4) дер ё зуд, билохира, билохир: We will take revange yet. Дер ё зуд интикоми худро хохем гирифт. 5) аллакай: Has he come yet? Аллакай омадааст? 2. cj вале, аммо, бо вучуди ин: Не said he knew the way, yet we soon got lost. Туфта буд, ки рохро медснад, аммо ба зуди онро гум кар- дем. as yet то кунун, то хол. хануз; have yet to do something хануз на, то холо на: It yet has to rain. Хануз борон наборидааст. yeti [jeti] n одами барфй. yew [ju:] n гиёу. сурхдору, зарнаб (инч. yew-
-935 - juthful tree); 2) чуби сурхдор. yield [ji:lcl] 1. n 1) хосил, максун, бор. бар- дошт, боздех: a good yield of wheat хосилп хубй галла; an average yield per hectar of land бардошти миёна аз хар гектар замин; 2) хачми махсулоти истехсолкардашуда; 2. v а) хосил додан, мева овардан, Самара додан, бахра додан, ба бор овардан: Thai field yielded a good crop. Ин майдон хосили хуб дод. б) суд додан, таслим кардан, вогузор кардан, ган додан, гардан ниходан, таслим шудан, пас додан (to sh/sth ба касе/ ба чизе): to yield to sb’s pressure бо фишори касе тан додан; The town was forced to yield after a long siege. Нас аз мухосираи дурудароз шахр мачбур шуд таслим шавад. в) нардохтан, чуброн кардан; yielding ['jiddirjj а 1) пурхосил, борвар, пурсуд, судовяр; 2) таслим, мутеъ, фармонбар. yoga [’jouga] п 1) йога (яке аз низомуои фалсафаи хиндй): 2) йога (низоми маи/ipfo). yogi ['jougi] п йог ) пайравй фалсафаи йога). yo-heave-ho [,jouhi:v'hou] ниг. yoho yoho [jou'hou] int нидо барои осон кароани кор: Якчоя! Гирифт ем! yogurt, yoghurt, yoghourt [ jogotJ n ёгурт. yoke [jouk] 1. и 1) юг; 2) як чуфт хайвонй хамюг: a yoke of oxen як чуфт барзагови хамюг; 3) хар чизи югмонанд, хамут; 4) мац. зулм, асорат, ситам: to throw off the yoke of slavary зулму ситами гуломдориро партофтан; 5) обкашак, кашак; 2. v а) ба юг бастан, зери юг бурдан, ют задан ба, чуфт кардан: yoke oxen to a plough як чуфти барзаговро барои шудгор ба юг бастан; б) ба хамдигар бастан, бо хам бастан, васл кардан, хамбанд кардан. yokel [jaukl] п max:: дехотй. yolk [jauk] п зардии тухми мург, зарда. yonder 1'jonda] 1. а он, он чо, он махал; 2. adv а) он су, он тараф; б) (бо the) дуртар, дар фосилаи бештар, онтарафтар: on the yonder side of the river онтарафтари сохили дарё. yore [jo:] adv гузашта, дар кадим, замонхои бисёр кадим: in days of yore собикан, дар гу- зашта. York [jo:k] и шахри Йорк (дар шимоли БК). you |ju:] pron 1) шумо, ту, шуморо, ба шу- мо: you and your brother шумо ва бародара- тон (ту ва бародарат); This is for you. Ин ба- рои шумо. 2) одам, шахе. фард. кас (умуман): You learn the language better if you visit the country where it is spoken. Шахе забонро бехтар меомузад at ар ба кишваре, ки дар он чо он бо он забои гуфтугу мекунанд, сафар кунад. you'd [ju:d] гуфт. кутох, аз you had ё you would. you'll [ju .1] гуфт. кутох; аз you will. young (jxgl 1. n (бо: the) the young (бо ф. шак. ц. меояд, чавонон; 2. а чавон, баруманд, барно: young people чавонон: a young man марди чавон; young and old пиру барно; б) хурдсол, камсол, камсин, камсикну сол, навзод, бача, кудак: mothers with very young childern модарон бо кудакони хурдсол; в) мац. бетачриба, хомдаст, нопухта, чавомуз; with young хомила, хомиладор. youngish [j xrj1J] а нисбатан чавон. youngling [)ДГ)11Г|] п чавон, навчавон, чавонак. youngster [’jarjsta] п бача, кудак, тифл, писарбача, духтарбача; 2) чавон, навчавон; the youngsters чавонон, наврасон. your [jo:] pron марбут ба шумо. моли шумо, моли ту, аз они шумо, -ат, -ту, -шумо, -тон: your father падараг: This is your desk. Ин мизи шумо аст. Do you understand your mislakes? Хатоиатсзро мефахмед? 2) хазрат, чаноб: your honour чансби олй; your majesty аълоуазрат. you're [jus] гуфт. кутох, аз you are. yours [;o:z] pron моли шумо/ ту, чизи шумо/ ту, аз они шумо' ту: Г11 give you my pen, and you’ll give me yours. Ман ба шумо калами ху- дамро медикам, шумо аз они худро. yours truly иродатманди шумо, банда (дар охи- ри мактуб). yourself [jo:'self] pron (pl yourselves). 1) худатро, аз худат, ба худат, худат, худатонро, аз худатон, ба хуцатон, худатон, ба худ: Be honest with yourself. Нисбат ба худатон содик бошед. Look at yourself in the mirror. Дар ин оина ба худатон нигох кунед. 2) худ, худи шу- мо: Do it yourself. Худатон ин корро кунед. 3) бо феълхои нафей тарчума намешавад: Calm yourself! Ором шавед ! (all) by yourself худ, танхо: Do you live all by yourself? Танхо зиндагй мекунед? yoursehes [jo:'selvz] pl аз yourself: You know it yourselves, boys. Шумо бачахо, инре худатон медонед. You came to yourselves rather Late. Шумо хеле дер ба худ смадед. You will do the work all by yourselves. Хамин корро худатон нчро кунед. youth [juT] я 1) чавонй, барной, барумандй: She played the piano in her youth. Хонум дар чазонй пианино менавохт. 2) чавон, марди чавон, чавонмард, барно, чавонак: Не was а youth of eighteen. Як чавонй хаждасола буд. 3) чавонон (бо ф. ш. цамъ меояд) the youth of our country чавонони кишвари мо; the yuulh movement in Britain чунбиши чавонон дар Британияи Кабир. youthful [ju:9ful] а чавон, чавонй, вобаста
you've ба чавонй. you've [ju.v] гуфт. кутох аз you have yowl [jaul] 1. n уллос; 2. v уллос кашидан. yperite ['kparait] n иприт (навъи гази захрнок). yufts [ju; fts] n юф1, чармй хром. yule [ju:l] n дин. иди мавлуд (рузхои иди на- соро азрузи мавлуди Исо торузи таъмиди у). yurt [jurt] п (аз решай туркй\ хаймаи мугулй, юрта, хаймаи гирд (аз намад ё пусти Хайвонот). Il Z, z [zed] п 1) харфи бисту шашуми алиф- бои забони англисй; 2) риёз. зет (бузургии но- маълум). Zaire [ za:io] п Заир (кишвар). Zambia ['zsembia] п Замбия (кишвар). zeal [zi:l] п иштиёк, шавк, завк, харорат, гайрат, nij'p, таассуб: religious zeal таассуби мазхабй. zealot [zelar] п v мухлис, хавсдор, тарафдор, пайрав. zealous ['zelas] а мушток, хохон, алокаманд, иштиёкманд; 1) гаюр, сергайрат, гайратманд. zebra ['zi:bra] п зоол. аспи рах-рахдэр. зеб- ра. zebu ['zi:bu:] п зоол. зебу (навъи говмеши кухондор). zenith [’zenib] п (аз решай арабй - самт) 1) нуу. самти болои cap; 2) мач. авч, гулгулшукуфй. zenithal f'zeniOal] а нуц. самти болои сарй, самтурраъсй. zephyr ['zefa] п 1) бод/ шамоли магриб, бохтарбод, 2) насим, сабо, боли сабук, боди хушоянд/ форам, насим. zero ['ziarau] 1 п (аз решай арабй) нол, сифр; reduce to zero бе натича анчом ёфган; 2. а хеч, камтарин: Prospects of success in the talks were put al zero. Дар гуфтушунид ба муваффакият хеч умед набуд. zero hour хар. соати/ ьакти хучум/ хамла, вакти/ соати катъй. zest [zest] п 1) тарошаи пусти лиму ва г. (ки барои хуштаъмсозй дар хурок ё шароб меандо- занд); 2) маза, шира, чошнй: The element of risk added zest to the whole experience. Мавчуд будани аломати хатар ба 1амсми гачриба як ширае мебахшид 3) шуур, ш?ру шавк. шавку завк, завк, хавас, рагбат, иштиёк, ниёзиш: zest for life шавку завки хаёг: zigzag [zigzaeg] 1. п зигзаг, хати чанд чо шикаста; 936 2. а шикаста, качу килеб, мунхасир; 3. ad'-' ба таври качу килеб; 4. v ба тарази зигзаг/ качу килеб харакат кардан. Zimbabwe [zim'ba:bwi] п Зимбабве (кишвар). zi nc [zink] 1. п хим. рух, филизи рух; 2. v рухандуд кардан, рух давондан. zinnia [’zm:s] п гиёх- гули охорй. Zionizm ['zionizm] п сионизм. zip [zip] 1. п 1) (садои уаракати тезй чизе аз канори г^ш) гиж, виж, фис, чир; 2) занчираки либос, зипи либос: 2. v (zipped; zipping) а) тез ва босадо харакат кардан, мисли барк рафтан, бо иштиёк харакат кардан; б) зипи либосро кушодан/ бастан, зипи либосро кашидан. zip-fastener ['zip,fa:sna] п занчирак, зип. zipper ['zips] ниг. zip-fastener. zippy ['zipi] а зинда, равшан, богайрат, серхаракат. zither(n) fzi0s(n)] п мус. зитр (навъи асбоби мусикии чангмонанд). zloty ['zloti] п вохиди асосй пули Полша. zodiac, the ['zaudiask] п нуу. бурчхои осмонй (минтакаи тасаввурии осмон дар нисбати чойгиргиавии офтоб, мох ва сайёрахои асосй, ки ба оувоздах хиссаи баробар таксим шудааст ва бо номи дувоздах гурухх°и ситорахо машхур аст). zodiacal [zou'daiskal] а бурчи. zonal f'zounal] а минтакавй. zone [zsun] 1 п мадор, минтака, нохия: dan- ger zone минтакаи хатар, 2. v 1) ихота кардан; 2) ба минтакахо чудо кардан Zoo [zu.] п гуфт. боги хайвонот. zoological [,гоиэ'1ойз1кэ1] а зоологй, хайвони, вобаста ба хайвоншиноей. zoologist [zau'oladjist] п зоолог, хайвоншинос. zoology [zsu'obdji] п зоология, чонваршиноей, зистшиноси, хайвоншиноей. zoom [zu:m] 1. п 1) виз-виз, садои виз-виз; 2) Харакати босуръати хавопаймо ба самти боло; 2. v а) виз-виз карлан, бо садои виз-виз харакат карлан, зиз кардан; б) бо суръат ба тарафи боло харакат кардан (хавопаймо). zooman ['zu:nian] п корманди боги хайвонот. zounds [’zaundz] int Ачаб! Ох/
937 Appendices/ Замимахр: Замимаи 1 List of irregular verbs Руйхати феълхое, ки аз руи коидаи умумй з асриф намешаванд lufiiiitivr Past Inch-finite Pa-st Pirseicr Маънои асосй Participle Participle (барои маънохои иловагй ба лугат Шакли Замени мурочиат намоед) номуайян ё гузашта Сифати Сифати мзсдар фгьлии феьлии замени замони гузашта хозира I П Ш IV abide ahode, abided abode, abiding мунтазир шудан, сабр кардан abided arise ягоче arisen arising бархостан, баланд шудан awake awoke awoke, ed awaking бедор шудан be was (were) been being будан bear bore bom(e) bearing бурдан; бардоштан, таахммул кардан; зоидан beat beat beaten beating задан, кубидан become became become becoming шудан begin began begun beginning сар/отоз/ шуруъ/ кардан bend bent bent bending хам кардан, кад кардан, хам шудан beeseech besought besought beseeching илтимос кардан bet bet, betted bet, betted betting шарт/гарав бастан, гарав гузоштан backbite backbit backbitten backbiting бадгуй кардан bid bade, bid bidden, bid biding фармудан, пешниход кардан, амр додан bind bound bound binding бастан bite bit bitten biting газидан, неш задан bleed bled bled bleeding хун омадан аз, хунрезй кардан bless blessed, blest blessed, blessing баракат додан blest blow blew blown blowing вазидан break broke broken breaking шикастан breed bred bred breeding парваридан, парварондан bring brought brought bringing овардан, расондан broadcast broadcast broadcast broadcasting мунташир кардан, пахш кардан build built built building сохтан bum buuit, burned burnt, burning сухтан, сузондан burned burst burst burst bursting таркидан buy bought bought buying харидан cast cast cast casting андохтан, афкандан catch caught caught catching капидан, ба дом андохтан chide chid chidden, chiding сарзаниш кардан chid choose chose chosen choosing интихоб кардан, чудо кардан cling clung clung clinging часпидан, пайвастан; овехтан come came come coming омадан cost cost cost costing арзиш доштан, истодан
938 creep crept crept creeping хазидан, чунбидан crow crowed, crew crowed. crowing бонг задан, аз хушхолй фарёд задан crown cut cut cut cutting буридан dare dared, durst dared dareing Чуръат кардан deal dealt dealt dealing муомила кардан, сару кор доштан dig dug dug digging кофтан, кандан do did done doing кардан, андом додан draw drew drawn drawing раем кашидан dream dreamed, dreamed, dreaming хоб дидан, орзу кардан dreamt dreamt drink drank drunk drinking нушидан drive drove driven driving рондан dwell dwelt dwelt dwelling маскан гирифтан, икрмат кардан eat ate eaten eating хурдан fall feU fallen falling афтодан, галтидан feed fed fed feeding гизо додан, хурондан feel felt felt feeling эхсос кардан, хис кардан fight fought fought fighting чангидан, мубориза бурдан find found found finding ёфтан, пайдо кардан flee fled fled fleeing гурехтан, фирор кардан fling flung flung flinging андохтан, афкандан flj flew flown flying паридан, парвоз кардан forbid forbade, forbidden forbidding манъ кардан forbad forecast forecast, forecast, forecasting пешбинй кардан forecasted forecasted foresee foresaw foreseen foreseeing пешбинй кардан, аз пеш огохй ёфтан forteD fortold fortold fondling пешгуй кардан forget forgot forgotten forget фаромущ кардан, аз ёд баровардан forgive forgave forgiven forgiving бахшидан forsake forsook forsaken forsaking таслим кардан, даст кашидан forswear forswore forsworn forswearing инкор кардан freeze froze frozen freezing ях бастан get got got, амер. getting гирифтан gotten give gave given giving додан go went gone going рафтан grind ground ground grinding осиёб кардан, хурд кардан grow grew grown growing руидан, сабзидан, сабзондан hang hung, hanged hung, hanging овехтан hanged have had had having доштан hear heard heard hearing шунидан hide hid hidden hiding нигох кардан, махфй нигох доштан hit hit hit hitting задан hold held held holding нигох доштан, доро будан hurt hurt hurt hurting озор расондан, озурдан keep kept kept keeping нигох доштан, эхтиёт кардан kneel knelt knelt kneeling зону задан, ба зону афтодан knit knitted, nit knitted, nit knitting бофтан know knew known knowing донистан
939 lay laid laid laying поин гузоштан lead led led leading рахбарй кардан, рахнамой кардан lean leaned, leant leaned, leant leaning такя кардан, поя задан leap leaped, leapt leaped, leapt leaping часту хез кардан, дастан learn learned, learnt learned, learnt learning омухтан, ёд гирифтан leave left left leaving тарк кардан, монда рафтан lend lent lent lending карз додан, орй додан let let let letting ичозат додан, гузоштан lie lay lain lying дароз кашидан, истирохат кардан light lighted, lit lighted, lit lighting равшан кардан, оташ задан loose lost lost loosing гум кардан, талаф додан make made made making кардан,сохтан mean meant meant meaiiing маъно доштан; дар назар доштан meet met met meeting вохурдан, бархурд (кардан) mislead misled misled misleading гумрох кардан, ба ш итибох андохтан mistake mistook mistaken mistaking иштибох кардах!, туруст нафахмидан misunder- stand misunderstood misunderstood misunderstaii -ding нодурусг фахмидан, бад фахмидан mow mowed mown, mowed mowing чидан, дарав кардан outdo outdid outdone outdoing бехтар анчом додан outgrow outgrew outgrown outgrowing бузург тар шудан, зудтар рушд кардан overcome overcame overcome overcoming пируз шудан бар, галаба кардан overeat overate overeaten overeating пур хурдан overfeed overfed overfed overfeeding зиёд гизо д< >дан, зиёд хуроцдан overgrow overgrew overgrown overgrowing бузург шудан, ба воя расидан overhear overheard overheard overhearing тасодуфан шунидан oversee oversaw overseen overseeing назорат кардан oversleep overslept overslept oversleeping беш аз андоза хоб кардан, дер аз хоб хестан overtake overtook overtaken overtaking раевдан ба, фаро расидан ба overthrow overthrew overthrown overthrowing сарнагун кардан, барандохтан overwork overworked overworked overworking беш аз хад кор кардан partake partook partaken partaking ширкат кардан pay paid paid paying пардохтан, пул додан proove prooved prooved, proven prooving собит кардан put put put putting гузоштан, мондан read read read reading хондан, кироат кардап rebuild rebuilt rebuilt rebuilding дубора/аз нав сохтан relay relayed relayed relaying арз кардан; таквия! кардан repay repaid repaid repaying бори дуюм пардохтан retell retold retold retelling дубора гуфтан, накд кардан rid rid, ridded rid, ridded riding пок кардан аз, рахонидан ride rode ridden riding савор шудан, саворй кардан ring rang rang ringing зан! задан rise rose risen rising бархестан, баланд кардан rot rotted rotten, rotted rotting пусидан, фосиц шудан
440 run ran run running давидан. бо суръат харакат кардан saw sawed sawed sawing арра кардан say said said saying гуфтан, изхор доштан see saw seen seeing дидан, нигох доштан seek sought sought seeking чустучу кардан, чУё шудан sell sold sold selling фурулган, ба фуруш рафтан send sent sent sending фиристодан set set set setting ниходан, нишондан, карор додан sew sewed sewed sewing духтан shake shook shaken shaking ларзидан, такой додан, чунбондан shave shaved shaved, shaven shaving тарошидан, ранда кардан shed shed shed shedding рехтан; андохтан; афшондан shine shone shone shinning тобидан, дурахшидан shoot shot shot shooting тир андохтан show showed showed, shown showing нишон додан, фахмондан shred shred/ed shred/ed shreding пора-пора кардан shrink shrank, shrunk shrunk, shrunken shrinking акиб гаштан, худдорй кардан shrive shrove/shrived shriven, shrived shriving эътироф кардан shut shut shut shutting пушидан, бастан sing sang sung singing сурудан, ховдан sink sank sunk sinking гарк шудан, фуру рафтан sit sat sat sitting нишастан slay slew slain slaying куштан, ба катл расондан sleep slept slept sleeping хоб рафтан, хобидан slide slid slid sliding лагжидан, cap хурдан sling slung slung slinging андохтан; овезон кардан smell smelt, smelled smelt, smelled smelling буидан, буй кардан sow sowed Sown, Sowed sowing коштан, пошидан speak spoke spoken speaking сухан гуфтан, харф задан speed sped,speeded sped, speeded speeding суръат гирифтан spell spelt, spelled spelt, spelled spelling дуруст навиштан, талаффуз кардан spend spent spent spending сарф кардан, масраф кардан spib' spilt, spilled spilt, spilled spilling рехтан, андохтан spin spun, span spun spinning ресида н, танидан, тобидан spit spat spat spiting туф кардан, туф андохтан spoil spoilt, spoiled spoilt, spoiled spoiling вайрон кардан, тороч кардан spread spread spread spreading пахн кардан, густурдан spring sprang sprung springing паридан, давидан, чахидан stand stood stood standing истодан, карор гирифтан stave staved, stove staved, stove staving шикастан; сурох кардан steal stole stolen stealing дуздидан, руфтан stick stuck stuck sticking часпондан; сурох кардан sting stung stung stinging неш задан, газидан stride strode stridden striding кадам задан, гом мондан, рох рафтан strike struck struck striking задан
941 strive strove striven striving Kyrr.mi кардан, кушидан sunburn sunburnt sunburned sunburning аз офтоб cyv~aH swear swore sworn swearing савганд хурдан, касам ёд кардан sweat sweated sweated sweating арак кардан sweep swept swept sweeping РУФтан, торуб задан; аз байн бурдан swell swelled swollen swelling бор кардан; варам кардан swim swam swum swimming шино кардан swing swung swung swinging тоб хурдан, чархидан, чархонидан take took taken taking гирифтан, бардоштан teach taught taught teaching омузондан, таълим додан, ёд додан tear tore 10m .‘earing ашк рехтан; пора кардан tell told told telling гуфтан, баён кардан, накд кардан think (..ought thought thinking фикр кардан, гумон кардан thrive throve, thrived throve, thrived thriving пешрафткардан, тараккй кардан throw threw rhivwn throwing партофтан, андохтан thrust dirust till UM thrusting андохтан, часпондан tread trod trodden, trod treading гом бурдан; чуфт кардан unbend unbent unbent (inheriting рост кардан unbind unbound unbound unbinding боз кардан underbid underbid undrbidden underbidding ка м тар) юш них,од кардан undergo underwent undergone undergoing боиси тагйир шудан undersell underdold undersold underselling арзонтар фурухтан understand understood understood understandm g фахмидан, шрёфтан undertake undertook undertaken undertaking ухдадор шудан, ба ухда гирифтан undo undid undone undoing ботил кардан, хароб кардан upset upset upset upsetting вожгун кардан, баргардондан wake woke, waked woken, waked waking нахобидан, бедор будан wear wore wom wearing пушидан, дарбар кардан weave wove woven weaving бофта и. дуруст кардан weep wept wept weeping гиря кардан, гиристан win won won wining фируз/фогех шудан, буридан wind wound wound winding печидан, печондан, чархидан withdraw withdrew withdrawn withdrawing акдб кашидан, худдорй кардан withhold withheld withheld withholding худдорй кардан, дарег доштан withstand withstood withstood withstanding муковимаг/истодагй кардан wring wrung wrung wringing фушурдан; гасб кардан write wrote written writing навиштан
942 Замимаи 2 Cadinal and ordinal (numerals Шу морахои мивдорй ва тартибй Шу морахои микдорй Шуморахои тартиби 1 one [wab| 1st first [fo:st[ 2 two [tu:| 2nd second "sekond] 3 three [0ri:[ 3rd third [0a:d] 4 four [fo:] 4* fourth [fo:0] 5 five [faiv] 5* fifth[fif0| 6 six [siksj 6* sixth [siksG] 7 seven j'sevaa] 7* seventh ['sevn0[ S eight Jett] 8a [eitB] 9 nine [natn] 941 ninth [aain0] 10 ten [ten] 10* tenth [tenO[ 11 eleven [1'levn] 11* eleventh |i'levn0] 12 twelve [twelv] 12* twelfth [twelfO] 13 thirteen [0a:'ti:n] 13* thirteenth [6o:'ti.n0| 14 fourteen [ fo:'ri:n] 14* fourteenth [fo:'d:n0] 15 fifteen [ fif ti:n| 15* fifteenth [fif ti:n0[ 16 sixteen [sik’stkn] 16* sixteenth [sik'sti:ii0] 17 seventeen [ sevn'tiin] 17* seventeenth [sevn'ti.nO] 18 eighteen [ ei'ti:n] 18* eighteenth [,ei'ti:n0| 19 nineteen [nain'ten] 19* nineteenth [nain'tiaiO] 20 twenty [’twentij 20* twentieth ['twenn0[ 21 twenty-one [twenti'wAn| 21st twenty-first [twentf fo:st| 22 twenty-two ['twenti’tu:] 22nd twenty-second [twenti'seknd] 23 twenty-three Itwenti'0ri:| 23rd twenty-third [twenn'0o:d| 30 thirty ['0a:ti| 30* thirtieth |'ba:tit)| 40 forty ['fo:ti| 40th foitieth ['fo:tiO| 50 fifty [Tifti] 50th fiftieth 1'fiftiO] 60 sixty [siksti] 60* sixtieth ['siksti0| 70 seventy ['sevnlil 70* seventieth |'sevnli0[ 80 eighty ['eiti| 80* eightieth JeihaO]_ 90 ninety |’nainti[ 90* ninetieth I'naintiO) 100 а/one hundred [o/wAn'hxndrnd| 100* а/one hundred [a/wxn'hAndrodOI 101 a/one hundred and one [o/w/ui'hxndrodn'wAn] 10151 а/one hundred and first [o/wAn'hnndradn'fgst] 1000 a/onc thousand [a/wAn'0aaznd[ 1000* а/one thousandth [o/wAn'0auzont0| 10 000 ten thousand [,ten'8auzr.d| 10 000* ten thousandth [,tenr0auzant0[ 100 0000 a/one hundred thousand [d/WAn'hxndrod'&iuziKlI 100 000* а/one hundred thousandth [a/wAn,hAnd.ed'0auznt0] 1 900 fK)O а/one million [a/wAn'milian] 1 000 000 а/one millionth [a/wAn'milianO]
943 ЗамимаиЗ Abbreviationss and accronims in the LSA and Great Britain Аббревиатурах» ва калимахои мураккаби ихгисоршуда дар ИА1А ва Британияи Кабир a about тахминан, кариб, наздикй. a acre акр (4047М2) А 1) acamedician академик; 2) academy академия. a adjective сифаг. a afternoon баъд аз зухур, нисфируз. a age синну сол. А 1) .Amercia Америка; 2) American америкой. a ampere ампер. a annual харсола, солона. A atomic атомй, адрой. A A anti-aircraft зиддихавой. AAA Amercian Anthropological Assusiation Иттиходияи антропологии америкой. А.А.С. anno ante Christum лот. пеш аз молод. АВ air base базаи хавой. abbr. abbreviation кутохкардашуда, кутохнавишта. ABC American Brodcasting Corporation Ширкати Радиошунавоии Америка. АВМ anti ballistic missile ба мукобили мушак фарой мубориза ба мукрбили мушак). ABS American Brodcasting System Системаи Радиошунавоии Америка. abt about дар бораи; тахминан, наздик ба. abv above баландтар, болотар. At' aircraft carrier киштии тайёрабар. А.С. After Christ асри милодй. А.С. ante Christum лот. то асри милодй, то мавлуди Исо. А/С, а/с account хисоб. AC Arctic Circle доираи Кутбй Шимолй АС, ас alternating current чараёни тагйирёбанда. acct account хисоб. АСЕ American Council on Education Шурои федералии маорифи ИМА. act., aetg. acting идрокунандаи вазифа. AC Atlantic Charter Хартияи Атлантика. aeft aircraft тайёра. ackgf acknowledgement тасдик; огохй аз гирифтан; забонхат. aept acceptance тиц. аксепт, кабул ACS American Chemical Society Чдмъияти химикхои, Америка ACTU Arbitration Court of Trade Uninons Суди арбитражи!! иттифокхои касабаиАмерика. A.D. Anno Domini лот. асри милодй. a.d. ante diem лот. то ин руз, то ин сана. а/d on alternate days рУз дар миён. ADB Asian Develpment Bank Банки Рушди Осиё. addl additional иловагй. adds address сурога. Adm Г) adminstrative маъмурй; 2) adminstrator маьмур, мудир; 3) амер, administration маъмурият. хукумат. Adm, ADM admiral адмирал. admin 1) adminstration маъмурият, 2) admi-nistrator маьмур, мудир. ac'rm airdrome аэродорм. a.d.s autograph document signed хук,. хучдати шахсан навишташуда ва имзошуда adds add ressed равоншуда ба, фиристон, 1ашуда ба. adt: advl. advertisment рек гама; эълон. АЕ abslolute error хатогии махз. aesu abslolute electrostatic unit вохади электростали мутлак. AF Air Force нерухои харбй-хавой. A/F aii freight бори ба воситаи тайёра ин гиколшаваада. a.f. as follows чунон ки дар поён оварда шудааст. Afft affidavit лот. уук гувохии хаттй бо ёд кардани касам. afsd aforesaid дар боло зикршуда. Afg Afghanistan Афгонистон. AFL-CIO [e:efel-siaiou~ American Federation of Labor-Congress of Tndusmal Organizations Федератсияи Мехнати Америка-Конгресси Иттифокхои Касаба (яке аз бузургтарин иттиуодияхо дар ИМА). Afr. 1) Africa Африка; 2) african африкой. a.g.b. any good brand хар бори тидоратй. Agcy, agej agency атнтй, раёеат; намояндагй. AGS American Geographical Society Чдмъияти географии Америка. Agst; agt against ба мукобили, дар мукоиса бо. Agt agent агент, намоянда. agt agreement шартнома, ахднома. AGE American Geophysical Union Иттиходияи геофизикхои Америка. Ah. ah ampere-hour ампер-соат ahd ahead дар пеш. a j. ad interim лот. муваккатй, мувакдатан AID Agancy for International Development амер. .Агентии Рушди Байнатмилатй. AIDS Acquired Immune Ddeficiency Syndrome нишонаи сирсятнспазирии гайоиаелй {СПИД). a.k.a; aka also known as хамчунин маълум бо номи. АК Alaska Аляска. Alas .Alaska Аляска Alb Alberta Атберта ‘провижияи Канада). AL American Legion Легиони Америкой a.l. a! tacking line еарз. хати хучум. a.l. autograph letter номаи худнавип гта. Ala Alabama Алабама (иёлоти ИМ). Aid. aidermen о. щермен {дар. (нглия аъзои ш7рои мунисипалитет; дар ИМ - аъзои шурои шахри).
944 А-level advanced level имтихоноти мактабии дарачаи пешрафта (Британияи Кабир) alg 1) algebra алгебра; 2) algebric алгебравй. algo algorithmриёз. алгоритм. ALS Air Letter Service Хадамоти почтаи хавой. Alta Alberta Алберта (иёлати ИМ). alt altitude баландй (аз сатуи бахр). а.т. above-mentioned дар боло зикр шуда, дар боло кайд шуда. AM air mail почтаи хавой. Ain. American америкой. А-m ampere-minute ампер-цакикд. А.М., a.in. ante meridiem лит. то нима руз (вакуп бар байни соати 12-и шаб то 12-и руз; 2 а. т. соат 2 шаб). А.М. Associate Member аъзо-корресиондент. amni ammunition масолехи чангй. AMSL above mean sea level баландтар аз сатхй миёнаи бахр- amt amount адад, шумора. amu atomic mass unit вохиди атомии масса. an; а/п above-named дар боло зикршуда. апп annual харсола, солона. A.N.S. Academy of Natural Sciences Академияи улуми табиии Америка. a.n.s autograph note signed асш i хуччат имзо гпудааст. a.n.wt. actual net weight вазни холис (нетто). ANZUS Australia, New Zealand, the United States Австралия, Зелаидияи Пав, ИМ. а.о. and others ва дигарон. а/ог and/or ва/ё. а.р. anno passato лот. соли гузашта. АР 1) ail plane тайёра; 2) airport аэропорт; 3) atimic power неруи атомй/ ядрой. АР Associated Press Агентии Иттилоотии Ассошиейтед Пресс. А.Р. Atlantic Pact Ахдномаи Атлантика. яр] approval тасдик, тасвиб. apmt appointment 1) таъин; 2) вазифа, чой. A.P.N Atlantic Pact Nations кишвархои аъзои Ахдномаи Атлантика. арр, appendix илова, замима. Аррх, appendix илова, замима. Apr April апрел. aptd appointed таъиншуда. aq any quantity хар микдор. A.R. anno regni лот. дар соли шохигарии... AR acknowledgement receipt расид барои гирифтан. AR annual return 1) хисоботи солона; 2) тахлили солона; 3) гардиши яксола. air at the rate of 1) бо суръати; 2) ба микдори. Arab. 1) Arabia Арабисгон; 2) Arabian арабистонй; 3) Arabic арабй. ARC American Red Cross Салиби Сурхй Америка. Archbp. archibishop ускуфи аъзам. arerf aircraft тайёра. ARE Arab Republic of Egypt Чумхурии Мисри Араб. ARd arterial road рохи асосй, шохрох. Artz. Arizona Аризона (иёлати ИМ) Ark. Arkanzas Арканзас (иёлати ИМ) arm armement силох, ярок, arpt airport аэропорт. arr. arrival вуруд, расидан art. article мода (конун ва г.) art. artificial суннй. AS Anglo-Saxon англо-саксонй. ASEAN'Association of South East Asian Nations Ассосиатсияи Кишвархои Осиёи Чднуби Шаркй- asf and so forth ва гайра ва хоказо, ва г. ва х- asgd assigned таъиншуда; фармудашуда. asgint assignment таъинот, таъин. asp as soon as possible таъдилан, хар чи кадар тезтар. Aspt aspirant номзад ба вазифаи. Assn association чамъият, созмон. Assr. assignor ХУК- шахси хукуки моликиягро ин!иколдиханда. asst, assistant ёрдамчй, ассистент. asstd assorted 1) ба намудхо чудошуда; 2) ганзимшуда. AST Atl intic Standard Time ба вакт и Атланiика (Нию Йорк). ASV active service хизмати харбй. A-Т.; А/Т American terms тиц. шартхои америкой. atno atomic number адад/ракдми атомй. atm atmosphere атмосфера, хаво, фазо. attn attention диккат, диккат дихед, ба диккати касе. ats at the suit хук. аз руи даъвой. at.wt atomic weight вазни атомй. Aug August август. Ave, Av avenue хиёбон. Ave. A venue авеню, хиёбон. av averge миёна, ба хисоби миёна. AW ACS Airbone Warning and Control System низоми огохсозй ва назорат тавассути тайёра. az азимут. В В British британй. В. bar бар (воуиди ченаки фишор). b. before пеш аз, то. ВА., В. A. Bachelor of Arts унвони бакалавр (маълумоти олй) дар сохаи фанхои гуманитарй. В.А.М. Bachelor of Applied Mathematics унвони бакалавр дар сохаи риёзиёт. В and В., b&b bed and breakfast бисгар ва субхона (барои мехмон). B&W black and white сиёх ва сафед. Bar barrel баррел. В.В. blue book Китоби кабуд (мачмуаи ууччатуои расмии парламент).
945 BBC British Broadcasting Corporation Ширкати Радиошунавоии Британияи Кабир. bbl. barrel 1) бочка; 2) баррели (вохиди моеъ=200л.). BBQ barbecue барбекю, кабоб, бирёнй, хар навъи гушти бирёншуда. ВС basic course фаннй асосй. В.С. before (the birth of) Christ то асри милодй, то солшумирии милодй. В.С. birth certificate шаходатномаи таваллуд. ВС British Culumbia Колумбияи Британия (провинсия дар Канада). ВС British Council Шурои Британия. ВС Bachalor of Divinity унвони бакалавр дар сохаи илохиёт/ калом. В.С.; b/с bulk cargo бори резанда, бори безарф. bel broadcast listener рациошунаванда. B.C.N. British Commonwealth of Nations Кишвархои Муштаркулманофеи Британия. BD barrels per day баррел дар як руз. bdg building бино, иморат. b/d barrels per day баррел дар як руз. bd bond 1) когазй киматнок; 2) i-аравхат, гаравнома. b.d bond dry комилан хушк. bd bound for.. .ба самти... харакаткарда истода (киштй). b/d brought down пастшуда (нарх). bd bundle басг, банд, баста, bdg building бино, сохтмон. В.Е. Bank of England Банки Англия. В.Е, British Empire Империям Британия. Berks Berkshire Беркшир. Berw. Berwickshire Беруикшир. beta between дар байни, дар миёни. BE back face тарафи акиб, тарафи пушт. b.f. bona fide лот. аз руи вичдон, вичдонан, калбан. BG background зернамо, дурнамо (акс). bg bag халта. BG British Government Хукумати Британия bk back ба акиб. баргашт. Bkgbanking фаъолияти банкй. bkt bracket каве. B.L. Bachelor of Law унвони бакалаври хукук. bl bale бает. bl barrel баррел (ченаки нефт). Ы. bilateral дутарафа, дучониба. B/L bill of lading борхат, коносамент. B.L.A. bilateral agreement ахдномаи дучониба. bm. bi-monthly як бор дар ду мох. В.М. British Museum Осорхонаи Британия. Br., Brit. British британй, англисй. brtto brutto брутто (вазни нохолис). В.М.Т. British Mean Time вакти миснаи Британия. B.N. bank-note банкнот, пули когазй. Bn battalion батгалион. bn between дар байни, миёни. bo back order мутаносиби чаппа. ВО Branch Office бахши махаллй. ВО.; b.o. buyer’s option аз руи интихоби мизочон. В.Р.; bp birth place чои таваллуд. b.p. boiling point нуктаи чушиш. В.Р. British Public халки Британия. В.Р.М.; b.p.m. blows per minute шумораи задан дар як дакика. B.R. bank rate меъёри мукарраркардаи банк. BR basic requirements талабот нисбати стандарт. B.R. book of reference маълумотнома. B.S.; B/S bill of sale молхат. b.s. both sides аз хар ду тараф. BS British Standard стандарта британиягй. BST British Summer Time вакти тобисгонии британй. BTUC British Trade Uninon Congress Анчумани Иттифокхои Касабаи Британия. Bu, bu bureau бюро, раёсаг. BWT British Winter Time вакти зимишонии британй. byr billion years амер, миллиард сол. С с. 1) calorie калория; 2) capacity хачм, хачми корни силиндр, иктидори гузарондан; 3) carat карат; 4) cargo бор; 5) case парвацца; 6) cent сент; 7) centimeter сантиметр; 8) chapter боб, фасл; 9) century аср, карн, 10) circa лот. тахминан; 11) congress анчуман. С. 1) Celsius аз руи чадвали Селсия; 2) Centigrade дарачаи харорати Селсия, 100 дарачагй; 3) Church калисо; 4) Congress конгресс. С.А. Central America Американ Маркази. С.А. Court of Appeal додгохи аппелятсионй. С/А, с.а curren account хисоби чорй. Can Canada Канада. СВС Canadian Broadcasting Corporation Корпоратсияи радиошунавии Канада. cbcm cubic centimeter см. мураббаъ C.B.D. cash before delivery пардохти маблаги мол то расондан. cbft cubic foot фут мураббаъ. cbm cubic meter метри мураббаъ. С.С. cash credit кредита банкй бо пули накд. С.С. Civil Court Суди граждане. сса circa лот. тахминан, кариби. cckw counter-clockwise ба мукобили харакати акрабаки соат. C.D. contagious disease касалии сирояткунанда. CD compact disk сахфаи фишурда. CD-I compact disk interactive диски фишурда. CD-R compact disk recordable диски фишурдаи сабткунанда. CD-Rom compact disc read-only memory диски фишурда факат барои хондан. CD-RW compact disk rewriteble диски фишурдаи бозна пискуна нда.
946 CDV cash debit voucher забонхат барои гирифтани карз таваесути пули накд. СЕ Church of England калисои англиканй. С.Е. civil engineer мухандиси сохтмон. СЕТ Central European Time соати Европаи Марказй. c&f cost and ireight тиц. нархе, ки ба он арзиши аслй ва маблаги хамлу накди бор дохил шудааст. c&i cost and insurance тиц. нархе, ки ба он арзиши аслй ва сугурта дохил шудааст. cap capacity 1) ха дм, f унчоиш; 2) хачми кории силиндр; 3) икдидори 1узарондан. cap. capital letter харфи калон. capt. Capitan 1) капитал, 2) капитани дарачаи як (дар куввахои баррй). cat catalogue кагало1,мачмуа, СВ 1) control board лавхаи идоракунй; 2) control button тугмаи идоракунй. c.f.o cancelling the former order барои бекор кардани фармони пешин. C.g., c.g. center of gravity марказй чозиба. C.H., c.h. Custom House идораи гумрук. ( BD cash before delivery пардохти накдии маблаг пеш аз хамлу накл cbm cubic meter метри мураббаъ. CD Civil Defence мудофиаи шахрвандй. CD Corps Diplomatique фр. корпуси дипломата. CDC Canadian Broadcasting Corporation Ширкати Радиошунавоии Канада. cen., cent. 1) central марказй; 2) century аср, карн. CEO chef exacutive officer рохбари макомота ичроия; мудири кулл. Cert. 1) certificate шаходатнома, гувохинома, .диплом: 2) certification судури гувохинома, 3) certified расман сабтшуда; дипломдор. cf. confer мукоиса кунед. eft cubic foot фут мураббаъ. CG; C-G Consul General консулй генералй. CGH Cape of Good Норе димогаи Умеди Нек. Ch. 1) child кудак; 2) children кудакон. CI couterintellegence контрразведка, чилди иттилоот. C.I., c./i. certificate of insurance шаходатномаи сугурта. CIA Central Intelligence Agency Агентии Марказии Иттилоот (ИМА). CIF, c.i.f. cost, insuarance and freight нархе, ки ба он арзиши аслй, сугурта ва хамлу накди бор ворид шудааст, СИФ C-in-C Comander-in-Chief Сарфармовдех. CIS Commonwealth of Indpendent States Иттиходи Кишвархои Сохибистиклол, ИКС. ckw clockwise ба самти акрабаки соат. class. 1) classification таксимбандй; 2) classified таксимбандишуда; 3) classify таксимбандй кардан. cm. centimetre сантиметр. CM Court Martial Суди харбй. C/N contract note ахднома. CNN Cable News Network шабакаи телевизонп кабелй, Сй-Эн-Эн. CNS central nervous system системаи марказии асаб. do, с.о. care of барои (касе). Со. company ширкат (икрписидй, тицорати ва г.). С.о.( 1. Chamber of Commerce I Залатай тичорат. Cong Congress конгресс. COD cash on delivery пардохт пас аз расондани бор. Colo. Colorado Колорадо (иелат дар ИМ). Conn Connecticut Коннектикут (иёлсип дар ИМ). ('ont. continued давом дорад. Corp Corporation корпоратсия. С.Р. Code of Civil Procedure кодекси просесуалии шахрвандй. ср. compare мукоиса кунед. Cr. creditor кредитор, карзгиравда. CPE Certificate of Proficiancy in English Шаходатномаи дониши забони англисй. С.К.М. cash on receipt of merchandise пардохт ба тарзи накд пас эз 1ирифтани бор. CS capital stock сармояи аслй. CS civil cervice хизмати давлатй. CSCE Conference on Security and Co-operation in Europe Конференсияи хамкорй ва амният дар Европа. CSE Certificate of Secondary Education шаходатномаи маълумота миёна. CU 1) Cambridge University Университета Кембрич (БК); 2) Columbia University Университета Колумбия (ИМ). СТ correct time вакти аник. си., cub. cubic муккааб. CV curriculum vitae шархи хол. CWS confer with scipt бо маги мукоиса кунед. CWT, cwt hundredweight центнер (дар Британияи Кабир - 50,8кг.; дар ИМА 45,3 кг.). CY calender year таквими сол, соли дароз. су currancy арз. CZ Canal Zone минтакаи Канали Панама. D d. 1) data таърихи руз; 2) day руз; 3) denarius лот. чарима; 4) dime сика (ба арзишши 10 сент); 5) dollar доллар; 6) dose тиб. микдори дору. da. daughter духтар (фарзанд). D/А documents attached хуччатхо замима гардидаанд. D. December декабр. D Dutch холландй. Da. Danish даниягй. dbl, dble double дукарата, ду баробар.
947 DC Department of Commerce Вазорати тичорат (ИМА). DC, de direct current чараёни мунтазам D.C. Deplomatic Corps корпуси гипломатй. D.C. District of Columbia нохияи федерации Колумбия, d&s demand and supply арза ва такозо. Dec, December декабр. deg. degree дарача. D.D Doctor of Divinity Докторй улуми вдохнёт, калом. d.d in d. de die in diem лот. руз ба руз. Dem. Democrat демократ, аъзои хи зби демократа, demo demonstration намоиш. dep. departure вакти рафтан/ парвоз, харакат. Dept 1) department шуъба, раёсат; 2) амер вазорат; 3) факултет, кафедра. DIY do il-yourself худатон ичро кунед. DM Deutsche Mark маркам Олмон. dft defendant айбдоршавнда, судшаванда. dft draft 1) тарх, схема; 2) лохия (ху ччат): DM 1 doctor of Medicine Докторй улуми тиб. DOB date of birth рузи таваллуд. doc document хуччат. DOD Department of Defence Вазорати дифоъ (ИМА). D. of J. Department of Justice Вазорати адлия (ИМА). dg degree 1) дарача; 2) рутба. dkdark торик. dl. description leaf аннотатсия, шархи мухтасар. D.Lit. Doctor of Literature Докторй улуми адабиёт. dol. dollar доллар. D.M. Doctor of Medicine Докторй улуми тиб. D/О delivery order 1) фармоишот барои додани бор; 2) хуччатй таксимкунандаи мол; 3) фармоиш барои интиколи мол. D.o.Birth.; DOB date of birth рузи таваллуд. DP Desplaced Person мухочири ичборй. dr debtor карздор, дебитор; Dr. doctor духтур, доктор (унвони илмй). D.S. document signed хуччатй имзошуда (аз тарафи). DVD digital video disc видеодиски раками. d.w. daily wages маоши рузбайъ. dz. dozen сенздах. E E. 1) east шарк; 2) eastern шаркй; 3) enemy душман. E energy кувва, кудрат. E. engineer мухандис. E. English англиси. ea. each хар, хар як. EA East Africa Африкаи Шаркй. E.B. Encyclopedia Britannica Энсикиопедияи Бриганика. EBRD Europian Bank of Reconstruction and Develpment Банки Европоии Дигаргунсозй ва Рушд. Е.С., ЕС European Community Домеаи Аврупо. Е.С., ЕС Executive Committee Кумитаи ичроия. е.с. exampli cause лот. масалан. ECG, EKG electrocardiogram электркордиограма. ecol. ecology 1) экология; 2) ecological экологи, ecun. 1) economy икдисодиет; 1) economnics иктисодиёт; 3) economic иктисодй. cdn. edition нашр, чоп. ed. 1) editor мухаррир; 2) edited by дар зери тахрири cduc education маълумот. EEC [,i:i:'si:] European Economic Community (the Common Market) Домеаи Икдисодии Аврупо (Бозорй Умумй). ЕЬТА European Free Tiade Association Асосиатсияи Тичорати Озод дар Аврупо. Eg. Egypt Миер. e.g. [ifdgi:] exempli gratia лот. масалан, барои мисол. eJem elementary ибтидой. ELF' Engish as linqua franca англисй ба сифати забони муошират. ELT Engish Language Teaching таълими забони am.шей. E-mail electronic mail почтаи электронй. EMF European Monetray Fund Хазинаи Арзии Аврупо. ЕМФ. Emp 1) Emperor император; 2) Emperess императорзан. Eng. English англисй. e.o.d. every other day руз дар миён. e.o.m. every other month мох дар миён. ESP English for specific purpuses забони англисй ба максади муайян. esp. especially хусусан. АТА astimated time of arrival вакти тахминии расидан (тайёра ва г.). et al. et alii лот. ва дигархо (одам ё чиз). etc. et cetera ва гайра ва хоказо, ва г. ва х. АТА astimated time of departure вакти тахминии харакат/ парвоз (тайёра ва е.). evg evening бегох- evy every хар як. exp. export содирот. F F Fahrenheit дарачаи харорати Фаренхейт. f.a.c. fast as can хар чй кадар зудтар. f. 1) female; feminine занона, 2) following дар поён зикршуда; 3) foot фут (ченак); 4) feet футдо. F. February феьрал F. French франсавй. F., f. fuel сузишворй. F.B. full back варз. химоятгар.
FAO Food and Agrichural Organization of the United Nations Созмони ММ оид ба озука ва зироат, ФАО. fao for the attention ot ба диккати (касе). FAQ frequently asked questions саволхои одатан пурсидашаванда. FBI Federal Bureau of Investigation Бюрои Федералии Ташхис (ИМА), ФБР. F.C. for cash бо пули накд, пардохт бо нули накд. FOC, f.o.c., foe free of charge бе пул, рот он. fest forcast пешгуй (боду раво). Feb. February феврал. Fed., fed. Fedaral федералй, хукумати федералй. ff following pages ва сахифахои минбаъда. FIDE Federation Internationale des Eehecs фр. Федератсияи Байналмилалии Шохмог, ФИДЕ. FIFA Federation Internationale de Football Associations фр. Федератсияи Байналмилалии Футбол, ФИФА. fig. figure сурат, накща, адад. fin. 1) finance молия; 2) financial молиявй. Fr. French франсавй. ft. foot; feet фут (ченак). fwdlbrward6aneiu FIO free and out боркунй ва борфурорй аз хисоби кирокунанда, ФИО. fn footnote поварак, эъзох. F.O. Foreign Office Вазорати У мури Хоричй (БК). f.o.b. free on board боркунй аз хисоби кирокунанда. FOC, f.o.c., foe free of charge бепул. ройгон. F.M. Foreign Minister Вазири умури хоричй f.o.t free of tax озод аз андоз. fp fieesing point нуктаи чхкуни. FRS Federa' Reserve System Низоми Федералии Захирахо (ИМ). fft. freight бор, маблаги пардохти боркунй. ft foot фут. FT fool time рузй корни пурра. f.v. folio verso лот. дар пушти (сауифа, варак). FY fiscal year соли молиявй. F.Y.I. for уош information барои иттилооти шумо. G G., g. gram грамм. G Gravity кувваи чозиба. G specific gravity вазни хос. GA General Assembly Ассамблеям Генералй (СММ). gal., gall, gallon галлон. GATT General Agreement on Tariffs and Trade Шартномаи умумй оид ба тарифхои гумрук ва тичорат, ГАТТ. GB, G.B. Great Britain Британияи Кабир. GB&I Great Britain and Ireland Британияи Кабир ва Ирландия. GCSE General Certificate of Secondary Education Шаходатномаи маълумоти миёна. Gd grand калон, бузург. 948______________________________________________ Gdns Gardens 1) бог ё парк; 2) Гарденс (Оар номуо). gds goods молиёт. Gen General генерал. gen(l) general умумй. Ger. German олмони, немией. Gk. Greek грекй, юнонй. GDP Gross Domestic Product Мачмуи Махсулоти Дохилй (MMO). GL Great Lakes Кулхои Бузург, GLCM ground-launched missile мушаки болдори дар замин чойгиршуда. gios, glossary jiyraT, GM Gold Medal медали типлой. GM guided missile мушаки идорашаванда. GMT Greenwich Mean Time соати эрзи Гринвич. GN1 Gross Nationl Income Мачмуи Даромади Милли (МДМ). GN Р Gross National Product Мачмуи Махсулоти Миллй (МММ). Gov. governor губернатор, хоким. Govt, government хукумат. GP Great Powers давлатхои абаркудрат. gr. grade 1) амер, синф (дармактаб); 2) намуд, gr. gram (тс) грамм. gram, grammer грамматика, сарф ва нахв. Grc. Greece Гресия. Юнон. gt. great бузург, калон. guar, guaranteed замонаг додашуда. GW gross weight вазни хос. GZ ground zero маркази таркиш (бомбаи ядрой) Н Н., h 1) harbour бандар; 2) hardness сахтй. Н., h 1) height баландй; 2) high баланд. Н., h. hour соат. ha hectare гектар, га. h.a. hoc anno лот. дар соли чорй. Н.В.М. His/ Her Britanntic Majesty Чаноби Олй Шохи/ Маликаи Британия {унвони шоу; ё шохзодаи Британия). Н.С. High Court of Justice Суди Олй (БК). Н.С. House of Commons Мачлиси Умумй (БК). НЕ 1) higher education маълумоти олй; 2) high explosive моддаи тарканда. Heb. Hebrew забони яхудй. h.e. hie est лот. яъне. Ы half ним. hist 1) historian муаррих; 2) historical таърихй; 3) history таърих. HL House of Lords Мачлиси Лордхо (БК). НМ His (Her) Majesty аълохазрат. HO Home Office Вазорати Умури Дохилй. HP high presure фишори баланд. HP. hp horse-power кувваи асп. HP Houses of Parliament Мачдисхои Парламент (БК). hr., hrs. hour, hours соат.
949 HR House of Representatives Мачлиси Намояндагон (ИМ). h.s. hoc sensu лот. ба ин маъно. НТ high treason хиёнат ба давлат. НТ high tension вазъияти муташаннич. h.t. hoc tempore лот. дар ин вакт hum. human инсон. hv heavy вазнин. H.V. high voltage шиддати баланд (барн;). HW hot water оби гарм. H/W highway шохрох. hwt hundredweight центнер. hy heavy вазнин. Hvn haven бандар. I i. meh инч (ченаки дарозй). id idem лот. хамчунин. i. intransative монда (феъл). L, i. island, isle чазира. i.e. [aii:] id est лот. яъне. i.a. in absentia лот. аз нарасидани, аз набудани. IaEA Intematioal Atomc Energy Agency Агентии байналмилалй оид ба энергиям атом. IBRD hiteniationl Bank of Reconstruction and Develpment Банки Байналмилалии Дигаргунсози ва Рушд. 1СВМ inter continental ballastic missile мушакхои балластикии байникитъавй. ICT informal ion and communication technology технологиям информатсионй ва робита. IE Indo-European хинду-европой. Ю Indian Ocean Укёнуси Хинд. i.o. in order дуруст, беайб бенуксон. ILO International Labour Organisation Созмони Байналмилалии Мехнат. IMF International Moneytary F und Хазинаи Байналмилалии Асъор. imp. imperfect тайристандаргй. imp. 1) import воридот; 2) imported воридшуда; 3) importer ворццкунанда. in. inch инч (ченаки дарозй). inc. income даромад. inc. incomplete нопурра. Inc., inc. incorporated расман сабтшуда. ind. independent мустакцл, содибистикдол. ind. index индекс, 11Ишонднханда, фехраст. inf. influance таъсир. inf. infantry артиши пиёдагард. inf. information иттилоот. injec. injection амали гузарондани дору fба воситаи сузан), инъексия. ins. inspector муфаттиш, инспектор. int international байналмилалй. INTERPOL International Criminal Police Organisation Созмони Байналмилалии Полней Диной ИНТЕРПОЛ. ЮС International Olympic Committee Кумитаи Байналмилалии Олимпй, МОК. IOJ International Organization of Journalists Созмони Байналмилалии Журналистон. IOUI owe you ман аз шумо карздор. IRC International Red Cross Созмони Байналмилалии Салиби Сурх. ISBN International Standard Book Number Раками Байналмилалии Стандартии Китоб. ISP Internet Service Provider Таъминкунандаи хизмати ингернети. IT information technology технологиям информатсионй. Ill Itemational Telephone and Telegraph Corporation Корпоратсияи Байналмилалии t елефон ва Телеграф (ИМ). Ill international unit вохиди байналмилалй. J Ja. January январ. Jam. Jamaica Ямайка. Jan. January январ. Jap. 1) Japan Япония; 2) Japanese японй. JCS Joint Chiefs of Staff Кумитаи Муттахидаи Сардорони Штабдо. Je. June июн. J. judge додрас, судя. Ju July июл. J. justice 1) адолат; 2) адлия; 3) додрас. JP Justice of Peace судяи оштй. Jr. junior хурдтар аз pjm синну сол дар як оила. Jt joint якчоя, муттахпда, ягона. jt.au. joint author хаммутыиф. Jr, Jnr., Jr. junior хурдй (дар оила). К k karat карат. К, k kilogram (me) кг. Kan.; Kans.; Kas. Kansas Канзас (иёлотиИМ). Ken. Kentucky Кент укки (иёлоти ИМ). kg. kilogram (me) кг. kHr kilohertz килогертс. К kindergarden богча. KHz kilohertz килогерс. KKK, К.К.К. Ku-Klux-Klan Ку-Клукс-Клан. km. kilometer км. kin/h, km p.h. kilometers per hour километр/ соат. kv. kilovat килоат. kw kilowatt киловатт. KyKentuckky Кентукки (иёлоти ИМ). L L., 1. lake кул. 1. land замин. 1. late дер. L. Latin лотинй. L, L. Large калон.
950 1. left чап. L. length дарозй. L. libra лот. фунг. 1. litre литр. 1. longitude геог. т?л. LA Latin America Американ Лстинй. LA. length average дарозии миёна. LA. ;L/A lighter than air сабуктар аз хаво IA loca I authority хокимияти маханий. LA, L.A. Los Angeles Лос Анжелес La. Louisiana Луизиана (иёлати ИМ) lab. laboratory лаборатория. lat latitude геог. арз. L.B. letter-box куттии почта. Ib. libra лот. фунт = 453,6 г (ченаки вазн). LBH leangth, breadth, height дарозй, васеъгй/ парной ва баландй. LC Library of Congress Клтобхсна и Конгресс. L.C.C Lon don County Counsil Шурой яохияи Лондон. LC letter of credit карзнома. LD lethal dose микдори (дору, зак,р ва г.) кушанда. L.D. letter of deposit гаравнома. Ld. Lord лорд. LDC less-developed country кишвари pt* 5a тараккй. 1 h.s. left hand side тарафи чап. Ldg lodging хона, кошона. Ldn London Лондон. LE Labour Exchange амер. бозорй кувваи кори, lea. leather пуст. If leaf барг. 1g logarithm логарифм. lg., Ige large калон. Igt; Igth length дарозй ling, linguistics забоншиноей. liq liquid моен. lit. 1) literary адабй; 2) literal тахтуллафзй. lit litre литр. LL longitude and latitude геог. ту.ч ва арз. LMT local mean time соати миёнаи махаллй. Lnd London Лондон, лондонй. LP Labour Рапу Хизби Лейбориста (БК), Хдзби Мехнат. Lt lieutenant лейтенант. Ltd.; ltd; L'ld; Lt’d limited ширкат бо чавобгарии махдуд. М М male чинси мард, мардона. m. 1) married зандор, шавхардор: кздивочкарда: 2) metre метр; 3) mile мил; 4) minute дакика; 5) million миллион; 6/ morning субх. М1) medium миёна; 2) meridian меридиан, арз; 3) missile мушак; 4) month мох- МА, МА. Master of Arts магисгри фанхои гуманитарй. Ma, МА. military academy академия!: харбй. m.a. medium altitude баландии миёна. М\ Middle Ages аерхоп миёна. Maj. Major майор. MaJ. Jen. Major General генерал майор. man. manual дастй. Mar. March март. masc. masculine мардона. math. 1) mathematics риёзиёт: 2) mathimatition математик; 3) mathimatical риёзй. max. maximum максимум, хадди охир. MB Bachalor of Medicine унвони бакалавр дар сохаи тиб. MBA Master of Business Admnstration унвони магистр дар сохаи идоракунии бизнес. М.С. Master of Ceremonies сарпарастй маросим/ чашн; раиси ташрифот. МС Marine Corps неряхой хушкигарди бахрй (ИМ). МС Member cf Congress аъзои Конгресс (ИМА). MCC Mission Control Center марказй идоракунии парвозхо. MCQ multiple choice question саволе, ки аз чанд чавоб иборат аст. MD Doctor of Medicine Докторй улуми гиб. Mdm Madam фр. хонум. ME Middle East Шарки Наздик, Ховари Миёна. med. 1) medicine тиб; 2) medical таббй; 3) medieval асримиёнагй; 4) medium миёна. meet, meeting мачлис, машварат, конференсия. memo, memorandum нома; меморандум. mer. meridian геог. арз. met 1) metaphor метафора, рамз; 2) metaphoric рам 5й. met 1) meteorology бодухавосанчй; meter ological оид ба бодухавосанчй. metaph. 1) metaphor рамз; 2) metaphoric рамзй; 3) metaphysics метафизика. Mfr. mfr. шапиГаситегистехсолкунапда. Mgr manager мепечер, рохбар, раис. МНВ Member of the House of Representative аъзои Мачлиси Намояндагон (ИМ). Mgt. management 1) идоракунй; 2) маъмурият; рохбарият. mi. mile мил \ченак). Mi. Mississippi д. Мчссиссипи. MI-5 National Security Divisison of Military Intelligancc Раёсати амнияти цавлатии тачсиси харбй (БК). Mich Michagan Мичаган (uewmu ИМ). Mil. military харбй. min. 1) mmeralogy минералогия; 2) mineralogical минерологй. min D minimum хаддулакал; 2) minimal минималй, халду лакали. min minister 1) вазир; 2) рохиб. min. minute дакика. MIS mangement infromation system низоми иттилооти идоракунй.
951 АП™ Massachesutts Institute of Technolog} Донишгохц технологии Массачессутс. Mk., mk mark 1) аломат; 2) нишони тичоратй. mkt. market бозор. ml millilitre миллилитр, mm. millimetre миллиметр. Mme Madam хонум. mn midnight нимашаб. mn minimum хадди акал, ningr. manager му дир, раис, маъмур, директор, менечер. Мо. Monday Душанбе. М.О.; ш.о. 1) топе} order интиколи пул (тавассути почта); 2) mail order фармоиши мол бо почта. mo month мох. MOD Ministry of Defense Вазора ги дифоъ. Mon. Montana Монтана (иёлати ИМ). mon. monastery калисо. mon. monetary 1) пулй; 2) арзи. т.о.т. middle of the month дар миёна!t мох. morph. 1) morphology морфология, сарф; 2) morphological морфологй, сарфй. т,р. 1) inanu propria бо дасги худ; 2) medium pressure фишори миёна. MP Member of Parliament аъзои парламент. MP Military Police полней харбй. М.Р.С. Member of Parliament, Canada аъзои Парламент (Канада). МРИ, mph. miles per hour мил/ соат. Mr.; Mr Mister мистер, чаноб. M.R. money remittance интиколи пулй. M.R. monthly review тафсири хармоха. Mrs.; Mrs Mistress мисис, хонум. MSc Master of Science Магисгри улуми табий. Ms Mistress хонум, мисис. msl missile уарб. мушак. Mts., mts. mounts кухдо. MS manuscript даст хат. MS. merchant shipping бахрнавардии тичорати. M.S.L., m.s.l. mean sea level баландам миёнаи сатхй бахр. Mt mountain кух. MV market value арзиши бозорй. M/V merchant vessel киштии гичооатй. MV mega volt барк, мегаволт. MW megawatt барк. мегаватт, mxd. mixed хархела, харгуна, омехта. myth 1) mythology асотир; мифология; 2) mythological асотирй, мифологй. N N navy бахрй. n. net nw. нетто, вазни хос. N neutral хамрохнашуда, бетараф n neutron физ. нейтрон. N noon нимаруз. n. normal одй. N north шимол. Na Nebraska Небраска (иёлати ИМ). n note 1) кайд. эъзох; 2) пули когазй. N November ноябр N number ракам, адад. NA North America Америкаи Шимоли. N.A. not above на бешар аз. NASA National Aeronautics and Space Admnstraticn Раёсати Миллии Аэронавтика ва Тахкики Кайхон (ИМ). nat. national миллй. nat. native 1) махаллй, бумй; 2) модарй I забон). natl. national миллй. NATO ['neitcu] North Atlantic Treaty Organization И ггифоки Ат.тантикаи Шимолй (НА ТО). n.b., N.B. nota bene лот. диккати махсус дахед. NBC National Broadcasting Company Ширкати радиотелевизионй Эн-Бй-Сй. NC, п.с. пс charge бепул, ройгон. n.d. no date бе таърихи руз, бе адад. ND; N. Dak. North Dakota Дакотаи Шимолй (иёлати ИМ). N.E. North East шимоли-шарк. NE nuclear explosion таркиши ядрой. N.E. new edition нашри нав. NEI not elsewhere indicated дар хеч кучо кайд нашудааст. a.g. new genus биол. зотй нав. NGO non-govemmcn‘atl organization созмони гайридавлагй. N/K not known номаълум. N.L. net loss зарари тоза. N.L.; N.Lat. north latitiude геог. арзи шимолй. neg. negal ive манфй. neut neuter миёна (чине). neut. neutral бетараф. NFS not for sale на барои фуруш. N.G., NG National Gurd горда мидий. NG, u.g. no good гайри кдноатбахш, ба талабот Чавоб намедахад, номувофик. NI national income. дромади мидий. NI North Ireland Ирландияи Шимоли. NM.; nun. nauucal mile mil.ти бахрй. NN.; пл. nomeri nescio лош. исм маълум нсст No., по number ракам, адад. NOK next of kin хеш}' табори наздактарин, ахди хонавода. Nos., nos. numbers ададхо, ракамхо. n.o.s. not otherwise stated на ба тарзи дигаре ишора шудааст. Nov November ноябр NP not published нашр нашудааст. NP notary public нотариус. NPF not provided for дар назар дошта нашудааст. NR not required талаб карда намешавад. ii.s. по1, signed имзо нашудааст. n.s. not specified туфта нашудааст, маслихат нашудааст. NS nuclear submarine киштии зериобии атомй.
952 N.T., NT New Testament Ахди Чадид. nt. wt net weight вазни хос. N-W. North Wales Уэлси Шимолй. N. Y.C/ New York City ш. Нию Йорк. О О 1) observer нозир; 2) ocean укёнус; 3) officer офисер; шахей сохибвазифа; 4) order тартиб; 5) oxygen хаво. o/n on accout дар хисоб. ОАРЕС Organiszation of Arab Petroleum Exporting Countries Созмони Кишвархои Содиркунандаи Нафти Араб. OAS Organisation of American States Созмони Кишвархои Америка. obj. object грам. пуркунанда. obs. obsolete кухнашуда. OCAS Organiszation of Central American States Созмони Кишвархои Американ Марказй. occas. 1) occasional тасодуфй; 2) accasionally тасодуфан. Oct. October октябр. o.d. O/D on demand аз руи такозо. o.d outside diameter диаметри берунй. OED Oxford English Dictionary Фархангй Англисии Оксфорд. O/F orbital flight парвози мадори. off. office идора, муассиса. off. officer 1) офисер; 2) шахей сохибвазифа. off. official расмй, маъмурй. OK, O.K.; okay [,ou'kei] 1) Хуб! Майлаш! 2) тасдик шудааст, ичозат дода шудааст, мувофика гардидааст. оЛ our letter мактуби мо (муроцеъ ба). op, Op observation post дидгох- op operation амалиёт. op., OP, o.p. out of print фурухта шудааст (нашр). OPEC Organiszation of Petroleum Exporting Countries Созмони Кишвахои Содиркунандаи Нафт. OZR on request мувофики дархост/ хохиш. o.r. owner's risk бе кафолат. ord. order 1) фармон; 2) фармоиш. org. organic органики. O/S on sale дар фуруш. ОТ Old Testament Ахди Кадим. Ox., Oxf. Oxford га. Оксфорд. oz. ounce унс (ченаки вазн). P p. 1) page сахифа; 2) грам. participle сифати феълй; 3) part кием; 4) penny пенни. P., p. president 1) президент; 2) раис. P. presure фишор. Pa prima лот. навъи аввалиндарача. p.a. per an per annum харсола, солона. P.A., P/А private account хисоби шахей. Рас Pacific оид ба Укёнуси Ором. P&L., F&L profit and loss фонда ва зэрар. р&р parckage and postage маблаги пардохт барои басгабацдй кардан ва фиристодан дохил шудааст. par. paragraph параграф, банд. Pari. Parliament парламент. part, participle грам. сифати феълй. payt. payment пардохт. р.с. 1) per cent фоиз; 2) post card варакаи почта. р/с prices current нарххои мавчуда. Р.С. 1) personal computer компютери фардй; 2) prime cost арзиши аслй. pci parcel бает, банд; PDF Portable Document Format хуччат дар шакли кобили хамл. Репп., Реппа Pennsylvania иёлати Пенсилвания. pct percent фоиз. pd paid пардохташуда. p.d., P.D. per diem лот. харруза, дар як руз. P.D. passport diplomatique фр. шиносномаи дипломата. ре, р.е. priner's error хатоии техники. РЕ physical education тарбияи чисмонй. pen. peninsula нимчазира. per. period 1) давра; 2) грам. нукта. per. an per annum лот. солона, харсола. pers. 11 person одам; 2) шахе. pg page сахифа. P.G. post graduate аспирант. p.h. per hour дар як соат. PhD. Ph.D Doctor of Philosophy доктори улуми фалсафа (eyjMaHumapu). philol. philology филология. philus. 1) philosphy фалсафа, 2) philosopher файласуф; 3 )pliilosfophical фалсафй. phwi. 1) phonetics фонешка; 2) phonetical фонетикй; 3) phonology фонология. phys. 1) physics физика; 2) physician духтур; 3) physicist физик; 4) physical физикй, чисмонй. PIN personal identification number раками мушаххаси фардй. pk. peak 1) Kyjina; 2) нуктаи баландтарин. pkg. package бастбацд. pl plural чамъ. P.L. public law хукуки лавлатй. P.L. patent licence шаходатномаи патент. PM [pi:'cm] Prime Minister сарвазир. P.M., p. m. [pi:'em] post meridiem лот. пас аз нимаруз (закуп байни соати 12- и руз ва дувоздаи шаб): 3 р т. соата 3 руз; 10 р. т. соати 10 шаб. p.m. per minute дар як дакика. Р.М. Prime Minister Сарвазир. p.m. pro memoria лот. ба хотири. pmt payment пардохт. P.O. Pacific Ocean Укёнуси Ором. РО 1) Post Office почта; 2) postal order пардохт ба воситаи почта. poet. 1) poetry назм; 2) poetic назмй.
953 pol. 1) politics сиёсат; 2) politician сиёсатмадор; 3) political сиёсй. pop. 1) popular машхур, номдор; 2) population ахолй. POW prisoner of war асири харбй. PP; pp per paragraph бар заминай параграфи (фалонй). PP.; Pp per procuration дар асосй ваколагнома. p.p. post paid маблаги фиристодани бор пардохта шудааст. ppd prepaid пешпардохт шудааст. pp. pages сахифахо. рра per power of attemey мувофики ваколатнома. ба воситаи шахси ваколатдодащуда. ppt prompt таъчилй. pr. pair дуфт. pr. price нарх. pr. park бог. Pi'. priest рохиб. Pr. prince шохзода. pr. proonoun чойнишин. Profprof. Professor профессор prov. 1) province провинсия, музофот; 2) provincial провинсиалй; 3) provisional муваккатй. psych., psyehol. 1) psychology психология, равоншиносй; 2) psychologist психолог, равоншинос; 3) psychological психологй. pt. part кием. РТА parent-teacher assosiation асотсиатсияи вол идайн ва муа ддимон. Р.Т.О., p.t.o. please turn over ба акиби сахифа нигаред. pub. pubic 1) дамьиятй; 2) давлатй. pub., publ. 1) publication нашр, чоп; 2) published нашршуда, чопшуда; 3) publisher ношир. PW prisoner of war асири харбй. p.w. per week дар як хафта. Q Q. q 1) question савол, пурсиш; 2) quantity шумора. q.; Q quasi лот. гуё ки. Q gueen малика. QA quick-acting зудтаъсиркунанда. O.E.D. quod erat emon strandum лот. он чизе, ки исбот кардан лозим буд. Q.E.F- quod erat faciendum лот. он чизе, ки кардан лозим буд. Q.E.I. quod erat inveniendum лот. он чизе, ки ёфтан лозим буд. q.l. guantium libet лот. хдр кадар лозим бошад. Qn question савол. qq questions саволхо, пурсишхо. qr. quarter чоряк, квартал. qt. quantity шумора. qu 1) question савол: 2) quartrely се мохе як бор quot quotation иктибос. q.v. quod vide лот. ннгар (ба). R R. . г radius радиус. R. Republican чумхурихох, аъзои хизби Чумхурихох. R Rex.wwi. шох- г. ratio таносуб. R., t. right дуруст, рост, г river дарё. г. гоао рох. R Royal шохона, шохй; брит аниягй. r/a radioactive радиоакт яви. R.A. Rear Admiral контр-адмирал. R.A. Regular .Army артиши мунтазам. R.A.F. Royal Air Force кУшундои харбй-хавоии Британияи Кабир. RC Red Cross Салиби Сурх. RC remote control идоракунй аз масофаи дур. RC Roman Catholoc католикии румй. rd read хондан. Rd, rd road pox. R.E. real estate моли гайриманкул. recd;reed, received гирифта шудааст. RDF Repid Deployment Force уарб. куввахои зудамал. rec record Ij сабг; 2) хисобот; протокол, ref. reference иктибос. r.f. right field варз. тарафи роста майдон. reg region миитака. вилоят, регион, музофот. reg registerруйхат, номгуй, фехриш. rep., rept. report хисобот, хабар. Rep Republican чумхурихох, аъзои хизби Чумхурихох. Ret. retired ба исгеъфо баромада. Rev Rev erend хазрат. R.H., r.h. right hand т арафи чап (харакати накшет). rm room хона, yiOK- RMC Royal Marine Corps Арташи ) 1иёдагарди Бахрй (БК). R.P. retail price нархи чакана. R.P.; R/P by return of post бо почтаи баргашт R.V. receipt voucher расид, забонхат барои гирифта ни бор. RMS, nns, r-iu-s root mean squre риёз. адади миёнаи квадрата. RN Royai Navy кушунхеи Харбин бахрии БК. го recto лет. тарафи роста сахифа. RPI retail price index нархи чакана. RPM, rpm, r.p.m. revolutions per minute (шумораи) гардиш дар як дакика. RR railroad г>охи охан. R RP recomandec retail price нархи чаканаи тавсияшуда. RSVP repondez s’il vous plan фр. лутфав чавоб дихед. Rwy; Ry railway рохи охан.
954 S S saint мукаддас. s. 11 second сония; 2) see нигар; 3) shilling шиллинг; 4) signed имзошуда; 5) society чамъият. s.-a. semi-annual солдармиён. S. 1) Society чамъият; 2) South чануб. S.A. Salvation Army «Артиши Начот» (созмони башардустона дар ИМ). s.a. sine anno лот. бе нишондоди соли нашр. S.A. South Africa Афрккаи Чанубй. S.Am. South America Америкам1(анубй. SALT Strategic Anns Limitation 3 alks мулокот оид ба махдуд кардани асли хаи стратеги. s.a.p soon as possible кар чи кадар зудгар. Sat. Saturday пганбе. SAT Scholastic Aptitude Test санчип га лаёкати т акси) I (Оар ИМ ба чои имгкихона дохилшави ба мактаб^ои олй гузаронда мешавад). S.B. saving bank, банки амонатй. sc. scale масштаб, качм. s.c. see сору ба нуска нит ок кун. Sc. Scottish шотлавдй. SC Security Council Шурои Ампият. SC., S/C spacecraft киштии кайконй. S.C. Supreme Court Додгохи Оли. sci. scientific илмй. SC South Carolina Каро.'ынаи Чанубй. s.c standard conditions шароити стандарги. S.C. Suez Canal Канали Суез. s.d. 1) sailing date рузй ба шино баромадан; 2) several dates санакои тунсгун. SE south-east чануби-шарк. S.E. Stock Exchange бозори муомилоти мол. SEA South East Asia Осиёи Чанубй Шаркй. SEATO South-East Asia Treaty Organization Созмони Шартномаи Осиёи Чанубй Шаркй- s. section кисмат, боб. S.G., s.g. specific gravity вазни хос. sec. second сония. Sec. Secretary 1) котиб; 2) визир secs, seconds сонияхо Sep. September сентябр. SFC Space Flight Center Маркази идоракунии парвоз. sgd signed имзо шудааст. Sgt. Sergeant сержант. sh. shilling шиллинг shpt shipment 11 боркунй; борф.трист; 2) бор (киштй). sig. signature имзо, дастхат. S.L., si sea level сатхй бакр. s.l. sine loco лот. бе ишора ба чои нашр. S.L., S.Lat. south latitude геог. арзи чанубй. SM submaine киштии зеркобй. s.m. sea mile мили бахрй. S.O. sub-office идора,' л; ъб ;и махаллй. So. South чануб. Soc. Society чамъият. Soph sophomore амер, тонт шчуи соли дуюм. sp 1) sample намуна; 2) special махсус. sp. specific муайян, коикретп, мушаххас. s.p. selling price нархи фуруш. sp.g, sp.gr. specific gravity 1) физ. зичй; 2) вазни хос. spvn supervision назорат, мушохида. Sq. Squadron гурухи киштихо/тайёрахо. sqseguence пайдарпайй. sq. square мураббаъ, метри мураббаъ Sq. Square майдон. Sr., sr. Senior калонй (аз yuyamu с инну сол дар оила), иршод. Sr. sir сэр, чаноб. s.s. sensu stricto лот. ба маънои тахтуллафзй. SS I) sola system низоми шамей; 2) steamship киштии бут й. S.S. Sunday school мактаби якшанбегй. ss. sworn statement уук- шохиди бо ед кардани касам. St. 1) saint мукаддас; 2) street куча. Sun. Sunday якшанбе. S.T. sea transport на кдиёти бахрй. sup. supply таъминот, арза, пешниход. SW south-west чанубй гарб. S.Yd. Scotland Yard Скотланд-ярд (пемиеи цустуууии БК). Г 1.1) temperature харорат; 2) tension шиддат; 3) temporary муваккатй. Т., t. time вахт, мухдат. t ton тонна. Т 1) Tuesday сешанбе; 2) tropical тропики. La. time of arrival вакти омадан. Т.В. Tourist Bureau Бюрои еайёхй. ТВ, Tb. t.h. tuberculosis касалии сид. tbs table spoon кошуки шурбохурй. ID, t.d. time and date вакт ва таърихи руз. tech, technical техники, фаннй. TD, t.d. time and date вакт ва руз. tda today имруз. TEFL Teaching Engish as a Foreign Languge таълимп забони англисй ба сифати забони хоричй. tel. telephone телефон. TESL Teaching Engish as a Second Languge тактами забони англисй ба сифати забони дуюм. temp 1) temporary муваккатй; 2) temperature харорат. terr, territory мингака, территория, худуд. tg., tgm. telg телеграмма, баркия. Тех. Texes Техас (иёлати ИМ). t.h.i. time handed in вакти супоридани (чизе). ths thousand хазор. Thur. Thursday паичшанбе. tk tank танк. TM trade mark нишони тичоратй. TN thermonuclear термоядрой. hi ton тонна t.o. шт over ба сахифаг дигар нигаред. TOA time of arrival вакти. расидан/ омадан. TOD time of departure вакти рафтан. TOEFL Test of English as a Foreign Language
955 Тести забони англисй ба сифати забони хоричй. topo. topographical топографй. TP turning point мархалаи халкунанда/ таърихи. tr truck автомобили боркаш. T.S. top secret комилан махфй. tsp. tea-spoon кошуки чой. Tu. Tuesday сешанбе. TUC Trades Union Congress Анчумани Иттифокхои Касаба (калошпарин созмони касбй дар Британияи Кабир). TV television телевизион. T.W. total weight вазни умумй. Тх tax андоз. Тх. Texes Техас (иёлати ИМ). U U Union игтиход, иттифок. u upper болой. u/c under construction сохташудаисгода. U.C. University College коллечи донишгох {факултет). UFO, ufo Unidentified Flying Object чисми парвозкунандаи номаълум. u.i. ut infra лот. чунон, ки дар боло кайд гардвд. UK, U.K. United Kingdom Шохигарии Мутгахида {Британияи Кабир ба Ирландияи Шимоли). u.m. undermentioned дар поён зикршуда. uni unmarried мучаррад. UN [ju:'en] United Nations Миллали Муттахид. UNCh United Nations Charter Оиннномаи CMM. UNDC United Nations Disarmcment Commission Комиссияи CMM оид ба ярокпартой. UNDP United Nations Develpment Program Барномаи Рушди CMM. UNESCO [ju'neskou] United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization Ташкилоти Созмони Милали Муттахид оид ба Маориф, Илм ва Фарханг. UNICEF United Nations International Children's Fund Хазинаи Байналмилалии Кудакони CMM. UNFAO United Nations Food and Agricultural Organization Созмони Милали Муттахид оид ба хурока ва зироат. UNGA United Nations General Assembly Ассамблеяи Генералии CMM. UNO ['ju:nou] United Nations Organization Созмони Милали Муттахид (CMM). US [ju:'es] United States ИМ. u.s. ut supra лот. чунон ки дар боло зикр шудааст. USA [juies'ei] United States of America ИМА. USSR jjuieses'a:] Union of Soviet Socialist Republics (собик) Иттиходи Шуравй. usu usual одй, одатан. V V velocity суръат. V . versus лот. уук. ба мукобили. V victory галаба. v. volt волг. V. volume 1) хачм; 2) чилд. VA Vice Admiral висе адмирал. val. value арзиш, нарх, бузурги. vbl verbal шифохй. VC valuable cargo бори пурарзиш. V.C. 1) Vice-Chaiman ноиби раис; 2) Vice- Chancellor ноиби-канслер. VCR videocassette recorder видео магнитофон. VD venereal disease касалии венерикй. veh. vehicle 1) воситаи наклиёт; 2) хар дастгохи парвозкунанда. v.d. various dates рузхои гуногун. v.f. very fair мувофик, аълосифат. v.g,. very good хеле хуб. vet. veterinary (surgeon) духтури хайвон, байтор. VHF very high frequency радио мавчи хеле баланд. VLF very low grequency мавчи хеле паст. VIP very important person шахей мухим. vol., vols. volume, volumes чилд, чилдхо. VM voltmeter волтметр. VP Vice-President ноиби президент. VTY very truly yours бо эхтиром. Vr. voucher 1) забонхат; хуччати собиткунанда; 2) замонатдихавда. vs versus лот. ба мукобили. v.s. very slow хеле суст (уаракат). v.s. vide supra лот. ба болотар нигар. VSW very short waves мавчхои кутохтарин. w. verses шеърхо. V.V. vice versa лот. баръакс. vw very weak хеле заиф. W W. 1) Wales Уэлс; 2) war чанг. W. Washington Вашингтон. W., w watt ватт. W. Wednesday чоршанбе. w. week хафта. W., w weight вазн. W. West гарб; western гарбй. w. wide васеъ, W., w. width васеъгй. W.A. West Africa Африкаи Гарбй. Wash. D.C. Washington Вашиштон, ДС.
956 WB.; W/B; Wb., W/b waybill роххати воситаи наклиёт. WB Weathci Bureau Идорй обухавосапчй. w/e week-commencing... хафтаи аз рузи... сартаванда. W.C; w/c without charge бе пардохти нарх, бе пардохти харочоти иловагй С.Е.; W.C.Eugl. West Cost of England Сохили гарбии Ашлия. wd. warranted кафолатдодашуда. w/e week ending хафтаи бо рузи... баохиррасанда. Wed Wednesday сешанбе. w.e.f with effect from аз (санаи...) амал мекунад WCL World Confederation of Labour Конфедератами Умумичахонии Мехнат. Wed Wednesday чоршанбе. Westm. Westminster Вестминстер (ноуияи Лондон). W/F weather forcast пени уии боду хаво. WFDY World Federation of Democratic Y outh Созмони Умумичахонии Цавонони Демократ. WELL Wor ld Federation of Trade Unions Созмони Умумичахонии Итгифокхои Каса ба. W.G.T. Western Greenwich Time вакти гарбии гринвичй. WH White House Касри Сафед. WHO World Health Organisation Созмони Байналмилалии Хифзи Саломатй. (СБХС). wi. with бо. w.i.m.c. whom it may concern ба шахсе ки дахл дорад. Wis.; Wise Wisconsin Висконсин (иёлати ИМ). wk week хафта. wks weeks хафтахо. W/N, w/л well known машхур, маъруф, мавлум. w/o without бе. W/L.; W/L; w.L; w/1 wave length радио дарозии мавд. W.L.; W.long west longitude геог. тули гарбй. W.M. weather map харитаи метеорологи. w.o. without бе. wo woman зан. wp. waterproof обногузар. WP without prejudice уук. бе бадгумонй. WP word processing 1) коркарди матн; 2) тез тайёр кардани матн (бо дастгоуои муосир). WR weather report малумот дар бораи боду хаво. WS water supply таъмини об. WT watertight обногузар. wt. weight вазн. WTO World 1 rade Organization Созмони Умумичахонии Тидорат. WWI World War 1 Цанги Якуми Цахсн WW И World War II Цанги /]уюми Цахон. WWW World Wide Web шабака/ тори умумидахони, интернет. W.H.; X.h.; X.hvy extra heavy махсус вазнин. X X Christian массхи, христиани. X.ex. cioss-examination ХУУ истинтокй дутарафа. XI, extra large аз хад зиёд калон. Х.Х.Н.; X.X.h. double extra heavy ду баробар аз хад зиёд вазнин. X.X.S.; X.X.s. double extra strong аз хад зиёд мустахкам. Xis crystals кристалхо. Xmas Christamas мав,1уд (Исо). Xnty Christianity Масехият. XOS extra outsize махсусан калон (андоза). X-rays нурхои рентгенй. Xty Christianity Масехият. Y Y.; yd., yds. yard, yards ярд, ярдхо (ченак=91.44ст\. у.; yr year сол. YB year book таквими солона. Y.O. yearly output истехсолй солона. Y.o year old яксола. Yr, yr. your аз они шумо, аз шумо. yr. younger давонтар, хурдй. YS young soldier сарбози чавон. Yt yacht яхта, киштй. Z Z, z 1) sero сифр; 2) zone минтака, нохия. ZEG, Z.e.g. zero economic growth пешрафти икдисодии нули. ZST Zone Standard Time вакти стандартй. ZT Zone Time вакти минтака
________________________________________________9УТ____________________________________________ Замимаи4 British and American English Забони англисии Британия ва Америка Забони англисии Британия ва Америка на факат аз чихати i алаффуз, бачки ха мчунин аз лихози лугат, имло ва сарфу нахв аз хам фарк мекунанд. Талаффуз > Агар галаффузи америкой аз талаффуз! i британй фарк кунад, он дар фарханг пас аз талаффз зи британй дода мешавад: Hollywood ['hohwud; amer. 'ha:iiwud] Холливуд Баъзе фаркият хои мухим: садонокхои зададор одатан дар забони англисии Америка дароз i ар талаффуз карда мешаванд. > Дар забони англисии Британия хамсадой [г] факат пеш аз садонокхо 1Д"аффуз карда мешавад (масалан: red and bedroom). Дар дигар холатхо [г] талаффуз намешавад. Дар забони англисии Америка [г] хамеша талаффуз мешавад. > Дар забони англисии Америка харфи t дар байни садонокхо мисли овози мулоими d Id] талаффуз карда мешавад, дар натича вожаком writer ва rider як хел та лаффуз мешаванд. Дар забони англисии Британия харфи t одатан [t] талафуз мешавад. Лугат Фархан! вожахоеро, ки факат дар забони англисии Америка истифода мешаванд ё маънохои гуногун дар Британия ва Америка доранд, ба шумо шарх медихад Масалан: elevator, tube. Имло Фарханг фаркияти имлоии вожахоро дар забони англисии Британия ва Америка нишсн медихад. Фаркияти асосй инхо мебошанд: • Феълхое, ки бо харфи 1 ба охир мерасавд за дар хичои охир зада намепгранд, харфи 1 пеш аз пасванди -ing ва сифати феълии замони гузашта ташдид намегира.д: cancelling: амер, canceling. • Вожахое, кп бо харфхои -tre ба охир мерасавд, дар забони анлисни Америка ба шакли -ter навишта мешаванд: centre, атег. center. • Вожахое, ки бо харфхои -our ба охир мерасанд, дар забони анлисни Америка одатан ба шакли -or навишта мешаванд: colour; атег. color. • Вожахое, ки бо харфхои -ogue ба охир мерасанд дар забони анлисии Америка одатан ба шакли -og навишта мешаванд: dialogue; атег. dialog. • Дар забони англисии Британия бисёр феълхоре бо шакли -ize ё -ise навиштан мумкин аст Дар забони англисии Америка факат шакли имконпазир -ize аст: realize, realise; атег. realize. Сарфу нахв Present Perfect/ Past Indefinite Дар забони англисип Америка Past Indefinite метавонад бо зарфхон already, just ва yet истифода шавад. Дар забони англисии Британия дар ин холат Present Perfect истифода мешавад: > I have already given her the present, (ft) > I already gave her the present. (Amer.) > I have just seen her. (Br] > I just saw her. (Amer.) > Have you heard the news yet? (Br) > Did you hear the news yet? (Amer.)
958 I Fave/ have got Дар забони англисии Британия барои ифода кардани маънои доштан метавонем феъли to have ё have got-po истифода барем. Дар забони англисии Америка метавонад факат to have дар чумлахои саволи ва инкорй истифода шавад: > They have/ have got two computers. (Br and Amer) > Have you got a computer? Yes, I have. (Br) > Do you have a computer? Yes, 1 do. (fir. and Amer.) Got/gotten Дар забони англисии Америка замони тузаштаи феълои get шакли gotten мебошад: > Your English has got better. (Br) > You English has gotten better (Amer.) Prepositions and adverhs Баъзе пайвандакхо ва зарфхо дар забони англисии Британия ва Америка бо роххои гуногун истифода мешавацд. Масалан: stay at home (Br); stay home (Amer.) Form of adverb Дар забони гайрирасмии англисии Америка пасванди зарфсорзи 1у одатан истифода намешавад. Масалан: > Не looked at me really strangely. (Br) > He looked at me really str ange. (Amer) Shall Феъли shall ба дои will дар шак: ги замони оянда барои шахси якуми шакли танхо истифода намешавад. > 1 shall/ will be here tomorrow. (BA > 1 will be here tomorrow. (Amer) irregular verbs Дар забони англисии Британия шакли замони гузаштаи феълхои нодуруст ва сифати феъчии замони гузашта метавонанд бо илова кардани пасвандхои -ed ё -t сохта шаванд. Масалан: burned ё burnt. Дар забони англисии Америка илова кардани Факати пасванди -ed имконпазир аст: > They burned/ burnt the documents (Br.) > They burnt the documents (Amer.) Вакте ки сифати феълии замони гузашта ба вазифаи сифат истифода мешавад, дар забони англисии Британия пасванди -t ва дар забони англисии Америка бошад пасванди -ed истифода мешавад. Феъли burnt истисно мебошад: > a spoilt child (Br.) > a spoiled child (Amer.) > a burnt toast (Br. and Amer.) Go/ come and ... Дар ин иборахр одатан пайвандак партофта мешавад: > Go and take a look outside (Br) > Go take a look outside (Amer.) On the telephone > Hello, is that David? (Br.) > Hello, is this David? (Amer.)
959 Замимаи5 Punctation and spelling in Tajik and English languages Аломатхои китобат ва баьзе коидахои имло дар забонхои англисй ва точикй Солхои охир цар масъалахои имлого истифодаи аломатхои китобат дар забони тодикй барои донишчуён ва муаллимон мушкитихои зиёде пеш омадаакд. Мушохидахо нитпон медиханд, ш муаллифону мухаррпрон дар чашрияхои мухталиф коидахои имлоро бо салохдиди худ истифода мебаранд. Иловатан, пайдоиши воситахои муосири табъу нашр ва компютерхо барои корбурди аломатхои китобат ва имло имконоти васеъ фарохам оварда истодаанд. Нихоят, бо равнаку ривоч ёфтани муносибатхо бо мамолики хоридй ва бо таъсири забонхои дигар, аз чумла кишвархои ашлисизабон, ба забони точикй аломатхои китобати нав ворид шудаанд, ки дойр ба истифодаи онхо дар коидахои имлои мавдуда чизе гуфта нашудааст. Барномаи давлатии такмили таълим ва омузиши забонхои русй ва англисй дар Цумхурии Тшщкистон барои солхои 2004 2014 тактами дурусги корбурди аломатхои китобат, оини навиштани харфи калон ва,дигар коидахои имлоро низ дар назар дорад. Мугаассифона, устодону донишдуён ва хонандагон барои дарёфти маводи таълимии зарурй дойр ба ин масъатахо мушкилихй мекашанд. Хдмич эхтиёдотро ба назар гирифта кисмати «Аломатхои китобат ва баъзе коидахои имло дар забонхои ашлисй ва тодикй» тахия шудааст. Мадм^и коидахои истифодаи аломатхои китобатро дар матни хазтй иунктуатсия меноманд. Аломатхи китобат дар баробарй харфхо ва коидахои имлэ кисми таркиби низоми хати хар як забои мебошанд. Аломатхои китобат дар забонхои гуногун вобаста ба сохташоя бо максадхои муайян истифода мешаванд. Шахсоне, ки забони хоричиро меомузанд, бояд коидахои асосии истифодаи аломатхои китобатро дар забони омухташаванда донанд ва онхоро ба тарики мукоиса бо истифодаи аломатхои китобат дар забони модарии худ омузанд. Бинобар ин ба он коидахои истифодаи аломатхои китобат бояд бештар эътибор дода шавад, ки дар забони модарии донишчГён вучуд надоранд ва ё аз он фарк доранд. Дар акси хол, вазифаи асосии аломатхои китобат, ки ба сифати воситаи робита байни нависанда ва хонанда хизмат кардан аст, хатачдор гардида, метавонанд сабаби нодуруст ба кисмхо таксим гардидани чумла ва гагат фахмидани матни забони дигар гэрданд. Хангоми мукоисаи аломатхои гуногуни китобати забонхои точикй ва англисй маълум гардид, ки дар истифодаи нукта, аломати саволу хитоб, ду нукта. каве ва вергул ин ду забои умумияти бисёр доранд. Дар истифодаи аломатхои вергул. ду нукта, тире ва дефис баъзе фаркхо низ мушохида мешаванд. Истифодаи аломатхои китобати чор нукта, аломати слеш, кавей мураббаъ. агшостроф ва хуруфи шикаста ба хукми анъана надаромада бошад хдм, баъзе муаллифон онхоро ба кор мебаранд. Махз дар истифодаи вергул, кавей мураббаъ ва хати шикаста дар низоми аломатхои китобати забонхои точикй ва англисй тафовут ба назар мерасад. Вакте ки мухаррирон ва ношироч дар бораи услуб сухан меронанд, онхо одатан интихоби калимахою иборахо ё дарозии чумлахои муаллифро дар назар надоранд, балки дастхат дар шакли чопй чй гуна ба чашм мерасад, яъне оини навиштани харфи калон, истифодаи аломатхои китобат, фосила байни хатхо ва тарзи хуруфчиниро дар назар доранд. Бо вучуди ин дар доираи хатто ин мафхуми махдуд, услубро наметавон бо коидахои муайян махдуд кард, зеро вобаста ба мавзуъ ё навъи нашрия бо мурури замон услуб иваз шуда метавонад. Услуби рузномаиигорй аз услуби китобнигорй фарк дорад. Услуби Конститутсияи ИМА. ки дар он тамоми иемхо бо харфи катон навишта шуда буданд, аз услуби солхои 2000-ум фарк дорад. Равандп имруза то ба дарачаи имкон камтар истифода бурдани харфи калон мебошад. Услубе, ки дар ин дастур пешниход мешавад, бар асосй он меьёрхое тахия шудааст, ки аксарияти мухаррирон имруз кабул доранд. Он на факат 5а донишчУёне, ки корхои курсию дипломй менависанд, нигаронда шудааст, балки хамчунпн барои хамаи энхое, ки ба забони возех ва фахмои англисй ва точикй павшпган мехоханд. Дар он намунахои дигари маъмул хам оварда шуда, мавриди истифодаашон низ шарх дода мешавад. Иловатан, фархангхо ёвари бебахо, хусусан дар халли масъалахои имло, ба хичохо таксим кардан ва ё истифода бурдани дефис ва гире мебошанд. Пас аз интихоби ягон услуб хангоми навиштани хуччат ё асаре он бояд то охир риоя шавад. Аломатхои асосии китобат: I. Нукта «.» II Се/чор нукта (... ё....) III. Аломати савол «?» IV. Аломати хитоб «!» V. Аломати слеш «/» VI. Вергул « у>
960 VII. Нуктавергул «;» VIII. Аломати баён ё ду нукта «:» IX. Аломати тире «-» ё «-» X. Аломати дефис ё нимтире «-» XI. Каве«()» XII. Кавси мураббаъ «[ ]» XIII. Нохунак « » XIV. Аппостриф < '» XV. Хуруфи шикаста Корбурди аломатхои китобат: 1. Нукта/ full stop or (US) period «,» Нукта дар мавридхои зерин гузошта мешавад: 1. Дар охири чумлахои хабарй: Each of the students had two brothers. Хдр яке аз донишчуён ду бародар дошт. The meeting was dalyed. Мачдис ба таъхир гузошта шуд. 2. Дар охири чумлахои саволии гайримустаким ё бавосита ва ё дар чумлаи мураккабй тобеъ, ки пурсишро чумлаи пайрав ифода карда бошад: Не asked what the time was. У пурсид, ки соат чанд аст. Не asked when the plane was leaving. У пурсид, ки тайёра кай харакат мекунад. 3. Дар охири чумлахои амрй: Write your address and phone number on the back of the sheet. Сурога ва раками телефонй худро дар пушти варак нависед. Read two chapters before Friday. Ду бобро то рузи чумъа хонед. 4. Дар охири чумлае, ки хохиш, орзу ва гайраро ифода мекунанд, хатго агар ба тарзи савол баён шуда бошанд: Will you please reply pormptly. Лутфан, хохиш мекунам ба зудй чавобро гардонед. 5, Пас аз аксари калимахои кутохшуда (ихтисора ёмухаффаф): Mr. • Mister: Dr. ~ Doctor: р.с. ~ pei cent; Mrs., Ms., a.m., p.m., etc., e.g. ва г. (чиной, хонум, духтур, просент. хонуми издивоцкароа, хонуми издивочнокарда, ва г. ва х,., масалан ва г.). Дар забони точики одатан ин кабитт калимахо кутох карда намешаванд. 6. Дар охири номи китоб, мачалла. макола, шеър ва рисола нукта гузошта намешавад: The roman the Path of Thunder is written by Peter Abrahams. Романй Аз pax,u раъди гуррон ба калами Питер Абрахамс дахл дорад. 7 Барои чудо кардани доллар аз сент хангоми навиштани ададхо нукта гузоппа мешавад: $25.00; $3.99. 8. Хднгоми навиштани ададхо барои чудо кардани дахй нукта гузошта мешавад: 55.3 дарача, $3.7 million. 9. Пас аз ракамхо ё харфхо дар руйхати чизе (масалан: руйхати адабиёти истифодашуда ва гайра). Таваччух кунед, ки бахши «Нукта дар мавридхои зерин 1узошта мешавад" аз нух банд иборат буда пас аз хар яке нукта гузопгга шудааст. П. Се/ чор нукта (... ё....)/ Ellipsis Се/ чор нукта дар мавридхои зерин истифода мешавад: Дар нутки айнаннаклшуда, агар вожа ё иборае хазф шуда бошад, се нукта гузошта мешавад. Агар матлаби хазфзшуда дар охири чумла бошад, чор нукта ба кор меравад: «Му friend.. .was a tall man who took, his own life....») 1усти ман... марди коматбаланде буд, ки ба худкушй даст зада буд ва....» Барои нишон додани он ки кисмати охири чумла ё якчанд чумлаи пурра партофта шудаанд, нуктаи чорум барои нишон додани охири чумла истифода мешавад: «Не left his home.... Years later he returned to find everything had changed....» «У хонаашро тарк карда буд.... Вакте ки чандин сол пас баргашт, дарк кард, ки хама чиз дигаргун шудааст».... Аломати се ё чор нукта нишони тагйири андеша ва ё чумлаи нотамом аст. Дар забони точикй то имруз истифодаи чор нукта ба назар намерасад. Мантикан истифода бурдани нуктаи чорум дуруст аст, зеро он ба охир расидани фикри томро ифода мекунад. Ш. Аломати савол/ Question mark «?» Аломати савол дар мавридхои зерин ба кор меравад: 1. Дар охири хама гуна чумлахои саволй, ибора ва ё калима, ки пурсишро ифода мекунанд: What is your name? Номи шумо чист? Who invited you to the party? Шуморо ба шабнишинй кй даъват кард? Whom shall we elect? Smith? Jones? Киро бояд интихоб кунем? Смит? Чрнс?
061 2. Барои нишон додани шакку шубха ва нобоварию тардид аломати савол дар дохили каве гузошта мешавад: Не was oom in 1564 (?) and died in 1616. У соли 1564 (?) таваыуд шуда дар соли 1616 даргузаштааст. John Marson (71575-1634) ~ Ч,он Марсон (71575-1634). The manuscript dates back to 560 (?) В С. Дастхат шояд ба соли 560 (?) пеш аз милод тааллук донна бошад. 3. Дар охири чумлахои саволие (чумлахои риторики), ки чавоби шуиавандаро талаб намекунанд: How am I going to leave him? Онхоро чй гуна гарк мекарда бошам? ГУ. Аломати хитоб/ Exclamation mark or (US) exclamation point«!» Аломати хитоб дар мавридхои зерин ба кор бурда мешавад: Дар охири чумла, ибора ё хатто калимаи танхо, ки хитоб ва ё хиссиёту хаячони сахт, ба мисли фармоиш, кахр, хайронй ва таваччухро ифода мекунанд Help! ~ Ёрй дихед! How terrifying! ~ Чй дахшат! Gow away! ~ Равед! Wow! ~ Вах! Ox! Never! ~ Хеч гох! Дар забони хапни англисии гайрирасмй аз як аломати хитобу савол зиёдтар ва ё аломати хитоб ва савол метавонанд якчоя истифода шававд: «Your wife has just given birth to triplets.» «Triplets!?», «Triplets!!». «Зани шумо сегоник таваллуд кард». «Сегоник!?», «Сегоник!!» V. Аломат и стеш/ Slash «/». А ломати слеш дар мавридхои терин ба кор меравад: 1. Барои чудо кардани ибора ва ё калимахои алтернативй: a sausage and/or cheese ~ хасиб ва/ё ианир; single/married/widowed/divorccd ~ мучаррад' издивечкарда/ бева/ чудошуда. 2. Барои нишон додани охири мисраъхои шеър, агар дар як хат наьишта шуда бошанд: Wordsworth's famous lines, 'I wandered lonely as a cloud J That floats on high o'er valies and hills.. Бихандад лола бар сахро ба сони чехраи Лайло./ Бигиряд абр бар гардун ба сони дидан Мачнун \ Катрон). 3. Барои чудо кардани имлои калима аз талаффузи с н дар баъзе фархангхо: Hollywood /'holiv.ud: amer. 'ha:h-/ Холливуд. VI. Аломати вергул/ Comma «,» Вергул ё аломати ист, таваккуфи кутохмуддатро нишон медихад. Аломати вергул дар мавридхои зерин ба кор меравад: 1. Барои чудо кардани чумлахои содаи чумлаи мураккаби пайваст. ки бс пайвандакхои пайвасткунандаи and ~ ва, but ~ аммо, yet ~ уануз, for - барои, or ~ ё, not ~ не, so ~ уамин тавр ва г. пайваст шудаанд: Almost everyone knows how to earn money, but not one in the million knows how to spend it. Кдриб хар кас рохи ба даст овардани ггулро медонад, аммо аз миллион нафар яг кас хам намедонад, ки онро чй гуна сарф кунад. They went to his house to arrest him, but he had ahead у left the town. Онхо ба хонаи у барои хабе карданаш рафтанд.. вале у каблан аз шахр баромада буд. 2. Дар чумлахои кутох ва равшан ба кор бурдани вергул барои чудо кардани ибороти мукаддамотй ихтиёрй аст. Вале дар чумлахои к$тох хам агар эхтимол вучуд дошта бошад, бсяд вергулро истифода кард: If the police shoot, the women and the children will be wounded. Агар полис nip парронад, занон ва кудакон мачрух хоханд шуд. Барои чудо кардан вожах.ои интпколй (монанди: anyway ~ ба хар r,on, however ~ бо вучуди ин, харчанд, агарчй ва г.) ва вожахои мукаддамотй (монанди. yes ~ бале ва по ~ не): I wrote her several times; she, however, never answered. Чандин нома ба он хонум навиштам, бо ьучуди ин, чавобе надод. 3. Барои чудо кардани пурсиши илова ва таъкид вергул ба кор меравад: You are a friend of Mary, arrit you? Шумо дусти Мери хастед, ин тавр нест? 4. Барои чудо кардани бахшхои мутакобил! i чумла: David, not Charles, was first in his class. Давид, на Ч,орч, дар синфи худ донишчуйи бехтарин буд. 5. Барои чудо кардани калпмаю аъзохои чида: There are many 'heaters, musems, parks, gardens and palaces in Dushanbe. Дар Цушанбе театрхо, осорхонахо, богхои истирохат ва кдерхо бисёранд. Zebo bought apples, oranges, milk, and butter. Зебо себ, апепсии, шир ва равган харид. Эзоу: Ьа кор бурдани вергул пеш аз пайвандаки пайвасткунаида (ва - and) дар чумлахои боло характери ихтиёри дорад. Тафовути аломатгу зории забони англисй ва точикй он аст, ки дар забони точикй пеш аз пайвандаки «ва» вергул гузошта намешават: The ship was loaded with wheat, barely, and maze. Ба киштй галла, чав ва чуворимакка бор карданд. Вергули охирипэо пеш аз пайвандаки «ед» партофтан мумкин аса, агар маьно халалдор нашавад. Дар чумлаи боло ин коида зарур бошад хам, он Кадар мухим нсст. Дар бисёр мавридхо гузопгтап ва ё хазф кардани вергул ба маъно гаъсир мерасонад. The equipment included airplanes, helicopters, artilcry, amphibious vehicles, and tanks. Тачхизот аз гайёрахо, верголёгхо, туихо, накдиёги обгузар ва ганкхо иборат буданд. Агар пеш ат пайвандаки and ~ ва дар
________________________________________________962____________________________________________ забони аю.тисй вергу.тро хдфз намоем, фахмада мешавад, ки танкхо хам мисли васоити накдиет обгузар будаанд. Дар чаласа намояндагони синфхои коргар, дехкон, ва зиёиён хузур доштанд. Дар ин чумла вергу ли пеш аз ва зарур аст. Агар вергул нагузорем фахмида мешавад, ки зиёиён хам синф мебошанд. 6. Барои чудо кардани муайянкунандахои чида: Му father is a generous, forgiving, and cheerful man. Падарам як мар ди саховатманд, бахшоянда ва дидадаро аст. 7. Барон чудо кардани чумлахои пайравй муайянкунанда ьа иборахое, ки ахбори иловагй дар ихтиёри хонакда мегу зоранд, вале дар асл маънии чумларо тагйир намедиханд: Му rifle, which is now hanging on the wall, has net been used for years. Мишикам, ки уозир оар девор овезон аст, чандин сол боз истифода нашудааст. The old hotel, which had housed visiting celebrities for almost a century, remained outwardly unchanged. Мехмонхонае. ки дар муддати аср х, о мсумонони мишуурро кабул мекард, зохиран бетагйир монда буд. 8 Барои чудо кардани суха ни кависанда аз нутки айнаннаклшуда: «Read this book»? Abraham said, «1 think you'll like it.» «Ин китсбро хон, - гуфт Абрахам - Ба фикрам, ба ту писанд меояд». 9. Барои чудо кардани чумлаи пайравй тобеъ аз сарчумла: Since he was tired and had a headache, he did not go to class yesterday Азбаски сараш дард мекард ва монда шуда буд, дина у ба мактаб нарафт. 10. Барои возех навиштани ададхои аз як хазор боло: The area of the Earth is approximately 196,950,000 square miles. Масохати замин тахминан 196 950 000 мил мураббаъ мебошад. Одатан дар шуморахсл. аз 10 (ХМ) камтар гузошгани вергул барои чудо кардани хазорй ихтиёрй аст: 7.5U0 ё 7500; 11,900; 350,400; 3,965/38. Дар забони точикй ин амал мушохида намешавад. Агар истифода мешуд, хуб мешу д, зеро барои бега iar хондани ададхо кумак мерасонад. 11. Барои возехнависии иемхо, уввонхо ва чумлахое, ки бо далеле гартиби онхо баръакс навишта шудабошад: Peterson, William; Stwart Ramsey, Dr. Яъне дар мисолхои овардашудатар1иби маъмул чунин аст: William Peterson; Dr. Ramsey Stwart. Вале муаллиф онхоро бо максаде ба тарзи дигар овардааст. 12. Барои чудо кардани ном ва ё имзо аз кашмахои охири мактуб аз: Sincerely yours, ~ Бо Стиром,... Яъне пас аз ин: toopaxo ё ном навишта мешава 1 ё имзо гузошта мешавад. 13. Барои чудо кардани вохидхои туфайли ё ин ки чумлаи пайрав аз бокимондаи чумла: Although the equipement has not been fully developed, scientists are confident of landing astronauts on other planets. Харчанд тачхизот хануз ихтироъ нашудааст, олимон оиди фуромздани кайхоннавардон бар сайёрахои дигар боварии комил доранд. 14. Bapoi I чу до кардани мурочиати бевосита, калимахои нидой ё вохидхои туфайлии чумла мисли: oh, yes, по, however, nevertheless, still, anyway, well, why, frankly, really, morover. incidently, etc. Jim, where have you been? Дим, шумо дар кучо будед? Buy the way, did you hear whaf happened to Sue's car? Зимнан, бо автомобили Сю чй ходиса рух доданро медонед? 15. Барои чудо кардани муайянкунандаи мукдддимавй (сифат, зарф, сифати феълй. ибораи сифаи феъли), хатто агар онхо аз як катима ва ё ибора таркиб ёфта бошанд: Politically, our candidate proved to be very mature. Аз нурпаи назари сиёсй, номзади мо собит намуд. ки хеле пухта аст. 16. Барои чуде кардани вожахои истисной вергул пеш ва баъд аз онхо гузошта мешавад: March, the first month of spring, can still bring snow and ice. Дар мохй март, моги аввали багор, низ мумкин аст барф бораду яхбандй шавад. 17. Барси чудо кардани калима, ибора ва чумлаи пайравй истисной. ки метавонанд дар каве оварда шаванд ва хамчунин мухотаб дар мобайн ва охири чумла: You may, if you insist, demand a retraction. Шумо метавокед, агар истодагарй кунед, талаб кунед, ки аз гуфтахояш даст кашад. You realise, Nettie, that we may never return to Paris. Шумо дарк мекунед, Нетти, ки мо метавонем тамоман ба Париж барнагардем. 18. Барои чудо кардани таърихи руз аз сел: Both Johm Adams and Thomas Jefferson died on July 4,1826. Ч,он Адамс ва хам Томас Чефферсон 4 июли соли 1826 вафот карданд. Дар забони точикй ба чои вергул бандаки изофии «и» истифода мешавад. 19. Барои чудо кардани киемхои таркибии сурога ва номхои географй, ки агар онхо дар як хат навиггга шуда бошанд: 35 Fifth Avenue, New York, N.Y. 10002 ~ Хиёбони Панчум 35, Нию Йорк, НЙ 10002. 20. Барои чудо кардани унвон ва вазифа аз ном: Mr. Bill Clinton, the President of the US. Чдноби Билл Клинтон, Президенти ИМ. Mr. H.L.Hughes. Director of Public Realtions for Klain Products, Inc., will speak at the lunchon. Мистер Х.Л. Хуогес, Директори бахши робитахои чамъиятии ширкати Клейн Продакте, Инк., дар зиёфа г суханрони мекунад. 21. Барои чудо кардани салом ва тахният дар номахои шахей Dear Steve, ~ Стиви Азиз! Дар забони точикй дар ин холат ду аломат: агар мухоттаб бо оханги мукаррарй ифода ёфта бошад, аломати вергул, бо охднги хитоб ифода ёфта бошад, аломати хитоб гузошта мешавад. Дар номахои расмии англисй пас аз салом ва тахният ду нукта гузошта мешавад: Dea: President: Президенти мухтарам!
963 УП. Нуктавергул / Semiclolon «;» Нуктавергул дар мавридхои зерин ба кор меравад: 1. Байни ду чумлаи мустакил (idnependent clauses)'. We should try to preserve our ancient heritage; those who lose this heritage will become cultural amnesiacs. Mo бояд барои нигох доштани мероси кадимии худ кушиш кунем; онхое, ки аз ин мерос махрум мегарданд, аз лихози арзишхои фарханги косга мешаванд. Дар забони точикй ин аломат дар матни яклухте, ки байни порахои алохидаи он алокамандии к,авй вучуд дорад, гузошта мешавад. Эзау: дар чумлахои шабехи чумлахои боло ба чойи нуктавергул нукта ва ё вергул (пайвандак) истифода кардан мумкин аст. 2 Барои чудо кардани чумлахои мураккаб (idnependent clauses), ки тавассути пайвандакхои тобъекунанда , масалан: however 'xap'uiuoj.furthemore । илова бар ин), besides (гайр аз ин), thus (азин ру), consequently(бинобар ин) ва г.) бо хам пайваст шудаанд: Mari has taken all the required courses; consequently, she has the necessary qualifications for that job. Мери хамаи фанхои лозимиро гирифгаасг; бинобар ин у барои ин кор тахассуси зарурй дорад. 3. Дар чумлахои сертаркиб, ки хар як аз чузъи он дорой вергул мебошад, барои чудо кардани ду хиссаи гайривобаспаи чумла ба чойи вергул нуктавергул гузошта мешава д: Because he was so tired, he went straight to his newlypainted, elegent home; and he told his wife, a loving woman of thirty five, to keep the cluldren quiet so that he could sleep. Чун бисёр хаста буд, рост ба манзили зебо ва наврангшудаи худ рафт; ва ба хамсараш, зани мехрубонй сиюпанчсолааш гуфт, ки бачахоро ором намояд, то у бигавонад кадре хоб кунад. 4. Барои чудо кардани кисмхои таркибии чумлаи мураккаби бепайвандак: Tire war against poverty must continue; it must be our highest priority. Мубориза ба мукобили камбизоагй бояд давом дода шавад; он бояд вазифаи аввалиндарачаи мо бошад. 5. Барои чудо кардани кисмхои таркибии чумлаи мураккаб, ки бо чунин пайвандакхо мисли hence (аз инру), however (уарчанд), therefore (бинобар ин)в-а г, пайваст шудаанд: The funds are inadequate; therefore, the project will close down. Маблаг кофй пест; аз хамил сабаб лоиха баста мешаьад. 6. Барои чудо кардани кисматхои таркибии чумлаи мураккаби бепайвандак, ки нихоят тафсил ёфтаанд ва хиссахои он кисматхо дар таркиби худ бо вергулхои зиёде чудо карда шуда бошанд: The elected officers are Johnothan Crane, president; Sarah bluntly, vice president; Edward Stone, secretary; and Susan Morell, treasurer. Цонатан Крейн, президент; Сарах Хантли, ноиби президент; Едвард Стоун, котиб ва Сусан Морелл, хазинадор интихоб шуданд. Тафовути забони точикй дар он аст, ки пеш аз пайвандаки «ва» нуктавергул гузошта намешавад. 7. Барои чудо кардани мафхумхое, ки бо хам вобастагии наздик доранд, вале барои ба иштибох наандохтани хонанда онхоро якчо навиштан мумкин нест: Poverty unbearable; luxury unsufferable. Камбизоатй токатнопазир аст; хат памат - тахаммулнопазир. 8. Пеш аз калимаю иборахои кутохкардашуда, ба мисли e.g. (масалан), i.e. (яъне), namely (хусусан), for example (бароимисол), ки шарх с чумлаи хулосакунандаро муаррафи мекунанд: On the advice of his adviser, he chose to invest m major industries; i.e., steel, automobile, and oil. Бо маслихаги мупювираш у карор дод, ки дар сохахои асосии саноат маблаггузорй кунад; яъне дар соуауои пулодгудозй, автомобилсозП ва коркарди нафт. УШ. Аломати баён ё дунукга/ Colon «:» Ду нукта дар мавридхои зерин 1узошта мешавад: 1. Дар муколама, сухбат ва савол барои чудо кардани худуди сухани муаллиф аз нугки аинаннакдшуда: Bush replied: “You are right. There can not be unilateral peace just as there can not be unilateral war.” Буш чавоб дод: “4>икри шумо дуруст аст. Сулхи яктарафа, мисли чангй яктарафа вучуд дошта наметавонад”. Му father said so: ' Падарам чунин гуфт: “...” Як тафовути нуктагузорй дар забони точикй ин аст, ки нукта берун аз нохунак гузошта мешавад (ниг. нохунак). Нугки айнаннакдшуда метавонад аз сархат (абзае) бе нохунак навишта шавад:
964 As Kenneths Morgans ч-rices: The truth was, perhaps, that Britain in the years from 1914 to 1983 had not changed all that fundamentally. Кеннет Морганз мечавесад: Хакикат шояд он бошад, ки Британияи Кабир аз соли 1914 то 1983 чплплн хеч дигаргун нашуда буд. 2. Пас аз иборахо ё диссаи асосии чумла, ба шарте ки иборахою хиссаи баъдй аввалиро тавзех ва ё тафсил диханд: Learning is like eating: too much at time causes surfeite; too little, debility; and the right amount, health and vigor. Омузиш yau монанди х\рдан аст' зиёдхурй сабабй дилбазани мешавад; кам хурдан боиси заифй ва ба андоза хутздан гарави саломатй ва нерумандй мегардад. 3. Пас аз салом за вожахои дурудомези расмй дар огози номахои расмй ё нутк;: Dear Mr. Green: Мухтарам чаноби Грин! Dear Madam: Мухтарам хонум! Gentlemen: Данобон! То Whom It May Concern; Ба шахсе. ки ин нома дахл дорад! Dear Dr. Starr: Мухтарам доктор Старр: Dear Sir: Огои азиз: Бовд зикр кард, ки дар забони точикй дар ин мавридхо одатан вобаста ба оханги мурочиат ва максад аломати хитоб ё вергул гузошта мешавад. Дар номахои гайрирасмй пас аз дуруд вергул истифода мебаранд- Dear Fred, ~ Фреди азиз, Dea: friends, ~ Дустони азиз, ва г. 4. Пас аз калимаи хулосакунанда, ки пас аз он аъзохои чидаи чумла месянд: The three committees are as follows: economics, finance and legislation. Се кумита аз инхо иборат мебошанд: икгисодиёт, молия ва. хукук. 5. Барои муаррафй кардани изхороти расмии тафсилй: This I believe: All people are created equal and must enjoy equally the rights, that are inalienably theirs. Man боварй dopa:,:: Хдмаи одамон баробар офарида шудаанд ва бояд барэбар аз хукукхои чудонашавандаашон бахраманд бошанд. 6. Пас аз вожахои мука^ди :.:авй дар нома: То: Mary Falcon Ба: Мери Фалкон From: Andrew Smith Аз' Андру Смит Subject: Bocksales Мавзуъ: Фурушй китобхо 7. Пас аз номи гу ян да дар намоишномахо: Hamlet: Speak; 1 am bound to hear. Гамлет. Гап занед, май бояд донам. 8. Барои чудо карда ни кисматхои иктибос: а) Дар байни ракам! бобхо ва мисраъхои Инчил: Рохи худоро ба Худованд бисупор ва ба У таваккал намо ва У ба чо хохад овард. Забур. 36:5 (яъне Забур, боби 36, мисраи 5; Genesis 3:2 (яъне, Генезис, боби 3, миераи 2); б) Дар байни раками сурахс ва ояхои Куръон: Бихон ба номи Парвардигорат, ки биёфарвд, одамиро аз лахтаи хуне биёфарги,- Бихон! Ва Парвардигори ту арчмандтарин аст. Куръон. 96:1-3 (яъне Куръон, сураи 96, сяуои 1 3; б) Дар байни ракам ва сахифаи нашрияхои даврагй: National Geographic 15:57-59. (яъне махаллаи National Geographic №15, cay. 57-59). 9. Барои чудо кардани сеат аз дакика ва сония хашоми нишон додаю: вакт: 1:30 р.т. (13:30); 3:00 а.т.(3:00); 11:25:15 (11 соат, 25 Оикиуа, 15 сония). IX. Аломати тире/ Dash « — » ё « - -» Тире дар мавридхои зер:ш гузошта мешавад: 1. Барои нишон додани тагйири ногахонй дар чараёни баёнй фикр ва чумча: Your old friend is - how shall I say it - less nonest that expected. ДФсги церина! i шумо - намедонам чй тарз гуям - он тавре, ки чашмдор будем, дурусткор нест. We won the game - but I'm getting ahead of the story. Mo бозиро бурдем - аммо ман аз хикоя пеш рафта истодаам. 2. Барои чудо кардани маголкби тавзехи иловаги ё истисной дар забони англисии гайрирасмй: Му three sisters - Pari a registered nurse; He ma, a clinical pscychologist; and Mina, a nutritionist - have agreed to take care of the patient. Се хохари май - Пари, хамшираи шавкати касбй; Хома, духтури равоншинсс ва Мина, духтури гизс - розй шудакд, ки бемерро нигохубин кунавд.
965 3. Барои нишон до дани ист ё нобовари дар нуле: «Well-er-ah-it's hard to explain,» he faltered. «Медонед чй-ех-ах-фахмондан мушкил аст», дармонда-дармонда гуфт вай. 4. Барои нишон додани ногахон катъ шудани чумла пеш аз ба охир расидани он: «Eric, don't climb up that-». It was too late. «Ерик, набаро ба он - » аллакай дер шуда буд. 5. Барои таъкиди катъии маводе, ки бояд дар дохили каве бошад ё барои таъкидан чудо кардани кисмати чумлаи дохили каве аз хиссаи бокимондаи чумла: The excursions for school groups - to museums, zoos, and theaters - are less expensive. Сайру тамошо барои мактабиён - ба осорхонахо, богхои хайвонот ва театрхо - арзонтар аст. 6. Барои чудо кардани вожа ва ё ибораи тавсифй, ки гузоштани вергул барои ифоданоктар кардани онхо таъсири камтар дорад, ё истифода бурдани вергул дар баробарй вергулхои мавчуда мставонад сабаби иштибох гардад: The premier's promise of changes land reform, higher wages, and reorganization of mdustry - was not easily fulfilled Ваъдахои сарвазир дар бобати дигатунсозихо ислохоти замин, маоши баландтар ва дигар кардани сохтори саноат - ба осонй амалй намегашт. X. Алимати дефис ё ним гире/ Hyphen « - » Гузоштани аломати дефис, ки онро дар забони точикй нимтирс низ мегуянд, барои чудо кардани иемхо ва муайянкунандахои таркибй одатан характери ихтиёрй, номуназзам ва ивазшаванда дорад. Амалан роххои гуногун ба назар мерасапд. Х,апгоми шубха доштан, бехтараш, ба фарханг мурочиат кардан лозим аст. Аломати дефис дар забонхои англисй ва точикй дар мавридхои зерин гузошта мешавад: 1. Барои ба харфхо чудо кардани вожа ё ном: r-e-a-s-o-n; p-h-r-a-s-e; J-e-n-n-i-f-e г; б-а р о-д а-p, И-с-к- а-н-д-а р. 2. Барои бахдчохо таксим кардани калима: hal-lu-ci-na tion, То-чи-кис-тон, ка ли-ма-со-зй. 3. Барии чудо кардани шуморахои таркибй аз бисту як то наваду нух: twenty-one ~ бисту як, twenty- nine ~ наваду Hjx, thirty-six ~ сию шаш, fifty-second ~ панчову шашум. Дар забони точикй шуморахои таркибй чудо ва бо садоноки пайвасткунандаи «у» навишта мешаванд 4 Барои ифода кардани дахсолахо бо хуруфот: the ninetcen-twenties солхои бистуми асри бист, the eighteen-sixties солхои шастуми асри нуздах. Дар забони точикй баидаки изофии «и» истифода мегардад. 5. Барои чудо кардани фосила байни солхо ва сахифахо: the Civil War 1861-1865 ~ Данги Шахрвандии солхои 1851-1865; pages 98-130 ~ сахифахои 98-130. 6. Барои чудо кардани сурат аз махрачи касри одй, хусусан дар касре, ки хамчун сифат истифода мешавад: one-half cup of a milk ними як пиёлаи шир; a two-thirds majority аз се ду хиссаи аксарият, one-fifth of the class аз панч як кисми синф. 7. Барои нишон додани каср дефис истифода намешавад, агар сурат ё махрач аллакай дефис дошта бошад: one thiry-second ~ аз сию ду як хисса; forty-five hundredth ~ аз сад чилу панч; twenty-one thirty sixth ~ аз сию шаш бисту ду. 8. Барои васл кардани ду ва ё се вожа, ки ба сурати як сифат омадаанд ва кабл аз исм ба кор мераванд: David celebrated his twenty-fouth birthday. Давид бисту чорумин соли таваллудагаро Чашн гирифт. Тавзеу;-. Агар ин вожахои сифати баъд аз исм биёянд. маъмулан дефис истифода намешава д: John is well dressed. Дон либоси хуб дорад. 9. Барои сохтани иемхои таркибй: а) иемхое, ки аз ду ё зиёда калимахо иборат буда, омезитци ду ё зиёда чиз, аломат ва ё вазифаро мсфахмонанд: secretaiy-treasuier ~ котиб-хазинадор; city-state ~ шахр-давлат; tcachcr-counselor ~ муаллим-мушовир; AFL-СЮ ~ ФМА-КИКС (Федератсияи мехнатй Америка-Копгресси иттифокхои касабаи саноат); б) иемхое, ки аз ду ё зиёда калимахо иборат буда, таркиби онхо аз хиссахои нутки 1уногун иборат аст: cease-fire oiain6ac; court-martial ~ суди харбй; hand-me-down ~ куртаи духташуда; cure-all ~ хамадаво; в) иемхои таркибй, ки модцахои химиявй, рутбахои харбй ё вазифахои давлатпро ифода мекунанд, бе дефис навишта мешававд: hydrogen sulfide ~ сулфати гидроген; vice admiral ~ висе адмирал; justice of peace ~ судяи отита; brigader general ~ генерали бригада; attorney general ~ прокурори генералй; private first class ~ моликията хусусии дарачаи авва л. 10. Барои пайваст кардани унсурхои тавсифотии таркибй, ки пеш аз исми мавсуф истифода бурда мешаванд. Дар аксарията холатхо агар пас аз исми мавсуф омада бошад, худи хамин тавсифот бо дефис навишта намешавад:
966 They engaged in hand-m-hand combat. Онхо ба задухурди тан ба тан даромаданд. They fought hand to hand. Онхо тан ба тан мечангиданд a well-known expert ~ мутахассиси машхур; An expert who is well known. My гахассисе, ки машхур аст. an 8,ООО-foot peak ~ куллаи 8,000 - фута; The peak was 8,000 feet high. Кулла 8000 фут баланд буд. 11. Барои дар охири сатр ба хдссахо чудо кардани вожахое, ки аз ду зиёда хичо иборатанд Вожахои якхичой (мисли: worked, plough, bench) ва г. аз сатр ба сатр гузаронда намешаванд. Хдмчунин вожахои беш аз як хичоро факат аз руйи хичо аз сатр ба сатр гузарондан лозим аст. Тарзи чудо кардани хичохо дар баъзе фархангхои габони англисй таваесути нукта дар мобайнй сатр мушаххас карда мешавад- mer i-toc-ra-cy; lawmak er. Дар забони точикй ин амал ба назар намерасад. 12. Муайяпкунандаи таркибй бо дефис навишта намешавад, агар дар забони англисй пзе аз он зарф бо пасвацли 1у хатто пеш аз муайяншаванда хам омада бошад: a carefully guarded secret ~ асрори эхтиёткорона химояшуда. 13. Дар чунин мавридхо зарф пасванди 1у нагирифта бошад, дефис истифода бурда мешавад: a well- guarded secret - асрори хуб химояшуда; a fast-growing business ~ бизнеси тезафзоявда. 14. Агар пешванд боиси такрори овозхои якхела (хусусан садонок) шуда бошад барои салосат ва равонй дар забони англисй аломати дефис гузошта мешавад: anti-inflationary ~ зиддиинфлясионй; co-ordinate ~ хамбастасозй; re-election ~ аз нав интихобкунй; re-entry ~ аз нав воридшавй. 15. Барои пайваст кардани пешвандхои зерин бо иемхои хос: anti anti-American зиддиамерикой; mid mid-Atlantic нимаглантики, mid-August нимаи август; neo neo-Nazi неонатсисгй, neo-Dai vinizm неодарвинизм; non non-European гайриевропой, non-Asian гайриосиёгй; pan pan-American, панамериьой, pan-Slavic панславонй; pro pro-French тарафдорй франсавй, pro-American тарафдорй америкой; un un-American гайриамерикой, un-British гайрибританияги. 16. Барои пайваст кардани пешвандхо ва пасвандхо бо реша ва асосй калима: a//-all-powerfull ~ пуриктидор, all-cmbracing ~ хамафарогир, alls-round ~ хаматарафа; со- co-chairman ~ хамраис, co-worker ~ хамкор, ex-ex-sergent ~ сержанти собик, ex-mayor ~ собик мэр, ex-wife ~ собик зан, ex-preroier • собик сарвазир; se//-self-preservation ~ худмухофизат, sclf-deafeating ~ худхаробкунй, self-explanatory ~ худшархдихацла. self-eucated ~ худомуз; -elect president-elect ~ президенти игттихобшуда, governor-elect ~ хокими интихобшуда. 17. Барои сохтани иемхо ва сифатхои таркибй: cross- to cross-examine ~ исгинтоки чандтарафа кардан, cross-purposes ~ максади чандтарафа дошта, cross-fertilizer ~ поруи хамачочиба фоиданок; tbw6/e-double-faced ~ дуруя, double-edged ~ дудама, double-breasted ~ дутарафа; great-great-grandfather ~ падари бобо, great-grandson ~ абера; teavy-heavy-handed ~ танбал, heavy-hearted ~ гамгин, heavy-weight ~ абарвазн; z7/-ill disposed ~ бадхох, Hi-organized ~ бадташкилшуда, ill-judged ~ бемулохиза, ill-advised ~ номаъкул; figfe-light-fingered ~ сабукдаст, дузд; light-footed ~ чолок, тезгард; light-hearted ~ хурсанд, бепарво; ring/e-single-breasted ~ яктарафа, single-handed ~ якдаста, single-minded ~ дилбаста; we//-well-behaved ~ ботартиб, well-balanced ~ ботамкин, well-prserved ~ хуб нигохдошташуда, well- wisher ~ хайрхох- Эъзох: на хамаи он вожахое, ки бо калимахои зикршуда огоз мешаванд, бо дефис навишта мешаванд, бинобар ин ба фарханг мурочиат кунед. Дар забони англисй шумораи зиёди вожахо бо дефис ва шумораи дигаре бидуни дефис навишта мешаванд. Барои итминон ба фархангхо мурочиат кардан лозим аст.
967 XL Каве/ Parenthesis «()» Каве дар мавридхои зерин ба кор меравад: 1. Барои ворид сохтани матлабхои тавзехй ё илова (ибора ва чумлахои мутариза) ва ё чудо кардани маълумоте, ки кисми таркибии чумлаи асосй нест, вале марбут ба он мебошад: Не opened the door with his left hand {they had cut off his right hand) and stepped in slowly. У дарро бо дасти чаи боз кард (дасти росташро бурида буданд) ва охиста ба дарунй хона кадам нихоц. Faulkner's novels (published by Random House) were selected as prizes. Романхои Фолкнер (чопй нашриёти Рандом Хаус) хамчун тухфа интихоб шуда буданд. 2. Барои чудо кардани аъзохои истисноии чумла, ки агар бо вергулхо чудо карда шаванд, боиси иштбох мегардад: The authors he published (none others than Schulte, MacGregor and Johnson) were amnog his best friends. Муаллифоне, ки у нашр мекард {худи Шултс, Мак Грегор ва Чонсон), бехтарин дустони вай буданд. 3. Барои чудо кардани аъзохои чида бо тартиби ракам дар чумла: The important subjects of study in medieval schools were: (1) arithmetic, (2) music, (3) geometry, and (4) astronomy. Фанхои мухимме, ки дар аерхои миёна дар мактабхо тддрис мешуданад аз: (1) хисоб, (2) мусикй, (3) геометрия ва (4) астрономия иборат буданд. Не was required to take courses in (a i maihimatics, (b) English, (c) history, and (d) geology. Аз у талаб карданд, ки (а) риёзиё'1, (б) забони англисй, (в) таърих ва (г) геологияро омузад. 4. Барои чудо кардани ракамдое, ки каблан бо харф навишта шудаанд: I hereby enclose a check for six- hundred dollars ($6o0. 00J as prepayment on the puchase of the car. Ба ин васи ла ман чекро ба маблаги шашеад доллар (600 доллар ) хамчун пешпардохт барои хари.тани автомобил ирсол мекунам. Enclosed is a check for ten dollars ($10.00) to cover the cost of the order. Чек ба маблаги дад доллар ($10.00} бароипардохти харочоти фармоиш замимагардидааст. ХП. Кавей мураббаъ/ Brackets «[ ]» Кавей мураббаъ барои чудо кардани ададхо, иборахо ва ё чумлахо дар матн, одатан дар нугки айнаннаклшуда истифода мегардад. Дар забони англисй кавей мураббаъ дар мавридхои зерин ба кор меравад: 1. Барои чудо кардани эзохот, тавзехот ва ё шархй мухаррир, ки дар матни айнаннаклшуда ворид шудааст, вале чузъй матни асл нест: According to the Globe critic, «This [Man and Superman] is one of the Show's greatest plays.» Мувофики акидаи мунаккиди мачаллаи Глобус: «Ин асар [Мард ва Абармард] яке аз бузургтарин намоишномахои Шоу мебошад». «Now that the astronauts have set new records for survival in space [84 days in Skylab 4 and 96 days in Soyuz 26], space travel for the general public may be realized in our lifetime.» «Акнун ки астронавтхо рекорда нав барои дар кайхон парвоз кардан гузоштанд [84 р£з дар Скайлеб 4 ва 96 руз дар Союз 26], сафари кайхонй барои мардуми умум дар давр,ли. хаёти насда мо имконпазир мегардад.» Дар мисолхои боло иттилооти [Мард ва Абармард] ва [84 руз дар Скайлеб 4 ва 96 руз дар Союз 26] кисми таркибии нутки айнаннаклшуда набуда аз тарафи мухаррир илова гардидааст. 2. Барои ислох кардани хато дар матни айнаннаклшуда: «It was on April 25, 1944 [1945 Ed.] that delegates representing forty-six countries met in San Francisco». «Махз 25-уми апрели соли 1944 [ 1945 - Мух) намояндагопи чилушаш кишвар дар Сан Франсиско чамъ шуданд». «Не wrote it [the novel Rustam and theShe-wolf] during the period of two years [actually one year] and submitted it to four [six] publishers.» «У ин китоб [J‘устам ва модагург]-ро дар муддати ду сол [воксьап як сол] навишт ва онро ба чор [шаш] нстпир фиристод». Дар ин мисолхо мухаррир хатохои дар нугки айнан овардашударо ислох мекунад ва онхо дар кавей мураббаъ омадаанд. 3. Барои нишон додани талаффузи вожа дар фархашхои забони англисй: brackets [braekits]. Дар забони точикй дар фархангхо талаффузи вожахо маъмулан оварда намешавад. 4. Барои нишон додани хагои имлой, аломатхои китобат ва ё истифодаи нодурусти унсурхои забон дар нугки айнаннаклшуда, то хонанда дарк кунад, ки матни асл айнан ва касдан оварда шудааст. Пас аз иттилоот ё иборае, ки зери шубха гузошта мешавад ва ё хато ба назар менамояд, калимаи лотинии sic - «яъне» дар дарунй кавей мураббаъ оварда мешавад: «George Washington lived during the seventeenth [sic] century.» Дар забони точикй дар ин маврид аломати савол дар дохили каве гузошта мешавад: «Дорч Вашингтон дар асри хабдахум (?) зиндагй мекард». «Ihe Missisipi [яс] is
968 the longest rives' in the U.S.,» he wrote. V навишта буд: «Миссисипи (?) дарозтарин дарёи ИМ мебошад. 5. Барои чудо кардани амалиётн актёрон дар матни намоишномахо: Gerogia [turning to Van\. Did you hear the bell? Van: Yes, I will answer it. [He dashed to the door} Георгия [ба тарафи Bah гаштау. Зангро шунидед? Ван: Хд, ман чавоб медихам [ба .тарафи дар уаракат мекунад]. 6. Барои чудо кардани матн, ки дар дохили матни дигаре, ки дар каве омадааст, яъне кавей мураббаъ дар дохили кавег: камонашакл: After writing several novels (mostly about war experiences (such stories were quite popular at that rime]), he began w riung plays Пас аз навиштани якчанд роман (аксаран дар бораи тачрибахои чангй [ин гуна хикояхо дар он давра хеле машхур буданд]), у ба навиштани намоишномахо огоз кард. Дар забони точикй дар мавридхои дар боло овардашуда маъмулан кавей камоншакл истифода мешавад. Кавей мураббаъ дар забони точикй дар баъзе фархашхо ба назар мерасад. Маса хан Лугати точикй-руей (Рахимй М.В. ва Успенская Л.В., 1954) дар ду маврид истифода бурдани кдвси мураобаъро шарх медиданд: а । Барои нишон додани асосй замони хозираи феъл: омухтан [омуз], бехтап [без]; б) Дар тарчумаи мисолхо ва иборахои фразеологй вожахое, ки дар матни аса несганд, лекин барои услуб ва возехии тарчума ируранл ва аз гарафи муашшфон илова гардидаанд: Хдр кй ахд аст, кори у сахд аст. поел. У того, кто [работает! в согласии [с другими], дело спорится. Фарханги габони точикй (1969) факах дар як маврид кавей мураббаъро зикр мекунад: «Агар мисоле ё ягон калимаи он ззохталаб бошад, ин эзохдар кавей мураббаыирифтамешавад» (сах. 24); [Муканнаъ] он гох гуфт: «Хама вичоятхо бар шумо мубох кардам ва хар ки ба ман нагаравад, хуну мол ва фарзандони у бар шумо халол аст». («Таърихи Наришли», сад. 253); [Лашкаркашони Барок] аз чонибайн лашкарро ёсомишй карданд ва сафхо баркашидадд. («Чомеъ-ут-таворих», сад. 417) Дар «Лугати руей-точики» (1985) ва «Фарханги точикй ба руей» (2006) кдвси мураббаъ мавриди истифода карор нагирифгааст. Тавре ки аз мисолдои боло аён аст, харчанд кавей мурабаъ дар забони точики истифода мешавад, дар дастуру китобхои дарсии мактабхои олию миена ва дар коидахои имло (1972,1999) умуман номбар нашудааст ва дар ин бора ягон тавзехот хам нест. ХШ. Нохунак/ Quotation Marks (“ ”) (‘ ’) Истифодаи нохунак дар забони англисй аз чанд чихат аз точикй фарк мекунад. Аввалан, дар забони ант лией ду нав ьи нохунак вучут дора д, ки онхоро шартаи нохунакп цуфт - double ва ток; ‘ ’ - single ном мебаранд. Нохунаки ток асосан дар забони англисии Британия Кабир истифода мешавад. Нохунаки чуфт дар забони англисии .Америка. Дар забони точикй нохунаки ток - ‘ ’ умуман мушохида карда намешавад. Баъдан. дар забони англисй нуктаи охири чумлаи хикэягй дар дохили нохунак гузошта мешавад Дар_забони точикй баъд аз нохунак, ки, ба фикри мо, хато аст: Не said, “Mary will come in the evening.” У гуфт: “Мери бегох хохад омад”. Хуб мешуд, ки дар забони точикй хам нукта дар даруни нохунак гузошта мешуд. Ин амал аз ду сабаб дуруст аст: а) чумлаи хабарй ба нукта ба охир мерасад; б) модом ки мо нохунакро барои чудо кардани нугки айнан наклшуда истифода мебарем, ин нутк (чумла) бо нукта тамом мешавад ва нукта кисми таркибй ва чудонашавандаи он мебошад ва бояд дар даруни нохунак (мисли аломатхои савол ва хитоб) бошад. Бояд ёдовар шуд, ки пас аз сухани муаллиф дар забони точикй ду нукта ва дар забони англисй вергул гузошта мешавад- Не said to me, “The negotiations have began.” У ба ман гуфт: “Музокирот cap шуд”. Аломати савол ё хитоб дар хар ду забои дар охир? чумлаи айнан наклшуда дар дохили нохунак гузогтга «шавад: Не asked me, “Where do you live?” V аз ман пурсид: “ Шумо дар кучо зиндагй мекунед?” Нохунак аз чш-аги чойгиршавии худ дар дастхат низ дар забонхои англисй ва точикй фарк мекунад. Дар забони англгей хар ду нохунак дар болои сатр гузошта мешаванд. Дар забони точикй нохунаки кушода дар поён ва нохунаки пушида дар болои сатр гузошта мешавад. Нохунак дар мавридхои зерин ба кор бурда мешавад: 1. Барои чудо кардани калимахо, иборахо, чумлахо, параграфхо ё китьахои назм, ки аз асл иктибос мешаванд: It was Shaw who wrote, “All great truths begin as blasphemies.” Махз Бернард Шоу гуфта буд: “Тамоми хакикдтхои бузург хамчун куфргуйихо cap мешаванд.” «Аге you», Julie said, «ту father's student?» Дули пурсид: «Оё шумо шогирди падарам хасгед?» Дар забони англисии
969 Британияи Кабир маъмулан дар ин холатхо нохунаки ток, гузошта мешавад: ‘ Help! I am drowning! ’ ‘Ерй дихед! Гарк мешавам!’ 2. Дар сурате ки чумлаи айнан наклшуда худ як чузъй чумлаи айнан накдшудаи дигаре бошад [нутки айиаи накршуда дар дохили нуткр айнан накрииудаи дигар), дар ин маврид чумлаи айнаннагргшудаи сони бо нохунаки ток ‘ ’ мушаххас карда мешавад. Дар забони точикй ин аломат то имруз мушохида карда намешавад. Му daughter Mehry said, “Last night 1 received a letter containing nothing but a check and words, ‘Congratulations to you!” Духтарам Мехрй гуфт: “Дина номае гирифтам, ки дар он чуз як чеки бонки ва калимахои ’Шуморо табрик мегуям!’ чизе набуд1'. Reading Jill’s letter, Pal said, “Listen to this! ‘1 have just received notice that I was accepted to the University.’ Isn’t she great?” Мактуби Дилро хонда, Пет гуфт: “Гуш кун! ‘Маро ба донишгох кабул карданд’. Магар у бузург нест?” 3. Номи маколахои рузномахо ва мачаллахо, iccexo, хикоядо, досгонхо ва бобхои китобхо дар нохунак гирифта мешаванд Пае anthology contains such widely assorted pieces as Bacon’s essay “Of Studies,“Poe’s “The Gold Bug.” and an article on travel from Mclcan’s. Гулчини чунин асархои машхур мисли “Омузиш”-и Бекон, “Канаи тиллой”- и По ва мачолае дар бораи саёхат аз мачаллаи Мклинрп дар бар дошт. The poem «Dover Beach» is Arnold's masterpiece. Шеъри «Сохили Дувр» шохасари Арнолд мебошад. 4. Нохунак барои чудо кардани чунин асархои адабй аз китобхо ва мачаллахо, ки дар он нашр мешаванд, истифода мешавад. Номи китобхо ва мачаллахо бошад, бо хуруфоти курсив дода мешаванд. 5. Барои чудо кардани номи асархои санъат, радио ва телевизион, ки метавонанд хамчунин бо курсив навишта шаванд: Most people recognize Da Vinci’s “Mona Lisa” and Rodin’s “The Thinker.” Аксарияти одамон асархои “Моно Лиза”-и Да Винчи ва “Мутафаккир”-и Родинро мешиносанд. 6. Хангоми корбурди вожа ба маънои мадозй ва хамчунин барои таъкид кардани калима ва ё иборае, ки худ мавзуи мухокима мебошад: Some philosophers believe that such words as «good», «beautiful», and «ugly» have not external existance. Бархе файласуфон муътакиданд, ки вожахое мисли «хуб», «бад» ва «зишт» вучуди беруна надоранд. The words “imply” and “infer” are not synonymous. Калимахои “imply” and “infer” синоним нестанд. 7. Барои чалби диккат ба калима ва иборахои гайриодй, истилохо, ё истифодаи гайриодй аз чихати мазмун: In glass blowing, the molten glass is called “metal.” Дар шишасозй шишаи обшударо “металл” меноманд. Ба хамин максад ууруфоти курсив низ истифода мешаванд. Истифодаи нохунак бо дигар аломатхои китобат Бо нукта Нукта хама вакт дар забони англисй пеш аз нохунаки пушида гузошта мешавад, дар забони точикй баъд аз нохунаки пушида: The capitan said, “The sliip will arive at the end of the week.” Капитан гуфт: “Киштй дар охири хафта меояд”. Бо вергул а) Вергули охирини нутки айнаннаклшуда хамеша пеш аз нохунак гузошта мешавад. Дар забони тодики баъд аз нохунаки пушида аломаги вергул ва тире гузошта мешавад: “The delays and breakdawns are incredable,” complained one of the costumers. “Таъхир ва шикастхо гайри кобили кабул мебошанд”, - шикоят кард яке аз мизочон. б) Байни нутки айнаннаклшуда ва чунин иборахо мисли “мувофики хисобот”, "у/ вай гуфт/ чавоб дод”, “у иавишт”. "онхо пурсиданд” ва г. дар габони англисй вергул гузошта мешавад: Benjamin Franklin wrote, "There never was a good war or a bad peace.” Вениамин Франклин навишта буд: “Х,еч гох чангй нагз ва сулхи бад набудааст”. Бо аломати савол ва хитоб Вакте ки аломати савол ё хитоб кисми таркибии нутки айнаннаклшуда мебошад, он пеш аз нохунаки пушида гузошта мешавад: “Hurry, please, before it is too late!” she cried. “Лутфан, тез бош, то ки дер нашавад!”, - фарёд кард вай.
970 Дар лама и дигар хопатхо аломати савол г хитоб пас аз нохунаки пушида гузошта мешавад' How absurd of him to say that “This is the best of all possible words”! Сухани у- “Ин бехтарини сухани муносиб аст”, - ж акидаи бемаънй аст! Бо ду нукта ё нуктавер> ул Нукга ва нуктавергул хамеша нас аз нохунаки пушида )узошта мешаванд; The boys had always called Tom “the champion”; he began to wonder if the reputation would endure. There were several reasons why Tom was acknewledgeG as “the champion”: physical strength, intellectual superiority, and qualities of leadership. Бачахо хаме1 на Томро «чемпион» меномиданд; у шубха мекард, ки оё ин шухрат дароз давом мекарда бошад. Барон «чемпион» шинохта шудани Том чанд сабаб вучуд дошт. кувваи чисмонй, бартарии акдомй ва малакгхои рохбарикунанда. Ботире Тире барои чудо кардани номи муадлиф пас аз ну тки айнаннаклшуда истифода бурда мешавад: “Pleasure's a sin, and somet’mes sin's a pleasure. ” - Bayron. “Айшу лаззат гунох аст, вале баъзан гунох айшу лаззат мебошад' ’ - Байрон. XIV Апостроф/Apostrophe (’) Апостроф, ки вазифаи онро дар забони точикй асосан бандаки изофии “и” адо менамояд, дар мавридхои зерин истифсла бурда мешавад: 1. Барон нишон додани харфхо, рака» ио ё ададхои партофташуда ё ихтисоршуда: а) ихтисор кардани калим ё ибора: Гт (I am), we re fwe are), he’ll the will). б) ихтисор кардани адад, одатан сол: the class of’48 (1948); в) партофтани харф хангоми нутки айнан овардашудаи лахчахо: “I ain’t goin’ back ‘cause I’m doin’ mighty fine now. 2. Барои нишон додани сохибияти иемхо: а) Барои сохтани шакли танхо ва чамъи сохибии аксарияти иемхо ва чонитпинхои номуайянй, ки бо харфи “s” ба охир намерасащ;, бо илова кардани апостроф ва харфи “s”: the woman’s organization ~ созмони занон, the bacheror’s degree ~ унвони бакалавр, the president’s office ~ идораипрезидент. Дар забони точикйин вазифарс бандаки изофии “и” ичро мекунад. б) Барои сохтани шакли танхой иемхои сохибии якхичоя, ки бо харфи “s” ва ё овози “в" ба охир мерасалд бо илова кардани апостроф ва харфи “s”: the horse’s name ~ номи acn, Bess’s house ~ хонаи Бесс, Lance's car ~ автомобили Ланс. в) .Агар илова кардани харфи “s” боиси овози нохинчор ва ё таъсири аёни гарцад, факат апостроф истифода мегардад. Ин коида одатан дар калимахои бисёрхдчо истифода мешава ц: Socrates' concepts ~ акидаи Сократ, Jesus’s teaching ~ таълимоти Исо Moses’ influanue ~ таъсири Мусо. Дар баъзе холатхо хар ду коида имконпазир мебошанд: Mr. Jones’s (or Jones’) employees кормандони Ч,онс. г) Барои сохтани шакли сохибии иемхои чамъ (хос ва чине), ки бо харфи s ба охир мерасанд, факат апошроф илова карда мешавад: farmers’ problems ~ мушкилоти фермерхо, students’ views ~ акидахои донишчуён, critics’ reviews ~ баррасии мунаккидон, Mi. Smith’s interview ~ муколамаи чаноби Смит, three months’ delay ~ таъхири семоха. д) Дар иемхои чамъе, ки бо харфи “s” ба охир намерасанд, ба онхо апосгроф ва харфи “s” илова карда мешавад; men’s clothing ~ пушоки мардона, women’s hat- кулохи занона, children's toys ~ бозичахои кудакона. е) Барои сохтани шакш сохибии исм ба аксарияти таркибхои мураккаб апостроф ва харфи “s” илова карда мешаванд: one another’s books ~ китобхои якдигар. brother-in-law's job ~ кори бародарарус, the attemy general's office ~ идораи прокурат ураи генералй. ё) Барои сохтани шакти сохибии ду ва ё зиёда иемхои хос апостроф ва харфи “s” факат ба номи охир илова карда мешаванд: Brown, Ross and King’s law firm ширкати xyкутей и Браун, Росс ва Кинг, Japan and Tajikistan’s agreement шартномаи Япония ва Точикистон. ж) Барои сохтани шак.ш чамъи харфхо, солхо ё ракдмхо апостроф ва харфи “s” илова карда мешаванд Dot the i’s and cross the t’s. 33 r.p.m’s, figure 8’s, the 1980’s. V.I.P.’s PX’s. XV. Хуруфи курсив/ хати шикаста/ Italics Хуруфи курсив (лот. cursiva litera - хуруфи дастнавпс, ки бо суръат ва бо хати шикаста навишта шудааст) ё ба ибораи дигар хати шикаста дар забони англисй одатан барои таъкиди вожаю ибора ва ё чудо кардани калима, ибора ва сартавха аз кисмати бокимондаи чумла ба кор бурда мешавад. Хуруфи
971 шикасгаро барои таъкид харчи камтар истифода бурдан бехтар аст. Чумлахоро тарзе сохтан лозим аст, ки ахамияти вожа ба хонанда бидуни хуруфи шикаста хам равшан бошад. Албатта, сохтани чунин чумла бе истифодаи хуруфи шикаста, ки матлабро сахех ифода мекунад, мушкилтар аст. Аммо барои хонанда он бехтар аст, ки таъкид будуни истифодаи хуруфи шикаста аён гардад. Бо вучуди ин истифодаи хати шикаста барои возеки ва таъкид хатмист. Дар дастхатхо ба чойи хати шикаста ба воситаи хат кашидан дар зери вожа ё ибора ифода кардани таъкид маъмул аст. Хдмаи фархангхои тафсири ва дузабонаи забони точикй аз хати шикаста ба таври хеле васеъ истифода мебаранд. Аммо на дар фархангхо ва на дар крвдахои имло дар бораи истифодаи хати шикаста чизе гуфта нашу тааст. Дар китобхои дарсии макотиби олй низ дар бораи хуруфи шикаста маълумоте вучуд надорад. Чунин ба назар мерасад, ки .дар китоби дарсии Забони адабии уоэираи тоцик (1970) ва Имлои забони точикй (1999), ки хамаи мисолхои онхо бо хати шикаста омадаанд, хати шикаста факат барои зебоии матн ва чудо кардани мисолхо аз магни асосй истифода шудааст. Ин аньана аз Грамматикам забони русй {Русская грамматика, 1982) гирифта шудааст, ки дар он чо низ хамаи мисолхо бо хати шикает а навит га шудаанд. Чанд мисол: “Хабари сарчумлахо аз хиссаи номи ... за феътхои ёридиханда ~аркиб ёфтаанд. Мисолхо: Як хислати Корй Нурулло ин буд, ки уар чизи навбаромадаро мауз барои навбаромао буданаш дуст меооилт (С. Айнй, Еддоштхо)...” (214) Дар хамин сахифа боз 10-12 мисо.ти дигар бо хати шикаста омадаасг. Чунон ки мебинем, хамаи мисолхо бо хати шикаста, вате номи муаллиф ва асари иктибосшу да бо хати одй омадаанд. Дар Фархангй забони точикй (1969' баръакс, мисолхо бо хати одй. аммо номи муатлиф ва асари иктибосшуда бо хати шикаста омадаанд: Густохвор руй ба малик кард ва гуфто: Эй гумрох, чаро гумрохй мекунй? “Мачмаъ-ул-ансоб° (сад. 299): Шохи ситамгар ба тамошо равад, Хирмани дарвеш ба ягмо равад. Носири Хусрав (сах- 327) ДарЛугати терминуои забоншиноей ('.983) дар бораи хатишикастафакат як чумла дода шудааст: «Курсив (лот. cursiva litrea - зуднавис). Хуруфи типографов, ки ба дастнавис шабоуат дошта, мауз барои аз мотни асосй чудо кардани баъзе порчауо истифода бурда мешавад» (сах. 111). Дар «Лугати руей-точикй» (1985) ва «Фархангй точикй ба русй» (2006) хамаи ихтисорахои шартй, шарху эзохи вожахо дар забони русй ва хам точикй бо хати шикаста оварда шудаанд, вате дар бахши «Дар хусусй исифода кардани лугат» ва «Сохторй Фархант» ягон шарх дода нашудааст: агностицизм м филос. агностицизм (таълимоти фазкафй, ки фаумидашаваноагии олами обеьктивй ва уонунуои онро рад мекунад). Тахдили мухтасари фархангхо ва адабиёти асосй аз он шаходат медихад, ки дар забони муосири точик дар бораи корбурди хати шикаста феътан коидаи ягонае, ки кабули хамагон бошад, вучуд надорад. Муаллифону нашрияхо хати шпкастаро аз руйи раводиди худ ба ин ё он македд истифода мебаранд. Дар забони англисй бо хуруфи курсив ё хати шикаста навиштан маънои дар зери катимаю ибора ва ё чумла хат кашиданро дорад. Пас биёед, бубинем, ки хати шикаста дар забони англисй чй гуна, дар кадом мавридхо ва ба кадом максад истифода мешавад. 1. Барои таъкид кардани вожа, ибора, чумла ё параграф? мушаххас: Wemust go to the cinema. Mo бояд ба кино равем Capitalize also any sections or a specific book, such as: Bibliography, Indpx, Table of Contents, etc. X,ap як бахши мушаххаси китоб, миелг:руйхати адабиёт, номгуй, муноарича ва г.-ро бо харфи калон нависед. 2. Барии таъкид кардани номи китобхо, рузномахо, мачаллахо ва нашрияхои даврй, филмхои тасвирй, асархои калони мусикй, поэмахо, намоишхои зелсвизион ва филмхо, кишзихо, гайёрахо ё дигар воситахои наклиёт, ки номи мушаххас лоранд: Encyclopaedia Britannica, The Catcher in the Rye, , New York Times, Harper’s Magazine, Rodin’s The Thrinker, the Philadelphia Inquirer, the Titanc, High Noon, thi • Spirit of St. Louis, Hamlet, 1 leethoven’s Ninth Symphony, Troilus and Criseyde by Chauser. З. Номи рисолахо. дастхатхо ва дигар асархои чопношуда бидуни истифода бурдани хуруфи курсив вале дар дохили нохунак навишта мешаванд: in the master’s thesis, “German Expressionist Drama and the Theater of the Absurd.” 4. Дар дастхатхо ва acapy маколахои мошинкашуда муа шифон хати шикастаро бо кашидани хат дар зери кисматхое, ки бояд бо хати шикаста навишта шаванд, мушаххас мекунанд ва баъдан ноширон онро бо хати шикаста меоваранд. Дар дастхат: Although population has become the subjecl of furious arguments among the experts, they all agree that homo sapiens will keep growing in numbers. Дар матни
972 чопшуда: Although population has become the subject of furious arguments among the expeits, they all agree that homo sapiens will keep growing in numbers Дар мисоли боло ибораи лотинии $омо сапиенс (.homo sapiens) дар дастхат бо кашидани хат таъкид карда шудааст ва дар матни чопй онро бо хати шикаста овардаанд. 5. Номи намоишномахо дар шакли алохида ва ё дар асархои мунтахаб бо хати шикаста навишта мешаванд: Desire Under the Elms, Man and Superman. 6. Номи филмхои тасвири бо хати шикаста навишта мешаванд: The Jazz Singer, Gone with the Wind, Citizen Cane. 7. Номи асархои рассомй, хайкал ва мучассамахо бо хати шикаста навишта мешаванд: Michelangelos’ David, Rodin’s The Thinker, Ayvazovskiy’s The Ninthe Wave. 8. Номи асархои мусикй аз кабили опера, балет ва г. бо хата шикаста навишта мегоававд: Carmen, Das Reingold, Night on Bald Mountain. 9. Номхои илмии хайвонот ва наботот бо хати шикаста навишта мешаванд: Acer rebrum, Populus deltoides. 10. Номи киштихои кайхонй ва хамсафархои сунъии замин бо хати шикаста навишта мешававд: the satellite Mariner III, the space ship Appolo 10, the space shuttle Challenger. 11. Барои нишон додани калима ва иборахое, ки дар забони англисй истифода мешаванд, вале аз забонхои хоричй иктибос шудаанд ва ба хонавда маълум набошанд, бо хати шикаста таъкид мешаванд: Women in this part of the country ware sari. Занон дар ин кисмати кишвар сари мепушанд. National food such as: shashlik, osh, sambusa and kabob are served in this restaurant. Дар ин тарабхона таомхои миллй мисли шашлик, ош, самбуса ва кабоб мепазавд. Russian’s eat black bread (khleb). Русхо нони сиёх (хлеб) мехуранд. Вале вожахои бешумори забонхои дигар, ки ба забони англисй ворцд шудаанд ва ба хамагон маълуманд, бо хати шикаста мушаххас карда намешаванд: amigo (испанй), karate (японй), shalom (яхудй), pizza (италиявй) ва гайра. 12. Барои иктибос овардани харф, ракам, вожа ва ё иборахо хати шикаста ба кор бурда мешавад. Дар ин холат нохунакро низ истифода бурдан мумкин аст: Her favourite adjective is fantastic. Калимаи дустдоштаи вай фантастики аст. The Present Participle in English ends in suffix ing. Сифати феълии замони хозира дар забони англисй ба пасавнди ing ба охир мерасад. 13. Барои нишон додани харакати актёрон дар сахнаи намоиш: Gerogia [turning to Vari): Did you hear the beU? Van: Yes, I will answer it. [He dashed to the door] Георгия [ба тарафи Ван гашта}' Зангро шунидед? Ван: Х,а, ман чавоб медихам. [ба тарафи дар харакат мекунад] 14. Истилоххои асосй ё мушаххас, ки ба онхо диккати хонандаро чалб кардан лозим аст ва маротибаи нахуст истифода мешаванд: Let us consider what it meant by level of significance. Биёед, бубинем, ки дар зери мафхуми дарачаи ахамият чй дар назар дошта шудааст. Замимаа 6 Capitalization in Tajik and English Languages Оини навиштани харфи калон дар забонхои англисй ва тодикй Дар забонхои гуногуни олам навишти харфи калон ковдахо ё оинхои хос дорад, ки аз хам фарк мекунавд. Масалан, дар забонхое, ки бо алифбои арабиасос менависанд, умуман харфи калон навишта намешавад. Дар забони олмонй бошад, хамаи иемхо бо харфи калон навишта мешаванд. Кридаи навиштани харфи калон дар чабони анишей хеле маьмул аст ва анъанахои хос дорад. Дар ин дастур мо вожаи оинро хамчун муродифи вожаи «коида» истифода мебарем, зеро дар забони англисй хеч кадом муассиса ё идора ягон навъи коида кабул накардааст. Хрлатхои истафодаи харфи калон бошанд, бо мурури замон суфта шуда ба як оине табдил ёфтаанд, ки аксарият кабул доранд. Маъмулан, ин оинхоро фархашхо тагрибу тасвир карда хонандагонро ба истафодаи ин ё он коида хидоят мекунанд. Фархашхои машхуртарини Донишгохи Оксфорд дар Британияи Кабир ва Фарханги Оксфорда Америка аз зумраи инхо мебошанд. Вале ин маънои онро хам надорад, ки оинхои дигари имло вучуд надоранд ва вучуд дошта наметавонанд. Дар фархангхои тафсири ва дузабонаи точикй пешниходе ба назар намерасад. Максад аз навиштани ин бахш, аз як тараф, кумак ба устоцони забони англисй бошад, аз тарафи дигар, чалб
973 кардани диккати муаллифон. забоншиносон ва олимск 5а мушкилоти имлои имруза, аз чумла оини навиштани харфи калон дар забони точикй мебошад. Аз хамин сабаб мо каблан силсилаи маколахосро тайёр кардаем, ки ба халли масъалахои имло бахшида шудаанд (ниг. руйхати адабиёт). Имло, ки кисми таркибии хат мебошад, барои мубодилаи афкор байни нависанда ва хонанда хизмат мекунад ва як равацди дутарафаи муоширатро мемонад. Яъне ба всситаи имло ва аломатхои китобат нависанда маьнохо ва тобишхои муайян ро ифода мекунад ва хонанда дар асоси онхо ин маънохо ва тобишхоро дарк мекунад. Баъзан аломатхои китобат чунон як тобишхои маъноиро ифода мекунанд, ки онхоро бо воситахои лексикй ва грамматики ифода кардан мумкин несг дар холатхои .дигар онхо воситахои ифода кардани ин ё он маънои иловагии грамматики ва лексикй мебошанд. Оини навиштани харфи калон яке аз воситахои чалб ва ё таъкид кардани ин ё он вожаи муайян мебошад. Забони точикй дорой коидахои муайяни навиштани харфи калон аст, вале мисли забони англисй дар он оини навиштани харфи калон он кадар маьмул нест Коидахои навиштани харфи калон дар забони точикй асосан бар асоси забони руей тахия шудаанд. Аксаран коидахои навиштани харфи калон дар забони англисй ва точикй бо хам мувофикат ва дар баъзе мавридхо аз хам фарк мекунанд. Мутаассифона, солхои охир дар забони точикй оиц ба истифодаи харфи калон номуназзамй ба назар мерасад. Дар коидахои Имлой забони тоуикй (19q9) оид ба оини навиштани харфи калон баъзе дигаргунихо ворид гардида бошад хам, ин масъала хануз хам халли пурраи худро наёфтааст. Дар навиштахо ин с он вожаро бештар аз руи такдвд ва ё худсарона бо харфи калон менависанд Бисёрии муаллифони ин навишгачот харфи калонро бе ягон зарурат ё баръакс ба чои харфи калон харфи хурд истифода мебаранд. Масалан, дар хафтаномаи Адабиёт ва санъат (6 апрели соли 2006, cap. 2) исми хоси таркибии «Театрй давлатии академй драмавй ба номи Лохутй» дар маколае бо номи Цтини Файзулпо Ансорй ду маротиба оварда шудааст. Ачибаш он аст, ки вожаи «театр» як бор бо харфи калон, маротибаи дуюм бо харфи хурд навишта шудааст. Ё ки дар иборахои Вазири фарханг, Муовини Визири фарханг, Мудири шуъбаи фарханг калимахои вазир, муовин ва мудир бо харфи калон навишта шуда бошанд, худи дар хамин сахифа дар ибораи «ноиби ректори донишгох» калимаи ноиб бо харфи хурд навишта шудааст. Пас фарк байни вазир, муовин, мудир ва ноиб дар чист? Дар асоси имлои забони точикй (1998) «номи вазифаву мансаб, унвон, рутбаву дарачаи илмй... бо харфи хурд навишта мешавад» (сах. 19). Яъне вожахои вазир, муовин, мудир бояд бо харфи хурд навишта мешуданд. Боз дар хамин сахифа дар ибораи таркибии номии «Донишгохй давлатии миллии Точикистоя» вожаи «донишгох» як бор бо харфи калон маротибаи дуюм бо харфи хурд навишта шудааст. Чанд мисоли дигар: ибораи таркибии номии «раиси Иттифоку нависандагон» дар рузномахо се хел навишта мешавад: «раиси Иттифоку нависандагон», «Раиси Иттифокр наше аноагон». «раиси Иттиходи нависандагон». Х,атто Вилояти Мухтори Кфхастони Бадахшон дар рузномахо чор хел навишта мешавад: «вилояти мухтори Кухистони Баоахшон», вилояти Баоахшони Кури, Вилояти Мухтори Кууистони Бадахшон ва Вилояти Худмухтори Кхуистони Бадахшон. Шумораи ин гуна мисолхо хеле зиёд аст. Чунин муносибат ба забони точикй дар фахмиши коидахои имло нобасомонихои зиёдеро ба вучуд меоварад. Ба андешаи мо, хеле хуб мешуд, ки агар кас дар мавриди бо харфи калон навишта шудани ин ё он вожа шубхае пайдо намояд, ба фарханг ё коидахои имло мурочиат кунад Вожаро факат дар он сурат бо харфи калон навиштан мумкин аст, ки барои он сабабй муайяне вучуд дошта бошад. Дар забонхои англисй ва точикй оинхои маъмули истифодаи харфи калон инхе мебошанд: 1. Калимаи аввали чумла дар хар ду забон бо харфи калон навишта мешавад: Obama is the President of the I Tnited Stares. Обама Президенти Иёлоти Муттахида мебошад. 2. Ном, номи падар, фамилия, тахаллус ва лакаб дар хар ду забон бо харфи калон навишта мешаванд: Richard Andrew Morgan ~ Ричард Андрю Морган, Brain O'Connell ~ Брейн Оконнел, Sadriddin Mni ~ Садриддин Айнй, Kamoli Khujandi ~ Камоли Хучандй. 3. Калимаи аввали хар мисраи шеър дар забони точикй ва англисй бо харфи калон навишта мешавад: Forget your knells, Сокй, биёр, лаъли майе, ки-аз хасли он, For joys abound. Amieiua лолазор шавад, дида гулистон. (Цоми) 4. Калимаи аввали нутки айнаннаклшуда дар хар ду забон бо харфи калон навишта мешавад: «George», she asked, «don’t you want to join us for dinner?». ~ «Чорч», - гуфт вай, «оё намехохед, ки барои хуроки шом хурдан бо мо хамрох шавед?». Фаркият дар он зохир мешавад, ки дар забони англисй нохунаки пушида баъд аз нукта гузошта мешавад, аммо дар забони точикй пеш аз нукта: The capitan said, “The ship will arive at the end of the week.” Капитан гуфт: “Киштй дар охири хафта
974 меояд”. Ба фикри мо, нукта хам бояд мисли аломатхои савол ва хитоб дар даруни нохунак гузошта шавад. 5. Хама вакт калимахои нидо дар хар ду забои ва донишини шахси яку ми шакли танхо I (ман) дар забони англисй бо харфи калон навишта мешаванд: Ilurahh' The war is over! ~ Урра! Ч,анг тамом шуд! 6. Хамаи исмхо ва сифагхои аслй ва нисбй {мутааллик, ба исмуои хос) дар забони англисй бо харфи калон навишта мешаванд: Australia ~ Австралия, Tajikistan ~ Тодикисгон, Chicago ~ Чикаго, Dushanbe ~ Душанбе, the New World ~ Одами Нав, The Old World ~ Олами Кухан, Emily Dickson ~ Емили Диксон, National Army ~ Артиши Мпллй. Indian ~ хиндй. Tajik ~ точикй, Scotish ~ шотландй, Russian ~ русй, European ~ европой, Germanic tribes ~ кабилахои германй, English language ~ забони англисй. Аммо дар забони точикй сифатхои хос (хиндй, тодикй, русй, шотдандй, европой, олмонй, англисй) бо харфи хурд навишта мешаванд. 7. Калимахои немесии wn ва даниягии van дар иемхои хос одатан бо харфи хурд навишта мешаванд: Paul von Hindenburg ~ Павел фон Хднденберг; Vincent van Gogh ~ Винсент ван Гог. 8. Хиссачахои франсавй de ва du ва игалиявй di ва da пеш аз ном ва унвон биёянд одатан бо харфи хурд навишта мешаванд: Marquis de Lafayette ~ Маркиз де Лафайет. Дар номхои америкой ва англисй баръасс ин хиссачахо одатан бо харфи калон навишта мешаванд: Lee De Frost ~ Ли Де Фрост; Wilhan De ?4organ - Виллиам Де Морган. 9. Калимахои зерин дар забони англисй дар шакли танхо пеш ва баъд аз исми хос бо харфи калон навишта мешаванд: Bay, Gulf - халид; Sea - бахр; Mount - кух; Point, Саре - димога; Canyon - дара; Harbor - бандар; Isle - дазира; Peak - кулла; Strait - гулугох; Desert - биёбон; Lake - кул; Plain - хамворй, Peninsula - нимдазира, River - дарё, Glascier - пирях, Ocean - океан, Valley - водй, Plateau - хамворй ва г.: Cape of Gooc Норе ~ Димогаи Умеди Нек; Persian Gulf ~ Халиди Форс; Niagara Falls ~ Шаршараи Ниагара. Дар забони тодикй низ кисми ин гуна номхои географй агар номи мушаххас бошанд, бо харфи калон навишта мешаванд: Cape Verde Isis ~ Чдзирахои Димогаи Сабз, Mediterranean Sea ~ Бахри Миёназамин. 10. Самтхои географй, ки номхои муайянй минтакдро ифода мекунанд, бо харфи калон навишта мешаванд: Ин гуна калимахо дар забони точикй бо харфи хурл навишта мешаванд: The South ~ чануб, Lhe East ~ шарк, the North ~ шимол, the West ~ i арб. И. Номхои хоси кучахо, богхо, бинохо ва г. дар забони ашлией бо харфи калон навишта мешаванд: Michagan Boulevard, Royal Ontario Museum, Metropolian Opera House, Empire State Building, Golden Gate Bridge, YeLowsone National Park. Дар забони тодикй ин гуна иемхои хос бо харфи калон навишта мешаванд: The White House ~ Касри Сафед, Metropolitan Opera House ~ Метрополитен Опера Хаус, Empire State Building ~ Эмпайер Стейт Билдинг. Маъмулан ин гуна иемхои хос ба забони тодикй тарчума намешаванд. ва айнан ба харфи калон теранслитератсия мешаванд. Дар сурати ба забони точикй тарчума шудан хамаи иемхои таркибии номро бояд бо харфи калон навишт: Yellowsone National Park ~ Боги Миллии Йеловстоун, Golden Gale Bridge ~ Купруки Дарвозаи Гиппон. Номхои бинохо ба мисли library ~ китобхона, post office ~ почта ва museum ~ осорхона. ки бе исми хос омадаанд, бо харфи хурд навишта мешаванд. 12. Номхои мухталифи худохо ё сегонаи масехй. исмхо, хамаи сифатхо ва донишинхое, ки ба онхо мансубавд, дар хар ду забои бо харфи калон навишта мешаванд: God ~ Худо, Худованд, the Creator ~ Офаридагср, Парвардигор. Калимахои ба Индилу Куръон ва китобхои дигари мукаддас мансуббуда низ бо харфи калон навишта мешаванд: Holly Bible ~ Индиш Мукаддас, The Holly Koran ~ Курьони Шариф, Allah ~ Oj шох, the Word ~ Калима ва г.: Танхо Typo мепарастам ьа танхо аз Ту ёрй медуям. (Кургон. 1:5) 13. Номхои созмонхои дохилию байналмилалй, муассисахо, хизбхои сиесй, дунбишхо. иттиходияхо, синфхо, гуруххои сиёсй, миллатхо, гуруххои тинй. нажодхо ва г. дар забони англисй бо харфи калон навишта мешаванд. Дар забони тодикй баъзе созмонхои бонуфуз бо харфи калон навишта шаванд хам, аксаран навиштани факаг калимаи аввал ва исми хоси дохили онхо бо харфи калон ба назар мерасад. Хуб мешуд, ки хамаи харфхои калимахои таркиби созмонхои байналмилалй бо харфи катон навишга мешуданд. Мукоиса кунед: Созмони Мнлали Муттахид, Созмони Умумичахонии Тичорат. Хазинаи Байналмилалии Хсьор, Бонки Умумичахонй. Созмони Ахдномаи Амнияти Дастадамъй, Созмони Хдмкории Шанхай. Вале аз мисолхои гирдовардаи поён, чунон ки мебинем, харчанд байки СММ. БУ, СУТ, ХБА, СААД, СХД1 фаркияте нест, дар мисолхои дамьовардаи мо аз матбуоти даврй ба гайр аз СММ дар номхои дигар калимахо таркиби номи созмонхо бо харфи хурд навишта шудааст: United Nations ~ Созмони Милали Муттахид (СММ); Worlo Bank ~ Бонки умумидахонй (БУ), World Trade Organization ~ Созмони
975 умумичахонии тичорат (СУТ), Intemationla Monetary Fund ~ Хазинаи байналмилатии асьор (ХБА), Democratic Рапу ~ Хизби демократа; Republicans ~ чумхурихохои; Africans ~ африкоихо; Oxford Universtity ~ Донишгохи Оксфорд; Protestants ~ протестантке; Muslims - мусулмонон; the Christians ~ насрониён, the Lutherans ~ гютеранхо Дар забони точикй феълан миллатхо, шохахои динй, нажодхо бо харфи хурд навишта мешаванд (нигаред ба мисолуои боло). 14. Номи вазоратхо, шуъбахо ва идорахои хукумати, [авлатй ва фархангй, вазифаву маисаб хангоми истифода бурдани номхои расмиашон дар забони англисй бо харфи калон навишта мешаванд. Дар забони точикй дар ин маврид низ чандгунй ба назар мерасад. Шояд оо таъсири нуфузи сиёсй бошад, ки навиштани хар калимаи номи факат макомоти давлатй ва мансабхои олй бо харфи калон тавсия дода мешавад (6,7). Масалан: Хукумати Думхурии Точикистон, Раиси Мачлиси Олии Думхурии Точикистон. Дар номхои таркибии идорахои давлатй ва вазифаву мансабхои пасттар факат харфи нахусти калимаи аввал ва исми хоси дохили онхо бо харфи калон навишта мешавад (6.7): Мачлиси намояндагон, Мачлиси милли, Вазорати умури хоричй, Вазорати нкдисод, Вазораги маориф, Вазорати мудофиа. Дар байни иборахои Мачлиси Олй, Мачлиси намояндагон ва Мачлиси мидий фаркияте набошад хам, дар ибораи аввал (Мачлиси Олй) хар ду калима бо Харфи калон навишта мешаванд дар иборахои сонй {Мачлиси намояндагон ва Мачлиси милли) аз чи сабаб бошад, ки факат калимаи аввал бо хаофи калон навишта мешавад. Иловатан забони точикй аз забони ашлией боз бо он фарк мекунад, ки вазифаву мансаб бо харфи хурд навишта мешаванд (6,7): вазири маориф, вазири тандурусгй, раиси Кумитаи оид ба корхои занон ва оила. Вале вожач раис, аз чй сабаб бошад факат дар ибораи Раиси Мачтиси Миллй бо харфи калон навишта мешавад. Солхои охир ин коидаи имло риоя намешавад ьа бо харфи катон навиштани номи вазоратхо ва сардорояи онхо ба хукми анъана даромада истодааст. Дар забони англисй чунин таксимбандй вучуд надорад за хамаи калимахои идорахои давлатй, номхою мансабхо бо харфи калон навишта мешаванд: The President of the United States of America ~ Президенти Иёлоти Муттахидаи Америка, Пте Prsident of the Republic of Tajikistan ~ Президенти Думхурии Точикистон, the Presidnet of Oxford University ~ Президенти универсигети Оксфорд Deparanent of Commerce ~ Вазорати тичорат; Bureau of Labor Statistics ~ Бюрои омори мехнат; Department of State ~ Вазорати умури хоричй, Secretary of State ~ Вазири умури хоричй; Minister of Education ~ Вазири маориф, Tajik National T Tmversity ~ Донишгохи Миллии Точикистон, Congress ~ Конгресс; Senate ~ Сенат; House of Commons ~ Мачтиси Умумй; House of Representatives ~ Мачтиси Намояндагон. 15. Хдр калимаи номи таркибии ходиса, чангхо, мухорибахо, шартномахо, хуччатхо, чоизахо, даврахо ва вокеахои мухими таърихи дар хар ду забои бо харфи калон навишта мешаванд: Decleration of Independence ~ Эъломпяи Истикдолият; The Battle of Stalingrad ~ Мухорибаи Сталинград, International Nobel Prize ~ Цоизаи Байналмилалии Нобел; Revalutlonary War ~ Данги Инкилобй; World War II ~ Цанги Дуюми Дахон, Middle Ages ~ Асрхои Миёна; Treaty of Versales ~ Шартномаи Версал, Исёни Муканнаъ ~ Muqanna Revolt. Рузи Исгиклолияти Точикистон ~ Tajikistan Independance Day. Аммо калимахои чанг ва шартнома бидуни номхои маъруф бо харфи хурд навишта мешаванд. 16. Калимахои асосии (ижа, феълхо, сифатхр, зарфхоУ номи китобхо, асархои бадей, маколахо, мачаллаю рузномахо, суруд, песахо, асархои мусикй ва хамчунин калимаи аввали онхо дар забони англисй бо харфи калон навишта мешавад: The Foundation of a Newest Statehood ~ Бунёдй давлатдории навин; The Black and White by Standal ~ Cu&y ва сафед - и Стендал; Betkhovin's Sonata ~ сонатаи Бетховин. Тавре ки аз ьшеолхои боле мебинем. пешояндхо, пайвандакхои паивасткунанда, ки аз панч харф камтаранд ё артиктхо (a, an, the) бо харфи хурд навишта мешаванд, ба шарте. ки дар аввали ин номхо наомада бошанд. Дар забони точикй факат ка.гимаи нахуст ва исми хоси номи таркибй китобхо, маколахо, песахо, асархои мусикй ва г. бо харфи калон навишта мешавад: Садои Шарк ~ The Voice of the East, Садом мардум ~ People's Voice, Духтари оташ - The Daughter of the Fire, The Tradition of Capitalization in English and Tajik Languages ~ Оини навиштани харфи калон дар забонхои аш лией ва точикй, PunCTation in Tajik and English Languages ~ Аломатхои китобаз дар забонхои ашлией ва гочикй. 17. Шуморахое, ки баъд аз номи шоххо, суполахои таърихи ё созмонхо меоянд, дар забони англисй одатан бо харфи калон навишга мешаванд. Шуморахое, ки пеш аз ном меоянд, одатан бо харфи калон налипла мешаванд: Цанги Дуюми Цахон ~ World War П, Henry IV ~ Генри IV, Philip VI ~ Филиппи VI, Third Army ~ Армиям ссюм, Aga Khan IV ~ Огохони IV. Хангоми хондани ин lyna вожахои таркибй низ хатой ба назар мерасад. Яъне бояд хонда шавад- Генри IV - Генрии чорум. Филиппи VT - Филиппи шашум ва г.
18. Номхои моххои сол ва рузуои хафта дар забони am лисй бо харфи калон ва дар забони точикй. баръакс, бо харфи хурд навиппа мешаванд: Мау - май; June ~ июн; August ~ август, Monday ~ Душанбе, Friday ~чумъаваг. 19. Номи рутбахоихарбй ёшахрвандй, вазифаву мансаб, унвонхои фахрй ва илмй, ордену медалхо бо иемхои хосашон дар забони аш.шей бо харфи калон навишта мешаванд: General Bradstreet ~ генерал Ьредстриз: the Senator from Virginia ~ сенатор аз Вирчиния; Queen Elizabeth ~ малика F лизабет, the Archibishop of Canterbrury ~ ускуфи аъзами Кантербери; Your Highness ~ аълохазрат. Дар забони точикй ин гуна калимхо бо харфи хурд навишта мешаванд. Хангоми истифодаи хама гуна унвонхои фахрию харбй дар мавридхои мушаххас. агар ба чойи ном истифода шаванд, бо харфи калон навиштамешаванд: Your Majesty ~ Аълохазрат, Shahanshah ~ Шоханшох, Impeior ~ Ммератор. 20. Номи сулолахои таърихй дар хар ду забон бо харфи калон навишта мешавад: the Samanids ~ Сомониён, the Normans ~ Нормапихо. Gasnavids ~ Газнавиён, Fatimids -Фотимиён. 21. Иемхои хос, ки пасванди чамъбандй гирифтаанд, дар хар ду забон бо харфи калон навишта мешаванд: The Linkolns family ~ оилаи Линколнхо, the Kennedies ~ Кеннедихо, the Anvarovs ~ Анваровхо, the Sharifovs ~ Шарифовхо. 22. Номхои бобхеи китоб ва хамчунин кисматхои мушаххаси китобхо мисли: Table of Content ~ Мундарича. Index ~ Номгуй, Bibliography ~ Руйхати адабиёт дар хар ду забон бо харфи калон навишта мешаванд 23. Иборахои кутохкардашудаи А.М.(то нисфи руз), Р.М. (баъдй нисфи руз), A.D. (сотиумории милодй, ва В.С. (пеш аз солшумориимилодй, одатан бо харфи калон навишт? мешаванд. Бо харфи хурд навиштани лтъа.р.т. хамчунин кобили кабул аст: 9:40 А.М., 6.10 p.m., A.D. 491 ё 491 A.D. Замимаи 7 Abriviations in Tajik and English Languages Оини кутохнавией дар забонхои англисй ва точикй Дар забони англисй оини кутохнавией ва истифодаи акронимхе дар забони хатгию хуфтугуйй хеле маъмул аст. Кутохнавией дар чадвалхо, поваракхою руйхати адабиёт ва хисоботи махсуси техникпю фаннй истифода мегардад. Ехгисорахо одатан дар фармоишет ва квитансияхо, каталогхо, китобхои гелефонй, эълону рекламахо ва амсоли инхо, ки кутсхнагисй барои онхо хеле мухим мебошад, ба назар мерасанд. Дар навиштахои умумй факат баъзе ихтисорахо ва ададхо истифода мешаванд. Ба ин гурух вожахои ихтисоршуда ё аббревиатурахо, акронимдо ва ададхо дохил мешаванд, ки хар яке коида ва оинхои кутохнгвисии хосрс доранд. Кутохнавией дар забони англисй ба мисли дигар коидахо бо мурури аерхо суфта шуда, ба як оине табдил ёфтааст, ки онро кариб хамагон кабул доранд. Баъзе вожахои кутохшуда, ки дар навиштахои журналистика ьа ё бизнес мавриди истифода карор доранд, мегавонанд tap эъломияхои расмй ё даъватномахо, ки дар онх хатто таърихй руз хам пурра бо харф навишта мешавад, кобили кабул набошанд. Дар аксарияти фархангхои англисй одатан руйхати пурраи ин гуна кали махо оварда мешаванд. Тарзи кутох кардани вожахо ва акроиимхо дар забони англисй ва точикй куллан аз хам фарк мекунанд. Дар забони точикй, ки алифбои кириллиро дар асри тузаппа кабул карда буд, хануз ин ковдахо ва оинхо ба хукми анъана надаромадаанд. Го солхои наздик факат вожахои иктибосии аз забони руей гирифташ? да, мисли ГТО, ДОСААФ, СССР, МТС, ГЭС ва г аира ба шакли ихтисора навишта мешуданд. Хатто ихтисораи ИЦСС на хама вакт истифода мегардил. Максад аз таьлифи ин бахш, аз як тараф, кумак ба устодони забони англиси бошад, аз тарафи дигар, тахкики оини кутохнавией дар забони англисй ва точикй барои дарёфти чихатхои умумто фаркияшок ва пахлУхои халношудаи ип масъала дар забони точикй мебошад. Азтачрибаи тарчумахои имруза ва дар асоси тахныи оини кутохнавией дар забони точикй дар мукоиса бо забони англиси мо кушиш мекунем дарачае ба ин масъала равшанй апдозем. Мо аз рузномахои Адабиёт ва санъат, Омузгор, Тоуикстон ва Чархи гардун низ мисолхо чамъ оварда, мушохлдахои худро ба таваччухи хонанда) он пешнихед мекунем. Лекин ин маънои онро надорад. ки мо бояд коидахои кутохнависии анг.мсиро кабул кунем. Максад ба як ттизом даровардани оини кутохнавией дар забони точикй мебошад. Дар бораи вожахои кутохшуда ё ихтисорахо дар фархангхою лугатхои мавчудаи дузабонаи? тафсири ва коидахои асосии имлои забони адабип точик (1Q72, 1Q99) маълумоти хеле кам оварда шудааст. Масалан, дар Измай забони точикй (1972, 12) омадааст: “иемхои мураккаби ихтисори (аббревиатурой) типи зерин бо харфи калон навишта мешаванд: СССР КПСС, КМ, ТАСС, ВЛКСМ, ИТИМ". Чунон ки мебинем, аз байни калимахои ихтисоршуда факат КМ (Комитета Маркази) ва
977 ИТИМ (Институты такмили ихтисоси муаялимон) тощжи мебошанд. Ихгисорахои дигар бошанд, айнан аз забони русй дар матнхои тодикй оварда шудаанд. Маълумоти бештарро дар Лугати терминхои забоншиносии Хусейнов X,., Шукурова К. (1983) ёфтан мумкин аст. Дар ин до муаллифон дар моддаи “Калимахои мураккаби ихтисоршуда” (сад. 101) роххои гуногуни ихтисор кардани калимадоро оварда бошанд хам, асосан всжадои русй шарх дода шуда, байни ихтисорахо ва акронимхо фарк, гузошга намешавад. Дар бораи имлои ихтисорадо низ хеч дастуре дода нашудааст. Дар Имлои забони точикй (1999. 20) дар бахши имлои исм факал як чумла омадааст: “ж) ихтисорадое. ки аз харфхои аввати калимаю иборадо сохта шудаанд, бс харфи калон навишта мешаванд: ДМТ (Донишгохи миллии Тоуигшстон), АИ (Академияи имцо), СММ (Созмони Милали Mvmmayuo), ДТ (Думхурии Точикистон} ва тайра-’. Маъмулан, дар аввал ва ё охири фархангхо номгуйн ихтисорадо оварда шуда бошанд хам, дар бораи тарзи кутох кардани онхо низе гуфта намешавад. Дар Лугати русй-тоцикй (1985) руйхати аббревиатурадо ва калимахои мураккаби ихтисоршудаи забони русй (сад. 1249-1279) оварда шудааст, вале лар бораи он ки ин вожадо дар забони точикй чй гуна ихтисор карда мешаванд, низе гуфта ва шакли ихтисоршуда хам оварда намешавад. Дар баъзе мавридхо, истифодаи вожахолл кутохкардашуда масьалаи карордоди фардй мебошад. Хднгоми шубха пурра навини анч калима ба максад мувофик, мебошад. Бо вучуди ин дар як чумла кутох навишта! ли калима ва дар думла ё банди дигар онро ллурра навшллтан кобили кабул неся. Мо кадимадои кутохдародаллударо ба ихтисорадо, акронимхо ва ляуморадо таксим карда шарх медихем. Ихтисорахо Ихтисорадо одатан аз як ё ду вожа иборат мебошанд ва дар шакли ихтисоршуда дар маврладхои зерин ислифода бурда мешаванд: 1. Унвон ва вожахои хитоб, ки баъд аз онхо иемхои хос омадаанд: Mr., Mrs.. Miss., Dr., Mme., Mlle., M., St. кутох ва бо харфи калон навишта мешаванд. Хатто дар шаклхои хете расмй хам ллн калимадоро пурра панависед. Дар забони годики ин вожадо пурра ва бо харфи хурд навишта мелнаванд: Mlle. Modiste ~ мадмаэел Модисте, Mr. Karl Stevenson ~ мистер Карл Стивенсон, Ms. Janet Gray ~ мисиз Данет Грей, Dr. Peterson ~ доктор Петерсон, Miss Boniface ~ мисс Бопифас. Вожадои овардавлуца иктибосхои аз забони англисй ва ё франсавй гирифташуда. мебошанд- Онхо ба гурухи калимадое, ки хусусияги миллии кишвархоро ллишон медихавд, дохил мешаванд ва дар асархои бадей айнан дар заболли тарчума оварда мешаванд. 2. Уллвонхои рохибони динй, ходимони расмии давлатй, кормандони идорадо ва созмонхд, хайати кормандони харбй ва харбии бахрй пеш аз номи падар ва харфхои аввалй ному номи хонаво.цагй кутох навишта мешаванд. Дар сурати истифода шудани факат номи хонаводалй ин вожадо пурра навишта мешаванд. Мукоиса кунед: Gen. Arthur Evans ~ генерал Артур Еване; аммо General Evans - лсперал Еване; Sgt. Ed Block ~ сержант Ед Блок, аммо Serga.it Block ~ сержант Блок; Prof. Samuel Page ~ профессор Самуел Пейч, аммо Professor Page ~ профессор Пейд; Gov. Ella Grasso ~ губернатор Елла Грассо, аммо Governor Grasso ~ губернатор Грассо; Rev. George Куап ~ хазрати Дорч Райен, Hon. Frank Church ~ мухтарам Френк Чурд The Honorable Frank Church or The Honourable Mr. Church ~ даноби олй Френк: Чурд е даноби Френк Чурч. Дар забони точикй ин вожадо пурра ва бо харфи хурд ллавчшта мешаванд. Бояд дар хотир дошт, ки дар хо.татхои хеле расмй унвонхои Honourable ва Reverend, мисли намунадои боло, одатан пурра навиллгга мешаванд ва пеш аз онхо артикли муайянй “the” бо харфи калон навишта мелпавад. Агар ном ва харфхои аввал партофта шуда бошвид, Mr. ё Dr. истифода мешаванд. 3. Вожахои кутехшудаи Jr. ё Sr. (хурдй ё камни дар опта) бояд факат баъд аз ном ва номи падар илова гарданд- Paul Jonson. Sr. ~ Паул1 (онсон, катонй; Malik Ajani, Jr. ~ Малик Аданй, хурдй. 4. Унвонхои илмй: В A (Bachalor of Arts); МА. (Master of .Arts); M.S. (Master of Science); Ph.D. (Doctor of Philosophy); D.M (Doctor of Medecinei ва г. кутох навллллта шуда баъд аз иемхои хос меоянд: Robert Kassan, D.M ~ Роберт Кассан, докторлл илмхои тиб. Агар пас аз ном унвонхои илмй ё калимахои кухкардашудаи мансабхои диллй истифода шаванд, навиштани вожахои хитоб лозим нест. Дар забошл точикй уллвонхои илмй, аз кдбилм номзади илмхои филология ва докторй илмхои тиб баъзан бо харфхои хурд дар шакллл н.и.ф. ва д.и.т. пеш азисми хос ба назар мерасанд, лекин ба хукми анъана надаромадааллл 5. Вожаи Esq. (Esquire - ого, чаноб пас аз ном навишта мешавад. аммо ллабояд бо хеч як унвони дигар хамрох бошад: Gerald Hollingsworth, Esq. ~ оголл Гералд Храгингсворт. 6. Вожадое, ки кисми таркибшл лпиркатхои бизнес мебошанд, кутох навиллгга мешаванд: Со., Corp., Inc., Bro., Ltd., R.R. and Ry, агар ллн вожахо кисми тарлсибии номхои расмлли онхо бошанд. Дар дигар мавридхо калимахои Company. Corporation. Incorporated, Brothers, Limited бояд глурра навипгга шаванд: John Wiley & Sons, Inc. ~ Ширкати Чон Вилли ва Фарзандон.
978 7. Ба чуз навиштахои расмй номи иёлот, кишвархо, минтакахо, провинсияхо ё чойхое, ки бевосита пас аз номи шахр кух, аэропорг ва ё дигар вожахои чугрофй меоянд, кутох навишта мешаванд: Detroit, Mich. ~ Дейтройт, иёлати Мичаган: San Juan, P.R. ~ Сан т]уан, Пуэрто Рико. Барои дуруст истифода бурдани ин вожахо 5а фарханг мурочиат кардан лозим аст, зеро дар аксарияти фархангхо руйхат ва тарзи кутох кардани ин гуна вожахои чу1рофй, ки хамчун кода почта истифода мешаванд, оварда шудааст. Масалан: California ~ СА, Kansas ~ KS, Arizona ~ AZ ва гайра. Азбаски ин вожахо дар забони точикй маъмул нестанд, пурра навиштани онхо мувофики максад аст. Ба иттилои хонандагон мерасонем, ки вожахои Точикистон ва Думхурии Точикистон одатан дар забони англисй дар гтакли TJK ва АТкутох навишта мешаванд 8. Баъзе иборахои маъмулй ик.ибосии лотинй дар забони англисй: i.e. (id est), that is ~ яъне; e.g. (exampli gratia), for example ~ чунончи, барои мисол; et al. (et alii), and others ~ ва дигарон; etc. (et cetera), and so forth ~ ва гайра одатан кутох навишта мешаванд. Ку гох навинпан мумкин неш: 1. Номи кишвархо, музофотхо, иёлог, китьахо, моххо, рузхои хафта ва ченакхоро кутох навиштан мумкин нест. Аммо вакте ки Иёлоти Муттахидаи Америка (U.S. United States) пеш аз номхои киштихои Америка мсовд, кутох навишга мешавад. Шакда кутохи United States хамчунин мегавонад дар чад валко, поварак ва г. хангоми муайян кардани номхои идорахои давлатй истифода шавад: U.S. Congress ~ Конгресси ИМ; U.S. State Department ~ Вазорати умури хоричии ИМ. 2. Калимахои Street, A venue, Boulevard, Drive, Square, Road, River arid Court ба чуз руйхатхо ва ё вакте ки чойи наъишт махдуд бошад. 3. Рузхои хафта ва моххои сол ба чуз мавридхои i айрирасми ва ё дар чадвалхо: On Sunday, October 10, we spent the ilight in London. Шаби якшанбеи дахуми ок гябрро мо дар J 1ондон гузарондем. 4. Ченакхои вазн ва хачм ба чуз дар руйхагхо ва е навиштахои техникй: I had hoped to loose ten pounds. Умедвор будам дах паунд хароб шавам. We used ten yards of cloth. Mo дах ярд матоъ истифода бурдем. Пас аз аббревиатурах» ва катимахои ку гохшудаи зерин нукта гузошта намешавдт: 1. Пас аз ихтисор кардани вожахо, ки онро бо кутохнавией набояд омехта кард. Агар калима ихтисор шуда бошад, ба чойи харфхои партофташу ia апостроф гузошта мешавад. Пас аз ин гуна вожахо нукта гузошта намешавад: sec't'y or sec'y, nat'l, won't. 2. Пас аз формулахои кимиёй СО, NaCl. Пас аз аломати фоиз (%). 3. Пас аз харфхои авва пи идорахи харбй ва ё вожахои махсусп харбй: USA ~ United States Army, USN ~ Unites States Navy, RCAF ~ Royal Canadina Air Force, RCMP ~ Royal Canadian Mounted Police, MP ~ military police, SP ~ shore patrol. POW ~ prisoner of war, PX ~ post exchange, GI ~ government issue, APO ~ Army Post Office. 4. Пас аз харфхои аввали баъзе идорахои давлатй, созмснхо ва ё номхои ширкатхои телевизионй ва радио: NATO, UNICEF, CIA, CARE, NBC, CBC, CNN, CFCF. WB, ADB, WFP, IMF ва г. 5. ТараФхои кугбхои компас: NE, ESE, SW, NW. Акронимхо Акронимхо вожахое мебошанд, ки аз харфхои аввали калимахо ё хичохои аввали дигар калимахо сохта мешаванд: AIDS (acquired immune deficiency syndrome), C1DA (Canadian International Development Tgancyj, СПИД (синдром приобретенного имунного дефицита), НОБ (иеругохи обии баркй), ЧТ (Думхурии Точикистон), ИДМ (Лттиходи Давлатхои Л/устакил). Агар акронимхо ба хонандагон маълум набошанд, хангоми истифодаи нахустини ин вожахо лозим аст, ки онхоро пурра навишта, дар каве шакли кутохи онхорс бо харфхои калон дода шавад: Чомеаи Икгисодии Европа (ДИЕ), Донишгохи давлагии омузгорип Точикистон (ДДОТ), Чамъияти саххомии кушод (ДСК), Донишгохи Миллии Точикистон (ДМТ). Ихтисораи ДДОТ шояд дар рузномаи Ом^згор ба хамагон маълум буда, пурра навиштани он лозим набошад, лекин дар навиштахои дигар онро бояд маротибаи аввал пурра навишт. Яке аз сабабхои истифода бурдани акронимхо кам кардани хачми матн мебошад. Масалан, дар маколае бо номи «Таърихи рангини Барки Точик» (Омузгор, 21 ап рели соли 2006) вожаи неругохи обии бартщ (НОБ) бист маротиба дар шакли кутох истифода шудааст. Тасаввур кунед, ки агар вожаи НОБ Зист маротиба пурра навишта мешуд, хачми матн чй кадар меафзуд.
9”9 Баъзе акронимхо, ки аз забонхои хоричй иктибос шудаанд, айнан омада, дар каве бо забони точикй тарчима гардидаанд: UNISEF ~ ЮНИСЕФ (Хазинаи Кудакони Созмони Милапи Муттахид), UNESCO ~ ЮНЕСКО (Ташкилоти Созмони Милали Муттауид оид ба маориф. илм ва фарханг), СССР (Иттиуоди Чуууриуои Советии Сосиалисти), NATO ~ НАТО (Созмони Апсшнтикаи Шимолй) Шояд акронимхои вирди забонгаштаро тарчума кардан лозим набошад, текил вожахои аслии точикй ва акронимхои нав ба забони точикй воридгардида дар тарчума кутох кардан бехтар аст: Asian Development Bank (ADB) ~ Бонки Руш in Осиё (БРО), World Bank (VirB) ~ Бонки Умумичахонй (БУ), International Monetery Fond (IMF) ~ Хазинаи Байналмила ши Асъор (ХБА), Фонди Захиравии Президент (ФЗТТ), Созмони .Ххдномаи Амнияти Дастачамъй (СААД), Бонки Исломии Рушд (БИР), Иттиходи Давлагхои Мустакил (ИДМ), Aga Khan Foundation (AKF) ~ Фонди Огохон (ФО) ва гайра. Зимимаи8 Number* in Tajik and English and languges Имло ва тарзи хоцдаии шумора дар забонхои англисй ва гочики Шумора ба вазифа ва шаклхои гуногун истифода мешавад. Маъмулан. муаллифон кушиш мекунанд, ададдоеро, ки аз як ё ду калима иборатанд, пурра бо харф нависанд. Ададхои аз ду адад зиёд буда ода।ан кутох бо ракам навишта мешаванд. Агар ададхо дарматн зиёд истифода гарданд, ададхои аз як то дах, бо харф пурра навишта мешаванд: after twenty-two years but after 124 years ~ пас аз биоту ду сол, аммо пас аз 124 сол. Дар навиштахои фаннй ва илмй ададхо барои ифл дай ченакхои масофа дарозй. масохат ва гайра истифода мешаванд. Ададхои хеле калон метавонанд кисман бо адад ва кисми дигар бо калима навишта шаванд: ten million squre kilomiters or 10 million squre kilomiters ~ дау миллион километр и мураббаъ ё 10 миллион километри мураббаъ. Дар имло ва тарзи хокдали шумора дар забонхои англисй ва точикй низ баъзе умумиятхо за фаркиятхо ба назар мерасанд. Фаркият бештар дар имло ба назар мерасад ва бояд ба он шккати махсус дод. Шуморахои таркибии аз 20 калонтар: • Дар забони англисй бо дефис ва дар забони точикй бо пайвандаки «у» сурат гирифта аз хамдигар чудо навишта мешаванд: 21 twenty-one/ бисту як 65 sixty-five / шасту панч • Хднгоми навиштани чек калимахои додтар ва ф'нтро бо харф навишта барои ифода кардани сент ва пенс адад истифода мебаранд: $79.30 seventy-гтн. dollars and 30 cents/уафтоду ну% доллар 30 сент £44.601oriy-four pounds and 60 пенс/чилу чор ф) пт 60 пенс Ададхои аз 100 калонтар дар забони англисй бо пайвандаки and ва дар забони точикй бо пайвандаки -у(-ву, -ю) сохт мешаванд 329 three hundred and twenty-пте/сесаду бисту нух • Пайвандаки and хамчун [п] таллафуз карда мешавад ва зада болои адади охирин меафтад, • Дар забони англисии Америка одатан пайвандаки aridпартофта мешавад. Ададхои аз 1000 калонтар: 1,100 one thousand one hundred (гайрирасмй: eleven hundred / як хазору сад 2,500 two thousand five hundred гайрирасмй: especially in A mE twenty-five hundred)/dy yasopy панусад • Шаклхои гайрирасмй байни ададхои 1,100 то 1.900 бисёртар истифода мешаванд; • Вергул (дар забони англисии Америка) ва фосила (оар забони англисии Британия) барои чудо кардани садахо аз хазорихо ва г. истифода бурд? мешавад. Дар забони точикй низ барои бехато хондани шумирахое, ки бо адад навишта мешаванд, вергул гузоштан ба максад мувофик аст:
____________________________________________________980 23,345 ё 23 345 (twenty three thousand three hundred andforty-five)! бисту ce хазиру сесаду чилупану 3,748,961 ё 3 748 961 (three million seven hundred and forty-eight thousand nine hundred and sixty-one)/ як миллиону уафтсаду чилу уаит разору ну саду шасту як. Ар икли “а” ё адади “one”? 130 а/ one hundred thirty 1 000 000 a/'one million • “one” шакли расмитар ва аниктар бу да барои таъкид истифода шуда метавонад: The total cost was one hundred and sixty-three pounds exactly. • Артикли “а” метаволад факат дар аввали адад ист ифода бурда шавад: 1,000 и/one thousand 2,200 two thousand two hundred/ two thousand two hundred • Артикли “а” одатан пеш аз ададхои 1100 то 1999 истифода бурда намешавад 1,099 а/ one thousand and ninety-nine 1,100 one thousand one hundred 1,340 one thousand three hundred and forty Пасванди шуморахои гартибй дар забонхои англисй (th) ва тоники (ум, -том) якчо навишта мешаванд. Дар забони аш дней шуморахои тартибии якум, дутом ва сетом шакли махсус доранл: 1stfirst/' якум 2nd second дуюм 3rd third/сеюм 4th fourth /чорум 5 th fifth/пануум 6th sixth / шашум 9th ninth/нурум 12 th twelfth/ дувоздауум 21st twenty-first /бисту якум etc./ва e. Шуморахои касри дар забони точикй якчо навишта мешаванд ва агар бо пешоянди “аз” биёянд, чудо навишта мешаванд: 1/2 а/one half /ним 1/3 а/one third /сеяк ё аз се як 1/4 a /one quarter (АтЕj also one fourth /чоряк ё аз чор як 1/6 а / one sixth/шашяк якёаз там як • Барои таъкид ба чои артикли “а” адади “one” истифода баред. 1/5 one fifth/ пануяк 1/6 one sixth/ шмияк 1/12 one twelfth/аз оувозоах як 1/16 one sixteenth/аз сенздар як 2/3 one thirds/ сеяк як ё аз се як % three quarters (АтЕ) or three fourths/чоряк ё аз чор як 9/10 nine tenths /аз дах, нух, • Барои ифодаи шуморахои касриз mj раккаб дар забони англисй калимаи over истифода бурда мешавад. 18/56 eighteen over fifty six/ аз nemyo/y шаш уаждау 44/166forty four over one six six /аз яксаду шаепгу шаш чилу чор • Барои ифодаи шумораи оз тук ва ка ерй дар забони англисй пайвандаки and -ро истифода мебаранд: 2 Уг two and half/ дую ним 5 2/3 five and two thirds пану бутуну аз се ду
981 Барои ифодаи шуморахои касри, фоиз ва иборахои исми коидахои зернь рс бока дар назар дошт: • of истифода баред: a fifth of the woman questioned пан’-ржи шумораи занони пуреидашуда three quarters of the population / сеяки ахали 55% of the population ' панчрв} панч фоизи ахали ё 55% ауолй • Пеш аз калимаи «half ’ артикли "a” истифода бурда намешавад ва “of ’ баъзан метавонад партофта шавад: Half (of] the work is already finished. Ними кор аллакай ба итмом расоноа шуд. • Бо иборахое, ки хачм ва шумораро ифода мекунан ц. пайвандаки “of’ истифода бурда намешавад: It takes те half an hour by bus to go there. Барои бо автобус ба он qc рафтан ба ман ним соат лозим аст How much is a litter of milk'Як литр шир чи каоар арзиш дорад? • Пеш аз чойнишинхо пайвандаки "of’ истифода бурда мешавад: We can’t start as only halt of us are here. 1збаски факат нисфи (гурухи) мо хузур дорао, огоз карда наметавонем. Мутобикаю шумораи касри, фоиз на феьлхо • Агар шумораи касрй ё фоиз бо иемхои шумурданашаванда ва танхо истифода шаванд, дар ин холат феъл факат дар шакли танхо мебиёяд: Fifty per cent of the land is cultivated. Понцоу фоизи замин кишт карда шудааст. Half of the land is cultivated. Ними замин кишт кароа шудааст. • Агар исм дар шакли танхо бошад, аммо гурухи одамочро ифода кунад, дар ин маврид феъл дар шакли танхо ва ё дамъ истифода мешавад. Дар забони англисии Америка бошад, дар ин холат феъл факат дар шакли танхо исгифода бурда мешавад: Three quarters (75%) of the workforce is/ are against the strike. Аз чор ce ifuccau /75% коргарон/ ба мукрбили корпартой мебошанд/ мебошад. • Аг ар исм, хар шакли1 гам ь бошад, фе гл хам дар шакли чамъ истигрода мешавдт: Two thirds (65%) of the children play computer games. Аз се ду хиссаи кудакон (65%) бо no; mi компютер мекунанд. Касри ашъорй / Decimals • Касри апгьорй бо нукта (point, на вергул) чудо карда хонда мешаванд. Дар забони англисй хар як адади баъд аз нукта омада алохида хонда мешава К дар забони точикй пешоянди “аз” истифода мешавад: 67.4 sixty seven point two /ишету хафт аз дау чор б 234 six point two three four/ шаш аз хазор дусаду сию чор 0.78 (.zero) point seven eight /нол аз сад рафтот уашт Адади сифр ё нол «О» Адади сифр «О» дар забони англисй чор хел хонда мешава, г - < «его», «по tight», /эи/ амер, /ои/ ва “nil” ва хар яке мавкеъ ва доираи истифодаи худро дорад. Дар забони англисии Америка факат вожаи «zero» истифода мешавад. Вожаи «zero» Вожаи «zero» маъмулан дар матнхои тибби, илми, иктисоди ва барэи нишон додани харорат бештар истифода мегардад:
982 It was ten degrees below zero last night. Шаби гузашта papopuni дар дарача хунук буд. Zero inflation/growth/profit сифр (нол)таворрум/рушд/фоида Вожаи «nought» • Вожаи «nought» дар забони англисии Британия барои ифода кардани адад, синну сол ва I. ба кор бурда мешавад. A million is written with six noughts. Миллион бо шаш сифр навишта мешавад. This car goes from nought to sixty in ten seconds. Ин автомобиил аз нол то шаст дар дар сония меравад. Clothes for children aged nought to ten. Либоси кудакон аз навзод то дарсолагй. “0”/au/AmE/ou/ • “0” барои ифода кардани разами суратхисоби банки, раками телефон ва г. ба кор бурда мешавад: Call те at 500 69 55 (five ои ои six nine five five). Бо раками 500 69 55 ба ман занг занед. Вожаи “nil” Вожаи “птР’барои ифода кардани: • хисоб дар бозихои варзишй, масалан футбол, истифода мешавад: The final score was one nil. (1-0). Хисоби нирой 1-0 (як бар нол) буд. • Ба маънои хеч,, тамоман: The doctors rated her chances at nil. Духурон peg имконияти сират шудани уро намедиданд. Раками телефон/ phone numbers • Хдмаи ракамдОи телефон алохида талаффуз карда мешаванд, раками 0 [ouj хонда мешавад. Дар забони точикй як тартиби муйаян пест, вале одатан ин ададхоро чуфт-чуфт мехонанд: (0992 372) 23 44 56 о nine nine two three seven two, two three four four five six (or double four five six)/ нол нур наваду ду сесаду рафтоду ду бисту се чипу чор natlgoey шаш Харорат/ Temperature • 1 (адвали харорати Селсия (С°) расман дар Тввдкистону Британияи Кабир ва ба максадхои илмй дар ИМА ба кор бурда мешавад: The normal temperature of human body is 37 C°. • Чадвали Фаренгейт (F°) дар хамаи авлатхор дигар дар ИМ А ба кор бурда мешавад ва хамчунин дар Британияи Кабир маъмул аст. Вожахои дарача Селсия ва Фаренгейт одатан партофта мешаванд. She is ill in bed with a temperature of a hundred, and two (102 F°). Арз/ Money Дар Британия 100 pense/p = 1 British pound (£1) It costs 90p/90 pense return on the bus. • Хангоми гуфтугу дар бораи сиккаи алохида: a twenty репсе piece/a twenty р piece (£20) • Хангоми дар бораи пенс ва паунд гаи задан одатан факат номи ададро мегранд: It only cost five ninety nine. (£5.99) • Дар забони англисии гуфтуг >’й. £1 a quid £5 five quid or fiver
983 £10 ten quid or tenner J. lap забони гуфгугуй дар ИМ А 1с one cent/a penny 5с five cent/о nickal Юс ten сепи и dime 25с twenty five cent/a quarter $1 one dollar/ one dollar bill • Дар забони гуфтугуии ИМА доларро бакс (bucks) меноманд: This shooes cost 20 bucks. Имло ва тарзи хондами таърихи руз Дар Британия 14 November 1996 or 14th November, 1996 (14/10/96) His birthday is on the ninth of December. His birthday is on December the ninth. ДарИМА November 14,1996 (10/14/1996} Her birthday is December ninth. Имлои солхо 1999 nineteen ninety nine 1608 sixteen о eight 2000 two thousand 2010 two thousand and ten 2015 twenty fifteen AD 76seventy six AD 76 CE seventy six CE X,ap ду адад 76 сол пас аз огози солшумории масехиро ифода мекунанд. 1000 ВС one thousand ВС 1000 ВСЕ one thousand ВС А Х,ар ду адад 1 000 сол пеш аз огози солшул гории масехиро ифода мекунанд. Имлои синцу сол • Хднгоми гуфтани синну соли шахе фака г шумораро истифода мебарад: Не is ten and Zebo is fourteen. Nodir a left home at nineteen • A man/ woman/' boy/ girl etc. of: They have got a boy of three and girl offive. A young woman of twenty • Хднгоми навишган, тасвир кардан ва ё таъкид кардани синну соли касе years old истифода бурда мешавад: She was thirty one years old. You are forty one years old. Stop behaving like this. • years old хамчунин барои иемхон беден истифода мешава д; This monument is 1000years old. • Ибораи the... age group po барои ифода кардани гурухи муайяни синну сол истифода мебэрацд: Не took the first prize in the 16-18 age group 13 19 in his/her teens 21-29 in his/her twenties
984 31-34 in his/her early thirties 34-36 in his/her mid thirties 37-39 in his/her late thirties • Барои кайд кардани давари муайян at/by/before etc. the age of истифода баред: Most smokers start smoking at the age of sixteen. Истифодаи шумора барои муайян кардани вак< Чанд рохи гуфтани вакт вучуд дорад: Ним соат: 6:30 six thirty half past five half to seven half six Соатхои дигар' 5:45five forty five a) quarter to six (BrE): b) quarter to/of six (AmE) 2:15 two fifteen a) quarter past two (BrE): b) quarter after two (AmE) 1:10 one ten a) ten past one 'BrE): b) ten after one (AmE) 3:05 three о five a) five past three 'BrE): b)five after three (AmE) 1:55 one fifty five a) fifty five to two (BrE):b) five to two/of two (AmE) • Бо ададхои 5,10,20,25 истифода катимаи дакика зарур нест, вале бо дигар ададхо зарур аст: 10:25 twenty five past/after ten 10:17 seventeen minutes past/after ten • Боа; (адхои бутун ибораи o’clock истифода мебаранд: It is 5 о 'clock. • Агар мушаххас кардани ва кги р$з зарур бошад иборахои in the morning, in the afternoon, in the evening or at night i ютифода мебаранд. • Дар матни расмй истифода бурда мешавад: а.т. = in the morning or in the afternoon p.m. = in the afternoon, in the evening or before midnight He gets up at 4 a.m. to deliver the mail. • Б э иборахои a ,m. ва p.m. o’clock истифода бурда намешавад. He goes home at 6p.m. or/in the evening. Низоми 24 coaтаи вакт • Низоми 24 соата ба максадуо! i харбй ва дигар холатхои мушаххас, масалан дар надвали харакати катсрахои рохи охан истифода мешавад: 13:52 thirteen fifty two (1:52 p.m.) 22:40 twenty two forty (10:40 p.m.) • Дар матнхои харбй ададхо пурра талаффуз карда мешаванд: 2400 twenty lour hundred hours Ифода кардани вакт Хангоми ифода кардани руз, хафта ва г. дар замони хозира, гузашта ва оянда иборахои зерин ба кор бурда мешаванд:
985 morning afternoon evening Past yesterday morning yesterday afternoon yesterday evening Present this mormngi this afternoon this evening Future tomorrow morning tomorrow afternoon tomorrow evening night yesterday night tonight tomorrow night day yesterday today tomorrow week last week this week next week month last month this month next moth year last y ear this year next year Пешвандхои вакт in (the) on parts of the day in the momingt s) day of the week on Sundays (not night) in the evening(s) etc. months in February dates on (the) 20th (of) May seasons in the summer AmE also on May 20th decades in the 1920s particular days on Good Friday centuries in the 20“ century on New Years Day at (the) on my birthday clock time at 5 o'clock at 7:45 p.m. on the following day night at night holiday periods at Christmas at the weekend Замилши 9 Mathematical Signs and Expressions Аломатхо ва иборахои асосии риёзй + plus; positive / чамъ (a+b=c); мусбй - minus; negative / тарх (4-2=2); манфй х times/ muliplied by / зарб (6x4=24) ± plus-minus/ нам ьу тарх (the square root of 4a2 is ±2a) — (above the quantities) vinculum/ хати каср I ... нишонаи касри ашъорй : or + divided by/ нишонаи таксим, таксим бар (24:4=6) = equals / баробар (6+2=8) / is not equal to/ номусовй, нишонаи нобаробарй < is less than / хурдтар аз (5<6) > greater than / калонтар аз (5>3) < is less-than or equal to/ хурдтар ё мусовй > is greater-than or equal to/ калонтар ё мусовй Z angle / кунч 6the ZABC) f integral/ интеграл и union of two sets/ ичтимоъ, аломати муттахидкунй » is approximately equal to / тахминан муодил аст ба degree/ дарача (50°) ' minute, foot/ дакика (20') " second/ сония /30'') л pi: адади пй (the mumber 3.14159265+; the circumference of a circle to its diameter) => if / агар, он rox +-> . аломати мутанозир = is identical with муодил аст ба, хамроз аст ба
986 () parentheses (indicates that quantities enclosed by them are to be taken together) [ ] brackets (indicates that quantities enclosed by them are to be taken together) {} (indicates that quantities enclosed by them are to be taken together) ~ is similar to; the negation of; the negative of эквивалент ба 42 four squared / чор дар дарачаи ду 53 five cubed /панч дар дарачаи се 630 six to the thirtieth power / шаш дар дарачаи си ос varies directly as; is pronotional to/ тагйир меёбад; мунаносиб ба -> ... майл мекунад ба суи | ... бахшпазир аст ос infinity /беохир || isparallcto/ парадсл аст ба (AB||CD) v square root of / аз решай log логарифм f function/ функсия X sum, summation/ хосили чамъ, су ммиронидан, суммирнонй П product/ хосли зарби threre for/ бинобар ин \... бидуни % per cent (Amfi percent)/ фоиз; ё дар сад j. the perpendicular; is perpendicular to / перпендикуляр act ба (AB1CD) c:... чузъ G... зеримачмуи л and/ва v with/ бо z> if/ arap sin sine/ синус cos cosine/ косинус tan tangent/ тангенс cot cotangent/ котангенс sec secant/ секанс esc cosine/ косеканс Замшили 10 List of English and American weights and measures in comparision to metric systems Чадвалп мувофикати ченакх.си англисй-амерпкой ба низоми ченакхои метрй 1. Ченакхои англнси-америкои ба ченакхои метри Engish-.Xmcrican mesures tu metric measures Length /Дарозй 1 inch tin) /инч 1 foot (ft) /фут 1 yard (yd) /ярд 1 mile (ml) /мил 1 mile (ml) /мили бахрй 12 инч 3 фут 1760 ярд 2025.4 ярд Ченакхои метрй 25.4 мм 0. 3048 м 0.9144 м 1.60934 км 1852 м Area /Macoxai Ченакхои метри 1 square inch (in2)/ кв. инч. 645.16 мм2 1 square yard (yd2) ;кв. ярд. 9 кв фуг 0.836 м2 1 acre (а.) акр 4840 кв. ярд 4046.86 м2 1 sq rare mile (ml2)/ кв. мил 640 акр 2.590 км2
987 Volume /Х,ачм 1 cubic foot (ft3) /куб. фуг 1 cubic yard (yd3)/ куб. ярд 1US dry pint /пинги хушки ИМ 1US bushel/ бушели ИМ 1 US wet pint/пинти тари ИМ 1US gallon /галлон 1 US ounce (fl oz) /унсия Weight /Вазн 1 grainigr) /гран 1 ounce (oz) I унсия 1 pound! lb) /унсия 1 hundredweight short (cwt) /сентнери кутох 1 hundredweight (cwt) gross /сенгнери дароз I ton(ne) (sh.) / тоннаи кутох 1 ton(ne) (In) long)/ тоннаи дароз 1728 куб. инч. 2” куб. фут 0.9689 пинти БК 1.24- 1 куб. фут 0 8327 пинти БК 8 пинти тари ИМ 1.0408 унсияи тари БК 437.5 гран 16 унсия 100 фунт 112 фунт 20 сентнери кутох 2С сентнери дароз Ченакхои метрй 28.317 дм3 0.765 м3 0.5506 л 35.239 л 0.4732 л 3.7854 л 29.574 см3 Ченакхои метрй 64.7989 мг 28.3495 г. 0.45359 га 45.359 кг 50.802 га 907.185 га 1016.05 га 2. Ченакхои метрй ба аш лиси америкои Metric Measures to English-American measures Дарозй /Length 1 миллиметр (мм) 1 сантиметр (см) 1 метр (м) 1 километр (км) 10мм 100 см 1000 м англией-америкой 0.6394 инч 0.3937 инч 1.0936 фут 0.6213"7 мил Масохат /Area англией-америкой 1 кв. сантиметр (см2) 100 мм2 0.1550 кв инч 1 кв. метр м2 10 000 см2 1.1960 кв. ярд 1 гектар (га) 10000 м2 2.471 кв. акр 1 кв. километр (км2) 100 га 0.3861 кв мил Хачм /Volume англией-америкой 1 куб. сантиметр (см3 ) 0.0610 куб. инч 1 куб. дитсиметр (дм3) 1 литр 1.816 пинти хушки ИМ 1 куб. метр (м3) 1000 дм3 1.3080 куб. ярд 1 литр (л) 1 дм3 0.2642 галлони ИМ 1 гектолитр (гл) 100 л 2.8387 беднели ИМ Вазн /Weight англией-америкой 1 караг 0.2 г 3.086 гран 1 грамм (г) 5 карат 0 03527 унсия 1 киллограмм (кг) 1000 г 2.20462 фунт 1 тонна (т) 1000 кг 1 1023 тоннаи кутох 1 тонна (т) 1000 кг 0.984 тоннаи БК 3. Муьофикати ченакхои либос ( Nothing Size Equi\ alents Man’s (lothing / либоси мардона Англия 36 38 40 42 44 46 48 Америка 36 38 40 42 44 46 48 Европа 46 48 50 52 54 56 58
988 Woman’s Clothing / либоси занона Англия 8 10 12 14 16 18 20 Америка - 8 10 12 14 16 18 Европа - 38 40 42 44 46 48 Man’s shoes /пойафзоли мардона Англия 7 8 9 10 11 12 13 Америка 7,5 8,5 9,5 10,5 11,5 12,5 13,5 Европа 40,5 42 43 44,5 45,5 47 48 Woman’s shoes /пойафзоли занона Англия Америка Европа 4 5,5 37 4,5 6 37,5 5 6,5 38 5,5 7 39 6 7,5 39,5 6,5 8 40 7 8,5 40,5 Shirts /курта Англия 14 14,5 15 15,5 16 16,5 17 Америка 14 14,5 15 15,5 16 16,5 17 Европа 36 37 38 39/40 41 42 43 Socks /чУроб Англия 9,5 10 10,5 11 Н,5 12 Америка 9,5 10 10,5 11 11,5 12 Европа 39 40 41 42 43 44 4. Мувофикати ченакхои харорат Temperature Conversion t°C = 5/41 °R = 5/9 (t °F-32) = t K-273 °C - харорат бо чадвали Селсия °R -- харорат бо чадвали Реомюр °F - харорат бо чадвали Фаренгейт К - харорат бо чадвали мутлак, (Келвин) 5. Мувофикати ченакхои байналмилалй барои когаз International Paper Sizes Формат мм инч Формат мм инч АО 841x1189 33.1x46.8 А4 210x297 8.3 х 11.7 А1 594x841 23.4x33.1 А5 148x210 5.8 х 8.3 А2 420x594 16.5x23.4 А6 105 х148 4.1x5.8 АЗ 297x420 11.7x16.5 А7 74x105 2.9 х 4.1 6. Мувофикати ченакхои суръат: мил/ соат Мил/соат 20 3 0 4 0 5 0 6 0 7 0 8 0 < Ю 1 00 Км/соат 32 48 64 80 96 112 128 144 160
989 Замимаи И List of popular names Руйхати номхои маъмул Abraham [’elbrahaem] м Эйбрахам, Абрахам. Иброхим Abigail [’ebigeil] з Эбигейл Ada ['eido] з Эйда, Ада Adam [’aedam]м Адам, Одам Adrian ['eid пэд] м Эйдриан, Адриан Agatha faigaGa] з Агата Aggi ['aegi] хурди аз Agnes Agnes [’sgnis] ч Эгнее, Агнесса Alan ['aelonj м Алан Albert ['aclbot] м Атберт Alec, .Meek ['selik] м Алек (хурдй аз Alexander) Alexander [,£ehg'za:nda] м А чександр Alexandra [,ajlig'za:ndra] з А1ександра Alfred [’telfnd] м Алфред Alicia [’cells] з А>1исия Alice f'aehs] з Элис, Алиса Allan ['aelon] м Аллан Amelia [a'miilija] з Амеишя, Эмилия Andrew [’asndru:] л* Эндрю, инч. Андрей Andy |'«ndij м Энди (хурдй аз Andrew), Анди Angela ['aenggib] з Анчела Angelica [acn'd^elika ] з Анжелика Angus [’a-nrps] м Ангус Anita [a'ni: ta] з Анита Ann ]'sen] з Энн, Анна Anna [’агпэ] з Энн, Анна Annabel ['aenabelj з Эннабел, Аннабелла Anthony ['aenOan t] м Энтони, Антоний Archibald [’aitjibald] м Арчибалд Arnold [’a:nld] м Арнолд Arthur ['а: 09] м Артур Aurey ['э:п] з Ори Austin [’ostin] м Остин Baldwin [’boildwin] м Болдвин Barbara [’baibara] з Барбана Basil [’baezl] м Базил, Безю i Beatrice [’biotris] з Беатрис, Беатриса Beck, Becky [bek, ’oeki] з Бек, Бекки (хурдй аз Rebecca) Ben [ben] м Бен (хурдй аз Benjamin) Benedict [’bemduct] м Бенедикт Benjamin [’benejemm] м Бениамин (инч. Вениамин) Benny [Ъепфи Бенни (хурдй аз Benjamin) Bernard [’ba:nad] м Бернард Bertram ['baitram] м Бертрам Bessie, Bessy ['best] а Беоси (хурдй аз Elizabeth) Betsey, Betsy ['betel] з Бетси (хурой аз Elizabeth) Betty ['beti] з Бетти (хурдй аз Elizabeth) ВШ [bil] м Билл (хурди аз William) Billy r'bili] м Билли (хурди аз William) Bob [bob] м Бс б (хурдй аз Robert) Bobbie. Bobby ['bobi] м Бобби (хурдй аз Robert) Brett [bret] м Брет Brian ['braian] м Брайан, Бриан Bridget "bndjil J з Бричит, Бриччига Bruce [bra:s| м Брус Bruno [’brumou] м Бруно Carl f'ka:l] м Карл Carol ['кжга!]л1 Кэрол, Карол Caroline [’kasralain] з Кэролайн, Каролина Carrie |'каеп] з Кэрри (хурдй аз Caroline) Catherine [’kaeOanr.j з Кэтрин, Екатерина Cecil ['seslj м Сесил Cecilia Isa'sidja], Cecily [sisili] з Сесидлия Charles ['tjailz] м Чарлз Charley, Charlie [’t[a:h] м Чарли (хурдй аз Charles) Charlotte [’Ja:lat] з Шарлотт, Шарлотта Chester ['tjesta] м Честер Chris [kns] Крис (хурдй аз Christian. Christina, Christine, Christopher Christian [’knstjan] м Кристиан, Христиан Christina [kn'stima] з Кристина Christopher ['knstafa] м Кристофер, Христофор
990 Clara [kleara] з Клара Clare [klea] з Клэр Clarence ['kkerans] м Клэренс, Кларенс Claude [klo:d] м Клод, Клауд Clement ['klemant] м Клемент Clementina [,kleman'ti:na] з Клементина Clifford ['klifad] м Клиффорд Colin ['kolin] м Коллин Constance ['konstans] з Констанс, Консгансия Cyril ['siral] м Сирил Cyrus ['saiaras] м Сайрус, Сайрес Daisy ['deizi] з Дэйзи Daniel ['dtenial] м Даниел; инц. Даниил Dannie, Danny ['daem] м Дэнни, Данни (хурдй аз Daniel) Dave [deiv] м Дейв (хурдй аз David) David ['deivid] з Дэвид; ину. Давид Davy [deivi] м Дэви (хурдй аз Давид) Denis, Dennis ['denis] м Денис Desmond ['dezmand] м Десмонд Diana [dai'aena] з Дайана, Дианна Dick [dik] м Дик (хурдй аз Richard) Doll, Dolly ['doh] з Долл, Долли (хурдй аз Dorothy) Donald ['donld] ,м Доналд Dorian ['doinan] м Дориан Doris ['dons] м Дорис Dorothy ['doraOi] з Дороти Douglas ['dAglos] м Даглас, Дуглас Duncan ['6лг)кэп] м Дункан, Данкан Dwight [dwait] м Двайт Eddy ['edi] м Эдди (.хурдй аз Edward ва Edwin) Edgar ['edge] м Эдгар Edith ['i:di0] з Эдит Edmund ['edmand] м Эдмунд Edna ['edno] з Эдна Edward f'edwad] м Эдвард, Эдуард Edwin f'edwin] м Эдвин Eleanor ['elmo] з Элинор, Элеонора Elizabeth [flizabaO] з Элизабет, Элизаветта Eliza [i'laiza] з Элайза, Элиза Ellen ['elm] з Эллен (хурдй аз Eleanor) Elliot, Elliott ['ehat] м Эллиот Emily ['emili] з Эмили, Эмилия Ernest ['a:nist] м Эрнест Ethel f'eOl] «Этел Eugene [ju/dgim] м Юдчин Eva ['i:va] з Ева Eve [i:v] з Ив; инч,. Ева Evelyn ['i:vhn] з Ивлин, Эвлин Fannie, Fanny ['fem] з Фанни (хурдй аз Frances) Felix ['fi:hks] м Феликс Florence ['florans] з Флоренс Floy [floi] з Флой (хурдй аз Florence) Frances ['fra:nsis] з Франсес, Франсиска Francis ['framsis] м Франсис Frank [frasrjk] м Франк, Френк (хурдй аз Francis) Franklin ['fraenklin] м Френклин, Франклин Fred, Freddie, Freddy [fred, 'fredi] Фред, Фреди (хурдй аз Frederic(k) Frederick) ['Fredrik] м Фредерик, Фредрик; Фридрих Frieda ['fri:da] з Фрида (хурдй аз Winifred) Gabe [geib] м Гейб Gabriel ['geibnel]A/ Гейбриел, Габриел; инч,. Гавриил Gary ['gaen] м Герри Geoffrey ['djefn] м Чеффри George [630:63] м Дорн Gerald [Jerald] м Гералд, Дералд Geraldine ['dgeroldim] з Дералдина Gilbert ['d3ilbat] м Дилберг Gladys ['glasdis] з Глейдас, Глэдис Glen, Glenn [glen] м Глен Gloria ['gloria] з Глория Godwin ['godwm] м Годвин Gordon ['go:dn] м Гордон Grace [greis] з Грейс Graham ['greiam] м Грэм, Грехем Gregory ['gregan] м Грегори Guy [gai] м Гай Harold ['haerald] м Харолд Harriet, Harriot ['htenat] з Харриет Harry [ 'haer 1] з Харри Harvey ['ha:vi] м Харви Hazel ['heizl] з Хейзл Helen ['helm] з Хелен
991 Henry ['henri] м Хенри Herbert ['horbat] м Херберт Herman ['harman] м Херман Hilary ['hila п] з Хилари Hilda ['hilda] з Хилда Horace [Ъэпэт]. и Хорас Howard ['hauad] м Ховард Hubert ['hjurbat] м Хюберт Hugh [hjur] м Hugo ['hju:gou| м Xyoi о Humphrey, Humphry ['hArnfri] м Хамфри Judy ['djtr.di] з Чуди (хурдй аз Judith) Julian ['djrulian] м Чулиан Juliet ['dju.list] з Чулиет, Чулиетта Julius ['cjuhasj м Чулиус, Юлис Kate [keit] з Кейт (хурдй аз Catherine) Kathleen ['кае0Н:п]з Кэтлин, Катлин Katie [’keiti] з Кейта (хурдй аз Catherine) Kefth [ki:0] м Кит Kenneth f'keniO] м Кеннет Kitty [Tati] з Китти (хурдй аз Catherine) Ian ['iron] м Иэн Ida ['aids] з Айда, Ида Jra ['aiara] з Айра, Ира Irene [ai'rirnir] з Айрин. Ирен Iris ['aiaris] з Айрис, Ирида Irwin ['arwin] м 'Эрвин Isaac ['ai/ak[.w Айзек; ину. Исаак Isabel ['izebal] з Изабел, Изабелла Jack [djask] м Чек (хурдй аз John) Jackie ['djaski] з Чекки Jacob ['djeikab] м Ч,екоб; инч,. Иаков Jacqueline ['djsekahn] ? Чаклин James [dyeimz] м Чеймс Jane [djein] з Чейн Janet ['djacmt] з Чанет, Чанит Janice ['djaenis] з Чейнис, Чанис Jean [dji:n] 1. м Чин 2; з Чин, Жанна Jeffrey ['djefn] м Чеффри Jennifer ['djenifa] ,w Ченнифер Jenny ['djem] ? Ченни (хурдй аз Jane) Jeremy ['dyerami] м Череми Jerome [djo’raum] м Чером Jerry [’djen] м Черри Jill [djil] з Чилл Jim [dsim] м Чим (хурдй аз James) Jimmie, Jimmy ['djnni] м 4i 1мми /хурдй аз James) Joan [djotni] з Чоуи, Ч°ан; Joan of Arc Жанна д’ Арк John [djon] м Чон, Иоан Johnny ['djam] м Чонни (хурдй аз John) Jonathan ['dgonaOan] м Чонатан Joseph ['dgouzif] м Чозеф; инч. Иосиф Josephine ['dsouzafrn] з Чосефин, Чосефина Laura ['lorroj з Лора, Лаура l.«igh Qi] л/Ли Leo [’liiati] м Лио, Леон, Лев Leonard ['ienad] м Леонард Leonora [Jia'norra] з Леанора Lesley. Leslie ['lezk] з, м Лесли Lewis f'luris] м Луис Lilian, Litlian ['lihan] 5 Лилиан, Л илианна Lily ['hli] з Лили Lionel "laianl] .и Лайонел, Лионел Liza ['laiza] з Лайза, Лиза (хурдй аз Elizabeth) Lola [laulo] Лола (хурдй аз Dolores) Louis [' 1 u: is] м Луис, Луи Louisa [lur'iza] 3 Луиза Lucas ['lukas] м Лукас Lucy ['lursi] 3 Люси Luke Quk] м Люк; инц. Лука Mabel ['meibl] з Мейбл Magnus ['mxgnas] м Магнус N lalcolm ['mselkam] :л Малколм Marcus ['ma:kas] м Маркус Margaret ['ma:garit] 3 Маргарет, Маргарита Margie ['ma:dji] з Марчи (хурдй аз Margaret) Maria [шэ'пэ] з Мария Marianne [дпеэп'агп] з Мэрианн, Марианна Mark [ma:k] м Марк Martin ['martin] м Мартин Marry ['теэг] з Мери Matthew ['m$0ju:] м Мез ю, инч. Матфей Maurice ['mens] м Морис Max [m<eks] м Макс (хурдй аз Maximilian) Maximilian Qmaeksi'miljnn] м Максимилиан
992 May [mei] з Мэй <хурдй аз Marry, Margaret Mercy ['mosi] з Мерси Meredith ['merodi0].u Мередит Michael [maikl].M Майкл; инч. Михаил Micky ['miki] м Мики (хурдй аз Michael) Mike [maik] м Майк (хурдй аз Michael) Mildred ['miidndj з Милдерд Mollie, Molly ['mob J з Молли (хурой аз Магу) Montague [’momogju:] м Монтегю .Morgan ['mo:gon] и Морган Mortimer Tmolimor] м Мортимер Muriel ['mjuonol] з Мюриел Nancy ['nsensil з Нанси, Нанси (хурдй аз Agnes ва Ann, Anna) Nanny ['naen:] з Нэнни (хурдй аз Ann, Anna) Natalie ['naetah] з Натали Nathaniel [пэ'0а?п)э1] м Натаниел Neal [ni:l] м Нил Nell [ni:l] = Neal Nellie, Nelly ['neb) з Нелли (хурдй аз Eleanor ва Helen) Nevffl, Neville ['nevil]x« Невил Nicholas ['mkalas] и Николае; инч. Николай Nick [nik] jw Ник ухурдй аз Nicholas) Oliver ['oliva] м Оливер Olivia [o'hvia] з Оливия Ophelia [o'frlia] м Офелия Отсаг ['oska] м Оскар Osmond, Osmund ['ozmond] м Осмунд Owen ['oum] м Оуэн Patricia [рэЧп]э]м Патришия, Патрисия Patrick ['ралпк]лг Патрик Paul [ро:1] м Пол; инч. Павел Paula ["po lo] з Пола, Паула Peggy f'pcgi] з Пегги (хурдй аз Margaret) Penelope [pi'nelapi] з Пенелоп; Пенелопа Percy ['p®:si] м Перси Pete [pi t] м Пит (хурдй аз Peter) Peter ['pi ta] м Птер; инч. Петр Philip [fihp] .и Фитил Polly ['pah] з Полли (хурдй аз Магу) Rachel ['reitjl] м Рейчел; инч. Рахит Ralph [ralf| м Ралф Randolph ['raendolf] м Рандолф Raymond. Raymond f'reimand] м Реймонд, Раймонд Rebecca [п'Ьекэ] з Ребекка; инч,. Ревекка Reginald ['redjinld] м Рединалд Reynold ['renld] м Рейно.пд Richard ['ntjod] лг Ричард Rita ['n:ta] з Рита (хурдй аз Margaret) Robert ['robot] м Роберт Robin ['robin] м Робин (хурдй аз Robert) Roger ['rodjal м Родер Romeo ['roumiou] м Ромео Ronald ['ronld] м Роналд Rosa f'rouzo] з Роза R osaline ['rozalain] з Розалайн, Розалин Rose [rouz] з Роуз; Роз, Роза Rosemary ['rouzman] м Розмари Roy [roi] м Рой Rudolph ['ru:dolf] м Рудолф Ruth [ru:0] м Рут; ину. Руф Sally ['saeli] з Салли (хурдй аз Sarah) Sam, Sammy [ssem, sasmi] м Сэм, Сэмми (хурдй аз Samuel) Samuel ['sasmjual] м Сэм; ину. Самуил Sandy ['saeni] м Санди, Сэнди (хурдй аз Alexander) Sara, Sarah ['seoro] з Сэра; ину Сарра Sheila ['ji:laj з Шила, Шейла Shirley ['] э:11] з Шерли Sibyl [’sibil] з Сибил, Сибилла Sidney ['sidm] м Сидни, Сидней Silvester [sil'vesto] м Силвестер Silvia ['silviaj з Силвия Simon ['saunrsn] м Саймон; ину. Симон Sophia [sou'faio] з София Stanley ['stasnli] ж Стенли Stephen ['sti:vn] м Стивен; инч. Стефан Steve [sti:v] м Стив (хурдй аз Stephen) Sue [sju:] з Сю (хурдй аз Susan) Susan ['su.zn] з Сузан, Сюзан, Сюзанна Theodora [,0ia'doura] з Теодора Thomas ['tomos] м Томас; инч Фома Tim [tun] м Тим (хурдй аз Timothy) Timothy ['timo0i] м Тимоти
Tina ['ti:na] з Тина (хурдй аз Christina) Tobias [ta'baias] м Тобиас, инц. Тош й Toby ['toubi] м Тоби (хурдй аз Tobias) Tom [tom] м Том (хурдй аз Thomas) Tommy ['eomi] м Томми (хурой аз Thomas) Tony ['touni] м Тони (хурой аз Anthony) Valentine ['vaebntam] м, з Валентайн, Иалентин, Валентина, Валентин Van [vaen] м Вен, Ван Vance [vtuns] м Вепс Veronica [vt'ronika] з Вероника Vicky fviki] з Викки (хурдй аз Victoria; Victor fvikta] м Виктор Victoria [vik'to:na] з Виктория Vincent ['vmsntj м Винсент 993 Virginia [vaz'djinia] з Виргиния Vivian ['vivian] 1. м Вивиан; 2. з Вивиан, Вивианяа Wallace ['waits] jm Уоллес, Воллее Walt [wo:lt] м Уолт, Волт ‘'хурой аз Walter) Walter ['wo:lta] м Уолтер, Валтер М ilfred ['wilfrid] м Уилферд, Вилфрер Will [wil] м Уилл, Вилл (хурдй аз William; William ['will эт] Уиллям, Виллиам Willis ['wills] м Уиллис, Виллис Willy ['will] м Уиллям, Виллиам (хурдй аз William) Wilma ['wihnaj з Уилма, Вилла Winifred [’wimfrid] м Уинфрги Winston ['winstn] м Уинстон
994 Замимаи 12 Ideographical Names Номхеи географй The British Isles [di,bntij 'ails] Чазирахои Британия (The) United Kingdom (UK) [;urnaitid 'krrjdam] Шохигарии Муттахида (БК) Great Britain [,greit 'bntn] Британияи Кабир (БК) England ['irjgl&n, 1] Англия Scotland ['skatland; amer. ’ska:t-] Скотленд (Шотландия! Wales [weilz] Уэлс Northern Ireland [,.nc-:6an 'aialand; arne?. ,ro:rdam 'aiarland] Ирландияи Шимолй (the) The Republic of Ireland ROI) [п,рлЫ1к av'aialand; amer. 'aiarland] Думхурии Ирландия Замимаи 13 Towns and cities of the British Isles 11 lax ради хурду бузургй Чазирахои Британия Aberdeen [,asba'di:n; amer. ,aebar'di:n] Абердин Ayer [ea (r); amer. erl Айр Bath [ba:d; amer. b®9] Ват Belfast ['belfa.st, ,bel'fa:st; amer. 'belfasst] Белфаст Berwick-upon-Tweed [,benk apsn'twi:d; amer. apa.nj Бервик-он-Твид Birmingham ['bamnjam; amer. 'ba :mirjhaem] Бирмингем Blackpool ['Ь1жкри:1] Блэкпул Bournemouth ['bo:nma0; amer 'ba:m-j Борнмут Bradford ['brasdfad; amer. -ferd] Бредфорд Brighton ['braitn] Брайтон Bristol ['bnstl] Бристол Caernarvon [ka'narvn; amer. ka:r'na:rvn] Карнарвен Cambridge ['kembndj] Кембрич Canterbury ['kamtaban; amer. 'kamtorbaii] Клггербери Cardiff ['kardif; amer. 'ka:rdif] Кардиф Carlisle [ka:'lail: amer.' ka:n-] Калайл Chester ['tfesta(r)] Честер Colchester ['kauitjista; amer. 'koultjestar] Колчестер Cork ['ka:k; amer. ka:rk] Корк Coventry [kavantn; amer kaivontr] Кавеитри Derby ['da:bi; amer. *da:rbi] Дерби Douglas ['d.-.gias] Дуглас Dover [dauve(r); amer. 'douver] Дувер Dublin ['dftblin] Дублин Dundee [Лап'di:] Дацди Durham ['dAram; amer. 'da:ram] Дурхем Eastbourne ['i:stbo:n, amer. 'i:stbo:m] Истборн Edinburgh ['edmbra; amer. edmbara] Эдинбург Ely ['i:h] Ели Exeter ['eksita(i)] Г кситер Galway ['ga:lwei] Гилвей Glasgow ['gla:zgau; amer, 'glaezgou] Глазго Gloucester f'glaste(r)] Глостер Hastings ['heistirjz] Кастинг-з Hereford ['henfod; amer. -feid] Дерифорд Holyhead ['halihed; amer. 'ha:l-] Долихед Inverness [pnva'nes; amer. jnver'nas] Инвернис Ipswich ['ipswitfl Ипсвич John o’Groats [,djan a'grauts; amer. Дза.п a'grouts] Цон-о-Гроутс Keswick ['kezik] Кесвик Kingston upon Hull [,kingstan apon 'hxl. amer. эра:п] Кингстон-он-Далл l.eeds [b:dz] Лидз Leicester ['Jeste(r)] Лестер Limerick ['hmonk] Лимерик Lincoln ['lirjkan] Линколн Liverpool ['livapud; amer. -varp-] Ливерпул Lender ['lAndan] Лондон Londonderry ['lAndanden] Лондендерри Luton ['lii:tn] Лутон
995 Manchester ['masntjiste(r)] Манчестер. Middleborough [midlzbra] Мидцлбере Newcastle upon Tyne [,hju:ka:sl span'tarn; amer. [-kaesl apa:n] Никжасл-он-Тайн Northampton [no:0'hasmptan; amer. -no:r0-] Нотхаптон Norwich ['nondg; amer. 'na:r-] Норвич Nottingham ['notirjam; amer. 'nartiijam] Нотингем Oxford ['oksfod; amer. 'a:ksford] Оксфорд Plymouth ['phmaO] Плимут Poole [pul] Пулл Portsmouth ['po:tsina0] Портсмут Ramsgate ['raemzgeitj Рамсгейт Reading [tedirj] Ридинг Salisbury ['so:lzbon] Салисбери Sheffield ['jefiidd] Шеффилд Shrewsbury ['jrauzban, amer. 'jrouz-] Шроузбери Southampton [sau'Omptan] Саутхамптон St. Andrews [,snt'eendru:z; amer. semt] Ст. Андруз St. David’s [,snt'deividz; amer. semt] Ст. Давидз Stirling ['sta:hrj; amer. starlig] Старлиш Stoke-on-Trent [,stank on'trent] Стоук-он-Тренг Stratford-upon-Avon [,strtedfod apon'eivn; amer. - ferd apa:n] Стартфорд-он-Эвон Swansea ['swanzi:; amer. 'swa:nzi] Свонзи Taunton ['tomtan] Тонтен Warwick ['wonk; amir. 'wa:nk] Уорик Worcester ['wusto(r)] Устер York |jo:k; amer. jo:rk] Йорк Замимаи 14 The states of the United States of America Иёлатхои Иёлоти My гтахидаи Америка State/ Postal Code кода иёлат/ почта Capital Пойтахт Statehood Соли ба иелот хам- ро\шавй Area sqmi. масохат (мил мураббаъ) Area sq.km масохат (км. м.) 1 Alabama [,aeb'bfemo] AL Алабама Montgomery 1819 50,750 131,442 2 Alaska [a'lasska] AK Аляска Juneau 1959 570,374 1,477,263 3 Arizona [,ten'zauna] AZ Аризона Phoenix 1912 113,956 295,145 4 Arkansas ['a:kenso:] AR Арканзас Little Rock 1836 53,187 137,754 5 California [,ksela'fonia] CA Калифорния Sacramento 1850 155,973 403,969 6 Colorado [,koh'ra:dou] Co Колорадо Denver 1876 103,729 268,657 7 Connecticut [kc'ncktikot] Cl Коннекткут Hartford 1788 4.844 12,546 8 Delaware ['delewea(r) DE Делавар Dover 1787 1,955 5,063 9 District of Columbia DC Нохияи Колумбия - 61 158 10 Florida ['flonda] FL Флорида Tallahassee 1845 53,937 139,696 11 Georgia ['dsaidja] GA Чорчиа Atlanta 1788 57,910 149,986 12 Hawaii [he'wan] HI Хдвайи Honolulu 1959 6,423 16,636 13 Idaho [’aidehau] ID Boise 1890 82,751 214,324
996 Айдадо — 14 Illinois [jla'noi] IL Иллинойс Springfield 1818 55,646 144,123 15 Indiana [.mdr'aena] IN Индиана Indianapolis 1816 35,870 92,903 16 Iowa [’arawa] IA Айова Des Moines 1846 55,875 144,716 17 Kansas ['kaanzas] KS Канзас Topeka 1861 81,823 211,921 18 Kentucky [ken'tAki] KY Кентаки Frankfort 1792 39,732 102,905 19 Louisiana [hUtzi'ama] LA Луизиана Baton Rouge 1812 43,566 112,836 20 Maine [mein] ME Мейн Augusta 1820 30,865 79,940 21 Maryland ['mcanland' MA Мериленд Annapolis 1788 9,775 25,317 22 Massachusetts |,maeso'tju:sits] MA Массачусетс Boston 1788 7,838 20,300 23 Michigan i'mijigan] MI Мичаган 1 .ansing 1837 58,110 150,504 24 Minnesota [,mmi'sautaj MN Минесога St. Paul 1858 79,617 206,207 25 Mississippi [,misi'sipij MS Миссиссиши Jackson 1817 47,689 123,514 26 Missouri .mi'zuari] MO Миззури Jefferson City 1821 68,898 1'’8,445 27 Montana fmon'taenaj MT Монтана Helena 1899 145,556 376,989 28 Nebraska [na'bratska NE Небраска Lincoln 1867 76,878 199.113 29 Nevada [ns ’va.aa] NV Невада Carson City 1864 10°,806 284,396 30 New Hampshire [,niu:'haempja] NH Нию Хемпшир Concord 1788 8.993 23,292 31 New Jersey [nju''dja:zi]NJ Нию Дерси Trenton 1787 7,417 19,210 32 New Mexico [.nju.'meksikou] NM Нию Мексике Santa Fe 1912 121,335 314,256 33 New Y ork [nju:'jo:k] NY Нию Иорк Albany 1788 47,224 122,310 34 North Carolina [,пэ0кгегэ'1агдэ] NC Каролннаи Шимолй Raleigh 1789 48,718 126,179 35 North Dakota [.noOdYkauto] ND Дакотаи Шимолй Bismarck 1889 68,994 178,694 36 Ohio [su'haiau] ОН Охдйо Columbus 1803 40,952 106,065
997 37 Oklahoma [aukla'hauma] Оклахома Oklahoma City 1907 68,679 177,878 38 Oregon [origan] OR Орегон Salem 1859 97,060 251,384 39 Pennsylvania [,pensl'veina ] PA Пенсилвания Harrisburg 1787 44,820 116,083 40 Rhode Island [,roud 'ailand] R1 Род Айленд Providence 1790 1,045 2,707 41 South Carolina [,sau0kaera'lain] SC Каролинаи Ч,анубй Columbia 1788 30,111 77,987 42 South Dakota [,sau0de'kauta] SD Pierre 1889 75,898 196,575 43 Tennessee [,tena'si:] TC Тенесси Nashville 1796 41,220 106,759 44 Texas ['teksas] ТХ Тексис Austin 1845 261,914 678,355 45 Utah ['ju:ta:] UT Ютах Salt Lake City 1896 82,168 212,814 46 Vermont [va'mont] VT Вермонт MontpeEer 1791 9,249 23,955 47 Virginia [va'dginia] VA Вирчиния Richmond 1788 39,598 102,558 48 Washington [ 'wojirjianJ WA Вашингтон Olympia 1889 66,582 172,447 49 West Virginia [,westva'd3inia] WV Вирчпнияи Еарбй Charleston 1863 24,232 32,761 50 Wisconsin [wts'kansin] WI Висконсин Madison 1848 56,154 145,438 51 Wyoming [wai'aumirj] WY Вайоминг Cheyenne 1890 97,105 251,501
998 Замимаи 15 Towns and cities of the 1 Tnited States of America Шахрхои хурду бузургй Иёлоти Мутгахвдаи Америка Albany [Albeni] Албани Albuquerque ['eelbakarki; amer. -koirki] Албакурки Amarillo [,<£nia'iil9u; amer. -lou] Амарилло Anchorage ['asijkandg] Анкорид Atlanta [at'tents; amer. 'art-] Атланта Augusta [o:'gAsto] Ayrycra Austin [ostm; amer. b:stm] Аустин Baltimore ['Ьэ:111шэ:(г)] Балтимор Baton Rouge [,bastn 'ги:з] Батон Руж Berkeley ['ba:kli; amer. ba:rkli] Ьуркли Billings f'bilnjz] Биллингз Birmingham ['baimnjam; amer. 'bairmirjaem] Бирмингем Bismarck ['bizma:k; amer. 'bizma:rk] Бисмарк Boise ['boisij Бойси Boston ['boston; amer. 'bo:ston] Бостон Buffalo ['ЬдГэЬи; amer. 'ЬлГд1ои] Бафепо Burlington ['boihijton; amer. 'ba:rli ] Бурлигтон Charleston ['tjadstsn; amer. 'tfairl-] Чарлстон Charlotte ['Ja:bt; amer. 'ja:rbt] Шарлот Cheyenne [fai'am] Шайен Chicago [fi'kargou, amer. -gou] Чикаго Cincinnati [,smsi'nacti] Синсинати Cleveland ['kli:vbndj Кливленд Colorado Springs ['kobra:dau spriyz; amer. 'ka:braedou] Колорадо Спрингс Columbia [kg'kmbio] Колумбия Columbus [ko'kmbos] Колумбус Dallas ['daebs] Даллас Dayton ['deitn] Дейтон Denver ['denva(r)] Денвер Des Moines [di'mom] Димоин Detroit [di'troit] Детройт Dover ['d9uv9(r); amer. 'dou-] Дувер Duluth [do'lu:0] Дулут El Paso [el'paessu; amer. -sou] Эл Пасо Eugene [ju:'d3i:n] Юдин Fort Worth [,fo:t'w9:6] Форт Норт Grand Forks [,grasnd'fo:ks; amer. 'fo:rks] Гренд Форкс Great Falls [,greit'fo:lz] Грейт Фолз Green Bay [,gn n'bei] Грин Бей Hartford ['ha:tfsd; amer. 'ha:rtfgid] Хартфорд Hollywood 'holiwud; amer. 'ha:li-] Хрлливуд Honolulu [,hona'lirlu” amer. ,hano-] Хрнолулу Houston ['hj install] Xjoctoh Idaho Falls [,aidahau'fo:lz; amer. -hou] Айдах,о Фолз Indianapolis [pndia'naspglis] Индианополис Jackson Rdsaekssn] Дексон Jacksonville ['dsaskssnvil] Дексонвилл Juneau ['d3u:nsu; amer. -nou] Дунеу h ansas City [,kaenz9s 'siti] Канзас Сиги Knoxville ['ncksvil; amer. 'na:ksvil] Ноксвил Laramie [laeromi] Лареми Las Vegas |,laes'veigas] Лас Вегас Lincoln fliijksn] Линколн Little Rock ['litlrok; amer. ra:k] Литтл Рок Los Angeles [Jos'aendjolrzJ Лос Анделес Louisville ['lu:ivil] Луисвилл Madison ['rnsedison] Медисон Manchester ['masDtfest9(r)] Манчестер Memphis ['memfis] Мемфис Miami [mai'aemi] Майами Milwaukee [mil'wo:ki] Милуоки Minneapolis [,nnni'aepalis] Минниаполис Mobile [mau'bi:!; amer. mou-] Мобил Montgomery [mont'gomsn; amer. mont'gam] Монтгомери Nashville ['naejvil] Нешвил New Heaven [,nju:'heivon; amer. ,nu:-] Нию Х,ейвен New Orleans [,nju:o:'li:onz; amer. ,nu:'o:rli9nz] Нию Орлеанз New York [,nju:'jo:k; amer. ,nu:'jo:rk] Нию Йорк Newark ['nju:ok: amer. 'пи:эгк] Ниюарк Norfolk ]'no:fgk; amer. 'no:rfgk] Норфлок Oklahoma City [,9ukbhoum9'siti; amer. jOukbhoumg'] Оклахома Сити Omaha ['oumoha:; amer.'ov.-] Омаха Orlando [oi'laendgu; amer. oir'lasndou] Орландо Philadelphia [,fib'delfio] Филоделфия
__________________999 Phoenix [Timks] Фионекс Pierre [pi'ea(r); amer. pur] Пиер Pittsburgh ['pitsba:g, amer. -ba:rg] Питтсбург Portland ['po:tbnd; amer. 'port ] Портленд д Princeton ['pnnston] Принстон Providence [providons; amer. 'pra:v-] Провиденс Raleigh ['ra:li; amer. 'ro:li] Рали Reno |'ri:nau; amer. 'liaiou] Рено Richmond ['ritfmand] Ричмонд Rochester ['rotfistafr); amer. 'ra:t]es-] Рочестер Sacramento [,s2ekra'mentau; amer. -tou] Сакраменто Salt Lake City [,so:lt leik'siti] Солт Лейк Сити San Antonio [.sasnasn'tauniau, amer. a?n'touniou] Сан Антонио San Diego [,sasndi'eigau: amer. -gou] Сан Диего San Francisco f,ssenfran'siskau; amer. -kou] Сан Франсиско San Jose [.sasnhau'zei; amer. hou-] Сан 4,oce Santa Fe [,sasnta'fei] Санта Фе Savannah [s'vasna] Саванна Scranton ['skrtcntan] Скрентон Seattle [si'aetl] Сиетл Sioux City [,su 'siti] Су Сити Sioux Falls [,su:'fo:lz] Су Фолз Springfield [’spntjgfdd] Спрингфилд St Paul [,snt’po:l]; amer ,seint] Сент Паул St. Louis [snt'lu:is; amer. ,senit] Сент Луис Syracuse f'siroku:s] Сирекус Tallahassee [,tasla'hassi] Талахасси Tampa ['taempa] Темпе Toledo [ta'li:dau; amer. -dou] Толедо Topeka [to'pi. ka] Топике Tucson ['tu:son; amer. 'tu:sa:n] Тусен Tulsa [’txlsa] Тулса. Twin Falls [,twm'fo:lz] Твин Фолз Washington D.C. [,wojini)tandi:'si:; amer. ,wa:J-] Вашингтон Wichita ['witjito:] Вичито Замимаи 16 The provinces and territories of Canada Музофот ва минтакахои Канада Alberta [ael'ba:ta; amer. ael'borrto] Алберта British Columbia [,briti f кэТдшЬю] Бритиш Каламбия Manitoba [,maeni'toubo; amer. -tou-] Монитоба New Brunswick [,hju:'brAnzwik; amer. ,nu:] Нию Брансвик Newfoundland |'nju:fondbnd; amer. 'nu:] Ниюфаунленд Northwest Territories [,n:0wast 'teratriz; amer. ,n:r0wost 'teratoinz] Минтакахои Шимоли Гарбй Nova Scotia [.nouva'skaufa: amer. .nouva'skouja] Нова Скошиа Nunavut ['nonavut] Ноневут Ontario [on'teonau; amer. am'tenou] Онтарио Prince Edward Island [.pnns'edwad ailand; amer. 'edwerd] Чдзираи Принс Едвард Saskatchewan [sa'skaitfawan] Саскачуан Yukon Territory ['ju:kon teratri; amer. 'ju:kan teraio:n] Минтакаи Йкон Замимаи 17 Towns and cities of Canada Шахрхои хурду бузурги Канада Calgary f’ktelgan] Калгери Chicoutimi-Jonquiere [ji,ku:tami 3o'kjea(r); amer. 3o:'kjer] Шикутеми-Жокер Edmonton L'edmantan] Едминтон Fredericton ['frednktan] Фредриктон Hallifax ['haehfeks] Хелифекс Hamilton ['heemiltsn] Хемилюн Iqaluit [i'kaslu:it] Икалуит Ixmdon ['lAndan] Лондон Moncton I'mxrjktan] Манкгон
1000 Montreal [,montn'o:l; amer. ,ma:n] Моптреал Niagara Falls [nai.segra 'fo.lz] Найегара Фолз Ottawa ['otawa; amer. 'a:t-] Оттава Quebec City [kvn,bek 'siti] Квибек Сити Regina [n'djama] Речайна Saint John [,seinl 'djon; amer. 'dja:n] Сент Дон Saskatoon [,sresko'tu:n] Саскатун Sault Sainte Marie [,su: seint ma'ri:] Солт Сант Мари St. John’s bsnt'dgonz; amer. ,seint 'dgarnz] Сент Цонз Sudbury ['sAdban; amer. -ben] Садбери Sydney f'sidm] Сидни Thunder Bay Г.йлпбэ bei; amer. -der] Тандер Бей Toronto [ta'rantau; amer. ta'ra:ntou] Торонто Vancouver [veen'ku:va(rY| Ванкувер Victoria [vik'ta:na] Викториа Whitehorse ['waitha:s; amer. ha:rs] Уайтхорс Windsor ['winza(r)] Виндзор Winnipeg ['winipeg] Виннипег Yellowknife [jelaunaif; amer. -low-] Йелпойнайф Замимаи 18 The states of Australia Иёлагхои Австралия Australian Capital Territory (ACT) [o,streihan kaepitl 'teratri:; amer. o:,streihan, ’terato:n] Минтакаи пойтахти Австралия New South Wales [,nju: sau0 'weilz; amer. ,nu:-] Нию Саут Уелс Northern Territory [,по:дэп 'teratn; amer. [,no:rdam 'terato:n] Минтакаи Шимол Queensland ['kwi:nzlond] Квинсленд South Australia [,sau0 o'streilia; amer. o:'str-] Авсгралияи Чднубй Tasmania [tsez'meimo] Тасмания Victoria [vik'to:ria] Виктория Western Australia [,weston o'streilia; amer. ,westam o:'strciha] Аь»тралияи Гарбй Замимаи 19 Towns and cities of Australia and New Zealand Шахрхои хурду бузурги Австралия ьа Зеландияи Нав Adelaide ['asdaleid] Аделейд Alice Springs [,aehs 'spnijz] Алис Спрингз Auckland ['oiklond] Окленд Brisbane ['btizban] Бризбен Canberra ['kaenbaro] Канберра Christchurch flcraistjo:tf; amer. -tfa rtf] Крайс Чурч Darwin ]'da:wm; amer. 'da:rwin] Дарвин Dunedin [dA'ni:din] Данидин Geelong [dji'bng; amer. dgo'lo:!)] Цилонг Hamilton ['heemiltan] Хамилтон Hobart ['hauba:t; amer. 'houba:rt] Хобарт Melbourne ['meilban; amer. -bem] Мепбурн Newcastle ['hjtrka:sl; amer. 'nukaesl] Ниюкасл Perth [pa:0; amer. рэ:г0] Перт Sydney ['sidm] Сидней Townsville ['taunsvil] Таунсвил Wellington ['wehrjton] Веллингтон
1001 Замимаи 20 Chemical elements Моддахои химиявй Element/ модда Symbol/ Рамз Atomic number / шумораи атомхо Element/ модда actinium Ac 89 актиниум, актиний aluminum Al 13 алюминий americium Am 95 америкум, америтсий antimon^ Sb 51 антимони, сурма argon Ar 18 аргон arsenic As 33 арсеник, арсен, марги муш astatine At 85 астатин, астат barium Ba 56 бариум, барий baron В 5 барон, бор berkelium Bk 97 беркелнум, берклий beryllium Be 4 бериглиум, берите шй bismuth Bi 83 бисмуг, висмут bromine Br 35 бромин, бром cadmium Cd 48 кадмиум, кадий caesium Cs 55 сезиум, сезий calcium Ca 20 калсиум, калсий californium Cf 98 калифорниум, калифорний carbon C 6 карбон, углерод cerium Ce 58 сериум, серий chlorine Cl 17 хлор khronnum Cr 24 хромниум, хром cobalt Co 27 кобалт copper Cu 29 купер, мис curium Cm 96 кюриум, кюрий dysprosium Dy 66 диспрозиум, диспрозий einsteinium Es 09 ейнштейнум, энштейний erbium Er 68 эрбиум, эрбий europium Eu 63 юропиум, европий fermium Fm 100 фермиум, фермий fluorine F 9 флуорин, фтор francium Fr 87 франсиум, франсий gadolinium Gd 64 гадолиниум, гадолиний gallium Ga 31 галлиум, галлий germanium Ge 32 германиум, германий gold Au 79 тилло hafnium Hf 72 хафниум, гафний hahnium Ha 105 хахниум, гахний helium He 2 хелиум, геллий holmium Ho 67 холмиум, голмий
1002 hydrogen H 1 гидроген, водород indium In 49 индиум, индий iodine I 53 иод iridium Ir 77 иридум, иридий iron Fr 26 охан krypton Kr 36 криптон lanthanum La 57 лантаниум, лантан lawenciivn Lr 103 лоуренсиум, лоуренсий lead Pb 82 сурб lithium Li 3 литиум, литий lutetium Lu 71 лютесиум, лютетсий magnesium Mg 12 магнезиум, магний manganese Mn 25 марганес mendelevium Md 101 менделеум, менделевий mercury Hg 80 Меркурий, ртут molybdenum Mo 42 молибден .teodjimuin Nd 60 неодимиум, неодим neon Ne 10 неон neptunium Np 93 нептуниум, нептуний nickel Ni 28 никел niobiiTii Nb 41 ниобиум,ниобий nitrogen N 7 нитроген, азот nobelium Nb J 02 нобелиум, нобелий osmium Os 76 осмиум, осмий oxygen О 8 оксиген, кислород palladium Pd 46 палладиум, палладий piiosphoius P 15 фосфор platinum Pt 78 платинум, платина plutonium Po 94 плутониум, плутоний polonium Po 84 полониум, полоний potassium К 19 каллий praseodymium Pr 59 празеодмиум promethium Pm 61 прометиум, прометий protactinium Pa 91 протактиниум, протактиний radium Rh 88 радий radon Rn 86 радон rhenium Ru 75 рениум, рений rhodiim Rh 45 родиум, родий rubidium Rb 37 рубвдум, рубидий ruthenium Ru 44 ретениум, рутений rutherfordium Rf 104 рузерфордиум, резерфордий samarium Sm 62 самариум, самарий scandium Sc 21 скандиум, скандий selenium Se 34 селениум, селен
1003 silicon Si 14 силикон, кремний silver 47 нукра sodium Na 11 натрий strontium Sr 38 строниум, стронсий sulphur S 16 сулфур, сера tantalum Ta 73 танталум, тантал technetium Tc 43 текнетиум, технитсий lelluriuiii Те 52 теллуриум, теллур terbium Tb 65 тербиум, тербий thallium Ti 81 таллиум, таллий thorium Th 90 ториум, торий thulium Tm 69 туллиум, туллий tin Sn 50 калъагй titanium Ti 22 титаниум, титан tungsten W 74 тунгстен, волфрам uranium u 92 ураниум, уран vanadium V 23 ванадиум, ванадий xenon Xe 54 ксенон ytterbium Yb 70 иттербиум, иттербий yttrium Y 39 итгриум, иттрий zinc Zn 30 рух zirconium Zr 40 сиркониум, сирконий Замимаи 21 Forms of address Тарзхои хитоб Тарзхои хитоби дар поён овардашуда аксарияти мушкилоти мукотибаро хал мекунанд. Харчанд шаклхои мухталифи хитоб вучуд дошта бошанд хам, шаклхои овардашуда серистеьмолтарин мебошанд. Барои изхори одоб ва самимият дар охири мукотиба “Sincerely уоиге”ва дар мукотибаи расмй “Very truly yours” мувофики мак;сад мебошад. Government (United States) Addressee Гирандаи нома The President The Vice President Addresse on Letter and Em elope Сурога дар мактуб ва нокаг The Piesident The White House Washington, D.C. 20500 The Vice President United States Snate Washington, D.C. 20510 Solutation Мукотибоз Dear Mr. or Madam President: Dear Mr. or Madam President: Members of the Cabinet The Honorable full name) Seacretary of (name of department) Washington. D.C. (zip code) Dear Mr. or Madam Secretary: Attorney General The Honorable full name) Attorney General Washington, D.C. 20530 Dear Mr. or Madam Attorney General: Senator The Honorable (full name) Unatcd States Senate Dear Senator (surname)'.
1004 Speaker of the House of Representative Rrepresentative Chiefe Justice Associate Justice Judge of a federal Court Xmmerican Ambassador American Minister Govemer Lieutenant Governor State Senotor State Representative; Assemblymen; Delegate Mayor WashingtonD.C. 2G510 The honorable full name) S peaker of the House of Representatives Washington D.C. 20515 The Honorable full name) House of Representative Washington, D.C. 20515 The Chiefe Justice of the United States The Supreme Court of the United States Washington, D.C. 20543 Mr. or Madam Justice (surname) The Supreme Court of the United States Washington, D.C. 20543 The Honorable full name) Judge of the (name of court; a dis trie court, give district) {Local address) The Honorable full name) American Ambassador (City) (Country) The Honorable full name) American Minister (City), (Country) The Honorable full name) Governor of (name) (City), (State) The Honorable full name) 1 .leutenant Governor of zname) City), (Statej The Honorable full name) (Name of State) Senate (City), 'State) rhe Honorable fill name) (Name of State) House of Representatives (or Assembly or House cf Delegates) (City), (State) The Honorable full name) Mayer of (name of city) (City), (State) Dear Mr. or Madam Speaker: Deal Mr. or Madam (surname): Dear Mr. or Madam Chiefe Justice: Dear Mr. oi Madam Justice: Dear Judge ( surname): Formal: Sir: or Madam Informal: Dear Mr. or Madam Ambassador: Formal: Sir. or Madam: Informal: Dear Mr. or Madam Minister: Dear Governor (surname): Dear (Mr., Ms., Miss or Mrs.) (surname): Dear (Mr., Ms., Miss or Mrs.) (suraname): Dear (Mr., Ms., Miss or Mrs.) (surname): Dear Mayor {surname): Government (Canada) Addressee Addresse on Letter and Envelope Solutation Г ирандаи нома Сурога дар чактуб ва покат Мукотибот The Governor General (His or Her) Excellency full name) Government House Ottawa, Ontario KIA 0AI Formal; Sir: or Madam: Informal: Dear Govemer General: The Prime Minister The Righ* Honourable full name), P.C., M.P. Prime Minister of Canada Prime Minister’s Office Ottawa, Ontario KIA 0A2 Formal: Dear Sir: or Madam: Informal: Dear (Mr. or Madam) Prime Minister Members of the Cabinet The Honourable full name) Minister of function) House of Commons Formal: Dear Sir: or Madam. Informal: Dear Mr., Ms., or
1005 Parliament Buildings Ottawa, Ontario К1A 0A2 Mrs.) (surnamey. Senator The Honourable full name) The Senate Parliament Buildings Ottawa, Ontario KIA 0A4 Formal: Dear Sir: or Madam: Informal: Dear Senator Members of House of (Mr., Ms., Miss or Mrs.) (full name), Formal: Dear Sir: orMadam: Commons M.P House of Commons Parliamenl Buildings Ottawa, Ontano KLA. OA6 Informal: Dear Mr., Ms., or Mrs.) (surname}’. Chief Justice of Canada The Right Honourable (full name) Chief Justice of Canada Supreme Court Building Ottawa, Ontai io КIA OJI Forma! Dear Sir: orMadam: Informal: Dear Sh or Madam C anadian Ambassador (Mr., Ms., or Mrs.) (full name): Canadian Ambassador to (Country) (City), (Country) Formal: Dear Sir: or Madam: Informal: Dear Mr., Ms.. Miss or Mrs.) 'surname^: Canadian Minister (Mr., Ms , or Mrs.) (fullname,: Canadian Minister to (Country) (City), (Country) Formal: Dear Sir: or Madam: Informal: Dear Mr., Ms, Miss or Mrs.) (surname): The Premier of the The Honourable full name) M.L.A Formal: Dear Sir: or Madam: Province Piirne of the Province of < name, ” (City), (Country) Informal: Dear Mr., Ms., Miss or Mrs.) > surname ): Members of the (Mr., Ms., or Mrs.), tfulname. Formal: Dear Sir: or Madam: provincial M.L.A Informal: Dear Mr., Ms., Miss or Governments Member of the Legislative Assembly (name. Building (City), (Province) Mrs.) surname,: Mayor His or Her Worship Mayor (full name) City Hall (City), (Province) D ear Sir: or Madam: Miscellaneous Addressee Addresse on Letter and Enve.ope Solutation Гирандаинома Сурога дар мактуб ва покат Мукотибот Presedent of a university or college Mr. (full name1 President, (name of institution) [Local address1 Dear Mr. (surname)’. Dean of a college or school Dean (full name' School of (name) (Name of institution) (Local address Dear Dean (surname) Professor Professor of full name) Department of (name) (Name of institution) (Local address' Dear Professor (surname)’.
1006 Замимаи 22 Prefixes and suffixes i Трефиксхо ва суффиксуо (пешвандхо ва паг.ванд^о) Одатан вожахои дароз аз калимахои кутохтар бо иловаи чанд харф дар аввал (пешванд) ва чанд харф дар охир (пасванд) сохта мешаванд. Маъмулан пешвандхо маънои калимаро иваз мекунанд, иасвандхо бошанд, хиссахои нуткро. Дар зер фехристи пешвандхо ва пасвандхо бо маъно ва тарзи истифода оварда шудааст. Prefixes/ префиксхо/ пешвандхо а- бидуни, бе-, но-: amoral бидуни ахлок, беахлок; atheist бедин; atypical бесобика; asexuality ночинсй agro- (инч. agri-) вобаста ба кишоварзй, замин, арз, хок: agroindustry саноати зироатй, agriculture кишоварзй. all- 1) комилан, умумй, хама: an all-British умумибританй; an all-inclusive price нархи хамафарогир; 2) дар дарачаи баландтарин: all- important мухимтарин; all-powerful пуркудраттарин ambi- вобаста ба харду, ду: ambidextrous побили истифода аз хар ду даст; ambivalent дорой ду эхсос ante- пеш аз, дар пеши: ante room дар пеши хона anthropo- инсон, мардум: anthropology мардумшиносй anti- бар зиди/ мукобили: anti-tank weapons аслихаи зидцитанкй, antislavery мукобили туломдорй arch- мухимтарин, асосй; аъзам: archbishop ускуфй аъзам, archduke герсогй бузург astro- вобаста ба ситорагон ва кайхон: astronaut астронавт, astrophysics астрофизика, физикам кайхонй audio вобаста ба шунавой ё овоз, савтй, садой, навой, овози: audio-visual савтй овозй auto- (инч. -aut) 1) худ, барои худ: autobiography шархи холи худ; 2) худаш, худ ба худ: automatic автомата, худ ба худ be- (феълсоз)'. belittle хурд кардан; besiege мухосира кардан bi- ду, ду бор, ду баробар, дорой ду чиз: bilingual дузабона; bicentenary дусадсолагй hibbo- вобаста ба китобхо: bibliophile китобдуст bio- вобаста ба зист ё хаётй инсон: biography шархи зиндаги; biochemistry биохимия Ъу- (инч. bye) 1) наздик: bystander хампахду; 2) ахамияти камтар дошта: a by-product махсулоти иловагй cardio- вобаста ба дил/ калб: cardiogram сабти холати калб; cardiology калбшиносй centi- як садум: centimeter сантиметр chrono- вобаста ба вакт: chronological хронология, санавй, замони со- хам, якчо: co-author хаммуаллиф; co-secretary хамкотиб aero- вобаста ба хаво ё тайёра: aerodynamic аэординамика; aerocraft тайёра contra- бар зидли, ба мукобили, мутакобил: contradict мухолифат кардан counter- бар зидди, ба мукобили, мутакобил: counterterrorism бар зидди терроризм cross- сартосар, тарафайн, аз як чониб ба чониби дигар: crossfire тирпарронии тарафайн crypto- рамзй, сиррй, пинхонй: cryptogram рамзнигошт cyber- вобаста ба алокаи электронй хусусан Интернет: cybernetics кибернетика, cybercafe Интернет Кафе de- амали баръкси: decentralization гайримарказонй; defrost об кардан (яхро( deca- дах: decade даха; decameter декаметар deei- дахяк: one decilitei дахяки литр demi- нисф, ним: demigod пнмхудо di- (хим) дорой ду атом' carbon dioxide дуоксиди карбон dis- на, баръакси: dishonest фиребгар е- вобаста ба алокаи электронй, хусусан Интерне!” e-commerce тичорат ба воситаи Интернет; e-govemment идоракунй таввасута интернет есо- вобаста ба мухита зист: eco-tourism сайёхии экологи electro- вобаста ба барк: electromagnetism электромагнетизм еп- ; (инч. ст- пеш ai b. т, or р) ба холате дучор кардан: endanger дар хатар мондан; empower ваколат додан equi- баробар, хам: equilibrium хамтарозй ех- собик: ex-wife зани собик extra- аз хад зиёд, хорич аз, берун, илова бар: extra-thin аз хад зиёд борик fore- пеш, кабл аз: forward пешгуфтор, foretell каблан гуфтан geo- вобаста ба замин; geochemical геохимиявй giga-109 ё2030: gigahertz гегагертс haemo-, hemo- вобаста ба хун, хунй: hemoglobin гемоглабин, хунрангеза
1007 hecto- сад: hectometer баробар ба сад мегер hetero- дигар, гуногун, фарккунанда: heterogeneous нохамчур, нохамсон homo- дам, баробар, чур. homogeneous хамгун hidro- вобаста ба об: hydroelectric барки обй hyper- аз хад зиёд: hyperrension шидда ги аз хад зиёд in- (il, im-, ir-) не, на, но, бе: inability нотавонй, illogical бемантик, immorality беахпоки infia- зер, фур?, камгар: infrared фурусурх iso- баробар хаммонанд, хамсон: isotope изотоп, isometric хамандоза kilo- хазор: kilogram хазор грамм, килограмм macro- калон, макро: macroeconomics макроиктис< >диёт mal бад, ба таври бад, амали бад: malpractice бадкорй, хилофкорй; maltreat бадрафгорй кардан micro- хурд, микро: microeconomics микроиктисодиёт mid- нима, дар мобайнй, миён: midbrain миёнмап, midnight нимашаб milli- як хазорум: milligram аз хазор як грам mini- хурд. хурдтар аз хамеша: minigolf миниголф, minibus автобуси хурд mis- бад ё хато: misinterpret хато тарчума кардан, misbehavour бад рафтор кардан mono- як: monogamy якзанй, якхамсарй, monography монография (рисола дар бораи як мавзуи вох,ид) multi- мулти, зиёда аз як, бисёр: multicultural бисёрфархангй, multimillionier мултимиллонер nano- (тех} як миллиардум: nanosecond як миллиардуми сония пео- нав, навин, тоза: neo-fascists фашисгонп навбаромад, neologism вожаи нав neuro- вобаста ба асаб: neuroscience асабшиносй поп- не-, но-, гайр-: non-profit-making носудовар, гайритичоратй, nonresident гайримуким octo- (инч. oct-) хашт-: octagon хашткунча, octosyllabic хаштхичой oft- чандин бор, одатан, аксаран, бештар, маъмулан: an oft-repeated claim даъвои аксар omni- хама, хама чо, хама чиз: omnipresent хозир дар хама чо ortho- орто, рост, коим, дурус: orthodox пазируфта. хамоханг (мазх^аб, сиёсат ва г.), orthography имло, сахехнависй osteo- вобаста ба устухонхо: osteopathy устухоншиносй out- бе, бехтар, бузургтар, дарозтар ва г.: outnumber бешумор, outwit бехирад over- аз хад зиёд, нихоят: overproduction беш аз ниёз истехсолкунй, overrun поймол кардан, зери по кардан paed- (инч. ped-) вобаста ба кудакон: pediatrician педиатрия, paleo- вобаста ба давраи кадим: paleolithic ахди хачри кадим pan- хама, саросар, пан: pan-African хама африкагарой para- 1) гайр, фаро, он су, он тараф: paranormal гайри табий; 2) монанди, шабехи: paramilitary шабехи низоми patho- вобаста ба касалй. бемирй, осеб' pathogenesis беморизой penta- панч: pentagon панчкунча pel го- вобаста ба сангхо: petrology илми сангшиносй, сангнигорй, philo- дуст, хохон, моил ба: pliilanthropy башардустй. инсондустй, хайрхохй photo- вобас.а ба равшанй, нур, фуруг: photosynthesis фотосинтез, нурсохт кардан physio- 1) вобасгс ба табиат: physiology физиология; 2) вобаста ба равоншиноей: physiotherapy психотерапия poly- бисёр: polygamy бисёрзанй, бисёриздивочй post пас аз, баъд аз: postgraduate пас аз хатмй мактаби олй, хатмкардаи мактаби олй pre- пеш аз, пеш: pre-war пеш аз чанг pro- ба нафъи, тарафдорй, хаводори: рго- deomcracy хаводори демократия proto- аслй, огозй, нахуст: prototype пешчамуна, намунаи аслй nseudo- гурртгн. гайриаелй: pscudo-classic классикии дуругин psycho- (инч. psych । вобаста ба равон: psychology разоншлноей quadric- чор: quadrilateral чортарафа quasi- нима, шабех, вонамудин. зохирй: a ouasi- scientific explanation шархй шабех ба илмй radio- вобаста ба радио: radio-controlled контрол тавассути радио, radio astronomy нучумй радиоп ге- боз, аз нав: reincarnation таносух, react аксуламал нишон додан retro- пас, пушт, акиб, ба суи акиб: retrospectively г.заштаандешона, гузашта- нигорона self- худ, self-control худназорат semi- ним, нима, нисф, кисман: semifinal нимфиналй, нимнихой socio- ичгимсъ, чомеа: socio-economic ичтимой- ИКГИСОДЙ step- вобаста ба равобити заношуй, нстанй. stepmother модарй угай, stepbrother бародари нотан sub- камтар аз, лоёнтар аз, зер, поин: sub-zero temperatures харорати поёнтар аз нол дарача supper- супер, аз хад беш, беш тар ё бехтар аз хамешагй: super-rich аз хад зиёд сарвагманд tecmio- вобаста ба технолгия: technology технология, technological технологи tele- дур, дар фосила: telepathy дурогохи, telemeter дастгохи ёфгани фосилаи дур, дурёб theo- вобасга ба худо, ёзид, яздон: theology илохдёт, яздоншиноей thermo вобаста ба гармй, харорат: thermometer гармосанч, дарача
1008 trans- онсуи, сартосар: transatlantic дар он суи укёнуси Атлантика, transcontinental аз ин су ба он суи китаа tri- се: triangular секунда ultra- аз меъёр зиёд: ultramodern ултармо.дерн, фаронавин tin- но, на, не, бидуни: unable нокодир; unlock боз кардан, кушодан, undo дигар кардан under- зер, тахти: undercove нихонй, пинх undergraduate донишчуи донишгох, undei кореро аз хадди ниёз камтар анчом додан uni- як, танхо: uniform либоси якнав unilaterally яктарафа, якчониба пр- боло: upgrade боло бурдан, uphill ба тар: боло vice- ноиб, мувин: vice-chairman мовини раис Suffixes / суффиксхо / пасвацдхо - able (инч. -ible) 1) кодир, тавоно, шудани: calculable шумурдашаванда, taxable андозназир; 2) дорой хусусият и хос: comfortable куллай, changeable нвазшаванл.а. ability, -ibiliiy тавоной, кобилият: capability кобилият, тавоной; responsibility давобгарй - ably, ibly noticeably огохона, incredibly боварнокарданй - agel) амал, натича: a breakage шикает; 2) вазъ bondage бает; 3) теъдод, шумор: baggage батон; millage масофа (бо мил); 4) арзиш: postage арзиши фиристодан бо потгга; 5) махал, машин: anchorage махалли лангарпартой aholic касе. ки коре ё чизеро бисёр дуст медорад: а chocaholic дустдори шокалод, workaholic кородуст, коркун. - al вобаста ба: magical сахромез, verbal феьлй, theatrical театрй - апсе, -епсе амал ё холат: assistance кумак, confidence боварй - ant, -ent 1) сифатсоз: different гуногун, significant; 2) исмсоз: inhabitant мухим, observant мушохидачй -arian дорой: humanitarian башардустона, agrarian зироаткорй -агу вобаста ба: planetary сайёравй, budgetary бучавй -ate (исмсоз) маком, амал: passionate оташмичоз, activate ба кор даровардан, doctorate унвони докторй, electorate интихобкунандагон, sulphate сулфат -ative (сифатсоз) анчом, амал illustrative равшангар, talkative пургу -ator (исмсоз) кунанда: creator ихтирокунанда, constructor созанда -built сохташуда: a newly built station стансияи нав сохташуда -centric марказ: geocentric геосентри, Eurocentric евросентрй -cide кушанда: suicide худкушй, genocide катли ом -сгасу солорй, хукумат: democracy демократия, мардумсолорй -crat хаводор, пайрав, узв: democrat дамократ, bureaucrat бюрокарат -cratic aristocratic аристократа - су (инч. -асу) холат, чигунаги: infancy кулаки, accuracy дакики - d<>m 1) шарт ё холат: freedom озодй; 2) каламрпв, рутба: kingdom; 3) хамаи даста ё гурух: officialdom ходимони расмй - ed, -d 1) сифатсоз: talented боистеъдод; 2) нишонаи замони гузашта ва сифати феьлии замони гузашта: hated, loved, walked - ее дарёфткунанда, шуда, кунанда: employee корманд; absentee гоиб - еег шахе ё чиз; lover ошик, computer компкиер, foreigner хоричй, philosopher файласуф, New Y orker ахли Нию Йорк - cry, -ry 1) гурух ё синф: greenery сабзавот; 2) холат ё хусусият bravery кахрамонй; 3) макон, махал, ной: bakery дукони нонпазй; 4) кор: robbery дузлй - ese (сифатсоз) вобаста ба кишвар ё чой: Chinese чини, Vietnamese виетнамй ess мода, чинси занона: lioness молашер, actress хунарпешазан - est дарачаи олии сифатхо в? зарфхо: widest васеътарин, biggest калонтарин - ette 1) (исмсоз) хурд: kitchenette ошхонача; 2) сучъй, чойнишин: leatherette пусти сунъй - fest чашн, ид: a jassfest иди мусикии чаз, а songfest базми суруд - fold (сифатсоз) бор, баробар: to increase tenfold дах баробар зиёд кардан - ful 1) (сифатсоз) пур, -дор, -нок, -кор: forgetful фаромушхотир, beautiful зебо; 2) (исмоз) пур: ба андозаи як мушт - graphy 1) (исмсоз) равиши навиштан ё сабт: calligraphy хушнавией, biography шархи хол; 2) навъи дониш: geography география - hood холат ё сифат: childhood бачагй, falsehood цуругпардозй, the priesthood ахди дин - ial вобаста ба: dictatorial диктаторй, magisterial магисгрй - iana, -ana вобаста ба давра, шахе ё чой: Americana америкой, Victoriana (таъ) дар давраи Виктория - ic (сифатсоз) вобаста ба: Arabic забони арабй, horrific вахщатнок -ics илм, хунар ё фаъолят, шинохт, шиноей: mathematics риёзиёт, athletics варзиши сабук
1009 -ide (хим) таркиби: chloride хлор -ify, -fy кардан ё шудан: purify тоза кардан, solidify мустахкам кардан -in чаласа, нишаст: a sit-in нишасти эътирози -tag созандаи сифати фели: walking рафта, loving дуст дошта -ion, -ation, -ition, -sion, -non, -xion амал ё холат: hesitation шубха, competition ракобат, confession эътироф -ish (сифатмз) вобаста ба: Turkish забони гурки, Irishирландй (забон, фар^ан? ва г.) -ism амал ё натича: criridsm танкид, heroism кахрамонй, buddism дани буддой, racism нажодпарастй -ist (исмсоз) кунанда, -тар, -тарой: atheist атеист, dentist духтури дандон, violinist найнавоз, royalist шохгарой -ista -дуст, -параст, -гаро- fashionista муцпараст -ite 1) (исмсоз) аз нажоди, аз авлоди, аз ааспи: Israelite изриилй; 2) ахди, шахрвандй: Brooklinite ахди Бруклин -itis (тиб) касалии. tonsillitis касалии танзнлит, bronchitis касалии шуш -ity сифат ё холат: purity тозагй, oddity ачоибй, ачибй -ive вобаста ба: descriptive тасвирй, explosive тарканда -ize, -ise (феълсоз) кардан, сохтан, хаммонанд кардан: privatize хусусй гардондан, Americanize америкой кардан, cinicise танкид карцан -less бе, но: treeless бедарахт, meaningless бемаънй, tireless без мин let хурд, ча: piglet хукча, starlet ситорача like (сифатсоз) хаммонанд ба, монанди: cliildlike бачагона, doglike сагмонанд -ling хурд: duckling муркобича -Jogue сухан, навишта: monologue монолог -1у монанди, вижаи: happily хушбахтона, cowardly lajxxjH, daily харруза -ment амал ё натича: development иешрафт, тараккиёг, agreement ризоият, ахднома -most гарин: inmost дарунтарин, topmost болотарин -ness сифат, холат, хусусият: dryness хушкй, stillness оромй -aid монанди: humanoid инсоншакл, rhomboid ромбшакл -ology (инч. -logy) фанни омузиш, -шиноей: sociololgy сосиология, geology геология, заминшикссй -ologkaL -logical, -ologic. -logic, -ologist, -legist вобаста ба фанни омузиш: biologist биолог -or кунанда, анчомднханда: actor хунарпеша, constructor сохтмончй -огу [сифаякоз) вобаста ба, дорой: explanatory шархдиханда, observatory обсерватория -ous дорой табиат ё хусусияти: poisonous захрнок, mountainous кухй -phile (исмсоз) дустдори чизи мушаххас: bibliophile хитобдуст, Anglophile дуегдори Англия -philia (исмсоз) тамоил, гароиш, майли шадид: pedophilia бачабозй, кудакбозй, маши алокаи чиней бо кудакон, -phobe (исмсоз) харос, таре, шахсе, ки чизе ё мардумеро бад мебинад: Anglophobe бадбинии Англия, Francophobe бадбинии Франсия -scape манзара ё сахна: landscape манзара, чашмандоз -ship (исмсоз) холат ё сифат: ownership моликият, citizenship шахрвандй, membership аъзогй -some монанд, -овар, -бахш: fearsome тарсовар ster кунанда, анчомдахднда: gangster узви дастаи чиноят корон, youngster чавон, навчавон -th ум: sixth шашум, fifteenth понздахум -иге амал ё натича: failure нокомй, closure пушит -ward ба суи, ба тарафи: backward ба гарафи акиб, westward ба тарафи гарб -ways ба самти, ба тарафи: sideways роххои пиёдагард -wise аз назари, дар робита ба: budgetwise аз назари буча -у (инч. -еу) пур аз: dusty пур аз чанг, sticky часпанда
1010 Замимаи 23 World currencies Вохидхои арзии кишвархои дунё Country Name and symbol Subdivision Кишвар Вихцди арзй Пули майда Afghanistan afghari; Af 100 puls Аф1 онистон афгони пул Albania lek; L 100 qintar Албания лек кинтар Algeria Algerian dinar; DA 100 centimes Алчазоир динори Алчазоир сантим Andorra see France, Spain -Андорра ниг. Фаронса, Испания Angola kwanza: К lOOlwei Ангола кванза лвей Anguilla East Caribbean dollar; ECS 100 certs Ангун.та доллары Кариби Шарки сент Antigua and Barbuda East Caribbean dollar; ECS 100 certs Антигуа ва Ьарбуда доллары Кариби Шаркй сент .Argentina austral; A 100 centavos Аргентина аустрал сентаво -Armenia drum Арман истон драм Aruba Aruban gulden (guilder, florin); AFI 100 certs Аруба гулдени Аруба сент Australia Australian dollar; SA 100 cents Австралия доллары Австралия сент Austria schilling; Sch lOOgroschen Австрия шиллинг грош Azerbaijan manta Озарбойчон манат Bahamas Bahamian dollar; BS 100 cents Чазирахои Бахам доллари Бахам сент Bahrain Bahrain dinar; BD lOOfils Бахраин динори Бакрайн филс Bangladesh taka 190 paisa Бангладеш така пайса Barbados Barbados dollar; BdsS 100 cents Барбадос доллари Барбадос сент Belgium Belgian franc; BF lOOcentimos Белгия франки Белгия сантим Belize Belizean dollar; BZS 100 cents Белиз доллари Белиз сент Belarus ruble; R, Rub lOOkopeeks Benapvc рубл копейка Benin CF A franc 100 centimes Бенин франки КФА сантим Bermuda Bermuda dollar; B$ 100 cents Бермуда доллары Бермуда сент Bhutan ngultrum; Nu 100 chetrum Бутан нгултрум четрум Bolivia boliviano, В 100 centavos Боливия боливиано сентаво Botswana pula, P 100 thebe Ботсвана пула тхебе Brazil cruzador, CZ 100 centavos Бразилия крузадо сентаво British Virgin Islands US dollar; $ 100 cents Чазирахои Верчини Британия доллари ИМА сент Brunei Brunei dollar; BS lOOsen Бруней доллари Бруней сен Bulgaria lev; Lv 100 stotinki Булгория лев стотинка Burkina Faso CFA franc 100 centimes Буркина Фасо франк КФА сантим Burundi Burundi franc; Fbu Бурунди франки Бурун Ш Cambodia riel 100 sen Камбодча риел сен
1011 Cameroon CFA franc 100 centimes Камерун франки КФА сантим Canada Canadian dollar; CS 100 cents Канада доллары Канада сент Cape Verde Cape Verde escudo; Esc. 100 centavos Кейп-Верде эскудои Кейп- Верде сентаво Cayman islands Cayman islands dollar; CIS 100 cents Чазирахои Кайман доллари Чазирахои Кайман сент Central African Republic CFA franc 100 centimes Чумхурии Африкан Чанубй франки КФА сантим Chad CFA franc 100 centimes Чад франки КФА сантим Chile Chilean peso Чили песои Чили China yuan (renmiiibi) 10jiao=100fen Чин юан цзяо, фин Colombia Colombian peso 100 centavos Колумбия пессои Колумбия сентаво Comoros Comoros franc Чазирахои Камор франки Чазирахои Камор Congo CFA franc 100 centimes Конго франки КФА сантимо Costa Rika Costa Rican colon J 00 centimes Коста-Рика КОЛОН сантим Cote d’Ivoire CFA franc 100 centimes Кот-д-Ивуар франки КФА сантим Cuba Cuban ueso Ю0 centavos Куба песои Куба сентаво Cyprus Cyprus pound; £ 100 cents Кипр фупги Кипр сент Czechia koruna; Kes 10U halers Чехия кронаи Чехия халер Denmark Danish krone; Dkr 100 ore Дания кронаи Дания оге Djibouti Djibouti franc; Dj Fr Чибути франки Чибути Dominica East Caribbean dollar; ECS 100 cents Доминика Доллари Доминика сент Dominican Republic Dominican Republic peso; RDS 100 centavos Чумхурии Доминикан песои Доминикан сентаво Ecuador sucre; S 100 centavos Эквадор сукре сентаво tgj’pl Egypiian pound; E£ 100 piasters Миер фунти Миер пиастр El Salvador Salvadorian colon 100 centavos Эл-Салвадор колони Салвадор сентаво Equatorial Guinea CFA franc 100 centimes Гвинеяи Экваторй франки КФА сантим Estonia kroon 100 cents Эстония кронаи Эстония сент Ethiopia birr; EB J 00 cents Эфиопия бир сент EEC (European Economic Community) euro Созмони Хдмкории Икдисотии Европа евро Fiji Fiji dollar. $p 100 cents Фичи доллари Фичи сент Finland markka; Mk, Fmk 100 penni соинландия маркаи Финландия пенни France France franc; F 100 centimes Фаронса франки Фаронса сантим French Polynesia CFP franc Ю0 centimes Полинезияи Фаронса франки КФП сантим
1012 Gabon CFA franc 100 centimes Габон Франки КФ А сантим Gambia dalasi; D 100 bututs Гамбия даласи будут Georgia ruble, coupon, R, Rub. 100 kopecks Гурдистон рубл, купон копейка Germany Deutsche mark; DM 100 pfening Германия маркаи Германия ифенинг Ghana cedi; C 100 pesewas Гана седи песева Great Britan pound sterling; £ 100 pence Британияи Кабир фунт стерлига пенс Greece drachma; Dr 100 lepta Гретсия драхма леи га Grenada bast Caribien dollar; EC$ 100 cents Гренада доллари Кариби Шаркй сент Guatemala quetzal; Q 100 centavos Гватемала кетсал сентаво Guinea Guinea franc; FG Гвинея франки Гвинея Guinea- Bissau Guinea peso 100 centavos Гвинея-Бисау песо Гвинея- Бисау сентаво Guyana Guyana dollar; G$ 100 cents Гайана доллари Гайана сент Haiti gourde; Gde, G 100 centimes Хдити гурд сентимо Honduras lempira; L 100 centavos Хрндурас лемпира сентаво Hong Kong Hong Kong dollar; I1K5> 100 cents Гонг-Конг доллари Гонг- Конк сент Hungary fount; Ft 100 tiller Вешрия форинт ф1и!лер Iceland krona; Kr 100 aurar Исландия кронаи Исландия эйре India Indian rupee; Re (p/.Rs) 100 paise Хинлустон рупияи Хинду стон пайса Indonesia rupiah; Rp 100 sen Индонезия рупияи Индонезия сен Iran Iranian rial: IR Эрон риёлп Эрон Iraq Iraqi dinar: ID 100 fils Ирок динори Ирок филс Ireland Irish pound (punt): 100 pence Ирландия фунти 11рландня пенс Israel shekel 100 agorot (sg. agora) Исроил шекел агорот Italy Italian lira: L Италия лираи Италия Jamaica. Jamaican dollar 100 cents Чдмайка доллари Чамайка сент Japan yen; Y Япония иена Jordan Jordanian dinar; JD 100 fils Иордания динор Иордания филс Kazakhstan tenge Казокистон тенге Kenya Kenya shilling; Ksh 100 cents Кения шилинги Кения сент Kirgizia som Киргизистон СОМ Kiribati see Australia Кирибати ниг. Австралия Korea, Democratic People’s Republic of won; W 100 jtm ЧДХК вона ун(а) Korea, Republic of won; W 100 chon Чумхурии Корея вона чун(а) Kuwait Kuwaiti dinar; KD 100 fils Кувайт динори Кувайт филс Laos kin, К Лаос КИП
1013 Latvia lat 100 santimes Латвия лат сантим Lebanon Lebanese pound; L£ 100 piastes Лубнон фукти Лубнон пиастр Lesotho loti; (pl maloti) lOOlisenre Лесото лоти (ли) сенте Liberia Liberian dollar; L$ 100 cents Либерия доллари Либерия сент Libya Libyan dinar; LD 100 dirhams Либия динори Либия дирхам Liechtenstein sec Switzerland Лихтенштейн ниг. Шветсария Lithuania litas 100 cents Литва ЛИТ сент Luxemburg Luxemburg franc 100 centimes Люксембург франки Люксембург Macau pataka; P 100 avos Макао патака аво Madagascar Malagasy franc; FMG 100 tambala Мадагаскар франки Мадагаскар Malawi kwacha; KM Малави квача Malaysia ringgit; M$ 100 sen Малайзия ринггит сен Maldives rufiya Чазирахои Малдив руфия Mali CFA franc 100 centimes Мали франки КФА Malta Maltese lira; LM 100 cents Малта лираи Малта сент Marshall Islands see US Чазирахои Маршал ниг. ИМА Mauritania ouguiya 5 khoums Мавритания угия хумс Mauritius Mauritius rupee; Re (Rs) 100 cents Маврикий рулили Маврикии сент Mexico Mexican peso Мексика песои Мексика Micronesia лее US Микронезия ниг. ИМА Moldova leu Молдова лей Monaco see France Монако дирхдми Монако Mongolia tugrik (togrog) 100 mongo Монголия тугрик мунгу Montserrat East Caribbean dollar; ACS 100 cents Монтсеррат доллари Кариби Шаркй сент Morocco Moroccan dirham; MD 1000 centimes Морокко дирхама Марокко сантим Mozambique metical 100 centavos Мозамбик метикал сентаво Myanmar kyat; К 100 pyas Мйанмар кят пя Namibia see South Africa Намибия ниг. Чумхурии Африкой Чанубй Nauru see Australia Науру ниг. Австралия Nepal Nepalese rupee; NR 100 paisa Непал рупияи Непал пайса Netherlands Gulden (guilder, florin), FI 100 cents Нидерландах гулден (флорин) сент Netherlands Antilles Netherlands Antilles gulden; NAFI 100 cents Чазирахои Антили Нидерландия гулдени Чазирахои Антили Нидерландия сент New Caledonia CFP franc 100 cantimes Каледония Нав франк КФП сантим New Zealand New Zeeland dollar; NZS 100 cents ЗеландияиНав доллари Зеландияи Нав сент Nicaragua cordoba; C$ Никарагуа кордоба Niger CFA franc 100 centimes 11и. ег> фра!» КФА сантим
1014 Nigeria naira; N 100 kobo Нигерия найра кобо Northern Mariana Islands see US Чазирахои Марианаи Шимолй ниг. ИМА Norway Norwegian krone; Kr 100 ore Нервегия кронаи Норвегия эре Oman rial Omani; RO 100 baiza Оман риали Оман байза Pakistan Pakistani rupee; Re(pZRs) 100 paisa Покисток рупияи Покистон пайса Palau see US Палау ниг. ИМА Panama balboa, В 100 centesimos Панама болбоа сентесимо Papua New Guinea kina. К 100 toea Папуа-Гвинеяп Нав кина тойа Paraguay guarani; G Парагвай гварани Peru inti 100 centimes Перу' инти сентимо Philippines Fhilipines peso; P 100 centavos Филиппин песои Филиппин сентаво Poland zloty; ZL Пелта злоты Portugal Portuguese escudo; Esc 100 centavos Португалия эскудои Португалия сентаво Puerto Rice лее US Пуэрто-Рико ниг. ИМА Qatar Qatar riyal 100 dirhams Катар рияли Катар дирхам Ro(u)mania leu;L 100 bani Руминия лей бан Russia rouble; R, Rub 100 kopecks Россия рубл копейка Rwanda Rwanda franc Руанда франки Руанда St. Kitts and Nevis East Caribbean dollar; ECS 100 cents Сент-Китс ва Невис доллари Кариби Шаркй сент Saint Lucia East Caribbean dollar; ECS 100 cents Сент-Лусия доллари Кариби Шаркй сент Saint Vincent and Grenadines East Caribbean dollar, ECS 100 cents Сент-Винсент ва ] ренадин доллари Кариби Шаркй сент San-Marino see Italy Сан-Марино ниг. Италия San Tome and Principe aobra; Db 100 centimes Сан-Томе ва Принсипи добра сентимо Saudi Arabia Saudi riyal; SR 20 qurush = 100halala(h) Арабистони Саудй риёли Арабистони Саудй лерш (куруш), халал Senegal CFAlranc Сенегал франки КФА Seychelles Seychelles rupee; SR 100 cents Чазирахои Сейшел рупияи Чази- рахои Сейшел сент Sierra Leona leone; Le 100 cents Серра Леона леоне сент Singapore Singapore dollr; SS 100 cents Сингапур доллари Сингапур сент Slovakia koruna; Kes 100 halers Словакия крона геллер Slovenia tolar Словения толар Solomon Islands Solomon islands dollar; SIS 100 cents Чазирахои Соломон доллари Чазирахои Соломон сент Somalia SomaL shilling; So.Sh cents Самоли шиллинги Самоли сент South Africa. Republic of rand: R 100 cents Чумхурии Африкан Чануби ранд сент Spain peseta, Pta(p/Pts) Испания песета
1015 Sri Lanka Sri Lanka rupee; Re (pl Rs) 100 cents Шри-Ланка рупияи Шри Ланка сент Sudan Sudanese pound; Sd 100 piastre= 1000 millemes Судан фунти Судан пиастр Surinam Surinam gulden iguidier, florin; Sfl 100 cents Суринам гулдени (флорин) Суринам сент Swaziland Lilangeni; L lOOcents Свазиленд лилангени сент Sweden Swedish krona; SKr 100 ore Свиден (Шветсия) кронаи Свиден эре Switzerland Swiss franc; SwF 100 centimes Шветсария франки Шветсария сантим Syria Syrian pound; £S 100 piastres Сурия фунти Сурия писатр Taiwan New Taiwan dollar; NTS 100 cents Тайван доллари нави Тайван сент Tajikistan Somoni; Som 100 diram Точикистон сомони дирам Tanzania Tanzanian shilling; TSh 100 cents Танзания шиллинги Танзания сент Thailand baht; В 100 satangs Тайланд бат сатанг Togo CFA franc 100 centimes Того франки КФ А сантим Tonga Pa’anga; T$ 100 seniti Тонга паанга сенитм Trinidad and Tobago T&T dollar; TT$ J 00 cents Тринадад ва Табаго доллари Трина, гад ва Табаго сент Tunisia Tunisian dinar; TD 100 millimes Тунис динори Тунис миллим Turkey Turkish lira; TL Туркия лираи Туркия Turkmenista n manta Туркманистон манат Tuvalu Tuvaluan dollar 100 cents Тувалу доллари Тувалу сент Uganda Uganda shilling; Ush lOOcents Уганда шиллинги Уганда сент Ukraine carbovanets Украина карбованетс United Arab Emirates UAE dirham; Udh 100 fils Аморати Муттахидаи Араб дирхами Аморати Мут- тахидаи Араб филс US US dollar; $ 100 cents ИМА доллари ИМА сент Uruguay Uruguayan peso 100 centesimos Уругвай песои Уругвай сснтесимо Uzbekistan som Узбекистон СОМ Vanuatu vatu Вануату вату Vatican see Italy Ватикан ниг. Италия Vietnam dong; D 100 hao=100xu Виетнам ДОНГ хао, су Western Samoa tala;WS$ 100 sene Самоаи Гарбй тала сене Yemen Yemeni riyal; VR lOOiils Яман риёли Яман филс Y ugoslavia Dinar; Din 100 paras Югославия динори Югославия пара Zaire zaire; Z Заир заир Zambia Zambian Kwacha; К lOOngwee Замбия квачаи Замбия нгве Zimbabwe Zimbabwe dollar; Z$ lOOcents Зимбабве доллари Зимбабве сент
Абду салом Мамадназаров ФАРХАНГИ АНГЛИСИ - ТОЦИКИ STANDARD ENGLISH - TAJIK DICTIONARY НАШРИ ТАКМИЛШУДАИ СЕЮМ Ба чопаш 05.02.2015 имзо шуд. Когазй офсет. Андозаи: 70xl00'/ie. Гарнитураи Times New Roman Tj. Чузъй чопии шартй 63,5. Адади нашр 500 нусха. Супориши №67. ЧДММ «ЭР-граф». 734036, Душанбе, кучаи Р. Набиев, 218 Тел: (37) 881-15-16. E-mail: r-graDh@mail.ru. Дар матбааи ЧДММ “Андалеб Р” нашр шудааст. 734036, ш. Душанбе, кучаи Р. Набиев, 218. Тел: (+992 37) 233-17-17. E-mail: andaleb.r@mail.ru
Абдусалом МАМАДНАЗАРОВ (14.04.1948) докторй илмхои филологй, профессор, забоншинос, мутарцим, лугатнигор Соли 1970 факултаи забонхои хорич,ии Донишгохи омузгории ш. Душанберо хатм намуд. Солхои 1972- 1981 устоди кафедраи забони англисии Донишгохи давлатии Точикистон. Солхои 1982-1985 - аспиранти кафедраи забони муосири тоники ДДТ. Соли 1986 рисолаи номзадиро дар мавзуи «Омузиши мукрисавй- типологии сигаи шартй-хохишмандй дар забонхои англисй ва точикй» (рохбарй илмй профессор Р.Х. Додихудоев) дар Донишгохи давлатии Тбилиси (Арманистон) ва соли 2013 рисолаи докториро дар мавзуи «Ташаккул ва такомули лугатнигории тарчума вии тоник дар садаи XX ва аввалй XXI» дифоъ намуд Аз соли 1988 дотсенти кафедраи забони англисии ДДТ на аз соли 1992 то соли 2092 мудирии ин кафедра- ро ба ухда дошт. Солхои 1993-1994 дар Университети Бритиш Коламбияи ш. Ванкувери Канада ба сифати устоди забсни англисй фаъолият ва такмили ихтисос намудааст. Аз соли 2014 дар кафедраи забони англисии факултети забонхои Осие ва Аврупои Донишгохи миллии Точикистон ба сифати профес- сори кафедра фаъолият анчом дода истодааст. Зиёда аз 90 макрла, дастурхри таълимию илмй ва рисолахо ба табъ рас- ондааст. У дар конференсияхо ва семинархои байналмилалй (Самарканд 1988, Ванкувер 1993, Лондон 1994, Бишкек 1996, Вашингтон ДС 2000, Мади- сон, Висконсин 2000, Блумингтон, Индиана 2000 ва Тошканд 2002) маъруза кардааст. Соли 2000 дар Университети Индиана (Блумингтон) ва Университети Цон Хопкинс, Вашигтон ДС, дар мавзуи «Низоми макотиби олии ИМА» тахкрхоти илмйбурдааст. Зиёда аз 20 асархои илмй, таърихию фархангиро бевосита аз забони англисй ба точикй ё аз точикй ба англисй тарчума кардааст. Хукуматй Амрико W -1994, Вена, Ицтисодиети Амрико -1996, Вена, Таърихи Амрико -1997, Вена, Исмоилиён. таърих ва акрид - Москва, 1999, Бунёдй давлатдории навин - Москва, 2002, Президенти мо - Москва, 2006 ва г. Солхои 1996-1998 ба хайси хамкотиби Комиссияи муштараки Хукуматй Точикистон барои таъсиси донишгохи байналмилалй дар ш. Хоругба кишвар- хои Осиёи Марказй, Россия, Америка, Канада, Британияи Кабир, Шветсария. Франсия, Покистон, Туркия ва Непал ^афар карда бо макабхои олии пешм^ дамтарини ин кишвархо аз наздик шинос шудааст. г 1